Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 373 2913148 2837646 2026-06-22T19:11:57Z BurgertB 2401 Inleiding uitgebrei 2913148 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Imagination cover December 1952.jpg|thumb|220px|'n Voorblad van ''Imagination'', 'n Amerikaanse wetenskapsfiksie-en-fantasiepulptydkrif (1952).]] '''Wetenskapsfiksie''' is die [[genre]] van spekulatiewe [[fiksie]] wat gevorderde en toekomstige veranderinge in [[tegnologie]], [[wetenskap]]like kennis of [[biologie]]se stelsels voorstel. Die elemente wat algemeen met wetenskapsfiksie verbind word, het met verloop van tyd toegeneem: van [[ruimteverkenning]], [[buiteaardse lewe]], tydreise en [[robotika]]; tot parallelle heelalle, distopiese samelewings en biologiese manipulasies; en, meer onlangs, tot [[inligtingstegnologie]], [[transhumanisme]], [[posthumanisme]] en omgewingsuitdagings. Wetenskapsfiksie ondersoek dikwels menslike reaksies op die gevolge van hierdie soort geprojekteerde of verbeelde wetenskaplike vooruitgang. Die presiese definisie van wetenskapsfiksie word al lank deur skrywers, kritici, akademici en lesers betwis. Dit bevat baie subgenres, waaronder "harde" wetenskapsfiksie, wat die klem op wetenskaplike akkuraatheid plaas, en "sagte" wetenskapsfiksie, wat op sosiale wetenskappe fokus. Ander noemenswaardige subgenres is: ruimteopera, wat die klem plaas op suiwer avontuur in ’n heelal waarin ruimtereise algemeen voorkom; kuberruimtefiksie, wat die wisselwerking tussen tegnologie en die samelewing ondersoek; en klimaatsfiksie, wat omgewingskwessies behandel. Daar word beweer voorlopers van wetenskapsfiksie het al sedert die oudheid bestaan. Sommige boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Rewolusie]] en die [[Verligting]]stydperk geskryf is, is as vroeë wetenskapsfantasieverhale beskou. Die moderne genre het hoofsaaklik in die 19de en vroeë 20ste eeu ontstaan, toe gewilde skrywers na tegnologiese vooruitgang begin kyk het vir inspirasie en bespiegeling. [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'', wat in 1818 geskryf is, word dikwels as die eerste ware wetenskapsfiksieroman beskou. [[Jules Verne]] en [[H.G. Wells]] is sleutelfigure in die ontwikkeling van die genre. In die 20ste eeu het die genre gegroei en het dit uitgebrei met die bekendstelling van ruimteoperas, distopiese letterkunde en [[pulptydskrif]]te. Wetenskapsfiksie het nie net die letterkunde beïnvloed nie, maar ook [[rolprent]]e, [[televisie]] en [[kultuur]] in die algemeen. Dit kan die hedendaagse samelewing kritiseer en alternatiewe ondersoek, sowel as vermaak verskaf en ’n gevoel van verwondering teweegbring. == Sub-genres van die wetenskapsfiksie == * ''Alternatiewe geskiedenis'': is gebaseer op die beginsel dat historiese gebeurtenisse heel moontlik anders verloop het. Parallelle wêrelde is dikwels ook deel van hierdie sub-genre. * ''Ander wêreld'': die skep van 'n heeltemal fiktiewe wêreld of heelal, waarvan die strukture totaal en al van ons eie verskil. * ''Eindtyd'': handel oor die einde van die mensdom, deur die mens se eie toedoen of deur oorlog, siekte, astronomiese impak of ekologiese ramp. * ''Ekstra-sensoriese persepsie'': oor karakters of vreemde wesens met 'n natuurlike vermoë wat telepatie, psigokinese, [[televoering|teleportasie]], levitasie, dwang, prekognisie, heldersiendheid, ens. insluit. * ''Godsdiens'': toekomsverhale met 'n openlik godsdienstige ondertoon. * ''Habitat'': oor mense wat leef in koepels, generasieskepe, asteroïdes, ruimtestasies, ens. * ''Harde-wetenskapfiksie'': word gekenmerk deur streng aandag te skenk aan die noukeurige en korrekte besonderhede op die gebied van [[fisika]], [[astrofisika]], [[sterrekunde]] en [[chemie|skeikunde]]. * ''Kloon'': oor genetiese ingenieurswese of manipulasie van 'n gekloonde mens, vervaardig in 'n mens se laboratorium. * ''[[Kuberpunk]]'': handel gewoonlik oor hoë-tegnologie in die nie-so-verre toekoms. Die hooftema handel oor die vernietiging van die mensdom en is gewoonlik waarskuwend oor die moontlike kwade gevolge wanneer tegnologie in die verkeerde hande val. * ''Militêr'': speel gewoonlik af in 'n tyd van konflik tussen nasionale, interplanetêre, of interstelsels, waar die hoofkarakters gewoonlik soldate is. * ''Onsterflikheid'': oor mense wat op soek is na hul eie vorm van onsterflikheid, en die uiterstes waartoe hulle sal gaan om dit te bekom. * ''[[Robot]]'': robotte is 'n geliefde onderwerp. Wat gebeur as mense vervang word deur meganiese, stoom- of elektriese masjiene? * ''Ruimtereis'': oor die mensdom se reise deur ons eie sonnestelsel of na ander onbekende sterrestelsels. * ''Ruimtesepie'': oor 'n avontuur wat afspeel in die ruimte, of op ander planete. * ''Sagte-wetenskapfiksie'': sluit gewoonlik werke in wat gebaseer is op die sosiale wetenskappe soos [[biologie]], [[sielkunde]], [[ekonomie]], [[sosiologie]] en [[antropologie]]. * ''Supermens'': oor mense wat oor die vermoë beskik wat ver bo die vuurmaakplek van die gewone mens is. Dit kan spruit uit 'n natuurlike oorsaak, of kan die gevolg van inmenging en manipulasie wees. * ''Tydreis'': word gekenmerk deur aanwending van 'n uitvindsel om akkurate tydvakke te besoek, hetsy reise na die verlede of die toekoms. * ''Vreemdeling'': oor vreemde wesens wat uit die buitenste ruimte of van 'n ander planeet afkomstig is. * ''Wetenskapsfiksie vir tieners'': wetenskapsfiksie aangepas vir die jeug. == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie]] * [[Lys van wetenskapsfiksieboeke]] * [[Lys van wetenskapsfiksierolprente]] == Eksterne skakels == {{Wikt|wetenskapsfiksie}} * [http://afrifiksie.com/wat-is-wetenskapfiksie/ Wat is wetenskapsfiksie?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128162507/http://afrifiksie.com/wat-is-wetenskapfiksie/ |date=28 November 2020 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkundige genres]] 6dm7mv9luzm3sdbiwojfa8o46p4vtap 2913161 2913148 2026-06-22T19:34:17Z BurgertB 2401 /* Sub-genres van die wetenskapsfiksie */ 2913161 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Imagination cover December 1952.jpg|thumb|220px|'n Voorblad van ''Imagination'', 'n Amerikaanse wetenskapsfiksie-en-fantasiepulptydkrif (1952).]] '''Wetenskapsfiksie''' is die [[genre]] van spekulatiewe [[fiksie]] wat gevorderde en toekomstige veranderinge in [[tegnologie]], [[wetenskap]]like kennis of [[biologie]]se stelsels voorstel. Die elemente wat algemeen met wetenskapsfiksie verbind word, het met verloop van tyd toegeneem: van [[ruimteverkenning]], [[buiteaardse lewe]], tydreise en [[robotika]]; tot parallelle heelalle, distopiese samelewings en biologiese manipulasies; en, meer onlangs, tot [[inligtingstegnologie]], [[transhumanisme]], [[posthumanisme]] en omgewingsuitdagings. Wetenskapsfiksie ondersoek dikwels menslike reaksies op die gevolge van hierdie soort geprojekteerde of verbeelde wetenskaplike vooruitgang. Die presiese definisie van wetenskapsfiksie word al lank deur skrywers, kritici, akademici en lesers betwis. Dit bevat baie subgenres, waaronder "harde" wetenskapsfiksie, wat die klem op wetenskaplike akkuraatheid plaas, en "sagte" wetenskapsfiksie, wat op sosiale wetenskappe fokus. Ander noemenswaardige subgenres is: ruimteopera, wat die klem plaas op suiwer avontuur in ’n heelal waarin ruimtereise algemeen voorkom; kuberruimtefiksie, wat die wisselwerking tussen tegnologie en die samelewing ondersoek; en klimaatsfiksie, wat omgewingskwessies behandel. Daar word beweer voorlopers van wetenskapsfiksie het al sedert die oudheid bestaan. Sommige boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Rewolusie]] en die [[Verligting]]stydperk geskryf is, is as vroeë wetenskapsfantasieverhale beskou. Die moderne genre het hoofsaaklik in die 19de en vroeë 20ste eeu ontstaan, toe gewilde skrywers na tegnologiese vooruitgang begin kyk het vir inspirasie en bespiegeling. [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'', wat in 1818 geskryf is, word dikwels as die eerste ware wetenskapsfiksieroman beskou. [[Jules Verne]] en [[H.G. Wells]] is sleutelfigure in die ontwikkeling van die genre. In die 20ste eeu het die genre gegroei en het dit uitgebrei met die bekendstelling van ruimteoperas, distopiese letterkunde en [[pulptydskrif]]te. Wetenskapsfiksie het nie net die letterkunde beïnvloed nie, maar ook [[rolprent]]e, [[televisie]] en [[kultuur]] in die algemeen. Dit kan die hedendaagse samelewing kritiseer en alternatiewe ondersoek, sowel as vermaak verskaf en ’n gevoel van verwondering teweegbring. == Sub-genres van die wetenskapsfiksie == * "Alternatiewe geskiedenis": Is gebaseer op die beginsel dat historiese gebeurtenisse heel moontlik anders verloop het. Parallelle wêrelde is dikwels ook deel van hierdie subgenre. * "Ander wêreld": Die skep van 'n heeltemal fiktiewe wêreld of heelal, waarvan die strukture totaal en al van ons eie verskil. * "Eindtyd": Handel oor die einde van die mensdom, deur die mens se eie toedoen of deur oorlog, siektes, 'n [[Ruimtebotsing|sterrekundige botsing]] of ekologiese ramp. * "Ekstrasensoriese persepsie": Oor karakters of vreemde wesens met 'n natuurlike vermoë wat telepatie, psigokinese, [[televoering|teleportasie]], levitasie, dwang, prekognisie, heldersiendheid, ensovoorts insluit. * "[[Godsdiens]]": Toekomsverhale met 'n openlik godsdienstige ondertoon. * "[[Habitat]]": Oor mense wat leef in koepels, generasieskepe, asteroïede, ruimtestasies, ensovoorts. * "Harde wetenskapsfiksie": Word gekenmerk deur streng aandag te skenk aan die noukeurige en korrekte besonderhede op die gebied van [[fisika]], [[astrofisika]], [[sterrekunde]] en [[chemie]]. * "[[Kloning]]"'': Oor genetiese ingenieurswese of manipulasie van 'n gekloonde mens, vervaardig in die mens se laboratoriums. * "[[Kuberpunk]]": Handel gewoonlik oor hoë tegnologie in die nie so verre toekoms. Die hooftema handel oor die vernietiging van die mensdom en is gewoonlik waarskuwend oor die moontlike kwade gevolge wanneer tegnologie in die verkeerde hande val. * "Militêr": Speel gewoonlik af in 'n tyd van konflik tussen nasionale, interplanetêre, of interstellêre stelsels, waar die hoofkarakters gewoonlik soldate is. * "Onsterflikheid": Oor mense wat op soek is na hulle eie vorm van onsterflikheid, en die uiterstes waartoe hulle sal gaan om dit te bekom. * "[[Robotika]]": Robotte is 'n geliefde onderwerp. Wat gebeur as mense vervang word deur meganiese, stoom- of elektriese masjiene? * "[[Ruimtevaart|Ruimtereise]]": Oor die mensdom se reise deur ons eie [[Sonnestelsel]] of na ander, onbekende [[sterrestelsel]]s. * "Ruimtesepies": Oor 'n avontuur wat afspeel in die ruimte, of op ander planete. * "Sagte wetenskapsfiksie": Sluit gewoonlik werke in wat gebaseer is op die sosiale wetenskappe soos [[biologie]], [[sielkunde]], [[ekonomie]], [[sosiologie]] en [[antropologie]]. * "Supermens": Oor mense wat oor die vermoë beskik wat ver bo die vuurmaakplek van die gewone mens is. Dit kan spruit uit 'n natuurlike oorsaak, of kan die gevolg van inmenging en manipulasie wees. * "Tydreise": Word gekenmerk deur die aanwending van 'n uitvindsel om akkurate tydvakke te besoek, hetsy reise na die verlede of die toekoms. * "[[Buiteaardse lewe|Buiteaardse wesens]]": Oor vreemde wesens wat uit die buitenste ruim of van 'n spesifieke planeet af kom. * "Wetenskapsfiksie vir [[tiener]]s: Wetenskapsfiksie aangepas vir die jeug. == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie]] * [[Lys van wetenskapsfiksieboeke]] * [[Lys van wetenskapsfiksierolprente]] == Eksterne skakels == {{Wikt|wetenskapsfiksie}} * [http://afrifiksie.com/wat-is-wetenskapfiksie/ Wat is wetenskapsfiksie?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128162507/http://afrifiksie.com/wat-is-wetenskapfiksie/ |date=28 November 2020 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkundige genres]] 9fynjnc7t7yt9t19r53djkmwqvyw8dh 2913162 2913161 2026-06-22T19:34:50Z BurgertB 2401 2913162 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Imagination cover December 1952.jpg|thumb|220px|'n Voorblad van ''Imagination'', 'n Amerikaanse wetenskapsfiksie-en-fantasiepulptydkrif (1952).]] '''Wetenskapsfiksie''' is die [[genre]] van spekulatiewe [[fiksie]] wat gevorderde en toekomstige veranderinge in [[tegnologie]], [[wetenskap]]like kennis of [[biologie]]se stelsels voorstel. Die elemente wat algemeen met wetenskapsfiksie verbind word, het met verloop van tyd toegeneem: van [[ruimteverkenning]], [[buiteaardse lewe]], tydreise en [[robotika]]; tot parallelle heelalle, distopiese samelewings en biologiese manipulasies; en, meer onlangs, tot [[inligtingstegnologie]], [[transhumanisme]], [[posthumanisme]] en omgewingsuitdagings. Wetenskapsfiksie ondersoek dikwels menslike reaksies op die gevolge van hierdie soort geprojekteerde of verbeelde wetenskaplike vooruitgang. Die presiese definisie van wetenskapsfiksie word al lank deur skrywers, kritici, akademici en lesers betwis. Dit bevat baie subgenres, waaronder "harde" wetenskapsfiksie, wat die klem op wetenskaplike akkuraatheid plaas, en "sagte" wetenskapsfiksie, wat op sosiale wetenskappe fokus. Ander noemenswaardige subgenres is: ruimteopera, wat die klem plaas op suiwer avontuur in ’n heelal waarin ruimtereise algemeen voorkom; kuberruimtefiksie, wat die wisselwerking tussen tegnologie en die samelewing ondersoek; en klimaatsfiksie, wat omgewingskwessies behandel. Daar word beweer voorlopers van wetenskapsfiksie het al sedert die oudheid bestaan. Sommige boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Rewolusie]] en die [[Verligting]]stydperk geskryf is, is as vroeë wetenskapsfantasieverhale beskou. Die moderne genre het hoofsaaklik in die 19de en vroeë 20ste eeu ontstaan, toe gewilde skrywers na tegnologiese vooruitgang begin kyk het vir inspirasie en bespiegeling. [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'', wat in 1818 geskryf is, word dikwels as die eerste ware wetenskapsfiksieroman beskou. [[Jules Verne]] en [[H.G. Wells]] is sleutelfigure in die ontwikkeling van die genre. In die 20ste eeu het die genre gegroei en het dit uitgebrei met die bekendstelling van ruimteoperas, distopiese letterkunde en [[pulptydskrif]]te. Wetenskapsfiksie het nie net die letterkunde beïnvloed nie, maar ook [[rolprent]]e, [[televisie]] en [[kultuur]] in die algemeen. Dit kan die hedendaagse samelewing kritiseer en alternatiewe ondersoek, sowel as vermaak verskaf en ’n gevoel van verwondering teweegbring. == Subgenres van wetenskapsfiksie == * "Alternatiewe geskiedenis": Is gebaseer op die beginsel dat historiese gebeurtenisse heel moontlik anders verloop het. Parallelle wêrelde is dikwels ook deel van hierdie subgenre. * "Ander wêreld": Die skep van 'n heeltemal fiktiewe wêreld of heelal, waarvan die strukture totaal en al van ons eie verskil. * "Eindtyd": Handel oor die einde van die mensdom, deur die mens se eie toedoen of deur oorlog, siektes, 'n [[Ruimtebotsing|sterrekundige botsing]] of ekologiese ramp. * "Ekstrasensoriese persepsie": Oor karakters of vreemde wesens met 'n natuurlike vermoë wat telepatie, psigokinese, [[televoering|teleportasie]], levitasie, dwang, prekognisie, heldersiendheid, ensovoorts insluit. * "[[Godsdiens]]": Toekomsverhale met 'n openlik godsdienstige ondertoon. * "[[Habitat]]": Oor mense wat leef in koepels, generasieskepe, asteroïede, ruimtestasies, ensovoorts. * "Harde wetenskapsfiksie": Word gekenmerk deur streng aandag te skenk aan die noukeurige en korrekte besonderhede op die gebied van [[fisika]], [[astrofisika]], [[sterrekunde]] en [[chemie]]. * "[[Kloning]]"'': Oor genetiese ingenieurswese of manipulasie van 'n gekloonde mens, vervaardig in die mens se laboratoriums. * "[[Kuberpunk]]": Handel gewoonlik oor hoë tegnologie in die nie so verre toekoms. Die hooftema handel oor die vernietiging van die mensdom en is gewoonlik waarskuwend oor die moontlike kwade gevolge wanneer tegnologie in die verkeerde hande val. * "Militêr": Speel gewoonlik af in 'n tyd van konflik tussen nasionale, interplanetêre, of interstellêre stelsels, waar die hoofkarakters gewoonlik soldate is. * "Onsterflikheid": Oor mense wat op soek is na hulle eie vorm van onsterflikheid, en die uiterstes waartoe hulle sal gaan om dit te bekom. * "[[Robotika]]": Robotte is 'n geliefde onderwerp. Wat gebeur as mense vervang word deur meganiese, stoom- of elektriese masjiene? * "[[Ruimtevaart|Ruimtereise]]": Oor die mensdom se reise deur ons eie [[Sonnestelsel]] of na ander, onbekende [[sterrestelsel]]s. * "Ruimtesepies": Oor 'n avontuur wat afspeel in die ruimte, of op ander planete. * "Sagte wetenskapsfiksie": Sluit gewoonlik werke in wat gebaseer is op die sosiale wetenskappe soos [[biologie]], [[sielkunde]], [[ekonomie]], [[sosiologie]] en [[antropologie]]. * "Supermens": Oor mense wat oor die vermoë beskik wat ver bo die vuurmaakplek van die gewone mens is. Dit kan spruit uit 'n natuurlike oorsaak, of kan die gevolg van inmenging en manipulasie wees. * "Tydreise": Word gekenmerk deur die aanwending van 'n uitvindsel om akkurate tydvakke te besoek, hetsy reise na die verlede of die toekoms. * "[[Buiteaardse lewe|Buiteaardse wesens]]": Oor vreemde wesens wat uit die buitenste ruim of van 'n spesifieke planeet af kom. * "Wetenskapsfiksie vir [[tiener]]s: Wetenskapsfiksie aangepas vir die jeug. == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie]] * [[Lys van wetenskapsfiksieboeke]] * [[Lys van wetenskapsfiksierolprente]] == Eksterne skakels == {{Wikt|wetenskapsfiksie}} * [http://afrifiksie.com/wat-is-wetenskapfiksie/ Wat is wetenskapsfiksie?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128162507/http://afrifiksie.com/wat-is-wetenskapfiksie/ |date=28 November 2020 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkundige genres]] d5h74vcy48xddfy33mvxkcwbddydfa9 2913163 2913162 2026-06-22T19:39:39Z BurgertB 2401 /* Eksterne skakels */ 2913163 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Imagination cover December 1952.jpg|thumb|220px|'n Voorblad van ''Imagination'', 'n Amerikaanse wetenskapsfiksie-en-fantasiepulptydkrif (1952).]] '''Wetenskapsfiksie''' is die [[genre]] van spekulatiewe [[fiksie]] wat gevorderde en toekomstige veranderinge in [[tegnologie]], [[wetenskap]]like kennis of [[biologie]]se stelsels voorstel. Die elemente wat algemeen met wetenskapsfiksie verbind word, het met verloop van tyd toegeneem: van [[ruimteverkenning]], [[buiteaardse lewe]], tydreise en [[robotika]]; tot parallelle heelalle, distopiese samelewings en biologiese manipulasies; en, meer onlangs, tot [[inligtingstegnologie]], [[transhumanisme]], [[posthumanisme]] en omgewingsuitdagings. Wetenskapsfiksie ondersoek dikwels menslike reaksies op die gevolge van hierdie soort geprojekteerde of verbeelde wetenskaplike vooruitgang. Die presiese definisie van wetenskapsfiksie word al lank deur skrywers, kritici, akademici en lesers betwis. Dit bevat baie subgenres, waaronder "harde" wetenskapsfiksie, wat die klem op wetenskaplike akkuraatheid plaas, en "sagte" wetenskapsfiksie, wat op sosiale wetenskappe fokus. Ander noemenswaardige subgenres is: ruimteopera, wat die klem plaas op suiwer avontuur in ’n heelal waarin ruimtereise algemeen voorkom; kuberruimtefiksie, wat die wisselwerking tussen tegnologie en die samelewing ondersoek; en klimaatsfiksie, wat omgewingskwessies behandel. Daar word beweer voorlopers van wetenskapsfiksie het al sedert die oudheid bestaan. Sommige boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Rewolusie]] en die [[Verligting]]stydperk geskryf is, is as vroeë wetenskapsfantasieverhale beskou. Die moderne genre het hoofsaaklik in die 19de en vroeë 20ste eeu ontstaan, toe gewilde skrywers na tegnologiese vooruitgang begin kyk het vir inspirasie en bespiegeling. [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'', wat in 1818 geskryf is, word dikwels as die eerste ware wetenskapsfiksieroman beskou. [[Jules Verne]] en [[H.G. Wells]] is sleutelfigure in die ontwikkeling van die genre. In die 20ste eeu het die genre gegroei en het dit uitgebrei met die bekendstelling van ruimteoperas, distopiese letterkunde en [[pulptydskrif]]te. Wetenskapsfiksie het nie net die letterkunde beïnvloed nie, maar ook [[rolprent]]e, [[televisie]] en [[kultuur]] in die algemeen. Dit kan die hedendaagse samelewing kritiseer en alternatiewe ondersoek, sowel as vermaak verskaf en ’n gevoel van verwondering teweegbring. == Subgenres van wetenskapsfiksie == * "Alternatiewe geskiedenis": Is gebaseer op die beginsel dat historiese gebeurtenisse heel moontlik anders verloop het. Parallelle wêrelde is dikwels ook deel van hierdie subgenre. * "Ander wêreld": Die skep van 'n heeltemal fiktiewe wêreld of heelal, waarvan die strukture totaal en al van ons eie verskil. * "Eindtyd": Handel oor die einde van die mensdom, deur die mens se eie toedoen of deur oorlog, siektes, 'n [[Ruimtebotsing|sterrekundige botsing]] of ekologiese ramp. * "Ekstrasensoriese persepsie": Oor karakters of vreemde wesens met 'n natuurlike vermoë wat telepatie, psigokinese, [[televoering|teleportasie]], levitasie, dwang, prekognisie, heldersiendheid, ensovoorts insluit. * "[[Godsdiens]]": Toekomsverhale met 'n openlik godsdienstige ondertoon. * "[[Habitat]]": Oor mense wat leef in koepels, generasieskepe, asteroïede, ruimtestasies, ensovoorts. * "Harde wetenskapsfiksie": Word gekenmerk deur streng aandag te skenk aan die noukeurige en korrekte besonderhede op die gebied van [[fisika]], [[astrofisika]], [[sterrekunde]] en [[chemie]]. * "[[Kloning]]"'': Oor genetiese ingenieurswese of manipulasie van 'n gekloonde mens, vervaardig in die mens se laboratoriums. * "[[Kuberpunk]]": Handel gewoonlik oor hoë tegnologie in die nie so verre toekoms. Die hooftema handel oor die vernietiging van die mensdom en is gewoonlik waarskuwend oor die moontlike kwade gevolge wanneer tegnologie in die verkeerde hande val. * "Militêr": Speel gewoonlik af in 'n tyd van konflik tussen nasionale, interplanetêre, of interstellêre stelsels, waar die hoofkarakters gewoonlik soldate is. * "Onsterflikheid": Oor mense wat op soek is na hulle eie vorm van onsterflikheid, en die uiterstes waartoe hulle sal gaan om dit te bekom. * "[[Robotika]]": Robotte is 'n geliefde onderwerp. Wat gebeur as mense vervang word deur meganiese, stoom- of elektriese masjiene? * "[[Ruimtevaart|Ruimtereise]]": Oor die mensdom se reise deur ons eie [[Sonnestelsel]] of na ander, onbekende [[sterrestelsel]]s. * "Ruimtesepies": Oor 'n avontuur wat afspeel in die ruimte, of op ander planete. * "Sagte wetenskapsfiksie": Sluit gewoonlik werke in wat gebaseer is op die sosiale wetenskappe soos [[biologie]], [[sielkunde]], [[ekonomie]], [[sosiologie]] en [[antropologie]]. * "Supermens": Oor mense wat oor die vermoë beskik wat ver bo die vuurmaakplek van die gewone mens is. Dit kan spruit uit 'n natuurlike oorsaak, of kan die gevolg van inmenging en manipulasie wees. * "Tydreise": Word gekenmerk deur die aanwending van 'n uitvindsel om akkurate tydvakke te besoek, hetsy reise na die verlede of die toekoms. * "[[Buiteaardse lewe|Buiteaardse wesens]]": Oor vreemde wesens wat uit die buitenste ruim of van 'n spesifieke planeet af kom. * "Wetenskapsfiksie vir [[tiener]]s: Wetenskapsfiksie aangepas vir die jeug. == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie]] * [[Lys van wetenskapsfiksieboeke]] * [[Lys van wetenskapsfiksierolprente]] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Science fiction}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Science fiction}} {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkundige genres]] j31sgj02frhgx4m1atlkaz61q164ryy 2913171 2913163 2026-06-22T20:48:38Z BurgertB 2401 Besig 2913171 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Imagination cover December 1952.jpg|thumb|220px|'n Voorblad van ''Imagination'', 'n Amerikaanse wetenskapsfiksie-en-fantasiepulptydkrif (1952).]] '''Wetenskapsfiksie''' is die [[genre]] van spekulatiewe [[fiksie]] wat gevorderde en toekomstige veranderinge in [[tegnologie]], [[wetenskap]]like kennis of [[biologie]]se stelsels voorstel. Die elemente wat algemeen met wetenskapsfiksie verbind word, het met verloop van tyd toegeneem: van [[ruimteverkenning]], [[buiteaardse lewe]], tydreise en [[robotika]]; tot parallelle heelalle, distopiese samelewings en biologiese manipulasies; en, meer onlangs, tot [[inligtingstegnologie]], [[transhumanisme]], [[posthumanisme]] en omgewingsuitdagings. Wetenskapsfiksie ondersoek dikwels menslike reaksies op die gevolge van hierdie soort geprojekteerde of verbeelde wetenskaplike vooruitgang. Die presiese definisie van wetenskapsfiksie word al lank deur skrywers, kritici, akademici en lesers betwis. Dit bevat baie subgenres, waaronder "harde" wetenskapsfiksie, wat die klem op wetenskaplike akkuraatheid plaas, en "sagte" wetenskapsfiksie, wat op sosiale wetenskappe fokus. Ander noemenswaardige subgenres is: ruimteopera, wat die klem plaas op suiwer avontuur in ’n heelal waarin ruimtereise algemeen voorkom; kuberruimtefiksie, wat die wisselwerking tussen tegnologie en die samelewing ondersoek; en klimaatsfiksie, wat omgewingskwessies behandel. Daar word beweer voorlopers van wetenskapsfiksie het al sedert die oudheid bestaan. Sommige boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Rewolusie]] en die [[Verligting]]stydperk geskryf is, is as vroeë wetenskapsfantasieverhale beskou. Die moderne genre het hoofsaaklik in die 19de en vroeë 20ste eeu ontstaan, toe gewilde skrywers na tegnologiese vooruitgang begin kyk het vir inspirasie en bespiegeling. [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'', wat in 1818 geskryf is, word dikwels as die eerste ware wetenskapsfiksieroman beskou. [[Jules Verne]] en [[H.G. Wells]] is sleutelfigure in die ontwikkeling van die genre. In die 20ste eeu het die genre gegroei en het dit uitgebrei met die bekendstelling van ruimteoperas, distopiese letterkunde en [[pulptydskrif]]te. Wetenskapsfiksie het nie net die letterkunde beïnvloed nie, maar ook [[rolprent]]e, [[televisie]] en [[kultuur]] in die algemeen. Dit kan die hedendaagse samelewing kritiseer en alternatiewe ondersoek, sowel as vermaak verskaf en ’n gevoel van verwondering teweegbring. == Subgenres van wetenskapsfiksie == * "Alternatiewe geskiedenis": Is gebaseer op die beginsel dat historiese gebeurtenisse heel moontlik anders verloop het. Parallelle wêrelde is dikwels ook deel van hierdie subgenre. * "Ander wêreld": Die skep van 'n heeltemal fiktiewe wêreld of heelal, waarvan die strukture totaal en al van ons eie verskil. * "Eindtyd": Handel oor die einde van die mensdom, deur die mens se eie toedoen of deur oorlog, siektes, 'n [[Ruimtebotsing|sterrekundige botsing]] of ekologiese ramp. * "Ekstrasensoriese persepsie": Oor karakters of vreemde wesens met 'n natuurlike vermoë wat telepatie, psigokinese, [[televoering|teleportasie]], levitasie, dwang, prekognisie, heldersiendheid, ensovoorts insluit. * "[[Godsdiens]]": Toekomsverhale met 'n openlik godsdienstige ondertoon. * "[[Habitat]]": Oor mense wat leef in koepels, generasieskepe, asteroïede, ruimtestasies, ensovoorts. * "Harde wetenskapsfiksie": Word gekenmerk deur streng aandag te skenk aan die noukeurige en korrekte besonderhede op die gebied van [[fisika]], [[astrofisika]], [[sterrekunde]] en [[chemie]]. * "[[Kloning]]"'': Oor genetiese ingenieurswese of manipulasie van 'n gekloonde mens, vervaardig in die mens se laboratoriums. * "[[Kuberpunk]]": Handel gewoonlik oor hoë tegnologie in die nie so verre toekoms. Die hooftema handel oor die vernietiging van die mensdom en is gewoonlik waarskuwend oor die moontlike kwade gevolge wanneer tegnologie in die verkeerde hande val. * "Militêr": Speel gewoonlik af in 'n tyd van konflik tussen nasionale, interplanetêre, of interstellêre stelsels, waar die hoofkarakters gewoonlik soldate is. * "Onsterflikheid": Oor mense wat op soek is na hulle eie vorm van onsterflikheid, en die uiterstes waartoe hulle sal gaan om dit te bekom. * "[[Robotika]]": Robotte is 'n geliefde onderwerp. Wat gebeur as mense vervang word deur meganiese, stoom- of elektriese masjiene? * "[[Ruimtevaart|Ruimtereise]]": Oor die mensdom se reise deur ons eie [[Sonnestelsel]] of na ander, onbekende [[sterrestelsel]]s. * "Ruimtesepies": Oor 'n avontuur wat afspeel in die ruimte, of op ander planete. * "Sagte wetenskapsfiksie": Sluit gewoonlik werke in wat gebaseer is op die sosiale wetenskappe soos [[biologie]], [[sielkunde]], [[ekonomie]], [[sosiologie]] en [[antropologie]]. * "Supermens": Oor mense wat oor die vermoë beskik wat ver bo die vuurmaakplek van die gewone mens is. Dit kan spruit uit 'n natuurlike oorsaak, of kan die gevolg van inmenging en manipulasie wees. * "Tydreise": Word gekenmerk deur die aanwending van 'n uitvindsel om akkurate tydvakke te besoek, hetsy reise na die verlede of die toekoms. * "[[Buiteaardse lewe|Buiteaardse wesens]]": Oor vreemde wesens wat uit die buitenste ruim of van 'n spesifieke planeet af kom. * "Wetenskapsfiksie vir [[tiener]]s: Wetenskapsfiksie aangepas vir die jeug. ==Letterkunde== ===18de eeu en vroeër=== [[Beeld:Bacon 1628 New Atlantis title page wpreview.png|thumb|links|upright|''New Atlantis'' (1626) deur [[Francis Bacon]].]] Sommige geleerdes beweer wetenskapsfiksie het sy oorsprong in antieke tye gehad, toe die onderskeid tussen [[mite]]s en feite vaag was.<ref>{{Cite web|url=https://www.news.gatech.edu/features/out-world|title=Out of This World|website=Georgia Tech News Center |first1= Stacy |last1=Braukman |first2=Jason |last2=Maderer |date=August 28, 2018 |access-date=4 April 2019|archive-date=4 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404030543/https://www.news.gatech.edu/features/out-world|url-status=live}}</ref> Die roman ''A True Story'', wat in die 2de eeu n.C. deur die [[satirikus]] [[Lucianus van Samosata|Lucianus]] geskryf is, bevat baie temas en verhaalmotiewe wat kenmerkend van moderne wetenskapsfiksie is, waaronder reise na ander wêrelde, buiteaardse lewensvorme, interplanetêre oorlogvoering en kunsmatige lewe. Sommige beskou dit as die eerste wetenskapsfiksieroman.<ref>{{Cite journal|title= Lucian's True History as SF |first1=S.C. |last1=Fredericks|date=March 1976 |url=https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm|access-date=29 December 2022|journal=Science Fiction Studies |publisher=DePauw University |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716144342/https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm |archive-date=16 July 2020|url-status=live |volume=3 |issue=1 |pages=49-60}}</ref> Daar word ook aangevoer sommige verhale uit die volksverhaalversameling ''[[Duisend-en-een-nag]]'',<ref name="The Arabian Nights: A Companion">{{Cite book|title=The Arabian Nights: A Companion|first=Robert|last=Irwin|publisher=Tauris Parke Paperbacks|year=2003|isbn=978-1-86064-983-7|pages=209–13}}</ref><ref name="Richardson" /> asook die 10de-eeuse [[Japannese]] fiksiewerk ''Die Verhaal van die Bamboessnyer''<ref name="Richardson">{{Cite book|title=The Halstead Treasury of Ancient Science Fiction|first=Matthew|last=Richardson|publisher=Halstead Press|location=Rushcutters Bay, Nieu-Suid-Wallis|year=2001|isbn=978-1-875684-64-9}} ([[cf.]] {{Cite journal|title=Once Upon a Time|journal=Emerald City|issue=85|date=September 2002|url=http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|access-date=17 September 2008|archive-date=11 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911095946/http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|url-status=live}})</ref> en die [[Arabier|Arabiese]] alweter Ibn al-Nafis se 13de-eeuse roman ''Theologus Autodidactus''<ref name="Roubi">{{Cite web|author=Dr. Abu Shadi Al-Roubi|date=6 February 2008|title=Islamset-Muslim Scientists-Ibn Al Nafis as a Philosopher|url=http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html|access-date=29 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20080206072116/http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html |archive-date=6 February 2008|website=Second International Conference on Islamic Medicine: Islamic Medical Organization, Kuwait}}</ref> bevat elemente van wetenskapsfiksie. Verskeie boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Revolusie]] en later in die [[Verligting]]stydperk geskryf is, word as ware werke van wetenskapsfantasie beskou. [[Francis Bacon]] se ''New Atlantis'' (1627),<ref name="The Harmony of the Worlds">{{cite episode|title=The Harmony of the Worlds|series=Cosmos: A Personal Voyage|credits=Creator and presenter: [[Carl Sagan]]|network=PBS|air-date=12 October 1980}}</ref> [[Johannes Kepler]] se ''Somnium'' (1634), Athanasius Kircher se ''Itinerarium extaticum'' (1656),<ref>{{cite journal|author=Jacqueline Glomski|title=Science Fiction in the Seventeenth Century: The Neo-Latin Somnium and its Relationship with the Vernacular|journal=Der Neulateinische Roman Als Medium Seiner Zeit|editor1=Stefan Walser|editor2=Isabella Tilg|publisher=BoD|year=2013|isbn=978-3-8233-6792-5|page=37|url=https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|access-date=4 June 2020|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415223242/https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|url-status=live}}</ref> [[Cyrano de Bergerac]] se ''Komiese geskiedenis van die state en ryke van die maan'' ([[Frans]]: ''L'Autre monde ou les états et empires de la Lune'', 1657) en ''Die State en Ryke van die Son'' (''Les États et Empires du Soleil'', 1662), Margaret Cavendish se "The Blazing World" (1666),<ref>{{cite journal|last=White|first=William|title=Science, Factions, and the Persistent Specter of War: Margaret Cavendish's Blazing World|journal=Intersect: The Stanford Journal of Science, Technology and Society|volume=2|issue=1|pages=40–51|date=September 2009|url=http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|access-date=7 March 2014|archive-date=27 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227215240/http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|url-status=live}}</ref> [[Jonathan Swift]] se ''Gullivers Travels'' (1726), Ludvig Holberg se ''Nicolai Klimii Iter Subterraneum'' (1741) en [[Voltaire]] se ''Micromégas'' (1752) is voorbeelde.<ref>Khanna, Lee Cullen "The Subject of Utopia: Margaret Cavendish and Her Blazing-World". ''Utopian and Science Fiction by Women: World of Difference''. Syracuse: Syracuse UP, 1994. 15–34.</ref> [[Isaac Asimov]] en [[Carl Sagan]] het Johannes Kepler se 1634-roman ''Somnium'' as die eerste wetenskapsfiksieverhaal beskou; dit beeld ’n reis na die maan uit en hoe die aarde se beweging van daar af gesien word.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU |title=Carl Sagan on Johannes Kepler's persecution |date=21 February 2008 |publisher=YouTube |access-date=24 July 2010 |archive-date=29 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111129015805/http://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU&gl=US&hl=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=The Beginning and the End | first=Isaac| last=Asimov | publisher=Doubleday | location=New York | year=1977 | isbn=978-0-385-13088-2}}</ref> Daar is na Kepler verwys as die “vader van wetenskapsfiksie”.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbvaopenmind.com/en/science/leading-figures/kepler-the-father-of-science-fiction/|title=Kepler, the Father of Science Fiction|date=16 November 2015|website=bbvaopenmind.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.themarginalian.org/2019/12/26/katharina-kepler-witchcraft-dream/|title=How Kepler Invented Science Fiction and Defended His Mother in a Witchcraft Trial While Revolutionizing Our Understanding of the Universe|first=Maria|last=Popova|website=themarginalian.org|date=27 December 2019 }}</ref> == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie]] * [[Lys van wetenskapsfiksieboeke]] * [[Lys van wetenskapsfiksierolprente]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Science fiction}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Science fiction}} {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkundige genres]] 1hx9bbi2i3bwnfw76x09bry8oup9617 2913179 2913171 2026-06-22T21:35:35Z BurgertB 2401 Besig 2913179 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Imagination cover December 1952.jpg|thumb|220px|'n Voorblad van ''Imagination'', 'n Amerikaanse wetenskapsfiksie-en-fantasiepulptydkrif (1952).]] '''Wetenskapsfiksie''' is die [[genre]] van spekulatiewe [[fiksie]] wat gevorderde en toekomstige veranderinge in [[tegnologie]], [[wetenskap]]like kennis of [[biologie]]se stelsels voorstel. Die elemente wat algemeen met wetenskapsfiksie verbind word, het met verloop van tyd toegeneem: van [[ruimteverkenning]], [[buiteaardse lewe]], tydreise en [[robotika]]; tot parallelle heelalle, distopiese samelewings en biologiese manipulasies; en, meer onlangs, tot [[inligtingstegnologie]], [[transhumanisme]], [[posthumanisme]] en omgewingsuitdagings. Wetenskapsfiksie ondersoek dikwels menslike reaksies op die gevolge van hierdie soort geprojekteerde of verbeelde wetenskaplike vooruitgang. Die presiese definisie van wetenskapsfiksie word al lank deur skrywers, kritici, akademici en lesers betwis. Dit bevat baie subgenres, waaronder "harde" wetenskapsfiksie, wat die klem op wetenskaplike akkuraatheid plaas, en "sagte" wetenskapsfiksie, wat op sosiale wetenskappe fokus. Ander noemenswaardige subgenres is: ruimteopera, wat die klem plaas op suiwer avontuur in ’n heelal waarin ruimtereise algemeen voorkom; kuberruimtefiksie, wat die wisselwerking tussen tegnologie en die samelewing ondersoek; en klimaatsfiksie, wat omgewingskwessies behandel. Daar word beweer voorlopers van wetenskapsfiksie het al sedert die oudheid bestaan. Sommige boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Rewolusie]] en die [[Verligting]]stydperk geskryf is, is as vroeë wetenskapsfantasieverhale beskou. Die moderne genre het hoofsaaklik in die 19de en vroeë 20ste eeu ontstaan, toe gewilde skrywers na tegnologiese vooruitgang begin kyk het vir inspirasie en bespiegeling. [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'', wat in 1818 geskryf is, word dikwels as die eerste ware wetenskapsfiksieroman beskou. [[Jules Verne]] en [[H.G. Wells]] is sleutelfigure in die ontwikkeling van die genre. In die 20ste eeu het die genre gegroei en het dit uitgebrei met die bekendstelling van ruimteoperas, distopiese letterkunde en [[pulptydskrif]]te. Wetenskapsfiksie het nie net die letterkunde beïnvloed nie, maar ook [[rolprent]]e, [[televisie]] en [[kultuur]] in die algemeen. Dit kan die hedendaagse samelewing kritiseer en alternatiewe ondersoek, sowel as vermaak verskaf en ’n gevoel van verwondering teweegbring. == Subgenres van wetenskapsfiksie == * "Alternatiewe geskiedenis": Is gebaseer op die beginsel dat historiese gebeurtenisse heel moontlik anders verloop het. Parallelle wêrelde is dikwels ook deel van hierdie subgenre. * "Ander wêreld": Die skep van 'n heeltemal fiktiewe wêreld of heelal, waarvan die strukture totaal en al van ons eie verskil. * "Eindtyd": Handel oor die einde van die mensdom, deur die mens se eie toedoen of deur oorlog, siektes, 'n [[Ruimtebotsing|sterrekundige botsing]] of ekologiese ramp. * "Ekstrasensoriese persepsie": Oor karakters of vreemde wesens met 'n natuurlike vermoë wat telepatie, psigokinese, [[televoering|teleportasie]], levitasie, dwang, prekognisie, heldersiendheid, ensovoorts insluit. * "[[Godsdiens]]": Toekomsverhale met 'n openlik godsdienstige ondertoon. * "[[Habitat]]": Oor mense wat leef in koepels, generasieskepe, asteroïede, ruimtestasies, ensovoorts. * "Harde wetenskapsfiksie": Word gekenmerk deur streng aandag te skenk aan die noukeurige en korrekte besonderhede op die gebied van [[fisika]], [[astrofisika]], [[sterrekunde]] en [[chemie]]. * "[[Kloning]]"'': Oor genetiese ingenieurswese of manipulasie van 'n gekloonde mens, vervaardig in die mens se laboratoriums. * "[[Kuberpunk]]": Handel gewoonlik oor hoë tegnologie in die nie so verre toekoms. Die hooftema handel oor die vernietiging van die mensdom en is gewoonlik waarskuwend oor die moontlike kwade gevolge wanneer tegnologie in die verkeerde hande val. * "Militêr": Speel gewoonlik af in 'n tyd van konflik tussen nasionale, interplanetêre, of interstellêre stelsels, waar die hoofkarakters gewoonlik soldate is. * "Onsterflikheid": Oor mense wat op soek is na hulle eie vorm van onsterflikheid, en die uiterstes waartoe hulle sal gaan om dit te bekom. * "[[Robotika]]": Robotte is 'n geliefde onderwerp. Wat gebeur as mense vervang word deur meganiese, stoom- of elektriese masjiene? * "[[Ruimtevaart|Ruimtereise]]": Oor die mensdom se reise deur ons eie [[Sonnestelsel]] of na ander, onbekende [[sterrestelsel]]s. * "Ruimtesepies": Oor 'n avontuur wat afspeel in die ruimte, of op ander planete. * "Sagte wetenskapsfiksie": Sluit gewoonlik werke in wat gebaseer is op die sosiale wetenskappe soos [[biologie]], [[sielkunde]], [[ekonomie]], [[sosiologie]] en [[antropologie]]. * "Supermens": Oor mense wat oor die vermoë beskik wat ver bo die vuurmaakplek van die gewone mens is. Dit kan spruit uit 'n natuurlike oorsaak, of kan die gevolg van inmenging en manipulasie wees. * "Tydreise": Word gekenmerk deur die aanwending van 'n uitvindsel om akkurate tydvakke te besoek, hetsy reise na die verlede of die toekoms. * "[[Buiteaardse lewe|Buiteaardse wesens]]": Oor vreemde wesens wat uit die buitenste ruim of van 'n spesifieke planeet af kom. * "Wetenskapsfiksie vir [[tiener]]s: Wetenskapsfiksie aangepas vir die jeug. ==Letterkunde== ===18de eeu en vroeër=== [[Beeld:Bacon 1628 New Atlantis title page wpreview.png|thumb|links|upright|''New Atlantis'' (1626) deur [[Francis Bacon]].]] Sommige geleerdes beweer wetenskapsfiksie het sy oorsprong in antieke tye gehad, toe die onderskeid tussen [[mite]]s en feite vaag was.<ref>{{Cite web|url=https://www.news.gatech.edu/features/out-world|title=Out of This World|website=Georgia Tech News Center |first1= Stacy |last1=Braukman |first2=Jason |last2=Maderer |date=August 28, 2018 |access-date=4 April 2019|archive-date=4 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404030543/https://www.news.gatech.edu/features/out-world|url-status=live}}</ref> Die roman ''A True Story'', wat in die 2de eeu n.C. deur die [[satirikus]] [[Lucianus van Samosata|Lucianus]] geskryf is, bevat baie temas en verhaalmotiewe wat kenmerkend van moderne wetenskapsfiksie is, waaronder reise na ander wêrelde, buiteaardse lewensvorme, interplanetêre oorlogvoering en kunsmatige lewe. Sommige beskou dit as die eerste wetenskapsfiksieroman.<ref>{{Cite journal|title= Lucian's True History as SF |first1=S.C. |last1=Fredericks|date=March 1976 |url=https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm|access-date=29 December 2022|journal=Science Fiction Studies |publisher=DePauw University |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716144342/https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm |archive-date=16 July 2020|url-status=live |volume=3 |issue=1 |pages=49-60}}</ref> Daar word ook aangevoer sommige verhale uit die volksverhaalversameling ''[[Duisend-en-een-nag]]'',<ref name="The Arabian Nights: A Companion">{{Cite book|title=The Arabian Nights: A Companion|first=Robert|last=Irwin|publisher=Tauris Parke Paperbacks|year=2003|isbn=978-1-86064-983-7|pages=209–13}}</ref><ref name="Richardson" /> asook die 10de-eeuse [[Japannese]] fiksiewerk ''Die Verhaal van die Bamboessnyer''<ref name="Richardson">{{Cite book|title=The Halstead Treasury of Ancient Science Fiction|first=Matthew|last=Richardson|publisher=Halstead Press|location=Rushcutters Bay, Nieu-Suid-Wallis|year=2001|isbn=978-1-875684-64-9}} ([[cf.]] {{Cite journal|title=Once Upon a Time|journal=Emerald City|issue=85|date=September 2002|url=http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|access-date=17 September 2008|archive-date=11 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911095946/http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|url-status=live}})</ref> en die [[Arabier|Arabiese]] alweter Ibn al-Nafis se 13de-eeuse roman ''Theologus Autodidactus''<ref name="Roubi">{{Cite web|author=Dr. Abu Shadi Al-Roubi|date=6 February 2008|title=Islamset-Muslim Scientists-Ibn Al Nafis as a Philosopher|url=http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html|access-date=29 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20080206072116/http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html |archive-date=6 February 2008|website=Second International Conference on Islamic Medicine: Islamic Medical Organization, Kuwait}}</ref> bevat elemente van wetenskapsfiksie. Verskeie boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Revolusie]] en later in die [[Verligting]]stydperk geskryf is, word as ware werke van wetenskapsfantasie beskou. [[Francis Bacon]] se ''New Atlantis'' (1627),<ref name="The Harmony of the Worlds">{{cite episode|title=The Harmony of the Worlds|series=Cosmos: A Personal Voyage|credits=Creator and presenter: [[Carl Sagan]]|network=PBS|air-date=12 October 1980}}</ref> [[Johannes Kepler]] se ''Somnium'' (1634), Athanasius Kircher se ''Itinerarium extaticum'' (1656),<ref>{{cite journal|author=Jacqueline Glomski|title=Science Fiction in the Seventeenth Century: The Neo-Latin Somnium and its Relationship with the Vernacular|journal=Der Neulateinische Roman Als Medium Seiner Zeit|editor1=Stefan Walser|editor2=Isabella Tilg|publisher=BoD|year=2013|isbn=978-3-8233-6792-5|page=37|url=https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|access-date=4 June 2020|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415223242/https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|url-status=live}}</ref> [[Cyrano de Bergerac]] se ''Komiese geskiedenis van die state en ryke van die maan'' ([[Frans]]: ''L'Autre monde ou les états et empires de la Lune'', 1657) en ''Die State en Ryke van die Son'' (''Les États et Empires du Soleil'', 1662), Margaret Cavendish se "The Blazing World" (1666),<ref>{{cite journal|last=White|first=William|title=Science, Factions, and the Persistent Specter of War: Margaret Cavendish's Blazing World|journal=Intersect: The Stanford Journal of Science, Technology and Society|volume=2|issue=1|pages=40–51|date=September 2009|url=http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|access-date=7 March 2014|archive-date=27 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227215240/http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|url-status=live}}</ref> [[Jonathan Swift]] se ''Gullivers Travels'' (1726), Ludvig Holberg se ''Nicolai Klimii Iter Subterraneum'' (1741) en [[Voltaire]] se ''Micromégas'' (1752) is voorbeelde.<ref>Khanna, Lee Cullen "The Subject of Utopia: Margaret Cavendish and Her Blazing-World". ''Utopian and Science Fiction by Women: World of Difference''. Syracuse: Syracuse UP, 1994. 15–34.</ref> [[Isaac Asimov]] en [[Carl Sagan]] het Johannes Kepler se 1634-roman ''Somnium'' as die eerste wetenskapsfiksieverhaal beskou; dit beeld ’n reis na die maan uit en hoe die aarde se beweging van daar af gesien word.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU |title=Carl Sagan on Johannes Kepler's persecution |date=21 February 2008 |publisher=YouTube |access-date=24 July 2010 |archive-date=29 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111129015805/http://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU&gl=US&hl=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=The Beginning and the End | first=Isaac| last=Asimov | publisher=Doubleday | location=New York | year=1977 | isbn=978-0-385-13088-2}}</ref> Daar is na Kepler verwys as die “vader van wetenskapsfiksie”.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbvaopenmind.com/en/science/leading-figures/kepler-the-father-of-science-fiction/|title=Kepler, the Father of Science Fiction|date=16 November 2015|website=bbvaopenmind.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.themarginalian.org/2019/12/26/katharina-kepler-witchcraft-dream/|title=How Kepler Invented Science Fiction and Defended His Mother in a Witchcraft Trial While Revolutionizing Our Understanding of the Universe|first=Maria|last=Popova|website=themarginalian.org|date=27 December 2019 }}</ref> ===19de eeu=== [[Beeld:The War of the Worlds by Henrique Alvim Corrêa, original graphic 15.jpg|thumb|upright|'n Inval deur buiteaardse wesens in die roman ''[[The War of the Worlds]]'' (1897) deur [[H.G. Wells]], geïllustreer deur Henrique Alvim Corrêa in 1906.]] Ná die ontwikkeling van die roman in die 17de eeu as ’n letterkundige vorm het [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'' (1818) en ''The Last Man'' (1826) gehelp om die vorm van die wetenskapsfiksieroman te definieer. Die [[Engeland|Engelse]] skrywer Brian Aldiss het aangevoer dat ''Frankenstein'' die eerste werk van wetenskapsfiksie was.<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.sfhomeworld.org/exhibits/homeworld/scifi_hof.asp?articleID=62 |title=Mary W. Shelley |encyclopedia=Encyclopedia of Science Fiction |first1=John |last1=Clute |first2=Peter |last2=Nicholls |name-list-style=amp |publisher=Orbit/Time Warner Book Group UK |year=1993 |access-date=17 January 2007 |archive-date=16 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061116075255/http://www.sfhomeworld.org/exhibits/homeworld/scifi_hof.asp?articleID=62 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=Billion Year Spree: The History of Science Fiction (1973) Revised and expanded as Trillion Year Spree (with David Wingrove)(1986) |first=Aldriss|last=Wingrove|publisher=House of Stratus|location=New York|year= 2001 |isbn=978-0-7551-0068-2}}</ref> [[Edgar Allan Poe]] het verskeie verhale geskryf wat as wetenskapsfiksie beskou word, waaronder "The Unparalleled Adventure of One Hans Pfaall" (1835) oor ’n reis na die maan.<ref>Tresch, John (2002). "Extra! Extra! Poe invents science fiction". In Hayes, Kevin J. The Cambridge Companion to Edgar Allan Poe. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 113–132. {{ISBN|978-0-521-79326-1}}.</ref><ref name="poe moon">{{cite book |url=http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/horror/TheWorksofEdgarAllenPoeVolume1/chap3.html |last=Poe |first=Edgar Allan |title=The Works of Edgar Allan Poe, Volume 1, "The Unparalleled Adventures of One Hans Pfaal" |access-date=17 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060627190020/http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/horror/TheWorksofEdgarAllenPoeVolume1/chap3.html |archive-date=27 June 2006}}</ref> [[Jules Verne]] is bekend vir sy aandag aan besonderhede en wetenskaplike akkuraatheid, veral in die roman ''Twenty Thousand Leagues Under the Seas'' (1870).<ref name="Roberts48">{{citation|last=Roberts |first= Adam |isbn =978-0-415-19205-7|title= Science Fiction|publisher=Routledge|location=Londen |year= 2000|page=48}}</ref><ref>{{citation|first=Maurice|last=Renard|url=http://www.depauw.edu/sfs/documents/renard.htm|title=On the Scientific-Marvelous Novel and Its Influence on the Understanding of Progress|journal=Science Fiction Studies|volume=21|issue=64|date=November 1994|pages=397–405 |doi=10.1525/sfs.21.3.0397 |access-date=25 January 2016|archive-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112033252/https://www.depauw.edu/sfs/documents/renard.htm|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> In 1887 het die roman ''El anacronópete'' deur die Spaanse skrywer Enrique Gaspar y Rimbau die eerste tydmasjien bekendgestel.<ref>La obra narrativa de Enrique Gaspar: El Anacronópete (1887), María de los Ángeles Ayala, Universidad de Alicante. Del Romanticismo al Realismo : Actas del I Coloquio de la S. L. E. S. XIX, Barcelona, 24–26 October 1996 / reds. Luis F. Díaz Larios, Enrique Miralles.</ref><ref>El anacronópete, Engelse vertaling (2014), www.storypilot.com, Michael Main, accessed 13 April 2016</ref> ’n Vroeë Franse/Belgiese wetenskapsfiksieskrywer was J.-H. Rosny aîné (1856-1940). Rosny se meesterstuk is ''Les Navigateurs de l'Infini'' (''Die Navigators van die Oneindigheid'') (1925), waarin die woord ''astronautique'' ("astronout") vir die eerste keer in Frans gebruik is.<ref>{{Cite web|last1=Suffolk|first1=Alex|date=28 February 2012|title=Professor explores the work of a science fiction pioneer|url=https://www.highlandernews.org/2016/professor-explores-the-work-of-a-science-fiction-pioneer/|access-date=25 January 2023|website=Highlander|language=en-US}}</ref><ref>Arthur B. Evans (1988). [https://scholarship.depauw.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1014&context=mlang_facpubs Science Fiction vs. Scientific Fiction in France: From Jules Verne to J.-H. Rosny Aîné (La science-fiction contre la fiction scientifique en France; De Jules Verne à J.-H. Rosny aìné)] In: ''Science fiction studies'', vol. 15, no. 1, p. 1-11.</ref> Baie resensente beskou [[H.G. Wells]] as een van die belangrikste skrywers van wetenskapsfiksie,<ref name="Roberts48" /><ref>{{cite book | last= Siegel| first= Mark Richard| year=1988 | title=Hugo Gernsback, Father of Modern Science Fiction: With Essays on Frank Herbert and Bram Stoker | publisher=Borgo Pr | isbn=978-0-89370-174-1}}</ref> of selfs as "die [[William Shakespeare|Shakespeare]] van wetenskapsfiksie".<ref>{{cite book|last1=Wagar|first1=W. Warren |title=H.G. Wells: Traversing Time|date=2004|publisher=Wesleyan University Press|page=7}}</ref> Sy romans sluit ''The Time Machine'' (1895), ''The Island of Doctor Moreau'' (1896), ''The Invisible Man'' (1897) en ''[[The War of the Worlds]]'' (1898) in. Sy wetenskapsfiksie het oor buiteaardse invalle, biologiese ingenieurswese, onsigbaarheid en tydreise gegaan. In sy niefiksiewerk as toekomskenner het hy die ontstaan van [[Vliegtuig|vliegtuie]], [[Tenk|militêre tenks]], [[kernwapen]]s, satelliettelevisie, ruimtereise en iets soortgelyks aan die [[wêreldwye web]] voorspel.<ref>{{cite news|title=HG Wells: A visionary who should be remembered for his social predictions, not just his scientific ones|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html|newspaper=The Independent|date=8 October 2017|access-date=2 February 2018|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318183227/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html|url-status=live}}</ref> == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie]] * [[Lys van wetenskapsfiksieboeke]] * [[Lys van wetenskapsfiksierolprente]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Science fiction}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Science fiction}} {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkundige genres]] kq9lm08qvmy407f8m9i5nqo0m04jbbi 2913186 2913179 2026-06-23T00:36:00Z BurgertB 2401 Besig 2913186 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Imagination cover December 1952.jpg|thumb|220px|'n Voorblad van ''Imagination'', 'n Amerikaanse wetenskapsfiksie-en-fantasiepulptydkrif (1952).]] '''Wetenskapsfiksie''' is die [[genre]] van spekulatiewe [[fiksie]] wat gevorderde en toekomstige veranderinge in [[tegnologie]], [[wetenskap]]like kennis of [[biologie]]se stelsels voorstel. Die elemente wat algemeen met wetenskapsfiksie verbind word, het met verloop van tyd toegeneem: van [[ruimteverkenning]], [[buiteaardse lewe]], tydreise en [[robotika]]; tot parallelle heelalle, distopiese samelewings en biologiese manipulasies; en, meer onlangs, tot [[inligtingstegnologie]], [[transhumanisme]], [[posthumanisme]] en omgewingsuitdagings. Wetenskapsfiksie ondersoek dikwels menslike reaksies op die gevolge van hierdie soort geprojekteerde of verbeelde wetenskaplike vooruitgang. Die presiese definisie van wetenskapsfiksie word al lank deur skrywers, kritici, akademici en lesers betwis. Dit bevat baie subgenres, waaronder "harde" wetenskapsfiksie, wat die klem op wetenskaplike akkuraatheid plaas, en "sagte" wetenskapsfiksie, wat op sosiale wetenskappe fokus. Ander noemenswaardige subgenres is: ruimteopera, wat die klem plaas op suiwer avontuur in ’n heelal waarin ruimtereise algemeen voorkom; kuberruimtefiksie, wat die wisselwerking tussen tegnologie en die samelewing ondersoek; en klimaatsfiksie, wat omgewingskwessies behandel. Daar word beweer voorlopers van wetenskapsfiksie het al sedert die oudheid bestaan. Sommige boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Rewolusie]] en die [[Verligting]]stydperk geskryf is, is as vroeë wetenskapsfantasieverhale beskou. Die moderne genre het hoofsaaklik in die 19de en vroeë 20ste eeu ontstaan, toe gewilde skrywers na tegnologiese vooruitgang begin kyk het vir inspirasie en bespiegeling. [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'', wat in 1818 geskryf is, word dikwels as die eerste ware wetenskapsfiksieroman beskou. [[Jules Verne]] en [[H.G. Wells]] is sleutelfigure in die ontwikkeling van die genre. In die 20ste eeu het die genre gegroei en het dit uitgebrei met die bekendstelling van ruimteoperas, distopiese letterkunde en [[pulptydskrif]]te. Wetenskapsfiksie het nie net die letterkunde beïnvloed nie, maar ook [[rolprent]]e, [[televisie]] en [[kultuur]] in die algemeen. Dit kan die hedendaagse samelewing kritiseer en alternatiewe ondersoek, sowel as vermaak verskaf en ’n gevoel van verwondering teweegbring. == Subgenres van wetenskapsfiksie == * "Alternatiewe geskiedenis": Is gebaseer op die beginsel dat historiese gebeurtenisse heel moontlik anders verloop het. Parallelle wêrelde is dikwels ook deel van hierdie subgenre. * "Ander wêreld": Die skep van 'n heeltemal fiktiewe wêreld of heelal, waarvan die strukture totaal en al van ons eie verskil. * "Eindtyd": Handel oor die einde van die mensdom, deur die mens se eie toedoen of deur oorlog, siektes, 'n [[Ruimtebotsing|sterrekundige botsing]] of ekologiese ramp. * "Ekstrasensoriese persepsie": Oor karakters of vreemde wesens met 'n natuurlike vermoë wat telepatie, psigokinese, [[televoering|teleportasie]], levitasie, dwang, prekognisie, heldersiendheid, ensovoorts insluit. * "[[Godsdiens]]": Toekomsverhale met 'n openlik godsdienstige ondertoon. * "[[Habitat]]": Oor mense wat leef in koepels, generasieskepe, asteroïede, ruimtestasies, ensovoorts. * "Harde wetenskapsfiksie": Word gekenmerk deur streng aandag te skenk aan die noukeurige en korrekte besonderhede op die gebied van [[fisika]], [[astrofisika]], [[sterrekunde]] en [[chemie]]. * "[[Kloning]]"'': Oor genetiese ingenieurswese of manipulasie van 'n gekloonde mens, vervaardig in die mens se laboratoriums. * "[[Kuberpunk]]": Handel gewoonlik oor hoë tegnologie in die nie so verre toekoms. Die hooftema handel oor die vernietiging van die mensdom en is gewoonlik waarskuwend oor die moontlike kwade gevolge wanneer tegnologie in die verkeerde hande val. * "Militêr": Speel gewoonlik af in 'n tyd van konflik tussen nasionale, interplanetêre, of interstellêre stelsels, waar die hoofkarakters gewoonlik soldate is. * "Onsterflikheid": Oor mense wat op soek is na hulle eie vorm van onsterflikheid, en die uiterstes waartoe hulle sal gaan om dit te bekom. * "[[Robotika]]": Robotte is 'n geliefde onderwerp. Wat gebeur as mense vervang word deur meganiese, stoom- of elektriese masjiene? * "[[Ruimtevaart|Ruimtereise]]": Oor die mensdom se reise deur ons eie [[Sonnestelsel]] of na ander, onbekende [[sterrestelsel]]s. * "Ruimtesepies": Oor 'n avontuur wat afspeel in die ruimte, of op ander planete. * "Sagte wetenskapsfiksie": Sluit gewoonlik werke in wat gebaseer is op die sosiale wetenskappe soos [[biologie]], [[sielkunde]], [[ekonomie]], [[sosiologie]] en [[antropologie]]. * "Supermens": Oor mense wat oor die vermoë beskik wat ver bo die vuurmaakplek van die gewone mens is. Dit kan spruit uit 'n natuurlike oorsaak, of kan die gevolg van inmenging en manipulasie wees. * "Tydreise": Word gekenmerk deur die aanwending van 'n uitvindsel om akkurate tydvakke te besoek, hetsy reise na die verlede of die toekoms. * "[[Buiteaardse lewe|Buiteaardse wesens]]": Oor vreemde wesens wat uit die buitenste ruim of van 'n spesifieke planeet af kom. * "Wetenskapsfiksie vir [[tiener]]s: Wetenskapsfiksie aangepas vir die jeug. ==Letterkunde== ===18de eeu en vroeër=== [[Beeld:Bacon 1628 New Atlantis title page wpreview.png|thumb|links|upright|''New Atlantis'' (1626) deur [[Francis Bacon]].]] Sommige geleerdes beweer wetenskapsfiksie het sy oorsprong in antieke tye gehad, toe die onderskeid tussen [[mite]]s en feite vaag was.<ref>{{Cite web|url=https://www.news.gatech.edu/features/out-world|title=Out of This World|website=Georgia Tech News Center |first1= Stacy |last1=Braukman |first2=Jason |last2=Maderer |date=August 28, 2018 |access-date=4 April 2019|archive-date=4 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404030543/https://www.news.gatech.edu/features/out-world|url-status=live}}</ref> Die roman ''A True Story'', wat in die 2de eeu n.C. deur die [[satirikus]] [[Lucianus van Samosata|Lucianus]] geskryf is, bevat baie temas en verhaalmotiewe wat kenmerkend van moderne wetenskapsfiksie is, waaronder reise na ander wêrelde, buiteaardse lewensvorme, interplanetêre oorlogvoering en kunsmatige lewe. Sommige beskou dit as die eerste wetenskapsfiksieroman.<ref>{{Cite journal|title= Lucian's True History as SF |first1=S.C. |last1=Fredericks|date=March 1976 |url=https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm|access-date=29 December 2022|journal=Science Fiction Studies |publisher=DePauw University |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716144342/https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm |archive-date=16 July 2020|url-status=live |volume=3 |issue=1 |pages=49-60}}</ref> Daar word ook aangevoer sommige verhale uit die volksverhaalversameling ''[[Duisend-en-een-nag]]'',<ref name="The Arabian Nights: A Companion">{{Cite book|title=The Arabian Nights: A Companion|first=Robert|last=Irwin|publisher=Tauris Parke Paperbacks|year=2003|isbn=978-1-86064-983-7|pages=209–13}}</ref><ref name="Richardson" /> asook die 10de-eeuse [[Japannese]] fiksiewerk ''Die Verhaal van die Bamboessnyer''<ref name="Richardson">{{Cite book|title=The Halstead Treasury of Ancient Science Fiction|first=Matthew|last=Richardson|publisher=Halstead Press|location=Rushcutters Bay, Nieu-Suid-Wallis|year=2001|isbn=978-1-875684-64-9}} ([[cf.]] {{Cite journal|title=Once Upon a Time|journal=Emerald City|issue=85|date=September 2002|url=http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|access-date=17 September 2008|archive-date=11 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911095946/http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|url-status=live}})</ref> en die [[Arabier|Arabiese]] alweter Ibn al-Nafis se 13de-eeuse roman ''Theologus Autodidactus''<ref name="Roubi">{{Cite web|author=Dr. Abu Shadi Al-Roubi|date=6 February 2008|title=Islamset-Muslim Scientists-Ibn Al Nafis as a Philosopher|url=http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html|access-date=29 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20080206072116/http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html |archive-date=6 February 2008|website=Second International Conference on Islamic Medicine: Islamic Medical Organization, Kuwait}}</ref> bevat elemente van wetenskapsfiksie. Verskeie boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Revolusie]] en later in die [[Verligting]]stydperk geskryf is, word as ware werke van wetenskapsfantasie beskou. [[Francis Bacon]] se ''New Atlantis'' (1627),<ref name="The Harmony of the Worlds">{{cite episode|title=The Harmony of the Worlds|series=Cosmos: A Personal Voyage|credits=Creator and presenter: [[Carl Sagan]]|network=PBS|air-date=12 October 1980}}</ref> [[Johannes Kepler]] se ''Somnium'' (1634), Athanasius Kircher se ''Itinerarium extaticum'' (1656),<ref>{{cite journal|author=Jacqueline Glomski|title=Science Fiction in the Seventeenth Century: The Neo-Latin Somnium and its Relationship with the Vernacular|journal=Der Neulateinische Roman Als Medium Seiner Zeit|editor1=Stefan Walser|editor2=Isabella Tilg|publisher=BoD|year=2013|isbn=978-3-8233-6792-5|page=37|url=https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|access-date=4 June 2020|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415223242/https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|url-status=live}}</ref> [[Cyrano de Bergerac]] se ''Komiese geskiedenis van die state en ryke van die maan'' ([[Frans]]: ''L'Autre monde ou les états et empires de la Lune'', 1657) en ''Die State en Ryke van die Son'' (''Les États et Empires du Soleil'', 1662), Margaret Cavendish se "The Blazing World" (1666),<ref>{{cite journal|last=White|first=William|title=Science, Factions, and the Persistent Specter of War: Margaret Cavendish's Blazing World|journal=Intersect: The Stanford Journal of Science, Technology and Society|volume=2|issue=1|pages=40–51|date=September 2009|url=http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|access-date=7 March 2014|archive-date=27 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227215240/http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|url-status=live}}</ref> [[Jonathan Swift]] se ''Gullivers Travels'' (1726), Ludvig Holberg se ''Nicolai Klimii Iter Subterraneum'' (1741) en [[Voltaire]] se ''Micromégas'' (1752) is voorbeelde.<ref>Khanna, Lee Cullen "The Subject of Utopia: Margaret Cavendish and Her Blazing-World". ''Utopian and Science Fiction by Women: World of Difference''. Syracuse: Syracuse UP, 1994. 15–34.</ref> [[Isaac Asimov]] en [[Carl Sagan]] het Johannes Kepler se 1634-roman ''Somnium'' as die eerste wetenskapsfiksieverhaal beskou; dit beeld ’n reis na die maan uit en hoe die aarde se beweging van daar af gesien word.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU |title=Carl Sagan on Johannes Kepler's persecution |date=21 February 2008 |publisher=YouTube |access-date=24 July 2010 |archive-date=29 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111129015805/http://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU&gl=US&hl=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=The Beginning and the End | first=Isaac| last=Asimov | publisher=Doubleday | location=New York | year=1977 | isbn=978-0-385-13088-2}}</ref> Daar is na Kepler verwys as die “vader van wetenskapsfiksie”.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbvaopenmind.com/en/science/leading-figures/kepler-the-father-of-science-fiction/|title=Kepler, the Father of Science Fiction|date=16 November 2015|website=bbvaopenmind.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.themarginalian.org/2019/12/26/katharina-kepler-witchcraft-dream/|title=How Kepler Invented Science Fiction and Defended His Mother in a Witchcraft Trial While Revolutionizing Our Understanding of the Universe|first=Maria|last=Popova|website=themarginalian.org|date=27 December 2019 }}</ref> ===19de eeu=== [[Beeld:The War of the Worlds by Henrique Alvim Corrêa, original graphic 15.jpg|thumb|upright|'n Inval deur buiteaardse wesens in die roman ''[[The War of the Worlds]]'' (1897) deur [[H.G. Wells]], geïllustreer deur Henrique Alvim Corrêa in 1906.]] Ná die ontwikkeling van die roman in die 17de eeu as ’n letterkundige vorm het [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'' (1818) en ''The Last Man'' (1826) gehelp om die vorm van die wetenskapsfiksieroman te definieer. Die [[Engeland|Engelse]] skrywer Brian Aldiss het aangevoer dat ''Frankenstein'' die eerste werk van wetenskapsfiksie was.<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.sfhomeworld.org/exhibits/homeworld/scifi_hof.asp?articleID=62 |title=Mary W. Shelley |encyclopedia=Encyclopedia of Science Fiction |first1=John |last1=Clute |first2=Peter |last2=Nicholls |name-list-style=amp |publisher=Orbit/Time Warner Book Group UK |year=1993 |access-date=17 January 2007 |archive-date=16 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061116075255/http://www.sfhomeworld.org/exhibits/homeworld/scifi_hof.asp?articleID=62 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=Billion Year Spree: The History of Science Fiction (1973) Revised and expanded as Trillion Year Spree (with David Wingrove)(1986) |first=Aldriss|last=Wingrove|publisher=House of Stratus|location=New York|year= 2001 |isbn=978-0-7551-0068-2}}</ref> [[Edgar Allan Poe]] het verskeie verhale geskryf wat as wetenskapsfiksie beskou word, waaronder "The Unparalleled Adventure of One Hans Pfaall" (1835) oor ’n reis na die maan.<ref>Tresch, John (2002). "Extra! Extra! Poe invents science fiction". In Hayes, Kevin J. The Cambridge Companion to Edgar Allan Poe. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 113–132. {{ISBN|978-0-521-79326-1}}.</ref><ref name="poe moon">{{cite book |url=http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/horror/TheWorksofEdgarAllenPoeVolume1/chap3.html |last=Poe |first=Edgar Allan |title=The Works of Edgar Allan Poe, Volume 1, "The Unparalleled Adventures of One Hans Pfaal" |access-date=17 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060627190020/http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/horror/TheWorksofEdgarAllenPoeVolume1/chap3.html |archive-date=27 June 2006}}</ref> [[Jules Verne]] is bekend vir sy aandag aan besonderhede en wetenskaplike akkuraatheid, veral in die roman ''Twenty Thousand Leagues Under the Seas'' (1870).<ref name="Roberts48">{{citation|last=Roberts |first= Adam |isbn =978-0-415-19205-7|title= Science Fiction|publisher=Routledge|location=Londen |year= 2000|page=48}}</ref><ref>{{citation|first=Maurice|last=Renard|url=http://www.depauw.edu/sfs/documents/renard.htm|title=On the Scientific-Marvelous Novel and Its Influence on the Understanding of Progress|journal=Science Fiction Studies|volume=21|issue=64|date=November 1994|pages=397–405 |doi=10.1525/sfs.21.3.0397 |access-date=25 January 2016|archive-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112033252/https://www.depauw.edu/sfs/documents/renard.htm|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> In 1887 het die roman ''El anacronópete'' deur die Spaanse skrywer Enrique Gaspar y Rimbau die eerste tydmasjien bekendgestel.<ref>La obra narrativa de Enrique Gaspar: El Anacronópete (1887), María de los Ángeles Ayala, Universidad de Alicante. Del Romanticismo al Realismo : Actas del I Coloquio de la S. L. E. S. XIX, Barcelona, 24–26 October 1996 / reds. Luis F. Díaz Larios, Enrique Miralles.</ref><ref>El anacronópete, Engelse vertaling (2014), www.storypilot.com, Michael Main, accessed 13 April 2016</ref> ’n Vroeë Franse/Belgiese wetenskapsfiksieskrywer was J.-H. Rosny aîné (1856-1940). Rosny se meesterstuk is ''Les Navigateurs de l'Infini'' (''Die Navigators van die Oneindigheid'') (1925), waarin die woord ''astronautique'' ("astronout") vir die eerste keer in Frans gebruik is.<ref>{{Cite web|last1=Suffolk|first1=Alex|date=28 February 2012|title=Professor explores the work of a science fiction pioneer|url=https://www.highlandernews.org/2016/professor-explores-the-work-of-a-science-fiction-pioneer/|access-date=25 January 2023|website=Highlander|language=en-US}}</ref><ref>Arthur B. Evans (1988). [https://scholarship.depauw.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1014&context=mlang_facpubs Science Fiction vs. Scientific Fiction in France: From Jules Verne to J.-H. Rosny Aîné (La science-fiction contre la fiction scientifique en France; De Jules Verne à J.-H. Rosny aìné)] In: ''Science fiction studies'', vol. 15, no. 1, p. 1-11.</ref> Baie resensente beskou [[H.G. Wells]] as een van die belangrikste skrywers van wetenskapsfiksie,<ref name="Roberts48" /><ref>{{cite book | last= Siegel| first= Mark Richard| year=1988 | title=Hugo Gernsback, Father of Modern Science Fiction: With Essays on Frank Herbert and Bram Stoker | publisher=Borgo Pr | isbn=978-0-89370-174-1}}</ref> of selfs as "die [[William Shakespeare|Shakespeare]] van wetenskapsfiksie".<ref>{{cite book|last1=Wagar|first1=W. Warren |title=H.G. Wells: Traversing Time|date=2004|publisher=Wesleyan University Press|page=7}}</ref> Sy romans sluit ''The Time Machine'' (1895), ''The Island of Doctor Moreau'' (1896), ''The Invisible Man'' (1897) en ''[[The War of the Worlds]]'' (1898) in. Sy wetenskapsfiksie het oor buiteaardse invalle, biologiese ingenieurswese, onsigbaarheid en tydreise gegaan. In sy niefiksiewerk as toekomskenner het hy die ontstaan van [[Vliegtuig|vliegtuie]], [[Tenk|militêre tenks]], [[kernwapen]]s, satelliettelevisie, ruimtereise en iets soortgelyks aan die [[wêreldwye web]] voorspel.<ref>{{cite news|title=HG Wells: A visionary who should be remembered for his social predictions, not just his scientific ones|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html|newspaper=The Independent|date=8 October 2017|access-date=2 February 2018|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318183227/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html|url-status=live}}</ref> ===20ste eeu=== [[Beeld:Science and Invention no. 124 (August 1923).jpg|links|thumb|upright|Die uitgawe van ''Science and Invention'' van Augustus 1923 – die uitgawe oor wetenskapsfiksie – was die eerste uitgawe van ’n tydskrif wat deur Gernsback uitgegee is wat noemenswaardige fiksie-inhoud bevat het.<ref name=Minnesota>[https://manifold.umn.edu/read/the-perversity-of-things-hugo-gernsback-on-media-tinkering-and-scientifiction/section/74c68168-cfef-452d-b716-d6f419a66be8/resource/3c0f6417-7dbb-4524-8382-a3f3563dde87 Science and Invention, vol. 11, no. 4, August 1923], by die Universiteit van Minnesota; Maart 2017; besoek op 4 Februarie 2026</ref>]] [[Edgar Rice Burroughs]] se roman ''A Princess of Mars'', wat in 1912 gepubliseer is, was die eerste in sy 30-jarige reeks oor planetêre romanse; die romans was op Mars gesetel en die held was John Carter.<ref>Porges, Irwin (1975). Edgar Rice Burroughs. Provo, Utah: Brigham Young University Press. {{ISBN|0-8425-0079-0}}. </ref><ref name="Encyclopedia Britannica">{{Webverwysing |title=Science fiction |url=https://www.britannica.com/art/science-fiction |toegangdatum=24 April 2023 |uitgewer=[[Encyclopedia Britannica]] |taal=en}}</ref> Een van die eerste distopiese romans, ''Ons'', is deur die Russiese skrywer Jewgeni Zamjatin geskryf en in 1924 gepubliseer.<ref>[[#Translations|Brown]], p. xi, citing Shane, gives 1921. Russell, p. 3, dates the first draft to 1919.</ref> Dit beskryf ’n wêreld van harmonie en eensgesindheid binne ’n verenigde [[totalitarisme|totalitêre staat]].<ref>{{cite journal |last1=Orwell |first1=George |title=Review of ''WE'' by E. I. Zamyatin |journal=Tribune |date=4 January 1946 |location=Londen |url=https://www.orwell.ru/library/reviews/zamyatin/english/ |via=Orwell.ru}}</ref> In 1926 het Hugo Gernsback die eerste Amerikaanse wetenskapsfiksietydskrif, ''Amazing Stories'', gepubliseer. In die eerste uitgawe het hy geskryf: "Met 'wetenskapsverbeelding' bedoel ek die soort verhaal van Jules Verne, H.G. Wells en Edgar Allan Poe – ’n bekoorlike romanse vermeng met wetenskaplike feite en profetiese visie... Nie net maak hierdie wonderlike verhale uiters interessante leesstof nie – hulle is ook altyd leersaam. Hulle verskaf kennis... in ’n baie verteerbare vorm... Dit is nie onmoontlik dat nuwe avonture wat vandag in die wetenskapsverbeelding uitgebeeld word, môre verwesenlik sal word nie... Baie groot wetenskapsverhale wat bestem is om van historiese belang te wees, moet nog geskryf word... Die nageslag sal na hulle verwys as werk wat ’n nuwe pad gebaan het, nie net in die letterkunde en fiksie nie, maar ook in vooruitgang."<ref>April 1926, ''Amazing Stories''</ref><ref name="stableford">In 1993 aangehaal in: {{cite encyclopedia|last=Stableford|first=Brian|author2=Clute, John |author3=Nicholls, Peter|year=1993|title=Definitions of SF|encyclopedia=Encyclopedia of Science Fiction|pages= 311–314|publisher=Orbit/Little, Brown and Company|location= Londen|isbn=978-1-85723-124-3}}</ref> == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie]] * [[Lys van wetenskapsfiksieboeke]] * [[Lys van wetenskapsfiksierolprente]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Science fiction}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Science fiction}} {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkundige genres]] n2lkhfozcmnkb29neb4scpok9sggbjw 0 4455 2913153 2886052 2026-06-22T19:24:02Z Jcb 223 2913153 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die land in Europa. Vir die eiland, sien [[Groot-Brittanje]], en vir ander gelyknamige state, sien [[Verenigde Koninkryk (dubbelsinnig)]].'' {{Inligtingskas Land |noem_naam = Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Noord-Ierland |volle_naam = <small>''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'' ([[Engels]])</small> |algemene_naam = die Verenigde Koninkryk |beeld_vlag = Flag of the United Kingdom.svg |beeld_wapen = Coat of arms of the United Kingdom (2022, variant 2).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Europe-UK.svg |leuse = ''Dieu et mon droit''<br /><small>(''[[Frans]] vir: "God en my reg"'')</small> |volkslied = ''[[God Save the King]]''<ref>{{en}} {{cite web |title=National Anthem |url=https://www.royal.uk/national-anthem |publisher=Amptelike webwerf van die Britse konininklike familie |accessdate=18 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424203409/https://www.royal.uk/national-anthem |archive-date=24 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''(Engels vir: "God beskerm die koning")''</small><br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - God Save the King.oga]]</center> |amptelike_tale = [[Engels]]{{smallsup|1}} |hoofstad = [[Londen]] {{Koördinate|51|30|N|0|7|W}} |latd = 51 |latm = 30 |latNS = N |longd = 0 |longm = 7 |longEW = W |grootste_stad = [[Londen]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Lys van monarge van Brittanje|Monarg]]<br />• [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|Eerste minister]] |leiername = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]]<br />[[Keir Starmer]] |oppervlak_rang = 78^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 242&nbsp;741<ref>{{en}} {{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |title=Standard Area Measurements for Administrative Areas (December 2023) in the UK |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=24 April 2024 |accessdate=5 Julie 2024}}</ref> |oppervlakmi² = 93&nbsp;723 |persent_water = 1,51 (2015)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=5 Julie 2024}}</ref> |bevolking_skatting = 67&nbsp;596&nbsp;281<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland |title=Estimates of the population for the UK, England, Wales, Scotland, and Northern Ireland |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=21 Desember 2022 |accessdate=5 Julie 2024}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2022 |bevolking_rang = 22^ste |bevolking_sensus = 66&nbsp;940&nbsp;559<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/populationandhouseholdestimatesenglandandwales/census2021unroundeddata |title=Population and household estimates, England and Wales: Census 2021, unrounded data |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |accessdate=5 Julie 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/statistics/census/2021-census |title=2021 Census |publisher=Noord-Ierland Statistiek- en Navorsingsagentskap |accessdate=5 Julie 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/2022-results/scotland-s-census-2022-quality-assurance-reports/quality-assurance-report-unrounded-population-estimates-and-ethnic-group-national-identity-language-and-religion-topic-data/ |title=Quality Assurance report – Unrounded population estimates and ethnic group, national identity, language and religion topic data |publisher=Skotland Sensus |accessdate=5 Julie 2024 |archive-date=28 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528160444/https://www.scotlandscensus.gov.uk/2022-results/scotland-s-census-2022-quality-assurance-reports/quality-assurance-report-unrounded-population-estimates-and-ethnic-group-national-identity-language-and-religion-topic-data/ |url-status=dead }}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2021/22 |bevolkingsdigtheid = 279 |bevolkingsdigtheidmi² = 722,6 |bevolkingsdigtheidrang = 51^ste |BBP_PPP = $4&nbsp;029&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=112,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=United Kingdom |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2024 |accessdate=5 Julie 2024}}</ref> |BBP_PPP_rang = 9^de |BBP_PPP_jaar = 2024 |BBP_PPP_per_kapita = $58&nbsp;880<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 27^ste |BBP = $3&nbsp;495&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 6^de |BBP_jaar = 2024 |BBP_per_kapita = $51&nbsp;075<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 21^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542|Laws in Wales Acts]]<br />• Unie van die Krone<br />• Verdrag van die Unie<br />• [[Acts of Union 1707|Acts of Union]]<br />• [[Acts of Union 1800|Acts of Union]]<br />• Irish Free State<br />Constitution Act |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[1535]] en [[1542]]<br />[[24 Maart]] [[1603]]<br />[[22 Julie]] [[1706]]<br />[[1 Mei]] [[1707]]<br />[[1 Januarie]] [[1801]]<br /><br />[[5 Desember]] [[1922]] |MOI = {{wins}} 0,940<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=5 Julie 2024}}</ref> |MOI_rang = 15^de |MOI_jaar = 2022 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 33,5<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=5 Julie 2024}}</ref> |Gini_rang = 33^ste |Gini_jaar = 2018 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Britse pond|Pond sterling]] (£) |geldeenheid_kode = GBP |land_kode = GB |tydsone = GMT |utc_afwyking = [[UTC±00:00|±0]] |tydsone_somer = BST |utc_afwyking_DST = [[UTC+01:00|+1]] |internet_domein = [[.uk]], [[.eu]] |skakelkode = 44 |voetskrif = 1. 'n Aantal ander tale wat amptelik as geldige [[outochthone tale|outochthone]] [[streekstaal|streekstale]] onder die [[Europese Verdrag vir Streeks- of Minderheidstale]]. In elk hiervan is die VK se amptelike naam: * <small>[[Iers-Gaelies]]: ''Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann''</small> * <small>[[Kornies]]: ''Rywvaneth Unys Breten Veur ha Kledhbarth Iwerdhon''</small> * <small>[[Skots]]: ''Unitit Kinrick o Great Breetain an Northren Irland''</small> ** <small>[[Ulster-Skots]]: ''Claught Kängrick o Docht Brätain an Norlin Airlann'' of ''Unitet Kängdom o Great Brittain an Norlin Airlann''</small> * <small>[[Skots-Gaelies]]: ''Rìoghachd Aonaichte na Breatainne Mòire is Èireann a Tuath''</small> * <small>[[Wallies]]: ''Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon''</small> <small> Die Koninklike Leuse in Skotland is ''Nemo Me Impune Lacessit'' ([[Latyn]]: "No-one harms me with impunity").<br />Nieamptelik.<br /> Amptelik erkende streekstale:<br />in [[Wallis]]: [[Wallies]]; en in [[Skotland]]: [[Skots-Gaelies]] sedert 2004 Wet.<br /> Gevorm as ''Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland''. Naam het verander na Die ''Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Noord-Ierland'' in 1927.<br /> Amptelike skatting vesrkaf deur die VK [[Office for National Statistics]].<br />[[ISO 3166-1]] is [[Groot-Brittanje|GB]], maar [[.gb]] word nie gebruik nie}} Die '''Verenigde Koninkryk''' ([[Engels]]: ''United Kingdom''; kort ''UK'', ''VK'') of '''Brittanje''', amptelik die '''Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Noord-Ierland''' (''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland''), is die grootste [[eilandstaat]] in [[Europa]] en bestaan uit die vier [[Lande van die Verenigde Koninkryk|lande]] (in Engels ''nations'' genoem) [[Engeland]], [[Skotland]], [[Wallis]] en [[Noord-Ierland]]. Dit is noordwes van die Europese vasteland op die hoofeiland [[Groot-Brittanje]] geleë en beslaan daarnaas ook sowat 'n sesde van sy westelike buureiland [[Ierland]] (Noord-Ierland). Die staatsgebied word omring deur die [[Noordsee]] in die ooste, die [[Engelse Kanaal]] in die suide en die [[Atlantiese Oseaan]] in die weste en die noorde. As gevolg van sy koloniale verlede is daar nog steeds talle kleiner oorsese besittings. [[Lêer:Cloud-free Europe ESA17486464 (British Isles).jpeg|links|duimnael|[[ESA]]-Satellietbeeld van die [[Britse Eilande]]]] [[Lêer:Great Britain Snowy.jpg|duimnael|links|DIe Verenigde Koninkryk vroeg in Januarie 2010, met 'n sneeukleed bedek]] Die historiese oorspronge van die Verenigde Koninkryk strek terug tot in die tydperk van die [[Angel-Saksers|Angel-Saksiese]] koning [[Athelstan van Engeland|Athelstan]] wat in die vroeë [[10de eeu]] oorheersende invloed oor aangrensende [[Kelte|Keltiese]] koninkryke begin uitoefen het. In die volgende eeue het ook verder afgeleë koninkryke deur militêre verowering onder Engelse gesag gekom. Wallis, 'n losse verbond van Keltiese koninkryke in die suidweste van Groot-Brittanje, is deur die sogenaamde [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542|Uniewette (''Acts of Union'') van 1535 en 1542]] amptelik met Engeland verenig. Skotland, wat al sedert 1603 deur 'n Engelse monarg geregeer word, is in 1707 formeel met Engeland en Wallis verenig om die [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje]] te vorm ([[Acts of Union 1707]]). Sedertdien is na die verskillende volke binne die Verenigde Koninkryk as Britte verwys. Ierland het vanaf die [[17de eeu]] geleidelik onder Engelse gesag gekom en is in 1800 volgens die [[Acts of Union 1800|Uniewet]] (''Act of Union'') formeel met Groot-Brittanje verenig. Die grootste deel van Ierland, 'n merendeels [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] land, het in 1922 sy onafhanklikheid van die Verenigde Koninkryk verwerf, maar ses van die historiese provinsie [[Ulster]] se nege graafskappe met 'n oorwegend Protestantse bevolking het as Noord-Ierland deel van die Verenigde Koninkryk gebly. Betrekkinge tussen die vier landsdele van die Verenigde Koninkryk is verskeie kere deur politieke, ekonomiese en kulturele spanning vertroebel. So het die regerende party in Skotland, die [[Skotse Nasionale Party]], laat in 2014 'n vergeefse poging aangewend om Skotse onafhanklikheid deur middel van 'n [[Referendum oor die onafhanklikheid van Skotland|referendum]] te bewerkstellig. Die Britse regering het politieke ontevredenheid met die tendensieel sentralistiese regeringstelsel in die laat 20ste eeu deur die skepping van streeksparlemente met sekere bevoegdhede in Noord-Ierland, Skotland en Wallis probeer teenwerk. Britse entrepreneurs, tegnici en wetenskaplikes het beslissende bydraes tot die wêreldekonomie en tegnologiese vooruitgang gemaak. So was die Verenigde Koninkryk die eerste land ter wêreld wat die [[nywerheidsomwenteling]] ondergaan het. In die tyd ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die land sy internasionale invloed veral op kulturele gebied laat geld, waaronder literatuur, toneelkuns, film, televisie en popmusiek. Die lang lys van suksesvolle uitvoere sluit die Engelse taal in wat vandag orals op aarde as die leidende medium en [[lingua franca]] van ekonomie, wetenskap, kuns en kultuur gebesig word. Van die Verenigde Koninkryk se huidige totale bevolking van 67,6 miljoen is die oorgrote meerderheid (sowat 55,2 miljoen of 81,4 persent) in Engeland saamgetrek. Die bevolking van Wallis word op 3,1 miljoen beraam (vyf persent van die VK se totale bevolking), dié van Skotland op 5,5 miljoen (agt persent) en dié van Noord-Ierland op 1,9 miljoen (drie persent). Die gemiddelde bevolkingsdigtheid vir die hele Koninkryk is 279 inwoners per km². Die Verenigde Koninkryk is 'n stigterslid van die [[Britse Statebond]], die [[NAVO]] en die [[Verenigde Nasies]] en was daarnaas 'n lidland van die [[Europese Unie]]. == Naam == [[Lêer:British Isles Euler diagram 15.svg|duimnael|links|'n Euler-diagram van die Britse Eilande: {{sleutel|#b1d79b|Geografiese element}} {{sleutel|#aac2ed|Wetlike onderskeiding}}]] Die volledige amptelike naam is "Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Noord-Ierland". Die term "Groot-Brittanje" word dikwels gebruik om na die Verenigde Koninkryk te verwys, alhoewel Groot-Brittanje streng gesproke net uit Engeland, Skotland en Wallis bestaan en dus na die grootste van die Britse Eilande verwys. Die voorsetsel "Groot" is aan die [[Frans]]e taal ontleen, wat 'n onderskeiding maak tussen die Franse gewes [[Bretagne]] en ''Grande Bretagne'' ("Groot-Brittanje"). Die [[Latyn]]se naam ''Britannia'' het sy historiese oorsprong in die Keltiese woord ''Brith'', wat letterlik "bont" of "gevlek" beteken. Die land se naam in die skryfwyses van die amptelik erkende tale is: * [[Engels]]: ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'' * [[Iers-Gaelies]]: ''Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann'' * [[Kornies]]: ''Rywvaneth Unys Breten Veur ha Kledhbarth Iwerdhon'' * [[Skots]]: ''Unitit Kinrick o Great Breetain an Northren Irland'' ** [[Ulster-Skots]]: ''Claught Kängrick o Docht Brätain an Norlin Airlann'' of ''Unitet Kängdom o Great Brittain an Norlin Airlann'' * [[Skots-Gaelies]]: ''Rìoghachd Aonaichte na Breatainne Mòire is Èireann a Tuath'' * [[Wallies]]: ''Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon'' == Geskiedenis == === Antieke en Middeleeue === [[Lêer:Hadrian's Wall west of Housesteads 3.jpg|duimnael|links|Die Romeinse Muur van Hadrianus]] [[Lêer:Stonehenge2007 07 30.jpg|duimnael|[[Stonehenge]] in Suid-[[Engeland]], wat minstens 4&nbsp;000 jaar gelede deur mense uit die Nuwe [[Steentydperk]] opgerig is]] Volgens algemene siening is groot dele van die eiland Groot-Brittanje aan die einde van die [[Voorgeskiedenis]] deur [[Kelte]] bevolk. Hulle het 'n nou verbintenis met [[Gallië]] gehandhaaf. In 55 v.C. is Brittanje vir die eerste keer deur die Romeinse provinsiale goewerneur [[Julius Caesar]] aangeval. Brittanje is in 43 v.C., sonder Skotland, verower en het vir sowat 400 jaar onder Romeinse bewind gebly. Hulle het onder andere [[Londinium]], die huidige Londen, gestig. Toe die Romeine onttrek het, het Angel, Sakse en [[Jute]] hulle op die eiland gevestig en die Kelte na die gebiede van die hedendaagse Wallis en Skotland verdring. Vervolgens het in die suide van Skotland die Koninkryk Strathclyde ontstaan. Die meeste gebiede, wat deur die [[Angel-Saksers|Angel-Sakse]] oorheers is, het vanaf die 10de eeu die [[Koninkryk van Engeland]] geword. Gelyktydig het die [[Koninkryk van Skotland]] ontstaan, nadat die [[Pikte]] en die Keltiese Skotte uit Dalriada verenig het. In 1066 het die Normandiese verowering van Engeland met die inval van Hertog [[Willem I van Engeland|Willem I]] begin, en met die [[Slag van Hastings]] tot die Normandiese heerskappy oor Engeland gelei. As gevolg van hierdie verowering is Engeland se kultuur en taal aansienlik verander en die [[feodalisme]] het Engeland bereik. Die [[Anglo-Normanne]] het 'n groot invloed op die land gehad, maar het uiteindelik met die plaaslike bevolking vermeng. Met die verowering van Wallis het die [[Huis van Plantagenêt|Engelse monarge]] van die Franse dinastie die grootste deel van die eiland verower, maar hulle kon nie daarin slag om Skotland te verower nie. Vervolgens het Skotland 'n onafhanklike koninkryk gebly en 'n mededinger van Engeland geword. As gevolg van erfenisse ein eise op die Franse troon het die Engelse monarge in konflik met Frankryk gekom, wat tot die [[Honderdjarige Oorlog]] gelei het. Die Koninkryk Frankryk is deur die Koninkryk Skotland ondersteun. === Moderne tyd === [[Lêer:Battle of Waterloo 1815.PNG|duimnael|Met die [[Slag by Waterloo]] in 1815 is die Napoleoniese oorloë beëindig en die ''Pax Britannica'' het begin]] [[Lêer:Arthur Mees Flags of A Free Empire 1910 Cornell CUL PJM 1167 01 (Reddit source).jpg|duimnael|Wêreldkaart van 1910, wat die [[Britse Ryk]] toon]] [[Lêer:Royal Irish Rifles ration party Somme July 1916.jpg|duimnael|[[Infanterie]] van die ''Royal Irish Rifles'' tydens die [[Slag van die Somme]] in Julie 1916]] In die vroeë Moderne tyd het die [[Protestantse Hervorming]] en stigting van die [[Anglikaanse Gemeenskap]] tot godsdienstige konflikte gelei. Die [[Prinsdom van Wallis]], sedert 1284 onder gesag van Engeland, is met die [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542]] by Engeland ingelyf. Ierland het in 1541 'n personele unie met Engeland aangeknoop en die [[Koninkryk van Ierland]] gevorm. Rooms-Katolieke gebiede in die hedendaagse Noord-Ierland is van die Gaeliese adel ontneem en aan Engelse en Skotse setlaars oorhandig. In die Middel-17de eeu was al drie koninkryke in oorloë betrokke, waartydens die monargie afgeskaf en die [[Gemenebes van Engeland]], Skotland en Ierland gestig is. Alhoewel in 1660 die monargie heringevoer is, het die [[absolutisme]] nooit in Brittanje gevestig nie. Die Britse grondwet het 'n [[grondwetlike monargie]] met 'n parlementêre regeringstelsel saamgebring. Met die [[Acts of Union 1707]] is die Koninkryke van Skotland en Engeland tot die [[Koninkryk van Groot-Brittanje]] verenig; albei lande het sedert 1603 dieselfde monarg gehad (personele unie). Met die stigting van die [[Royal Society]] het die regering op wetenskappe begin fokus. In die daaropvolgende tyd het Groot-Brittanje 'n wêreldwye seemag geword en talle gebiede ontdek en gekoloniseer, aanvanklik veral in [[Noord-Amerika]], maar later ook in [[Afrika]] en [[Asië]]. Na afloop van die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] het die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], tot dusver die belangrikste Britse kolonie, onafhanklik geword. Met die [[Acts of Union 1800]] is die Koninkryk van Groot-Brittanje met die Koninkryk Ierland verenig, nadat laasgenoemde vanaf 1169 tot 1603 plek-plek onder Engelse invloed geval het. Vervolgens is die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland]] gestig. Op 21 November 1806 het die Franse keiser [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] 'n Kontinentale stelsel teen die Britse Eilande opgerig; dit was tot in 1814 van krag. Met hierdie stelsel wou Napoleon die Britse ekonomie kniehalter en die Franse ekonomie teen beide Europese en oorsese mededingers beskerm. Groot-Brittanje het egter nuwe markte, veral in Noord-Amerika, gevind. Die Verenigde Koninkryk, die oorheersende nywerheids- en seemag van die 19de eeu, het 'n beduidende rol in die ontwikkeling van die demokratiese stelsel, literatuur en wetenskap gespeel. Groot-Brittanje het vir 'n ewewig van magte op die Europese vasteland gepleit (''Pax Britannica'') en hiervoor wisselende alliansies gesluit. Ten tye van sy hoogtepunt het die [[Britse Ryk]] sowat twee vyfdes van die wêreld oorheers, wat in talle oorloë verower is. Die toetrede tot die [[Eerste Wêreldoorlog]] in 1914 is deur alle partye ondersteun, met uitsondering van 'n fraksie binne die [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]] rondom [[Ramsay MacDonald]]. Die Britte het saam met Frankryk, [[Russiese Ryk|Rusland]] en (vanaf 1917) die Verenigde State teen [[Duitse Keiserryk|Duitsland]] en die ander [[Sentrale Moondhede]] tot hul oorwinning in 1918 geveg. In 1922 het 26 Ierse graafskappe die Ierse Vrystaat (vanaf 1937 [[Ierland|Éire]], sedert 1949 [[Republiek Ierland]]) gevorm. Die oorblywende ses graafskappe in die Ulster-provinsie behoort, ten spyte van Ierse weerstand, tot die Verenigde Koninkryk. Sedert 1927 lui die amptelike naam "Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Noord-Ierland". Na die Duitse [[Inval van Pole]] in 1939 het die Verenigde Koninkryk en Frankryk oorlog teen [[Nazi-Duitsland]] verklaar. In Mei 1940 het [[Winston Churchill]], sedert 1939 Kabinetslid en teenstander van die Appeasement-beleid, Britse eerste minister geword. Na die oorgawe van Frankryk het Churchill alle kragte vir die oorlog saamgespan, waardeur 'n Duitse inval in Groot-Brittanje tydens die [[Slag om Brittanje]] suksesvol afgeweer is. Deur Duitse missiel- en bomaanvalle is [[Coventry]], dele van Londen en ander Britse stede vernietig en sowat 32&nbsp;000 burgerlikes dood. Eers vanaf einde 1942 was die Verenigde Koninkryk buite die Britse eilande suksesvol: Tydens die [[Tunisië]]-veldtog onder [[Bernard Montgomery]], tydens die verowering van [[Sisilië]] en Italië in 1943, later tydens die D-Day in 1944 en uiteindelik tydens die verowering van Duitsland in 1945. === Sedert die Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Churchill V sign HU 55521.jpg|duimnael|[[Winston Churchill]] het twee keer as Britse eerste minister gedien]] [[Lêer:Margaret Thatcher portrait.jpg|duimnael|[[Margaret Thatcher]], eerste minister (1979–1990)]] Na die twee wêreldoorloë het die Verenigde Koninkryk sy stelling as 'n wêreldmag kwytgeraak, alhoewel dit in albei oorloë geseëvier het. Aan die begin van die tweede helfte van die 20ste eeu is die Britse Ryk, afgesien van net kleiner gebiede, ontbind (Dekolonisasie): [[Brits-Indië]] het in Augustus 1947 onafhanklik geword, die lande [[Indië]], [[Bangladesj]] en [[Pakistan]] het ontstaan ([[Verdeling van Indië]]). In Afrika het byvoorbeeld op 26 Junie 1961 Brits-Somaliland en op 1 Oktober 1961 [[Nigerië]] onafhanklik geword. Die eerste verkiesings na die Tweede Wêreldoorlog op 5 Julie 1945 het die Arbeidersparty gewen en die partyleier [[Clement Attlee]] het eerste minister geword. Churchill is as "briljant, maar onsolied" beskou en die kiesers het aan hom na die einde van die oorlog nie 'n regering tydens vredestye vertrou nie. 1951–1964 het egter weer die [[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Konserwatiewe Party]] aan bewind gekom (Churchill, Eden, Macmillan, Douglas-Home), nadat die Arbeidersparty met vleuelgevegte besig was. Die wisselende regerings en die probleme na die wêreldoorlog is in 1952 vir 'n kort tydperk deur die kroning van [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]] uitgestof, nadat [[George VI van die Verenigde Koninkryk|George VI]] oorlede is. Anders as die ekonomieë van Duitsland, Japan en die VSA het die Britse ekonomie nie vinnig herstel nie, maar ook hulle het 'n tekort aan mannekrag ondervind. Vervolgens het vanaf die 1960's baie emigrante uit die Statebond na die Verenigde Koninkryk gekom, veral uit lande soos Indië, Pakistan, Bangladesj, Nigerië, [[Kenia]] en die [[Karibiese gebied]]. Tydens die [[Suezkrisis]] (1956/57) in Egipte het Groot-Brittanje 'n nederlaag gely en sy ekonomiese en koloniale beleid is erg geknou. Vanaf 1969 was Noord-Ierland op die rand van 'n [[burgeroorlog]], wat eers met 'n vredesooreenkoms (Goeie Vrydag-ooreenkoms) in 1998 amptelik beëindig is. Godsdienstige en politieke spanninge tussen die twee bevolkingsgroepe, die unionistiese Protestante van Skotse en Engelse afkoms en die Ierse nasionalistiese Katolieke, het merkbaar afgeneem. In 1973 het die Verenigde Koninkryk na binnelandse politieke verset en Franse weerstand by die Europese Gemeenskap aangesluit. Voorheen het die EG net sy stigtingslede gehad; op 1 Januarie 1973 het die VK, Ierland en Denemarke by die EG aangesluit. 1974–1979 was weer die Arbeidersparty aan bewind. Weens ekonomiese moeilikhede en 'n sterk de-industrialisasie gedurende die 1970's en 1980's het die konserwatiewe regering onder [[Margaret Thatcher]] (1979–1990) hervormings ingestel en 'n ekonomiese beleid van monetarisme nagestreef om die inflasie te beveg en die staatsskuld te verminder. Daarmee het liberaliserings in die arbeidsmark en in die finansiële sektor gepaard gegaan. Staatsbeheerde maatskappye is geprivatiseer en verskeie subsidies is afgeskaf. Dit het tot 'n hoër werkloosheid maar ook tot 'n ekonomiese groei gelei, veral in die dienstesektor. In 1990 het die VK gewelddadige betogings teen die nuwe kapitasie gesien, wat in 1992 weer afgeskaf en met 'n ander belasting vervang is. Tydens die [[Falklandoorlog]] onder Thatcher is in 1982 die [[Falkland-eilande]] van [[Argentinië]] herower. Die Konserwatiewe was tot 1997 aan bewind. Die Britse verkiesings in 1997 het die Nuwe Arbeidersparty gewen en [[Tony Blair]] het die nuwe eerste minister geword. Op 1 Julie dieselfde jaar is die Britse Kroonkolonie [[Hongkong]] aan die [[Volksrepubliek China]] oorhandig. Na 'n grondwetlike hervorming in 1999 het Skotland, Wallis en Noord-Ierland hul eie parlemente gekry. In 1998 is die ''Human Rights Act'' goedgekeur, waarvolgens alle menseregte van die Europese Menseregte-konvensie ook in die Verenigde Koninkryk van krag is. Onder Tony Blair het die Verenigde Koninkryk die Verenigde State in hul oorloë in [[Afghanistan]] en [[Irak]] bygestaan. In 2007 het Tony Blair as eerste minister bedank en is deur die destydse Minister van Finansies, [[Gordon Brown]], opgevolg. Brown het die verkiesings in 2010 verloor en is deur die Konserwatiewe [[David Cameron]] opgevolg. Op 18 September 2014 is die [[Referendum oor die onafhanklikheid van Skotland]] gehou, waarin die meerderheid kiesers Skotse onafhanklikheid verwerp het. Op 23 Junie 2016 het 51,9% van die Britse kiesers ten gunste van die Verenigde Koninkryk se uittrede uit die Europese Unie gestem, die sogenaamde [[Brexit]].<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.tagesschau.de/ausland/brexit-255.html |title=Brexit – aber ohne Cameron – Ergebnis des Referendums |work=tagesschau.de |publisher=Tagesschau (ARD) |date=24 Junie 2016 |accessdate=24 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161203123319/https://www.tagesschau.de/ausland/brexit-255.html |archive-date=3 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> David Cameron het vir 'n Britse verblyf in die EU gepleit en vervolgens sy bedanking vir Oktober dieselfde jaar ingedien. Reeds op 13 Julie het sy partymaat [[Theresa May]] die amp van eerste minister oorgeneem. May het die Britse uittrede uit die EU volgens Artikel 50 van die verdrag oor die Europese Unie op 29 Maart 2017 deur 'n skriftelike inkennisstelling aan die Europese Raad amptelik begin. Die oorspronklike uittrede was vir 30 Maart 2019, 0 uur Britse tyd, beplan. Op versoek van die Britse regering het die EU die uittrede tot op 31 Oktober 2019 uitgestel. Aangesien die Britse parlement die verdrag oor uittrede nie goedgekeur het nie, het die EU 'n verdere verskuiwing tot 31 Januarie 2020 goedgekeur. Nadat beide die Britse en Europese Parlement in Januarie die verdrag oor uittrede goedgekeur het, het die Verenigde Koninkryk sy EU-lidmaatskap op 31 Januarie 2020, 23:00 uur plaaslike tyd, beëindig. == Geografie == [[Lêer:Uk topo en.jpg|duimnael|links|Topografiese kaart van die Verenigde Koninkryk]] Die Verenigde Koninkryk bestaan uit die hoofeiland Groot-Brittanje, sowat 'n sesde van die eiland Ierland en 'n aantal eilandgroepe met meer as 1&nbsp;000 kleiner eilande. Die belangrikste eilandgroepe is [[Shetland]] en [[Orkney, Skotland|Orkney]] in die Noordsee noord van Skotland, die [[Buite-Hebride|Buite-]] en [[Binne-Hebride]] in die Atlantiese Oseaan wes van Skotland, [[Anglesey]] in die [[Ierse See]] wes van Wallis, die [[Scilly-eilande]] in die [[Keltiese See]] suidwes van Engeland en die [[Eiland Wight]] (Isle of Wight) in die Engelse Kanaal voor die Engelse suidkus. Die Verenigde Koninkryk se enigste landgrens met 'n lengte van 360 kilometer loop in die noorde van die eiland Ierland. Alhoewel hulle [[Britse Kroongebiede]] is, maak die eiland [[Man (eiland)|Man]] in die Ierse See en die [[Kanaaleilande]] in die Engelse Kanaal voor die noordkus van [[Frankryk]] nie deel uit van die Verenigde Koninkryk nie. == Klimaat == [[Lêer:A dog in Hambledon Hill.jpg|duimnael|'n Missluier hang oor die Blackmore Vale in Noord-Dorset, Engeland]] Die Atlantiese Oseaan oefen 'n wesentlike invloed op die weerstoestande op die Britse Eilande uit sodat die Verenigde Koninkryk 'n vogtige en warm-gematigde klimaat het. Koueperiodes in die wintermaande of hittegolwe in die somer kom selde voor. Die sterk maritieme invloede op die Britse klimaat kan hoofsaaklik aan drie faktore toegeskryf word: * die land se ligging tussen die 50ste en 59ste noordelike breedtegrade (behalwe vir die Shetland-eilande wat tot by die 61ste breedtegraad strek) sodat die Verenigde Koninkryk dwarsdeur die jaar aan oorwegend westelike winde blootgestel word wat weerstoestande met gematigde siklone oorheers; * die landskapsvorme van die westelike kusstreke met diep baaie waardeur ook binnelandse gebiede aan maritieme invloede blootgestel word; * en die matigende invloed van die [[Golfstroom]] waaraan veral die westelike kusgebiede hul sagte winters te danke het. So daal die kwik in Penzance, [[Cornwall]], selfs in Februarie, die koudste wintermaand, nie laer as 7&nbsp;°C nie. Die kusgebiede van Oos-Engeland is eweneens aan die Noordsee se maritieme invloede onderworpe, al is dit weens die heersende westelike winde tot 'n mindere mate en word hierdie invloede in die binneland hoegenaamd nie meer waargeneem nie. == Politiek == === Konstitusionele bedeling === [[Lêer:Charles, Prince of Wales in 2021 (cropped) (3).jpg|duimnael|links|upright|Koning [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]] is die staatshoof van die Verenigde Koninkryk]] [[Lêer:Palace of Westminster, London - Feb 2007.jpg|duimnael|Die [[Paleis van Westminster]], setel van beide huise van die parlement van die Verenigde Koninkryk]] [[Lêer:House of Lords 2011.jpg|duimnael|Die ''House of Lords'' of hoërhuis van die Britse parlement]] [[Lêer:Official portrait of Keir Starmer MP.jpg|duimnael|links|upright|[[Keir Starmer]] ([[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]]) is die huidige eerste minister van die Verenigde Koninkryk]] [[Lêer:House of Commons Chamber.png|duimnael|Die ''House of Commons'' of laerhuis van die Britse parlement]] Die Verenigde Koninkryk (VK) is 'n parlementêre demokrasie, gegrond op algemene volwasse stemreg, en 'n konstitusionele erflike monargie waarin ministers van die Kroon namens die monarg as staats- en regeringshoof regeer.<ref>{{en}} [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20060214063101/http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Product.asp?vlnk=5703&Pos=&ColRank=1&Rank=272 ''The National Archives – UK 2005. The Official Yearbook of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'', bl. 39]</ref> Die kabinetsregering is aan die parlement verantwoordelik. Dikwels word na die land as die "bakermat van moderne demokrasie" verwys, maar desondanks beskik die VK nie oor 'n skriftelike gekodifiseerde grondwet nie. In plaas daarvan berus die Britse grondwetlike regstelsel op vier elemente: * parlamentswette wat grondwetlike status geniet en hulle oorsprong in die [[Magna Carta]] van voor 1215 het en waardeur in 'n lang historiese proses belangrike demokratiese instellings soos onafhanklike regters, die parlement (met sy bevoegdhede ten opsigte van belasting en begroting), die vryheid van spraak en mening, die kabinet en die eerste minister as regeringsleier bevestig is; * regterlike uitsprake ten opsigte van grondwetlike kwessies wat steeds hersien word; * die gemenereg (''Common Law'') saam met die gekodifiseerde reg (''Statute Law'') en * nieskriftelike konvensies en reëls wat die verhoudings en betrekkinge tussen staatsinstellings bepaal. As gevolg van die Verenigde Koninkryk se lidmaatskap in die Europese Unie en die proses van Europese integrasie, wat daarmee gepaardgaan, en die toenemende regtelike verpligtings wat uit internasionale ooreenkomste voortspruit, het daar nogtans 'n soort konstitusionele reg ontwikkel waardeur die sowereiniteit van die Britse parlement in sekere opsigte beperk word.<ref>{{de}} [http://www.bpb.de/politik/innenpolitik/gesundheitspolitik/72925/landeskunde ''Bundeszentrale für politische Bildung (bpb): Kleine Landeskunde Großbritanniens. Besoek op 26 Augustus 2014'']</ref> Die Britse Kroon het geen politieke mag nie. Sy politieke invloed is eerder op die simboliese vlak geleë waar die koning of koningin as staatshoof en eenheidsimbool stabiliteit en kontinuïteit aan die land bied, en – vanweë die grondwetlike status in die [[Britse Statebond]] – ook op diplomatieke vlak. Tot en met die huidige koning [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]], wat in 2022 gekroon is, was daar sedert koningin [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Victoria]] se troonbestyging in 1837 net sewe monarge (insluitende [[Edward VIII van die Verenigde Koninkryk|Edward VIII]] wat nooit amptelik gekroon is nie). Die Britse monarg is die hoof van die uitvoerende gesag en is ook betrokke by die wetgewende proses. Sy of hy fungeer verder as hoofregter, as hoogste goewerneur (''supreme governor'') van die [[Kerk van Engeland]] en is die opperbevelhebber van alle Gewapende Magte van die Kroon. Die Britse monarg se politieke gesag is in die loop van die geskiedenis geleidelik beperk; haar/sy invloed is tans in mindere of meerdere mate informeel van aard. So mag die monarg wél haar/sy standpunt oor 'n bepaalde saak stel, maar sal in die praktyk nogtans steeds die advies en aanbevelings van haar/sy ministers volg. Belangrike verpligtinge, wat deur die Britse monarg uitgevoer word, sluit die opening en ontbinding van die Britse Parlement in, asook die verlening van Koninklike Toestemming (''Royal Assent'') tot wetgewing wat deur die Britse of Skotse Parlement en die Noord-Ierse Vergadering (''Northern Ireland Assembly'') aanvaar is. Belangrike ampsbekleërs soos die Eerste Minister en ander ministers in die regering, die Eerste Minister van Skotland, regters, offisiere in die gewapende magte, diplomate, biskoppe en sommige ander leidende geestelikes in die Kerk van Engeland word formeel deur die Britse monarg benoem. Die monarg verhef persone tot die adelsstand, slaan hulle tot ridders en ken 'n verskeidenheid ander onderskeidings toe. As staatshoof het die Britse monarg ten opsigte van internasionale betrekkinge die bevoegdheid om oorlog te verklaar en vrede te sluit, buitelandse state te erken en ooreenkomste te sluit. Die [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|eerste minister]] het beslissende politieke invloed in sy kabinet en in sy party. Hierdie amp word sedert 5 Julie 2024 deur [[Keir Starmer]] beklee, die leier van die [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]]. Die kabinet het sowat twintig lede, maar as staatsministers en parlementêre staatssekretarisse ingereken word, bestaan die Britse regering uit altesaam sowat 100 politici wat almal lede van die parlement moet wees. Net sowat 'n vyfde van hulle is as ''Secretaries of State'' of ''Ministers'' lede van die kabinet. Die ander regeringslede beklee regeringsampte soos dié van staatsminister (''Minister of State'') of staatssekretaris (''Junior Minister''). Die grootste opposisieparty in die Britse Laerhuis vorm tradisioneel 'n sogenaamde skadukabinet. === Administrasie === ==== Vier deelstate ==== {{Hoofartikel|Lande van die Verenigde Koninkryk}} [[Lêer:United Kingdom labeled map9.png|duimnael|Die vier lande van die Verenigde Koninkryk]] Die Verenigde Koninkryk word administratief in vier landsdele verdeel: * Engeland met ses ''Metropolitan Counties'' (metropolitaanse graafskappe) en 39 [[Graafskappe van Engeland|graafskappe]] wat elk verder verdeel word in distrikte; * Wallis met agt graafskappe wat elk verder verdeel word in distrikte (in Engeland en Wallis is daar altesaam 369 distrikte); * Skotland met nege streke, 27 distrikte en drie eiland-owerhede (''Island Authority Areas''): Orkney, Shetland en Western Isles; en * Noord-Ierland met 26 distrikte. Die Verenigde Koninkryk word tradisioneel as 'n sentralistiese eenheidsstaat geregeer en geadministreer. Volgens die nuwe beleid van devolusie of desentralisering (die afwenteling van politieke besluitnemingsbevoegdheid) is administratiewe bevoegdhede in verskillende mate aan die streekregerings en streekparlemente van Skotland, Wallis en Noord-Ierland oorgedra. Engeland beskik tans nie oor sy eie uitvoerende en wetgewende instellings nie. ==== Oorsese gebiede ==== {{Hoofartikel|Britse oorsese gebiede}} [[Lêer:Location of the BOTs.svg|duimnael|Ligging van die Britse oorsese gebiede]] Die Verenigde Koninkryk se oorsese gebiede (''British Overseas Territories'') sluit [[Anguilla (eiland)|Anguilla]], [[Bermuda]], die [[Brits-Antarktiese Gebied]], die [[Britse Indiese Oseaangebied]], die [[Britse Maagde-eilande]], die [[Kaaimanseilande]], die [[Falkland-eilande]], [[Gibraltar]], [[Montserrat]], die [[Pitcairneilande]], [[Sint Helena, Ascension en Tristan da Cunha|Sint Helena en afhanklike gebiede]] ([[Ascension (eiland)|Ascension]], [[Sint Helena]], [[Tristan da Cunha]]), [[Suid-Georgië en die Suidelike Sandwicheilande]], twee militêre basisse op die eiland [[Siprus]] (naby [[Akrotiri en Dhekelië]]) en die [[Turks- en Caicos-eilande]] in. Hierdie gebiede maak almal deel uit van die Britse Gemenebes van Nasies (''Commonwealth''), maar nie van die Verenigde Koninkryk nie. Hulle is ondergeskik aan die Britse Kroon en beskik oor hul eie wetgewende, uitvoerende en regtelike gesag asook hul eie begroting en belastingstelsel. ==== Kroonbesittings ==== [[Lêer:Tynwald Day (Midsummer Court) July 1983 - geograph.org.uk - 507375.jpg|duimnael|Die parlement van Man (Tynwald) vergader op Tynwald Hill. Die foto wys die ''Midsummer Court'' se sitting in Julie 1983]] Die [[Kanaaleilande]] en die [[Man (eiland)|Eiland Man]] is sogenaamde Kroonbesittings (''Crown Dependencies'') en sodoende nie deel van die Verenigde Koninkryk nie. Die Kanaaleilande (waarvan [[Jersey]], [[Guernsey]], [[Alderney]] en [[Sark]] die grootstes is) het in die 10de en 11de eeu deel uitgemaak van die Hertogdom Normandie en was ook ná 1204, toe vastelandse Normandie onder Franse bewind gekom het, ondergeskik aan die Engelse Kroon. Die Eiland Man was tot 1266 nominaal onder beheer van Noorweë. Vervolgens is dit afwisselend deur die koninkryke Skotland en Engeland geregeer totdat dit in 1399 onder feodale beheer van die Engelse Kroon gekom het. Die eiland is eers in 1765 onder die regstreekse gesag van die Britse Kroon geplaas toe dit vir £70&nbsp;000 gekoop is. Tans word die Kroonbesittings deur hul eie wetgewende vergaderings geadministreer. Die eilande het hul eie reg- en belastingstelsels. Die Britse regering se bevoegdhede bly beperk tot internasionale betrekkinge en buiteverdediging. Die Eiland Man se parlement, Tynwald, is meer as 1&nbsp;000 jaar gelede gevestig en sodoende die oudste bestaande wetgewende vergadering ter wêreld. Kenmerkend is sy driekamerstelsel – met die ''House of Keys'', die Wetgewende Raad (''Legislative Council'') en die ''Tynwald Court'' as die gemeenskaplike sitting van ''House of Keys'' en ''Legislative Council''. In teenstelling met die Verenigde Koninkryk was die Kanaaleilande en die Eiland Man voor 2019 nóg in eie reg lidstate van die Europese Unie nóg het hulle deel uitgemaak van die Verenigde Koninkryk as EU-lidland. EU-reëls ten opsigte van vrye goedereverkeer en die EU se Gemeenskaplike Landboubeleid is in die algemeen op die Kroonbesittings toegepas, maar nie die EU-reëls ten opsigte van vrye diensteverkeer en die vrye beweging van werknemers nie. Eilandbewoners kon net voordeel trek uit die laasgenoemde as hulle nou bande met die Verenigde Koninkryk gehandhaaf het. === Regstelsel === [[Lêer:Magna Carta (British Library Cotton MS Augustus II.106).jpg|duimnael|Die [[Magna Carta]]]] Ná die Normandiese verowering van Engeland in 1066 is die ''Aula Regis'' of Koninklike Geregshof gevestig waarin die Engelse monarg self regspraak oor die hele koninkryk uitgeoefen het. Hierdie hof was nie in 'n bepaalde stad of gebou gesetel nie. Geregtelike vergaderings is tydens die koning se reise deur Engeland gehou. Weens die hoë koste, wat aan die stelsel van 'n rondgaande koninklike geregshof verbonde was, het bepaling 17 van die [[Magna Carta]] in 1215 voorsiening gemaak vir 'n vaste plek waar hofsake verhoor moes word. Vervolgens is steeds meer permanente kantore vir amptenare in die staatsdiens in Londen gevestig.<ref>{{en}} David Crystal: ''The Stories of English''. London: Penguin Books 2005, bl. 233</ref> Die ''Aula Regis'' is uiteindelik vervang deur 'n drieledige stelsel van geregshowe waar regsreëls volgens die gemene- of gewoontereg (''common law'') toegepas is: * die ''Court of the King's Bank'' as hoogste instansie; * die ''Court of Common Pleas'' waarin regsake en strydvrae van algemene belang beslis is; en * die ''Court of Exchequer'' waarin uitsluitlik regsake beslis is wat die koninklike inkomste (''royal revenues'') geraak het. == Ekonomie == === Status === [[Lêer:Leeds Industrial Museum mill pond 7189.JPG|duimnael|Toe die tekstielmeul Armley Mills in 1805 in Leeds geopen is, was dit die grootste in die land met vyftig weefstoele. Die historiese fabrieksgebou huisves tans die Nywerheidsmuseum van Leeds (''Leeds Industrial Museum'')]] [[Lêer:Mule MOSI Textile Hall 6409.JPG|duimnael|Tekstielmasjiene in die Museum vir Wetenskap en Nywerhede in [[Manchester]], Engeland. Die tekstielbedryf was een van die dryfkragte agter die 18de eeuse nywerheidsomwenteling]] Die Britse ekonomie sluit die ekonomieë van die vier deelstate van die Verenigde Koninkryk (Engeland, Wallis, Skotland en Noord-Ierland) asook dié van die Kanaaleilande en die eiland Man in, alhoewel die twee laasgenoemdes oor aflandige bankbedrywe beskik. Saam met ander lidlande van die Europese Unie (EU) maak die Verenigde Koninkryk deel uit van 'n gemeenskaplike mark waarin die vrye beweging van mense, goedere, dienste en kapitaal in wetgewing en internasionale ooreenkomste verskans word. Nogtans handhaaf die land, soos ander EU-lede, sy nasionale ekonomiese stelsel en bowendien – in teenstelling met die meeste ander EU-lidlande – ook sy eie nasionale geldeenheid, die Britse [[pond sterling]]. In die 19de en vroeë 20ste eeu, toe die [[Britse Ryk]] sy hoogtepunt bereik het, was die Verenigde Koninkryk dekades die wêreld se grootste en invloedrykste ekonomie. As bakermat van die nywerheidsomwenteling – een van die belangrikste gebeurtenisse in die geskiedenis van die mensdom – het die land in die 18de eeu tot die wêreld se eerste geïndustrialiseerde samelewing ontwikkel. 'n Reeks van tegnologiese uitvindings en deurbrake het aan die Verenigde Koninkryk dekades lank 'n ekonomiese voorsprong bo ander nasies besorg. Vanaf die laat 19de eeu het die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en die [[Duitse Keiserryk]] die Britse ekonomie se tegnologiese voorsprong geleidelik begin inhaal. Die ekonomiese en finansiële laste van twee wêreldoorloë het net soos die ontbinding van die Britse Ryk 'n swaar tol geëis. Ondanks voortgesette groei ná die Tweede Wêreldoorlog kon die land sy vroeëre status as leidende ekonomie ter wêreld nie meer herwin nie. Volgens amptelike statistieke het die Verenigde Koninkryk in 2014 nogtans Frankryk verbygesteek om die vyfde grootste ekonomie ter wêreld te word – met 'n geskatte bruto nasionale produk (BNP) van £1,816 miljard ($2,828 miljard).<ref>{{en}} [http://www.telegraph.co.uk/finance/economics/11313327/Britain-edges-past-France-on-world-stage.html ''The Telegraph, 26 Desember 2014: Britain edges past France on world stage. Besoek op 1 Februarie 2015'']</ref> Nuwe ekonomiese ontledings het volgens die ''Centre for Economics and Business Research (CEBR)'' getoon dat die Britse ekonomie deur die finansiële krisis en Groot Resessie van 2008 minder geraak is as oorspronklik beraam is. 'n Tweede belangrike faktor was die insluiting van [[prostitusie]] en [[Dwelmmiddel|dwelmhandel]] volgens nuwe pan-Europese rekenkundige standaarde. Dié twee bedrywe het in 2013 respektiewelik £5,7 en £6,62 miljard tot die Britse BNP bygedra. Frankryk het geweier om dié nuwe standaarde in sy berekeninge toe te pas omdat die Franse regering prostitusie en dwelmmisbruik nie as "vrywillige ekonomiese aktiwiteite" beskou nie. === Landbou === Vir die grootste deel van sy jonger geskiedenis was Groot-Brittanje met bosse bedek. Eers sowat 6&nbsp;000 jaar gelede het die eerste boere begin om beboste streke in landbougebiede vir graanverbouing en weivelde vir veeteelt om te skep. Gaandeweg het hulle tegnieke ontwikkel om kosvoorrade te stoor sodat hulle dwarsoor die jaar beskikbaar was. Later het agrariese gemeenskappe hulle in bepaalde gebiede permanent begin vestig waar hulle danksy voldoende voeding nuwe vaardighede en ambagte kon ontwikkel wat as die basis van 'n meer gevorderde samelewing kon dien. Brittanje se boere het oor die volgende millennia hul stempel op die Britse landskap afgedruk en – met die voedsel wat hulle aan ander voorsien het – mannekrag vir ander bedrywe vrygestel sodat nuwe ambagte kon floreer. Nogtans was die landbousektor eeue lank die vernaamste ekonomiese bedryf op die Britse Eilande. So is nog in die [[Middeleeue]] sowat 30 persent van die nasionale inkomste deur die [[wol]]bedryf gegenereer. Baie van die Verenigde Koninkryk se vernaamste nedersettings en stede het hulle vroeë ekonomiese welvaart aan die wolhandel in dié periode te danke. Latere tegnologiese optimalisering ten opsigte van wolverwerking tot kledingstowwe het die grondslag vir die land se nywerheidsomwenteling gevorm. Gedurende die 19de eeu is die Verenigde Koninkryk se oorspronklik agrariese samelewing ingrypend verander deur toenemende industrialisering en die gepaardgaande verstedeliking. Danksy 'n doeltreffende vervoerinfrastruktuur kon landbouprodukte oor groter afstande vervoer word om Groot-Brittanje se groeiende stede van vars voedsel te voorsien. Omstreeks 1850 was reeds meer as die helfte van die Britse bevolking in stedelike omgewings saamgetrek.<ref>{{en}} [http://www.ukagriculture.com/the_importance_of_agriculture.cfm ''UK Agriculture: The Importance of Agriculture to the UK. Besoek op 6 Januarie 2016''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151023055321/http://www.ukagriculture.com/the_importance_of_agriculture.cfm |date=23 Oktober 2015 }}</ref> Terwyl die Britse landboubedryf steeds 'n belangrike rol as kosprodusent gespeel het, het sy aandeel aan die nasionale ekonomie nogtans gekrimp. Omstreeks 1900 is nog slegs ses persent van die nasionale inkomste in dié bedryf gegenereer. Die tendens is ook in die volgende eeu voortgesit sodat vandag slegs 'n baie klein persentasie van die ekonomies aktiewe bevolking regstreeks by landbouaktiwiteite betrokke is. === Industrialisering en verstedeliking in Engeland === [[Lêer:London from a hot air balloon.jpg|duimnael|Londen is verreweg die grootste stad in die Verenigde Koninkryk]] Groot-Brittanje het oor beduidende steenkoolreserwes beskik, waarby die grootste steenkoolvelde aan weerskante van die Pennines-bergreeks (in [[Yorkshire]], [[Lancashire]], [[Northumberland]] en [[Durham]]), in die Midlands (in [[Derbyshire]] en [[Nottinghamshire]]) en in Suid-Wallis geleë was. Saam met Brittanje se tweede nywerheidskomponent, die land se groot ysterertsreserwes, het hierdie steenkoolvelde die basis vir die 18de eeuse [[nywerheidsomwenteling]], industriële groei in die 19de eeu en die ingrypende landskapsveranderinge, wat daaraan verbonde was, gevorm. Voorheen yl bevolkte streke het danksy die nywerheidsomwenteling tot demografiese sentrums ontwikkel, soos byvoorbeeld in Teesside waar Middlesbrough, 'n klein nedersetting met sowat 7&nbsp;000 inwoners in 1851, met die ontginning van die Cleveland-ysterertsreserwes tot 'n belangrike nywerheidsentrum gegroei het. Klein dorpe met meule in Lancashire en Yorkshire het eweneens tot stedelike nedersettings gegroei, terwyl nedersettings in die West Midlands, wat tradisioneel op pottebakkery gesteun het, tot 'n industriële agglomerasie met Stoke-on-Trent as sy sentrum ontwikkel het.<ref>{{en}} Bernard Stonehouse (red.): ''Philips' Illustrated Atlas of the World''. Londen: Guild Publishing 1985, bl. 22</ref> Alhoewel die steenkoolmynboustreke in die noorde die grootste bevolkingsgroei ervaar het, het naas [[Londen]] ook Engeland se ander seehawens, waaronder [[Liverpool]] en [[Bristol]], danksy florerende uitvoermarkte vinnig begin uitbrei. Hierdie ontwikkelinge het gepaardgegaan met verbeterde kommunikasie en vervoergeriewe, waaronder die bou van 'n uitgestrekte netwerk van kanale en talle nuwe paaie. Omstreeks 1800 was drie kanale oor die Pennines-bergreeks in bedryf. Die proses van verstedeliking het vanaf 1840 versnel sodat teen die einde van die eeu reeds sowat tagtig persent van Engeland se bevolking in stedelike nedersettings saamgetrek was. Die lewenskwaliteit van die bewoners is deur hul klas bepaal – werkers is meestal in krotbuurte gehuisves, terwyl die welvaart van sakemans en ander gekwalifiseerde professioneles deur hul Victoriaanse villas en woonstelle weerspieël is. Hierdie groeifase het nog tot in die tyd van die [[Eerste Wêreldoorlog]] voortgeduur. In die 1930's was daar egter duidelike tekens van ekonomiese afswaai in die ou tradisionele mynbou- en nywerheidstreke waarvan baie, soos byvoorbeeld die steenkoolvelde van Northumberland, Durham, Wes-Cumberland en Suid-Wallis, deur hoë vlakke van werkloosheid geteister is. Hierdie gebiede het 'n ongekende ekonomiese agteruitgang beleef nadat hul steenkoolmyne óf uitgeput was óf hul steenkool nie meer winsgewend bemark kon word nie. Suid-Wallis, wat dekades lank sogenaamde stoomkool vir skepe verskaf het, is deur die oorskakeling na olie-enjins getref. Die ekonomiese swaartepunt van die land het sedert die Eerste Wêreldoorlog na nuwe groeistreke soos Londen en die West Midlands verskuif. Hier het stede soos [[Coventry]] vinnige groei ervaar. Ekonomiese beplanning het voorsiening vir gesonde, maar gekontroleerde groei in gebiede soos dié van [[Cambridge]] en [[Oxford]] gemaak. [[Lêer:Birmingham panorama from the Lickey Hills.jpg|duimnael|senter|600px|Die stadshorison van [[Birmingham]] in die [[Wes-Midlands]], die Verenigde Koninkryk se tweede grootste stad]] === Die Britse Ryk – vrye handel en imperialisme === Met die Groot Londense Uitstalling van 1851, wat in die beroemde Kristalpaleis gehou is, het die Verenigde Koninkryk sy oorheersende rol in [[ingenieurswese]] en moderne nywerhede aan die wêreld gewys. Vir die volgende vier dekades was die land die voorste industriële moondheid op aarde wat eers in die 1890's deur die Verenigde State en die Duitse Keiserryk verbygesteek is. Naas sy regstreekse koloniale oorheersing van groot wêrelddele kon die land danksy die ekonomiese instrumente van vrye handel en finansiële beleggings sy invloed ook buite die Britse Ryk laat geld, so onder meer in [[Latyns-Amerika]] en [[Asië]].<ref>{{en}} Bernard Semmel: ''The Rise of Free Trade Imperialism''. Cambridge: Cambridge University Press 1970, hoofstuk 1</ref> Selfs ná die grootskaalse opswaai in die VSA en [[Duitsland]] se nywerheidsektore kon die Verenigde Koninkryk (en hier veral die ''[[City of London]]'') danksy sy leidende rol in die wêreldhandel, seevervoer, beleggings en in die inligtings- en kommunikasiebedryf nog tot in die vroeë 20ste eeu sy status as vernaamste handelsmoondheid handhaaf.<ref>{{en}} Sebastian Conrad: ''Globalisation and the Nation in Imperial Germany''. Herdrukte tweede uitgawe. Cambridge: Cambridge University Press 2013, bl. 31</ref> === Ontwikkeling vanaf die 1920's === [[Lêer:Territorial waters - United Kingdom.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van die Verenigde Koninkryk en sy oorsese gebiede]] [[Lêer:The City London.jpg|duimnael|Die [[City of London]] is een van die wêreld se grootste finansiële sentrums<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.zyen.com/PDF/GFC%207.pdf#page=30 |title=Global Financial Centres 7 |publisher=Z/Yen |year=2010 |accessdate=21 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180503022205/http://www.zyen.com/PDF/GFC%207.pdf |archive-date=3 Mei 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mastercard.com/us/company/en/insights/pdfs/2008/MCWW_WCoC-Report_2008.pdf |title=Worldwide Centres of Commerce Index 2008 |publisher=Mastercard |accessdate=5 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415152436/http://www.mastercard.com/us/company/en/insights/pdfs/2008/MCWW_WCoC-Report_2008.pdf |archive-date=15 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.forbes.com/2008/07/15/economic-growth-gdp-biz-cx_jz_0715powercities.html |title="World's Most Economically Powerful Cities". |work=Forbes |date=15 Julie 2008 |accessdate=3 Oktober 2010 |location=New York |first=Joshua |last=Zumbrun |archive-url=https://web.archive.org/web/20200524102846/https://www.forbes.com/2008/07/15/economic-growth-gdp-biz-cx_jz_0715powercities.html |archive-date=24 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>]] In die twintigerjare van die 20ste eeu het met die verval van die Britse Ryk 'n tydperk van ekonomiese agteruitgang begin, wat deur die gevolge van die Tweede Wêreldoorlog, strukturele probleme en die volgehoue weiering om nouer ekonomiese bande met die ander Europese lande te soek, nog versterk is. Die in vergelyking met ander [[Wes-Europa|Wes-Europese]] ekonomieë oorgroot invloed van die Britse vakbonde en hoë inflasiekoerse was net twee van die land se vraagstukke teen die einde van die sewentigerjare. Die nuwe konserwatiewe regering onder die eerste minister [[Margaret Thatcher]] het in 1979 begin om sy neoliberale beleid van monetarisme, waarin die bestryding van [[inflasie]], die beperking van die staat se invloed op die ekonomie en die privatisering van genasionaliseerde nywerhede sentraal gestaan het, as 'n soort skokterapie op die land se ekonomie toe te pas. Vandag behoort die Verenigde Koninkryk weer tot die belangrikste en mees dinamiese ekonomieë ter wêreld. In 2003 was dit met [[regstreekse buitelandse belegging|buitelandse beleggings]] ter waarde van 672 miljard VSA-dollar die mees aantreklike land vir beleggers in Europa, nog voor Duitsland (545 miljard VSA-dollar) en Frankryk (433 miljard VSA-dollar). Die ekonomiese groei word veral gesteun deur die vinnige ontwikkeling van die dienstesektor, met sowat een miljoen werknemers net in die finansiële dienstesektor. Die landbou, wat vroeër 'n relatief groot rol gespeel het, genereer nou minder as een persent van die bruto nasionale produk en bied net twee persent van alle werkgeleenthede in die land. Die belangrikste uitvoergoedere is mediese en farmaseutiese produkte, voertuie en enjins, masjiene, elektroniese toerusting, [[ru-olie]] en [[gas]]. Ten spyte van die ekonomiese groei is daar baie inwoners wat hul brood met tydelike of informele werk moet wen, aangesien die sosiale welvaartstelsel van die Verenigde Koninkryk in teenstelling met ander Europese lande min ondersteuning aan werkloses en behoeftiges bied. === Kreatiewe bedrywe === [[Lêer:British Museum from NE 2.JPG|duimnael|Die [[Britse Museum]] in Londen is die mees besoekte Britse museum]] [[Lêer:Highclere Castle (April 2011).jpg|duimnael|Televisieregte van onder meer ''[[Downton Abbey]]'' is wêreldwyd verkoop]] Die getal werkgeleenthede in die Britse kreatiewe bedrywe – rolprent, televisie, musiek en sagteware – het tussen 2011 en 2012 met 8,6 persent skerp groei getoon, vergeleke met die hele Britse ekonomie waar die groei slegs 0,7 persent beloop het.<ref>{{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-25742231 ''BBC News, 15 Januarie 2014: UK's creative industries beat employment downturn'']</ref> Die kreatiewe sektor, met 'n waardeskepping van jaarliks ₤71,4 miljard, het sodoende volgens die Britse Departement vir Media, Kultuur en Sport die snelste groeiende bedryf in die Verenigde Koninkryk geword. Kreatiewe bedrywe het in 2012 6,6 persent van alle werkgeleenthede in die land voorsien. Britse televisieproduksies soos ITV se kostuumdrama ''[[Downton Abbey]]'', waarvan die televisieregte na meer as 100 lande verkoop is,<ref>{{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-12934117 ''BBC News, 1 April 2011: Downton Abbey bought by 100 countries'']</ref> was baie suksesvol op oorsese markte, terwyl die Britse musiekbedryf danksy musiekgroepe en kunstenaars soos One Direction, [[Adele]] en Ed Sheeran op die Amerikaanse en ander markte sterk gestaan het. Naas die rolprent-, musiek- en televisiebedryf, videospelletjies, rekenaarvermaak en ontwerp dra ook museums, kunsgalerye, argitektuur en professionele fotografie tot die kreatiewe sektor se sukses by. Die [[Britse Museum]] het in 2012 'n rekordgetal besoekers gelok. {| class="wikitable" ! Uitvoere volgens kreatiewe sektor ! 2012 |---- |- | Inligtingstegnologiedienste | ₤7,2 miljard |---- |- | Film en televisie | ₤4,2 miljard |---- |- | Musiekbedryf | ₤275 miljoen |} <br /> {| class="wikitable" ! Aantal werkgeleenthede ! 2012 |---- |- | IT, sagteware en rekenaardienste | 558&nbsp;000 |---- |- | Film, televisie, video, radio en fotografie | 238&nbsp;000 |---- |- | Musiek, uitvoerende en visuele kunste | 224&nbsp;000 |---- |- | Uitgewerye | 223&nbsp;000 |---- |- | Advertensiebedryf en bemarking | 143&nbsp;000 |---- |- | Produk-, grafiese en modeontwerp | 116&nbsp;000 |---- |- | Argitektuur | 89&nbsp;000 |---- |- | Museums, galerye en biblioteke | 85&nbsp;000 |---- |- | Kunshandwerk | 7&nbsp;000 |---- |- | KREATIEWE SEKTOR TOTAAL | 1&nbsp;684&nbsp;000 |} <small>''Bron: DCMS''</small> === Toerisme === ==== Besoekers uit Suid-Afrika ==== [[Lêer:Stephanie Traynor SA Freedom Day.jpg|duimnael|[[Suid-Afrika]] se [[Vryheidsdag]] word in Londen gevier]] Die Verenigde Koninkryk was in 2016 die belangrikste bestemming vir Suid-Afrikaanse toeriste in Europa met 188&nbsp;094 besoeke (-18,64% in vergelyking met 2015), 2,33 miljoen oornagtings (-22,8%) en 'n besteding van £187,23 miljoen (-23,88%). Suid-Afrikaanse toeriste het 'n gemiddeld van 12,38 nagte (-4,39%) in die VK gebly, met 'n totale besteding van £995 per capita en besoek (-6,48%).<ref>{{en}} [https://www.visitbritain.org/markets/south-africa ''VisitBritain.org/VisitEngland.org: Markets – South Africa. Besoek op 19 Augustus 2017'']</ref> In 2016 was daar 45 regstreekse ononderbroke vlugte per week vanaf [[Johannesburg]] en [[Kaapstad]] na Londen, met 'n totale kapasiteit van 14&nbsp;100 sitplekke. === Buitelandse handel === {| class="wikitable" ! Die VK se tien top-uitvoergoedere in 2016 ! Waarde ! Opmerkings |---- |- | Chemiese produkte | £52,0 miljard | Kategorie strek van kosbymiddels tot parfuum. Hoofsaaklik vervaardig in Noord-Engeland en Skotland |---- |- | Motors | £24,8 miljard | Sowat 80 persent van Brits-vervaardigde motors word uitgevoer |---- |- |Vlieg- en ruimtetuie |£24,7 miljard | Die VK se lug- en ruimtevaartbedryf is die grootste ter wêreld. Produkte sluit in: vlerke vir Airbus A380 en enjins vir Boeing 787 |---- |- |Kunswerke |£11,3 miljard | Uitvoere het meer as verdubbel sedert 2005 |---- |- |Mediese toerusting |£4,0 miljard | Tien persent van die wêreld se beste mediese skole is in die VK geleë |---- |- |Skotse whisky |£1,7 miljard | Uitvoere na Indië toon sterk groei ondanks invoertarief van 150 persent |---- |- |Boeke |£1,45 miljard | In 2015 is 20&nbsp;000 ton se boeke vanaf Heathrow-lughawe na buitelandse bestemmings uitgevoer |---- |- |Bier |£629 miljoen | Bierdrinkers dwarsoor die wêreld geniet een miljard pint Britse ale, lager en bitter per jaar |---- |- |Sjokolade |£579,6 miljoen |Afrika en die Midde-Ooste is die belangrikste streke vir uitvoerders |---- |- |Salm |£353 miljoen |74 miljoen ton se Britse vis word jaarliks uitgevoer |} <small>Bron: [http://realbusiness.co.uk/any-other-business/2016/03/28/the-top-ten-uk-exports-in-2016/2/ ''rb Real Business: The top ten UK exports in 2016'']</small> == Die Verenigde Koninkryk as lid van die Europese Unie == [[Lêer:Margaret Thatcher (1983).jpg|duimnael|'''''I want my money back!'''''<br />Dikwels het die Verenigde Koninkryk die voortou met ekonomiese hervormings geneem wat vanuit die EU se perspektief rigtingwysend was. Die prys vir lande soos Frankryk, wat minder hervormingsgeneig was, was 'n afslag op Britse bydraes tot die EU wat deur die destydse premier [[Margaret Thatcher]] met nadruk ingevorder is. Thatcher was egter ook een van die drywende kragte by die skepping van 'n gemeenskaplike EU-binnemark]] Die Verenigde Koninkryk het in 1973 saam met die [[Republiek van Ierland]] en [[Denemarke]] tot die destydse Europese Gemeenskap (EG) toegetree. Die land se beweegredes was – in teenstelling met byvoorbeeld Frankryk en Duitsland – suiwer ekonomies. In die 1970's is na die Verenigde Koninkryk dikwels as "die siek man van Europa" verwys wat ná die verlies van sy oorsese kolonies ook gedreig het om op ekonomiese gebied agter te bly.<ref>{{de}} [http://www.bpb.de/internationales/europa/brexit/228806/grossbritanniens-rolle-in-der-welt Nicolai von Ondarza: ''Großbritanniens Rolle innerhalb und außerhalb der EU''. In: ''Bundeszentrale für politische Bildung (bpb)'', 10 Junie 2016. Besoek op 29 Junie 2016]</ref> In 2015 was die beginsels van die VK se beleid teenoor Europa onveranderd, al het die land in vier dekades se EU-lidmaatskap tot die derde belangrikste lidstaat naas Duitsland en Frankryk ontwikkel. Dikwels is na dié drie lande as die "Groot Drie" verwys wat veral op bepaalde terreine van EU-beleid, veral dié wat sterk deur die politieke betrekkinge tussen die enkele regerings van lidlande beïnvloed is, 'n oorheersende rol gespeel het. Met 'n bruto binnelandse produk van byna 2&nbsp;569 miljard € was die VK in 2015 die tweede grootste ekonomie in die EU na Duitsland (3&nbsp;026 miljard €) en voor Frankryk (2&nbsp;184&nbsp;€). Ondanks die afslag op die land se finansiële bydraes tot die EU-begroting, wat deur die destydse eerste minister Margaret Thatcher in onderhandelinge met ander lidlande behaal is, was die VK in 2014 die derde grootste netto-bydraer. Die Britse ekonomie het ná die ekonomiese en finansiële krisis van 2008/2009 vinniger as dié van ander EU-lidlande herstel, en sy groeisyfer was vanaf 2009 hoër as die [[Euro]]sone s'n.<ref name="ond">Von Ondarza (2016)</ref> Sowel Konserwatiewe asook [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]]-regerings het in hul EU-beleid op die versterking van handelsbande binne die raamwerk van die Europese binnemark en op vryehandelsooreenkomste met nie-EU-lidlande gefokus. Voor die referendum op 23 Junie 2016 het premier [[David Cameron]] in onderhandelinge met ander EU-lidlande nuwe reëlings vir die VK se rol binne die EU getref waarvolgens die Europese binnemark verder ontwikkel sou word, veral vir sektore soos dienste, digitale handel en energie – 'n voordelige beleid vir 'n land soos die VK waar die dienstesektor intussen byna tagtig persent van die nasionale ekonomie verteenwoordig.<ref name="ond" /> 'n Ander prioriteit vir Britse regerings was die uitskakeling van belemmerende burokratiese reëlings vir klein en middelgroot ondernemings en die verstewiging van handelsbande met die Verenigde State binne die beplande Transatlantiese Handels- en Beleggingsvennootskap (TTIP). Hier kon Londen veral op EU-lidlande met eweneens ekonomies liberale regerings steun soos Denemarke, [[Swede]], [[Nederland]] en soms ook Duitsland.<ref name="ond" /> In die verlede het Britse regerings hulle ten gunste van die toelating van nuwe lidlande tot die EU uitgespreek, insluitende [[Turkye]]. So was die VK in 2004 naas Ierland en Swede een van slegs drie lidlande wat hul nasionale arbeidsmark regstreeks vir migrante uit nuwe lidlande in [[Sentraal-Europa|Sentraal]]- en Oos-Europa geopen het. Die aantal EU-werknemers in die VK het vervolgens skerp gestyg. Alhoewel die meeste migrante tot die Britse ekonomie se vinnige en stewige groei bygedra het, was steeds meer Britse burgers bekommerd oor die groeiende stroom van immigrante wat dikwels daarvan verdag is dat hulle teen laer lone sou werk as Britse werknemers of slegs voordeel sou wil trek uit die land se welvaartstelsel met onder meer vrye gesondheidsdienste, toelaes vir kinders (wat volgens Britse reg ook uitbetaal word indien die kinders self nie in die VK woonagtig is nie) en vir selfstandiges met lae inkomste. So het die Britse regering pogings onderneem om die Britse arbeidsmark minder aantreklik te maak vir werksoekendes uit ander EU-lidlande. Hierdie sogenaamde "noodrem", wat uit onderhandelinge met ander lidlande voortgespruit het, het onder meer voorsiening gemaak vir 'n minimum-verblyftydperk van sewe jaar vir EU-buitelanders wat aansoek om maatskaplike toelaes wil doen. Betrekkinge met Sentraal- en Oos-Europese lidlande is hierdeur vertroebel. Tussen 1 Januarie 1973 en 31 Januarie 2020 was die Verenigde Koninkryk 'n lidland van die [[Europese Unie]]. Ontevredenheid met die EU se beleid van politieke integrasie en massa-immigrasie uit Oos-Europese EU-lidlande, wat buitengewone druk op gesondheidsdienste en die behuisings- en arbeidsmark geplaas het, was van die hoofredes vir 'n meerderheid Britse kiesers om in 'n referendum op 23 Junie 2016 teen die land se voortgesette EU-lidmaatskap te stem. == Vervoer == [[Lêer:London heathrow 01.JPG|duimnael|'n Lugfoto van Londen se [[Lughawe Londen-Heathrow|Heathrow-lughawe]]]] Nadat dekades lank min aandag aan die land se vervoerinfrastruktuur geskenk is, het die regering besluit om tussen 2014 en 2019 sowat ₤&nbsp;9&nbsp;miljard aan die opknapping van die Britse spoorwegstelsel te bestee. Premier Cameron het na hierdie projek as die grootste modernisering van Britse spoorweë sedert die [[Victoriaanse tydperk]] verwys.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Grossbritannien/Wirtschaft_node.html#doc347470bodyText8 ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Verenigde Koninkryk – Ekonomie/Vervoer''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160220113410/http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Grossbritannien/Wirtschaft_node.html#doc347470bodyText8 |date=20 Februarie 2016 }}</ref> Daarnaas sal die eerste fase van die nuwe hoëspoedtreinstelsel ''High Speed 2'' teen die jaar 2026 voltooi wees. Die koste van dié projek word op altesaam ₤&nbsp;33&nbsp;miljard beraam. ''[[Crossrail]]'', 'n nuwe wes-oostelike spoorlyn in die suide van Engeland, wat deur Sentraal-Londen sal loop, sal in 2018 in bedryf gestel word. [[Lughawe Londen-Heathrow|Londen-Heathrow]], die grootste van die vier internasionale lughawens in die Britse hoofstad, het lankal sy maksimumkapasiteit bereik, maar daar is nog geen besluit oor 'n oplossing vir dié vraagstuk geneem nie. Moontlike opsies is die bou van 'n derde aanloopbaan, die bou van 'n nuwe lughawe (byvoorbeeld naby die [[Teems]]monding, soos deur die vroeëre Londense burgemeester Boris Johnson voorgestel) of 'n sterker integrasie van Londen se vier bestaande lughawens. == Demografie == {{Hoofartikel|Demografie van die Verenigde Koninkryk}} [[Lêer:United Kingdom foreign born population by country of birth.png|duimnael|Geskatte buitelands gebore bevolking volgens land van geboorte, April 2007–Maart 2008]] [[Lêer:British expats countrymap.svg|duimnael|Geskatte aantal Britse burgers in die buiteland volgens lande, 2006]] Die Britse Eilande het 'n lang tradisie van immigrasie. Mense uit ander wêrelddele het hulle hier gevestig om armoede en politieke, etniese of godsdienstige vervolging te ontvlug. In historiese tye het migrante van die Europese vasteland met die inheemse bevolking vermeng, so in die tyd van die [[Romeinse Ryk]] en gedurende die invalle van Angele, Saksers, Jute, [[Dene]] en Noormanne. Nadat Ierland onder Britse gesag gekom het, was Groot-Brittanje 'n gewilde bestemming vir [[Iere]]. [[Pogrom]]s in Oos-Europa en die opkoms van Nasionaal-Sosialisme en antisemitisme in die Duitse Ryk het baie [[Jode]] in die laat 19de eeu en in die 1930's genoodsaak om 'n heenkome in die Verenige Koninkryk te vind. Ná die Tweede Wêreldoorlog het groot getalle vlugtelinge uit die [[Sowjetunie|Sowjet-Russies]]-oorheerste Oos-Europa hulle in die land gevestig. Die huidige groot immigrantegemeenskappe van [[Wes-Indië|Wes-Indiese]] en [[Suid-Asië|Suid-Asiatiese]] oorsprong het in die 1950's en 1960's na die Verenigde Koninkryk geïmmigreer. Tans is meer as die helfte van die etniese minderheidsbevolking boorlinge van of nakomelinge van immigrante uit [[Indië]], [[Pakistan]] en [[Bangladesj]]. Naas groot groepe immigrante uit die Gemenebes van Nasies, onder wie 120&nbsp;000 [[Australië]]rs,<ref>{{en}} [https://www.theguardian.com/politics/2020/jan/07/brexit-australian-trade-minister-cant-imagine-visa-free-travel-deal-with-uk ''The Guardian, 7 Januarie 2020:Brexit: Australian trade minister 'can't imagine' visa-free travel deal with UK. Besoek op 7 Januarie 2020'']</ref> [[Kanada|Kanadiërs]], [[Nieu-Seeland]]ers en [[Suid-Afrika]]ners, het ook talle Amerikaners, [[Han-Sjinese]], [[Suid-Amerika]]ners en burgers uit lidlande van die Europese Unie hulle hier gevestig. Volgens die laaste Sensus van 2011 was van altesaam 56 miljoen inwoners in Engeland en Wallis 7,5 miljoen of 13 persent in die buiteland gebore.<ref>{{en}} [https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/ethnicity/articles/2011censusanalysisethnicityandreligionofthenonukbornpopulationinenglandandwales/2015-06-18#ethnicity-of-the-non-uk-born-population ''Office for National Statistics: 2011 Census analysis: Ethnicity and religion of the non-UK born population in England and Wales: 2011. Besoek op 7 Januarie 2020'']</ref> 'n Buitengewoon groot persentasie van immigrante is in die binnestedelike gebiede saamgetrek, en meer as die helfte van die immigrantebevolking het hulle in [[Groter Londen]] gevestig. == Boukuns en behuising == === Behuising === Tans is daar ruim 22 miljoen wonings in die Verenigde Koninkryk waarvan sowat 'n vyfde voor die Eerste Wêreldoorlog ontstaan het. Die meeste hiervan (sowat 16 persent) dateer uit die periode tussen 1919 en 1945. Meer as die helfte van die bestaande behuising is tussen die einde van die Tweede Wêreldoorlog en 1990 opgerig, die res het sedertdien ontstaan.<ref>{{en}} Charles O'Brien: ''Houses – An Architectural Guide. Pevsner Introductions''. New Haven and London: Yale University Press 2016, bl. 7</ref> Die Verenigde Koninkryk is tradisioneel 'n land van huiseienaars. So bestaan vier vyfdes van alle behuising uit enkelgesinshuise met gewoonlik twee verdiepings. Net twintig persent van die Britse bevolking word in woonstelgeboue gehuisves. 220&nbsp;000 woongeboue word as huise van besondere argitektoniese of historiese belang gelys.<ref>{{en}} O'Brien (2016), bl. 7</ref> == Media == === Perswese === ; Historiese agtergrond [[Lêer:Times 1788.12.04.jpg|duimnael|200px|Titelblad van ''The Times'', 4 Januarie 1788, een van die oudste dagblaaie ter wêreld]] Dagblaaie het vanaf die tweede helfte van die 19de eeu vir die eerste keer die breë publiek bereik. Die rede hiervoor was hoofsaaklik finansieel van aard – oorspronklik is 'n belasting van vier pence per eksemplaar gehef (die sogenaamde ''stamp duty'' wat in 1695 vir alle gedrukte publikasies ingevoer is) wat eers in 1836 tot een pennie verlaag en in 1855 heeltemal afgeskaf is. In dié jaar was die ''Daily Telegraph'' se verkoopprys een pennie. Dertig jaar later het dié dagblad die hoogste sirkulasiesyfer ter wêreld bereik. Geletterdheid en leesvaardigheid onder leerders is in 1880 deur die ''Elementary Education Act'' ("Wet op elementêre onderwys") bevorder wat skoolbywoning verpligtend gemaak het vir kinders tot tien jaar. Die groeiende getal geletterdes in die laerklas was 'n belangrike teikenmark vir goedkoop weekblaaie waarin klein artikels en stories uit die alledaagse lewe gepubliseer is. Voorbeelde hiervan is ''Tit-Bits'' ("Lekkerhappies", vanaf 1881), ''Answers'' ("Antwoorde", vanaf 1888) en ''Pearson's Weekly'' ("Pearson se Weekblad", vanaf 1890). Alfred Harmsworth (later die 1ste Viscount Northcliffe, 1865–1922), stigter en uitgewer van ''Answers'', was 'n baanbreker vir poniekoerante wat op die massamark gemik was soos die ''Daily Mail'' wat vanaf 4 Mei 1896 in Londen verskyn en omstreeks 1900 reeds 'n rekord-verkoopsyfer van een miljoen bereik het. Aan die ander kant van die persspektrum was ''The Times'', 'n gehaltedagblad wat vir die eerste keer in 1788 verskyn het. In Londen is omstreeks 1900 nege aand- en sewe Sondagkoerante uitgegee. Die breë Edwardiaanse leserspubliek het eers gaandeweg gewend geraak aan gedrukte publikasies, en so was die mark nog nie ryp vir goedkoop geïllustreerde tydskrifte met hoë sirkulasie nie.<ref>{{de}} Dr. Fritz Winzer (red.): ''Kulturgeschichte Europas. Von der Antike bis zur Gegenwart''. Keulen: Naumann & Göbel, bl. 633</ref> ; Die Britse perslandskap vandag [[Lêer:London papers for South Africa, Poland, Australia, New Zealand - geograph.org.uk - 640967.jpg|duimnael|links|Dagblaaie vir Suid-Afrikaanse, [[Pole|Poolse]], Australiese en Nieu-Seelandse immigrante word in Londen gratis versprei]] Vandag word die Britse perslandskap sowel ten opsigte van sirkulasie- en verkoopsyfers asook nasionale reputasie deur Londense dagblaaie oorheers. Algemeen word daar 'n onderskeiding gemaak tussen poniekoerante vir die massamark, sogenaamde ''tabloids'', met sirkulasiesyfers van miljoene eksemplare, en gehaltedagblaaie met aansienlik kleiner verkoopsyfers. Slegs vier poniekoerante verenig sowat vyf sesdes van die totale sirkulasiesyfer van oggendblaaie op hulle. In die algemeen word Britse dagblaaie nie formeel met enige politieke party verbind nie, maar die meeste weerspieël in hul kommentare en verslaggewing nogtans die politieke oortuigings van hul eienaars. So steun die poniekoerant ''Daily Mail'' en die gehaltedagblad ''The Daily Telegraph'' gewoonlik die Konserwatiewe Party, terwyl die poniekoerant ''The Daily Mirror'' en die gehaltedagblad ''The Guardian'' meestal simpatiek teenoor die beleid van die Britse Arbeidersparty staan. Die Verenigde Koninkryk se mees verkoopte dagblad ''The Sun'' is in 1969 deur die Australiese persmagnaat Rupert Murdoch se onderneming ''News International'' oorgeneem en het sy sirkulasiesyfer vervolgens deur sensasiestories, uitgebreide sportverslaggewing en erotiese beeldmateriaal opgestoot. In die vroeë 1970's het dié blad nog die Arbeidersparty gesteun, maar vanaf 1979 politieke simpatie vir die konserwatiewe regering onder Margaret Thatcher getoon. In die laat 1990's het dit weer die Arbeidersparty se beleid begin steun.<ref>{{en}} [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/615557/United-Kingdom/44723/Newspapers ''Encyclopædia Britannica: United Kingdom – Newspapers. Besoek op 1 Januarie 2015'']</ref> In Engeland verskyn daarnaas 'n verskeidenheid streekskoerante as dag- en weekblaaie asook nasionale weekblaaie waarvan sommige op bepaalde etniese gemeenskappe gemik is. == Sport == [[Lêer:Champions statue.jpg|duimnael|links|[[Standbeeld]] in [[Londen]] ter ere van die Sokkerwêreldkampioen 1966 Engeland]] [[Lêer:Wembley-Stadion 2013.jpg|duimnael|[[Wembley-stadion]], Londen, tuiste van die Engelse nasionale sokkerspan, is een van die duurste stadions ooit.<ref name="CNN-NFLStad">{{en}} {{cite web |date=19 Januarie 2016 |url=http://edition.cnn.com/2016/01/19/architecture/new-nfl-stadium-los-angeles/ |title=Los Angeles to build world's most expensive stadium complex |publisher=CNN |accessdate=12 Februarie 2017 |first=Matthew |last=Ponsford |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705223847/http://edition.cnn.com/2016/01/19/architecture/new-nfl-stadium-los-angeles |archive-date= 5 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>]] [[Lêer:England world cup winners.jpg|duimnael|links|Die [[Engelse nasionale rugbyspan]] nadat hulle die [[Rugbywêreldbeker 2003]] gewen het]] [[Lêer:Inside the Millennium Stadium, Cardiff.jpg|duimnael|Die [[Millennium-stadion]] in [[Cardiff]] is vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] opgerig]] [[Lêer:2019 World Cup winning England Cricket team with PM Theresa May.jpg|duimnael|links|Die [[Engelse nasionale krieketspan]] word ná hul oorwinning tydens die [[Krieketwêreldbeker 2019]] deur die destydse eerste minister [[Theresa May]] ontvang]] [[Lêer:Saville vs Broady – Wimbledon Boys Singles Final 2011.jpg|duimnael|[[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon]], die oudste [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]] tennistoernooi, word elke Julie en Julie in Wimbledon, Londen, aangebied]] [[Lêer:R&A Clubhouse, Old Course, Swilcan Burn bridge.jpg|duimnael|St Andrews, Skotland, die tuiste van gholf. Die standaard 18-putjie gholfbaan is in 1764 by St Andrews geskep.<ref name="Forrest">{{en}} Forrest L. Richardson (2002). "Routing the Golf Course: The Art & Science That Forms the Golf Journey". bl. 46. John Wiley & Sons</ref>]] Gewilde sporte soos [[sokker]], [[tennis]], [[rugby]], [[Rugby League]], [[gholf]], [[boks]], [[netbal]], [[roei]] en [[krieket]] het in die Verenigde Koninkryk ontstaan of aansienlike ontwikkeling ondergaan. Die reëls en kodes van baie moderne sporte het in die 19de eeuse Victoriaanse Brittanje ontstaan en in 2012 – tydens die openingseremonie van die [[Olimpiese Somerspele 2012]] in Londen – het die President van die IOK, [[Jacques Rogge]], verduidelik: "Hierdie wonderlike, sportliefhebbende land word wyd erken as die geboorteplek van moderne sport. Dit is hier waar die begrippe sportmanskap en billike spel eers in duidelike reëls en regulasies gekodifiseer is. Hier is sport as 'n opvoedkundige hulpmiddel in die skoolkurrikulum opgeneem."<ref>{{en}} [http://www.olympic.org/Documents/Games_London_2012/London_2012_Opening_ceremony_Speech_Jacques_Rogge.pdf "Opening ceremony of the games of the XXX Olympiad"]. Olympic.org. Besoek op 30 November 2013.</ref><ref>{{en}} [http://uk.reuters.com/article/2012/07/23/uk-oly-preview-ad-idUKBRE86M0I720120723 "Unparalleled Sporting History"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203031252/http://uk.reuters.com/article/2012/07/23/uk-oly-preview-ad-idUKBRE86M0I720120723 |date= 3 Desember 2013 }}. Reuters. Besoek 30 November 2013.</ref> In die meeste internasionale toernooie en kampioenskappe word Engeland, Skotland en Wallis deur aparte spanne verteenwoordig. Noord-Ierland en die Republiek Ierland stuur gewoonlik 'n gemeensame span wat die hele Ierland verteenwoordig, met uitsondering van sokker en die [[Statebondspele]]. In sportiewe opsig word die Engelse, Skotse, Walliese en Ierse/Noord-Ierse spanne dikwels Tuisnasies genoem. In sommige sportsoorte word die Verenigde Koninkryk deur 'n enkele span verteenwoordig, soos tydens Olimpiese Spele, waar die VK as Groot-Brittanje optree. Die [[Olimpiese Somerspele 1908]], [[Olimpiese Somerspele 1948]] en [[Olimpiese Somerspele 2012]] is in Londen aangebied, waarvolgens dié stad die eerste geword het om die spele drie keer aan te bied. Groot-Brittanje het tot dusver aan elke moderne Olimpiese Spele deelgeneem en is derde op die algehele medaljetabel. Vanaf 2010 tot 2019 het die Verenigde Koninkryk sy "Dekade van Sport" met groot sporttoernooie soos die [[Olimpiese Somerspele 2012]] en [[Paralimpiese Somerspele 2012]] in [[Londen]], [[Statebondspele]] 2014 in [[Glasgow]], [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland en [[Krieketwêreldbeker 2019]] in Engeland en Wallis gevier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/8881266/World-Athletics-Championships-2017-the-latest-addition-to-Britains-golden-decade-of-sport.html |title=World Athletics Championships 2017 the latest addition to Britain's golden decade of sport |work=telegraph.co.uk |date=11 November 2011 |accessdate=24 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009113655/https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/8881266/World-Athletics-Championships-2017-the-latest-addition-to-Britains-golden-decade-of-sport.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/london-2012/5926942/Golden-decade-of-sport-in-Britain-starts-now.html |title=Golden decade of sport in Britain starts now |work=telegraph.co.uk |date=28 Julie 2009 |accessdate=24 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009113653/https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/london-2012/5926942/Golden-decade-of-sport-in-Britain-starts-now.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens 'n 2003-meningspeiling is sokker die gewildste sport in die Verenigde Koninkryk.<ref name="sports poll">{{en}} {{cite web |url=http://www.ipsos-mori.com/researchpublications/researcharchive/928/Rugby-Union-Britains-Second-Most-Popular-Sport.aspx |title=Rugby Union 'Britain's Second Most Popular Sport' |publisher=Ipsos-Mori |date=22 Desember 2003 |accessdate=28 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415155147/https://www.ipsos-mori.com/researchpublications/researcharchive/928/Rugby-Union-Britains-Second-Most-Popular-Sport.aspx |archive-date=15 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Engeland word deur [[FIFA]] as die geboorteplek van klubsokker erken, en die Sokkerassosiasie is die oudste van sy soort, en die reëls van sokker is in 1863 deur Ebenezer Cobb Morley vir die eerste keer opgestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article3694775.ece |title=The father of football deserves much more |last=Rudd |first=Alyson |work=The Times |location=London |date=7 April 2008 |url-access=subscription |accessdate=29 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604183514/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article3694775.ece |archive-date=4 Junie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=621801.html |publisher=[[FIFA]] |title=Sheffield FC: 150 years of history |accessdate=29 Januarie 2015 |date=24 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709031414/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=621801.html |archive-date=9 Julie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Elkeen van die vier Tuisnasies het sy eie sokkerassosiasie, nasionale spanne en ligastelsel. Die Engelse boonste afdeling, die [[Premier League]], is die mees gesiene sokkerliga in die wêreld.<ref>{{en}} {{cite web |last=Ebner |first=Sarah |date=2 Julie 2013 |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/public/ceo-summit/article3804923.ece |title=History and time are key to power of football, says Premier League chief |newspaper=The Times |location=London |accessdate=30 November 2013 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20161109224228/http://www.thetimes.co.uk/tto/public/ceo-summit/article3804923.ece |archive-date=9 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die eerste internasionale sokkerwedstryd is op 30 November 1872 tussen Engeland en Skotland gespeel.<ref name="BBC article">{{en}} {{cite web |title=The first international football match |url=https://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0012/index.shtml |publisher=BBC Sport Scotland |author=Mitchell, Paul |date=November 2005 |accessdate=15 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626185258/http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0012/index.shtml |archive-date=26 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Engeland, Skotland, Wallis en Noord-Ierland neem gewoonlik met eie spanne aan internasionale toernooie deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/football/7529807.stm |title=Why is there no GB Olympics football team? |work=BBC Sport |date=5 Augustus 2008 |accessdate=31 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090118185227/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/football/7529807.stm |archive-date=18 Januarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Engeland het die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966]] aangebied, wat deur die gasheer gewen is. Volgens dieselfde 2003-meningspeiling is rugby die naasgewildste sportsoort in die VK.<ref name="sports poll" /> Dié sport het op die [[Rugby-skool]], [[Warwickshire]], ontstaan en op 27 Maart 1871 is die eerste internasionale rugbywedstryd tussen [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] gespeel.<ref>{{en}} [https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-coventry-warwickshire-25946757 "Six ways the town of Rugby helped change the world"]. BBC. Besoek op 29 Januarie 2015.</ref><ref>{{en}} Godwin, Terry; Rhys, Chris (1981).''The Guinness Book of Rugby Facts & Feats''. bl. 10. Enfield: Guinness Superlatives Ltd</ref> Engeland, Skotland, [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] en [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] neem aan die jaarlikse [[Sesnasies-toernooi]] deel, die vernaamste rugbytoernooi in die [[Noordelike Halfrond]]. Sportbeheerliggame in Engeland, Skotland, Wallis en Ierland organiseer en reguleer die spel op hul eie.<ref>{{en}} {{Cite book |url=https://books.google.com/?id=0-IiowvNomMC&pg=PA95 |title=The Girlfriends Guide to Rugby |author1=Louw, Jaco |author2=Nesbit, Derrick |publisher=South Publishers |location=Johannesburg |year=2008 |isbn=978-0-620-39541-0}}</ref> Beide die [[Rugbywêreldbeker 1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999]] is deur die Tuisnasies en Frankryk aangebied; tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] is enkele wedstryde in Wallis en Skotland aangebied en die [[Rugbywêreldbeker 2015]] is in Engeland en Wallis gehou. Al om die vier jaar stel Engeland, Ierland, Skotland en Wallis 'n gemeensame span saam, die [[Britse en Ierse Leeus]]. Dié span toer na die [[Suidelike Halfrond]] en besoek afwisselend die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]], die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] of die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionstour.com/ |title=British & Irish Lions |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=14 Februarie 2021}}</ref> [[Krieket]] is in Engeland uitgedink en sy wette is in 1788 deur die [[Marylebone Krieketklub]] (MKK) opgestel.<ref>{{en}} Colin White (2010). "Projectile Dynamics in Sport: Principles and Applications". bl. 222. Routledge</ref> Die [[Engelse nasionale krieketspan]], beheer deur die [[Engeland en Wallis Krieketraad]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.ecb.co.uk/ecb/about-ecb/ |title=About ECB |publisher=Engeland en Wallis Krieketraad |date=n.d. |accessdate=28 April 2013}}</ref> en die [[Ierse nasionale krieketspan]], beheer deur [[Krieket Ierland]], is die enigste nasionale spanne van die VK met [[Toetskrieket|toetsstatus]]. Spanlede is van die belangrikste countyspanne afkomstig, en sluit beide Engelse en Walliese spelers in. Anders as in sokker en rugby stuur Engeland en Wallis in krieket nie aparte spanne nie, alhoewel Wallis in die verlede ook sy eie span op die veld gesit het. Ierse en Skotse spelers het al vir Engeland gespeel, aangesien nóg Skotland nóg Ierland oor toetsstatus beskik en onlangs [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]] begin speel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.scotsman.com/scotland/Howzat-happen-England-fields-.5519537.jp |title=Howzat happen? England fields a Gaelic-speaking Scotsman in Ashes |newspaper=The Scotsman |date=4 Augustus 2009 |accessdate=30 Desember 2010 |location=Edinburgh |first=Martyn |last=McLaughlin}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/england/6149210.stm |title=Uncapped Joyce wins Ashes call up |work=BBC Sport |accessdate=30 Desember 2010 |date=15 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201163717/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/england/6149210.stm |archive-date=1 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Skotland, Engeland (en Wallis) en Ierland (insluitende Noord-Ierland) het al aan die [[Krieketwêreldbeker]] deelgeneem, en Engeland het die [[Krieketwêreldbeker 2019]] gewen. Tot dusver is vyf krieketwêreldbekertoernooie ([[Krieketwêreldbeker 1975|1975]], [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]], [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] en [[Krieketwêreldbeker 2019|2019]]) op Britse bodem aangebied, meer as in enige ander land. Daar is 'n professionele ligakampioenskap waarin klubs 17 Engelse counties en 1 Walliese county verteenwoordig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/wales/southeast/sites/history/pages/counties_glamorgan.shtml |title=Glamorgan |publisher=BBC South East Wales |date=Augustus 2009 |accessdate=30 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120726030056/http://www.bbc.co.uk/wales/southeast/sites/history/pages/counties_glamorgan.shtml |archive-date=26 Julie 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die moderne spel [[tennis]] het in die 1860's in Birmingham, Engeland, ontstaan en daarvandaan in die wêreld versprei.<ref>{{en}} [http://www.itftennis.com/abouttheitf/worldwide/history.asp History of Tennis] Internasionale Tennisfederasie. Besoek op 28 Julie 2008.</ref> Die wêreld se oudste tennistoernooi, die [[Wimbledon-kampioenskap]], is in 1877 vir die eerste keer aangebied en word nou oor twee weke in laat Junie en vroeg Julie gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://edition.cnn.com/2011/SPORT/tennis/06/14/tennis.wimbledon.125th.anniversary.museum/index.html |title=125 years of Wimbledon: From birth of lawn tennis to modern marvels |publisher=CNN |accessdate=21 Januarie 2015 |date=22 Junie 2011 |first=Gary |last=Morley |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218114004/http://edition.cnn.com/2011/SPORT/tennis/06/14/tennis.wimbledon.125th.anniversary.museum/index.html |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volbloedperdewedrenne, wat onder [[Karel II van Engeland]] as die "sport van konings" verskyn het, is in die hele VK gewild en sluit wêreldbekende wedrenne soos die Grand National, Epsom-derby, Royal Ascot en die Cheltenham Nasionale Jagfees (insluitende die Cheltenham Goudbeker) in. Die VK is ook suksesvol in die internasionale sportarena van roei. Die VK is ook bekend vir [[motorsport]]. Baie spanne en renjaers in [[Formule Een]] (F1) is in die VK gebaseer, en die land het meer renjaer- en vervaardigerskampioenskappe as enige ander land gewen. Die VK het in 1950 die eerste F1 Grand Prix op [[Silverstone-renbaan|Silverstone]], die huidige ligging van die [[Britse Grand Prix]] wat jaarliks in Julie gehou word, aangebied.<ref>{{en}} [http://www.silverstone.co.uk/about/history/1950s/ "The History of British Motorsport and Motor Racing at Silverstone – The 1950s"]. Silverstone.co.uk. Besoek op 20 Junie 2015.</ref> Die VK bied bene van die Grand Prix motorfietswedrenne, wêreldtydrenkampioenskap en FIA Wêrelduithouritkampioenskap aan. Die belangrikste nasionale motorwedren is die Britse toerwakampioenskap. Motorfietswedrenne soos die Eiland Man TT en die North West 200 het 'n lang tradisie. [[Gholf]] is op ses van die gewildste sporte, volgens deelname in die VK. Alhoewel St Andrews in Skotland die sport se tuisbaan is,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/_assets/newsletters/tracking-the-field.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090205004856/http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/_assets/newsletters/tracking-the-field.pdf |archivedate=5 Februarie 2009 |title=Tracking the Field |publisher=Ipsos MORI |accessdate=17 Oktober 2008}}</ref> is Musselburgh Links' Old Golf Course die wêreld se oudste gholfbaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/edinburgh_and_east/7949045.stm |title=Links plays into the record books |work=BBC News |date=17 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090321081222/http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/edinburgh_and_east/7949045.stm |archive-date=21 Maart 2009 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate=15 April 2020 }}</ref> In 1764 is die standaard 18-putjie gholfbaan by St Andrews geskep, toe lede die baan van 22 na 18 putjies verminder het.<ref name="Forrest" /> Die oudste gholftoernooi wêreldwyd en die eerste vername gholfkampioenskap, die [[Britse Ope]], word jaarliks op die naweek van die derde Vrydag in Julie aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.pgatour.com/2007/travel/07/16/trans_071607/index.html |title=The Open Championship – More Scottish than British |publisher=PGA Tour |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121002214520/http://www.pgatour.com/2007/travel/07/16/trans_071607/index.html |archive-date=2 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Rugby League]] het in 1895 Huddersfield, Wes-Yorkshire ontstaan en is veral in Noord-Engeland gewild.<ref>{{en}} {{cite book |url=https://books.google.com/?id=7rY2tVBypH0C&pg=PA27 |title=Professional identities: policy and practice in business and bureaucracy |isbn=978-1-84545-054-0 |author=Ardener, Shirley |publisher=Berghahn |location=New York |year=2007 |page=27}}</ref> 'n Saamgestelde "Groot-Brittanje-leeu"-span het aan die Rugby League-wêreldbeker en toetswedstryde deelgeneem, maar sedert 2008 beskik Engeland, Skotland en Ierland oor hul eie nasionale spanne.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rlwc08.com/ |title=Official Website of Rugby League World Cup 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191225130118/http://www.rlwc08.com/ |archive-date=25 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Groot-Brittanje word steeds behou as die volle nasionale span. Super League is die hoogste vlak van professionele Rugby League in beide die VK en Europa. Dit bevat 11 spanne van Noord-Engeland, en een span elk uit Londen, Wallis en Frankryk.<ref>{{en}} {{cite web |last=Baker |first=Andrew |title=100 years of rugby league: From the great divide to the Super era |newspaper=The Independent |date=20 Augustus 1995 |url=https://www.independent.co.uk/sport/100-years-of-rugby-league-from-the-great-divide-to-the-super-era-1597130.html |accessdate=20 Junie 2015 |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218113652/https://www.independent.co.uk/sport/100-years-of-rugby-league-from-the-great-divide-to-the-super-era-1597130.html |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die "Queensberry-reëls", [[boks]] se stelsel van algemene reëls, is in 1867 na John Douglas genoem, en vorm die grondslag van die moderne bokssport.<ref>{{en}} [http://www.britannica.com/eb/article-9051067?tocId=9051067&query=queensberry&ct= Encyclopædia Britannica (2006).ŷ ''Queensbury Rules'', Britannica]</ref> [[Snoeker]] is nog een van die Verenigde Koninkryk se gewilde sportuitvoere, en die wêreldkampioenskap word jaarliks in [[Sheffield]] aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/snooker/6288739.stm |title=China in Ding's hands |work=BBC Sport |accessdate=2 Januarie 2011 |first=Saj |last=Chowdhury |date=22 Januarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070827174441/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/snooker/6288739.stm |archive-date=27 Augustus 2007 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In Noord-Ierland is Gaeliese voetbal en hurling gewilde spansporte, beide in deelname en bywoning, en Ierse uitgewekenes in die VK en VSA neem ook daaraan deel.<ref name="CJSHurl">{{en}} {{cite web |title=The ancient Irish sport of hurling catches on in America |url=http://jscms.jrn.columbia.edu/cns/2007-04-10/gould-hurling.html |work=Columbia News Service |publisher=Columbia Journalism School |accessdate=17 Mei 2011 |author=Gould, Joe |date=10 April 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814161210/http://jscms.jrn.columbia.edu/cns/2007-04-10/gould-hurling.html |archive-date=14 Augustus 2011 |url-status=dead }}</ref> [[Shinty]] (of ''camanachd'') is in die [[Skotse Hoogland]] gewild.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.scottishsport.co.uk/othersports/shinty.htm |title=Shinty |publisher=Scottish Sport |accessdate=28 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190916014743/http://www.scottishsport.co.uk/othersports/shinty.htm |archive-date=16 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Hoogland-spele word gedurende lente en sommer in Skotland aangebied, waartydens die Skotse en Keltiese kultuur en erfenis, veral dié van die Skotse Hoogland, gevier word.<ref>{{en}} [http://www.scotland.org/about-scotland/sport "Sport in Scotland"]. Scotland.org. Besoek 20 Junie 2015.</ref> == Simbole == [[Lêer:Britannia-Statue.jpg|duimnael|links|upright|Standbeeld van [[Britannia (simbool)|Britannia]] in [[Plymouth]]. Britannia is 'n nasionale personifikasie van die VK]] [[Lêer:John Bull - World War I recruiting poster.jpeg|duimnael|upright|John Bull-plakkaat tydens die Eerste Wêreldoorlog]] Die [[vlag van die Verenigde Koninkryk]] is die Unievlag (ook bekend as ''Union Jack''). Dit is in 1606 met die oormekaarplasing van die [[vlag van Engeland]] oor die [[vlag van Skotland]] geskep en in 1801 is die Ierse Sint Patrick-vlag bygevoeg. Wallis word nie op die Unievlag verteenwoordig nie, aangesien Wallis voor die stigting van die Verenigde Koninkryk deur Engeland verower en ingelyf is. Die moontlikheid om die Unievlag te herontwerp om die verteenwoordiging van Wallis in te sluit, is nie heeltemal verwerp nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7114248.stm |title=Welsh dragon call for Union flag |work=BBC News |date=27 November 2007 |accessdate=17 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218113727/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7114248.stm |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die [[volkslied]] van die Verenigde Koninkryk is ''[[God Save the King]]''; as die monarg manlik is word in die lirieke ''King'' deur ''Queen'' vervang. Die wapen van die Verenigde Koninkryk toon die drie leeus van Engeland (twee keer), die Skotse leeu en die Ierse harp. Heraldies regs die leeu vir Engeland en links die eenhoring vir Skotland. Onder is die Britse leuse ''Dieu et mon droit'' (Frans vir: "God en my reg"). In Skotland lyk die wapen effens anders. [[Britannia (simbool)|Britannia]] is 'n nasionale personifikasie van die Verenigde Koninkryk en afkomstig van die Romeinse Brittanje.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.24carat.co.uk/britanniaframe.html |title=Britannia on British Coins |publisher=Chard |accessdate=25 Junie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218113915/https://24carat.co.uk/britanniaframe.html |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Britannia word as 'n jong vrou met bruin of goue hare uitgebeeld; sy dra 'n Korinthiese helm en 'n wit rok. Sy hou [[Poseidon]] se drietandvurk en 'n skild met die Unievlag op. Soms ry sy op die rug van 'n [[leeu]]. Sedert die hoogtepunt van die Britse Ryk in die laat 19de eeu word Britannia dikwels met die Britse oorheersing van die see verbind, byvoorbeeld in die patriotiese liedjie ''Rule, Britannia!''. Tot in 2008 is die leeu op die Britse vyftigpenniemuntstuk en tienpenniemuntstuk langs Britannia uitgebeeld. Dit word ook as 'n simbool op die nieseremoniële vlag van die [[Britse Weermag]] gebruik. 'n Tweede, minder gebruikte personifikasie van die nasie is die karakter John Bull. Die [[Engelse bulldog]] word soms as 'n simbool van die Verenigde Koninkryk gebruik en word met Winston Churchill se weerwil teen Nazi-Duitsland verbind.<ref>{{en}} {{Cite book |last=Baker |first=Steve |title=Picturing the Beast |publisher=University of Illinois Press |year=2001 |page=52 |isbn=978-0-252-07030-3}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/United-Kingdom|title=United Kingdom|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=5 Julie 2024}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/|title=United Kingdom|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=5 Julie 2024}} == Verdere leesstof == * {{en}} {{cite book|author=Frank Welsh|title=The Four Nations: A History of the United Kingdom.|publisher=Yale University|location=New Haven|year=2002|isbn=0-300-09374-8}} * {{de}} {{cite book|author=Hans Kastendiek, Karl Rohe, Angelika Volle|title=Grossbritannien: Geschichte, Politik, Wirtschaft, Gesellschaft.|edition=2de|publisher=Campus|location=Frankfurt/New York|year=1999|isbn=3-593-36193-0}} * {{en}} {{cite book|author=Jim Bulpitt|title=Territory and Power in the United Kingdom: An Interpretation.|publisher=Manchester University|location=Manchester|year=1983|isbn=0-7190-0937-5}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|United Kingdom|Verenigde Koninkryk}} {{Wikt|Verenigde_Koninkryk}} ; Algemene inligting ---- * {{en}} [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20060214063101/http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Product.asp?vlnk=5703&Pos=&ColRank=1&Rank=272 UK 2004 Factbook] * {{en}} [http://www.statistics.gov.uk/ Office of National Statistics] * {{en}} [http://www.macs.hw.ac.uk/britishisles/ The British Isles] Independent view of the UK * {{en}} [http://www.ukcities.co.uk/ UK Cities] lists a variety of useful resources for every city in the UK * {{en}} [http://www.streetmap.co.uk/ www.streetmap.co.uk] alternative to multimap * {{en}} [http://www.upmystreet.com/ www.upmystreet.com] detailed localised information about places in the United Kingdom * {{en}} [http://www.streetmap.co.uk/ www.streetmap.co.uk] alternative to multimap ; Geskiedenis ---- * {{en}} [http://www.nationalarchives.gov.uk/ The National Archives] * {{en}} [http://www.bbc.co.uk/history/state/nations/ BBC Nations] Geskiedenis van die lande in die VK * {{en}} [http://www.walkingtree.com/ Mercator's Atlas] Maps of Cornwall & Wales ("Cornewallia en Wallia"), Ireland ("Irlandia"), Scotland ("Scotia") and England ("Anglia") circa 1564. ; Politiek en administrasie ---- * {{en}} [http://www.royal.gov.uk/ The British Monarchy] * {{en}} [http://www.parliament.uk/ The United Kingdom Parliament] * {{en}} [http://www.number-10.gov.uk/ Number 10 Downing Street] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516045744/http://www.number-10.gov.uk/ |date=16 Mei 2008 }} * {{en}} [http://www.opsi.gov.uk/ Office of Public Sector Information] Source for all UK legislation 1987-present (successor to Her Majesty's Stationery Office) ; Media ---- * {{en}} [http://www.bbc.co.uk/ British Broadcasting Corporation (BBC)] ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage|United Kingdom|Verenigde Koninkryk}} * {{en}} [http://www.justuk.org/ UK travel guide] United Kingdom for travellers * {{en}} [http://www.world66.com/europe/unitedkingdom World66 Guide to United Kingdom – A travel guide written by its users] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050805082035/http://www.world66.com/europe/unitedkingdom |date= 5 Augustus 2005 }} * {{en}} [http://www.tomsbritain.com/ Tom's Britain – A website about interesting things to do in Britain] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | Noord = [[Atlantiese Oseaan]] • {{vlagland|Faroëreilande}} | Noordoos = [[Noorse See]] • {{vlagland|Noorweë}} | Oos = [[Noordsee]] • {{vlagland|Denemarke}} • {{vlagland|Duitsland}} | Suidoos = [[Noordsee]] • {{vlagland|België}} • {{vlagland|Nederland}} | Suid = [[Engelse Kanaal]] • {{vlagland|Frankryk}} | Suidwes = [[Asore]] ({{vlagland|Portugal}}) • [[Keltiese See]] | Wes = {{vlagland|Ierland}} • [[Ierse See]] | Noordwes = {{vlagland|Ysland}} • [[Atlantiese Oseaan]] }} {{Navigasie indeling Verenigde Koninkryk}} {{Lande van Europa}} {{NAVO-lande}} {{G7}} {{G20}} {{Premiers van die Verenigde Koninkryk}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Verenigde Koninkryk| ]] t9i81ba5oq4dphmiuac4f4o8wigv7e7 0 6069 2913183 2902315 2026-06-22T21:44:02Z Jcb 223 2913183 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Suid-Afrika | Artikel = | Beeld = Flag of South Africa.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = Die Seskleur / Die Reënboogvlag | Ander_byname = | Gebruik = 110110 | Simbool = | Verhouding = 2:3 | Goedgekeur_op = [[27 April]] [[1994]] | Ontwerp = ’n Swart driehoek met geel fraiing teen die vlagpaal, ’n groen gaffel met wit fraiings met sy tande teen die vlagpaal en loop tot in die wapperkant met rooi bo en blou onder. | Ontwerper = [[Frederick Brownell]] | Beeld3 = Naval Ensign of South Africa.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 000001 | Simbool3 = | Verhouding3 = 2:3 | Goedgekeur_op3= [[29 September]] [[1994]] | Ontwerp3 = ’n Groen Vlaamse kruis uit die Derde Kruistog op ’n wit agtergrond met die nasionale vlag in die skildhoek. | Ontwerper3 = | Beeld4 = Air Force Ensign of South Africa.svg | Beeldgrootte4 = 210px | Geen_grens4 = | Bynaam4 = Lugmagvaandel | Ander_byname4 = | Gebruik4 = | Simbool4 = | Verhouding4 = 2:3 | Goedgekeur_op4= [[27 April]] [[1994]] | Ontwerp4 = ’n Blou vlag met die rondeau van die Suid-Afrikaanse Lugmag in die wapperkant en die nasionale vlag in die skildhoek. | Ontwerper4 = }} Die '''nasionale vlag van [[Suid-Afrika]]''' is op 20 April 1994 in die Staatskoerant afgekondig en op [[27 April]] [[1994]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag is reghoekig en het ’n ewe groot rooi (bo) en blou (onder) horisontale band, wat deur ’n middelste groen band geskei word. Die groen band vertak in ’n horisontale Y-vorm, waarvan die twee bene in die hoeke aan die vlagpaal se kant eindig. Binne-in die twee groen bene is ’n swart driehoek, wat met goue strepe geskei word. Die rooi en blou band word deur wit strepe van die groen band geskei. Die bane aan die wapperkant het ’n verhouding van 5:1:3:1:5. Die nuwe vlag van Suid-Afrika is in Maart 1994 deur die destydse Suid-Afrikaanse staatsheraldikus [[Frederick Brownell]] ontwerp en aan die begin van die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|algemene verkiesing van 1994]] goedgekeur. Die nasionale vlag is gekies om die land se nuwe [[demokrasie]] aan die einde van [[apartheid]] te simboliseer en het die vlag vervang wat van 1928 af gebruik is. Met die einde van apartheid was daar ’n algemene gevoel dat die voormalige nasionale vlag – bekend as [[Oranje, Blanje, Blou]] weens sy kleure – vervang moes word as gevolg van sy rassistiese konnotasies in die oë van baie Suid-Afrikaners. Die ou vlag word vandag dikwels óf as ’n simbool van [[Afrikanernasionalisme]] of as ’n simbool van apartheid beskou. In die soeke na ’n nuwe vlag is die publiek ingespan om aan ’n wedstryd deel te neem, maar geen van die ontwerpe is deur die Nasionale Simbolekommissie goedgekeur nie. Toe die eerste demokratiese verkiesing in Suid-Afrika nader, is ’n ontwerp van Frederick Brownell tydelik aangeneem en net sewe dae voor dié geleentheid aan die publiek bekendgestel. Die reaksies was só positief dat die tydelike vlag amptelik as nasionale vlag in die [[grondwet van Suid-Afrika]], ''Hoofstuk 14'' se ''Bylae 1'' – ''Nasionale Vlag'' (bl. 129), ingeskryf is. Gesien in die lig van die probleme wat Suid-Afrika in sy geskiedenis beleef het, is die konsensus oor die nuwe nasionale vlag buitengewoon. Ten spyte van sy nuutheid het die vlag ’n uitstekende nasionale simbool geword. Byname vir die vlag sluit in die Seskleur<ref>{{af}} {{cite web |url=https://argief.litnet.co.za/article.php?news_id=54610 |title=1994 |publisher=[[LitNet]] |author=Hannelee Doubell |date=20 Oktober 2008 |accessdate=9 November 2023}}</ref> en die Reënboogvlag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://buzzsouthafrica.com/interesting-facts-about-south-african-flag/ |title=South African Flag: Colors, Meaning & Rules Abouth The National Symbol |publisher=BuzzSouthAfrica |author=Rachael Gumede |date=23 Julie 2020 |accessdate=9 November 2023}}</ref> == Ontwerp == === Vlagkundige beskrywing === [[Lêer:Pm cricket shots09 6058.jpg|duimnael|Die vlag wapper by ’n sportbyeenkoms in 2009 op die [[Sydney-krieketveld]]]] Die nasionale vlag word in die grondwet van Suid-Afrika, ''Hoofstuk 14'' se ''Bylae 1'' – ''Nasionale Vlag'' (bl. 129), soos volg beskryf:<ref>{{af}} {{cite web |title=Die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, 1996 |url=https://www.justice.gov.za/legislation/constitution/SAConstitution-web-afr.pdf |publisher=Departement van Justisie en Staatkundige Ontwikkeling |pages=129 |accessdate=17 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520162506/https://www.justice.gov.za/legislation/constitution/SAConstitution-web-afr.pdf |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> # ''Die nasionale vlag is reghoekig, en is een en ’n half maal so lank as wat dit breed is.'' # ''Dit is swart, goud, groen, wit, rissierooi en blou.'' # ''Dit het ’n groen Y-vormige baan wat een vyfde van die breedte van die vlag is. Die middellyne van die baan strek van die boonste en onderste hoeke naas die vlagpaal, sluit in die middel van die vlag by mekaar aan en strek daarvandaan horisontaal na die middel van die wapperrand.'' # ''Die groen baan is bo en onder wit gesoom en na die vlagpaal goud gesoom. Elke soom is een vyftiende van die wydte van die vlag.'' # ''Die driehoek naas die vlagpaal is swart.'' # ''Die boonste horisontale baan is rissierooi en die onderste horisontale baan is blou. Hierdie bane is elk ’n derde van die breedte van die vlag.'' === Simboliek === Die ontwerp en kleure is ’n samevatting van hoofelemente uit Suid-Afrika se vlaggeskiedenis. Drie van die vlag se kleure (rooi, wit en blou) is ontleen aan vroeëre vlae van die land en kan beskou word as ’n verteenwoordiging van die Nederlandse en Britse vlagtradisies in Suid-Afrika. Groen is gedurende die 19de eeu in die [[Transvaal]]se [[Vierkleur]] (1857) vir die eerste keer in gebruik geneem, terwyl die nasionale vlag van die Boererepubliek [[Goosen]] (1882) ’n swart streep daarin gehad het. Geel/goud word saam met groen gereeld in die Suid-Afrikaanse sportkonteks gebruik.<ref name="sci">{{en}} {{cite web |url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0018-229X2011000100003 |title=Flagging the "new" South Africa, 1910–2010 |publisher=SciELO |accessdate=17 Desember 2020 |archive-date=26 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326151411/http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0018-229X2011000100003&script=sci_arttext |url-status=dead }}</ref> Daarvolgens is geel/goud en groen die nasionale sportkleure van Suid-Afrika en word onder andere deur die nasionale spanne in (genoem word die “groot drie”<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.southafrica.info/about/sport/sportsa.htm |title=Sport in South Africa |publisher=SouthAfrica.info |accessdate=29 Junie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629152527/http://www.southafrica.info/about/sport/sportsa.htm |archive-date=29 Junie 2010 |url-status=dead}}</ref>) [[sokker]] ([[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Bafana-Bafana]] en [[Banyana-Banyana]]), [[krieket]] ([[Proteas]]) en [[rugby]] ([[Springbokke]]) gebruik. Saam met die [[vlag van Suid-Soedan]] is die vlag van Suid-Afrika een van net twee vlae wêreldwyd wat ses verskillende [[kleur]]e in sy hoofontwerp het (dit sluit skakerings van een kleur in ’n vlag uit).<ref name="cia_factbook">{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |title=South Africa |publisher=The World Factbook |author=[[Central Intelligence Agency]] |date=2 Maart 2023 |accessdate=23 November 2023 |archive-date=10 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042951/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead }}</ref> Daar is geen amptelike simboliek aan die vlagkleure verbonde nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Frederick Brownell |authorlink=Frederick Brownell |title= Convergence and Unification : The National Flag of South Africa (1994) in historical perspective, |type=PhD|publisher=[[Universiteit van Pretoria]]|location= [[Pretoria]]|date=2015|hdl=2263/50847}}</ref><ref name="cia_factbook" /> Drie van die vlag se kleure (rooi, wit en blou) kom van die vlae van die twee [[Boererepubliek]]e en die [[Union Jack]] in die middel van die ou landsvlag, en die ander drie kleure (swart, groen en goud) kom van die vlag van die [[African National Congress|ANC]] (wat die vernaamste versetbeweging teen die rassistiese regering was).<ref name="cia_factbook" /> Die groen Y-vorm beteken dat Suid-Afrika as een nasie die toekoms moet ingaan,<ref name="cia_factbook" /><ref name="Greig">{{en}} {{cite book|author=Greig, Charlotte|title=The Dictionary of Flags|publisher=Grange Books|isbn=1-84013-758-4}}</ref> of dat die hede en die verlede saamvloei.<ref name="Die_Burger">{{af}} {{cite web|url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/09/19/2/37.html |title=Xhosa |publisher=[[Die Burger]] |date=19 September 1998 |accessdate=28 Julie 2011 |archive-url=https://archive.today/20110728122232/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/09/19/2/37.html |archive-date=28 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Ontwerp === Met die aanvang van die nuwe [[Regering van Suid-Afrika|regering]] in 1994 het Suid-Afrika ook ’n nuwe vlag gekry om die nuwe verenigde nasie te simboliseer. Die vlag is ontwerp deur Frederick Brownell, destydse staatsheraldikus van Suid-Afrika. Hy het volgens eie bewerings ook die [[vlag van Namibië]] ontwerp nadat dit op 21 Maart 1990 van Suid-Afrika onafhanklik geword het. <center>[[Lêer:Flag of South Africa (construction sheet).svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> === Kleure === Die kleurskema word hieronder gelys:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gov.za/about-sa/national-symbols/national-flag |title=National flag |publisher=Regering van Suid-Afrika |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> {| style="text-align:center;" class="wikitable" ! width=100|Kleurskema ! colspan=2 width=100|Groen ! colspan=2 width=100|Swart ! colspan=2 width=100|Wit ! colspan=2 width=100|Geel ! colspan=2 width=100|Rooi ! colspan=2 width=100|Blou |- align=center | [[Pantone]] | style="background-color:#007C59"| | 3415 c | style="background-color:#000000"| | | style="background-color:#FFFFFF"| | | style="background-color:#FCB514"| | 1235 c | style="background-color:#E23D28"| | 179 c | style="background-color:#0C1C8C"| | Reflex blue c |- align=center | [[RGB-kleurmodel]] | style="background-color:#007C59"| | 0-124-89 | style="background-color:#000000"| | 0-0-0 | style="background-color:#FFFFFF"| | 255-255-255 | style="background-color:#FCB514"| | 252-181-20 | style="background-color:#E23D28"| | 226-61-40 | style="background-color:#0C1C8C"| | 12-28-140 |- align=center | [[CMYK]] | style="background-color:#007C59"| | C100-M0-Y28.23-K51.37 | style="background-color:#000000"| | C0-M0-Y0-K100 | style="background-color:#FFFFFF"| | C0-M0-Y0-K0 | style="background-color:#FCB514"| | C0-M28.17-Y92.06-K1.18 | style="background-color:#E23D28"| | C0-M73.01-Y82.3-K11.37 | style="background-color:#0C1C8C"| | C91.43-M80-Y0-K45.1 |- align=center | [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] | style="background-color:#007C59"| | 007C59 | style="background-color:#000000"| | 000000 | style="background-color:#FFFFFF"| | FFFFFF | style="background-color:#FCB514"| | FCB514 | style="background-color:#E23D28"| | E23D28 | style="background-color:#0C1C8C"| | 0C1C8C |- align=center | Tekstielkleur | style="background-color:#007C59"| | CKS 42 c Spektrumgroen | style="background-color:#000000"| | CKS 401 c Blou-swart | style="background-color:#FFFFFF"| | CKS 701 c Nasionale vlagwit | style="background-color:#FCB514"| | CKS 724 c Goudgeel | style="background-color:#E23D28"| | CKS 750 c Chilli-rooi | style="background-color:#0C1C8C"| | CKS 762 c Nasionale vlagblou |} == Geskiedenis == === Tot 1902 === Die ná die [[Boere]] se [[Groot Trek]] in [[Transvaal]] gestigte [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] het ’n vierkleurige vlag met die bynaam ''[[Vierkleur]]'' gebruik. Die vlag het drie horisontale bane in rooi, wit en blou gehad, soos die [[vlag van Nederland]], en in die vlagpaalkant ’n groen vertikale baan gehad.<ref name=apb134>{{en}} {{cite book |first=A.P. |last=Burgers |title=The South African flag book: the history of South African flags from Dias to Mandela |publisher=Protea Book House |year=2008 |isbn=978-1-86919-112-2 |pages=134}}</ref> Dit is vanaf 1857 tot 1874, weer vanaf 1875 tot 1877 en dan vanaf 1881 tot 1902 gebruik. Onder President [[Thomas François Burgers]] is vanaf 1874 tot 1875 die ''Burgers Flag'' (of ''Kruisvlag'') gebruik, wat ’n rooi Andreaskruis met wit fraiings op ’n blou veld vertoon.<ref>{{en}} {{cite book |first=A.P. |last=Burgers |title=The South African flag book: the history of South African flags from Dias to Mandela |publisher=Protea Book House |year=2008 |isbn=978-1-86919-112-2 |pages=137}}</ref> Ná die republiek se nederlaag tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] is in die Britse [[Transvaalkolonie]] ’n blou vaandel gebruik. Dit het in die wapperkant ’n wit skyf met ’n rustende [[leeu]] in ’n veldlandskap vertoon.<ref>{{en}} {{cite book |first=A.P. |last=Burgers |title=The South African flag book: the history of South African flags from Dias to Mandela |publisher=Protea Book House |year=2008 |isbn=978-1-86919-112-2 |pages=148}}</ref> ’n Ander Boererepubliek, die [[Oranje-Vrystaat]], het vanaf 1857 tot 1902 ’n vlag met sewe bane in wit en oranje (beginnende met wit), met die Nederlandse vlag (rooi-wit-blou) in die skildhoek gebruik.<ref>{{en}} {{cite book |first=A.P. |last=Burgers |title=The South African flag book: the history of South African flags from Dias to Mandela |publisher=Protea Book House |year=2008 |isbn=978-1-86919-112-2 |pages=131}}</ref> Ná die verowering deur die Britte is ook hier, in die [[Oranjerivierkolonie]], ’n blou vaandel met ’n [[springbok]] op ’n wit skyf in die wapperkant ter onderskeiding gebruik.<ref>{{en}} {{cite book |first=A.P. |last=Burgers |title=The South African flag book: the history of South African flags from Dias to Mandela |publisher=Protea Book House |year=2008 |isbn=978-1-86919-112-2 |pages=147–148}}</ref> <center><gallery align="center" widths="150" caption="Vroeë vlae onder Nederlandse bewind"> Lêer:Flag of the Dutch East India Company.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Nederlandse Kaapkolonie]]; Vlag van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]], 1602 tot 1795 Lêer:Prinsenvlag.svg| {{FIAV|historical}} [[Jan van Riebeeck]] se vlag: die Nederlandse Prinsevlag, 1652 Lêer:Statenvlag.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Bataafse Republiek]]: die Nederlandse Statenvlag, 1803 tot 1806 Lêer:Flag of the navy of the Batavian Republic.svg| {{FIAV|historical}} Vlootvaandel van die [[Bataafse Republiek]], 1803 tot 1806 </gallery></center> <center><gallery align="center" widths="150" caption="Vlae van Boererepublieke"> Lêer:Flag of the Orange Free State.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Oranje-Vrystaat]], 1854 tot 1902 Lêer:Flag of Transvaal.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] ([[Transvaal]]), 1857 tot 1874, 1875 tot 1877 en 1881 tot 1902 Lêer:South African Burgers Flag.svg| {{FIAV|historical}} Vlag onder die presidentskap van [[Thomas François Burgers]], 1874 tot 1875 </gallery></center> === 1902–1910 === Ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]] van 1899 tot 1902 en die stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910 is die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]] gebruik as die vlag van die Unie. Vir gebruik op see is blou en rooi [[Britse vaandels]] gebruik, met die wapenskild uit die landswapen om hulle te differensieer. Hulle is nie bedoel as die nasionale vlag nie maar as [[Burgerlike Vaandel|handelsvlag]] en [[Staatsvlag|diensvlag ter see]], maar in werklikheid is veral die rooi variant as ’n nieamptelike nasionale vlag beskou. <center><gallery align="center" widths="150" caption="Vlae van Britse kolonies"> Lêer:Flag of the Cape Colony 1876-1910.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Kaapkolonie]], 1876 tot 1910 Lêer:Flag of Orange River Colony.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Oranjerivierkolonie]], 1904 tot 1910 Lêer:Flag of the Transvaal Colony 1904–1910.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Transvaalkolonie]], 1904 tot 1910 Lêer:Flag of the Natal Colony 1875-1910.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Natal (kolonie)|Natalkolonie]], 1875 tot 1910 </gallery></center> === 1910–1928 === Toe die Unie van Suid-Afrika in 1910 as deel van die [[Britse Ryk]] gestig is, was die ''[[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Union Jack]]'' die enigste vlag wat amptelike status geniet het. Vir gebruik op see is die blou en rooi Britse vaandels gebruik, met Suid-Afrika se landswapen daarop om hulle van die gewone vaandels te onderskei.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://fotw.fivestarflags.com/za_1910.html |title=South African Vessels Ensign |author=Flags of the World |accessdate=4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054034/http://fotw.fivestarflags.com/za_1910.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.flaggenlexikon.de/fsuedafr.htm |title=Südafrika – Großbritannien Flaggensystem eingeführt |author=Volker Preuß |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009105733/https://www.flaggenlexikon.de/fsuedafr.htm |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Nuwe wapen is in September dieselfde jaar ontwerp en lasbriewe van die admiraliteit is in Desember uitgereik wat die gebruik van die wapen op ’n rooi vaandel goedgekeur het.<ref name="sci" /> Alhoewel die vlag vir gebruik op see bedoel was, is die Suid-Afrikaanse rooi vaandel, soos in ander kolonies en heerskappye van die Britse Ryk, op land as ’n ''[[de facto]]'' nasionale vlag gebruik. In 1912 is ’n koninklike lasbrief uitgereik waarvolgens die Suid-Afrikaanse rooi vaandel verander is om die wapen op ’n wit skyf te plaas, aangesien ’n reël in die ''Admiralty Flag Book'' voorgeskryf het dat die wapen op ’n wit skyf geplaas moes word indien een kleur van die wapen met die veld van die vaandel ooreenstem.<ref name=apb152–153 /><ref name="sci" /> Na bewering het [[Louis Botha]] in 1915 die Suid-Afrikaanse rooi vaandel ná die verowering van [[Duits-Suidwes-Afrika]] as deel van die [[Suidwes-Afrika-veldtog]] in [[Windhoek]] gehys.<ref name=apb152–153>{{en}} {{cite book |first=A.P. |last=Burgers |title=The South African flag book: the history of South African flags from Dias to Mandela |publisher=Protea Book House |year=2008 |isbn=978-1-86919-112-2 |pages=152–153}}</ref> Die rooi vaandel is glo soms op regeringsgeboue gehys en die blou vaandel by Suid-Afrika se verteenwoordigende kantore in die buiteland.<ref>{{en}} {{cite book |author=Frederick Brownell |authorlink=Frederick Brownell |title=National and Provincial Symbols |year=1993}}</ref> Die Suid-Afrikaanse rooi vaandel was nóg onder die [[Anglo-Afrikane]] nóg onder die [[Afrikaner]]-gemeenskap gewild.<ref name=apb152–153 /> Afrikaners het dit verwerp omdat die vlag die Union Jack gebruik het en Anglo-Afrikaners omdat dit nie die Union Jack alleenlik was nie.<ref>{{en}} {{cite book |first=Allison |last=Murphy |title=The South African family encyclopaedia |publisher=Struik Publishers |year=1989 |isbn=0-86977-887-0 |pages=124}}</ref> Die Suid-Afrikaanse rooi vaandel het nie langer as die nieamptelike vlag gedien nie, maar is tot in 1951 as handelsvlag op see gebruik.<ref name=msa>{{af}} Handelskeepvaartwet 1951; ''Staatskoerant'' nr 6085, gedateer 25 Julie 1958</ref> In 1925, ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1924|algemene verkiesing van 1924]] waarin [[Barry Hertzog]] as die eerste [[Eerste Minister van Suid-Afrika|eerste minister]] van die [[Nasionale Party]] verkies is, is deur [[Daniël François Malan]] aan die [[Parlement van Suid-Afrika|parlement]] ’n wet vir ’n nuwe vlag voorgelê, waarvan Malan gehoop het dat dit ’n “suiwer vlag” sonder die Union Jack is.<ref name=crw>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/za_old.html#contr |title=South Africa (1928–1994) |publisher=Flags of the World |accessdate=17 Desember 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://africanhistory.about.com/od/apartheideraleaders/a/bio-Malan.htm |title=Daniel Francois Malan – A Biography of DF Malan |publisher=Africanhistory.com |last=Boddy |first=Alistair |accessdate=8 September 2016 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304002201/http://africanhistory.about.com/od/apartheideraleaders/a/bio-Malan.htm |url-status=dead }}</ref> Debatte oor ’n verandering aan die vlag het tot drie jaar se ingewikkelde onderhandelinge gelei, aangesien die Afrikaners as nasate van [[Boere]] wat in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] geveg het, die Union Jack in die vlag as onvanpas verwerp het, terwyl die Anglo-Afrikane gevrees het dat die stemmeerderheid van Afrikaners besig was om simbole van die Britse Ryk te verwyder; en die [[Natal (provinsie)|Natalprovinsie]] het met afstigting gedreig indien die Union Jack verwyder sou word.<ref name=crw /> Ná drie jaar is ’n kompromie bereik waarvolgens die nuwe vlag ’n kleiner weergawe van die Union Jack sou vertoon en nie ’n vaandel is nie. Die ''Union Nationality and Flags Act 1928'' het ook bepaal dat die nuwe vlag van Suid-Afrika en die Union Jack saam as amptelike vlae van Suid-Afrika sou dien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://omalley.nelsonmandela.org/omalley/index.php/site/q/03lv01538/04lv01646/05lv01769.htm |title=1927. Union Nationality & Flag Act |publisher=The O'Malley Archives |accessdate=17 Desember 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |first=Kjetil |last=Fallan |title=Designing Worlds: National Design Histories in an Age of Globalization |publisher=Berghahn Books |year=2016 |isbn=978-1-78533-155-8 |page=65}}</ref> <center><gallery align="center" widths="150" caption="Suid-Afrikaanse Vaandels"> Lêer:Red Ensign of South Africa (1910–1912).svg| {{FIAV|historical}} Rooi vaandel van die [[Unie van Suid-Afrika]], 1910 tot 1912 Lêer:Blue Ensign of South Africa (1910–1928).svg| {{FIAV|historical}} Blou vaandel van die Unie van Suid-Afrika, 1910 tot 1928 Lêer:Red Ensign of South Africa (1912–1951).svg| {{FIAV|historical}} Rooi vaandel van die Unie van Suid-Afrika, 1912 tot 1928; handelsvlag op see tot in 1951 Lêer:Red Ensign of South Africa 1912-1928, variant 1.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|alternate}} ’n Ander weergawe van die Rooi vaandel van die Unie van Suid-Afrika met die volledige wapen van Suid-Afrika op ’n wit skyf </gallery></center> === 1928–1994 === {{Hoofartikel|Oranje, Blanje, Blou}} {{Multibeeld | align = left | wydte = 120 | voetskrif = Die drie kleiner vlae binne die ou vlag van Suid-Afrika is van links: die [[vlag van die Verenigde Koninkryk]], die vlag van die [[Oranje-Vrystaat]] en die vlag van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] ([[Transvaal]]) | beeld1 = Flag of South Africa (1928–1994, small flags, dark colors).svg | onderskrif1 = Drie klein vlae op die vlag van Suid-Afrika, gebruik van 1928 tot 1982. | beeld2 = Flag of South Africa (1928–1994, small flags, bright colors).svg | onderskrif2 = Drie klein vlae op die vlag van Suid-Afrika, gebruik van 1982 tot 1994. }} [[Lêer:Drapeau afs.jpg|duimnael|Oranje, Blanje, Blou, die voormalige vlag van Suid-Afrika, 1928 tot 1994]] In 1925 het Suid-Afrikaners begin dink aan ’n eie vlag vir die [[Unie van Suid-Afrika]]. Hierdie idee het momentum verkry onder die regering van [[Barry Hertzog]], wat ’n eie Suid-Afrikaanse identiteit sonder ’n Britse invloed as ’n politieke ideaal voorgestaan het. Daar was felle teenstand deur sommige mense wat die Union Jack wou hê. In [[Durban]] het 15&nbsp;000 mense amper oproerig geraak in hul teenstand teen ’n nuwe vlag. Betogings van ondersteuners van die Union Jack het sedert 1925, met die indiening van ’n wetsontwerp vir die behoud van die Union Jack, ook momentum verkry.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/dated-event/afrikaner-nationalists-rebel-against-union-jack-new-south-african-flag |title=Afrikaner nationalists rebel against a Union Jack in new South African flag |publisher=South African History Online |accessdate=17 Desember 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/article/state-policies-and-social-protest-1924-1939 |title=State policies and social protest, 1924–1939 |publisher=South African History Online |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> In reaksie het die regering professor Blommaert in bevel van ’n sentrale vlagkomitee aangestel om aanbevelings te versamel. Hul verslag kon eers in 1927 ingedien word, waarin hulle ’n vlag, soortgelyk aan dié van prins Willem van Oranje met ewe breë horisontale bande in oranje, wit en blou voorgestel het. Hierdie vlag was juis die agtergrond van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie|Nederlands-Oos-Indiese Kompanjie]] aan die Kaap. Die vlag word ook die Van Riebeeckvlag of die Prinsevlag genoem. In die middel van die wit baan was die vlag van die [[Oranje-Vrystaat]], wat vertikaal afhang. Aan weerskante daarvan en vas daarteen is die Union Jack, soos dit in 1927 bestaan het, horisontaal en in die rigting van die vlagpaal; die [[Vierkleur]] van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] horisontaal en weg van die vlagpaal af.<ref name=apb134 /><ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Joyce |title=The South African Family Encyclopaedia |publisher=Struik |location=Kaapstad |year=1989}}</ref><ref>{{af}} Artikel 5 van Die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, Wet no. 32 van 1961.</ref> In hierdie reëling geniet elkeen van die miniatuurvlae gelyke voorrang.<ref>{{en}} {{cite book |author=Frederick Brownell |authorlink=Frederick Brownell |title=National and Provincial Symbols and Flora and Fauna Emblems of the Republic of South Africa |url=https://books.google.com/books?id=fo4yAQAAIAAJ |location=Melville |year=1993 |publisher=C. van Rensburg |isbn=978-0-86846-074-1}}</ref> Die regering het tot ’n verdere vergelyk gekom: Daar sou voortaan twee nasionale vlae in Suid-Afrika wees, die nuwe vlag en die Union Jack. Die [[Minister van Binnelandse Sake|minister van binnelandse sake]] wat die wetsontwerp voorgestel het, [[Daniël François Malan]], het soos volg verduidelik: ''Union nationals must also be British subjects, a smaller circle within a larger one'' (“Onderdane van die Unie moet ook Britse onderdane wees, ’n kleiner kring binne-in ’n groter een”). Die Uniale Nasionaliteit en Vlaewet (No. 40 van 1927) is met ’n groot meerderheid aanvaar. Die nuwe vlag is vir die eerste keer op 31 Mei 1928 gehys.<ref>{{en}} {{cite book |author=Eric A Walker |title=A History of Southern Africa |publisher=Longmans |location=Kaapstad| year=1962 |pages=613}}</ref> Omdat die miniatuurvlag van die Oranje-Vrystaat op sy beurt ’n miniatuur van die Nederlandse vlag bevat het, was die ou Suid-Afrikaanse vlag die enigste voormalige nasionale vlag wêreldwyd met ’n vlag binne ’n vlag binne ’n vlag. Die keuse van die Prinsevlag as basis was ’n kompromie omdat dit die eerste vlag op Suid-Afrikaanse bodem was en omdat dit ’n polities neutrale vlag was (dit was geen land se nasionale vlag nie). ’n Ander aspek aan die kompromie was dat die Britse vlag óók die amptelike vlag sou bly. Suid-Afrika was dus die enigste land ter wêreld met twee nasionale vlae. Hierdie situasie het in 1957 verander toe die Union Jack sy status as nasionale vlag verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://omalley.nelsonmandela.org/omalley/index.php/site/q/03lv01538/04lv01646/05lv01769.htm |title=1927. Union Nationality & Flag Act |publisher=Nelson Mandela-stigting |author=Padraig O’Malley |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> Die rooi vaandel van 1910 is egter tot 1 Januarie 1951 as die handelsvlag behou.<ref name=msa /> Ná ’n [[Suid-Afrikaanse referendum van 1960|referendum]] het Suid-Afrika op 31 Mei 1961 ’n republiek geword, maar die vlag het dieselfde gebly<ref>{{af}} Wet 32 van 1961, artikel 5</ref> ondanks druk van Brittanje om die Britse vlag te verwyder. Ook Afrikaners het vir die verwydering van die Britse vlag gepleit. In 1968 het die destydse [[Eerste Minister van Suid-Afrika|eerste minister]], [[John Vorster]], hom vir die aanneming van ’n nuwe vlag ter geleentheid van die tiende herdenking van republiekwording in 1971 beywer, maar dit het nooit gerealiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=4eg9AAAAIBAJ&sjid=oUgMAAAAIBAJ&pg=2838,2158422&dq=south+africa+change+flag+1971&hl=en |title=New flag |newspaper=The Glasgow Herald |date=12 September 1968 | accessdate=17 Desember 2020 |page=18 col C}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/sites/default/files/flagging_the_new_south_africa_19102010_brownell_flagging2011.pdf |title=Flagging the “new” South Africa, 1910–2010 |author=Frederick Brownell |authorlink=Frederick Brownell |publisher=Historia Vol. 56 |year=2011 |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> Tydens die hernuwing van die Suid-Afrikaanse staat deur die grondwet van 1983 (wat vanaf 1984 van krag was) is die vlag behou en in die twee Seksies 3 en 4 opnuut gedefinieer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://disa.ukzn.ac.za/leg19830928028020110 |title=Republic of South Africa Constitution Act, Act No 110 of 1983 |work=Staatskoerant nr. 8914 |publisher=Republiek van Suid-Afrika |date=28 September 1983 |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> Die [[Onderhandelinge om apartheid te beëindig]] het gelei tot die [[Suid-Afrikaanse referendum van 1992]], waarin die meerderheid kiesers vir ’n einde aan apartheid gestem het. Die referendum het ook meegebring dat die [[Wêreldrugby|Internasionale Rugbyraad]] die [[Springbokke|Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan]] weer vir toetswedstryde toegelaat het. Die ANC het ingestem, onder die voorwaarde dat die vlag van Suid-Afrika nie gebruik word nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Ross Black, John Nauright |title=Rugby and the South African Nation |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |year=1998 |isbn=0-7190-4932-6 |pages=115 |url=https://opac.k10plus.de/DB=2.299/PPNSET?PPN=1460571584&PRS=HOL&HILN=888&INDEXSET=21 |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1992]] in [[Barcelona]] het die Suid-Afrikaanse atlete onder ’n nuut ontworpe vlag van die [[Suid-Afrikaanse Sportkonfederasie en Olimpiese Komitee]] (SASKOK) deelgeneem, só ook tydens die [[Olimpiese Winterspele 1994]] in [[Lillehammer]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/za@olymp.html |title=South African Olympic Flags |publisher=Flags of the World |author=Bruce Berry |accessdate=17 Desember 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/dated-event/sa-olympic-team-leaves-barcelona |title=SA Olympic team leaves for Barcelona |publisher=South African History Online |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1992]], die eerste vir die [[Proteas|Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan]] en Suid-Afrika se eerste deelname aan ’n internasionale toernooi ná die einde van apartheid, het hulle onder die ou Suid-Afrikaanse vlag deelgeneem. <center><gallery align="center" widths="150" caption="Voormalige vlae van Suid-Afrika"> Lêer:Flag of South Africa (1928-1994).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Unie van Suid-Afrika met ’n donker skakering van “unieblou”, 1928 tot 1961 en daarna van die Republiek van Suid-Afrika, 1961 tot 1982 Lêer:Flag of South Africa (1928–1994, bright colors).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van Suid-Afrika met ’n helder skakering van “Solway”-blou soos dit in 1982 deur die Suid-Afrikaanse regering bepaal is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.savaflags.org.za/spec/South%20Africa%20-%20National%201928-1994%20sheet%202.pdf |title=Flag Specification Sheet |date=8 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180608104227/http://www.savaflags.org.za/spec/South%20Africa%20-%20National%201928-1994%20sheet%202.pdf |url-status=dead |archive-date=8 Junie 2018}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.savaflags.org.za/spec/South%20Africa%20-%20National%201928-1994%20-%20sheet%201.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180608104803/http://www.savaflags.org.za/spec/South%20Africa%20-%20National%201928-1994%20-%20sheet%201.pdf |title=Flag Specification Sheet |date=8 Junie 2018 |url-status=dead |archive-date=8 Junie 2018}}</ref> Lêer:Flag of South Africa (1992 Summer Olympics).svg| {{FIAV|historical}} Olimpiese Vlag van Suid-Afrika tydens die [[Olimpiese Somerspele 1992]] Lêer:Flag of South Africa (1994 Winter Olympics).svg| {{FIAV|historical}} Olimpiese Vlag van Suid-Afrika tydens die [[Olimpiese Winterspele 1994]] </gallery></center> === Huidige vlag sedert 1994 === [[Lêer:New South African flag unveiling.jpg|duimnael|links|Die voormalige Suid-Afrikaanse ambassadeur in die Verenigde State, [[Harry Schwarz]], onthul die nuwe vlag van Suid-Afrika op 6 Mei 1994]] [[Lêer:Flag of South Africa 2.jpg|duimnael|’n Wapperende vlag van Suid-Afrika]] Met die einde van apartheid was daar ’n behoefte om die ou vlag as gevolg van sy rassistiese konnotasies in die oë van baie Suid-Afrikaners te vervang. Die ou vlag word sedertdien veral as ’n simbool van [[Afrikanernasionalisme]] of apartheid beskou.<ref>{{en}} {{cite book |author=Christi Van der Westhuizen |title=White Power & the Rise and Fall of the National Party |publisher=Zebra Press |location=Kaapstad |year=2007 |isbn=1-77007-305-1 |pages=326}}</ref> Die huidige vlag van Suid-Afrika is op 27 April 1994,<ref name=firstraising>{{en}} {{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=Sed-dqbZgkc |title=Raising of the New South African Flag |last=Antonio Coppola |date=24 Mei 2018 |via=[[YouTube]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612010010/https://www.youtube.com/watch?v=Sed-dqbZgkc |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die dag van die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|algemene verkiesing van 1994]], vir die eerste keer gehys. Dit sou oorspronklik net as ’n voorlopige vlag dien en sy ontwerp is eers ’n week vooraf goedgekeur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.c-span.org/video/?56323-1/south-african-election-special-2 |title=South African Election Special, 2 |publisher=C-SPAN.org |accessdate=12 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612142606/https://www.c-span.org/video/?56323-1%2Fsouth-african-election-special-2 |archive-date=12 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die keuse van ’n nuwe vlag en wapen was deel van die CODESA-onderhandelingsproses wat op 20 Desember 1991 begin is om apartheid te beëindig, en tot die inwerkingstelling van ’n onderhandelingsraad tussen die regering en die opposisie oor ’n nuwe grondwet gelei het.<ref>{{en}} [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge]] (SAIRV): ''Race Relations Survey 1992/93''.<!--sic--> Johannesburg 1993, bl. 473, 503.</ref> Dié onderhandelingsraad het in Augustus 1993 op die inwerkingstelling van ’n kommissie ter verkryging van nuwe nasionale simbole besluit. Hulle het die mandaat verkry om vier voorstelle vir ’n nasionale vlag én ’n wapen aan die onderhandelingsraad voor te lê.<ref>{{en}} SAIRV: ''Race Relations Survey 1993/1994''.<!--sic--> Johannesburg 1994, bl. 549.</ref> Nadat in 1993 ’n landwye openbare kompetisie van stapel gestuur is, het die Nasionale Simbolekommissie meer as 7&nbsp;000 ontwerpe ontvang.<ref>{{en}} {{cite journal |url=https://www.highbeam.com/doc/1P2-4196976.html |title=Finding Symbols For New S. Africa // Citizens Submit 7,000 Flag Designs |date=27 Oktober 1993 |journal=highbeam.com |accessdate=8 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008201708/https://www.highbeam.com/doc/1P2-4196976.html |archive-date=8 Oktober 2016}}</ref> ’n Aantal ontwerpe is op die kortlys geplaas en aan die publiek en die Onderhandelingsraad voorgelê, maar geeneen het entoesiastiese ondersteuning ontlok nie. Vervolgens is ’n aantal ontwerpateljees gekontak om verdere voorstelle in te dien, maar hul ontwerpe het ook geen aftrek gekry nie. Aan die einde van 1993 het die [[Parlement van Suid-Afrika|Parlement]] verdaag sonder om oor ’n geskikte nuwe vlag te besluit. [[Lêer:Flag of the African National Congress.svg|duimnael|Die vlag van die African National Congress]] In Februarie 1994 het [[Cyril Ramaphosa]] en [[Roelf Meyer]], onderskeidelik die hoofonderhandelaars van die African National Congress en die regerende [[Nasionale Party]], die taak gekry om die vlagvraagstuk op te los. ’n Eindelike ontwerp is op 15 Maart 1994 goedgekeur, afgelei van ’n ontwerp deur die destydse Suid-Afrikaanse staatsheraldikus Frederick Brownell. Dit kombineer die Nederlandse kleure rooi, wit en blou met die ANC-kleure swart, groen en geel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/magazine-27155475 |title=Fred Brownell: The man who made South Africa's flag |publisher=[[BBC]] |date=27 April 2014 |accessdate=17 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190816223642/https://www.bbc.com/news/magazine-27155475 |archive-date=16 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Toe die eerste demokratiese verkiesing in Suid-Afrika nader, is dié ontwerp net sewe dae voor dié geleentheid aan die publiek bekendgestel.<ref name="s15663">{{af}} ''Staatskoerant'' nr 15663, gedateer 20 April 1994</ref> Die reaksies was baie positief.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-South-Africa |title=Flag of South Africa |work=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=17 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009105728/https://www.britannica.com/topic/flag-of-South-Africa |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die nuwe nasionale vlag is vir die eerste keer op 27 April 1994 amptelik gehys, die dag waarop die land se eerste demokratiese verkiesings begin het. As ’n resultaat van die geskiedkundige verkiesing is Nelson Mandela op 10 Mei 1994 as Suid-Afrika se eerste demokraties verkose president ingehuldig.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Elirea Bornman |title=National symbols and nation-building in the post-apartheid South Africa |journal=International Journal of Intercultural Relations |publisher=Elsevier |location=[[New York]] |date=2006 |volume=30 |pp=383–399 |hdl=10500/23252}}</ref> Die vlag is deur die meeste Suid-Afrikaners goed ontvang, al het ’n klein minderheid beswaar daarteen aangeteken; honderde lede van die [[Afrikaner Volksfront]] het die nuwe vlag voor die verkiesing van April 1994 in [[Bloemfontein]] uit protes verbrand.<ref name="firstraising" /> Die afkondiging van die nuwe nasionale vlag deur die Suid-Afrikaanse president, [[Frederik Willem de Klerk|F.W. de Klerk]], is eers op 20 April 1994 gepubliseer,<ref name="s15663" /> net sewe dae voordat die vlag ingewy moes word. Soos in Suid-Afrika se tussentydse grondwet bepaal is, moes die vlag vir ’n proefperiode van vyf jaar bekendgestel word, waarna daar bespreking sou wees oor of die nasionale vlag in die finale konsep van die grondwet verander moes word of nie. Die Grondwetlike Vergadering was verantwoordelik vir die opstel van die land se nuwe grondwet en het vir voorleggings gevra, onder meer oor die kwessie van die verskillende nasionale simbole van Suid-Afrika. 118 voorleggings is ontvang ten gunste van die nuwe vlag en 35 wat daarop aangedring het dat die nuwe vlag verander moes word. Vervolgens is op 28 September 1995 beslis dat die vlag nie verander sou word nie en is dit in Bylae 1 van die Grondwet van Suid-Afrika ingeskryf; dié grondwet het op 4 Februarie 1997 in werking getree.<ref>{{en}} {{citation|first=Bruce B.|last= Berry |title= “Zero to Hero” – the role of the national flag in nation building in post-apartheid South Africa|publisher= 26th International Congress of Vexillology|location= [[Sydney]]|date=September 2015}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/article/timeline-20-years-democracy-1994-2014 |title=Timeline 20 years of Democracy 1994 to 2014. 1997 |publisher=South African History Online |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> == Protokol == [[Lêer:South Africa Cape Town Castle Flags.jpg|duimnael|Historiese vlae wapper oor die [[Kasteel die Goeie Hoop]] (v.l.n.r.; intussen verwyder): die huidige vlag van Suid-Afrika sedert 1994, die [[Oranje, Blanje, Blou|vorige vlag van Suid-Afrika]] (1928–1994), die [[vlag van die Verenigde Koninkryk]] (1806–1928), die [[vlag van Nederland]] (1803–1806), die vlag van Groot-Britannje (1795–1803) en die Nederlandse Prinsevlag (1652–1795)]] [[Lêer:South Africa flag horizontal and vertical.svg|duimnael|Die vlag van Suid-Afrika (horisontaal en vertikaal)]] [[Lêer:SouthAfricaFlagTwoNations.jpg|duimnael|Vlag van Suid-Afrika gekruis met ’n ander nasionale vlag]] [[Lêer:SouthAfricaFlagNonNational.jpg|duimnael|Plek van die Suid-Afrikaanse vlag ten opsigte van ander nasionale vlae]] [[Lêer:SouthAfricaFlagParade.jpg|duimnael|Plek van die Suid-Afrikaanse vlag in ’n parade]] [[Lêer:SouthAfricaFlagIndoors.jpg|duimnael|Plek van die Suid-Afrikaanse vlag onder dak]] [[Lêer:SouthAfrican Flag HalfMast.jpg|duimnael|Die Suid-Afrikaans vlag wapper halfstok by [[Gqeberha|Port Elizabeth]] tydens die rouperiode na die dood van [[Nelson Mandela]] op 12 Desember 2013. Dit is glo die hoogste vlagpaal in Afrika en die grootste Suid-Afrikaanse vlag wêreldwyd]] Die protokol vir die gebruik van die Suid-Afrikaanse vlag is uitgereik kort voor dit in 1994 aanvaar is. Dit bepaal die gebruik van die vlag in Suid-Afrika. Die reëls vir die gebruik van die vlag buite die grense van Suid-Afrika word bepaal deur die plek waar die vlag gebruik word. === Behoorlike vertoning van die vlag === Die Suid-Afrikaanse regering het riglyne vir die behoorlike vertoning van die vlag by aangewese vlagstasies gepubliseer, in Regeringskennisgewing 510 van 8 Junie 2001 (''Staatskoerant'' nr 22356). Hierdie reëls geld net vir vlagstasies van openbare instellings en nie vir die algemene publiek nie.<ref name="Government Notice No. 510">{{en}} {{cite web |url=https://www.brandsouthafrica.com/wp-content/uploads/mediaclub/2010/06/government_gazette_flag.pdf |title=Government Notice No. 510 |work=Staatskoerant nr 22356 |publisher=Regering van Suid-Afrika |date=8 Junie 2001 |accessdate=14 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210614002423/https://www.brandsouthafrica.com/wp-content/uploads/mediaclub/2010/06/government_gazette_flag.pdf |archive-date=14 Junie 2021 |url-status=dead }}</ref> Die Suider-Afrikaanse Vlagkundige Vereniging (SAVA), ’n nieamptelike vereniging vir die bestudering van vlae, het hul eie gids vir die behoorlike vertoning van die vlag in 2002 gepubliseer. Hierdie gids het geen amptelike gesag nie, maar is opgestel met algemeen aanvaarde Vlagkundige etikette en beginsels in gedagte.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/travel/south-africa/no-need-to-get-in-a-flap-over-flag-etiquette-94265 |title=No need to get in a flap over flag etiquette |work=IOL News |date=12 September 2002 |accessdate=17 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401180008/https://www.iol.co.za/news/south-africa/no-need-to-get-in-a-flap-over-flag-etiquette-94265 |archive-date=1 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Eerbied vir die vlag === Die Suid-Afrikaanse wet stel dit dat die vlag te alle tye met “waardigheid en eerbied” hanteer moet word. Die amptelike reëls stel dit onder andere:<ref name="Protokol">{{en}} {{cite web |url=http://www.savaflags.org.za/flag-protocol-sava-flags.php |title=Flag Protocol |publisher=Suider-Afrikaanse Vlagkundige Vereniging |accessdate=17 Desember 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gov.za/sites/default/files/gcis_documents/National-Identity-Passport-booklet.pdf |title=National Identity Passport Booklet |work=Passport of Patriotism |publisher=Regering van Suid-Afrika |accessdate=17 Desember 2020}}</ref> * dat die vlag nooit aan die vloer mag raak nie, * dit mag nie as tafeldoek dien of voor ’n platform neergelê word nie, * dit mag nie gebruik word om ’n standbeeld, plakkaat of hoeksteen te bedek nie (bv. by die bekendstelling van ’n nuwe standbeeld), * dit mag nie gebruik word om enige wedloop/-ren of kompetisie te begin of eindig nie, * dit mag nie gebruik word as onderklere, bad- en vloermatte of enige soortgelyke vernederende toepassing nie, * dit mag nie gebruik word in enige kommersiële advertering op ’n manier wat die vlag sal verdraai of disrespekteer nie. Die toestemming van die president van Suid-Afrika word benodig om die vlag binne die grense van die land te mag vervaardig.<ref name="Protokol" /> === Tradisionele reëls om die vlag te hanteer === Daar is ’n aantal tradisionele reëls van eerbied wat nagestreef behoort te word wanneer die vlag hanteer of vertoon word. Tradisie wil dit hê dat die vlag aan die begin van elke werksdag gehys moet word; voor of tydens sonsondergang moet die vlag egter weer gestryk word. Die vlag kan slegs snags bly hang wanneer dit voldoende verlig is. Hierdie reëls is slegs van toepassing op vlae wat deur die regering gehys word; vlae op privaateiendom mag 24 uur per dag hang.<ref name="Protokol" /> Die vlag moet seremonieel gehys en gestryk word. Wanneer iemand sien dat ’n amptelike vlag gehys of gestryk word behoort hulle te stop en eerbied te toon. Wanneer so iemand ’n hoed op het behoort dit afgehaal te word en met die regter hand voor die persoon se hart gehou te word. Persone in uniform moet volgens hul diensvoorskrifte die vlag groet.<ref name="Protokol" /> Die vlag moet altyd korrek vertoon word, d.w.s. met die swart driehoek teen die vlagpaal. Die vlag mag ook vertikaal gehang word deur die vlag te hys, dit so te draai dat die swart driehoek bo is en die vlag om te draai. Die rooi trapesium behoort dus links te wees. ’n Mens “lees” ’n vlag soos ’n boek, van bo na onder en van links na regs en na die omwenteling behoort die resultaat dieselfde te wees.<ref name="Protokol" /> Dit word as beledigend gesien om die vlag te vermink of deur ’n vuil vlag te hys. Vlae wat nie meer herstel kan word nie behoort vernietig te word, by voorkeur deur middel van verbranding. Vlagpale behoort ook goed in stand gehou te word.<ref name="Protokol" /> === Korrekte vertoning van die vlag === Die reëls betreffende die korrekte metodes om die vlag te vertoon stel dat wanneer twee Suid-Afrikaanse vlae horisontaal aan ’n muur agter ’n podium gehang word, hulle vlagpaalkante na mekaar behoort te wys met die rooi baan aan die bokant. Indien die vlag aan ’n stok in die muur gehang word moet die stok op ’n sekere hoek ten opsigte van die muur geplaas wees, sodat die vlag nie aan die muur raak nie.<ref name="Protokol" /> Suid-Afrika se amptelike vlagpale is:<ref name="Government Notice No. 510" /> * [[Parlementsgebou (Kaapstad)|Parlementsgebou]] in Kaapstad * [[Uniegebou]] in Pretoria * [[Tuynhuys]] en 120 Pleinstraat in Kaapstad * Kantore van die premiers van die [[Provinsies van Suid-Afrika|nege provinsies]] * Alle howe in Suid-Afrika * Alle internasionale en nasionale lughawens in Suid-Afrika * Sulke ander hoofgeboue wat die ministeries van buitelandse sake huisves of enige ander gebou wat deur die presidensiële kantoor as sulks aangewys is * Vlagpale van die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag, soos bepaal in die “Permanente Magregulasies” * Die belangrikste doeane-geboue in en aan die grense van die Republiek van Suid-Afrika * Skepe onder Suid-Afrikaanse vlag, in ooreenstemming met die regulasies in afdeling 65 van die ''Handelskeepvaartwet, 1951 (Wet 57 van 1951)'' * Alle [[Suid-Afrikaanse Polisiediens|Suid-Afrikaanse polisiekantore]] * Alle buitelandse kantore van Suid-Afrika === Vertoning van die vlag saam met ander nasionale vlae === Indien twee nasionale vlae, waaronder dié van Suid-Afrika, aan gekruisde stokke hang, moet die vlagpaalkante van die vlae na mekaar wys en die vlae moet volledig kan wapper. Die bokant van die stok van die Suid-Afrikaanse vlag moet aan die regterkant wees (wanneer van voor gesien word).<ref name="Protokol" /> Wanneer die Suid-Afrikaanse vlag in die lug saam met ander nasionale vlae gehang word is daar verskeie reëls wat die manier bepaal hoe die vlag behandel moet word. Binne Suid-Afrika moet die Suid-Afrikaanse vlag altyd die ereposisie kry; dit beteken dat die vlag die verste na regs van al die vlae moet hang (aan die linkerkant wanneer dit van voor af gesien word). Alle ander nasionale vlae moet daarna in alfabetiese volgorde volg en dit moet ongeveer so groot soos die Suid-Afrikaanse vlag wees. Elke vlag moet aan ’n afsonderlike stok gehang word en die Suid-Afrikaanse vlag moet altyd eerste gehys en laaste gestryk word.<ref name="Protokol" /> === Vertoning van die vlag met nie-nasionale vlae === Wanneer die vlag saam met ander vlae getoon word wat nie nasionale vlae is nie, soos reklamebaniere of bedryfsvlae, moet alle vlae aan ’n aparte stok hang en moet die Suid-Afrikaanse vlag óf voor die ander vlae hang, óf in die middel van die vlae óf aan die linkerkant (van voor af gesien). Wanneer die Suid-Afrikaanse vlag in ’n optog gebruik word saam met ander vlae, moet die vlag aan die voorpunt van die optog wees; indien die vlae in een lyn is moet die Suid-Afrikaanse vlag aan die regterkant wees.<ref name="Protokol" /> === Gebruik van die vlag in geboue === Wanneer die vlag binnenshuis in sale by openbare vergaderings of byeenkomste getoon word, moet die vlag altyd die ereposisie inneem: indien dit langs die spreker getoon word, moet dit aan die regterkant van die spreker wees; wanneer dit elders in die saal is moet dit regs van die publiek wees.<ref name="Protokol" /> Die vlag behoort in sy geheel getoon te word, d.w.s. met ’n volledig uitgespreide rooi baan aan die bokant. Indien die vlag vertikaal gehang word op die muur agter die podium moet die rooi baan vir die toeskouers aan die linkerkant wees met die swart driehoek bo-aan.<ref name="Protokol" /> === Halfmas === Die vlag mag halfstok of halfmas gehang word as teken van rou, maar slegs indien die president toestemming daarvoor gee. Hy bepaal self ook die datum wanneer die rouperiode oor is. Die oorsprong van hierdie tradisie is om plek te hou vir die tradisioneel onsigbare vlag van dood.<ref name="Protokol" /> Wanneer die vlag halfmas gehys word moet dit eers tot heel bo gehys word en dan stadig tot in die halfmasposisie laat sak word. Voordat die vlag gestryk word, bv. met sonsondergang of aan die einde van die rouperiode, moet die vlag eers weer tot bo-aan die vlagpaal gehys word en dan gestryk word. Slegs die Suid-Afrikaanse vlag mag halfmas gehys word, alle ander vlae moet op normale hoogte bly.<ref name="Protokol" /> === Ontmanteling === As die vlag nie meer in ’n behoorlike toestand is nie, moet ’n vlag met waarde weggedoen word, verkieslik deur dit te verbrand.<ref name="Protokol" /> == Karakters == In die [[Unicode]]-standaard kan die vlag voorgestel word as ’n kombinasie van die streeksaanwysers 🇿 (kodepunt in die Unicode-blok addisionele ingeslote alfanumeriese karakters) en 🇦: 🇿🇦.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emojipedia.org/flag-south-africa/ |title=🇿🇦 Flag for South Africa Emoji |publisher=Emojipedia |accessdate=9 November 2023}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} {{Portaal|Suid-Afrika|Flag of South Africa.svg}} * [[Gay Pride-vlag van Suid-Afrika]] * [[Lys van Nasionale Simbole van Suid-Afrika]] * [[Nasionale lied van Suid-Afrika]] * [[Vlae van Suid-Afrika]] * [[Wapen van Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Harry Saker |title=The South African flag controversy, 1925–1928 |url=https://books.google.de/books?id=mYgaAAAAYAAJ&redir_esc=y |year=1980 |publisher=Oxford University Press |location=Kaapstad}} * {{af}} {{cite book |author=Cornelis Pama |title=Die vlae van Suider-Afrika |url=https://books.google.de/books?id=0AkVNAAACAAJ&redir_esc=y |year=1984 |publisher=Tafelberg |location=Kaapstad |isbn=978-0-624-02070-7}} * {{en}} {{cite journal |author=Frederick Brownell |authorlink=Frederick Brownell |title=The Union Jack over Southern and Central Africa: 1795–1994 |journal=SAVA Journal (Suider-Afrikaanse Veksillologiese Vereniging |location=Randburg |date=Maart 1994|pages=|isbn=0-620-18833-2}} * {{en}} {{cite journal |author=J. A. Van Zyl |title=The History of Flags of South Africa before 1900 |journal=SAVA Journal (Suider-Afrikaanse Veksillologiese Vereniging) |location=Randburg |date=April 1995 |isbn=0-620-19798-6}} * {{en}} {{cite book |author=[[Denis Beckett]] |title=Flying with Pride: The Story of the South African Flag |url=https://books.google.de/books?id=pF5xAAAAMAAJ&redir_esc=y |year=2002 |publisher=WildNet Africa |location=Pretoria |isbn=978-0-620-28903-0}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of South Africa|Vlae van Suid-Afrika}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/za.html Suid-Afrika] by ''Flags of the World''. * {{en}} [https://www.fotw.info/flags/za_1910.html South Africa (1910–1928)] by ''Flags of the World''. * {{en}} [https://www.gov.za/about-sa/national-flag-0 Suid-Afrikaanse Regeringswebwerf oor die vlag] * {{en}} [https://www.polity.org.za/misc/flagdim.html Dimensies van die vlag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020819064249/http://www.polity.org.za/misc/flagdim.html |date=19 Augustus 2002}} * {{en}} [https://flagspot.net/flags/za-close.html Suid-Afrikaanse vlag (gesprekke?)] * {{en}} [https://www.southafrica.info/about/history/flag.htm southafrica.info: Fly, the beloved flag] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Flag-of-South-Africa|title=Flag of South Africa|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Desember 2020}} {{Artikels oor Suid-Afrika}} {{Afrikavlae}} {{Unievlag}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale vlae|Suid-Afrika]] [[Kategorie:Vlae van Suid-Afrika| ]] 1f6ihwcjl60o7dqeux7623kflkiqdb6 3 9503 2913172 2912672 2026-06-22T20:52:44Z BurgertB 2401 /* Geluk! */ nuwe afdeling 2913172 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2005-09|2005-09]] | argief2 = [[/argief2017-20|2017-20]] | argief3 = [[/argief2021|2021-2024]] }} == Running an edit working at NWU == Hi Sobaka, we're running an edit-a-thon at the North West University. I noticed you blocked some editors. Kindly lift ban (They're newbies). re-user [[Spesiaal:Bydraes/LovingYellow|LovingYellow]]. Kindly see [https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/SADiLaR-Wikipedia-PanSALB/SWiP_Phase_2_-_NWU_Workshop_(2025)/students/articles/LovingYellow dashboard]. [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]] ([[Gebruikerbespreking:Bobbyshabangu|kontak]]) 13:13, 24 Julie 2025 (UTC) :Hello [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]], how are you? Some of the newbies are overwriting existing articles with machine translated content. E.g. [[William Kentridge]] was reduced with '''−10 114''' to just '''835 bytes'''. Other articles ([[Leeudoringstad]]) were overwritten with poor language usage ("Mengels"). Please only let them test with new articles. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:25, 24 Julie 2025 (UTC) ::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] I'll definitely let them know to fix this. I would be super glad if you can join us by the way. [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]] ([[Gebruikerbespreking:Bobbyshabangu|kontak]]) 13:31, 24 Julie 2025 (UTC) :::Sorry [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]], it's me SpesBona in Germany. ;) I protected the articles which obviously got the attraction of the newbies and were edited twice or more. All the Best with the edit-a-thon. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 24 Julie 2025 (UTC) ::::Hello [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]], I am well. I lifted the block on LovingYellow. We now understand what was happening, the surge of basic articles (which obviously need much work) from a multitude of newly created users looked highly suspicious. Please just indicate in the future on the “Geselshoekie” the date that such edit-a-thon will take place, so that we give them some slack. We do sometimes experience especially foreign users spamming us with poorly translated articles. All of the best with the activities. We welcome new contributors. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:10, 24 Julie 2025 (UTC) == [[Loopbaan]] == Ek dink dit het gewerk, Sobaka. Jou artikel kry nou besoek van die Jaco Jacobs-hulle [https://pageviews.wmcloud.org/?project=af.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Jaco_Jacobs|Loopbaan lyk dit] Kliek gerus die logaritmiese skaal om beter te sien wat ek bedoel. Skoolkinders, dink ek. Nog baie dankie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 09:18, 25 Augustus 2025 (UTC) :Plesier [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], ja loopbaan se lesers is nog min maar ek sien die korrelasie en dit sal seker toeneem. Nietemin dink dit is 'n belangrike onderwerp. Laat weet maar as jy ander temas idenbtifiseer. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:31, 25 Augustus 2025 (UTC) == [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] == {{Gebruikervoorblad|Suid-Afrikaanse Lugmag}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Het jy dalk tyd om ook die een of ander Suid-Afrikaanse takke by te werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:34, 26 Oktober 2025 (UTC) :Dankie Sören sal daaroor dink! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 26 Oktober 2025 (UTC) ::Geluk Sobaka! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 21:09, 26 Oktober 2025 (UTC) :::Dankie Aliwal! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:38, 27 Oktober 2025 (UTC) == Besoeke == {{ping|Sobaka}}, seker te maak jy kyk hierna vir jou radiogespreke... [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user*spider*automated|monthly Besoeke]. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 4 November 2025 (UTC) :Maak so! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:55, 4 November 2025 (UTC) == Verwysings verander by [[Soli Philander]] == Hi Rian, ek sien jy verwyder al die http-skakels in die verwysings en vervang hulle met wat in Engels "Bare referencing" ("no linking") genoem word. Sover ek verstaan moet lg. vermy word, ten gunste van die internet-verwysings, wat elkeen direk opgespoor kan word, net deur daarop te klik. Jou kommentaar hierop? Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:48, 5 Maart 2026 (UTC) : Hi Gert. My tegniese kennis is maar beperk. Ek wou net die direkte skakels in die teks verwyder en ek dink jy het dit toe al reeds reggestel toe ek daar uitkom. Aangesien direkte skakels in die Internet met 'n spoed vergaan (skakelverortting), het ek net gedink dit sou tog goed wees om die bron tog op 'n manier in die verwysing s gedeelte te reflekteer. Wees asb vry om dit te verander volgens wat die gebruik en vereistes is, dan leer ek ook. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:57, 5 Maart 2026 (UTC) == [[Grokipedia]] == {{ping|Sobaka}}, gaan jy dit nomineer vir die voorblad? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:15, 6 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Oesjaar}}, sien daar is ekstra informasie by die Engelse weergawe ingevoeg. Sal dit oorbring en dit dan nomineer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:20, 6 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Sobaka}}, goeie stukkie werk! Dankie! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:24, 6 Maart 2026 (UTC) == Inligtingskas Kriptogeldeenheid == Maak asseblief hierdie Sjabloon reg as jy kan. Dit sal baie nuttig wees: https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Inligtingskas_Kriptogeldeenheid [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 02:05, 12 Maart 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] My programmeringskennis is beperk. Het 'n "vibe"-kodering poging aangewend maar dit het nie suksesvol gelyk nie, dink @[[Gebruiker:Rooiratel]] sal kan help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:21, 12 Maart 2026 (UTC) ::Hallo julle. Die is 'n groot taak. Ek sal dit bekyk wanner ek tyd kry. ::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] sal jy dalk hierna kyk as jy voor my 'n kans kry? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:15, 12 Maart 2026 (UTC) :::Hallo, dit lyk of dit nou werk. Sien [[Sjabloon:Inligtingskas Kriptogeldeenheid/doc]]. Belangrik om te onthou is dat die Engelse [[:en:Template:Infobox]] dieselfde is as ons [[Sjabloon:Inligtingskas4]]. Ons [[Sjabloon:Inligtingskas]] is 'n ouer weergawe wat nie werk as jy inligtingskaste van enwiki hierheen kopieer nie. Dalk kan ons 'n nota hiervan iewers maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:13, 12 Maart 2026 (UTC) :::: Dankie [[Gebruiker:Pynappel]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:19, 12 Maart 2026 (UTC) == [[Georges Méliès]] == {{Gebruikervoorblad|Georges Méliès}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Die inleiding pas baie goed op ons voorblad. Ek het nog 'n bronnelys en eksterne skakels bygevoeg, dit sluit die artikel mooi en netjies af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:58, 26 April 2026 (UTC) : Dankie Sören. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:01, 26 April 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Geluk! == Baie geluk met jou eerste prys. So 'n artikel verdien dit. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:52, 22 Junie 2026 (UTC) o09cmq09nd7ak6qxjjyapraqq2dkbyy 2913173 2913172 2026-06-22T20:55:00Z Sobaka 328 /* Geluk! */ 2913173 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2005-09|2005-09]] | argief2 = [[/argief2017-20|2017-20]] | argief3 = [[/argief2021|2021-2024]] }} == Running an edit working at NWU == Hi Sobaka, we're running an edit-a-thon at the North West University. I noticed you blocked some editors. Kindly lift ban (They're newbies). re-user [[Spesiaal:Bydraes/LovingYellow|LovingYellow]]. Kindly see [https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/SADiLaR-Wikipedia-PanSALB/SWiP_Phase_2_-_NWU_Workshop_(2025)/students/articles/LovingYellow dashboard]. [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]] ([[Gebruikerbespreking:Bobbyshabangu|kontak]]) 13:13, 24 Julie 2025 (UTC) :Hello [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]], how are you? Some of the newbies are overwriting existing articles with machine translated content. E.g. [[William Kentridge]] was reduced with '''−10 114''' to just '''835 bytes'''. Other articles ([[Leeudoringstad]]) were overwritten with poor language usage ("Mengels"). Please only let them test with new articles. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:25, 24 Julie 2025 (UTC) ::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] I'll definitely let them know to fix this. I would be super glad if you can join us by the way. [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]] ([[Gebruikerbespreking:Bobbyshabangu|kontak]]) 13:31, 24 Julie 2025 (UTC) :::Sorry [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]], it's me SpesBona in Germany. ;) I protected the articles which obviously got the attraction of the newbies and were edited twice or more. All the Best with the edit-a-thon. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 24 Julie 2025 (UTC) ::::Hello [[Gebruiker:Bobbyshabangu|Bobbyshabangu]], I am well. I lifted the block on LovingYellow. We now understand what was happening, the surge of basic articles (which obviously need much work) from a multitude of newly created users looked highly suspicious. Please just indicate in the future on the “Geselshoekie” the date that such edit-a-thon will take place, so that we give them some slack. We do sometimes experience especially foreign users spamming us with poorly translated articles. All of the best with the activities. We welcome new contributors. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:10, 24 Julie 2025 (UTC) == [[Loopbaan]] == Ek dink dit het gewerk, Sobaka. Jou artikel kry nou besoek van die Jaco Jacobs-hulle [https://pageviews.wmcloud.org/?project=af.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Jaco_Jacobs|Loopbaan lyk dit] Kliek gerus die logaritmiese skaal om beter te sien wat ek bedoel. Skoolkinders, dink ek. Nog baie dankie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 09:18, 25 Augustus 2025 (UTC) :Plesier [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], ja loopbaan se lesers is nog min maar ek sien die korrelasie en dit sal seker toeneem. Nietemin dink dit is 'n belangrike onderwerp. Laat weet maar as jy ander temas idenbtifiseer. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:31, 25 Augustus 2025 (UTC) == [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] == {{Gebruikervoorblad|Suid-Afrikaanse Lugmag}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Het jy dalk tyd om ook die een of ander Suid-Afrikaanse takke by te werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:34, 26 Oktober 2025 (UTC) :Dankie Sören sal daaroor dink! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 26 Oktober 2025 (UTC) ::Geluk Sobaka! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 21:09, 26 Oktober 2025 (UTC) :::Dankie Aliwal! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:38, 27 Oktober 2025 (UTC) == Besoeke == {{ping|Sobaka}}, seker te maak jy kyk hierna vir jou radiogespreke... [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/total-page-views/normal|bar|2-year|agent~user*spider*automated|monthly Besoeke]. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 4 November 2025 (UTC) :Maak so! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:55, 4 November 2025 (UTC) == Verwysings verander by [[Soli Philander]] == Hi Rian, ek sien jy verwyder al die http-skakels in die verwysings en vervang hulle met wat in Engels "Bare referencing" ("no linking") genoem word. Sover ek verstaan moet lg. vermy word, ten gunste van die internet-verwysings, wat elkeen direk opgespoor kan word, net deur daarop te klik. Jou kommentaar hierop? Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:48, 5 Maart 2026 (UTC) : Hi Gert. My tegniese kennis is maar beperk. Ek wou net die direkte skakels in die teks verwyder en ek dink jy het dit toe al reeds reggestel toe ek daar uitkom. Aangesien direkte skakels in die Internet met 'n spoed vergaan (skakelverortting), het ek net gedink dit sou tog goed wees om die bron tog op 'n manier in die verwysing s gedeelte te reflekteer. Wees asb vry om dit te verander volgens wat die gebruik en vereistes is, dan leer ek ook. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:57, 5 Maart 2026 (UTC) == [[Grokipedia]] == {{ping|Sobaka}}, gaan jy dit nomineer vir die voorblad? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:15, 6 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Oesjaar}}, sien daar is ekstra informasie by die Engelse weergawe ingevoeg. Sal dit oorbring en dit dan nomineer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:20, 6 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Sobaka}}, goeie stukkie werk! Dankie! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:24, 6 Maart 2026 (UTC) == Inligtingskas Kriptogeldeenheid == Maak asseblief hierdie Sjabloon reg as jy kan. Dit sal baie nuttig wees: https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Inligtingskas_Kriptogeldeenheid [[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 02:05, 12 Maart 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] My programmeringskennis is beperk. Het 'n "vibe"-kodering poging aangewend maar dit het nie suksesvol gelyk nie, dink @[[Gebruiker:Rooiratel]] sal kan help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:21, 12 Maart 2026 (UTC) ::Hallo julle. Die is 'n groot taak. Ek sal dit bekyk wanner ek tyd kry. ::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] sal jy dalk hierna kyk as jy voor my 'n kans kry? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:15, 12 Maart 2026 (UTC) :::Hallo, dit lyk of dit nou werk. Sien [[Sjabloon:Inligtingskas Kriptogeldeenheid/doc]]. Belangrik om te onthou is dat die Engelse [[:en:Template:Infobox]] dieselfde is as ons [[Sjabloon:Inligtingskas4]]. Ons [[Sjabloon:Inligtingskas]] is 'n ouer weergawe wat nie werk as jy inligtingskaste van enwiki hierheen kopieer nie. Dalk kan ons 'n nota hiervan iewers maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:13, 12 Maart 2026 (UTC) :::: Dankie [[Gebruiker:Pynappel]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:19, 12 Maart 2026 (UTC) == [[Georges Méliès]] == {{Gebruikervoorblad|Georges Méliès}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Die inleiding pas baie goed op ons voorblad. Ek het nog 'n bronnelys en eksterne skakels bygevoeg, dit sluit die artikel mooi en netjies af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:58, 26 April 2026 (UTC) : Dankie Sören. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:01, 26 April 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Geluk! == Baie geluk met jou eerste prys. So 'n artikel verdien dit. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:52, 22 Junie 2026 (UTC) : Baie dankie Burgert, waardeer dit baie.[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:54, 22 Junie 2026 (UTC) 1au69c8p35wx46spk177x2k9vpi7hxk 4 9591 2913125 2912941 2026-06-22T18:19:32Z Sobaka 328 /* Gideon Scheepers */ 2913125 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[Lando Norris]] === {{sperdatum|23 Junie 2026}} * {{ondersteun}} – Huidige Formule 1-wêreldbestuurderskampioen (artikel nou 111 k groot) --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:03, 23 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:40, 25 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) === [[Prometheus (2012-rolprent)]] === {{sperdatum|27 Junie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:01, 27 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:23, 28 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) === [[Cottesloe-kerkeberaad]] === {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:05, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:11, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Cremona]] === {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:36, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Net te veel rooi skakels. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:57, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Gideon Scheepers]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:04, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{gekant}} – Te veel vergedrukte teks wat nie waarde toevoeg nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:02, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] wat is "vergedrukte teks"? Dalk 'n tikfout? – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) Ja, swaer! Vetgedruk= bold! Ouderdom! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:40, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Sjoe, waar is die paragrawe? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:52, 19 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Bietjie getimmer aan die artikel: paragrawe, taal, neutraliteit en herhaling sowel as onnodige anekdotes uitgehaal. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:19, 22 Junie 2026 (UTC) === [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:52, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:12, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:57, 12 Junie 2026 (UTC) === [[Paraguaanse nasionale rugbyspan]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Hierdie artikel is amper voltooi en ek probeer nou die spelerstatisitieke in samewerking met die Duitse Wikipedia bywerk (sien [[:de:Benutzer Diskussion:Voyager]]). Dit wag sedert ses maande op sy voltooiing en ek benadeel slegs myself as ek sit en wag. Ek het reeds by die Paraguaanse beheerliggaam, Suid-Amerika Rugby en Wêreldrugby, asook verskeie Facebook-groepe vir hulp aangeklop, maar hulle kon nie help nie. ESPN se statistieke is vanlyn (in teenstelling met krieket s'n waar ek een-een kan voortgaan), waarmee ons rugbyreeks skielik uitloop. Die laas benoemde nasionale rugbyspan Ivoorkus verskyn binnekort op ons voorblad en daarna is daar nie meer 'n nasionale rugbyspan oor nie. Dus vra ek om hierdie artikel as 'n plekhouer te gebruik (hy sit en wag mos). – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Taiwannese nasionale rugbyspan]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Selfde rede as by Paraguay en ook dieselfde versoek van my kant (hy sit en wag op sy beurt sedert ses maande). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} Goed wat ek nou doen, gaan eers oor twee jaar in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:25, 12 Junie 2026 (UTC) === [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] === * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) === [[Hemelskyf van Nebra]] === * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] qc3a2iqk2lwvusj1n08fu8g3drngbjf 2913126 2913125 2026-06-22T18:20:30Z Sobaka 328 /* Paraguaanse nasionale rugbyspan */ 2913126 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[Lando Norris]] === {{sperdatum|23 Junie 2026}} * {{ondersteun}} – Huidige Formule 1-wêreldbestuurderskampioen (artikel nou 111 k groot) --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:03, 23 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:40, 25 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) === [[Prometheus (2012-rolprent)]] === {{sperdatum|27 Junie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:01, 27 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:23, 28 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) === [[Cottesloe-kerkeberaad]] === {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:05, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:11, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Cremona]] === {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:36, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Net te veel rooi skakels. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:57, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Gideon Scheepers]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:04, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{gekant}} – Te veel vergedrukte teks wat nie waarde toevoeg nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:02, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] wat is "vergedrukte teks"? Dalk 'n tikfout? – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) Ja, swaer! Vetgedruk= bold! Ouderdom! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:40, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Sjoe, waar is die paragrawe? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:52, 19 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Bietjie getimmer aan die artikel: paragrawe, taal, neutraliteit en herhaling sowel as onnodige anekdotes uitgehaal. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:19, 22 Junie 2026 (UTC) === [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:52, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:12, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:57, 12 Junie 2026 (UTC) === [[Paraguaanse nasionale rugbyspan]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Hierdie artikel is amper voltooi en ek probeer nou die spelerstatisitieke in samewerking met die Duitse Wikipedia bywerk (sien [[:de:Benutzer Diskussion:Voyager]]). Dit wag sedert ses maande op sy voltooiing en ek benadeel slegs myself as ek sit en wag. Ek het reeds by die Paraguaanse beheerliggaam, Suid-Amerika Rugby en Wêreldrugby, asook verskeie Facebook-groepe vir hulp aangeklop, maar hulle kon nie help nie. ESPN se statistieke is vanlyn (in teenstelling met krieket s'n waar ek een-een kan voortgaan), waarmee ons rugbyreeks skielik uitloop. Die laas benoemde nasionale rugbyspan Ivoorkus verskyn binnekort op ons voorblad en daarna is daar nie meer 'n nasionale rugbyspan oor nie. Dus vra ek om hierdie artikel as 'n plekhouer te gebruik (hy sit en wag mos). – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:20, 22 Junie 2026 (UTC) === [[Taiwannese nasionale rugbyspan]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Selfde rede as by Paraguay en ook dieselfde versoek van my kant (hy sit en wag op sy beurt sedert ses maande). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} Goed wat ek nou doen, gaan eers oor twee jaar in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:25, 12 Junie 2026 (UTC) === [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] === * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) === [[Hemelskyf van Nebra]] === * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] 4c3juh15sj2c0k99542cg1qn5d99sc2 2913127 2913126 2026-06-22T18:22:11Z Sobaka 328 /* Nuwe voorstelle */ 2913127 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[Lando Norris]] === {{sperdatum|23 Junie 2026}} * {{ondersteun}} – Huidige Formule 1-wêreldbestuurderskampioen (artikel nou 111 k groot) --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:03, 23 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:40, 25 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) === [[Prometheus (2012-rolprent)]] === {{sperdatum|27 Junie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:01, 27 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:23, 28 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) === [[Cottesloe-kerkeberaad]] === {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:05, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:11, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Cremona]] === {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:36, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Net te veel rooi skakels. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:57, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Gideon Scheepers]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:04, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{gekant}} – Te veel vergedrukte teks wat nie waarde toevoeg nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:02, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] wat is "vergedrukte teks"? Dalk 'n tikfout? – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) Ja, swaer! Vetgedruk= bold! Ouderdom! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:40, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Sjoe, waar is die paragrawe? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:52, 19 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Bietjie getimmer aan die artikel: paragrawe, taal, neutraliteit en herhaling sowel as onnodige anekdotes uitgehaal. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:19, 22 Junie 2026 (UTC) === [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:52, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:12, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:57, 12 Junie 2026 (UTC) === [[Paraguaanse nasionale rugbyspan]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Hierdie artikel is amper voltooi en ek probeer nou die spelerstatisitieke in samewerking met die Duitse Wikipedia bywerk (sien [[:de:Benutzer Diskussion:Voyager]]). Dit wag sedert ses maande op sy voltooiing en ek benadeel slegs myself as ek sit en wag. Ek het reeds by die Paraguaanse beheerliggaam, Suid-Amerika Rugby en Wêreldrugby, asook verskeie Facebook-groepe vir hulp aangeklop, maar hulle kon nie help nie. ESPN se statistieke is vanlyn (in teenstelling met krieket s'n waar ek een-een kan voortgaan), waarmee ons rugbyreeks skielik uitloop. Die laas benoemde nasionale rugbyspan Ivoorkus verskyn binnekort op ons voorblad en daarna is daar nie meer 'n nasionale rugbyspan oor nie. Dus vra ek om hierdie artikel as 'n plekhouer te gebruik (hy sit en wag mos). – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:20, 22 Junie 2026 (UTC) === [[Taiwannese nasionale rugbyspan]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Selfde rede as by Paraguay en ook dieselfde versoek van my kant (hy sit en wag op sy beurt sedert ses maande). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} Goed wat ek nou doen, gaan eers oor twee jaar in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:25, 12 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) === [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] === * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) === [[Hemelskyf van Nebra]] === * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] sctpr9z7q7lkhtxs3i30dr4skcud5wd 2913261 2913127 2026-06-23T09:42:26Z Aliwal2012 39067 /* Taiwannese nasionale rugbyspan */ kommentaar 2913261 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[Lando Norris]] === {{sperdatum|23 Junie 2026}} * {{ondersteun}} – Huidige Formule 1-wêreldbestuurderskampioen (artikel nou 111 k groot) --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:03, 23 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:40, 25 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) === [[Prometheus (2012-rolprent)]] === {{sperdatum|27 Junie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:01, 27 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:23, 28 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) === [[Cottesloe-kerkeberaad]] === {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:05, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:11, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Cremona]] === {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:36, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Net te veel rooi skakels. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:57, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Gideon Scheepers]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:04, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{gekant}} – Te veel vergedrukte teks wat nie waarde toevoeg nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:02, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] wat is "vergedrukte teks"? Dalk 'n tikfout? – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) Ja, swaer! Vetgedruk= bold! Ouderdom! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:40, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Sjoe, waar is die paragrawe? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:52, 19 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Bietjie getimmer aan die artikel: paragrawe, taal, neutraliteit en herhaling sowel as onnodige anekdotes uitgehaal. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:19, 22 Junie 2026 (UTC) === [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:52, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:12, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:57, 12 Junie 2026 (UTC) === [[Paraguaanse nasionale rugbyspan]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Hierdie artikel is amper voltooi en ek probeer nou die spelerstatisitieke in samewerking met die Duitse Wikipedia bywerk (sien [[:de:Benutzer Diskussion:Voyager]]). Dit wag sedert ses maande op sy voltooiing en ek benadeel slegs myself as ek sit en wag. Ek het reeds by die Paraguaanse beheerliggaam, Suid-Amerika Rugby en Wêreldrugby, asook verskeie Facebook-groepe vir hulp aangeklop, maar hulle kon nie help nie. ESPN se statistieke is vanlyn (in teenstelling met krieket s'n waar ek een-een kan voortgaan), waarmee ons rugbyreeks skielik uitloop. Die laas benoemde nasionale rugbyspan Ivoorkus verskyn binnekort op ons voorblad en daarna is daar nie meer 'n nasionale rugbyspan oor nie. Dus vra ek om hierdie artikel as 'n plekhouer te gebruik (hy sit en wag mos). – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:20, 22 Junie 2026 (UTC) === [[Taiwannese nasionale rugbyspan]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Selfde rede as by Paraguay en ook dieselfde versoek van my kant (hy sit en wag op sy beurt sedert ses maande). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Goed wat ek nou doen, gaan eers oor twee jaar in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:25, 12 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – watter voorbladbeeld kan in die plek van hul logo gebruik word?, aangesien daar (c) kopiereg bestaan op dié een wat tans in die artikel verskyn. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:42, 23 Junie 2026 (UTC) === [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] === * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) === [[Hemelskyf van Nebra]] === * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] fi7s8o8wzjdgch75xh45omhbqpu0oz7 3 10475 2913170 2912979 2026-06-22T20:45:45Z SpesBona 2720 /* Saamvoeging van aanlynverwysings */ aw 2913170 wikitext text/x-wiki Boodskappe kun jy kwyt op [[:nl:Overleg_gebruiker:Jcb]] == Vandalisme == Haai Jcb, dankie vir jou hulp hier! Ons gebruik Sjabloon:Waarskuwing vir vandale. Dankie ook vir die werk met die robot. Gaan hulle dit as robot registreer? --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 20:23, 12 Oktober 2005 (UTC) :Ik het een aanvraag ingedien op [http://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_permissions#RobotJcb meta]. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 20:39, 12 Oktober 2005 (UTC) == 901-909 == Haai Jcb, Ek sien jy het jou eie wysigings by elkeen van hierdie jare terugverander. Was dit die bedoeling? --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 23:02, 15 Oktober 2005 (UTC) :Deze wijzigingen waren fout, daarom had ik ze teruggedraaid. Deze jaren vallen in de 10de eeuw ipv de 9e. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 23:12, 15 Oktober 2005 (UTC) Hoi Jcb, Ik heb een bot verzoek. Op de nl.wiktionary is een sjabloon -adj- in gebruik om een bijvoeglijk naamwoord aan te duiden. Dit is ongelukkig gekozen omdat er een taal bestaat (Adioukrou) die adj als kode heeft (ISO) en we gebruiken die kodes om talen mee weer te geven. Dat loopt dus een keer mis als er iemand met woorden in die -toegegeven wat exotische- taal aan komt dragen. Alle -adj- zou daarom in -adjc- veranderd moeten worden en dat zijn een paar honderd wijzigingen. [[Gebruiker:Jcwf]] :Ik zal er eens naar kijken. Groetjes, [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 21:18, 31 Oktober 2005 (UTC) ::Robot draait. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 21:41, 31 Oktober 2005 (UTC) ==Administrator== Hello, you are now an [[Wikipediabespreking:Administrateurs|administrator]]. Please read the relevant policies before carrying out tasks like deletion, protection, banning users, and editing protected pages, if these policies exist yet on your Wikipedia. There are instructions on how to use your administrator powers in the [[en:Wikipedia:Administrators' how-to guide|administrators' how-to guide]] on the English Wikipedia. If you have any problems, let me know on my [[w:en:User talk:Angela|talk page]], or leave a note on [[meta:Requests for permissions]]. Good luck. [[Gebruiker:Angela|Angela]] 19:37, 2 November 2005 (UTC) :Thank you. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 19:48, 2 November 2005 (UTC) == Mieliestronk == Waarom moet sjabloon Miliestronk weg?? [[Gebruiker:Danielm|Danielm]] 21:00, 27 November 2005 (UTC) :Naar mijn idee strookt dit niet met GNU-FDL en het idee van Wikipedia. Maar het is maar een voorstel, iedereen heeft voorlopig de gelegenheid op het stemblad te reageren. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 21:06, 27 November 2005 (UTC) ::Lijkt me handiger dat in het Geselshoekie te bespreken in plaats van het sjabloon zomaar op de verwijderlijst te dumpen... Lijkt me royaal aanbod, dat we alles mogen gebruiken, en ik zie eigenlijk niet in wat er anti-GFDL aan is. Zie archief van Alias voor de e-mailwisseling daarover. [[Gebruiker:Danielm|Danielm]] 21:48, 27 November 2005 (UTC) :::Ok, als dat goed is uitgezocht, dan zal het wel in orde zijn, dan ga ik die nominatie weer weghalen. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 21:50, 27 November 2005 (UTC) == RoboDick == Mijn robot trekt wel lekker vanavond ist nie??? Dick == Verwyderings == Het jy seker gemaak dat daar nie voorafgeskiedenis was op die artikels met masjienvertalings op nie. Ek sien byvoorbeeld dat diamant geskrap is en as my geheue my nie in die steek laat nie, was daar voorheen 'n artikel met die naam. --[[Gebruiker:Renier Maritz|RM]] 06:05, 7 Februarie 2006 (UTC) :Alles was met alleen bydrages van die IP. ''Diamant'' het ek nog 'n keer bekyk en die was nieuw geplaats door die IP. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 12:26, 7 Februarie 2006 (UTC) ==[[Spaans]]== {babel-6|af-1|de-1|en-4|fr-2|es-1|nl} '''''es-1''''' Dit shabloon heeft beslist bewerking nodig. [[Gebruiker:Peter Horn|Peter Horn]] 19:41, 27 Junie 2006 (UTC) :Ik zal er eens naar kijken, je had de verkeerde pagina te pakken. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 22:16, 27 Junie 2006 (UTC) == Blokkade vir 'n jaar? == Is die blokkade van 'n jaar nie te straf nie? Is dit nie 'n instaanbediener van 'n gewilde Nederlandse diensverskaffer nie? --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 19:16, 9 Julie 2006 (UTC) :Die webwerf van Annelies Smit bevat interessante inligting en fotomateriaal (ek hou van die argitektoniese voorbeelde). Dit is tog allesbehalwe spam.--[[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] 19:29, 9 Julie 2006 (UTC) :: Ja, ek stem. Dit is nie net advertensies en gemors nie. Verder voel ek ons kan ligter werk met werwe in Afrikaans en Nederlands (en verwante dialekte). --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 19:32, 9 Julie 2006 (UTC) :: (alhoewel ek natuurlik ook advertensies hier haat en wil bestry) --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 19:33, 9 Julie 2006 (UTC) :::Die Annelies Smit het haar webwerf gelinkt op bijna al die artikels in al die talen. Ek het haar 'n berig gestuur op haar gebruikerbespreking, maar sy het die genegeer en die skakel opnieu geplaats. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 23:19, 9 Julie 2006 (UTC) == IPN 143.160.124.40 == Goeie-dag, ek merk toevallig die laagtepunt wat die besoeker behaal het en wat u ten regte verwyder het. Die besoeker het reeds genoeg verrig om geblok te word, dit is my opinie. Groete--[[Gebruiker:GerharBe|GerharBe]] 09:21, 23 Augustus 2006 (UTC) == Standardisering == Haai Jcb, sien asseblief my vrae by [[Gebruikerbespreking:RobotJcb]] en stop eers die robot dat ons dit uitklaar, asb. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 09:42, 4 September 2006 (UTC) ==Skrapping== Hallo Jcb Ek let op dat jy klomp bladsye geskrap het. Het jy [[Bespreking:Belarus|hierdie]] gelees voordat jy dit geskrap het? Let ook asb. op al die verkeerde opsommings wat jy gegee het tydens skrapping. Opsommings soos "inhoud was:" blyk verkeerd te wees, terwyl (ten minste een wat ek nagegaan het) wel 'n aanstuur ingehad het. Wees asb. versigtig hiermee. Groete, [[Gebruiker:Alias|Alias]] ([[Gebruikerbespreking:Alias|kontak]]) 05:02, 28 Maart 2008 (UTC) :Belarus was 'n ''stukkende'' aanstuur, sien [[Spesiaal:Undelete/Belarus|hier]]. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb#top|kontak]]) 14:28, 28 Maart 2008 (UTC) :: Jcb, ek dink ons praat by mekaar verby. As een van die oudste lede van ons gemeenskap 'n paar dae gelede spesifiek vra dat 'n bladsy behou moet word, sien ek dit as effens astrant om net sommer dit te gaan verwyder. Is dit nie beter om eers dit te nomineer nie? --[[Gebruiker:Alias|Alias]] ([[Gebruikerbespreking:Alias|kontak]]) 14:34, 28 Maart 2008 (UTC) :::EivindJ het die bladsy genomineer op 10 maart. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb#top|kontak]]) 14:39, 28 Maart 2008 (UTC) ::::Ek het die bladsy teruggeplaats, vir bespreking. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb#top|kontak]]) 14:43, 28 Maart 2008 (UTC) ==Your admin status== Hello. I'm a [[:m:stewards|steward]]. A new [[:m:Admin activity review|policy]] regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|community consensus]] recently. According to this policy, the stewards are reviewing of administrators' and bureaucrats' activity on wikis with no inactivity policy. You meet the inactivity criteria (no edits and no log actions for 2 years) on af.wikipedia, where you are an administrator. Since af.wikipedia does not have an own administrators' rights review process, the global one applies. If you wish to retain your rights, you should notify the community that the stewards sent you this information about your inactivity to discuss the matter. Following your community's discussion, if the community then wants that you keep your rights, please contact the stewards at [[:m:Stewards' noticeboard]], and link to the discussion of the local community, where they express their wish to continue to maintain the rights, and demonstrate a continued requirement to maintain these rights. We stewards will evaluate the responses. If there is no response at all after approximately one month, we will proceed to remove your administrative rights. In cases of doubt, we will evaluate the responses and will refer a decision back to the local community for their comment and review. If you have any questions, please contact us on [[:m:Stewards' noticeboard]]. Best regards, [[Gebruiker:QuiteUnusual|QuiteUnusual]] ([[Gebruikerbespreking:QuiteUnusual|kontak]]) 10:44, 2 September 2013 (UTC) :It's not before now that I read this message. I see the status has been removed. No problem, I had no plans of using it. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 22:16, 4 Januarie 2014 (UTC) == ISBN == {{ping|Jcb}}, dankie vir jou harde werk met die ISBN-dinge. Dit word waardeer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:52, 5 Januarie 2026 (UTC) :Dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:54, 5 Januarie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Jcb|Jcb]] sien ook https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Magic_words#isbn. Ons kan dalk [[Sjabloon:ISBN]] hiermee vervang. Maar op die oomblik doen dit dieselfde ding. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 17:36, 10 Februarie 2026 (UTC) :::Dankie, ek het daardie een nog nie geken nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 22:20, 10 Februarie 2026 (UTC) ::::Dankie vir jou werk, Johan. Jy het ISBN sekerlik al amper orals klaar opgedateer. Net 'n kinkel in die kabel: is PMID se sjabloon reg? Hoe vind mens uit of, en waar, die magiese skakels is wat vervang moet word? PMID 23986111 <BR> ::::{{PMID|23986111}}<br> [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:42, 9 Maart 2026 (UTC) :::::[https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Sjabloon:PMID&diff=prev&oldid=2884433 Is dit beter?] Dit laat dit meer soos die ou situasie lyk. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 13:36, 9 Maart 2026 (UTC) ::::::Baie Dankie! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC) == Die oorblywende sintaks foute... == {{ping|Jcb}}, ek het nie die vaardighede om die oorblywende foute reg te maak nie. Dankie vir jou moeite. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:51, 18 Mei 2026 (UTC) :Dit is nie baie moeilik nie: Twee (of drie) keer <nowiki><ref>Dubbele bron</ref></nowiki> jy los dit so op: eerste keer: <nowiki><ref name="abcd">Dubbele bron</ref></nowiki>. Dan: <nowiki><ref name="abcd" /></nowiki>. Ek kan dit alles doen, maar dit sal baie tyd neem. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 16:59, 18 Mei 2026 (UTC) ::Hi Jcb, wees net bedag hierop...by [[Charles Leclerc]] was die dubbel ref 'n fout van my kant af tydens vertaling. Ek het nou die korrekte "ref" uit Engels oorgedra. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:16, 22 Mei 2026 (UTC) :::Baie dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:19, 22 Mei 2026 (UTC) == Samuel Merrill Woodbridge == {{ping|Jcb}}, weereens dankie vir jou werk hier op ons Wiki! Kyk asb. na bogenoemde, sien die twee rooi verwysings 5&6. Miskien weet jy wat daar verkeerd is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:05, 4 Junie 2026 (UTC) :Opgelos. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 09:43, 4 Junie 2026 (UTC) == Saamvoeging van aanlynverwysings == Goeienaand Jcb en baie geluk met jou adminstatus. Baie dankie ook met al jou hulp rakende duplikaatverwysings. Wat aanlynverwysings betref wil ek jou net die een of ander wenk gee. Ek vermoed jy kyk veral na die titel? Ek stel voor dat jy eerder na die aanlynskakel en die inhoud van die verwysing kyk. Stem albei ooreen, al dan nie? Voorbeelde wat ek raakgesien het (hulle het dieselfde titel, maar beide die skakels en inhoud verskil): ; [[Krieketwêreldbeker 2023]] * ref name="Oorheersing": is nie dieselfde nie, sien asb. die url en inhoud. ** {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;innings_number=2;orderby=target;result=1;template=results;trophy=12;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}} ** {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?batting_fielding_first=2;class=2;filter=advanced;innings_number=2;orderby=target;result=1;template=results;trophy=12;trophy=44;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}} ** {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=team_innings;runsmin1=350;runsval1=runs;template=results;trophy=12;type=team |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}} * ref name="Batting": is ook nie dieselfde nie: ** {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=sixes;template=results;trophy=12;type=batting |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Batting records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}} en ** {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=sixes;template=results;trophy=12;type=batting;view=series |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Batting records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}} ; [[T20I-wêreldbeker 2024]] * ref name="Most_Wickets" en ref name="Most_Runs" is ook nie dieselfde nie. Vergelyk ** {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-men-s-t20-world-cup-2024-15946 |title=Cricket Records in ICC Men's T20 World Cup, 2024 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}} met ** {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-men-s-t20-world-cup-2024-15946 |title=Cricket Records in ICC Men's T20 World Cup, 2024 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}} Jy kan jou webblaaier se soekfunksie gebruik en na die volledig url soek: as dit net 1 van 1 is, is dit nie dieselfde nie. Toets met hierdie voorbeelde, daar is nie 'n duplikaat nie. Ek beskou hierdie wenk as belangrik, aangesien 'n foutiewe saamvoeging van verwysings 'n probleem kan word as hulle nie meer die inhoud ondersteun nie (wat hulle altyd moet, veral in voorbladartikels soos hierdie). Dus my wenk om altyd na die url en veral die inhoud van aanlynskakels te kyk. Baie dankie vir jou belangstelling in die Afrikaanse Wikipedia! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 21 Junie 2026 (UTC) :Dankie vir die herstelwerk! Dit kon slegs met 'n klein aantal items verkeerd geloop het. Vir 'n paar items met baie verwysings het ek Excel gebruik om duplikate te vind. Dit is waar dit verkeerd geloop het. Ek sal dit in die toekoms dubbeld nagaan. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 05:13, 22 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie vir jou terugvoer wat ek 100% verstaan. Waar moontlik probeer ek dubbele verwysings self vermy, maar hoe meer verwysings daar in 'n artikel is, hoe groter is die waarskynlikheid dat die een of ander deurglip. Ook voorbladartikels is nooit perfek nie en daar is altyd ruimte vir verbetering. Aan die einde van die dag is Wikipedia 'n spanwerk (uit 'n sportiewe perspektief gepraat). Nogmaals baie dankie vir jou hulp daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 22 Junie 2026 (UTC) 5sxcyelumvzq8uhlr945yds7zcx0tq0 0 13833 2913244 2908709 2026-06-23T09:24:23Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2913244 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Dan Roodt | bynaam = | beeld = Daniël François Roodt (cropped).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Daniël François Roodt | geboortedatum = [[26 Mei]] [[1957]] | geboorteplek = [[Springs]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer | bekend = Vegter vir Afrikaans | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Karin Bredenkamp | kinders = Drie | webblad = http://roodt.org/ | handtekening = }} '''Daniël François Roodt''' (gebore 26 Mei 1957) is 'n [[Afrikaans]]e skrywer, polemikus en politieke aktivis. == Vroeë lewe en opvoeding == Daniël François Roodt is op die myndorp [[Springs]], aan die [[Oos-Rand]], gebore. Roodt se twee oorgrootvaders aan moederskant het tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] aan die Boerekant geveg. Die een (Botha) is tydens die laaste veldslag by [[Slag van Rooiwal|Rooiwal]] op 12 Januarie [April?] 1902 gewond, terwyl die ander (Landau), 'n Jood, as wapenhandelaar vir die Boere opgetree het. Ná die Boere se nederlaag moes Landau in ballingskap in Nederland bly.<ref name="ET2017" /> Roodt se vader is in die ou [[Krugerhuis]] in die 1920's gebore, in die kraamsaal wat destyds daar ingerig was. Tydens sy vader se studentejare aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]], was [[Joe Slovo]] ook 'n student daar, en 'n vurige kommunis, terwyl Roodt se vader en die meeste Afrikaanse studente sterk teen kommunisme gekant was.<ref name="ET2017">[https://www.litnet.co.za/dan-roodt-1957/ Dan Roodt (1957–)], Erika Terblanche, ATKV,LitNet-Skrywersalbum, 20 Desember 2017</ref>Roodt se moeder, Hermine Landau, is grotendeels van [[Johannesburg]]. Sy het half Engels grootgeword en is die niggie van [[Pik Botha]].<ref name="ET2017" /> === Skool- en universiteitsjare === Op 'n vroeë ouderdom het sy vader vir Roodt van [[Jean-Paul Sartre]], [[Albert Camus]] en hul [[eksistensialisme]] vertel.<ref name="ET2017" /> In 1963 gaan Roodt op vyfjarige ouderdom na die Laerskool Christiaan Beyers, waar hy later hoofseun word.<ref name="ET2017" /> Met die aanvanklike doel voor oë om hom in die regte ná matriek te bekwaam, is Roodt in 1970 na die [[Helpmekaar-kollege|Hoër Seunskool Helpmekaar]] in Johannesburg gestuur, omrede die Hugenote Hoërskool in Springs nie [[Latyn]] as vak aangebied het nie.<ref name="ET2017" /> Hoewel hy by Helpmekaar 'n skrander en gewilde leerling is, is hy ook rebels, opstandig en stamp gereeld koppe oor die skoolreëls - meestal rakende die skooldrag- en harereëls. Asof Johannesburg besig was om die glorieryke 1920's te herleef, was ''The Great Gatsby'' toe hoogmode, en die perke van die skooldragreëls is deeglik beproef. In dieselfde jare maak hy kennis met die werke van die Afrikaanse versetskrywers soos [[André P. Brink]], [[Breyten Breytenbach]] en [[Etienne Leroux]], asook die [[modernisme]] en politieke essays.<ref name="ET2017" /> Al kon hy nog nie stem nie, was Roodt op omtrent 16- tot 17-jarige ouderdom 'n ywerige leser van die ''[[Rand Daily Mail]]'' en het besluit om die [[Progressiewe Party]] te ondersteun. Op daardie stadium het dit vir hom gevoel of die [[Nasionale Party]] so deel was van die hele konformistiese [[Broederbond]]stelsel, dat enigiets beter sou wees. Die Progressiewe Party is op daardie tydstip nie alleen as gewaagd nie, maar ook gesofistikeerd in die Engelse media uitgebeeld.<ref name="ET2017" /> Roodt matrikuleer in 1974 en is daarna [[Universiteit van die Witwatersrand]] toe, waar hy aanvanklik in die regte studeer, maar algou van rigting verander: na die Afrikaanse en Nederlandse letterkunde, die [[filosofie]] en die [[staatsleer]]. As lid van die Filosofie-vereniging lewer hy gereeld bydraes aan die kampuskoerant, ''Wits Student'', en het in 1976, rondom dieselfde tyd as die [[Soweto-opstand]], deelgeneem aan die studentebetogings teen die regering.<ref name="ET2017" /> In 1977 woon Roodt saam met sy dosente in Afrikaans, [[John Miles]] en [[Ampie Coetzee]], die verhoor van [[Breyten Breytenbach]] in [[Pretoria]] by. Vervolgens is hy deur die Veiligheidspolisie gelys as 'n andersdenkende (dissident) en potensiële revolusionêr.<ref name="ET2017" /> Roodt het ook as student effe moedswillig tydens [[Helen Suzman]] se toespraak in die Great Hall agter haar op die verhoog heen en weer verbybeweeg met 'n swart persoon wat 'n gholfsak dra.<ref name="ET2017" /> Eenkeer het hy ook [[Nadine Gordimer]] aangeval omdat sy 'n Franse aanhaling verkeerd uitgespreek het; maar bowendien het hy nie van haar gehou nie, omdat Roodt vir Gordimer arrogant gevind het, omdat sy Afrikaners altyd as agterlik in haar boeke geteken het, en omdat sy in Julie 1985 tydens 'n byeenkoms van die Afrikaanse Skrywersgilde aan 'n Afrikaanse vraag van Roodt, gerig aan haar, gesê het sy verstaan nie. Binne die konteks moet dit gesien word dat Gordimer 'n toespraak oor Suid-Afrikaanse letterkunde gelewer het en uitlatings gemaak het, maar nié Afrikaans of waarskynlik enige ander Afrikataal kon verstaan nie; en dus nie 'n benul sou kon hê waarvan sy praat nie.<ref name="ET2017" /> 'n Ander maal het Roodt in 'n [[dadaïsme|dadaïstiese]] gebaar 'n oshart oor sy linkerbors vasgemaak en 'n komposisie van "kru" woorde voorgelees by die [[Rand Afrikaanse Universiteit]]. Die oshart het ontdooi en die bloed het by sy borskas afgedrup, wat sy pyn moes versinnebeeld het.<ref name="LIT2004"> [https://web.archive.org/web/20041230122903/http://www.litnet.co.za:80/mond/danroodt.asp Dan Roodt — die mens agter die aktivis], Jansie Kotze, Litnet, 30 Desember 2004</ref> In 1978 organiseer Roodt vir die Filosofie-vereniging seminare wat oor die anargistiese kennisleer van [[Paul Feyerabend]] en [[Robert Nozick]] handel. Hy verdiep hom in die Amerikaanse hippie-beweging en idees van die kontrakultuur, soos uiteengesit in Theodor Roszak se ''The making of a counter culture''.<ref name="ET2017" /> In daardie tyd speel Roodt met andere vorme van anargistiese en vrydenkende idees. Hy interesseer hom veral in die werk van die Russiese anargiste soos [[Michail Bakoenin|Bakoenin]] en [[Pjotr Kropotkin|Kropotkin]], asook Daniel Cohn-Bendit (vir sy rol in die Franse studente-opstand in Mei 1968), in die Franse skool van nuwe filosofie (onder andere [[Bernard-Henri Lévy]], André Glucksman en Pascal Bruckner), asook die Franse poststrukturalisme en die geskrifte van [[Roland Barthes]], [[Michel Foucault]], [[Jacques Lacan]], [[Jacques Derrida]] en [[Gilles Deleuze]]. Die eietydse Amerikaanse letterkunde laat Roodt allermins koud, en hy verdiep hom in die romans van skrywers soos [[Saul Bellow]], [[Philip Roth]], Ken Kesey, Donald Barthelme, [[John Barth]], [[Joseph Heller]], EL Doctorow, [[Norman Mailer]] en veral dié van die Pools-Amerikaanse skrywer, Jerzy Kosinski.<ref name="ET2017" /> Gedurende dieselfde jaar word Roodt hoofsaaklik deur die argitektuurstudente verkies tot kandidaat in die Studenteraad van die betrokke universiteit; hierdie studente kon hul vereenselwig met sy [[anargisme|anargistiese]] vorm van vrydenke en estetisisme. Op dieselfde studenteraad dien [[Tony Leon]] en Hillary Joffe (toekomstige joernalis, rubriekskryfster en hoofredaktrise van die ''Business Day'').<ref name="ET2017" /> Dan Roodt verwerf in 1978 sy baccalaureusgraad aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]]. Daarna skryf hy hom in 1979 vir 'n honneursbaccalaureusgraad in die Vergelykende Letterkunde in, terwyl hy ook Duitse en Franse klasse loop. In 1979 weier die Franse Konsulaat in Johannesburg Roodt 'n studiebeurs om in Frankryk te gaan studeer, omdat hy blank was; baie buitelandse ambassades het begin om slegs swart studente te kies, in hul verset teen die Suid-Afrikaanse regering se [[apartheid]]sbeleid.<ref name="ET2017" /> In 1979 bly Roodt in 'n kommune in [[Yeoville]], Johannesburg, saam met konseptuele kunstenaars, wat daartoe sou bydra om Dan Roodt een van die belangrikste figure in die [[avant-garde]]beweging van Johannesburg te maak.<ref name="ET2017" /> In 1983 verwerf Roodt sy meestersgraad in Vergelykende Letterkunde, met 'n verhandeling oor drie tekste van [[Roland Barthes]] getiteld: "Pleasure and textual production: three texts by Roland Barthes."<ref> [https://www.worldcat.org/title/textual-pleasure-and-production-three-texts-by-roland-barthes/oclc/1017237262&referer=brief_results Textual pleasure and production : three texts by Roland Barthes], M.A. Universiteit van die Witwatersrand, 1983</ref> Toe hy vir sy PhD in Vergelykende Literatuur wou registreer, het sy Duitse studieleier, Reingard Nethersole, Roodt daarvan beskuldig dat hy "pander to frivolous French theories". Dit was die keerpunt wat Roodt vir 'n tweede honneursbaccalaureusgraad in Afrikaans laat inskryf het,<ref name="ET2017" /> terwyl hy voltydse vertaler vir [[Telkom]] in [[Pretoria]] was. Later promoveer hy met sy proefskrif wat oor die werk van die [[John Miles]] handel, getiteld: "Ondermyning in die prosa van [[John Miles]]: 'n postmoderne lesing".<ref>[https://www.worldcat.org/title/ondermyning-in-die-prosa-van-john-miles-n-postmoderne-lesing/oclc/775690588 Ondermyning in die prosa van John Miles: 'n postmoderne lesing], Ph. D. Universiteit van die Witwatersrand, 1994</ref> == Loopbaan == === 'n Skrywer onder sensuur geplaas=== In 1980 trou Dan Roodt met [[Karin Konsentrasiekamp|Karin Bredenkamp]] en publiseer saam met sy vrou 'n literêre tydskrif genaamd ''[[Taaldoos]]'', wat met die tweede uitgawe verbied is weens [[pornografie]]. Op die aanklagbrief by die polisie is geen redes verstrek waarom daar beswaar gemaak is teen enige deel van die inhoud van ''Taaldoos'' nie. Roodt is skuldig bevind, ook weens die besit van hierdie materiaal, en veroordeel tot R100 boete of 50 dae gevangenisstraf. Die boete is opgelê in 1981. Hy is ook gewaarsku dat indien enige verdere ongewenste publikasie(s) die lig sou sien, ses maande tronkstraf opgelê sal word.<ref name="ET2017"/> Hy publiseer tewens ook twee omstrede romans voor die sensuur opgelê is. Die eerste, ''Sonneskyn en Chevrolet'' (Taurus, 1980), is 'n ikonoklastiese werk wat veral deur die Franse [[poststrukturalisme]] en die [[psigoanalise]] beïnvloed is, terwyl die tweede, ''Kommas uit 'n boomzol'' (Uitgewer Pannevis, 1980), in kru taal 'n kritiese satire is op die werk van [[D.J. Opperman]], en tegelyk betoog teen die establishment, teen die behoud van die ''status quo'' deur die burgery, teen patriotisme, en teen alle onreg. Al twee boeke ontvang goeie tot lowende resensies, maar word uiteindelik deur die Suid-Afrikaanse Publikasieraad verban: ''Sonneskyn en Chevrolet'', omdat die boek beskrywings van seksuele geweld bevat, asook aanhalings van skrywers soos [[Karl Marx]] en [[Lenin]], en ''Kommas uit 'n boomzol'' (1980), omdat Roodt se satiriese en oneerbiedige geskrifte as 'n gevaar vir die samelewing beskou is, soos die [[Sensuurwet (Wet op Publikasies en Vermaaklikhede van 1963 en 1974)|sensuurwet]] dit wou hê.<ref name="ET2017"/><ref name="TL2005"> [https://web.archive.org/web/20100724025700/http://www.timeslive.co.za/sundaytimes/article72497.ece Radical thoughts of a right-wing reactionary], Times Live, 3 avril 2005</ref> Waar moontlik, probeer Roodt diensplig ontduik. Hy probeer hom vroegtydig medies ongeskik verklaar vir enige oproep om diensplig te doen, en kry 'n doktersbrief wat hom 'n [[epilepsie]]lyer verklaar, maar die weermag soek bewyse van 'n psigiater. Die psigiater, wat 'n ander skrywer voorheen as [[skisofrenie]]s gediagnoseer het en uit die weermag laat ontslaan het, kon niks fout vind met Roodt nie.<ref name="ET2017"/> In Desember 1982 besoek die egpaar Roodt die Fransman Pierre-Marie Finkelstein in Parys, Frankryk, wat 'n taalkundige en veeltalige vertaler is. Hul besoek ook [[Breyten Breytenbach]] in ’n kafee, die ''Boule d’Or'' in die Boulevard Saint-Michel. Breytenbach is pas vrygelaat uit die Pollsmoor-gevangenis en Roodt het 'n sak vol boeke en klere wat die skrywer in Suid-Afrika agtergelaat het, saamgebring.<ref name="ET2017"/>Teen die einde van 1984, sowat 'n jaar ná die [[Kerkstraat-bomontploffing]] op 20 Mei 1983, kon hy nie sy veiligheidsklaring slaag nie. Alle geboue in Pretoria is destyds as moontlike teikens beskou, en die Veiligheidstak van die Suid-Afrikaanse Polisie het elke werknemer ondervra en elke individu moes veiligheidstoetse ondergaan; Roodt se dae as vertaler by Telkom is verby.<ref name="ET2017"/> Roodt kry 'n aanstelling as dosent aan die [[Universiteit van Durban-Westville]], en doseer daar Afrikaanse prosa aan Indiese studente. Tydens sy verblyf in [[Durban]] korrespondeer hy met [[Gilles Deleuze]], maar kry ook gereeld rusie met die Anglofiele Natalse marxiste wat hom beskou het as 'n "agterlike, nie-kommunistiese Afrikaner" met 'n ongesonde belangstelling in "ligsinnige Franse teorieë".<ref name="ET2017"/> === Verhuising na Frankryk === In 1985 publiseer Roodt ''Twee sinne'', 'n boek wat uit slegs twee sinne bestaan en sy eerste ongesensureerde boek is. Kort daarna ontvang Roodt sy oproepinstruksie van die weermag; hy moet by [[Oudtshoorn]] aanmeld. Roodt besluit om Suid-Afrika te verlaat en verhuis met sy vrou na [[Frankryk]]<ref name="HFP"> [https://www.huffingtonpost.co.uk/author/dan-roodt/ Dan Roodt], inligting van HuffPost SA </ref> as politieke uitgewekenes. In hierdie agt jarige verblyf in Parys, eers in 'n woonstelletjie naby [[Montparnasse]], daarna in die 3de ''arrondissement'' van Parys (1987) en uiteindelik in 'n studio-woonstel naby die [[Bastille]] en die nuwe operahuis in Parys. In die ure van toustaan met ander vlugtelinge, nes hy, uit die derde wêreld buite die Franse staatskantore, ontmoet Roodt baie dissidente uit [[Oos-Europa]], met wie hy bevriend raak en wat sy teenkanting van die kommunisme net verder versterk het.<ref name="TL2005"/> Die egpaar Roodt werk ook by die Berlitz-skool, en daarna is 'n vertalingsprojek uit Nederlands in Engels aangepak.<ref name="ET2017"/> Roodt is ook ingeskryf vir 'n doktorsgraad of DEA in die Departement van Filosofie onder [[Gilles Deleuze]] en René Schérer. Roodt word tydens sy verblyf totaal ontnugter en geskok deur die inligting wat oor Suid-Afrika en apartheid versprei word en besef hoe naïef hy was. In Frankryk ervaar hy slegs [[propaganda]] wat hy toeskryf aan 'n anti-apartheidsbeweging wat 'n afdeling was van die Franse Kommunistiese Party wat in sterwensnood verkeer het: "dit het my laat besef dat hulle 'n eie agenda gehad het om Afrikaners te beswadder in reaksie op hul eie morele probleme as gevolg van die kritiek op die kommunisme en die uiteindelik heengaan van die stelsel in Oos-Europa".<ref name="ET2017"/><ref name="Nieuwoudt2004" /> Roodt is net so geskok deur die kommunistiese munisipaliteite (bekend as die ''[[:fr:ceinture rouge|ceinture rouge]]'', of "rooi gordel") met straatname wat hulde bring aan Marx, Lenin, [[Rosa Luxemburg]] en ander kommunistiese helde. Roodt was voorheen in Suid-Afrika bitter krities ingesteld teenoor die Apartheidsregering, maar het nou toenemend die valsheid van die apartheid-stereotipe in die buiteland begin raaksien en gaandeweg daarteen in opstand gekom, maar so ook teen al die "gemeenplase, halwe waarhede en opvattinge wat sowel in Suid-Afrika as internasionaal daaronder versprei is".<ref name="ET2017"/><ref name="Nieuwoudt2004">Nieuwoudt, S. 2004. Filistynse luiheid pla: Engels nie ál venster op buiteland, sê Dan Roodt. ''Die Burger'', 15 Junie: 14.</ref><ref name="CW2005"> [https://web.archive.org/web/20050307023734/http://www.litnet.co.za:80/seminaar/pleister_cw.asp Not a question of censorship], Chris Warnes, Litnet, 21 Februarie 2005</ref> Roodt is in 1987 genooi na 'n konferensie oor Suid-Afrikaanse letterkunde, naby [[Stuttgart]] in [[Duitsland]]. Hier vind hy hom tussen meestal swart en bruin persone van die Suid-Afrikaanse universiteite en uitgewekenes van die ANC. Hy lewer hier 'n lesing oor kontemporêre Afrikaanse letterkunde, maar die gehoor het nie die lesing baie goed ervaar nie. Roodt voel hom, as nie-Marxis en Afrikaner, verag en geminag deur die meerderheid van die verengelste swartes en bruines wat daar teenwoordig was.<ref name="ET2017"/> In Parys sit Roodt sy studie in die Franse filosofie voort, hoewel hy naderhand daarmee uitgekuier geraak het. Roodt raak wel bevriend met Russe in ballingskap en begin, deur in die ''Financial Times'' oor die Russe te lees, terselfdertyd sin kry in die geldmarkte, statistieke en hul komplekse manipulering en skommelinge. Hy begin 'n klein verskansingsfonds bestuur deur die verhandeling van termyne en opsies, asook arbitrage-transaksies tussen Europese beurse en die [[JSE|Johannesburgse effektebeurs]]. Toe hy in 1990 in 'n Paryse boekwinkel ''Biffures'' oor 'n Franse radio hoor dat [[Nelson Mandela]] vrygelaat gaan word, het hy besef Suid-Afrika staan op 'n kruispunt, en besluit om sy ballingskap in Frankryk te beëindig.<ref name="ET2017"/> === Terug in Suid-Afrika === Terug in [[Suid-Afrika]] vanaf 1992 lê Roodt hom op die finansiële markte toe en verhandel finansiële instrumente soos opsies en rentekoersruiltransaksies vir verskeie handelsbanke in [[Johannesburg]]. Nog vroeg in 1992 pendel Roodt tussen Parys en Johannesburg rond. Hy aanvaar met sy permanente terugkeer na Suid-Afrika in Mei 1992 die pos as Senior Afgeleide Handelaar by [[Standard Bank]] van Suid-Afrika in Johannesburg, waarna hy ook gereeld Londen moes besoek. Roodt is genader om in dieselfde hoedanigheid vir [[Nedbank]] te gaan werk, maar hy word 'n jaar later afgedank en raak in 'n hofstryd teen Nedbank gewikkel wat tot 1997 voortduur, en tree as die oorwinnaar uit die stryd. Citibank het ondertussen vir Roodt dieselfde pos aangebied, wat hy aanvaar het en 'n stelsel opgebou het. In 1999 bedank hy by Citibank en praktiseer aanvanklik as finansiële konsultant.<ref name="ET2017"/> In hierdie oorgangstydperk, in 1994, kry Suid-Afrika nuwe instellings en sy eerste veelrassige regering, onder die leiding van [[Nelson Mandela]]. Met sy terugkeer uit Frankryk raak Roodt aktief by die taalpolitiek betrokke, vir Afrikaans in die besonder. Hy hou in Julie 1996 'n lesing by die Franse Instituut in Johannesburg, getiteld "Landscape, Language and Identity", waar hy 'n "herkolonisasie van Suid-Afrika deur Engeland" op politieke, kulturele en nywerheidsgebied insien, en meer in die besonder die bedreiging van Afrikaans deur verengelsing, en dat daar in die Suid-Afrikaanse samelewing, anders as in Europa, geen ''historiese bewussyn'' bestaan nie, bedoelende dat in Europa daar ten minste die afgelope honderd jaar deel van die huidige oomblik vorm. In Suid-Afrika word die huidige oomblik totaal in isolasie beskou, totaal afgesny van die geskiedenis.<ref name="ET2017"/> In Februarie 2000 stig hy die [[Pro-Afrikaanse Aksiegroep]] (PRAAG) wat hom vir die Afrikaanse taal en 'n herlewing van Afrikanerpolitiek beywer. Hy is in 2013 as die onderleier en woordvoerder van [[Front Nasionaal]] aangewys, wat aan die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014]] deelgeneem het, maar nie veel sukses behaal het nie. == Inslag van sy oeuvre == As student reeds publiseer hy 'n satiriese digbundel en kort roman. Aanvanklik is sy werk ''anti-establishment'' en daag hy die konserwatiewe Afrikaanse letterkunde gemeenskap in die 1980's uit met werke soos ''Sonneskyn en Chevrolet'' en ''Kommas uit 'n boomzol''. Hy word selfs saam met [[Ampie Coetzee]] deur die UWC-Robben Island Mayibuye Archives as 'n ''progressive Afrikaans writer'' beskryf.<ref name= Mayibuye>[https://web.archive.org/web/20010925093852/http://www.mayibuye.org/oralhistory/mca4.html UWC-Robben Island Mayibuye Archives] ORAL HISTORY AND SOUND</ref> Van sy werk is dan ook deur die [[Apartheid]]sregering verban.<ref name= Britannica>[[Encyclopædia Britannica]] [https://web.archive.org/web/20160422180627/http://www.britannica.com/place/South-Africa/Afrikaans-literature – South Africa: Afrikaans literature]</ref> In die 1980's maak hy bydraes tot [[Stet]] en publiseer hy en [[Karin Konsentrasiekamp]], met wie hy later getroud is, [[Taaldoos]] wat terstond deur die Apartheidsregering verban word. Oor die afgelope paar jaar benewens 'n groot aantal artikels op die internet, koerante en tydskrifte, verskyn daar uit sy pen ''Om die Waarheidskommissie te vergeet'' (opstel), ''Moltrein'' (roman) en ''The Scourge of the ANC'' ('n politieke polemiek). Sy jonger werk staan krities teenoor wat hy as kulturele relativisme beskou, asook [[Afrikanisme]] en hy spreek hom teen transformasie en die ''ongelyke behandeling van minderheidsgroepe'' in Suid-Afrika uit. Sy uitsprake gee aanstoot onder vêr-linkse akademici en hy word onder meer van [[haatspraak]] en [[rassisme]] beskuldig.<ref name= Burger-Woordfees>[[Die Burger]] [https://web.archive.org/web/20050318173501/http://www.news24.com/Die_Burger/Nuus/0,5824,4-75_1665321,00.html – Dan Roodt 'nie welkom by Woordfees']</ref> Die jonger werk het 'n kultuurkritiese inslag. Hy voer in ''Adapt and die''<ref name= PRAAG-AdaptOrDie>[[Pro-Afrikaanse Aksiegroep|PRAAG]] [https://web.archive.org/web/20090313144242/http://www.praag.org/rubriek137.htm – Adapt and die – South Africa's new motto]</ref> aan dat swartes in Suid-Afrika, asook in die VSA, proporsioneel meer misdaad as blankes pleeg en spekuleer oor die moontlike oorsaak van sulke aggressie wat in die hoër testosteroonvlakke van swart mans teenoor blanke mans mag skuil. Sy mees onlangse publikasie is ''Aweregs'' (politieke essays). Dan Roodt skryf "Kommas uit 'n boomzol. 'n Anti-volksboek" wat in 1980 deur Pannevis Uitgewers gepubliseer is {{ISBN|0-620-04381-4}}. Op die agterblad verskyn 'n kort biografie van Dan Roodt wat die volgende sê: "Danskaja Rozjoditiski (Dan Roodt), in 1957 in Miensk (Sowjetunie) gebore. Verwerf reeds op twaalf jaar lidmaatskap van Jeugparty. Studeer aanvanklik aan Universiteit van Moskou, slaan oor na Kreoolse tale en ontwikkel so belangstelling in Afrikaans. Kom in 1977 na Suid-Afrika vir navorsing. Tans student aan Wits." == Bibliografie == * ''Sonneskyn en Chevrolet.'' Roman. Johannesburg: Taurus, 1980. * ''Kommas uit 'n boomzol.'' Gedigte. Johannesburg: Uitgewery Pannevis, 1980. * ''Twee sinne.'' Prosateks. Johannesburg: Taurus/Stetboek, 1985. * ''Om die Waarheidskommissie te vergeet.'' Opstel. Johannesburg: Praag, 2001. * ''[[Moltrein (roman)|Moltrein: roman]]''. Johannesburg: Praag, 2004. * ''The Scourge of the ANC.'' Politieke opstelle. Johannesburg: Praag, 2005. * ''Die gelofte as logos.'' Rede. Johannesburg: Praag, 2005. * ''Aweregs.'' Politieke essays. Johannesburg: Praag, 2006. * ''[[Raiders of the Lost Empire|Raiders of the Lost Empire: South Africa's 'English' identity]]''. Johannesburg: Praag, 2014. As vertaler: * Jean-Philippe Toussaint, ''Die badkamer''. Johannesburg: Praag, 2016. * [[Joseph Conrad]], ''[[Hart van duisternis]]''. Johannesburg: Praag, 2025. * [[Jan van Aken]], ''Die ommegang''. Johannesburg: Praag, 2025. As mede-vertaler: * Stephen Smith. ''[[Negrologie]] – waarom Afrika vergaan.'' Johannesburg: Praag, 2005. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.praag.org/ Praag-webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427150636/http://www.praag.org/ |date=27 April 2006 }} waar 'n groot aantal van Dan Roodt se artikels te siene is * [http://www.praag.co.za/ Praag-nuusblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160116223421/http://praag.co.za/ |date=16 Januarie 2016 }} waar Dan Roodt politieke kommentaar lewer * [https://web.archive.org/web/20041230122903/http://www.litnet.co.za/mond/danroodt.asp Dan Roodt — die mens agter die aktivis] en ''[https://web.archive.org/web/20050307023734/http://www.litnet.co.za/seminaar/pleister_cw.asp Not a question of censorship]'', [[Litnet]], artikels oor Dan Roodt * [http://roodt.org/ Dan Roodt se woernaal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130809052427/http://roodt.org/ |date= 9 Augustus 2013 }} – webwerf waar Dan Roodt kommentaar publiseer {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Roodt, Dan}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1957]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] fitbsetensap4hwg5850so8wj9oi8uu 10 13882 2913166 2911681 2026-06-22T19:48:46Z Sobaka 328 opdateer 2913166 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Pope Leo XIV 3 (3x4 cropped) (2).jpg|regs|140px|Pous Leo XIV]] * Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|23ste FIFA Sokker-Wêreldbeker]] duur voort met die groepfase in verskeie stede van [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], die drie gasheerlande. * Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|tiende T20I-vrouewêreldbeker]] duur voort met die eerste rondte in verskeie stede van [[Engeland]], die gasheerland. * '''[[Pous Leo XIV]]''' publiseer sy eerste ensikliek ''[[Magnifica Humanitas]]'', waarin hy die verhouding tussen mense en [[kunsmatige intelligensie]] bespreek. * Die [[Verenigde Arabiese Emirate]], een van die wêreld se belangrikste [[ruolie]]uitvoerlande, verlaat die [[OPUL|Organisasie van Petroleumuitvoerlande]] (OPUL). * Die [[Tisza-party]] onder [[Péter Magyar]] wen tydens die [[Hongarye|Hongaarse]] parlementsverkiesing 'n volstrekte meerderheid en beëindig 16 jaar se heerskappy deur [[Viktor Orbán]] se [[Fidesz]]-party. <div class="itn-footer" style="margin-top: 0.5em;"> '''Voortdurend:''' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne]] • [[Iran-oorlog in 2026|Iran-oorlog]] • [[Soedanese burgeroorlog (2023-hede)|Soedanese burgeroorlog]]<br /> '''[[:Kategorie:Sterftes_in_{{CURRENTYEAR}}|Onlangs oorlede]]:''' [[Festus Mogae]] • [[David Burke (Britse akteur)|David Burke]] • [[Portchie]] • [[Abdullah Ibrahim]] • [[Alan Greenspan]] </div> <noinclude> [[Kategorie:Voorbladsjablone]] </noinclude> ozew623kwpjluuse9h1lem5cw0evoh8 0 14946 2913190 2882702 2026-06-23T05:53:46Z Jcb 223 2913190 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Square and Compasses.svg|Die Vrymesselaarswinkelhaak en -passer. Dit kom met of sonder die "G" voor.|duimnael|232x232px]] Die '''Vrymesselary''' is 'n wêreldwye humanitêre [[organisasie]], met lidmaatskapstoetrede beperk tot [[man]]s en deur middel van 'n inlywingsproses. Die belangrikste funksie van 'n vrymesselaar is om betrokke te wees by [[liefdadigheid]]swerk, en by gemeenskapsontwikkeling. == Die aard van vrymesselary == Die organisasie van vrymesselary het geheime elemente: sekere aspekte van die interne funksionering van die organisasie is nie openbare kennis nie,<ref>https://web.archive.org/web/20060226161734/http://www.grandlodge-england.org/pdf/cr-rule-update2-141205.pdf Doelwitte en verhoudings van die ambag Paragraaf 11</ref> ten spyte van die aanspraak van die Vrymesselaars dat hulle nie 'n geheime organisasie is nie, maar eerder 'n organisasie met geheime.<ref>{{Cite web |url=http://www.grandlodge-england.org/masonry/what-is-freemasonry.htm |title=Wat is die Vrymesselary |access-date=11 April 2003 |archive-date=11 April 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030411042300/http://www.grandlodge-england.org/masonry/what-is-freemasonry.htm |url-status=live }}</ref><ref name="yqa">https://web.archive.org/web/20030411040040/http://www.grandlodge-england.org/masonry/YQA-secret-society.htm U vrae beantwoord oor geheime organisasies</ref> Die private aspekte van die moderne Vrymesselary het te make met elemente van die rituele, asook die metodes van herkenning van medelede binne die ritueel.<ref>Nabootsingsritueel (Eng: "Emulation Ritual") {{ISBN|0-85318-187-X}} pub 1991, London</ref><ref name="yqa" /> == Geskiedenis van die organisasie == [[Lêer:Goose and Gridiron.jpg|duimnael|Die "Goose and Gridiron" in Londen]] In die rituele van die Vrymesselaars word die mite aangehang dat die organisasie begin het met die broederskap van klipmesselaars wat aan die tempel van [[Salomo]] gewerk het. Talle boeke is oor die oorsprong van die organisasie geskryf, maar daar is geen duidelikheid oor hoe dit ontstaan het nie. Wat wel bekend is, is dat lidmaatskap in die [[Skotland|Skotse]] losies van die vroeë 1600's, vanaf oorspronklik 'n gilde van werkende klipmesselaars na 'n broederskap van vrywillige verkose lede begin verander het. Die vroegste Vrymesselaars was ''vry'' – anders as ander werkers en ambagsmanne wat gebonde was aan die landheer en grond waarop hulle gebore is – weens die gespesialiseerde kundigheid om ingewikkelde steenstrukture soos kerke te bou, en het ''losies'' gegaan in 'n tydelike struktuur – óf aangelas aan, óf na-aan die hoofklipgebou. Die eerste grootlosie is gestig in 1717, met die ontmoeting van vier bestaande losies by die "Goose & Gridiron"-taphuis in [[Londen]]. Die oudste jurisdiksie in [[Europa]], die groot-ooste van [[Frankryk]] is gestig in 1728. == Struktuur van die organisasie == Die organisasie het geen sentrale struktuur of gesag nie, en elke "jurisdiksie" funksioneer onafhanklik van enige ander, en selfbemagtend. Die topgesag in enige Vrymesselaarsjurisdiksie is die ''[[grootlosie]]'', of soms die ''groot-ooste''. Die oppervlaksarea van die grootlosie bepaal of die gebied onderverdeel word in provinsies, distrikte of metropolitaanse gebiede. === Die Vrymesselaarslosie === [[Beeld:Vrymesselaars van Pretoria, 1864.jpg|duimnael|links|300px|'n Groep Vrymesselaars van Pretoria, 1864. Voor: R. Cottle Green, T. Hodgson, M. de Vries, John Rob. Lys en G.B.A.D. Arnoldi. Agter: [[Hermann Jeppe]], Jan C. Preller, Otto Weeber en [[Fred Jeppe]]. In hulle dae was almal bekende Pretoriane.]] 'n Losie is die basiese organisasie van die Vrymesselaars. Elke losie moet geborg wees deur 'n grootlosie. Vrymesselaars kom ''as'' 'n losie bymekaar, nie ''in'' die losie nie. === Ander grade, ordes en liggame === Die hoogste graad in die Vrymesselary is die ''Agbare Meester'',<ref>https://web.archive.org/web/20060226161734/http://www.grandlodge-england.org/pdf/cr-rule-update2-141205.pdf Doelwitte en verhoudings van die ambag</ref> maar 'n aantal ander organisasies vereis die graad van ''Agbare Meester'' as voorvereiste vir lidmaatskap,<ref>Anderkant die ambag: die onvervangbare gids tot Vrymesselary-ordes in Engeland en Wallis (Eng: ''Beyond the Craft: The Indispensable Guide to Masonic Orders Practised in England and Wales'', Keith B Jackson, {{ISBN|0-85318-248-5}}, Pub 2005</ref> alhoewel dié organisasies skynbaar slegs bestaan om 'n verskillende perspektief op sommige van die allegoriese, morele en filosofiese inhoud van die Vrymesselary te verkry. == Beginsels en aktiwiteite == Die Vrymesselary gebruik rituele om die beginsels van "broederlike liefde, verligting en waarheid" (ook: "buurmanskaplikheid, liefdadigheid en eerlikheid" en, in Frankryk, "vryheid, gelykheid en broederskap") weer te gee.<ref name="GOdF">Freemasons for Dummies, by Christopher Hodapp, Wiley Publishing Inc., Indianapolis, 2005, p.783, sec. "Messelaars lewenslank gemerk"</ref> Hierdie morele lesse word oorgedra in allegoriese rituele opvoerings gebaseer op Bybelgeskiedenis, en die kandidaat vorder só deur die "grade" van die organisasie om meer van homself, sy verhoudings met andere, en sy verhouding met die Opperwese te leer. Die lid woon talle kere dieselfde ritueel by, maar soos wat hy vorder, elke keer vanaf 'n verskillende deelnemersperspektief. === Liefdadigheid === Fondse word binne die lidmaatskap van die Vrymesselary ingesamel word, wat dan aan liefdadigheid geskenk word. Vrymesselaars liefdadigheid sluit in: * Tuistes<ref>http://www.rmbi.org.uk/</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.grandlodgescotland.com/glos/FMH/info.html |title=argiefkopie |access-date=30 Mei 2006 |archive-date= 7 Mei 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060507080108/http://www.grandlodgescotland.com/glos/FMH/info.html |url-status=dead }}</ref> wat beskutte behuising verskaf of verpleegsorg verskaf. * Opvoeding beide met studiebeurse<ref>http://www.rmtgb.org/</ref> of deur middel van residensiële opleiding<ref>{{Cite web |url=http://www.royalmasonic.herts.sch.uk/pages/default.asp |title=argiefkopie |access-date=30 Mei 2006 |archive-date=13 Junie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060613203054/http://www.royalmasonic.herts.sch.uk/pages/default.asp |url-status=dead }}</ref> wat vir alle persone moontlik gemaak kan word, nie net die gesinne van Vrymesselaars nie. * Mediese hulp aan gene in nood.<ref>http://www.nmsf.org</ref> == Lidmaatskapsvereistes == [[Lêer:Freimaurer Initiation.jpg|duimnael|350px|Vrymesselaarsinlywing, 18e eeu]] 'n Kandidaat doen aansoek om lidmaatskap by 'n losie in sy gemeenskap. Dié word gereël deur 'n huidige lid te vra om hom aan die losie voor te stel. Nadat die kandidaat die losie besoek het, word hy aanvaar of verwerp as lid deur middel van 'n geheime stemming: enige "swart bal" ('n "nee"-stem) wat tussen die "wit balle" (die "ja"-stemme) in die stemkassie gevind word, diskwalifiseer die kandidaat. Om te kan kwalifiseer as 'n kandidaat, moet die man: * uit vrye keuse kom. * glo in 'n Opperwese. * 'n minimum ouderdom wees (18 jaar). * geestesgesond, fisies gesond wees, en met 'n goeie reputasie en [[moraliteit]]. * vry wees (met ander woorde, nie gebore as 'n [[slaaf]] nie). * een of twee getuigskrifte hê van huidige Vrymesselaars. == Vroue en die Vrymesselary == Slegs mans kan Vrymesselaars word. Mans wat as mans geïdentifiseer het toe hulle aangesluit het, mag lede bly indien hulle later [[Transgender|as vroue sou identifiseer]]. == Simbolisme == Die [[winkelhaak]] en [[Passer (instrument)|passersimbole]] word aangetref by alle Vrymesselaarslosies, asook 'n afbeelding van 'n oop boek, die ''Volume van die heilige wet''. In die gees van die geometriese en argitekturale tema van die Vrymesselary, word die Opperwese in rituele dikwels aangespreek as die ''Groot argitek van die heelal'', of die ''Groot landmeter''. Die Vrymesselaars gebruik handgebare (tekens), handgrepe en wagwoorde om toegang tot hul vergaderings te verkry. == Kulturele verwysings == * Die storielyn van die opera "[[Die towerfluit]]" bevat verskeie verwysings na Vrymesselaarsideale en -sermonies. [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] en sy [[librettoskrywer]] [[Emanuel Schikaneder]] was albei Vrymesselaars. * [[Joseph Smith]], die stigter van die [[Mormoon]]geloof was 'n Vrymesselaar, asook die eerste vyf presidente van dié kerk: Smith, [[Brigham Young]], [[John Taylor (Mormoon)|John Taylor]], [[Wilford Woodruff]], en [[Lorenzo Snow]].<ref>[http://www.freemason.org/cfo/may_june_2001/mormon.htm ''Heiliges van die Laaste Dae Presidente wat Vrymesselaars was''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714072256/http://www.freemason.org/cfo/may_june_2001/mormon.htm |date=14 Julie 2007 }} Ontsluit [[19 Mei]] [[2006]].</ref> * [[Dan Brown]] se romans, ''[[Angels and Demons|Engele en duiwels]]'', ''[[The Da Vinci Code|Die Da Vinci-kode]]'' en ''[[The Solomon Key|Die Salomo-sleutel]]'' maak sterk staat op veronderstelde Vrymesselaars- en Christenkunde en -simbolisme. * Domenico V. Ripa Montesano, Vademecum di Loggia, Edizione Gran Loggia Phoenix – Roma Italia 2009 {{ISBN|978-88-905059-0-4}} * [[Umberto Eco]] ''[[Foucault's Pendulum|Foucault se pendule]]'' handel ook oor Vrymesselary-temas. * Die storielyn van die [[2004]]-rolprent ''[[National Treasure]]'' draai sterk rondom die Vrymesselaars en is gering ongewoon omdat dit die organisasie in 'n goeie lig stel. == Sien ook == * [[Lys van Vrymesselaars]] * [[Louis Thibault]] * [[Vrymesselary in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bron == Vertaal uit [[:en:Special:PermanentLink/55730360|Freemasonry]] en klein gedeeltes van [[:de:Special:Permanenter Link/17232613|Freimaurerei]]. == Eksterne skakels == {{Commonskat|Freemasonry}} * [http://www.freemasons-freemasonry.com/preston_illustrations_masonry.html Illustrasies van die Messelary] * [http://digitalcommons.unl.edu/libraryscience/25/ James Anderson, ''Die grondwette van die Vrymesselaars'' (1734). 'n Elektroniese internetuitgawe] * [http://www.freemasonry.fm/ Freemasonry.fm] {{Normdata}} [[Kategorie:Vrymesselary]] [[Kategorie:Sosiologie]] scynbpjldpzr70k4l7tvgbef2zuz6dq 0 15121 2913195 2903411 2026-06-23T05:58:30Z Jcb 223 2913195 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die huidige land binne die Verenigde Koninkryk. Vir die historiese prinsdom, sien [[Prinsdom van Wallis]].'' {{Inligtingskas Land |noem_naam = Wallis |volle_naam = <small>''Wales'' ([[Engels]])<br />''Cymru'' ([[Wallies]])</small> |algemene_naam = Wallis |beeld_vlag = Flag of Wales.svg |beeld_wapen = Royal Badge of Wales (2008-2024).svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Wales in the UK and Europe.svg |leuse = ''Cymru am byth''<br /><small>''(Wallies vir: "Wallis vir altyd" of "Lang leef Wallis")<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/fun-stuff/cymru-am-byth-meaning-behind-8592076 |title=Cymru am byth! The meaning behind the Welsh motto |publisher=WalesOnline |date=6 Februarie 2015 |accessdate=5 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407230230/https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/fun-stuff/cymru-am-byth-meaning-behind-8592076 |archive-date=7 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>''</small> |volkslied = ''[[Hen Wlad Fy Nhadau]]''<br /><small>''(Wallies vir: "Land van my vaders")''</small><br /><center>[[Lêer:Hen Wlad fy Nhadau piano.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Engels]] en [[Wallies]] |hoofstad = [[Cardiff]] (Caerdydd) {{Koördinate|51|29|N|3|11|W}} |latd = 51 |latm = 29 |latNS = N |longd = 3 |longm = 11 |longEW = W |grootste_stad = [[Cardiff]] (Caerdydd) |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Lys van monarge van Brittanje|Monarg]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]]<br />[[Rhun ap Iorwerth]] |oppervlak_rang = 3^de (VK) |oppervlak_grootte = |oppervlak = 21&nbsp;218<ref>{{en}} {{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-latest-for-administrative-areas-in-the-united-kingdom-v2/about |title=Standard Area Measurements (Latest) for Administrative Areas in the United Kingdom (V2) |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=5 April 2023 |accessdate=5 Maart 2024}}</ref> |oppervlakmi² = 8&nbsp;192 |persent_water = |bevolking_skatting = 3&nbsp;131&nbsp;640<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid2022/mye22final.xlsx |title=Mid-Year Population Estimates, UK, June 2022 |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=26 Maart 2024 |accessdate=5 Maart 2024}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2022 |bevolking_rang = 3^de (VK) |bevolking_sensus = 3&nbsp;107&nbsp;494<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.gro-gov.scot/statistics/theme/population/estimates/mid-year/2012/index.html |title=Population estimates by sex, age and administrative area, Scotland, 2011 and 2012 |publisher=Nasionale Rekords van Skotland |date=8 Augustus 2013 |accessdate=8 Augustus 2013}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2022 |bevolkingsdigtheid = 151 |bevolkingsdigtheidmi² = 391,1 |bevolkingsdigtheidrang = |BBP_PPP = £74,5&nbsp;miljard<ref name="GVA">{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossvalueaddedgva/datasets/nominalregionalgrossvalueaddedbalancedperheadandincomecomponents |title=Regional gross value added (balanced) per head and income components |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=24 April 2024 |accessdate=5 Maart 2024}}</ref> |BBP_PPP_rang = 3^de (VK) |BBP_PPP_jaar = 2022 |BBP_PPP_per_kapita = $23&nbsp;804<ref name="GVA" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 3^de (VK) |BBP = £85,4&nbsp;miljard<ref name="GDP">{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossvalueaddedgva/datasets/nominalregionalgrossvalueaddedbalancedperheadandincomecomponents |title=Regional gross domestic product: all ITL regions |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=24 April 2024 |accessdate=5 Maart 2024}}</ref> |BBP_rang = 3^de (VK) |BBP_jaar = 2022 |BBP_per_kapita = £27&nbsp;274<ref name="GDP" /> |BBP_per_kapita_rang = 3^de (VK) |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Vereniging by<br />Gruffydd ap Llywelyn<br />• Statuut van Rhuddlan<br />• [[Act of Union 1535|Unie met Engeland]]<br />• Devolusie |onafhanklikheidsdatums = <br /><br /><br />[[1057]]<br />[[3 Maart]] [[1284]]<ref>{{en}} {{cite journal|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100419253|title=Statute of Rhuddlan| publisher=Oxford Reference|accessdate=5 Julie 2020}}</ref><br />[[1543]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.legislation.gov.uk/aep/Hen8/27/26/contents |title=Laws in Wales Act 1535 (repealed 21. Desember 1993) |publisher=legislation.gov.uk |accessdate=5 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417010928/http://www.legislation.gov.uk/aep/Hen8/27/26/contents |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />[[31 Julie]] [[1998]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/38/contents |title=Government of Wales Act 1998 |publisher=legislation.gov.uk |accessdate=5 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416203623/http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/38/contents |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |MOI = {{wins}} 0,898<ref>{{en}} {{cite web |url=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/GBR/?levels=1+4&extrapolation=0 |title=Subnational HDI |publisher=Global Data Lab |accessdate=5 Maart 2024}}</ref> |MOI_rang = – |MOI_jaar = 2021 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 30<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gov.scot/binaries/content/documents/govscot/publications/statistics/2020/02/additional-poverty-statistics-2020/documents/gini-coefficient-by-uk-nation/gini-coefficient-by-uk-nation/govscot%253Adocument/Gini%252Bfor%252BUK%252Bcountries%252B-%252Bfor%252Bpublication.xlsx |title=Gini coefficient by UK nation |publisher=Skotse Regering |date=Februarie 2020 |accessdate=5 Maart 2024}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2016⁠–⁠19 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Pond sterling]] (£) |geldeenheid_kode = GBP |land_kode = |tydsone = GMT |utc_afwyking = [[UTC±00:00|±0]] |tydsone_somer = BST |utc_afwyking_DST = [[UTC+01:00|+1]] |internet_domein = [[.uk]], [[.gb]] |skakelkode = 44 |voetskrif = <big>[[Beskermheilige]]: [[Sint David]] (Dewi Sant)<br />[[Nasionale blom]]: [[Prei]], [[Tuinaffodil]]</big> }} '''Wallis''' ([[Engels]]: ''Wales'', [ˈweɪlz], {{Audio|En-us-Wales.ogg|luister}}; [[Wallies]]: ''Cymru'', [ˈkəmri], {{Audio|Cymru.ogg|luister}}) is een van die vier [[lande van die Verenigde Koninkryk]]. Dit lê in die suidweste van Groot-Brittanje en word deur die [[Graafskappe van Engeland|Engelse graafskappe]] (''counties'') [[Cheshire]], [[Shropshire]], [[Herefordshire]] en [[Gloucestershire]] in die ooste, die [[Kanaal van Bristol]] in die suide, die [[Sint-Georgekanaal]] (''St. George's Channel'') in die suidweste en die [[Ierse See]] in die weste en noorde begrens. [[Lêer:View from Snowdon - geograph.org.uk - 1543264.jpg|duimnael|links|Uitsig na die suidooste vanaf Snowdon, die hoogste bergpiek van Wallis en Engeland]] [[Lêer:Caernafon Castle - Seiont sunset.jpg|duimnael|links|Na die vier kastele en versterkings, wat koning [[Eduard I van Engeland|Edward I]] ná die Engelse verowering van Wallis hier laat oprig het, is in die volksmond as die "Ysterring" verwys. Die kastele – Caernarfon, Beaumaris, Conwy en Harlech is as [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e aangewys. Die foto wys die Caernarfon-kasteel in Gwynedd teen sononder]] [[Lêer:St David's Day at the Senedd - Dydd Gŵyl Dewi yn y Senedd 2014 (12949993074).jpg|duimnael|links|Twee meisies in nasionale kleredrag op ''St David's Day'', Wallis se nasionale feesdag wat op 1 Maart gevier word]] Soms word na Wallis ook as die Vorstedom van Wallis (Engels: ''Principality of Wales'', Wallies: ''Tywysogaeth Cymru'') verwys, alhoewel die [[Prins van Wallis]] nie by die regering van die land betrokke is nie en hierdie naam nie deur alle bewoners van Wallis goedgekeur word nie. Wallis het nooit as 'n soewereine staat bestaan nie, en die Walliese deelkoninkryke is in 1282 deur Engeland geannekseer, nadat die Engelse koning [[Eduard I van Engeland|Edward I]] in die Slag van Cilmeri 'n oorwinning oor die Walliese monarg Llywelyn II behaal het. Die Walliese Reg is egter in sommige plekke tot die afkondiging van die nuwe wetgewing oor regsake in Wallis (''Laws in Wales Acts'') in die jare 1535 tot 1542 behou. [[Cardiff]], die grootste stad van Wallis, is in 1955 as sy hoofstad aangewys (voor 1955 was daar geen amptelike Walliese hoofstad nie), terwyl die Prins van Wallis 'n amptelike woning in Caernarfon het. Die plaaslike parlement, die Nasionale Vergadering van Wallis, is in 1999 ná 'n referendum gevorm. Sy bevoegdhede is in 2007 volgens die Wet op die Regering van Wallis uitgebrei. Wallis word tradisioneel verbind met 'n reeks ikoniese simbole – Walliese manskore, [[rugby]], [[steenkool]]myne en lang reekse van terrashuise waarin mynbouwerkers gehuisves is, leiklipgroewe, [[Middeleeue|Middeleeuse]] [[kasteel|kastele]] (soos die "Ysterring" wat ná die Engelse verowering van Wallis ontstaan het), die bergpiek Mount Snowdon en skaapteelt (daar is steeds drie skape vir elke inwoner). In die laat 20ste en vroeë 21ste eeu is nuwe ikone by dié lys gevoeg: nuwe nasionale museums wat die Walliese geskiedenis aan die nageslagte verduidelik (en, onafhanklik hiervan, as argitektoniese besienswaardighede beskou word), die nuwe parlementsgebou wat die Walliese ''Senned'' huisves, die Millennium-stadion en die herontwikkelde dokke van Cardiff asook die nuwe besoekersentrum wat sy deure op Mount Snowdon geopen het. == Etimologie == Die woorde "Wallis" en "Wallies" is ontleen aan dieselfde [[Ou Engels]]e wortel (enkelvoud ''Wealh'', meervoud ''Wēalas''), 'n afstammeling van die Proto-Germaanse *''Walhaz'', wat op sy beurt ontleen is aan die naam vir die [[Gallië]]rs wat deur die Romeine ''Volcae'' genoem is. Hierdie term is later gebruik om onoordeelkundig na inwoners van die [[Wes-Romeinse Ryk]] te verwys.<ref>{{en}} {{cite web |author=Katherine L. Miller |title=The Semantic Field of Slavery in Old English: Wealh, Esne, Þræl |date=2014 |url=http://etheses.whiterose.ac.uk/8031/1/Katherine%20Miller%20Semantic%20Field%20of%20Slavery%20in%20Old%20English%20v%203.pdf |publisher=University of Leeds |accessdate=8 Augustus 2019}}</ref> Hierdie betekenis word nog steeds in name soos [[Wale]] en [[Wallonië]] (in [[België]]), [[Walagye]] (in [[Roemenië]]) en die einding ''-wall'' in [[Cornwall]] bewaar. Die [[Angelsaksers]] het die term gebruik om veral na die Britone te verwys; die meervoudsvorm ''Wēalas'' het die naam van hul gebied Wallis geword.<ref name="davies">{{en}} {{cite book |author=John Davies |title=A History of Wales |publisher=Penguin |year=1994 |location=Londen |isbn=978-0-14-014581-6 |pages=71}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=[[J.R.R. Tolkien]] |title=Angles and Britons: O'Donnell Lectures |publisher=University of Wales Press |year=1963 |location=Cardiff |pages=English and Welsh, an O'Donnell Lecture delivered at Oxford on 21 October 1955}}</ref> In die historiese gebruik in Brittanje was die woorde nie beperk tot die moderne Wallis of die Walliesers nie; dit is egter gebruik om te verwys na enigiets wat Angelsaksers met Britte geassosieer het, insluitende ander nie-Germaanse gebiede in Brittanje (byvoorbeeld [[Cornwall]]) en plekke in die Angelsaksiese gebiede wat met Britone geassosieer is (byvoorbeeld [[Walworth, Durham|Walworth]] in [[Durham (graafskap)|Durham]] en [[Walton, Leeds|Walton]] in [[Wes-Yorkshire]]).<ref>{{en}} {{cite book |author=David Rollason |title=Northumbria, 500–1100 |publisher=Cambridge University Press |year=2003 |isbn=978-0-521-04102-7 |location=Cambridge |date=2003 |page=60 |chapter=Origins of a People}}</ref> Die moderne Walliesers noem hulleself ''Cymry'' en ''Cymru'' is die Walliese naam vir Wallis. Dié woorde (wat albei [ˈkəm.rɨ] uitgespreek woord) is afgelei van die Britoniese woord ''combrogi'' wat "volksgenote" beteken,<ref name="Hist Wales 69">{{en}} {{cite book |author=John Davies |title=A History of Wales |publisher=Penguin |year=1994 |location=Londen |isbn=978-0-14-014581-6 |pages=69}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=John Edward Lloyd |title=A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (Note to Chapter VI, the Name "Cymry") |url=https://books.google.com/books?id=NYwNAAAAIAAJ&pg=PA191 |edition=2de |location=Londen |publisher=Longmans, Green, and Co. |date=1911 |volume=I |pages=191–192}}</ref> en het waarskynlik voor die 7de eeu gebruiklik geword.<ref>{{en}} {{cite book |author=Egerton Phillimore |title=Y Cymmrodor |publisher=Honourable Society of Cymmrodorion |editor=Egerton Phillimore |volume=XI |location=Londen |date=1891 |pages=97–101 |chapter=Note (a) to The Settlement of Brittany |chapter-url=https://books.google.com/books?id=M35QO0vor-EC&pg=PA97}}</ref><ref name="davies" /> Volgens Middeleeuse legendes is dit afgelei van die oorspronklike koning van Cymru, Camber, die seun van Brutus, die eerste koning van Brittanje. In die literatuur kon die woorde gespel word as ''Kymry'' of ''Cymry'', ongeag of dit na die volk of hul vaderland verwys het.<ref name="Hist Wales 69" /> Die Gelatiniseerde vorme van die name, ''Cambrian'', ''Cambric'' en ''Cambria'', het behou gebly in benamings soos Kambriese Berge en die [[Kambrium|Kambriese]] [[Geologiese tydskaal|Geologiese tydperk]].<ref>{{en}} {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Z7Ymjw1o9a0C&pg=PA203 |title=Chambers 21st Century Dictionary |work=Kambriese woordeboek |publisher=Allied Publishers |year=2008 |isbn=978-81-8424-329-1 |location=Nieu-Delhi |page=203}}</ref> Die naam Cymru is nou verwant met plekname in Noord-Engeland soos Cumberland en Cumbria. == Geografie == === Fisiese en geografiese kenmerke === [[Lêer:Brecon beacons arp.jpg|duimnael|links|Die Brecon Beacons-bergreeks]] [[Lêer:"Source of the River Severn" - geograph.org.uk - 800337.jpg|duimnael|links|Die bron van die Severnrivier in die Kambriese Gebergte]] Wallis lê op 'n [[skiereiland]] in die sentrale weste van Groot-Brittanje en beslaan 'n oppervlak van 21&nbsp;218 vierkante kilometer. Dit is sowat 274 kilometer lank en 97 kilometer wyd. Wales het 'n kuslyn van meer as 1&nbsp;200 kilometer en sluit 'n aantal eilande in, waarvan [[Anglesey]] in die noordweste die grootste is. Die mees digbevolkte gebiede lê in Suid-Wallis, met die stede Cardiff, [[Swansea]] en [[Newport]]. Hierdie gebied is ook die nywerheidsentrum van Wallis. Die grootste deel van Wallis se oppervlakte word deur bergagtige terrein beslaan, veral in die noordelike en sentrale gedeeltes, op hoogtes van meer as 150&nbsp;m bo seevlak.<ref>{{en}} [http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/regional-climates/wl ''MetOffice: Wales – Climate. Besoek op 7 Februarie 2016'']</ref> Die bergreekse is tydens die laaste ystydperk gevorm, met die Snowdon (Wallies: ''Yr Wyddfa'') in Snowdonië, Noord-Wallis as die hoogste bergpiek op 1&nbsp;085&nbsp;meter. Die Brecon Beacons in die suide bereik 'n hoogte van 885&nbsp;m, terwyl die Kambriese Gebergte (Engels: ''Cambrian Mountains'') in die hartland van Wallis uittoring. Die aarde se vroegste geologiese tydperk in die Paleosoïkum, die [[Kambrium]], is na die Kambriese bergreeks genoem. Walliese riviere ontspring in die bergreekse en dreineer die land straalvormig. Die [[Severn]] (Wallies: ''Hafren'') is die langste rivier in Wallis en Engeland wat naby die bergtop Plynlimon in die Kambriese Gebergte ontspring. 'n Aantal hidroëlektriese kragsentrales en opgaardamme voorsien Wallis se groter nedersettings van elektrisiteit en [[drinkwater]]. Die huidige grens tussen Wallis en Engeland is grotendeels in die 16de eeu willekeurig vasgelê en volg hoofsaaklik die Middeleeuse feodale grenslyne. Die grenslyn skei Knighton van sy spoorwegstasie, sny Church Stoke van die res van Wallis af en loop dwarsdeur die dorp Llanymynech. Geografies word Wallis dikwels onderverdeel in vier substreke: North Wales (Noord-Wallis), Mid Wales (die Walliese Middelland), West Wales (Wes-Wallis) en South Wales (Suid-Wallis). === Noord-Wallis === [[Lêer:The Grand Hotel, Llandudno - geograph.org.uk - 455955.jpg|duimnael|The Grand Hotel, Llandudno]] [[Lêer:Frozen peat bog, near Hay Bluff - geograph.org.uk - 1098157.jpg|duimnael|Bevrore turfgrond naby Hay Bluff in die Black Mountains, Powys]] Noord-Wallis (Wallies: ''Gogledd Cymru'') behels die vroeëre graafskappe Caernarfon en Merioneth, wat as deel van administratiewe hervormings saamgesmelt is tot die nuwe graafskap Gwynedd, en die vroeëre graafskap Denbigh, wat saam met aangrensende dele van ander graafskappe saamgesmelt is tot Clwyd. Die koninklike Tudor-dinastie het sy oorsprong in Noord-Wallis, terwyl die Britse troonopvolger steeds in die plaaslike Caernarfon-kasteel as "Prins van Wallis" geproklameer word. Die laaste sodanige plegtigheid het in 1969 plaasgevind toe hierdie titel amptelik aan [[Charles III]], die oudste seun van koningin [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]], verleen is. Die titel is tans vakant. Ook die nasionale Walliese party [[Plaid Cymru]] het sy wortels in dié streek. Vier dekades ná sy stigting in 1925 het die eerste Plaid Cymru-afgevaardigde, Gwynfor Evans (1912–2005), in 1966 'n setel in die Britse Laerhuis verower. Noord-Wallis was danksy sy strande en berge een van die eerste streke in Groot-Brittanje wat vir toerisme ontsluit is. Die plaaslike kusgebiede word deur 'n groot verskeidenheid landskapsvorme gekenmerk wat van eensame strande tot kranse met klein visserdorpies wissel. Nogtans is dit veral gewilde see- en strandoorde wat met Noord-Wallis as vakansiebestemming verbind word. So word Llandudno onder die mees tradisionele en elegante vakansieoorde in die Verenigde Koninkryk gereken. === Die Walliese Middelland === Die Walliese Middelland (Wallies: ''Canolbarth Cymru'' of kort ''Y Canolbarth'' "Die Middelland") behels die vroeëre graafskappe Montgomery, Radnor en dele van Brecknockshire wat saamgesmelt is tot die nuwe graafskap Powys, die vroeëre graafskap Cardigan (wat tans deel uitmaak van Dyfed) asook dele van Merioneth en Carmarthen. === Wes-Wallis === Wes-Wallis (Wallies: ''Gorllewin Cymru'') behels as die mees westelike substreek van Wallis volgens een definisie net Pembrokeshire, Ceredigion en Carmarthenshire, terwyl ander beskrywings ook Swansea en Neath Port Talbot hierby insluit en Ceredigion nie daarby inreken nie. Die sogenaamde ''preserved county'' van Dyfed kom grootliks ooreen met die streek waarna algemeen as Wes-Wallis verwys word. Tussen 1974 en 1996 het West Wales as 'n graafskap bestaan. === Suid-Wallis === [[Lêer:Summit of Pen-y-Fan - geograph.org.uk - 797061.jpg|duimnael|Die bergtop Pen y Fan (886&nbsp;m)]] Suid-Wallis (Wallies: ''De Cymru'') behels die historiese graafskappe Glamorgan en Monmouthshire, en soms word met Carmarthenshire en Pembrokeshire ook gebiede wes daarvan by dié substreek gereken. Dit word in die ooste en suide deur Engeland en die Kanaal van Bristol begrens, en in die noorde en weste deur die Walliese Middelland en Wes-Wallis. Sowat 'n derde van sy oppervlakte word deur die Nasionale Brecon Beacons-park beslaan, insluitende Pen y Fan, die hoogste bergtop suid van Snowdonië. Met 'n bevolking van 2,2 miljoen (byna driekwart van die totale Walliese inwonertal) is Suid-Wallis die mees digbevolkte gebied in die suidweste van die Verenigde Koninkryk. Hier is met die hoofstad Cardiff (350&nbsp;000 inwoners), Swansea (240&nbsp;000) en Newport (150&nbsp;000) ook die drie grootste stedelike nedersettings in Wallis geleë. === Die Sewe Wonders van Wallis === Die ''Sewe Wonders van Wallis'' is 'n tradisionele lys van sewe geografiese en kulturele bakens in Wallis: Snowdon (die hoogste berg), die klokke van Gresford met hulle kenmerkende gelui in die Middeleeuse Allerheilige-kerk, die Llangollen-brug (wat in 1347 oor die Deerivier opgerig is), die Bron van Sint Winefride ('n pelgrimsoord naby Holywell in Flintshire), die Toring van Wrexham ('n 16de eeuse toring van die Sint Giles-kerk in Wrexham), die Venynbome van Overton (baie oue venynbome op die begraafplaas van St Mary's in Overton-on-Dee) en Pistyll Rhaeadr (met 75&nbsp;meter die hoogste waterval in Wallis). == Klimaat == [[Lêer:Llangynidr - geograph.org.uk - 36620.jpg|duimnael|Llangynidr, 'n dorpie in die Uskvallei, onder sneeu]] [[Lêer:Llynnau Mymbyr - geograph.org.uk - 879595.jpg|duimnael|links|Reënwolke oor Llynnau Mymbyr in die hartland van Snowdonië]] [[Lêer:A view across the saltmarsh towards Barmouth - geograph.org.uk - 1087603.jpg|duimnael|'n Uitsig oor die soutmoeras van Cardigan Bay in Gwynedd, Noord-Wallis, met die dorpie Barmouth in die agtergrond. Die foto is in Desember geneem]] Wallis het 'n seeklimaat wat deur gematigde temperature, winderige, reënerige en dikwels bewolkte weerstoestande gekenmerk word. Kus- en landskapsvorme het beslissende invloed op plaaslike weerstoestande. So varieer die meer ruwe klimaat van hoër geleë bergstreke met meer gematigde weerstoestande in beskermde kusgebiede. Gebiede in die ooste van die land is eweneens meer gematig, met klimaattoestande wat grootliks ooreenkom met dié van aangrensende Engelse graafskappe. In laer geleë streke word 'n gemiddelde jaarlikse temperatuur van tussen 9,5 en 11&nbsp;°C aangeteken, waarby die hoogste temperatuurwaardes in kusgebiede gemeet word. Die gemiddeldes daal met 0,5&nbsp;°C vir elke 100&nbsp;m hoogte-toename. So word in gebiede op 400&nbsp;m bo seevlak byvoorbeeld 'n gemiddelde jaarlikse temperatuur van sowat 7,5&nbsp;°C aangeteken. Temperatuurwaardes toon 'n seisoenale asook 'n variasie tussen dag- en nagtoestande. Wintertemperature word grootliks beïnvloed deur die temperatuur van die wateroppervlak van die omliggende see wat sy laagste waardes laat in Februarie of vroeg in Maart bereik. So is Februarie die koudste maand in Walliese kusgebiede, terwyl daar op binnelandse plekke min temperatuurverskille tussen Januarie en Februarie is. Gemiddelde temperature in Januarie varieer tussen ongeveer 0&nbsp;°C in die hoër geleë landsdele van Noord- en Sentraal-Wallis en 3 of 4&nbsp;°C in kusstreke. Die hoogste gemiddeldes vir Januarie word in Pembrokeshire gemeet en toon die invloed van lugmassas wat hier vanuit die relatief warm Atlantiese Oseaan landinwaarts beweeg. Die laagste temperature word gewoonlik teen sonop gemeet. Dit is veral gedurende winternagte, nadat die landskap met 'n sneeulag bedek is, en in weerstoestande met min wind en onbewolkte lug wanneer minimumtemperature aangeteken word. Die kwik val tot die laagste vlakke in binnelandse gebiede wat nie meer die matigende invloed van die see ervaar nie, soos op die bodem van valleie waar koue lug kan instroom. Dit was in sulke weerstoestande toe die kwik op 21 Januarie 1940 in Rhyader, Powys met -23,3&nbsp;°C tot die laagste vlak gedaal het wat ooit in Wallis aangeteken is. Die laagste wintertemperatuur, wat ooit langs die kus gemeet is, was -10,7&nbsp;°C op 13 Januarie 1987 in Brawdy, Pembrokeshire. Nagtemperature is in Walliese kusgebiede in die algemeen gematig. So is sommige van die hoogste temperature, wat ooit in die Verenigde Koninkryk gemeet is, juis op plekke langs die Noord-Walliese kus aangeteken. Hoë wintertemperature met uiterstes van 18&nbsp;°C word gemeet wanneer vogtige lugmassas vanuit die suide of suidweste aanvanklik oor hoër geleë terrein in Snowdonië beweeg en daarna begin om warmer te word sodra die wind bergaf oor laer geleë gebiede waai. Na dié windeffek word as föhn verwys, analoog met dieselfde windverskynsel in die Europese [[Alpe]]reeks. Julie is gewoonlik die warmste maand van die jaar, met maksimumtemperature wat van sowat 17&nbsp;°C op hoër geleë plekke in die binneland tot 18&nbsp;°C langs die weskus en 21&nbsp;°C in die oostelike dele van Powys en Monmouthshire wissel. Somertemperature bereik hul maksimum tussen twee of drie uur op die namiddae. Die hoogste temperature word op binnelandse plekke gemeet wat nie meer aan die matigende invloed van die see blootgestel is nie. Op 2 Augustus 1990 is die historiese rekordtemperatuur van 35,2&nbsp;°C by Hawarden Bridge in Flintshire gemeet. Wanneer baie warm lugmassas vanuit die ooste na die kusgebiede toe beweeg, styg die kwik ook hier tot die lae 30's. So is op 2 Augustus 1995 die rekordtemperatuur van 31,8&nbsp;°C in Aberporth in Ceredigion aangeteken. == Geskiedenis == [[Lêer:CymruMap.PNG|duimnael|Die Walliese koninkryke in die Middeleeue]] [[Lêer:Caernarfon castle interior.jpg|duimnael|Die kasteel Caernarfon is ná die verowering van Wallis in 1282 deur die Engelse koning Edward I opgerig]] Die eerste menslike nedersetting in die huidige Wallis het teen die einde van die laaste ystydperk ontstaan. In die Romeinse tydperk was Wallis die tuisland van 'n aantal stamme, waarvan die Silures in die noordooste en die Ordovices in die sentrale en noord-westelike gebiede die belangrikste was. Die Romeine het tydens hulle heerskappy in Brittanje 'n lyn van forte opgerig, waarvan die mees westelike naby Maridunum (die huidige Carmarthen) ontstaan het, en [[goud]] in Dolaucothi in die huidige Carmarthenshire ontgin. Hulle het blykbaar nog verder weswaarts voorgedring. Een van die bekendste Romeinse geboue is die vesting van Isca (die huidige Caerleon) met sy pragtige amfiteater. Tydens die 4de eeu het die Romeine die Christelike godsdiens in Wallis ingevoer. Ná die ondergang van die [[Romeinse Ryk]] in Brittanje omtrent 410 is Wallis in 'n aantal koninkryke verdeel. Danksy die bergagtige topografie en die weerstand van die plaaslike bevolking het alle pogings van Angel-Saksiese stamme om Wallis te verower misluk. Die Angel-Saksiese koning Offa van [[Mercia]] het egter daarin geslaag om 'n Walliese gebied in die huidige Powys by sy ryk in te lyf. In sy opdrag is langs die grenslyn die sogenaamde Offa-wal opgerig. Die oostelike gebiede, wat deur die [[Engelse]] setlaars verower is, het in Wallies bekendgestaan as die Lloegyr, die "Verlore Lande". In die huidige spelling ''Lloegr'' word dit as die Walliese naam vir Engeland gebruik. In die Angel-Saksiese dialekte is na die [[Walliesers]] as ''Walha'' (letterlik: "vreemdeling" of "buitelander") verwys. Die Walliesers het na hulleself tot in die 12de eeu as ''Brythoniaid'' (Britone) verwys, alhoewel die huidige terme ''Cymru'' en ''y Cymry'' al in 633 deur Aneirin oorlewer is. As gevolg van die Normandiese verowering van Engeland is die Walliese onafhanklikheid geleidelik ondermyn. [[Edward I van Engeland]] het in 1282 'n oorwinning oor Llywelyn die Laaste, die laaste onafhanklike vors van Wallis, behaal. Edward het 'n aantal kastele soos Beaumaris, Caernarfon, Conwy en Harlech laat oprig om die Walliesers in bedwang te hou. Met die Wet oor die Regspraak in Wallis van 1535 is Wallis onder die heerskappy van [[Hendrik VIII van Engeland]], 'n heerser met Walliese voorvaders, geannekseer. Die Wallis-en-Berwick-Wet van 1746 het bepaal dat alle Engelse wette outomaties ook in Wallis (en Berwick, 'n stad digby die Engels-Skotse grens) toegepas sou word, tensy deur die wet anders bepaal word. Tydens die 20ste eeu het die Walliese nasionale bewussyn herleef. Plaid Cymru was die leidende organisasie in 'n onafhanklikheidsbeweging wat die selfregering van Wallis opgeëis het. Sedert 1955 word die term Engeland en Wallis vir alle gebiede gebruik, waar Engelse reg aangewend word. Terselfdertyd is Cardiff tot die hoofstad van Wallis verklaar. Uit vrees oor die moontlike uitwissing van die Walliese taal is in 1962 die Walliese Taalgenootskap gestig. In 1966 het Plaid Cymru daarin geslaag om die setel van die kiesafdeling Carmarthen te wen. Vir 'n kort tydperk was daar selfs geweldpleging deur Walliese nasionaliste van die ''Free Wales Army'' en ''Mudiad Amddiffyn Cymru'' (AMC – "Walliese Weerstandsbeweging"). Die Wallis-en-Berwick-Wet is in 1969 ten opsigte van Wallis herroep. 'n Wettelike definisie van Wallis is ingevoer en die grenslyn met Engeland afgebaken. Die Walliesers het die voorgestelde skepping van 'n eie parlement in Wallies in 1979 eers met 'n oorweldigende meerderheid in 'n referendum afgekeur, maar het in 1997 uiteindelik ten gunste van 'n eie volksraad gestem. Die Nasionale Vergadering van Wallis, wat sedert 1999 bestaan, besluit veral oor en beheer die regering se begroting vir Wallis. == Administratiewe streke == Op administratiewe vlak is Wallis onderdeel in 22 hoofgebiede ([[Engels]]: ''principal areas''; [[Wallies]]: ''Prif ardaloedd Cymru'').<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1994/19/schedule/1 |title=Local Government (Wales) Act 1994 |publisher=www.legislation.gov.uk |accessdate=14 September 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914221705/http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1994/19/schedule/1 |archive-date=14 September 2017}}</ref> [[Lêer:Wales Administrative Map 2009.png|duimnael|Kaart van Wallis se 22 hoofgebiede]] * [[Blaenau Gwent]] * [[Bridgend]] (''Pen-y-bont ar Ogwr'') * [[Caerphilly]] (''Caerffili'') * [[Cardiff]] (''Caerdydd'') * [[Carmarthenshire]] (''Sir Gaerfyrddin'') * [[Ceredigion]] * [[Conwy]] * [[Denbighshire]] (''Sir Ddinbych'') * [[Flintshire]] (''Sir y Fflint'') * [[Gwynedd]] * [[Anglesey]] (''Ynys Môn'') * [[Merthyr Tydfil]] (''Merthyr Tudful'') * [[Monmouthshire]] (''Sir Fynwy'') * [[Neath Port Talbot]] (''Castell-nedd Port Talbot'') * [[Newport, Wallis|Newport]] (''Casnewydd'') * [[Pembrokeshire]] (''Sir Benfro'') * [[Powys]] * [[Rhondda Cynon Taf]] * [[Swansea]] (''Abertawe'') * [[Torfaen]] (''Tor-faen'') * [[Glamorgan]] (''Bro Morgannwg'') * [[Wrexham]] (''Wrecsam'') == Demografie == === Historiese ontwikkeling === [[Lêer:Aberdare 1910s.jpg|duimnael|links|Mynwerkers en hul gesinne is meestal in lang rye eenderse baksteen-terrashuise gehuisves. Die foto wys Aberdare omstreeks 1910]] [[Lêer:Penrhyn Castle - geograph.org.uk - 1459984.jpg|duimnael|Weelderige huisvesting: die ''[[country house]]'' Penrhyn-kasteel in Llandegai naby Bangor, Gwynedd in Noord-Wallis het sy oorsprong in 'n Normandiese kasteel wat in die 19de eeu tot 'n herewoning uitgebou is. Dit word as die argitek Thomas Hopper se meesterwerk beskou]] Die [[nywerheidsomwenteling]] het in die 19de eeu aanleiding gegee tot ongekende bevolkingsgroei in Wallis. So het die bevolking van slegs sowat 'n halfmiljoen teen die middel van die 19de eeu gegroei tot 2,6 miljoen in 1921. Naas 'n natuurlike bevolkingsaanwas het binne- en buitelandse migrasie 'n beslissende rol gespeel. So het in die 1890's 130&nbsp;000 migrante uit Engeland, Ierland, [[Spanje]], [[Italië]] en ander lande na die Suid-Walliese steenkoolvelde gestroom, terwyl Wallisers uit landelike gebiede toenemend na die nuwe nywerheidsgebiede gemigreer het. Ofskoon nuwe nywerhede en die mynboubedryf werkgeleenthede vir baie Walliese arbeiders geskep het, het baie ander na oorsese bestemmings geëmigreer, veral na die noordoostelike [[Verenigde State]], maar ook na [[Suid-Afrika]] waar Walliese mynbouwerkers en -spesialiste grootliks bygedra het tot die ontwikkeling van die mynbousektor.<ref>{{en}} [http://www.museumwales.ac.uk/articles/2010-02-09/Working-Abroad---Welsh-Emigration/ ''National Museum Wales: Working Abroad – Welsh Emigration. Besoek op 9 Februarie 2016'']</ref> Die [[Walliesers in Argentinië|Walliese gemeenskap in Argentinië]] bestaan uit sowat 50&nbsp;000 mense.<ref>{{en}} {{cite web |title=Wales and Argentina |url=http://www.wales.com/en/content/cms/English/International_Links/Wales_and_the_World/wales_argentina/wales_argentina.aspx |publisher=Welsh Assembly Government |year=2008 |accessdate=24 Desember 2010 |work=Wales.com se webwerf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150603125015/http://www.wales.com/en/content/cms/English/International_Links/Wales_and_the_World/wales_argentina/wales_argentina.aspx |archive-date=3 Junie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die agteruitgang van swaar nywerhede gedurende die 20ste eeu het net soos die toenemende kommersialisering, meganisering en kapitaalintensiteit van die landboubedryf emigrasiesyfers van veral jonger werknemers drasties laat styg. So is die Walliese bevolkingsamestelling dekades lank deur 'n buitengewoon hoë persentasie bejaardes gekenmerk. Nuwe industriële groei het die bevolkingsverlies in die laat 20ste eeu verstadig, behalwe in Suid-Wallis en ander mynboustreke. Immigrasie- en emigrasiesyfers is intussen nagenoeg ewe groot, al het die grootskaalse vestiging van afgetredenes uit Engeland spanninge in tradisioneel Walliessprekende gebiede veroorsaak waar nuwe aankomelinge tans tot die helfte van die bevolking verteenwoordig. In sommige suidelike distrikte is daareenteen minder as tien persent van die inwoners buite Wallis gebore. Gedurende die nywerheidsgroei in die laat 19de eeu het groter getalle swart seemans hulle in Suid-Wallis gevestig waar Cardiff een van die oudste swart gemeenskappe in Groot-Brittanje huisves. Bewoners met [[Afrika]]-wortels verteenwoordig tans egter net 'n baie klein persentasie van die Walliese bevolking. === Huidige bevolking === [[Lêer:Swansea from kilvey hill.jpg|duimnael|Swansea-baai en die stadsentrum van Swansea, die tweede grootste nedersetting in Wallis, soos gesien vanaf die bergpiek Kilvey Hill]] Volgens die sensus van 2011 het die bevolking in dié jaar die rekordvlak van 3&nbsp;063&nbsp;456 bereik. In Junie 2018 is dit op 3&nbsp;139&nbsp;000 beraam. Sowat 'n kwart van die inwoners is in ander dele van die Verenigde Koninkryk gebore. Vanweë die bergagtige karakter van die landskap is groot dele van Wallis maar yl bevolk en het die meeste nedersettings langs of naby die kus of in die mees suidelike graafskappe ontstaan wat sowat die helfte van die bevolking huisves. So is 'n groot persentasie van die bevolking in die nywerheidsgebiede van Suid-Wallis saamgetrek waar ook die grootste nedersettings Cardiff, Swansea en Newport geleë is. 'n Ander digbevolkte streek is in die noordooste rondom Wrexham geleë. === Taal === [[Lêer:Aber Recycling.jpg|duimnael|links|Tweetalige aanwysings vir die herwinning van huishoudelike afval]] [[Lêer:Welsh speakers in the 2011 census.png|duimnael|Verspreiding van Wallies in Wallis volgens die sensus van 2011]] Terwyl feitlik alle inwoners Engels magtig is, word Wallies of Cymraeg, 'n Keltiese taal, nog deur 'n halfmiljoen mense of 19 persent van die totale bevolking gepraat. Sy opvallendste kenmerk is die reëlmatige en volledig fonetiese spelling. Wallies is nou verwant aan Kornies en Bretons en word as een van die oudste lewende tale in Europa beskou. Sy huidige taalvorm het reeds in die 6de eeu n.C. ontwikkel. Wallies geniet in Wallis gelyke status met Engels, soos verskans in die Walliese Taalwet van 1993, die Wet oor die Regering van Wallis van 1998, en die Wet oor die Nasionale Vergadering van Wallis (amptelike tale) van 2012. Openbare liggame word verplig om 'n Walliese taalskema voor te berei en te implementeer. Wallies is 'n verpligte skoolvak vir alle leerders in Wallis tot ouderdom 16, en Walliesmediumskole raak steeds meer gewild. Plaaslike rade gebruik Wallies net soos die Walliese Regering as ampstaal, en alle amptelike dokumente is in Engels en Wallies beskikbaar. Dieselfde geld vir plekname op straatborde en padtekens. Een televisiekanaal, S4C, saai sy programme in Wallies uit, net soos die openbare radiostasie BBC Radio Cymru. Daarnaas verskaf BBC Wales as openbare uitsaaier enkele van sy programme in Wallies aan S4C. Alhoewel daar tans geen [[koerant|dagblad]] in Wallies uitgegee word nie, verskyn 'n nasionale weekblad net soos tydskrifte en maandelikse streekskoerante in Wallies. === Walliese familiename === Anders as in Engeland was familiename in Wallis nog tot in die 16de eeu feitlik onbekend. Terwyl baie Engelse vanne afgelei is van beroepe, soos Carpenter, Taylor, Carter, Smith, Butcher en ander, het Wallisers patronieme gebruik – 'n kind het dus sy eie voornaam gekry én dié van sy vader gedra, met die woord ''ab'' of ''ap'' (afgelei van die Walliese ''mab'' "seun") daartussen. 'n Tradisionele Walliese naam soos Rhys ap Thomas kan dus vertaal word as "Rhys, seun van Thomas". Eers vanaf die laat 15de en vroeë 16de eeu, toe die Walliese Huis van Tudor oor Engeland en Wallis regeer het, het statusbewuste Wallisers begin om hul patronieme volgens die Engelse voorbeeld te angliseer tot familiename wat vandag steeds in gebruik is. Patronieme soos ap Owen (seun van Owen) is gewysig tot Bowen; ab Evan tot Bevan. Ander weer het vanne volgens die Engelse styl aangeneem wat op Christelike voorname gegrond was. So dra 'n groot aantal Wallisers tans familiename soos Jones (afgelei van John), Evans, Edwards, Davies (David), Williams, Thomas, Griffiths, Rees, Jenkins en baie ander.<ref>{{en}} Terry Breverton: ''The Welsh: The Biography''. Stroud: Amberley Publishing 2012, bl. 216</ref> == Sport == [[Lêer:Wales national football team.jpg|duimnael|Die [[Walliese nasionale sokkerspan]] in 2011]] [[Lêer:Wales rugby team.jpg|duimnael|Die [[Walliese nasionale rugbyspan]] tydens die [[Sesnasies-toernooi]] 2008 op die [[Millennium-stadion]]]] Wallis beskik oor sy eie nasionale [[sport]]kompetisies en word tydens verskeie internasionale sportbyeenkomste soos [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]-toernooi, [[Rugbywêreldbeker]], [[UEFA Europa-beker]] en [[Statebondspele]] deur sy eie onderskeidelike nasionale spanne verteenwoordig.<ref>{{en}} Marc Keech: ''England and Wales.'' In: James Riordan, Arnd Krüger (uitgewer): ''European Cultures in Sport: Examining the Nations and Regions.'' Intellect, Bristol 2003, {{ISBN|1-84150-014-3}}, bl. 5–22.</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sport.wales/what-is-sport-wales/?lang=en& |title=NGB websites: About us: Sport Wales – Chwaraeon Cymru |publisher=Sport Wales |year=2010 |accessdate=10 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310074525/http://www.sportwales.org.uk/about-us/how-we-can-help/working-in-partnership/national-governing-bodies-of-sport/ngb-websites.aspx?lang=en& |archive-date=10 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende [[Olimpiese Spele]] maak Walliese atlete egter deel uit van Groot-Brittanje se span, saam met Engeland, Skotland en Noord-Ierland. Wallis het sy eie nasionale beheerliggame, soos die Walliese Voetbalassosiasie en die [[Walliese Rugbyunie]]. [[Rugby]] word as nasionale sport van Wallis beskou en is veral in Suid-Wallis gewild.<ref>{{en}} {{cite journal |url=http://spruce.flint.umich.edu/~ellisjs/Harris.pdf |journal=North American Journal of Welsh Studies |volume=6 |issue=2 |date=Summer 2006 |publisher=North American Association for the Study of Welsh Culture and History |title=(Re)Presenting Wales: National Identity and Celebrity in the Postmodern Rugby World |first=John |last=Harris |quote=rugby used to be the undisputed national sport of Wales […] Rugby Union's assumed position as "the national game" has often been questioned on the basis that it is predominantly a game played and followed in South Wales. |accessdate=10 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080910040520/http://spruce.flint.umich.edu/~ellisjs/Harris.pdf |archive-date=10 September 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit word deur die [[Walliese Rugbyunie]] (WRU) bestuur. Wallis is een van die min lande waar rugby die hoofsport is. Slegs die [[Cookeilande]], [[Fidji]], [[Nieu-Seeland]], [[Samoa]] en [[Tonga]] kan soortgelyke bewerings maak.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.teivovo.com/history/index.html |title=Rugby History in Fiji |publisher=Teivovo |accessdate=14 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114224240/http://www.teivovo.com/history/ |archive-date=14 November 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Walliese nasionale rugbyspan]] ding tydens die jaarlikse [[Sesnasies-toernooi]] met [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] mee en neem gereeld aan [[rugbywêreldbeker]]toernooie deel. Die [[Walliese nasionale vrouerugbyspan|vroue-eweknie]] neem aan die jaarlikse [[Sesnasies-vrouetoernooi]] deel wat deur dieselfde rugbyunies bestuur word en hulle kwalifiseer ook gereeld vir [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie. Wallis het die [[Vrouerugbywêreldbeker 1991]] alleenlik aangebied en was ook een van die medegashere tydens beide die [[Rugbywêreldbeker 1991]] en die [[Rugbywêreldbeker 1999]], maar ook tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] is enkele wedstryde in Wallis beslis. Cardiff se [[Millennium-stadion]] is die grootste rugbystadion in Wallis en tuisstadion van die Walliese nasionale rugbyspan. Dit word as 'n groot prestasie beskou om saam met die [[Britse en Ierse Leeus]] na die [[Suidelike Halfrond]] te toer, waar hulle sowat al om die vier jaar teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]], die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] of die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionstour.com/ |title=British & Irish Lions |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=14 Februarie 2021}}</ref> Wallis word tydens die [[Verenigde Rugbykampioenskap]] deur die vier spanne [[Cardiff Blues]], [[Dragons (rugbyspan)|Dragons]], [[Ospreys]] en [[Scarlets]] verteenwoordig. [[Krieket]] is een van min sportsoorte waar Wallis nie oor sy eie nasionale span beskik nie en Walliese spelers mag vir die [[Engelse nasionale krieketspan]] speel wat deur die [[Engelse en Walliese Krieketraad]] (ECB) beheer word. Wallis het saam met Engeland die [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] en [[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] gehuisves, en was een van die medegashere tydens die [[Krieketwêreldbeker 1999]]. Daarbenewens was Wallis medegasheer tydens twee [[Kampioenetrofee|Kampioenetrofeë]] (in [[Kampioenetrofee 2013|2013]] en [[Kampioenetrofee 2017|2017]]). Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1973]] is ook enkele wedstryde in Wallis beslis. [[Sokker]] is veral in Noord-Wallis gewild en sedert 1992 beskik Wallis oor sy eie sokkerliga, die [[Cymru Premier]], wat die hoogste vlak van Walliese sokker is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.welshpremier.co.uk/History.ink |title=A Brief History of the League |publisher=Welsh Premier League |author=Alun Evans |accessdate=12 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712072207/http://www.welshpremier.co.uk/History.ink |archive-date=12 Julie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[Europese Sokkerkampioenskap 2016]], die eerste deelname vir Wallis op 'n [[UEFA Europa-beker]] ooit, het die [[Walliese nasionale sokkerspan]] tot die halfeindrondte deurgedring, maar teen die gasheer en latere naaswenner [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] verloor. Tot dusver het Wallis net aan twee Sokker-Wêreldbeker deelgeneem: Tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958]] in [[Swede]] het hulle die kwarteindrondte gehaal, maar teen die latere kampioen [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] verloor; tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022]] in [[Katar]] is hulle reeds in die groepfase uitgeskakel. Wallis het sedert 1930 aan elke Statebondspele deelgeneem en altesaam 306 medaljes ingepalm: 67 goud, 98 silwer en 141 brons. Walliese stede het dit al een keer gehuisves: Die Statebondspele van 1958 is in Cardiff aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thecgf.com/games/cardiff-1958 |title=1958 British Empire and Commonwealth Games |publisher=Commonwealth Games Federation |accessdate=5 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617162140/https://thecgf.com/games/cardiff-1958 |archive-date=17 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Verdere leesstof == * {{en}} {{cite book|last=Davies|first=John|title=A History of Wales| publisher=Penguin| year=1994| location=Londen|isbn = 978-0-14-014581-6}} * {{en}} {{cite book |editor1-first=John |editor1-last=Davies |editor2-first=Nigel |editor2-last=Jenkins |editor3-first=Menna |editor3-last=Baines|editor4-first=Peredur I. |editor4-last=Lynch|title=The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales |year=2008 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-1953-6 }} == Eksterne skakels == ; Wiki-webtuistes ---- {{CommonsKategorie|Wales|Wallis}} {{Wikt-inlyn|Wallis}} * {{en}} {{Wikivoyage|Wales|Wallis}} ; Walliese regering ---- * {{cy}} {{en}} [https://gov.wales/ Amptelike webwerf van die Walliese regering] ; Ensiklopediese inligting ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Wales|title=Wales|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=5 Maart 2024}} ; Toerisme ---- * {{en}} [https://www.visitwales.com/ ''Visit Wales''] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Wallis}} | Noord = [[Keltiese See]] • {{vlagland|Eiland Man}} • {{vlagland|Skotland}} | Noordoos = {{vlagland|Engeland}} | Oos = {{vlagland|Engeland}} | Suidoos = {{vlagland|Engeland}} | Suid = [[Kanaal van Bristol]] • {{vlagland|Engeland}} | Suidwes = [[Keltiese See]] | Wes = {{vlagland|Ierland}} • [[Sint-Georgekanaal]] | Noordwes = [[Noord-Ierland]] • [[Ierse See]] }} {{Navigasie indeling Verenigde Koninkryk}} {{Keltiese gebiede in Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Wallis| ]] sjmln77l9z3fmugu4qqxrwmaa03gncq 0 16880 2913205 2883672 2026-06-23T06:11:56Z Jcb 223 2913205 wikitext text/x-wiki Die '''Wet op Naturellengrond''' (Wet Nr. 27 van 1913; soms ook ''Naturellen Grond Wet'') was die hoeksteen van aparte landelike gebiede vir [[swart mense]] in die [[Unie van Suid-Afrika]]. Die hoof oogmerk van die wet was om naturelle te verhoed om grond wat aan ander rasse behoort, te koop en insgelyks ander rasse te verhoed om grond wat aan naturelle behoort, te koop. Die wet het ook die oor en weer [[Huurkontrak|huur]] van grond verbied. Dit was veral gemik op deelsaaiery, die huur van grond teen "oorbetaling" van 'n deel van die oes of aanwas van [[vee]]. Reeds voor 1936 het kritici van die wet woorde gebruik soos: afgryslik, genadeloos, wreedaardig, verderflik, hardvogtig, berug, venynig, giftig en bytend om die wet te beskryf.<ref>Harvey M Feinberg, Prominent Black Leaders' Commentary on the Natives Land Act, 1913–1936, Historia, 52, 2 November 2006, p. 125</ref> [[Lêer:Jacobus W Sauer - Cape Colony Liberal MP.png|duimnael|Jacobus W Sauer]] Die taak om die wetsontwerp aan die [[Volksraad van Suid-Afrika|Volksraad]] voor te stel, het by [[Jacobus Wilhelmus Sauer|J.W. Sauer]], die nuwe Minister van Naturellesake, berus. Hy was 'n vooraanstaande [[Liberalisme|liberalis]] wat, weens die onmin in die [[kabinet]] oor die uitlatings van [[J.B.M. Hertzog]], op 23 Januarie 1913 deur [[Louis Botha]] as Minister van Justisie en Minister van Naturellesake aangestel is.<ref>J.D. Naude, Genl. J.B.M. Hertzog en die ontstaan van die Nasionale Party, Voortrekkerpers, Johannesburg, 1970, p. 87.</ref> Die debat oor die wetsontwerp het op 23 April 1913 'n aanvang geneem.<ref>Farieda Khan, The Natives Land Act, 1913 – The Historical Context and Political Implications, 27 Mei 2013, p. 4, uitgegee deur die Suid-Afrikaanse Parlement en beskikbaar op hul webwerf</ref> Die Volksraad het die wetsontwerp weer op 15 Mei 1913 bespreek.<ref>Khan, supra, p.5</ref> Die debat in die Senaat het op 13 Junie plaasgevind.<ref>Khan, supra,p.5</ref> Die wet is deur die [[Goewerneur-generaal van Suid-Afrika|Goewerneur-generaal]] op 26 Junie 1913 goedgekeur. Sauer is oorlede op 24 Julie 1913. Aan die begin van die negentiende eeu het [[Wit mense|blankes]] en swartes se regsbeginsels van grondbesit hemelsbreed verskil. Honderd jaar later het eersgenoemdes se stelsel van privaateiendom van grond en die registrasie daarvan geseëvier, hoewel daar steeds gebiede was waar swartes grond gemeenskaplik besit het. Maar die voormalige [[Kolonie|kolonies]] het verskillende stelsels gehad ingevolge waarvan swartes grond kon bekom. In die [[Oranje-Vrystaat]] is dit hoegenaamd nie toegelaat nie. In [[Natal (kolonie)|Natal]] en die [[Kaapkolonie|Kaap]] is dit wel toegelaat. In [[Transvaalkolonie|Transvaal]] kon swartes grond koop, op voorwaarde dat dit dan op naam van 'n staatsamptenaar geregistreer word en hy dit dan in trust hou vir die koper. In 1905 het die [[Hooggeregshof van Suid-Afrika|Hooggeregshof]] beslis dat hierdie voorbehoud ongeldig was.<ref>Feinberg, supra, p. 122;Tshewu v Registrar of Deeds, 1905 T.S. 130.</ref> Verslae wat by die Beaumontkommissie ingedien is, het aangetoon dat meer as 'n miljoen [[morg]] in die hele Unie in die privaatbesit van swartes was.<ref>Beaumontverslag, U.G.25-16, par.68-9</ref> Dit is dienstig om voortaan swartes naturelle te noem want dit was die woord wat in die wet gebruik was. Die wet het 'n bylae gehad en dit het 'n lys vaste eiendomme bevat. In die wet word na hulle verwys as "in de Bijlage opgenoemde naturellestreek". == Die wet == === Definisies === "Naturel" word omskryf as 'n persoon, manlik of vroulik, wat behoort aan 'n inboorlingras of stam van [[Afrika]]; dit sluit in 'n [[maatskappy]] waarin naturelle 'n besturende belang het.<ref>Wet 27 van 1913, art. 10</ref> "Naturellestreek" in die bylae word eerstens in [[Provinsie|provinsies]] en daarna in distrikte opgedeel. In die Transvaal, Vrystaat en Natal word die grootte van elke stuk grond aangedui. Nêrens in die Kaapprovinsie word die grootte van 'n stuk grond aangegee nie. Nêrens in die bylae of die wet self word die grootte van die totale "naturellestreek" aangedui nie. === Uitsonderings === Die wet was nie van toepassing op enige grond geleë binne die magsgebied van 'n munisipale raad, stadsraad, stadsbestuur, dorpsbeheerraad of gesondheidskomitee of ander plaaslike gesag.<ref>Wet 27 van 1913, art. 8(1)(g) en (i)</ref> Die wet was nie van toepassing op grond wat behoort het aan enige genootskap wat, met die goedkeuring van die regering, sigself gewei het aan die opvoeding van naturelle of sendingwerk onder hulle doen nie.<ref>Wet 27 van 1913, art. 8(1)(h)</ref> Die wet was nie van toepassing op erflatings van grond nie.<ref>Wet 27 van 1913, art. 8(1)(c)</ref> Die wet was nie van toepassing op die voortsetting of vernuwing van enige kontrak wat voor die inwerkingtreding van die wet aangegaan is nie.<ref>Wet 27 van 1913, art. 8(1)(a)</ref> Die Kaapprovinsie was 'n tameletjie. Hulle was 'n veelrassige demokrasie sedert 1854. Nes Brittanje kon slegs volwasse mans stem. Om te kan stem moes die mans grond van £25 besit of 'n inkomste van £50 per jaar verdien.<ref>Hahlo & Kahn, The Union of South Africa, Juta, Johannesburg, 1960, p. 54.</ref> Die Kaapse stemreg was deur die verskanste klousules van die grondwet beskerm.<ref>South Africa Act, 9 Edw, 7, c.9, art. 23</ref> Die Wet op Naturellengrond het bepaal dat dit nie in die Kaap sou geld vir persone indien dit sou verhoed dat daardie persoon as kieser kan geregistreer nie. [5] Die Beaumontverslag stel dit onomwonde: "''As a result the Natives Land Act has no practical application in the Cape Province, for it does not prohibit a European or a Native from purchasing or leasing land wherever situated in that Province''".<ref>Beaumontverslag, U.G.25-16, par.167.</ref> In die Transvaal en Natal mog geen naturel van plaasgrond afgesit word indien hy of die hoof van sy gesin (toe die wet 'n aanvang geneem het) by die Departement van Naturellesake geregistreer was as woonagtig op daardie plaas nie.<ref>Wet 27 van 1913, art. 6.</ref> === Verbiedinge === Die belangrike verbiedinge in die wet is vervat in artikel 1 daarvan. Die artikel verbied die koop en huur van grond in sekere gebiede deur sekere mense. Al die transaksies was egter onderhewig aan die voorbehoud dat die regering hulle kon goedkeur. Daar is getuienis dat die regering dit wel gedoen het. Feinstein het getuienis gevind dat die regering tussen 1913 en 1935 3,000 koopkontrakte en 2,800 huurkontrakte goedgekeur het.<ref>Feinstein, supra, p. 136.</ref> In 'n naturellestreek is ander mense as naturelle verbied om grond te koop of te huur.<ref>Wet 27 van 1913, artikel 1(2)</ref>In gebiede buite 'n naturellestreek was daar twee bepalings: (a) naturelle was verbied om van mense anders as naturelle grond te koop of te huur en (b) mense ander as naturelle was verbied om van naturelle grond te koop of te huur.<ref>Wet 27 van 1913, artikel 1(1)</ref> Ingevolge artikel 10 moes 'n deelsaaier as 'n huurder beskou word. === Kommissie === Ingevolge artikel 2 moes 'n kommissie aangestel word om verslag te doen oor welke streke ter syde gesit moes word as streke waarin naturelle geen grond kon koop of huur nie; asook streke waarin ander persone as naturelle geen grond kon koop of huur nie. === Bepalings wat die wet nie bevat het nie. === Die wet het geen bepaling bevat wat die besetting of bewoning van enige grond deur enigiemand verbied het nie. Die wet het geen meganisme verskaf ingevolge waarvan enigiemand van grond afgesit kon word nie. == Verloop van die wet == === Die kommissie en sy verslag === Sir William Beaumont is as voorsitter van die kommissie aangestel. Die verslag is in 1916 by die parlement ingedien.<ref>Sien U.G.19-16 tot U.G. 25-16</ref> In sy verslag het die kommissie sekere statistiek bekend gemaak. Sedertdien word hierdie syfers gebruik en misbruik om argumente te ondersteun. Dit lyk asof die volgende syfers belangrik is: {| class="wikitable" ! Plekke waar naturelle woon !Grootte in morg !Persentasie van Unie |- |Reservate |11,164,484 |7.13 |- |Sendingstasies |538,343 |0.36 |- |Naturelle-eienaars |1,002,039 |0.7 |- |Kroongrond |942,280 |0.65 |- |Blankegrond |4,156,329 | |} {| class="wikitable" !Plekke waar naturelle woon !Getalle |- |Reservate |1,929,604 |- |Sendingstasies |94,662 |- |Naturelle-eienaars |123,648 |- |Kroongrond |121,105 |- |Blankegrond okkupeer deur blankes |1,286,316 |- |Blankegrond slegs okkupeer deur naturelle |325,179 |- |TOTAAL LANDELIK |3,880,514 |- |Totaal stedelik |537,151 |- |GROOT TOTAAL |4,417,665 |} Die kommissie het aanbeveel dat sekere gebiede gevoeg word by gebiede waarin slegs naturelle grond kon koop en huur. Die gebiede het in die volgende provinsies geval: {| class="wikitable" style="text-align:right !Provinsies waarin gebiede vir naturelle gevoeg moes word !Grootte in morg |- |Natal |1,861,680 |- |Kaap |1,313,055 |- |Transvaal |5,042,693 |- |Vrystaat |148,316 |- | |8,365,744 |} Die verslag gee mens 'n insig in sommige van die ekonomiese en maatskaplike probleme waarmee die land destyds geworstel het. In paragrawe 80 tot 89 behandel hulle plase wat in blankes se name geregistreer is, maar waarop slegs naturelle woon. Dit het 325,179 morg beslaan. Sommiges hiervan was reeds vir geslagte lank deur stamme bewoon en hulle moes veel meer huurgeld betaal as wat die grond werd was. Sulke stamme sou eerder die plase wou koop.<ref>Beaumont, supra, par. 83.</ref> Daarbenewens was daar baie plase waarop die inwoners hulself losgemaak het van hul stamverband. Die blanke eienaar het sy plaas aan 'n groot aantal naturelle verhuur om 'n wins te maak. Daar was geen dissipline op sulke plase nie en skelms het ook daarheen getrek. Boere het neerhalend sulke grondeienaars beskuldig dat hulle met kaffers boer.<ref>Beaumont, supra, par.84.</ref> Sommige swart eienaars het ook 'n klomp huurders op hul plase aangehou.<ref>Beaumont, supra, par. 73.</ref> Die kommissie was bewus daarvan dat die wet honderde deelsaaiers in die Vrystaat benadeel het. Grond moes gevind word om deelsaaiers wat nie bereid was om "labour tenants" te word nie, te akkommodeer.<ref>Beaumont, supra, par. 75.</ref> Weliswaar was die naturelle reservate oorbevolk, maar slegs weens die onekonomiese wyse waarop die grond bewoon en bewerk word en die oorbeweiding deur vee. Tensy hul leefwyse verander word, sou hierdie naturelle in die toekoms meer en meer grond benodig.<ref>Beaumont, supra, par. 42-43.</ref> Die regering het nie kans gesien om die nodige wetgewing deur te voer nie en die verslag is op die lange baan geplaas. === 1913 tot 1936 === Die parlement het nie enige wysigings aan die wet aangebring nie. In 1917 het die hoogste hof in die land, die Appèlafdeling van die Hooggeregshof van Suid-Afrika, bevestig dat die wet nie van toepassing was "in de Provincie de Kaap de Goede Hoop" nie. Die beslissing kan aangehaal word as Thompson v Kama, 1917 A.D. 209. Sedertdien kon al die sommetjies wat wonderbaarlik op 7% eindig, in die vullisblik gegooi word. Sedertdien (tot ten minste 1936) kon enige naturel 'n ou wynplasie in [[Franschhoek]] koop en selfs 'n vakansiehuisie in Melkbosstrand huur. === 1936 tot 1948 === Die stigting van die Verenigde Party het aan Hertzog die nodige aantal stemme in die Parlement gegee om met naturelle se stemreg in die Kaapprovinsie in te meng. Op die koop toe kon hy sommer alle naturelle se reg om grond te kry aan bande lê. Die Naturelletrust en –grond Wet, No. 18 van 1936, is op 13 Junie 1936 deur die Goewerneur-generaal goedgekeur en hy het dit in Afrikaans geteken. Die hele wet, behalwe Hoofstuk IV, is ingevoer op 31 August 1936. Die wet het ’n splinternuwe regime vir die beperking op die reg van naturelle om grond te besit, geskep. Vir hierdie doel moes sekere bepalings van die Wet op Naturellengrond van 1913 herroep word. Ingevolge artikel 50 is die volgende bepalings herroep: Artikel 6 het voorheen bepaal dat geen naturel wat in die Transvaal of Natal op ’n witman se plaas gebly het, gestraf of afgesit kon word as hy by die Departement van Naturellesake geregistreer was nie. Artikel 7, wat sekere uitsondering geskep het ten opsigte van naturelle in die Vrystaat, het weggeval. Artikel 8(1)(a) wat die verlenging en hernuwing van huurkontrakte deur naturelle toegelaat het, is stopgesit. Artikel 8(1)(c) se herroeping het witmense die reg ontneem om grond aan ’n naturel te bemaak in hul testamente. Artikel 8(2), wat toegelaat het dat naturelle oral in die Kaapprovinsie grond kon koop en huur, is summier herroep. Die Wet tot Wysiging van die Wette op Naturelle, No. 46 van 1937 het, ingevolge van artikel 39 daarvan, artikel 8(1)(g) gewysig deur dit slegs van toepassing te maak op stedelike gebiede, soos omskryf in die Naturellen (Stadsgebieden) Wet van 1923. Daarmee is naturelle se reg om in ander grond geleë binne die magsgebied van ’n munisipale raad, stadsraad, stadsbestuur, dorpsbeheerraad of gesondheidkomitee, te koop of te huur. Die artikel het ook artikel 8(1)(h) van die Wet op Naturellengrond deurgehaal, met die gevolg dat naturelle nie meer grond van genootskappe wat opvoedkundige of sendingwerk onder naturelle doen, kon koop of huur nie. === 1948 tot 1994 === Die Wet op Groepsgebiede, No. 41 van 1950 het, ingevolge artikel 38(6) daarvan, bepaal dat artikel 1(1) van die Wet op Naturellengrond nie meer ten opsigte van grond,  wat in ’n beheerde gebied of ’n groepsgebied geleë is, van toepassing was nie. Dit het eintlik maar net beteken dat die verbod op naturelle om grond aan te skaf, van toe af deur die Groepsgebiedewet bepaal sou word. Wet 54 van 1952 was die Wet tot Wysiging van die Naturelle-wette. Artikel 18 het bepaal dat die status van twee stukkies grond in Umlazi verander word. Die Wysigingswet op Wetgewing op Plurale Betrekkinge en Ontwikkel, No. 16 van 1979, het in artikel 1 bepaal dat die woord "Goeverneur-generaal" in artikel 1 van die Swart Grond Wet, 1913, vervang moes word met die woorde "Minister van Plurale Betrekkingen en Ontwikkeling". Daar word nog gesoek na die wet wat Naturellen in Swartes verander het. Dit is selfs moontlik dat hulle eers in Bantoes verander is. Die Wysigingswet op Wetgewing op Plurale Betrekkinge en Ontwikkel, No. 102 van 1983, het in artikel 1 nog ’n subartikel by artikel 1 gevoeg wat soos volg gelees het: "(3) Bij de toepassing van subartikel (1)(b) of (2) betekent 'Swarte' ook de Kleinsake-ontwikkelingskorporasie, Beperk, in de Kleinsake-ontwikkelingswet, 1981 (Wet No. 112 van 1981), beoogd.". Die Wysigingswet op Wetgewing op Ontwikkelingshulp, No. 57 van 1986, het artikel 1(2) van die Swart Grond Wet, 1913, gewysig. Dit was die artikel wat ander mense verbied het om grond in naturellegebiede te koop of te huur. Die nuwe artikel (in Hollands natuurlik) kon hulle nie sulke grond aanskaf sonder die goedkeuring van "de Minister van Onderwijs en Ontwikkelingshulp" nie. Wet 57 van 1986 Die Wet op die Afskaffing van Rasgebaseerde Grondreëlings, No. 108 van 1991, het, onder andere, die Swart Grond Wet, 1913, (Wet No. 27 van 1913) herroep. == Kritici van die wet == === Sol Plaatje === [[Lêer:Sol Plaatje 002.jpg|duimnael|Sol Plaatje]] Een van die vroeë kritici van die wet was Sol Plaatje, 'n begaafde joernalis wat sy eie koerant kort na die Anglo-Boereoorlog uitgegee het. In die tweede dekade van die eeu het hy hom tot die politiek gewend. Professor Neil Parsons, Professor van Geskiedenis in Botswana, skryf dat Plaatje aktief geword het in die "native congress"-beweging en dat hierdie beweging die belange van die opgevoede en vermoënde swartes gedien het.<ref>Solomon Tshekisho Plaatje, Native Life in South Africa, Kindle uitgawe, loc. 104</ref> Die inisiatief het gekom van 'n jong prokureur, P. Ka I. Seme. Hy het soos volg aan die koerant ''Imvo'' geskryf: "The demon of racialism, the aberrations of Xhosa-Fingo feud, the animosity that exists between the Zulus and the Tongas, between the Basuto and every other Native must be buried and forgotten. … We are one people. These divisions, these jealousies, are the cause of all our woes and of all our backwardness and ignorance today." Seme het die stigting van 'n Suid-Afrikaanse naturellekongres voorgestel en 'n agenda vir die stigtingsvergadering voorgestel.<ref>Edward Roux, Time Longer Than Rope, Victor Gollalcz, Londen, 1948, p. 118.</ref> Die stigtingsvergadering van die South African Native National Congress het in Bloemfontein plaasgevind in Januarie 1912.<ref>Roux, supra, p. 82.</ref> Plaatje is tot sekretaris verkies.<ref>Roux, supra, p. 118.</ref> Dit lyk nie asof die kongres in sy aanvangsjare ’n grondwet, lede, plaaslike komitees, geaffilieerdes, afgevaardigdes of diesulkes gehad het nie. Iemand het dan en wan kongresse byeen geroep en mense seker genooi om dit by te woon. Een sodanige kongres het byeengekom in Maart 1913. Op daardie geleentheid is ’n deputasie verkies om na Kaapstad te reis om die regering te vertel van hul besware teen die wet.<ref>Plaatje, supra, loc. 2679</ref> In Mei 1913 het die deputasie vier onderhoude met die Minister van Naturellesake gehad.<ref>Plaatje, supra, loc. 2679</ref> Aldus Plaatje het hulle aangedring dat sekere regeringsplase opsygesit word sodat afgesette naturelle daarop kon gaan woon.<ref>Plaatje, supra, loc. 2679.</ref> So nie, het hulle gevra dat die werking van die wet uitgestel word totdat die kommissie verslag gedoen het.<ref>Plaatje, supra, loc. 2688.</ref> As Plaatje geglo moet word, het die deputasie geen beswaar teen die wet self gehad nie. Op 25 Julie 1913 het ’n "meeting of natives" (om die woorde van Plaatje te gebruik) in Johannesburg plaasgevind.<ref>Plaatje, supra, loc. 2661.</ref> Daar is besluit om ’n afvaardiging na Brittanje te stuur om die Britse regering en volk in te lig oor die gevolge van die aanstootlike wet.<ref>Plaatje, supra, loc. 2697</ref> Nog ’n kongres is op 27 Februarie 1914 in Kimberley gehou om afgevaardigdes te kies.<ref>Plaatje, supra, loc. 2827</ref> Op die ou end het vyf afgevaardigdes, Dube, Rubusana, Msane, Mapikela en Plaatje het na Mei 1914 na Engeland vertrek.<ref>Roux, supra, p. 118.</ref> Op pad Engeland toe het Plaatje begin skryf aan sy boek "Native Life in South Africa". Toe die afvaardiging na Suid-Afrika terugkeer, het Plaatje agtergebly en nog aan sy boek gewerk. Dit is in 1916 voltooi en in Londen uitgegee.<ref>Plaatje, supra, loc. 122</ref> In 1921 het Plaatje die Verenigde State besoek. Die volgende jaar is sy boek ook daar uitgegee.<ref>Plaatje, supra, loc. 131</ref> Mens kan 'n paar algemene stellings oor die boek maak. (1) "It was written as a work of impassioned political propaganda", skryf professor Parsons in sy inleiding tot die boek.<ref>Plaatje, supra, loc. 87.</ref> (2) Toe hy die boek skryf, het Plaatje 'n afskrif van die Wet op Naturellengrond<ref>Plaatje, supra, loc. 814.</ref> sowel as transskripsies van die parlementêre debatte gehad.<ref>Plaatje, supra, loc. 476</ref> Hy het ook die verslag van die Beaumontkommissie gehad.<ref>Plaatje, supra, loc. 5509</ref> In die eerste paragraaf van die eerste hoofstuk skryf Plaatje dat die wet naturelle uitgeworpenes ("pariahs") in hul eie land gemaak het. In die tweede paragraaf van die eerste hoofstuk beweer Plaatje dat amper 'n miljoen naturelle as plakkers op blanke plase gebly het.<ref>Plaatje, supra, loc. 281</ref> Hierdie bewering is gewoon onwaar.<ref>Sien syfers van Beaumontverslag hierbo aangehaal</ref> Sy eiesoortige omskrywing van 'n plakker in Suid-Afrika is egter 'n naturel wat plaasgrond van 'n blanke huur om daarop te boer.<ref>Dis paragraaf drie van sy eerste hoofstuk</ref> Hy het versuim om die arme Engelse te vertel dat die wet nie op bestaande ooreenkomste of die hernuwing daarvan van toepassing was nie.<ref>Artikel 8(1)(a) van die wet</ref> Hy het vergeet om te meld dat die wet nie sogenaamde "labour tenant" (woonvolk) ooreenkomste geraak het nie.<ref>Artikel 10</ref> Hy niks gemeld dat die wet nie in die Kaapprovinsie van toepassing was nie.<ref>Artikel 8(2)</ref>  In paragraaf vier skryf Plaatje dat sommige huurders aan die einde van Junie 1913 na ander plase getrek en dan daar nuwe huurkontrakte aangegaan het. Maar, skryf hy, as die huurders dan hul nuwe kontrakte wou registreer, het staatsamptenare hulle die wolhaarstorie vertel het dat dit verbode was om verblyf aan 'n naturel te verskaf.<ref>Plaatje, supra, loc. 290.</ref> Plaatje het mos geweet die Wet op Naturellengrond het geen bepaling bevat dat enige kontrak geregisteer moes word nie. Plaatje het mos geweet dat die wet niemand verbied het om verblyf aan ’n naturel te verskaf. In hoofstuk IV vertel Plaatje 'n paar hartroerende verhale.<ref>Plaatje, supra, loc. 1047</ref> Sy eerste verhaal vertel van gebeure wat in Bloemhof, Transvaal, plaasgevind het in Julie 1913. Die storie begin reeds voor die wet 'n wet geword het. 'n Blanke boer het met gretige oë die geleentheid gesien om slawe van huurders te maak en sommer op hul vee beslag te lê. Hy het toe sy huurders vertel dat die nuwe wet die verhuur van grond verbied het, maar dat naturelle kon aanbly as bediendes, maar dat die bediende se vee (seker darem net sy trekosse) verniet vir die boer moes werk. Die huurder het toe met sy vee oor die grens gevlug.<ref>Plaatje, supra, loc. 1047–1056</ref> Die boer se bedrieglike plan het klaarblyklik nie gewerk nie. Mens wonder of die Vrystaatse boer toe sonder huurders en arbeiders gesit het. Plaatje se tweede storie is ook oor die uitsetting van 'n naturelle deelsaaier. Die deelsaaier was 'n suksesvolle boer wat 'n goeie verdienste vir homself en sy blanke verhuurder verdien het. Die blanke verhuurder sou toe sy deelsaaiers die leuen vertel het dat die nuwe wet bepaal het dat die deelsaaier se vee nou aan die blanke eienaar van die plaas behoort het en dat die deelsaaier omtrent verniet vir die blanke moes werk. Die naturelle deelsaaier het natuurlik sy goed gevat en getrek. Plaatje vergeet om sy leser te vertel dat die blanke toe sonder deelsaaiers en arbeiders gesit het.<ref>Plaatje, supra, loc. 1164</ref> Plaatje se stories is nie tot die Vrystaat beperk nie en hy brei hulle uit tot die Transvaal.<ref>Plaatje, supra, loc. 1173.</ref> Dan skryf hy van die siekmakende prosedure van uitwissing wat die Suid-Afrikaanse parlement gepleeg het.<ref>Plaatje, supra, loc. 1209.</ref> Later skryf hy dat kinders die slagoffers van die gemeenheid (victims of the turpitude) van die parlement was.<ref>Plaatje, supra, loc. 1311.</ref> Dit is te uitputtend om elke leuen en elke oortreffende byvoeglike naamwoord wat hy gebruik, aan te stip. Die belangrikheid van die boek is dat dit die fondament van meeste latere kritiek op die wet is. Meeste mense lees nie eers die wet wat hulle so maklik kritiseer nie. == Bronne == * L.M. Thompson, ''A History of South Africa'' * C.F.J Muller (ed), ''500 Years, History of South Africa'' == Verdere leesstof == * Charles van Onselen, ''The Seed Is Mine'', David Philip, Kaapstad, 1996, {{ISBN|0-86486-251-2}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://www.polity.org.za/html/govdocs/legislation/misc/nla1913.html Text: Natives' Land Act] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021124144224/http://www.polity.org.za/html/govdocs/legislation/misc/nla1913.html |date=24 November 2002 }} [[Kategorie:Apartheidswette in Suid-Afrika]] 6edz9gdnn1wikhi01113l98b34ydbd9 0 16964 2913150 2881419 2026-06-22T19:21:51Z Jcb 223 2913150 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Venesië'''</span><br /><small>Città di Venezia</small><br /><small>Venexia/Venèsia</small><br /> [[Lêer:Collage Venezia.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Venezia dot.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Venezia-Stemma.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Venice.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Italië}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gewes''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Veneto.svg|23px]] [[Veneto]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Provinsie''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of the Province of Venice.svg|23px]] [[Venesië (provinsie)|Venesië]] (VE) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|45|26|N|12|20|O|aansig=inlyn,titel}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Antieke oudheid |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 414,57 [[vierkante kilometer|vk km]]<ref>{{it}} [http://www.comune.venezia.it/sites/comune.venezia.it/files/immagini/statistica/tabella%20_1_.pdf ''Tabella delle superfici del Comune di Venezia'']</ref> |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (31 Desember 2018) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 260&nbsp;520<ref>{{it}} [https://www.comune.venezia.it/it/content/movimento-demografico ''Città di Venezia: Movimento demografico. Besoek op 10 Junie 2019'']</ref> |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 628,4/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Gematigde seeklimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 13,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3,0 / 23,1&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 770 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Luigi Brugnaro (CI) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.comune.venezia.it/ ''comune.venezia.it''] |} '''Venesië''' ([[Italiaans]]: ''Venezia'', [veˈnɛttsja], {{Audio|It-Venezia.ogg|luister}}; [[Venesiaans]]: ''Venexia'', ''Venèsia'' of ''Venezsia'',<ref name="venDic">{{it}} Michele Brunelli. [https://web.archive.org/web/20061216074327/http://www.dizsionario.org/dizs_ven.pdf Dizsionario Xenerałe de ła Łéngua Vèneta e łe só varianti]</ref> [veˈnessi̯a]) is die [[hoofstad]] van die administratiewe gewes van [[Veneto]] in [[Italië]], vorm saam met die stad van [[Padua]] die [[Metropolitaanse gebied van Padua en Venesië]], en dra die bynaam ''La Serenissima'' (''Die Deurlugtigste'').<ref>{{it}} Gina Fasoli: ''La Serenissima'' (= ''Novissima enciclopedia monografica illustrata.'' Band. 67). Florenz 1937, {{OCLC|8460813}}</ref> Die ou stad (''Centro Storico'') is op 'n paar groot eilande in die halfmaanvormige [[strandmeer]] van Venesië geleë. Op die vasteland het die uitgestrekte residensiële en nywerheidsbuurte van Mestre ontstaan wat tans die oorgrote meerderheid Venesiane huisves. [[Lêer:Panorama Piazza San Marco and Venice on Easter 2013.jpg|duimnael|links|Venesië – die stad tussen hemel en aarde ([[Francesco Petrarca]]), die vreemde droom op die water ([[Charles Dickens]]) – is steeds een van die visueel aantreklikste metropole op aarde ([[Peter Ackroyd]]). <br /> 'n Besoek aan Venesië was een van die mees wonderlike ervarings vir Middeleeuse waarnemers. Die konstruksiemetodes, wat vir hierdie wonderwerk van Italiaanse boukuns gebruik is, is net so uniek soos sy ligging. Die stad se fondamente rus op 'n versonke bos van miljoene bome wat in Veneto gekap en na die strandmeer vervoer is. Die houtpale het onder water keihard geword en sal sonder [[suurstof]]toevoer nie maklik verweer of verrot nie]] [[Lêer:Venice city landscape at sunrise (8121353366).jpg|duimnael|links|Uitsig oor die eiland San Giorgio Maggiore in die vroeë oggendure]] [[Lêer:Aristocrat costumes San Marco (Unsplash).jpg|duimnael|links|Die Venesiaanse adel (die foto wys 'n karnavaltoneel met historiese kostuums) het daarin geslaag om 'n republikeinse onafhanklikheidsideaal te verwesenlik. Met die ondergang van hul republiek in 1797 het Venesiane hul stad omgeskep in 'n wêreldsentrum van kultuur en vermaak. 'n Besoek aan Venesië was een van die hoogtepunte van die [[Grand Tour]] wat jong Britse adellikes in die 19de eeu deur Europa onderneem het]] [[Lêer:Cruiseship passing Venice.JPG|duimnael|links|In die 20ste en 21ste eeu het die motorisering van privaat bootvervoer en massatoerisme met jaarliks sowat dertig miljoen besoekers 'n seën en vloek vir Venesiane geword. Motor- en plesierbote besoedel die water en berokken met hul golwe en vibrasies ernstige skade aan die fondamente van geboue. Daarnaas veroorsaak elke groot [[plesierboot]] dieselfde hoeveelheid skadelike uitlaatgasse soos 14&nbsp;000 motors<ref>{{en}} [https://www.welt.de/reise/staedtereisen/article121847696/Venedig-verzweifelt-an-Kreuzfahrtschiff-Plage.html ''Die Welt, 13 November 2013: Trotz neuer Verbote – Venedig verzweifelt an Kreuzfahrtschiff-Plage. Besoek op 19 Augustus 2018'']</ref>]] [[Lêer:Palazzo Cavalli-Franchetti WB.jpg|duimnael|links|Palazzo Cavalli-Franchetti, Canal Grande. Op die oog af lyk Venesië met sy indrukwekkende fasades soos 'n stad wat van marmer en kosbare steensoorte gebou is. Nogtans is dit 'n treflike voorbeeld van [[baksteen]]boukuns volgens die tradisies wat uit die Romeinse tydperk oorgeërf is]] [[Lêer:Teatro La Fenice, Venice.jpg|duimnael|links|Nuwejaarskonsert in die ''Teatro La Fenice'']] Oor die eeue heen het Venesiane hier 'n unieke wêreld van hul eie geskep wat in baie opsigte – leefstyl, taal, argitektuur, kookkuns, modes en volkskarakter – merkbaar van ander Italiaanse stede en streke verskil. Hul leefwêreld bestaan uit 'n labirint van klein en groot kanale, met 118 bewoonde en onbewoonde eilande wat oor die loop van tyd 'n verskeidenheid funksies vervul het – as skuilplekke, vestings, [[klooster]]s, lasarette, kampe vir melaatses, kwarantyn-stasies vir slagoffers van die pes, groentetuine of werkswinkels vir tradisionele ambagte soos [[glas]]vervaardiging. Die eerste vaste verbinding per spoor met die vasteland het eers in 1846 ontstaan, maar bote bly steeds die belangrikste vervoermiddel. Motors is uit die historiese kernstad verban. Die historiese beginpunt van die Venesiaanse wêreld val saam met die ineenstorting en ondergang van 'n ander. In die 5de eeu n.C. het die Romeinse paaie, wat die welvarende gebiede van Noord-Italië met ander dele van die [[Romeinse Ryk]] verbind het, maklike toegangsroetes geword vir barbaarse veroweraars wat verwoesting gesaai het – [[Vandale (volk)|Vandale]] en Oos-Gote op hul pad na [[Rome]], [[Hunne]] onder [[Attila die Hun|Attila]] (vanaf 452) en [[Germane|Germaanse]] [[Langobarde]] (vanaf 568). Toe die Romeinse administratiewe en militêre strukture in 'n stormloop van invallers verbrokkel het, het die Venesiaanse strandmeer 'n skuilplek geword vir agtereenvolgende golwe van vlugtelinge wat hier 'n eenvoudige bestaan gevoer het as vissers, soutmakers, groenteboere en skeepvaarders. Vanaf die legendariese stadstigting in 421, en met die [[Bisantynse Ryk]] as vroeë beskermheer, het Venesië deur die eeue algaande gegroei tot een van vier stadstate in Italië (naas [[Genua]], [[Pisa]] en [[Amalfi]]) wat as ''Repubbliche Marinare'' of historiese Seerepublieke mekaar die heerskappy ter see en die daarmee gepaard gaande handel en politieke invloed in die Middellandse Seegebied betwis het. Die Seerepublieke het hul bloeitydperk gedurende die [[Middeleeue]] beleef. Venesië was tot 1797 die hoofstad van die [[Republiek Venesië]], een van die belangrikste politieke en ekonomiese rolspelers in die destydse [[Europa]], en was ook met sy meer as 180 000 inwoners een van die grootste Europese stede. Tot en met die 16de eeu was dit een van die grootste handelspilpunte vir die hele vasteland; met sterk handelsbetrekkinge tussen Wes-Europa en die oostelike [[Middellandse See]]. Venesië het ook oor die meeste handel- en oorlogskepe beskik. Die adelklas het munt geslaan uit die handeldryf met weeldegoedere, kruie en [[spesery]]e, sout en [[koring]]. Venesië het ontpop tot die grootste geldmagsentrum en (saam met [[Florence]]) die bakermat van moderne [[kapitalisme]] wat met sy nuutontwikkelde bankstelsel ekonomiese aktiwiteite deur lenings gestimuleer het. Venesië was heerser oor 'n koloniale ryk langs sy handelsroetes, die ''Stato da Màr'', wat tot by [[Kreta]] gestrek het en vir 'n tydjie lank ook [[Siprus]],<ref>{{fr}} Freddy Thiriet: ''La Romanie vénitienne au Moyen Age. Le développement et l'exploitation du domaine colonial vénitien (XIIe–XVe siècles)'' (''Bibliothèque des écoles françaises d'Athènes et de Rome.'' Bd. 193). E. de Boccard, Paris 1959, {{OCLC|345168}}; 2de uitgawe, ''Édition-Diffusion de Boccard'', Parys 1975, {{OCLC|848364692}}</ref> en uitgestrekte besittings op die Italiaanse vasteland, die ''Terraferma'', met 'n bevolking wat in taal, kultuur en geloof nou verwant was aan die Venesiane. Na afloop van die Franse en [[Oostenryk]]se oorheersing tussen 1798 en 1866 word die stad deel van Italië. In 1929 word die nywerheidskompleks Mestre-Marghera by die ''Comune di Venezia'' ingelyf. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] word die Jode vervolg en verdelg. In die jare 1965 tot 1970 sit die stad met byna 370&nbsp;000 stadsinwoners, die hoogste in die geskiedenis. Sedertdien het hierdie getal met meer as 100&nbsp;000 siele verminder. Venesië en sy [[strandmeer]] is in [[1987]] deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys.<ref>{{en}} [http://whc.unesco.org/en/list/394 ''Venice and its Lagoon.''] Unesco-Welterbeliste Nr. 394. ''unesco.org''. Besoek op 25 November 2016.</ref> Al is Venesië se historiese sentrum ’n eersterangse [[Toerisme|toeristebestemming]], trek veral groot internasionale en Italiaanse ondernemings uit die toerismesektor, wat nie hul setel in die stad het nie en min bydra tot sy belastinginkomste, die grootste voordeel uit die besoekerstroom wat in 2018 tot 33 miljoen gegroei het. Terwyl Venesië die benodigde infrastruktuur vir massatoerisme moet verskaf (soos vullisverwydering), het dit 'n negatiewe uitwerking op Venesiane se daaglikse lewe. So word talle woonstelle op onwettige wyse as toeristeverblyf verhuur, terwyl daar intussen 'n gebrek aan nodige infrastruktuurgeriewe vir die krimpende permanente bevolking soos winkels, skole en mediese sorg is. Vanaf Mei 2019 sal toeriste, wat met openbare vervoermiddels in Venesië aankom, €3 ekstra saam met hul kaartjie betaal. Hierdie belasting sal stapsgewys verhoog word tot tussen €5 en €10, afhangende van die kategorie waarin ’n toeris geplaas word. Gaste met hotelverblyf sal minder belasting hoef te betaal as dagbesoekers.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.tagesspiegel.de/gesellschaft/medien/wider-die-invasion-ab-mai-kostet-venedig-eintritt/24058726.html |publisher=Der Tagesspiegel |title=Wieder die Invasion: Ab Mai kostet Venedig Eintritt. |date=2 Maart 2019 |accessdate=28 Maart 2019}}</ref> Die provinsiale Lega Nord-regering is gekant teen hierdie belasting en pleit vir 'n beperking van die besoekerstroom. Die nywerheidsentrum is meer op die vasteland in die weste gekonsentreerd, veral rondom [[Mestre]] en Marghera. Hier het petrochemiese aanlegte ontstaan wat 'n konstante bedreiging vir die strandmeer se gevoelige ekostelsel inhou. In die ''Centro storico'' het die grootskaalse privatiseringsbeleid, waarin 'n groep bou-ondernemings (waaronder maatskappye waarin die invloedryke Benetton-familie belange het) 'n sentrale rol speel, aan Venesië onder die vorige stadsregering die bynaam ''Benettown'' besorg. == Etimologie == Beide die stadsnaam "Venesië" en die streeksnaam [[Veneto]] is afgelei van die antieke volk [[Veneters]].<ref>Heinrich Kretschmayr: ''Geschichte von Venedig'', 3 bande, Gotha 1905 en 1920, Stuttgart 1934; tweede herdruk, aldaar 1986, {{ISBN|3-511-01240-6}}; elektroniese bron: Salzwasser Verlag, Paderborn 2013, {{ISBN|978-3-8460-0657-3}} ([https://books.google.de/books?id=fWhcCgAAQBAJ&pg=PP1#v=onepage&q&f=false aanlyn]).</ref> == Geografie == === Ligging === Die totale oppervlak van Venesië beslaan 414,6&nbsp;km², waarvan 257,7&nbsp;km² aan wateroppervlak afgestaan moet word.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/18700 |title=Superfici amministrative |work=venezia.it |publisher=Città di Venezia |accessdate=25 November 2016 |archive-date= 8 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120608113547/http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/18700 |url-status=dead }}</ref> Op 31 Desember 2016 het Venesië 'n bevolking van 261&nbsp;905 inwoners, waarvan 181&nbsp;883 in die stadswyke op die vasteland, 58&nbsp;901 in die ou stad self en 29&nbsp;674 binne die strandmeergebied bly.<ref>{{it}} {{cite web |publisher=Comune di Venezia |url=http://archive.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeAttachment.php/L/IT/D/6%252F6%252F0%252FD.d8db69146076415ac877/P/BLOB%3AID%3D52806/E/xls |title=Movimento e calcolo della popolazione: Januarie 2012}}</ref> Op 31 Desember 2018 het die getal na altesaam 260&nbsp;520 stadsbewoners gedaal. Die strandmeer het 118 eilande.<ref name="ven">{{en}} {{cite web |url=http://www.veniceinitaly.com/venice_islands/Venice_islands.php |title=Venice islands |work=veniceinitaly.com |accessdate=25 November 2016 |archive-date=24 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090324001406/http://www.veniceinitaly.com/venice_islands/Venice_islands.php |url-status=dead }}</ref> Dit strek oor omtrent 50&nbsp;km tussen die Adigeriviermonding in die suide en die Piaveriviermonding in die noorde in die [[Adriatiese See]]. === Geologie === [[Lêer:Venice Old Town Lagoon Aerial View.jpg|duimnael|Lugfoto van die ou stad van Venesië, die ''Centro Storico'', met die kronkelende ''[[Canal Grande]]'', die laaste gedeelte van die Brenta-rivierloop wat tot die hoofaar van [[watervervoer]] ontwikkel is]] [[Lêer:SSJ100 CityJet by Katsuhiko Tokunaga (28182659091).jpg|duimnael|'n [[Soechoi Superjet 100]] vlieg teen sononder oor die Venesiaanse strandmeer. Venesië se Marco Polo-lughawe is die derde besigste in Italië met weekliks sowat 1&nbsp;000 vlugte]] [[Lêer:Alluvione di Venezia del 1966.jpg|duimnael|Die vloedramp van 4 November 1966 – die oorstroomde Sint Markusplein]] Die heel eerste dorpies wat mettertyd aan mekaar vas gegroei het om Venesië tot stand te bring, is in 'n moerasland geleë. Hierdie moerasland het sy ontstaan te danke aan die werking van riviere wat na die [[Ystydperk]] ontspruit het. Die strandmeer, wat by die riviermondings ontstaan het, beslaan vandag omtrent 550&nbsp;km² (waarvan sowat 'n tiende bevaarbaar is) en word deur 'n 60&nbsp;km-lange duinrand (sandbanke) van die Adriatiese See geskei. Slegs sowat drie persent van hierdie oppervlak is eilande; die res bestaan uit drassige moddervlaktes en moerasland, die [[Barena|barene]] wat meer as 90&nbsp;km² beslaan, asook die visveld van ongeveer 92&nbsp;km², ook bekend as die ''Valli da pesca''. Natuurlike kanale, wat bekend staan as die [[Ghebo|ghebi]], loop soos are deur die barene. Destyds in 1900 was die Barene meer as 250&nbsp;km² in omvang. In teenstelling tot die dikwels oorstroomde barene het die [[Velma|velme]] net hier en daar bietjie plantegroei.<ref>{{de}} Hans-Jürgen Hübner: [http://www.geschichte-venedigs.de/lagune.html ''Die Lagune von Venedig''], in: ''geschichte-venedigs.de'', Abschnitt ''Barene'', besoek op 14 Maart 2017.</ref> Die strandmeer het omstreeks 4000&nbsp;v.C. ontstaan weens die stroomvragafsetting van die Brenta en ander riviere en stroompies uit Noord-Italië by die riviermondings. Hierdie riviersediment toon 'n [[Laat Pleistoseen]]se grondlaag wat hoofsaaklik uit leem en sand bestaan, wat tussen 5 en 20&nbsp;m dik is.<ref>{{it}} Laura Carbognin: [http://www.archeosub.it/articoli/laguna/lgngeol.htm ''Cenni sulla geologia della Laguna di Venezia e sul processo di subsidenza.''] In: ''archeosub.it.'' 26 September 2003, besoek op 25 November 2016 (in Italiaans; aangehaal deur Hans-Jürgen Hübner, sien bo).</ref> Tydens die laaste Ystydperk was die seevlak 120&nbsp;m laer as in die jaar 2012, maar was omstreeks 5000&nbsp;v.C. so 'n rapsie hoër, so om en by 110&nbsp;m. Sedertdien het die seevlak, te midde van die sterk stygings en dalings, geleidelik aanhou styg. Die seevlak rondom Venesië was in 400 n.C. maar 1,9&nbsp;meter laer as dié in die jaar 1897.<ref>{{en}} A. J. Ammermann, C. McClennen, M. De Min, R. Housley: ''Sea-level change and the Archaeology of Early Venice.'' In: ''Antiquity.'' 73 (1999), bl. 303–312, hier: bl. 307 (in Engels).</ref> Vanaf die Hoog-Middeleeue het die strandmeer ingrypende veranderinge ondergaan, soos rivieromleiding<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.salve.it/uk/eco/default.htm |title=''Venice lagoon.'' Eintrag „what is the lagoon“, dann „from '300 to '900: the evolution of the lagoon“ |work=salve.it |accessdate=25 November 2016}}</ref> om die waterstand te reguleer en sedimentering (soos versanding) te verhoed. Sedert die aanvang van die 20ste eeu word heelwat kanale verdiep en verbreed, wat op sy beurt aansienlik meer soutwater in die strandmeer stort en verhoogde stroomversnelling teweegbring. === Klimaat === [[Lêer:Venice 7 (14578032212).jpg|duimnael|Venesië en Veneto se gemiddelde reënval is hoër as dié van die meeste ander streke in Italië. Reën kan op enige gegewe dag van die jaar val – en 'n seën vir die fotograaf wees wanneer nat pleine en fasades die laaste sonlig in 'n magdom kleure weerkaats. Venesiaanse sonondergange ná 'n reënbui was een van die gunstelingmotiewe van die befaamde skilder Canaletto (1697–1768)]] Venesië is in die gematigde klimaatsone geleë. Die gemiddelde jaartemperatuur is 13,5&nbsp;ºC. Die warmste maande is Julie en Augustus, met gemiddelde temperature van onderskeidelik 23,1 en 22,6&nbsp;°C. Die koudste maand is Januarie met 3,0&nbsp;ºC. Die gemiddelde verwagte dagtemperatuur in Julie en Augustus is 27&nbsp;ºC. Weens die dikwels bedompige somerweer is lente en herfs die mees aangename seisoene vir besoekers. Maar ook die Venesiaanse winter, die rustigste tyd van die jaar sonder die toeristemassas, het sy eie bekoring, met missluiers wat 'n besondere atmosfeer skep. Na Venesië se wit, deurskynende mis (Italiaans: ''nebbia'') word in Venesiaans as ''caligo'' of ''caigo'' verwys. Die hoë relatiewe [[humiditeit]] (sowat 79 persent in November) kan egter – net soos gedurende warm weerstoestande – ook in die wintermaande as onaangenaam ervaar word. Die strandmeer van Venesië word deur die seeklimaat van die noordelike [[Adriatiese See]] geraak. Die meeste neerslag sak gewoonlik in die loop van die laatsomer uit, omdat die kontinentale klimaat van die Oos-Europese vasteland, by name die [[Karpate]] (Bora-winde), die weersomstandighede aan die suidekant van die Sentraal-Europese [[Alpe]] omkeer. Die gemiddelde jaarlikse neerslag is binne die bereik van 770&nbsp;mm. Die meeste neerslag val in November (gemiddeld 86&nbsp;mm), die minste in Januarie (53&nbsp;mm).<ref>{{en}} [http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/ITXX0085 ''Venice, Italy Monthly Weather Forecast.''] In: ''weather.com,'' besoek op 25 November 2016.</ref> {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Venesië |jan_gem_max=6.0 |feb_gem_max=8.0 |mrt_gem_max=12.0 |apr_gem_max=16.0 |mei_gem_max=21.0 |jun_gem_max=25.0 |jul_gem_max=28.0 |aug_gem_max=27.0 |sep_gem_max=24.0 |okt_gem_max=18.0 |nov_gem_max=12.0 |dec_gem_max=7.0 |jaar_gem_max=17.0 |jan_gem_min=–1.0 |feb_gem_min=1.0 |mrt_gem_min=4.0 |apr_gem_min=8.0 |mei_gem_min=12.0 |jun_gem_min=16.0 |jul_gem_min=18.0 |aug_gem_min=17.0 |sep_gem_min=14.0 |okt_gem_min=9.0 |nov_gem_min=4.0 |dec_gem_min=0.0 |jaar_gem_min=8.5 |jan_gem_ns=58.0 |feb_gem_ns=54.0 |mrt_gem_ns=57.0 |apr_gem_ns=64.0 |mei_gem_ns=69.0 |jun_gem_ns=76.0 |jul_gem_ns=63.0 |aug_gem_ns=83.0 |sep_gem_ns=66.0 |okt_gem_ns=69.0 |nov_gem_ns=87.0 |dec_gem_ns=54.0 |jaar_gem_ns=800.0 |zujan=3 |zufeb=4 |zumrt=5 |zuapr=6 |zumei=7 |zujun=8 |zujul=9 |zuaug=8 |zusep=7 |zuokt=5 |zunov=3 |zudec=3 |lvjan=81 |lvfeb=77 |lvmrt=75 |lvapr=75 |lvmei=73 |lvjun=74 |lvjul=71 |lvaug=72 |lvsep=75 |lvokt=77 |lvnov=79 |lvdec=81 |bron = ilMeteo<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.ilmeteo.it/portale/medie-climatiche/Venezia |title=Clima Venezia – Medie climatiche |publisher=ilMeteo |accessdate=20 Mei 2024}}</ref>}} === Die vloedramp van 4 November 1966 === Die groot vloedramp, wat Venesië op 4 November 1966 getref het, was die gevolg van 'n uitsonderlike kombinasie van omstandighede. 'n Suidoosterstorm teen volmaan, wat deur scirocco-winde uit die [[Sahara-woestyn]] versterk is, het drie Alpynse riviere, wat in die Venesiaanse strandmeer uitmond, oor hul oewers laat vloei. Die oorstromings het die natuurlike siklus van getye versteur sodat die historiese middestad en omliggende eilande vier-en-twintig uur lank byna twee meter hoog oorstroom is. Die vloedwater het groot skade by seewalle berokken en geboue, tuine, velde en waardevolle kunsskatte vernietig, terwyl inwoners in hul wonings en op dakke vasgekeer was. Die vloedgolf het sestienduisend woonstelle op grondvloervlak onbewoonbaar en vyfduisend Venesiane dakloos gelaat. Die tragiese gebeure word as een van die hoofoorsake vir Venesië se krimpende bevolking beskou. Al is die stad al eeue lank deur hoogwater of ''acqua alta'' gepla, was die oorstromings van 1966 op 'n skaal wat ongekend was in die geskiedenis en moes die stad se kwesbare en komplekse topografie, saam met die moontlikheid van verdere vloedrampe, deur baie inwoners as 'n ernstige bedreiging beskou word.<ref>{{en}} Jennifer Scappettone: ''Killing the Moonlight. Modernism in Venice''. New York: Columbia University Press 2014, bl. 1</ref> === Diere- en plantelewe === Die noordelike deel van die 550&nbsp;km²-groot strandmeer wat omtrent 418&nbsp;km² groot is, naby [[Torcello]], bestaan hoofsaaklik uit varswater en word skaars tydens getywisseling geraak.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.salve.it/it/eco/pagine/laguna/acqua.htm |title=acqua e terra: alcuni dati |work=salve.it |accessdate=25 November 2016 |archive-date=11 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011200216/http://www.salve.it/it/eco/pagine/laguna/acqua.htm |url-status=dead }}</ref> Dit staan daarom bekend as die ''laguna morta'' (dooie strandmeer). Die soutwaterstrandmeer se waterstand wissel na gelang van die eb en vloed soos die seewater sterker deurgespoel word, en word daarom die ''laguna viva'' (lewende strandmeer) genoem. Die [[barena|barene]] is die teelaarde vir 'n verskeidenheid spesies, maar word al hoe kleiner. Vroeër het die barene in 1900 nog 20 persent van die strandmeeroppervlakte beslaan, reeds in 1930 begin verklein tot 13 persent<ref>{{en}} Mauro Bon, Danilo Mainardi, Luca Mizzan, Patrizia Torricelli: ''The Biodiversity in the Venice Lagoon as the Basis of a Sustainability Project.'' In: Ignazio Musu (red.): Sustainable Venice. Suggestions for the Future (= ''Fondazione Eni Enrico Mattei [FEEM] series on economics, energy, and environment, ECGY.'' Boekdeel 16). Springer Science & Business Media Netherlands, Dordrecht 2001, {{ISBN|94-010-0692-X}}, S. 27–60, hier: S. 35.</ref> en in 2013 was daar sprake van net 47,5&nbsp;km² wat oorgebly het.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.salve.it/it/eco/pagine/laguna/barene.htm |title=barene, velme e fondali |work=salve.it |accessdate=25 November 2016}}</ref> Toe daar in die jare 1960 'n ander nywerheidsgebied ontwikkel sou word, het die ''Casse di colmata'' ('opgevulde kiste'), soos die gebied bekend gestaan het, geen ekonomiese nut meer in die vooruitsig gehad nie. Gevolglik het die gebied die stortingsterrein van modder en [[beton]] geword tydens die uitgrawing van die [[Petrolikanaal]] (waarmee die olie vanaf die hawe in Malamocco vervoer word tot by die raffinaderye in Marghera) – en nuwe eilande het ontstaan wat gemiddeld 2&nbsp;m bo die water uitsteek. Weens die katastrofiese oorstroming op 4 November 1966 loop die projek kwaai onder kritiek deur, word gestaak in 1969 en kom in 1973 tot 'n definitiewe einde. Tans het hierdie gebied met 'n kern van 11,54&nbsp;km²<ref name="ven" /> 'n trekpleister vir trekvoëls geword. Die [[Wêreldnatuurlewefonds]] het hierdie gebied tot een van die belangrikste bewaringsgebiede vir trekvoëls in Europa verklaar. === Stadsuitleg, ligging en ordening === [[Lêer:Palazzo Corner della Ca' Granda Canal Grande Venezia.jpg|duimnael|Die 16de eeuse ''Palazzo Corner della Ca' Granda'' aan die Canal Grande huisves die metropolitane regering, bestaande uit die burgemeester (''Sindaco metropolitano'') en raad (''Consiglio metropolitano'')]] <gallery widths="280" heights="180"> Map of comune of Venice (province of Venice, region Veneto, Italy).svg|Ligging van die grootstad (voorheen provinsie) Venesië (''Città Metropolitana di Venezia'') met 'n oppervlakte van 2&nbsp;472,91&nbsp;km² en 'n bevolking van sowat 854&nbsp;000 Venezia - mappa municipalità.png|Stadswyke van die Munisipaliteit Venesië (''Comune di Venezia'') met 'n oppervlakte van 415,9&nbsp;km² en 'n bevolking van 260&nbsp;923 Sestieri di Venezia.svg|Die historiese kernstad van Venesië (''Centro storico'') beslaan sowat 7,98&nbsp;km² en word sedert die 12de eeu in ses ''sesteri'' of stadsdele verdeel – drie elk aan weerskante van die ''Canal Grande''. Die bevolking het gedaal tot 53&nbsp;976 in 2017. </gallery> Venesië is – as ''Città Metropolitana di Venezia'' – een van veertien Italiaanse metropolitaanse stede wat in die politieke en administratiewe hiërargie aan provinsies gelykgestel is. Die metropolitaanse stad Venesië sluit Venesië met die omliggende munisipaliteite en stadswyke in en is die regsopvolger van die provinsie ([[Venezia]]), wat geleë was in die Noord-Italiaanse streek [[Veneto]]. Dit volg nadat die Wet 142/1990 op die hervorming van die plaaslike bestuursliggame bekragtig is en op 1 Januarie 2015 in werking getree het. Die [[Lega Nord]] as regerende party in Veneto steun planne om die historiese stad en die vastelandse stadsdele administratief van mekaar te skei – onder meer omdat die uiteenlopende belange van vastelandse en strandmeerbewoners nie maklik versoenbaar is nie. In 'n referendum, wat in 2019 gehou is, het kiesers hierdie voorstel egter verwerp. == Die stadsdele (''sestieri'') van Venesië == === Cannaregio === [[Lêer:Ponte de Gheto Novo (Venice).jpg|duimnael|links|''Ponte de Gheto Novo'']] [[Lêer:Canale di Cannaregio verso nord-ovest, dal ponte dei Tre Archi.jpg|duimnael|Die ''Canale di Cannaregio'' verbind die stadsdeel en die ''Canal Grande'' met die Venesiaanse strandmeer en die oop Adriatiese See]] Cannaregio is die mees noordelike en mees digbevolkte van Venesië se ses historiese stadsdele, bestaande uit 33 klein eilandjies. Die noorde van die ''Centro storico'', vanaf die hoofstasie tot die kerk Santa Maria die Miracoli noordoos van die Rialtobrug, insluitende die historiese Joodse kwartier ''Gheto'', maak deel uit van Cannaregio. Vir die meeste besoekers is die sestiere niks meer as 'n deurgangsroete op pad van die treinstasie na die Rialtobrug nie. Min argitektoniese besienswaardighede is in Cannaregio geleë. Die stadsdeel se bekoring lê in die oorspronklike atmosfeer van sy noordelike kwartiere met nou straatjies, klein winkels en uitstekende koffiehuise, kroeë en restaurante. In vergelyking met ander stadsdele is die persentasie woonstelle, wat aan buitelanders verkoop is en nie permanent bewoon word nie, merkbaar kleiner. So is 'n betreklik groot persentasie van Venesië se krimpende behuising hier saamgetrek. Gedurende die 1980's is op die terrein van die vroeëre vuurhoutjiefabriek ''Saffa'' 'n woonstelprojek met bekostigbare behuising verwesenlik. Cannaregio se noorde was oorspronklik 'n tuinlandskap met adellike paleise, waaronder die ''Palazzo Contarini dal Zaffo'' en die ''Palazzo Rizzo'', ambassades en die wonings van welvarende kooplui. Weens die hoë belasting op groen ruimtes het die uitgestrekte parke en tuine in die vroeë 19de eeu verdwyn. Hier het later nywerhede soos die ''Saffa''-fabriek ontstaan. == Stadsbeplanning == === Stadsontwikkeling in die 19de eeu === [[Lêer:Castello, 30100 Venezia, Italy - panoramio (224).jpg|duimnael|Via Garibaldi in die ''sestiere'' Castello. Die naam dui reeds daarop dat hierdie straat nie deel uitmaak van die historiese stadstruktuur nie – "via" kom andersins nie in Venesiaanse straatname voor nie]] Die Napoleontiese bewind is ingelui met die verwydering van Venesiaanse kunswerke en hulle verskeping na Parys asook die ontbinding van die meeste kloostergemeenskappe. Met Venesië se insluiting by [[Napoléon Bonaparte]] se Italiaanse Koninkryk in 1806 is die Strandmeerstad deur grootskaalse modernisering geraak. Die stadsgebied is deur nuwe landaanwinningsprojekte uitgebrei waarvan een, Sacca Sant'Angelo agter die Mendigola-skiereiland, die nuwe magshebbers van 'n uitgestrekte militêre paradeveld, die ''Campo di Marte'', voorsien het. Ander landaanwinningsprojekte, soos dié in die ooste van die eiland Giudecca en in die ''sestiere'' Castello, waar die kloosterkomplekse van San Nicolo en San Antonio gesloop is, het die aanleg van nuwe tuine as doel gehad. Die tuine in Castello bestaan steeds as ''Giardini Pubblici'' of Openbare Tuine. Die eerste kanale moes plek maak vir nuwe strate. So is Castello se ''Canale di San Pietro'' opgevul vir die bou van die nuwe Via Garibaldi, terwyl die oewerpad ''Riva degli Schiavoni'' verbreed en verleng is.<ref>{{en}} Richard Goy: ''Venice | The City and its Architecture''. London: Phaidon Press 1999, bl. 296</ref> === ''Neoinsularismo'' === [[Lêer:Molino Stucky (Venice).jpg|duimnael|Die graanmeul ''Molino Stucky'', genoem na die Switserse entrepreneur Giovanni Stucky, het in die laat 19de eeu in die weste van die eiland Giudecca ontstaan. Ondanks sy Noord-Europese voorkoms – sy Neogotiese baksteenargitektuur herinner aan stoorhuise in Noord- en Oosseehawens – het die gebou Italië se grootste meul gehuisves wat as die modernste en produktiefste in Europa beskou en al vroeg geëlektrifiseer is. Dit is uitgebrei met silo's en 'n pastafabriek en het 1&nbsp;500 werkgeleenthede gebied. In 1939 is dit by Giuseppe Volpi se SADE-groep ingelyf. Sestien jaar later is bedrywighede in die kompleks gestaak.<ref>{{en}} R. J. B. Bosworth: ''Italian Venice: A History''. New Haven and London: Yale University Press 2014, bl. 187</ref> 'n Tyd lank was die kompleks aan verval blootgestel. Tans huisves hierdie belangrikste monument van Venesiaanse industriële boukuns, wat sorgvuldig gerestoureer en omgebou is, 'n luukse hotel van die Hilton-groep met 'n kroeg en 'n dakterras met swembad wat oop staan vir besoekers en 'n uitsig oor Venesië bied. Die hotel het sy deure in Junie 2007 geopen]] [[Lêer:PiazzaFerretto12.jpg|duimnael|Piazza Ferretto in Mestre. Venesiane, wat stygende huurgelde in die Centro storico nie meer kan bekostig nie, of op soek is na gerieflikhede soos 'n lewendige naglewe, hervestig hulle steeds in Mestre]] Venesiaanse stadsbeplanning en industrialisering gedurende die 19de en vroeë 20ste eeu was beperk tot die historiese middestad en omliggende eilande in die strandmeer. In die ''Centro storico'' het die modernisering van infrastruktuur en behuising ingrypende veranderinge meegebring. Onder die Oostenrykse bewind is Venesië se vorige status as belangrike Adriatiese seehawe afgeskaal namate [[Triëst]] tot [[Oostenryk-Hongarye]] se poort tot die wêreld uitgebou is, maar desondanks het die stad teen die middel van die 19de eeu 'n vroeë fase van industrialisering beleef wat in die 1880's merkbaar versnel het. Fabrieke het veral in die Centro storico se mees westelike randsone, veral op die eiland Giudecca, en op die eiland Murano in die noorde van die strandmeer ontstaan. Die fase van ''neoinsularismo'', wat die ekonomiese en stedelike ontwikkeling van Venesië in die historiese omgewing van die Venesiaanse strandmeer wou bevorder, het kort ná die eeuwisseling ten einde geloop toe die beperkings, wat die klein middestad en eilande aan verdere nywerheids- en behuisingsprojekte opgelê het, al hoe meer duidelik geraak het. Om deel te hê aan verdere industriële vooruitgang, was Venesië daarop aangewese om sy stedelike ontwikkeling na die vasteland uit te brei. Retrospektief beskou was hierdie veranderde konsep 'n seën vir Venesië se historiese stadsbeeld wat radikale modernisering gespaar gebly het. === Uitbreiding na die historiese ''terraferma'' of vasteland === Een van die vroegste voorstanders van die konsep van 'n Groter Venesië of Grande Venezia, wat van die vasteland tot die Lido sou strek, met 'n nuwe seehawe as spilpunt van ekonomiese vooruitgang, was die Venesiaanse militaris en politikus Piero Foscari (1865−1923) wat in 1905 naas die bou van 'n nuwe hawe ook vir die verskuiwing van swaar nywerhede na die vasteland gepleit het. Verder is voorgestel om die verouderde behuisingstruktuur van die ''Centro storico'' deur modernisering te verbeter en duisende Venesiane (veral uit die laer inkomstegroepe) in nuwe woonbuurte op die vasteland te hervestig om die heersende druk op die eiendomsmark (met stygende huurgeldvlakke) te verminder. Foscari se plan het voorsiening gemaak vir die herstelling van die sentrale rol wat die ''Centro storico'' in die tydperk van die Republiek Venesië gespeel het – as die middelpunt van 'n stedelike stelsel waarin aan die verskillende buurte gespesialiseerde funksies oorgedra sou word. Die ekonomiese omstandighede was gunstig vir 'n radikale hersiening van Venesiaanse stadsbeplanning. Omstreeks 1900, meer as drie dekades ná die skepping van 'n Italiaanse eenheidstaat, het Venesië daarin geslaag om die ekonomiese krisis van die 19de eeu te oorkom. Die stad kon sy status as tweede belangrikste seehawe in Italië na Genua en as voorste Adriatiese hawe handhaaf. Die bestuurder van Venesië se hawe, Luciano Petit, het in sy artikel ''Il Porto di Venezia'', wat op 3 Augustus 1902 in die dagblad ''Gazzetta di Venezia'' gepubliseer is, die bou van 'n nuwe hawebekken op die vasteland voorgestel. Laat in 1909 is met die boubedrywighede vir 'n nuwe vastelandse seehawe naby Marghera begin. In 1911 is die beplanning aangepas deur voorsiening te maak vir 'n industriële hawe met aangrensende woonbuurte vir werkers. Die eerste fase is in 1913 voltooi, maar weens die [[Eerste Wêreldoorlog]] is boubedrywighede in die volgende jaar voorlopig gestaak. === Fascistiese stadsbeplanning vir Grande Venezia === Foscari se konsep vir 'n groter Venesië is ná die Eerste Wêreldoorlog hervat en deur die fascistiese bewind onder Benito Mussolini verwesenlik. 'n Belangrike plaaslike dryfkrag agter die plan was die Venesiaanse nyweraar graaf Giuseppe Volpi di Misurata wat in die tydperk tussen die wêreldoorloë beslissende invloed op die openbare en politieke lewe in die Strandmeerstad uitgeoefen het. Die uitgangspunt vir die herstrukturering van Venesië in die 1920's en 1930's was die haweprojek in Marghera. Soos reeds voor die oorlog beplan, is aan elkeen van die stadsbuurte besondere funksies binne die politieke en ekonomiese raamwerk vir Grande Venezia toegewys: * Die gerestoureerde ''Centro storico'' sou as die administratiewe setel en sakespilpunt van Groter Venesië fungeer, as sy toeristiese hoofbesienswaardigheid, sy kulturele sentrum en as die buurt waar luukse behuising vir welvarendes sou ontstaan. * Nywerhede en handelsondernemings sou in die nuwe hawebuurt Marghera saamgetrek word. * Die vastelandse Mestre sou as residensiële en sakebuurt dien. * [[Lido di Venezia]] sou uitgebou word as eksklusiewe residensiële voorstad en toeristetrekpleister. 'n Sodanige funksionele verdeling sou ondenkbaar gewees het sonder 'n doeltreffende vervoernetwerk waardeur die stadsbuurte met mekaar verbind word. Verkeersbeplanning het dus sentraal gestaan in die fascistiese ontwikkelingsplan. 'n Ander voorwaarde was die uitbreiding van die stadsgebied. Vir die Marghera-projek is die gebiede van Bottenigo en Marghera met Malcontenta reeds in 1917 by Venesië ingelyf. Ná die oorlog is Pellestrina (1923), Murano en Burano (1924) en Mestre (1926, saam met Chirignago, Farvaro en Zelarino) administratief ingesluit by die strandmeerstad. Lido di Venezia het met sy historiese nedersettings Lido, Malamocco en Alberoni reeds sedert 1883 deel uitgemaak van Venesië. === Porto Marghera === [[Lêer:Il Sole Muore (24786504593).jpg|duimnael|Sononder oor Porto Marghera]] Die hersiene planne vir die nuwe hawe in Marghera het voorsiening gemaak vir 'n moderne handels- en nywerheidshawe, 'n hawe waar ruolie-invoere gehanteer kon word en aangrensende industriële sones. Wes van die hawe is woonbuurte vir 30&nbsp;000 bewoners beplan. Die verdrag oor die oprigting van hawe en woonbuurt is op 23 Julie 1917 in Rome onderteken. Graaf Volpi het sekere voorregte ingepalm soos die eksklusiewe konsessie vir die bou van hawegeriewe. In 1926 is erwe in staatsbesit kosteloos aan hom beskikbaar gestel en sy uitgawes in verband met die onteiening van privaat eiendomme deur die staat vergoed. Ook het Volpi staatssubsidies ontvang vir sy haweprojek. Die munisipaliteit Venesië het die bou van strate en woonbuurte befonds en hulle van dienste soos riolering, water en beligting voorsien. Volpi se kragverskaffer, die ''Società Adriatica di Elettricità (SADE)'', het beleggings van Italië se grootste ondernemings deur lae elektrisiteitstariewe bevorder. Veral ondernemings uit die metaalbedryf soos die ''Società Alluminio Veneto Anonima (SAVA)'', die ''Società Lavorazione Leghe Leggere (L.L.L.)'', ''ILVA'' met staalaanlegte en ''Monteccio'' met lood- en sinkaanlegte het hulle hier kom vestig. Ewe belangrik was die chemiese bedryf met ondernemings soos ''Montecatini'' en die ''AGIP''-raffinaderye, skeepsbou (''Cantieri Navali Breda'' en ''Cantieri delle Acciaierie di Venezia'') en voedselverwerking (''Chiari & Forti S.A. Molini''). Hawegeriewe, wat met die Noord-Italiaanse rivierstelsel verbind is, en verwerkende nywerhede was in staat om onverwerkte goedere te verwerk en te veredel voordat hulle na hul bestemmings vervoer is. Vir die fascistiese bewind was Marghera se belangrikheid nie beperk tot die industrialisering van Venesië nie. Dit het ook strategiese waarde gehad in die bewind se strewe na ekonomiese outarkie. === Residensiële buurte in Mestre en Marghera === Vir die nuwe woonbuurte in Marghera, wat volgens planne van die ingenieur Pietro Emilio Emmer ontstaan het, het onder andere Engelse [[Tuinstad|tuinstede]] as voorbeeld gedien. In die tydperk tot 1940 is meer as 600 woonstelgeboue voltooi. Anders as beplan het nie net Venesiane uit die digbevolkte ''Centro storico'' aangetrokke gevoel tot die nuwe woonbuurte nie. Ook baie bewoners van ander munisipalieite het begin om hierheen te verhuis. Die bevolking van Mestre het eweneens vinnig gegroei, van 11&nbsp;000 in 1901 tot 22&nbsp;000 in 1916 en 40&nbsp;000 in 1935. As oorspronklik selfstandige nedersetting het Mestre kort voor lank 'n periferiese buurt van Venesië geword wat deur padbouprojekte in die Strandmeerstad se vervoernetwerk geïntegreer is. === ''Centro storico'' en Lido === [[Lêer:Venice Grand Canal (36307754951).jpg|duimnael|'n Nagtelike uitsig oor die Canal Grande]] Die ''Centro storico'' het in die proses sommige van sy stedelike funksies aan die periferie afgestaan. Op nasionale en internasionale vlak is sy status nogtans verhef tot dié van 'n eersterangse spilpunt van wêreldtoerisme en kultuur. Toerisme het gevorder tot die hoofbron van inkomste in die historiese middestad. Venesië se reputasie as internasionale kunsmetropool is gevestig met die kunsuitstalling Biënnale. Die ''Esposizione Biennale Internazionale dell'Arte'' is vanaf 1928 as permanente kunsskou gehou en het drie jaar later outonome regstatus verwerf – onder voorsitterskap van graaf Volpi. Die Biënnale se status as kunsuitstalling van nasionale rang het beteken dat die fascistiese regering in Rome regstreeks invloed daarop uitgeoefen het. Sy kunnsprektrum is bestendig uitgebrei deur die insluiting van musiek, film- en toneelkuns. So is vanaf 1930 ook 'n ''Festival della musica contemporanea'' gehou, gevolg deur die filmfees ''Mostra internazionale d'arte cinematografica'' (vanaf 1932) en die ''Festival del Teatro'' (vanaf 1934). In die tydperk tussen die wêreldoorloë is die Biënnale se uitstalterrein in die ''Giardini Pubblichi'' uitgebou, onder meer deur die oprigting van nuwe pawiljoens vir deelnemende lande, dikwels volgens historiserende boustyle. Die sentrale Italiaanse pawiljoen het in 1932 volgens planne van Duilio Torres as puristiese neoklassieke gebou ontstaan. Die bou van 'n kasino is nie alleen met die oog op Venesië se toeristiese aantreklikheid besluit nie, maar ook om finansiële middele te verkry vir die onderhoud van Venesië se befaamde operateater ''La Fenice'', die herlewing van karnavaltradisies en opelugopvoerings van toneelstukke en konserte. Om behuisingstandaarde in die ''Centro storico'' te verbeter en die historiese sentrum op te knap volgens sy nuwe funksies binne die stedelike struktuur van Grande Venezia, is enkele projekte reeds in die 1930's aangepak. In 1939 het die ''Progetto per massima per il piano di risanamento di Venezia insulare'' voorsiening gemaak vir omvattende herstelwerk en modernisering. Die inwonertal, wat nog in 1931 130&nbsp;000 beloop het, sou met 35&nbsp;000 vermimder word. Bewoners sou hervestig word op die Lido, Sant'Elena, Giudecca, Murano – of op die vasteland as hulle vir werksgeleenthede in Marghera in aanmerking sou kom. Die woondigtheid sou verder verminder word deur die bebouing van ongebruikte terrein en [[landwinning]]. Naas die restourasie van historiese geboue is die aanpassing van stedelike strukture deur die bou van hoër woonstelgeboue en die verbreding van kanale oorweeg. Sommige van die maatreëls, wat onder die fascistiese bewind beplan is, is ook ná die Tweede Wêreldoorlog nog toegepas. Vermaakgeriewe op die Lido di Venezia is aangevul deur teaters, feessale, 'n akwarium, kasino, rolprentteater en die nuwe Luna-park. Lido was steeds 'n woonbuurt vir welgesteldes, maar met die oprigting van nuwe geriewe soos helioterapeutiese instellings het sy herstellingsgeriewe toeganklik geword vir breër sosiale lae. == Vervoer == === Spoorvervoer === [[Lêer:Venezia Santa Lucia Train Station R02.jpg|duimnael|Die moderne treinstasie Venezia Santa Lucia in Cannaregio is regstreeks aan die Canal Grande met sy waterbushaltes geleë]] Venesië word deur twee groot treinstasies bedien – Venezia Mestre op die vasteland en Venezia Santa Lucia wat in die sestiere Cannaregio en regstreeks aan die Canal Grande geleë is. Die spoorwegonderneming ''[[Trenitalia]]'' bedien van hier roetes na ander stede in Veneto (soos Treviso, Verona, Padua en Venezia Mestre asook elders op die vasteland), terwyl ''.italo'' se netwerk van hoëspoedtreine Venesië met ander groot Italiaanse metropole verbind. So is daar byvoorbeeld sestien treinverbindings daagliks na Milaan. Die befaamde luukse treinroete Venice Simplon-Orient Express, wat in 1883 deur die Belg Georges Nagelmackers gevestig en in 1977 tydelik gestaak is, is in 1982 hervat en bedien die roete tussen [[Londen]] en Venesië via [[Parys]] (sommige roetes bedien ook [[Boedapest]], [[Praag]] en [[Wene]]). Die treinrit vanuit Londen loop oor ’n afstand van meer as 1000 myl en duur sowat 32 ure. Vanuit Venesië word die oosterse roete na [[Istanboel]] bedien. Ook is daar in 2013 ’n [[Skandinawië|Skandinawiese]] roete gevestig wat [[Stockholm]] en [[Kopenhagen]] met Venesië verbind. === Watervervoer === [[Lêer:VE 7970 Vaporetto 4.JPG|duimnael|’n Reeks 80-vaporetto. Hierdie ouer reeks beskik nog oor boegsitplekke wat in nuwer variante afgeskaf is. Passasiers het ongelukkig dikwels opgestaan om foto’s te neem en sodoende die bestuurder se sig belemmer]] Naby Venezia Santa Lucia is aandoenplekke van Venesië se dieselaangedrewe waterbusse, die sogenaamde ''vaporetti'' met ’n kapasiteit van 230 passasiers, geleë. Hulle vorm die ruggraat van Venesië se watergebaseerde openbare vervoerstelsel in die Centro storico en die uitgestrekte strandmeergebied met sy verder af geleë eilande. Lyn 1 verbind Santa Lucia met die langgestrekte strandeiland [[Lido di Venezia]] aan die Adriatiese See. Sy roete langs die Canal Grande verseker dat dit een van die gewildste lyne vir toeriste is. ''Vaporetto'' beteken “klein stoomboot” - ’n verwysing na Venesië se oorspronklike stoomgedrewe waterbusstelsel. Hul wye en plat enkeldek-ontwerp verseker enersyds dat passasiers die bes moontlike uitsig tydens hul vaart kan geniet, andersyds is hulle maklik toeganklik vir rolstoele en kinderwaens. Al word roetes dikwels aangepas en gewysig, is vaporetti uiters betroubaar en steeds betyds. Die standaardontwerp word aangevul deur ’n kleiner, vinniger tipe waterbus vir ’n maksimum van 160 passasiers, die ''motoscafo''. Vir vaarte na die Lido en die buitenste eilande is daar ook dubbeldek-waterbusse, sogenaamde ''motonavi'' met ’n kapasiteit van sowat 600 passasiers. === Motorvervoer === [[Lêer:Venise Aero Pont de la Liberté.jpg|duimnael|Die gekombineerde spoorweg- en motorbrug ''Ponte della Libertà'' ("Vryheidsbrug") verbind die historiese middestad van Venesië met die vasteland]] [[Lêer:Venice, Italy — People Mover of Venice.jpg|duimnael|Die kabelspoortrein ''People Mover'' neem besoekers van die parkeerterreine op die eiland Tronchetto na die Piazzale Roma naby die Canal Grande waar hulle toegang het tot die stad se waterbusstelsel]] [[Lêer:Mestre R01.jpg|duimnael|[[Mestre]], die vastelandse deel van Venesië, met die ''Ponte della Libertà''. 'n Rit oor die brug – per trein of per motor – is 'n besondere belewenis vir besoekers]] Die historiese middestad of ''Centro storico'' is nie toeganklik vir motorvoertuie nie – in teenstelling met die vastelandse woon- en nywerheidsbuurte van Mestre en die Lido di Venezia. Bestuurders moet gebruik maak van parkeergeriewe in die stadsdeel (sestiere) Santa Croce in die uiterste weste van die ''Centro storico''. Hierdie parkeerterreine word – soos dié op die eiland Tronchetto – deur die gekombineerde spoorweg- en motorbrug ''Ponte della Libertà'' met Mestre op die vasteland verbind. 'n Kabelspoortrein, genoem ''People Mover'', neem besoekers na die Piazzale Roma naby die treinstasie en die Canal Grande waar hulle toegang tot die Venesiaanse waterbusstelsel het. == Sport == === Roeisport en ''cultura acquea'' === [[Lêer:Laguna Véneta - panoramio.jpg|duimnael|''Voga alla veneta'']] Gegewe sy ligging temidde van 'n strandmeer, is roeisport steeds een van Venesiane se gunstelingtydverdrywe. Weens die sandbanke en vlakwater in die strandmeer word die sport in Venesië tradisioneel deur staande roeiers beoefen wat vooruit kyk. Na hierdie roeisoort word verwys as ''voga alla veneta'', in teenstelling met sittende roeisport of ''voga all'inglese''. Baie van Venesië se bootswerwe (''cantieri'') huisves roeiklubs wat gedeeltelik deur die stadsraad befonds word om Venesiaanse tradisies te bewaar. Die klubs bied roeilesse aan, organiseer regatta's en hou funksies en sosiale byeenkomste. Die oudste roeivereniging is die ''Reale Società Canottieri Bucintoro 1882''. == Internasionale verhoudings == === Susterstede === {{columns-list|3| * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Suzhou, Jiangsu|Suzhou]], [[Volksrepubliek China]], sedert 1980.<ref name="Susterstede">{{it}} {{cite web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/gemellaggi-e-accordi |title=Gemellaggi e Accordi |publisher=Venesië |date=5 Desember 2023 |accessdate=20 Mei 2024}}</ref> * {{vlagikoon|Estland}} [[Tallinn]], [[Estland]], sedert 1980.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Bosnië en Herzegowina}} [[Sarajevo]], [[Bosnië en Herzegowina]], sedert 1994.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Turkye}} [[Istanboel]], [[Turkye]], sedert 2007.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Armenië}} [[Jerewan]], [[Armenië]], sedert 2011.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Rusland}} [[Sint Petersburg]], [[Rusland]], sedert 2012.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kroasië}} [[Dubrovnik]], [[Kroasië]], sedert 2012.<ref name="Susterstede" /> }} === Vennootskappe === {{columns-list|3| * {{vlagikoon|Duitsland}} [[Neurenberg]], [[Duitsland]], sedert 1999.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Griekeland}} Kedke, [[Griekeland]], sedert 2000.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Qingdao]], [[Volksrepubliek China]], sedert 2001.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Italië}} Departement van Buitelandse Sake, [[Italië]], sedert 2001.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Griekeland}} [[Thessaloniki]], [[Griekeland]], sedert 2003.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Miami]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 2020.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Odesa]], [[Oekraïne]], sedert 2022.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Japan}} [[Hirosjima]], [[Japan]], sedert 2023.<ref name="Susterstede" /> }} == Bekende boorlinge == * [[Carlo Scarpa]], argitek en ontwerper (1906−1978) == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Venice|Venesië}} ; Amptelike webtuiste ---- * {{it}} [http://www.comune.venezia.it/ Amptelike webwerf] ; Wêrelderfenis ---- * {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/394.htm Amptelike Unesco-webtuiste] * {{en}} [http://www.venicethefuture.com/uk/patrimonio Venice and its lagoons] ; Ensiklopediese inligting ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Venice|title=Venice|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=20 Mei 2024}} ; Boukuns ---- * {{de}} [https://www.passengeronearth.com/venedig-stadt-auf-pfaehlen/ ''Passenger on Earth: Venedig – Ist die ganze Stadt auf Pfählen gebaut?''] ; Musiek ---- * {{de}} [https://www.elbphilharmonie.de/de/blog/venedig-ein-name-wie-musik/242 ''Elbphilharmonie Hamburg – Venedig: Ein Name wie Musik''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190725172452/https://www.elbphilharmonie.de/de/blog/venedig-ein-name-wie-musik/242 |date=25 Julie 2019 }} ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage|Venice|Venesië}} * {{en}} [http://www.veneziaunica.it/en ''Venezia Unica – Official City of Venice Tourist and Travel Information''] ; Kulturele geskiedenis – Lord Byron ---- * {{en}} [https://www.venetoinside.com/hidden-treasures/post/on-the-trail-of-lord-byron-in-venice/ ''Discover Veneto – On the trail of Lord Byron in Venice''] * {{en}} [https://www.spectator.co.uk/2018/03/notes-on-lord-byron-in-venice/ ''The Spectator: Notes on... Lord Byron in Venice''] ; Grand Tour ---- * {{en}} [https://www.thegrandtourinvenice.com/ ''The Grand Tour in Venice''] * {{en}} [https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/italy/venice/8061039/Canalettos-Venice-a-city-for-pleasure-seekers.html ''The Telegraph: Canaletto's Venice – a city for pleasure seekers''] ; Belle Époque ---- * {{en}} [http://www.dailymail.co.uk/travel/travel_news/article-3695317/Victorian-Venice-COLOUR-Vibrant-postcards-late-19th-century-reveal-timeless-beauty-Italian-tourism-hotspot.html ''Mail Online: Victorian Venice in colour''] ; Acqua alta – oorstromings ---- * {{en}} [https://www.theguardian.com/world/gallery/2018/oct/29/venice-flooded-by-high-tide-in-pictures ''The Guardian, 29 Oktober 2018: Venice flooded by high tide – in pictures''] * {{en}} [https://www.theguardian.com/environment/2019/nov/13/waves-in-st-marks-square-as-venice-flooded-highest-tide-in-50-years ''The Guardian, 13 November 2019: Two people die as Venice floods at highest level in 50 years''] * {{en}} [https://www.theguardian.com/weather/gallery/2019/nov/13/flooding-in-venice-in-pictures ''The Guardian, 13 November 2019: Flooding in Venice – in pictures''] ; Media ---- * {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=1_5n1EfcWyM ''YouTube.com: Around the World in 4K – Venice''] * {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=peQMP-b0XqM ''YouTube.com: Oliver Astrologo – Venezia''] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nedersettings langs die Middellandse See]] [[Kategorie:Venesië| ]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Italië]] h5j5nbgeirvmzfjwduit24ymck48jy4 0 17678 2913071 2912925 2026-06-22T15:07:06Z Sobaka 328 /* Fusillering */ Verkort, behou die belangrikste feite en sluit die meer emosionele en anekdotiese besonderhede uit wat nie nodig is vir 'n neutrale ensiklopediese styl nie. 2913071 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre persoon | naam = Gideon Scheepers | beeld = Kmdt Gideon Scheepers as artilleris en hoof van die seinkorps.jpg | byskrif = Kmdt. Gideon Scheepers as artilleris en hoof van die seinkorps | gebore = 4 April 1878 | oorlede = {{SDEO|1878|4|4|1902|1|18}} | begraweplek_etiket = | begraweplek = Onbekend | geboorteplek = [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]] | sterfteplek = [[Graaff-Reinet]] | begraweplek_koordinate = <!-- {{Koördinate|grade|minute|N of S|grade|minute|O of W|aansig=inlyn,titel}} --> | bynaam = | geboortenaam = Gideon Jacobus Scheepers | lojaliteit = {{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} {{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Boere]] | tak = Heliografie | diensjare = 1899–1902 | rang = Kommandant | diensnommer = | eenheid = Verkenningskommando | poste = | oorloë = [[Tweede Vryheidsoorlog]]<br />--[[Slag van Magersfontein]]<br />--[[Slag van Paardeberg]] | oorloë_etiket = | toekennings = | familie = | anderwerk = }} Kommandant '''Gideon Scheepers''' (*[[4 April]] [[1878]] – †[[18 Januarie]] [[1902]]) was ʼn Boere- militêre leier en [[Heliograaf|heliografis]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. == Vroeë lewe == Gideon Jacobus Scheepers is op 4 April 1878 op die plaas Grootlaagte, naby [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]], Transvaal, in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ZAR) gebore as die seun van Jacobus Johannes Scheepers en Sophia Charlotte (née Van der Merwe).<ref name="preller1940" /> Volgens oorlewering het president [[Paul Kruger]] jong mans aangemoedig om by die Staatsartillerie aan te sluit omdat dit goeie loopbaanvooruitsigte gebied het en verdere studie moontlik gemaak het. Dit het Scheepers daartoe beweeg om by die Staatsartillerie aan te sluit, waar hy opleiding in veldtelegrafie ontvang het. Hy het in 1894, op sestienjarige ouderdom, tot die militêre diens van die ZAR toegetree nadat hy 'n weerbare burger geword het. Benewens sy militêre opleiding het Scheepers, soos die ander artilleriste, algemene skoolonderrig van die latere majoor Thomas Kroon ontvang. Hoewel hy aanvanklik met Nederlandse grammatika gesukkel het, het hy dit mettertyd goed bemeester. Teen 1898 was Scheepers reeds 'n bekwame heliografis. Hy is toe versoek om by die [[Oranje-Vrystaat|Vrystaatse]] Artillerie aan te sluit ten einde die veldtelegrafiediens daar te vestig. Hy is tydelik aan die Vrystaatse Artillerie afgestaan met die verstandhouding dat hy ná voltooiing van sy opdrag na sy oorspronklike korps sou terugkeer. Vir meer as 'n jaar, tot ongeveer September 1899, het Scheepers jong veldtelegrafiste van die Vrystaatse Artillerie in Bloemfontein opgelei. Toe die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in Oktober 1899 uitbreek, kon bykans elke Vrystaatse kommando-eenheid van jong heliografiste voorsien word. Hoewel hulle nog nie volledig gekwalifiseerd was nie, was hulle reeds vertroud met [[Morsekode]] en die gebruik van heliograwe. Verskeie van hierdie manne het later tydens die oorlog uitnemende diens gelewer. In Augustus 1899, sowat ses weke voor die uitbreek van die oorlog, was Scheepers, toe reeds 'n sersant, besig met die oprigting van 'n heliograafverbinding tussen Bloemfontein en Pretoria. Die inisiatief vir dié verbinding het uit Pretoria gekom. Hoewel hy in Augustus 1899 na Pretoria teruggeroep is, het president [[Marthinus Theunis Steyn|M.T. Steyn]] hom versoek om voorlopig in die Vrystaat aan te bly. Gevolglik het hy nie na Transvaal teruggekeer nie, maar by generaal [[Piet Cronjé]] se kommando aangesluit. Hy was onder meer teenwoordig tydens die [[Slag van Magersfontein]].<ref name="preller1940" /> == Tweede Vryheidsoorlog == [[Beeld:Scheepers.jpg|links|duimnael|200px|Kmdt. Gideon Scheepers.]] Toe die [[Tweede Vryheidsoorlog]] uitbreek, het Scheepers by generaal [[Piet Cronjé]] se kommando aangesluit en was hy teenwoordig tydens die [[Slag van Magersfontein]]. Toe Cronjé en sy mag op 27 Februarie 1900, bekend as Amajubadag, by [[Paardeberg]] aan die Modderrivier omsingel en tot oorgawe gedwing is, het Scheepers daarin geslaag om te ontsnap. Hy het later aan sy moeder geskryf: : ''"Juist 'n halfuur voordat de Engelsen het hoofdlager omsingelden, werd ik weggeroepen om 'n kabel te leggen en soedoende ben ik uitgekomen. Ou Cronjé heeft zich zeer zwak gedragen en is nu (2 Maart) krygsgevangen genomen met byna 6 000 Boeren. Wy gevoelen ons allen erg kwaad, dat zóveel Boeren niet instaat waren om 'n pad door te vechten en uit te komen, 'n waarachtige schande!"'' Cronjé se mag het uit ongeveer 3 918 burgers bestaan, uitgesluit die vroue en ander nie-vegtende persone wat saam met die kommando gereis het. Kort voor die oorgawe het kaptein [[Danie Theron]] deur die Britse linies beweeg met 'n voorstel van generaal [[Christiaan de Wet]] dat Cronjé saam met De Wet 'n uitbraakpoging moes onderneem. Die krygsraad het egter die voorstel verwerp, waarna Cronjé die volgende dag oorgegee het. Ná sy ontsnapping het Scheepers vir 'n tydperk as gewone burger onder generaal De Wet gedien. Omstreeks Mei 1900 is hy tot kaptein bevorder en in bevel van 'n klein verkenningseenheid geplaas.<ref>Shearing, supra, bl. 19.</ref> Hy was saam met Danie Theron teenwoordig tydens die Britse omsingeling van generaal [[Marthinus Prinsloo]] se mag in die [[Brandwaterkom]] in Julie 1900, toe sowat 7 000 Boere gevange geneem is. Nadat Theron se korps na Transvaal teruggekeer het, het Scheepers nog tot die einde van 1900 in die omgewing van De Wet se magte gebly. Generaal [[Louis Botha]] het hom daarna as kommandant aangestel met die opdrag om die [[Kaapkolonie]] binne te gaan, Britse verbindingslyne te ontwrig, infrastruktuur te saboteer en steun onder [[Kaapse Rebelle] te werf. === Bedrywighede in die Kaapkolonie === Op 15 Desember 1900 het Scheepers, met sowat twintig Transvaalse en Vrystaatse burgers, saam met generaal [[J.B.M. Hertzog]] langs die Basoetogrens opgetrek en die [[Oranjerivier]] naby [[Rouxville]] oorgesteek.<ref>Shearing, supra, bl. 29.</ref> Kort daarna het hy naby [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg]] in die Kaap 'n spoorlyn opgeblaas. Dit was die eerste aanduiding vir die Britse owerhede dat 'n Boeremag die Kaapkolonie binnegedring het. Die Britse reaksie het die bewaking van spoorlyne verskerp, die oprigting van blokhuise versnel en die ontplooiing van addisionele troepe genoodsaak. Scheepers was die eerste Boer-offisier wat ná Desember 1900 die Kaapkolonie binnegedring en voortdurend daar geopereer het. Sy kommando het mettertyd tot ongeveer 150 uitgesoekte burgers gegroei, terwyl hy die rang van kommandant beklee het. Tydens die [[Beleg van Kimberley]] het Scheepers twee gevange swart persone laat teregstel nadat hulle van [[spioenasie]] vir die Britse magte beskuldig is.<ref>Shearing, supra, bl. 16.</ref> Na Scheepers het ander Boere aanvoerders soos [[Pieter Hendrik Kritzinger|Kritzinger]], Lötter, Lategan, Malan, Maritz en Smuts hulle verskyning in Noord Kaapland gemaak terwyl Dirk Hertzog en Brand ‘n tyd daar was maar weer na die Vrystaat teruggekeer het. Met die tweede verskyning van Kritzinger en ander kommandante soos Lötter, Fouché en Lategan, wat in oorleg met mekaar opgetree het, het Scheepers homself onder generaal Kritzinger geplaas.<ref name="preller1940">{{Cite book |last=Preller |first=Gustav Schoeman |title=Scheepers se Dagboek |date=1940 |publisher=Nasionale Pers Beperk |year=1940 |edition=2nd |location=Kaapstad, Bloemfontein, Port Elizabeth. |publication-date=1940 |trans-title=Scheepers Diary}}</ref> Binne 8 weke in die Kaapkolonie het sy paaie met kommandant Kritzinger geskei.<ref>Shearing, supra, bl. 55.</ref> Kritzinger was terug in die Vrystaat op 29 April 1901. Hy het weer op 16 Mei die Oranjerivier oorgesteek.<ref>Neville Gomm, ''Commandant P.H. Kritzinger in the Cape,''Military History Journal, vol. 1, No. 7</ref>) In Julie 1901 het Kritzinger aan Scheepers geskryf en sy spyt uitgespreek oor Scheepers se afbrand van wonings. Hy vertrou dat Scheepers dit sal staak. Kritzinger was gekant teen die afbrand van private wonings want dit het vyandskap tussen die Boere en “Engelsch gesinde Afrikanders” verwek.<ref>Shearing, supra, bl. 109, nota 3.</ref> Generaal [[Wynand Malan]] het Scheepers ook gewaarsku dat die afbrand van huise nie hul saak bevorder nie.<ref>Shearing, supra, bl. 67. Die outeurs maak staat op Oorlogsavonture van genl. Wynand Malan deur Pieterse, bl. 239.</ref> Nadat hy Kaapse Rebelle gewerf het, is hy op 22-jarige leeftyd bevorder tot kommandant van ʼn 150-maneenheid, die Witkoppenkommando (na aanleiding van die wit band op hul hoede),<ref name="Travel">{{cite web |url=http://www.travelkaroo.co.za/news-article/49/The-Karoos-eternal-Commandant- |title=Die Karoo se ewige kommandant |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=travelkaroo.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922005336/http://www.travelkaroo.co.za/news-article/49/The-Karoos-eternal-Commandant- |archive-date=22 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> wat die Britse troepe die stryd in die [[Kaapkolonie]] moet aansê. Die klein kommando het veral sukses om Britse spoor- en telegraafverbindings in die Oos-Kaap te saboteer, terwyl hinderlae die Britse troepe verliese toedien. Hy het ook nie-blankes tereggestel wat hulle aan spioenasie vir die Engelse skuldig gemaak het. In hierdie skermutselinge word Scheepers se heldhaftigheid ten toon gestel. Dit lei daartoe dat Scheepers se teenwoordigheid in die Kaapkolonie meebring dat baie Kapenaars by die Boeremagte aansluit teen Brittanje. Gedurende 1901 is sy kommando hoofsaaklik in distrikte van [[Graaff-Reinet]], [[Cradock]], [[Murraysburg]] en [[Montagu]] bedrywig. Gedurende die eerste helfte van 1901 was Murraysburg ʼn veilige hawe vir die Boerekrygers omdat daar nie genoeg mense uit die dorp bereid was om te help met die beskerming van die dorp nie.<ref name="Heritage">{{cite web |url=http://www.heritage.org.za/karoo/murray.htm |title=Murraysburg: rustigheid vir omgewingsbewustes en eko-bewakers |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Kaapstadse Erfenistrust |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120422214351/http://www.heritage.org.za/karoo/murray.htm |archive-date=22 April 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Op 27 Junie 1901 het Scheepers vir die burgemeester van Murraysburg gesê dat indien die Britte die dorp nie binne agt dae in garnisoen lê nie, hy alle openbare kantore sou afbrand. Die Britte het nie reageer op die dreigement nie en op 6 Julie is die openbare kantoor, poskantoor, hoofkonstabel se kantoor, die winkel van Herbert Sharwood en Rose-Innes se huis aan die brand gesteek.<ref name="Heritage" /> === Siekte === [[Beeld:Gideon Scheepers op Beaufort-Wes.jpg|duimnael|270px|regs|Scheepers en sr. Johnson in Beaufort-Wes hospitaal.]] Scheepers se gesondheid het reeds vroeg in September 1901 begin verswak. Teen die begin van Oktober was hy en sy kommando in die Langberge suid van Ladismith. Hoewel hy te siek was om te perd te ry, het hy steeds die bewegings van sy kommando beheer. Op 4 Oktober 1901 het die kommando tot by die Witteberge gevorder, maar 'n tekort aan perdevoer het hulle genoop om noordwaarts terug te beweeg in die rigting van Ladismith. By die plase Buffelsfontein en Okkert se Kraal het Britse magte hulle in 'n hinderlaag gelei en tussen die berge vasgekeer. Ná 'n dag van gevegte het Scheepers tien manne deur gevangenskap of verwonding verloor. Die kommando het daarna suidwaarts in die rigting van Riversdal beweeg en op 7 Oktober by die Anysberg gerus. Op Scheepers se versoek het 'n dokter van Ladismith hom daar ondersoek. Teen 9 Oktober was sy toestand ernstig, en terwyl die kommando in die rigting van Prins Albert beweeg het, moes hy gedra word. In die vroeë oggendure van 10 Oktober 1901 het Scheepers probeer om sy reis voort te sit, maar was fisiek nie meer daartoe in staat nie. Hy het later geskryf: ''"''Ik trachtte met al de kracht in myn vermogen om myzelven van het bed te krygen, doch te vergeefs.''"'' Die kommando het hom op die plaas Kopjeskraal, naby die huidige Prins Albertweg-stasie, agtergelaat sodat die res kon ontsnap. Britse troepe het hom later dieselfde dag gevind en onmiddellik mediese hulp ontbied. Dr. Mearns het sy toestand as 'n ernstige ingewandsiekte met moontlike blindedermontsteking gediagnoseer.Shearing, supra, p. 144. Op 8 November 1901 het Scheepers aan sy moeder geskryf dat hy aan ingewandekoors ly. Gedurende die 1930's het sommige van sy voormalige makkers beweer dat hy moontlik vergiftig is.Rodney Constantine, ''The Poisoning of Gideon Scheepers'', Kaapstad, Afrika-instituut, 1998. Die historikus Shearing het egter gespekuleer dat sy simptome moontlik met depressie of posttraumatiese stresversteuring verband kon hou.Shearing, supra, p. 146. Scheepers is aanvanklik in 'n hospitaal op [[Matjiesfontein]] behandel voordat hy na [[Beaufort-Wes]] oorgeplaas is. Hy is onder streng militêre bewaking aangehou. Hoewel sy toestand aanvanklik swak was en hy dikwels gedra moes word, het sy gesondheid geleidelik verbeter. Later kon hy weer briewe skryf en besoekers ontvang. Op 14 November 1901 is hy na Naauwpoort vervoer en daarna na [[Graaff-Reinet]], waar hy op 9 Desember aangekom het. Ondanks sy gedeeltelike herstel het sy swak gesondheid die verloop van sy verhoor bemoeilik, en verskeie sittings moes uitgestel word weens siekte. === Verhoor en vonnis === Weens sy swak gesondheid is verskeie sittings van Scheepers se verhoor uitgestel. Op 27 Desember 1901 het die verrigtinge hervat, ondanks die feit dat hy volgens berigte aan hoë koors gely het. Die saak is op 28 Desember afgehandel. Scheepers het die regverdigheid van die verrigtinge bevraagteken en in sy dagboek geskryf dat hy nie geglo het dat hy 'n billike verhoor ontvang het nie. Hy het onder meer geskryf: ''"Wy Afrikaners zullen onder de Engelsman nooit recht zien."'' Ná sy skuldigbevinding het hy soortgelyke gevoelens in sy korrespondensie uitgespreek. Generaal P.H. Kritzinger, Scheepers se meerdere, is gedurende dieselfde tydperk in dieselfde gevangenis aangehou, maar daar is nie aan Scheepers toestemming verleen om met hom te konsulteer nie. Op 17 Januarie 1902 is die doodsvonnis aan Scheepers voorgelees. Volgens ooggetuieverslae het hy die uitspraak kalm ontvang. Hy het versoek dat die vonnis deur lede van die Britse Guards-regiment uitgevoer word eerder as deur die Kaapse Vrywilligerkorps, en die versoek is toegestaan. Op die oggend van 18 Januarie 1902 is die teregstelling kortliks uitgestel voordat Scheepers later dieselfde dag meegedeel is dat dit die middag sou plaasvind. == Aanklagte == Scheepers het op 16 aanklagte tereggestaan: sewe aanklagte van moord, een van poging tot moord, een van die gebruik van gevangenes as beskerming in 'n vuurlinie, een van mishandeling van gevangenes, drie van lyfstraf, twee van saakbeskadiging (insluitend spoorweg-sabotasie) en een van brandstigting, wat 15 afsonderlike voorvalle ingesluit het. Die vervolging het 52 getuies geroep.<ref>Louis Creswicke, ''South Africa and the Transvaal War'', vol. VII, Kenneth Maclennan, Manchester, bl. 146–148.</ref> Scheepers is deur die prokureur Thomas (Tom) Auret verdedig.<ref>Shearing, supra, bl. 150.</ref> === Verhoor === [[Beeld:Inligtingsbord langs die Gideon Scheepers-gedenkteken aan die grens van die Camdeboo Nasionale Park, Morné van Rooyen, 11 Junie 2012.jpg|duimnael|regs|270px|Inligtingsbord langs die Gideon Scheepers-gedenkteken aan die grens van die [[Kamdeboo Nasionale Park]].]] [[Beeld:Gideon Scheepers-gedenknaald buite Graaff-Reinet, Morné van Rooyen, 11 Junie 2012.jpg|duimnael|regs|230px|Die Gideon Scheepers-gedenknaald buite Graaff-Reinet.]] Scheepers het tereg gestaan op 16 aanklagte: sewe van moord, een van poging tot moord, een aanklag dat hy gevangenes in ’n vuurlinie geplaas het, een van mishandeling van gevangenes, drie aanklagte dat hy mense ’n loesing (met ’n sambok) gegee het, twee aanklagte van saakbeskadiging (spoorlyn en trein) en een aanklag van brandstigting (wat 15 insidente ingesluit het). Die aanklaer het 52 getuies geroep.<ref>Louis Creswicke, South Africa and the Transvaal War, volume VII, Kenneth Maclennan,Manchester p. 146-8 ook op angloboerwar.com</ref> Scheepers het sy eie prokureur, Thomas Auret, aangestel om hom te verdedig.<ref>Shearing, supra, p. 150.</ref> ; Aanklag 1 Scheepers is aangekla dat hy Jacob Fillies en Kiedo vermoor het. Hierdie insident het plaasgevind op die plaas Secretariskraal in die Murraysburgdistrik. Die eerste getuie, Sharwood, ’n winkelier, het gesê dat hy Fillies en Kiedo uitgestuur het om te gaan verken. Toe hulle nie terugkeer nie, het hy ander mense uitgestuur en hulle het op Fillies en Kiedo se liggame afgekom. In Maart 1901 het Scheepers weer by Murraysburg aangedoen en hom toe vertel dat hy twee van sy (Sharwood) se verkenners by Secretariskraal doodgeskiet het. In kruisondervraging het hy gesê dat Kritzinger en Fouché ook in dieselfde omgewing was. Later het Scheepers aangevoer dat hy aan Sharwood gesê het dat hy net gehoor het dat twee van sy spioene doodgeskiet is.<ref>Johannes Meintjes,Sword in the Sand, Kaapstad, Tafelberg,1969,p. 173; Shearing, supra, p. 151; Dr. Gustav S. Preller, Scheepers se dagboek en stryd in die Kaapland, Nasionale Pers, Kaapstad, 1938, p. 92</ref> ; Aanklag 2 Scheepers is aangekla dat hy skuldig is aan die moord van konstabel Moyewka. Die insident het plaasgevind op 18 Januarie op die plaas Brakwater in die distrik van [[Willowmore]]. John David Momberg het getuig dat hy ’n vorige lid van Scheepers se kommando was. Hy het getuig dat Scheepers aan Moyewka gesê het dat hy ’n spioen was en doodgeskiet sou word. Moyewka het toe weggehardloop en hy is geskiet. Scheepers se weergawe was dat toe Moyewka meegedeel is dat hy vrygelaat gaan word, hy weggehardloop het, en toe doodgeskiet is.<ref>Shearing, supra, p. 152; Meintjes, supra, p. 174; Preller, supra, p. 93</ref> ; Aanklag 3 In hierdie aanklag is beweer dat Scheepers vir Christian Smit vermoor het. Die insident het op 17 Maart op die plaas Uitkomst in die [[Jansenville]]-distrik plaasgevind. John Momberg en Johannes Jacobus Marais het getuig dat toe hulle op die plaas aangekom het, Smit daar vasgebind gelê het. Scheepers het opdrag gegee dat hy doodgeskiet moes word. Dit is uitgevoer. Dick Nylokoka het getuig dat hy Smit se lyk daar gevind het met drie skote deur sy kop. Scheepers het getuig dat hy niks van die insident weet nie.<ref>Meintjes, supra, 174; Shearing, supra, p. 153; Preller, supra, p. 93</ref> ; Aanklag 4 Die aanklagte was dat Scheepers skuldig is aan die moord van James Madlaila. Die moord is na bewering gepleeg op die plaas Rooiklip, [[Steytlerville]] op 7 Augustus 1901. Edith Carey het getuig dat sy by die opstal was toe die ongewapende oorledene daar aangejaag kom op ’n perd. Scheepers se manskappe het hom gejaag. Die oorledene het afgespring en op die werf gehardloop. Die manskappe het hom toe in die heup geskiet. Hulle gaan toe na ’n koppie, kom tien minute later terug en skiet hom dood. Scheepers het getuig dat sy manskappe aan hom verslag gedoen het dat die oorledene in ’n geveg doodgeskiet is. Verder weet hy niks van die insident nie.<ref>Shearing, supra, 153; Meintjes, supra, p.174; Preller, supra, p. 93.</ref> ; Aanklag 5 Scheepers is onskuldig bevind op hierdie aanklag van moord. ; Aanklag 6 Scheepers is daarvan aangekla dat hy op 7 September 1901 te De Fontein, [[Worcester]], vir John Kennedy vermoor het. Die eerste getuie was Johannes David Kriel. Hy het getuig dat Scheepers se manskappe by die plaas opgedaag het met Kennedy as ’n gevangene. Hulle het hom vertel dat Kennedy by hul laer aangekom het met ’n wit vlag. Scheepers het later opgedaag en die huis binnegegaan. Daarna is Kennedy doodgeskiet. Die eienaar van die plaas, Burger, en ’n vorige lid van Scheepers se kommando, De Beer, het hierdie weergawe bevestig. Scheepers het aangevoer dat Kennedy deur ’n krygsraad skuldig bevind is van spioenasie omdat hy in siviele drag met ’n witvlag na hul laer gekom het.<ref>Shearing, supra, p. 155; Meintjes, supra, p. 174; Preller, supra, p. 94.</ref> ; Aanklag 7 Hierdie aanklagte het betrekking gehad op die moord van Zederas, alias Jacobus Hermanus. Die voorval het by ’n winkel op 26 September plaasgevind. August Abrahams het getuig dat hy deur sy baas na die winkel gestuur is. Scheepers het hom en Zederas daarvan beskuldig dat hulle spioene is. Scheepers het hulle toe gedwing om lootjies te trek. Die verloorder, Zederas, is doodgeskiet en Abrahams is met ’n briefie na die Engelse gestuur. Daarin het Scheepers geskryf dat hy deur sy owerstes beveel is om alle naturelle-spioene dood te skiet. Die Engelse moet daarom die skuld dra vir die bloedvergieting. Scheepers het nie hierdie weergawe betwis nie.<ref>Shearing, supra, pp. 155-6; Meintjes, supra, p. 174, Preller, supra, p. 94.</ref> ; Aanklag 8 Scheepers is aangekla van poging tot moord omdat Scheepers en sy manskappe na bewering op 21 Mei 1900 naby die Marais-sylyn ’n treindrywer, Wassman, geskiet en gewond het. Henry Wassman het getuig dat klippe op die spoor gepak was en die trein het daarteen gebots. Skote is toe afgevuur en hy is gewond. Watson het getuig dat dit ’n passasierstrein was en dat daar ook vrouens en kinders op die trein was. Scheepers-hulle het sigare en perdeskoene verwyder. Scheepers het geen verskoning aangebied waarom Wassman geskiet moes word nie.<ref>Shearing, supra, p. 157; Meintjes, supra, p. 175; Preller, supra, p. 95.</ref> ; Aanklag 9 Hierdie aanklagte het betrekking op ’n loesing wat Peter Huggert toegedien is op 12 April 1901. Dit het by Vredenburg, Graaff-Reinet, gebeur. Een van Scheepers se manskappe het Huggert daarvan beskuldig dat hy voorheen hul teenwoordigheid aan die Engelse gerapporteer het. Sy baas, Gideon Smith, het getuig dat hy £10 aangebied het vir Huggert se loslating, maar dat Scheepers dit geïgnoreer het. Hy is 8 houe met ’n sambok toegedien en het toe bewusteloos geword. Scheepers het getuig dat die loesing op versoek van Smith toegedien is.<ref>Shearing, supra, 158; Meintjes, supra, p. 175, Preller, supra, p. 95.</ref> '''Aanklag 10''' Die aanklagte was dat ene Swartbooi Goxo ’n loesing toegedien is by Spitskop. Nes die vorige geval het Scheepers aangevoer dat die loesing op Swartbooi se baas se versoek uitgevoer is. Scheepers was gebelg omdat die swartes "vanzelven" sy kommando se teenwoordigheid aan die Engelse verklap het.<ref>Shearing, supra, p. 158; Preller, supra, p. 96</ref> '''Aanklag 11''' Hierdie aanklag was vir die loesing wat Jan Aanhuizen toegedien is by Buffelsfontein. Aldus Scheepers is hy 15 houe gegee, in plaas van om doodgeskiet te word, al het hy in privaatklere verkenning gedoen.<ref>Shearing, supra, p. 158; Preller, supra, p. 96.</ref> '''Aanklagte 12 en 13''' Hierdie twee aanklagte behels die barbaarse behandeling van krygsgevangenes. Scheepers het hulle beskryf as Koloniale Hollandssprekende Afrikaners.<ref>Meintjes, supra, p. 175; Preller, supra, p. 96.</ref> Hulle was lede van die Graaff-Reinet Guides. Pieter Booysen het getuig dat hulle gevange geneem is tydens ’n geveg noord van Aberdeen.<ref>Maurice & Grant, ''History of the War in South Africa, 1899–1902, volume IV, p. 175''</ref> Hulle is toe geneem na Langfontein in die [[Kamdebooberge]]. Daarvandaan moes hulle voetslaan agter die kommando aan na die plaas Uitkomst en toe na Zeekoeigat, waar die kommando slaags geraak het met een van die Britse kolonnes.<ref>Shearing, p. 157</ref> Aanvanklik was die gevangenes veilig langs ’n rivier, maar hulle is toe blootgestel aan die Britse vuurlinie.<ref name="shearing157">Shearing, supra, p. 157-8</ref> Die gevangenes moes loop totdat hulle Uitkomst in die Jansenvilledistrik bereik het. Hulle is nie kos gegee nie, maar kon vir hulself kos soek op die plase waar hulle aangedoen het.<ref name="shearing157" /> Scheepers het nooit verduidelik waarom hy hierdie krygsgevangenes vir byna twee weke saamgesleep het nie.<ref>Sien Preller, supra, p. 96-7.</ref> '''Aanklag 14''' Hierdie aanklag het te doen met die skade aan die trein en is verbind aan aanklag 8. '''Aanklag 15''' Hierdie aanklag het te doen gehad met die vernietiging van die trein by die Maraissylyn.<ref>Shearing, supra, p. 158</ref> '''Aanklagte 16 tot 30''' [[Lêer:Sharwood 001.jpg|duimnael|Een van die geboue wat Scheepers erken het hy afgebrand het.]] Meeste aanklagte het brandstigting van woonhuise op plase en dorpe behels. Twee aanklagte het betrekking gehad op spoorwegeiendom. Tydens die verhoor het Scheepers erken dat hy verantwoordelik was vir die afbrand van meeste van die geboue, maar dat sy luitenant verantwoordelik was vir die res. Hy het valslik getuig dat ’n krygsraad besluit het om Lord [[Kitchener]] te dreig dat, indien die afbrand van eiendom nie stopgesit word nie, voortgegaan sou word met die vernietiging van eiendom van mense wat vyandiggesind was teenoor die Republieke. Hy het valslik aangevoer dat hy in Maart 1900 ’n skriftelike opdrag, onderteken deur generaal De Wet en president Steyn, ontvang het waarin hy aangesê is om dit te doen.<ref>Shearing, supra, p. 160; Preller, supra, p. 97.</ref> Die hofverrigtinge is afgehandel voor die einde van die jaar. Die oorkonde is toe na die “Judge Advocate General” gestuur vir sy beslissing en na Kitchener vir sy bevestiging. Op 17 Januarie 1902 is Scheepers meegedeel dat hy skuldig bevind is op alle aanklagte behalwe nommer 5 en dat hy ter dood veroordeel is.<ref>Meintjes, supra, p. 183.</ref> === [[Fusillering]] === Op 18 Januarie 1902 is Gideon Scheepers se doodvonnis op Graaff-Reinet deur 'n vuurpeloton voltrek. Volgens ooggetuieverslae het hy sy lot kalm en waardig tegemoet gegaan. Hy is aan 'n stoel vasgebind en deur 'n vuurpeloton van tien soldate tereggestel. Ná die dokter sy dood bevestig het, is hy sonder 'n begrafnisplegtigheid in 'n graf naby die teregstellingsplek begrawe. Volgens verskeie getuies is ongebluste kalk oor die liggaam gestrooi en is die graf gelyk gemaak om die ligging daarvan te verbloem. Ná die oorlog het pogings gevolg om Scheepers se graf op te spoor. 'n Komitee onder leiding van Carel Oberholzer Botha het die oorspronklike graf geïdentifiseer, maar gevind dat die liggaam reeds verwyder was. Verskeie getuienisse, waaronder verklarings deur voormalige Britse soldate en korrespondensie van lord Selborne, dui daarop dat Scheepers se oorskot kort ná die teregstelling opgegrawe en op 'n onbekende plek herbegrawe is, moontlik in die bedding van die Sondagsrivier. Die presiese ligging van sy finale rusplek is nooit vasgestel nie. Scheepers se teregstelling het groot verontwaardiging in Suid-Afrika en in die buiteland ontlok. Kritici het die regsgrondslag van die krygshof bevraagteken, veral omdat die oorlog nog aan die gang was en Scheepers nie 'n Britse onderdaan was nie. Hy het aangevoer dat hy op bevel van sy meerderes opgetree het. Sy dood en die verdwyning van sy oorskot het bygedra tot sy martelaarstatus onder baie Afrikaners. Ondanks verskeie ondersoeke en navrae aan die Britse owerhede is Scheepers se stoflike oorskot nooit gevind nie. Volgens S.B. Spies in die ''Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek'' het die onsekerheid oor sy lot gelei tot gerugte, wat nog jare ná die oorlog voortbestaan het, dat hy moontlik nog gelewe het.<ref>{{af}} De Kock, W.J. (tot 1970) en [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] (sedert 1971, hoofred.) . 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel II''. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers.</ref> == Nalatenskap == * Straatname in verskeie dorpe in Suid-Afrika * Plaasname in die Karoo soos Scheeperskraal, Scheepersdrift en Scheepersrus<ref name="Travel" /> * Die toonsetting deur [[Hendrik Hofmeyr]] van die gedig ''Gebed om die gebeente''<ref>{{cite web |url=http://www.oulitnet.co.za/klank/opbed.asp |title=Hendrik Hofmeyr se toonsetting van "Gebed om die gebeente" deur D.J. Opperman |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=LitNet |archive-date= 5 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105180735/http://oulitnet.co.za/klank/opbed.asp |url-status=dead }}</ref> * Peter Klatzow se ''Suite vir Klavier From the Poets / Uit Ons Digkuns'' begin met ’n toonsetting van ''Gebed om die gebeente'' deur D.J. Opperman. Die [[Helgaard Steyn-prys]] is aan die komponis vir hierdie komposisie toegeken. * Regiment Gideon Scheepers van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] * Die Gideon Scheepers-voetslaanpad in die [[Kamdeboo Nasionale Park]]<ref>{{cite web |url=http://www.karoopark.co.za/trails.html |title=Voetslaan in die Kamdeboo Nasionale Park |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Karoopark Gastehuis |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191027061440/http://www.karoopark.co.za/trails.html |archive-date=27 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> {{Raanhaling|regs|As ons gevra word waarom ʼn gedenksteen in 1978 opgerig moet word vir ʼn man wat in 1902 gesterf het is die antwoord eenvoudig. Die lewe en wese van hierdie man was van so ’n aard dat die geskiedenis hom in die heldesaal geplaas het en niks en niemand kan hom dit ontneem nie.|Eerste Minister [[John Vorster]]}} * Gedenksteen opgerig deur die Afrikaanse Kultuurgenootskap van [[Graaff-Reinet]] sowat 2&nbsp;km buite Graaff-Reinet op die pad na [[Murraysburg]] in die Kamdeboo Nasionale Park. Die gedenksteen bestaan uit drie rotse wat in die omgewing gevind is en wat ʼn vlekvrye staalnaald regop hou. Die grootste rots verteenwoordig die standvastigheid van die jong Afrikanervolk en die twee gekantelde rotse simboliseer die volk wat onderdruk is maar nie geval het nie. ’n Vierde rots bevat die bewoording: ''Ter nagedagtenis aan Komdt. Gideon Jacobus Scheepers. Die onvergeetlike boereheld. Gebore dist. Middelburg 4 April 1878. Gefusilleer op Graaff-Reinet 8 Jan 1902. Sy lewe was beminlik. Sy stryd dapper. Sy dood onverdiend. Sy graf onbekend. Opgerig deur bewonderaars oor heel S. Afrika. Onthul in 1978, honderd jaar na Gideon Scheepers se geboorte, deur mnr. John Vorster.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.graaffreinet.co.za/index.php?page_name=more&listing_id=250&attractions=Gideon+Scheepers+Memorial |title=Gideon Scheepers Gedenksteen |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Graaff-Reinet Toerisme }}</ref><ref>[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=1396748 Scheepers, Gideon Jacobus (1878–1902) op eggsa.org]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek op 22 Augustus 2016</ref> === Boeke === * [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1969. Sand in the sword: the life and death of Gideon Scheepers. 242 p. * Shearing, Taffy & David. 1999. Commandant Gideon Scheepers & the search for his grave. Privaat uitgegee. 240 p. * [[Gustav Preller|Dr. Gustav S Preller]], Scheepers se dagboek en stryd in die Kaapland, Nasionale Pers, Kaapstad, 1938. * Constantine, R.J. 1998. The poisoning of Gideon Scheepers: the Anglo-Boer War 1899–1902: a true incident from the guerrilla war in the Cape Colony. Africa Institute. 28 p. === Gedigte === * ''Gebed om die gebeente'' deur [[D.J. Opperman]]<ref name="nuwegeskiedenis">{{cite web |url=http://nuwegeskiedenis.co.za/boere-held-gideon-scheepers-herdenk/ |title=Boere-held Gideon Scheepers herdenk |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Nuwe Geskiedenis }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Gideon Scheepers'' deur [[Henning Pieterse|H.J. Pieterse]] * ''Scheepers'' deur [[Elizabeth Maria Molteno|Elizabeth Molteno]]<ref name="nuwegeskiedenis" /> * ''The cry of South Africa'' deur [[Olive Schreiner]]<ref name="nuwegeskiedenis" /> * ''Droom en doen'' deur [[C. Louis Leipoldt]]<ref name="nuwegeskiedenis" /> * ''Gideon Scheepers'', ''Kommandant Gideon Scheepers'' en ''Kommandant Gideon Scheepers (2)'' deur Gert Strydom<ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/gideon-scheepers-1298442005 |title=Gideon Scheepers |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Woes |format=html |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304204847/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/gideon-scheepers-1298442005 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers |title=Kommandant Gideon Scheepers |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Woes |archive-date=23 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123121637/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers-2 |title=Kommandant Gideon Scheepers (2) |accessdate=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Woes |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304204714/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers-2 |url-status=dead }}</ref> * ''Manibus Gideon Jacobus Scheepers'' deur [[P.C. Boutens|Pieter Cornelis Boutens]].<ref>{{cite web |url=http://www.dbnl.org/tekst/bout005stem01_01/bout005stem01_01_0051.php |title=Manibus Gideon Jacobus Scheepers |format=html |last=Boutens |first=P.C. |date=2005 |access-date=15 Junie 2012 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110326/https://www.dbnl.org/tekst/bout005stem01_01/bout005stem01_01_0051.php |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Sien ook == * [[Die Langkloof en die Anglo-Boereoorlog 1901]] * [[Gideon Scheepers-gedenktekens]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronnelys == * Peter Joice (ed): The South African Family Encyclopaedia. Struik, 1989 * www.hvsgrt.org.za Hoër Volkskool-nuusbrief 2018 * www.graaffreinetmuseums.co.za/News08_02.doc. == Eksterne skakels == * [http://www.camdeboocottages.co.za/index.php/site-seeing/gideon-scheepers-monument Gideon Scheepers-monument] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121014033931/http://www.camdeboocottages.co.za/index.php/site-seeing/gideon-scheepers-monument |date=14 Oktober 2012 }} * [http://www.sawar.co.za/scheepers.php Commandant Gideon Scheepers & the search for his grave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305014526/http://www.sawar.co.za/scheepers.php |date= 5 Maart 2014 }} * [http://www.angloboerwar.com/books/37-davitt-boer-fight-for-freedom/869-davitt-chapter-xxxix-diary-of-the-warjanuary-to-march-1902 AngloBoerWar.com] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Scheepers, Gideon}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militariste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse tereggestelde mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Kapteins]] [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1878]] [[Kategorie:Sterftes in 1902]] 2z0hvuj9aptixqrmrfdtelkmpkq8j55 2913072 2913071 2026-06-22T15:09:45Z Sobaka 328 /* Fusillering */ opruim 2913072 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre persoon | naam = Gideon Scheepers | beeld = Kmdt Gideon Scheepers as artilleris en hoof van die seinkorps.jpg | byskrif = Kmdt. Gideon Scheepers as artilleris en hoof van die seinkorps | gebore = 4 April 1878 | oorlede = {{SDEO|1878|4|4|1902|1|18}} | begraweplek_etiket = | begraweplek = Onbekend | geboorteplek = [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]] | sterfteplek = [[Graaff-Reinet]] | begraweplek_koordinate = <!-- {{Koördinate|grade|minute|N of S|grade|minute|O of W|aansig=inlyn,titel}} --> | bynaam = | geboortenaam = Gideon Jacobus Scheepers | lojaliteit = {{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} {{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Boere]] | tak = Heliografie | diensjare = 1899–1902 | rang = Kommandant | diensnommer = | eenheid = Verkenningskommando | poste = | oorloë = [[Tweede Vryheidsoorlog]]<br />--[[Slag van Magersfontein]]<br />--[[Slag van Paardeberg]] | oorloë_etiket = | toekennings = | familie = | anderwerk = }} Kommandant '''Gideon Scheepers''' (*[[4 April]] [[1878]] – †[[18 Januarie]] [[1902]]) was ʼn Boere- militêre leier en [[Heliograaf|heliografis]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. == Vroeë lewe == Gideon Jacobus Scheepers is op 4 April 1878 op die plaas Grootlaagte, naby [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]], Transvaal, in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ZAR) gebore as die seun van Jacobus Johannes Scheepers en Sophia Charlotte (née Van der Merwe).<ref name="preller1940" /> Volgens oorlewering het president [[Paul Kruger]] jong mans aangemoedig om by die Staatsartillerie aan te sluit omdat dit goeie loopbaanvooruitsigte gebied het en verdere studie moontlik gemaak het. Dit het Scheepers daartoe beweeg om by die Staatsartillerie aan te sluit, waar hy opleiding in veldtelegrafie ontvang het. Hy het in 1894, op sestienjarige ouderdom, tot die militêre diens van die ZAR toegetree nadat hy 'n weerbare burger geword het. Benewens sy militêre opleiding het Scheepers, soos die ander artilleriste, algemene skoolonderrig van die latere majoor Thomas Kroon ontvang. Hoewel hy aanvanklik met Nederlandse grammatika gesukkel het, het hy dit mettertyd goed bemeester. Teen 1898 was Scheepers reeds 'n bekwame heliografis. Hy is toe versoek om by die [[Oranje-Vrystaat|Vrystaatse]] Artillerie aan te sluit ten einde die veldtelegrafiediens daar te vestig. Hy is tydelik aan die Vrystaatse Artillerie afgestaan met die verstandhouding dat hy ná voltooiing van sy opdrag na sy oorspronklike korps sou terugkeer. Vir meer as 'n jaar, tot ongeveer September 1899, het Scheepers jong veldtelegrafiste van die Vrystaatse Artillerie in Bloemfontein opgelei. Toe die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in Oktober 1899 uitbreek, kon bykans elke Vrystaatse kommando-eenheid van jong heliografiste voorsien word. Hoewel hulle nog nie volledig gekwalifiseerd was nie, was hulle reeds vertroud met [[Morsekode]] en die gebruik van heliograwe. Verskeie van hierdie manne het later tydens die oorlog uitnemende diens gelewer. In Augustus 1899, sowat ses weke voor die uitbreek van die oorlog, was Scheepers, toe reeds 'n sersant, besig met die oprigting van 'n heliograafverbinding tussen Bloemfontein en Pretoria. Die inisiatief vir dié verbinding het uit Pretoria gekom. Hoewel hy in Augustus 1899 na Pretoria teruggeroep is, het president [[Marthinus Theunis Steyn|M.T. Steyn]] hom versoek om voorlopig in die Vrystaat aan te bly. Gevolglik het hy nie na Transvaal teruggekeer nie, maar by generaal [[Piet Cronjé]] se kommando aangesluit. Hy was onder meer teenwoordig tydens die [[Slag van Magersfontein]].<ref name="preller1940" /> == Tweede Vryheidsoorlog == [[Beeld:Scheepers.jpg|links|duimnael|200px|Kmdt. Gideon Scheepers.]] Toe die [[Tweede Vryheidsoorlog]] uitbreek, het Scheepers by generaal [[Piet Cronjé]] se kommando aangesluit en was hy teenwoordig tydens die [[Slag van Magersfontein]]. Toe Cronjé en sy mag op 27 Februarie 1900, bekend as Amajubadag, by [[Paardeberg]] aan die Modderrivier omsingel en tot oorgawe gedwing is, het Scheepers daarin geslaag om te ontsnap. Hy het later aan sy moeder geskryf: : ''"Juist 'n halfuur voordat de Engelsen het hoofdlager omsingelden, werd ik weggeroepen om 'n kabel te leggen en soedoende ben ik uitgekomen. Ou Cronjé heeft zich zeer zwak gedragen en is nu (2 Maart) krygsgevangen genomen met byna 6 000 Boeren. Wy gevoelen ons allen erg kwaad, dat zóveel Boeren niet instaat waren om 'n pad door te vechten en uit te komen, 'n waarachtige schande!"'' Cronjé se mag het uit ongeveer 3 918 burgers bestaan, uitgesluit die vroue en ander nie-vegtende persone wat saam met die kommando gereis het. Kort voor die oorgawe het kaptein [[Danie Theron]] deur die Britse linies beweeg met 'n voorstel van generaal [[Christiaan de Wet]] dat Cronjé saam met De Wet 'n uitbraakpoging moes onderneem. Die krygsraad het egter die voorstel verwerp, waarna Cronjé die volgende dag oorgegee het. Ná sy ontsnapping het Scheepers vir 'n tydperk as gewone burger onder generaal De Wet gedien. Omstreeks Mei 1900 is hy tot kaptein bevorder en in bevel van 'n klein verkenningseenheid geplaas.<ref>Shearing, supra, bl. 19.</ref> Hy was saam met Danie Theron teenwoordig tydens die Britse omsingeling van generaal [[Marthinus Prinsloo]] se mag in die [[Brandwaterkom]] in Julie 1900, toe sowat 7 000 Boere gevange geneem is. Nadat Theron se korps na Transvaal teruggekeer het, het Scheepers nog tot die einde van 1900 in die omgewing van De Wet se magte gebly. Generaal [[Louis Botha]] het hom daarna as kommandant aangestel met die opdrag om die [[Kaapkolonie]] binne te gaan, Britse verbindingslyne te ontwrig, infrastruktuur te saboteer en steun onder [[Kaapse Rebelle] te werf. === Bedrywighede in die Kaapkolonie === Op 15 Desember 1900 het Scheepers, met sowat twintig Transvaalse en Vrystaatse burgers, saam met generaal [[J.B.M. Hertzog]] langs die Basoetogrens opgetrek en die [[Oranjerivier]] naby [[Rouxville]] oorgesteek.<ref>Shearing, supra, bl. 29.</ref> Kort daarna het hy naby [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg]] in die Kaap 'n spoorlyn opgeblaas. Dit was die eerste aanduiding vir die Britse owerhede dat 'n Boeremag die Kaapkolonie binnegedring het. Die Britse reaksie het die bewaking van spoorlyne verskerp, die oprigting van blokhuise versnel en die ontplooiing van addisionele troepe genoodsaak. Scheepers was die eerste Boer-offisier wat ná Desember 1900 die Kaapkolonie binnegedring en voortdurend daar geopereer het. Sy kommando het mettertyd tot ongeveer 150 uitgesoekte burgers gegroei, terwyl hy die rang van kommandant beklee het. Tydens die [[Beleg van Kimberley]] het Scheepers twee gevange swart persone laat teregstel nadat hulle van [[spioenasie]] vir die Britse magte beskuldig is.<ref>Shearing, supra, bl. 16.</ref> Na Scheepers het ander Boere aanvoerders soos [[Pieter Hendrik Kritzinger|Kritzinger]], Lötter, Lategan, Malan, Maritz en Smuts hulle verskyning in Noord Kaapland gemaak terwyl Dirk Hertzog en Brand ‘n tyd daar was maar weer na die Vrystaat teruggekeer het. Met die tweede verskyning van Kritzinger en ander kommandante soos Lötter, Fouché en Lategan, wat in oorleg met mekaar opgetree het, het Scheepers homself onder generaal Kritzinger geplaas.<ref name="preller1940">{{Cite book |last=Preller |first=Gustav Schoeman |title=Scheepers se Dagboek |date=1940 |publisher=Nasionale Pers Beperk |year=1940 |edition=2nd |location=Kaapstad, Bloemfontein, Port Elizabeth. |publication-date=1940 |trans-title=Scheepers Diary}}</ref> Binne 8 weke in die Kaapkolonie het sy paaie met kommandant Kritzinger geskei.<ref>Shearing, supra, bl. 55.</ref> Kritzinger was terug in die Vrystaat op 29 April 1901. Hy het weer op 16 Mei die Oranjerivier oorgesteek.<ref>Neville Gomm, ''Commandant P.H. Kritzinger in the Cape,''Military History Journal, vol. 1, No. 7</ref>) In Julie 1901 het Kritzinger aan Scheepers geskryf en sy spyt uitgespreek oor Scheepers se afbrand van wonings. Hy vertrou dat Scheepers dit sal staak. Kritzinger was gekant teen die afbrand van private wonings want dit het vyandskap tussen die Boere en “Engelsch gesinde Afrikanders” verwek.<ref>Shearing, supra, bl. 109, nota 3.</ref> Generaal [[Wynand Malan]] het Scheepers ook gewaarsku dat die afbrand van huise nie hul saak bevorder nie.<ref>Shearing, supra, bl. 67. Die outeurs maak staat op Oorlogsavonture van genl. Wynand Malan deur Pieterse, bl. 239.</ref> Nadat hy Kaapse Rebelle gewerf het, is hy op 22-jarige leeftyd bevorder tot kommandant van ʼn 150-maneenheid, die Witkoppenkommando (na aanleiding van die wit band op hul hoede),<ref name="Travel">{{cite web |url=http://www.travelkaroo.co.za/news-article/49/The-Karoos-eternal-Commandant- |title=Die Karoo se ewige kommandant |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=travelkaroo.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922005336/http://www.travelkaroo.co.za/news-article/49/The-Karoos-eternal-Commandant- |archive-date=22 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> wat die Britse troepe die stryd in die [[Kaapkolonie]] moet aansê. Die klein kommando het veral sukses om Britse spoor- en telegraafverbindings in die Oos-Kaap te saboteer, terwyl hinderlae die Britse troepe verliese toedien. Hy het ook nie-blankes tereggestel wat hulle aan spioenasie vir die Engelse skuldig gemaak het. In hierdie skermutselinge word Scheepers se heldhaftigheid ten toon gestel. Dit lei daartoe dat Scheepers se teenwoordigheid in die Kaapkolonie meebring dat baie Kapenaars by die Boeremagte aansluit teen Brittanje. Gedurende 1901 is sy kommando hoofsaaklik in distrikte van [[Graaff-Reinet]], [[Cradock]], [[Murraysburg]] en [[Montagu]] bedrywig. Gedurende die eerste helfte van 1901 was Murraysburg ʼn veilige hawe vir die Boerekrygers omdat daar nie genoeg mense uit die dorp bereid was om te help met die beskerming van die dorp nie.<ref name="Heritage">{{cite web |url=http://www.heritage.org.za/karoo/murray.htm |title=Murraysburg: rustigheid vir omgewingsbewustes en eko-bewakers |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Kaapstadse Erfenistrust |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120422214351/http://www.heritage.org.za/karoo/murray.htm |archive-date=22 April 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Op 27 Junie 1901 het Scheepers vir die burgemeester van Murraysburg gesê dat indien die Britte die dorp nie binne agt dae in garnisoen lê nie, hy alle openbare kantore sou afbrand. Die Britte het nie reageer op die dreigement nie en op 6 Julie is die openbare kantoor, poskantoor, hoofkonstabel se kantoor, die winkel van Herbert Sharwood en Rose-Innes se huis aan die brand gesteek.<ref name="Heritage" /> === Siekte === [[Beeld:Gideon Scheepers op Beaufort-Wes.jpg|duimnael|270px|regs|Scheepers en sr. Johnson in Beaufort-Wes hospitaal.]] Scheepers se gesondheid het reeds vroeg in September 1901 begin verswak. Teen die begin van Oktober was hy en sy kommando in die Langberge suid van Ladismith. Hoewel hy te siek was om te perd te ry, het hy steeds die bewegings van sy kommando beheer. Op 4 Oktober 1901 het die kommando tot by die Witteberge gevorder, maar 'n tekort aan perdevoer het hulle genoop om noordwaarts terug te beweeg in die rigting van Ladismith. By die plase Buffelsfontein en Okkert se Kraal het Britse magte hulle in 'n hinderlaag gelei en tussen die berge vasgekeer. Ná 'n dag van gevegte het Scheepers tien manne deur gevangenskap of verwonding verloor. Die kommando het daarna suidwaarts in die rigting van Riversdal beweeg en op 7 Oktober by die Anysberg gerus. Op Scheepers se versoek het 'n dokter van Ladismith hom daar ondersoek. Teen 9 Oktober was sy toestand ernstig, en terwyl die kommando in die rigting van Prins Albert beweeg het, moes hy gedra word. In die vroeë oggendure van 10 Oktober 1901 het Scheepers probeer om sy reis voort te sit, maar was fisiek nie meer daartoe in staat nie. Hy het later geskryf: ''"''Ik trachtte met al de kracht in myn vermogen om myzelven van het bed te krygen, doch te vergeefs.''"'' Die kommando het hom op die plaas Kopjeskraal, naby die huidige Prins Albertweg-stasie, agtergelaat sodat die res kon ontsnap. Britse troepe het hom later dieselfde dag gevind en onmiddellik mediese hulp ontbied. Dr. Mearns het sy toestand as 'n ernstige ingewandsiekte met moontlike blindedermontsteking gediagnoseer.Shearing, supra, p. 144. Op 8 November 1901 het Scheepers aan sy moeder geskryf dat hy aan ingewandekoors ly. Gedurende die 1930's het sommige van sy voormalige makkers beweer dat hy moontlik vergiftig is.Rodney Constantine, ''The Poisoning of Gideon Scheepers'', Kaapstad, Afrika-instituut, 1998. Die historikus Shearing het egter gespekuleer dat sy simptome moontlik met depressie of posttraumatiese stresversteuring verband kon hou.Shearing, supra, p. 146. Scheepers is aanvanklik in 'n hospitaal op [[Matjiesfontein]] behandel voordat hy na [[Beaufort-Wes]] oorgeplaas is. Hy is onder streng militêre bewaking aangehou. Hoewel sy toestand aanvanklik swak was en hy dikwels gedra moes word, het sy gesondheid geleidelik verbeter. Later kon hy weer briewe skryf en besoekers ontvang. Op 14 November 1901 is hy na Naauwpoort vervoer en daarna na [[Graaff-Reinet]], waar hy op 9 Desember aangekom het. Ondanks sy gedeeltelike herstel het sy swak gesondheid die verloop van sy verhoor bemoeilik, en verskeie sittings moes uitgestel word weens siekte. === Verhoor en vonnis === Weens sy swak gesondheid is verskeie sittings van Scheepers se verhoor uitgestel. Op 27 Desember 1901 het die verrigtinge hervat, ondanks die feit dat hy volgens berigte aan hoë koors gely het. Die saak is op 28 Desember afgehandel. Scheepers het die regverdigheid van die verrigtinge bevraagteken en in sy dagboek geskryf dat hy nie geglo het dat hy 'n billike verhoor ontvang het nie. Hy het onder meer geskryf: ''"Wy Afrikaners zullen onder de Engelsman nooit recht zien."'' Ná sy skuldigbevinding het hy soortgelyke gevoelens in sy korrespondensie uitgespreek. Generaal P.H. Kritzinger, Scheepers se meerdere, is gedurende dieselfde tydperk in dieselfde gevangenis aangehou, maar daar is nie aan Scheepers toestemming verleen om met hom te konsulteer nie. Op 17 Januarie 1902 is die doodsvonnis aan Scheepers voorgelees. Volgens ooggetuieverslae het hy die uitspraak kalm ontvang. Hy het versoek dat die vonnis deur lede van die Britse Guards-regiment uitgevoer word eerder as deur die Kaapse Vrywilligerkorps, en die versoek is toegestaan. Op die oggend van 18 Januarie 1902 is die teregstelling kortliks uitgestel voordat Scheepers later dieselfde dag meegedeel is dat dit die middag sou plaasvind. == Aanklagte == Scheepers het op 16 aanklagte tereggestaan: sewe aanklagte van moord, een van poging tot moord, een van die gebruik van gevangenes as beskerming in 'n vuurlinie, een van mishandeling van gevangenes, drie van lyfstraf, twee van saakbeskadiging (insluitend spoorweg-sabotasie) en een van brandstigting, wat 15 afsonderlike voorvalle ingesluit het. Die vervolging het 52 getuies geroep.<ref>Louis Creswicke, ''South Africa and the Transvaal War'', vol. VII, Kenneth Maclennan, Manchester, bl. 146–148.</ref> Scheepers is deur die prokureur Thomas (Tom) Auret verdedig.<ref>Shearing, supra, bl. 150.</ref> === Verhoor === [[Beeld:Inligtingsbord langs die Gideon Scheepers-gedenkteken aan die grens van die Camdeboo Nasionale Park, Morné van Rooyen, 11 Junie 2012.jpg|duimnael|regs|270px|Inligtingsbord langs die Gideon Scheepers-gedenkteken aan die grens van die [[Kamdeboo Nasionale Park]].]] [[Beeld:Gideon Scheepers-gedenknaald buite Graaff-Reinet, Morné van Rooyen, 11 Junie 2012.jpg|duimnael|regs|230px|Die Gideon Scheepers-gedenknaald buite Graaff-Reinet.]] Scheepers het tereg gestaan op 16 aanklagte: sewe van moord, een van poging tot moord, een aanklag dat hy gevangenes in ’n vuurlinie geplaas het, een van mishandeling van gevangenes, drie aanklagte dat hy mense ’n loesing (met ’n sambok) gegee het, twee aanklagte van saakbeskadiging (spoorlyn en trein) en een aanklag van brandstigting (wat 15 insidente ingesluit het). Die aanklaer het 52 getuies geroep.<ref>Louis Creswicke, South Africa and the Transvaal War, volume VII, Kenneth Maclennan,Manchester p. 146-8 ook op angloboerwar.com</ref> Scheepers het sy eie prokureur, Thomas Auret, aangestel om hom te verdedig.<ref>Shearing, supra, p. 150.</ref> ; Aanklag 1 Scheepers is aangekla dat hy Jacob Fillies en Kiedo vermoor het. Hierdie insident het plaasgevind op die plaas Secretariskraal in die Murraysburgdistrik. Die eerste getuie, Sharwood, ’n winkelier, het gesê dat hy Fillies en Kiedo uitgestuur het om te gaan verken. Toe hulle nie terugkeer nie, het hy ander mense uitgestuur en hulle het op Fillies en Kiedo se liggame afgekom. In Maart 1901 het Scheepers weer by Murraysburg aangedoen en hom toe vertel dat hy twee van sy (Sharwood) se verkenners by Secretariskraal doodgeskiet het. In kruisondervraging het hy gesê dat Kritzinger en Fouché ook in dieselfde omgewing was. Later het Scheepers aangevoer dat hy aan Sharwood gesê het dat hy net gehoor het dat twee van sy spioene doodgeskiet is.<ref>Johannes Meintjes,Sword in the Sand, Kaapstad, Tafelberg,1969,p. 173; Shearing, supra, p. 151; Dr. Gustav S. Preller, Scheepers se dagboek en stryd in die Kaapland, Nasionale Pers, Kaapstad, 1938, p. 92</ref> ; Aanklag 2 Scheepers is aangekla dat hy skuldig is aan die moord van konstabel Moyewka. Die insident het plaasgevind op 18 Januarie op die plaas Brakwater in die distrik van [[Willowmore]]. John David Momberg het getuig dat hy ’n vorige lid van Scheepers se kommando was. Hy het getuig dat Scheepers aan Moyewka gesê het dat hy ’n spioen was en doodgeskiet sou word. Moyewka het toe weggehardloop en hy is geskiet. Scheepers se weergawe was dat toe Moyewka meegedeel is dat hy vrygelaat gaan word, hy weggehardloop het, en toe doodgeskiet is.<ref>Shearing, supra, p. 152; Meintjes, supra, p. 174; Preller, supra, p. 93</ref> ; Aanklag 3 In hierdie aanklag is beweer dat Scheepers vir Christian Smit vermoor het. Die insident het op 17 Maart op die plaas Uitkomst in die [[Jansenville]]-distrik plaasgevind. John Momberg en Johannes Jacobus Marais het getuig dat toe hulle op die plaas aangekom het, Smit daar vasgebind gelê het. Scheepers het opdrag gegee dat hy doodgeskiet moes word. Dit is uitgevoer. Dick Nylokoka het getuig dat hy Smit se lyk daar gevind het met drie skote deur sy kop. Scheepers het getuig dat hy niks van die insident weet nie.<ref>Meintjes, supra, 174; Shearing, supra, p. 153; Preller, supra, p. 93</ref> ; Aanklag 4 Die aanklagte was dat Scheepers skuldig is aan die moord van James Madlaila. Die moord is na bewering gepleeg op die plaas Rooiklip, [[Steytlerville]] op 7 Augustus 1901. Edith Carey het getuig dat sy by die opstal was toe die ongewapende oorledene daar aangejaag kom op ’n perd. Scheepers se manskappe het hom gejaag. Die oorledene het afgespring en op die werf gehardloop. Die manskappe het hom toe in die heup geskiet. Hulle gaan toe na ’n koppie, kom tien minute later terug en skiet hom dood. Scheepers het getuig dat sy manskappe aan hom verslag gedoen het dat die oorledene in ’n geveg doodgeskiet is. Verder weet hy niks van die insident nie.<ref>Shearing, supra, 153; Meintjes, supra, p.174; Preller, supra, p. 93.</ref> ; Aanklag 5 Scheepers is onskuldig bevind op hierdie aanklag van moord. ; Aanklag 6 Scheepers is daarvan aangekla dat hy op 7 September 1901 te De Fontein, [[Worcester]], vir John Kennedy vermoor het. Die eerste getuie was Johannes David Kriel. Hy het getuig dat Scheepers se manskappe by die plaas opgedaag het met Kennedy as ’n gevangene. Hulle het hom vertel dat Kennedy by hul laer aangekom het met ’n wit vlag. Scheepers het later opgedaag en die huis binnegegaan. Daarna is Kennedy doodgeskiet. Die eienaar van die plaas, Burger, en ’n vorige lid van Scheepers se kommando, De Beer, het hierdie weergawe bevestig. Scheepers het aangevoer dat Kennedy deur ’n krygsraad skuldig bevind is van spioenasie omdat hy in siviele drag met ’n witvlag na hul laer gekom het.<ref>Shearing, supra, p. 155; Meintjes, supra, p. 174; Preller, supra, p. 94.</ref> ; Aanklag 7 Hierdie aanklagte het betrekking gehad op die moord van Zederas, alias Jacobus Hermanus. Die voorval het by ’n winkel op 26 September plaasgevind. August Abrahams het getuig dat hy deur sy baas na die winkel gestuur is. Scheepers het hom en Zederas daarvan beskuldig dat hulle spioene is. Scheepers het hulle toe gedwing om lootjies te trek. Die verloorder, Zederas, is doodgeskiet en Abrahams is met ’n briefie na die Engelse gestuur. Daarin het Scheepers geskryf dat hy deur sy owerstes beveel is om alle naturelle-spioene dood te skiet. Die Engelse moet daarom die skuld dra vir die bloedvergieting. Scheepers het nie hierdie weergawe betwis nie.<ref>Shearing, supra, pp. 155-6; Meintjes, supra, p. 174, Preller, supra, p. 94.</ref> ; Aanklag 8 Scheepers is aangekla van poging tot moord omdat Scheepers en sy manskappe na bewering op 21 Mei 1900 naby die Marais-sylyn ’n treindrywer, Wassman, geskiet en gewond het. Henry Wassman het getuig dat klippe op die spoor gepak was en die trein het daarteen gebots. Skote is toe afgevuur en hy is gewond. Watson het getuig dat dit ’n passasierstrein was en dat daar ook vrouens en kinders op die trein was. Scheepers-hulle het sigare en perdeskoene verwyder. Scheepers het geen verskoning aangebied waarom Wassman geskiet moes word nie.<ref>Shearing, supra, p. 157; Meintjes, supra, p. 175; Preller, supra, p. 95.</ref> ; Aanklag 9 Hierdie aanklagte het betrekking op ’n loesing wat Peter Huggert toegedien is op 12 April 1901. Dit het by Vredenburg, Graaff-Reinet, gebeur. Een van Scheepers se manskappe het Huggert daarvan beskuldig dat hy voorheen hul teenwoordigheid aan die Engelse gerapporteer het. Sy baas, Gideon Smith, het getuig dat hy £10 aangebied het vir Huggert se loslating, maar dat Scheepers dit geïgnoreer het. Hy is 8 houe met ’n sambok toegedien en het toe bewusteloos geword. Scheepers het getuig dat die loesing op versoek van Smith toegedien is.<ref>Shearing, supra, 158; Meintjes, supra, p. 175, Preller, supra, p. 95.</ref> '''Aanklag 10''' Die aanklagte was dat ene Swartbooi Goxo ’n loesing toegedien is by Spitskop. Nes die vorige geval het Scheepers aangevoer dat die loesing op Swartbooi se baas se versoek uitgevoer is. Scheepers was gebelg omdat die swartes "vanzelven" sy kommando se teenwoordigheid aan die Engelse verklap het.<ref>Shearing, supra, p. 158; Preller, supra, p. 96</ref> '''Aanklag 11''' Hierdie aanklag was vir die loesing wat Jan Aanhuizen toegedien is by Buffelsfontein. Aldus Scheepers is hy 15 houe gegee, in plaas van om doodgeskiet te word, al het hy in privaatklere verkenning gedoen.<ref>Shearing, supra, p. 158; Preller, supra, p. 96.</ref> '''Aanklagte 12 en 13''' Hierdie twee aanklagte behels die barbaarse behandeling van krygsgevangenes. Scheepers het hulle beskryf as Koloniale Hollandssprekende Afrikaners.<ref>Meintjes, supra, p. 175; Preller, supra, p. 96.</ref> Hulle was lede van die Graaff-Reinet Guides. Pieter Booysen het getuig dat hulle gevange geneem is tydens ’n geveg noord van Aberdeen.<ref>Maurice & Grant, ''History of the War in South Africa, 1899–1902, volume IV, p. 175''</ref> Hulle is toe geneem na Langfontein in die [[Kamdebooberge]]. Daarvandaan moes hulle voetslaan agter die kommando aan na die plaas Uitkomst en toe na Zeekoeigat, waar die kommando slaags geraak het met een van die Britse kolonnes.<ref>Shearing, p. 157</ref> Aanvanklik was die gevangenes veilig langs ’n rivier, maar hulle is toe blootgestel aan die Britse vuurlinie.<ref name="shearing157">Shearing, supra, p. 157-8</ref> Die gevangenes moes loop totdat hulle Uitkomst in die Jansenvilledistrik bereik het. Hulle is nie kos gegee nie, maar kon vir hulself kos soek op die plase waar hulle aangedoen het.<ref name="shearing157" /> Scheepers het nooit verduidelik waarom hy hierdie krygsgevangenes vir byna twee weke saamgesleep het nie.<ref>Sien Preller, supra, p. 96-7.</ref> '''Aanklag 14''' Hierdie aanklag het te doen met die skade aan die trein en is verbind aan aanklag 8. '''Aanklag 15''' Hierdie aanklag het te doen gehad met die vernietiging van die trein by die Maraissylyn.<ref>Shearing, supra, p. 158</ref> '''Aanklagte 16 tot 30''' [[Lêer:Sharwood 001.jpg|duimnael|Een van die geboue wat Scheepers erken het hy afgebrand het.]] Meeste aanklagte het brandstigting van woonhuise op plase en dorpe behels. Twee aanklagte het betrekking gehad op spoorwegeiendom. Tydens die verhoor het Scheepers erken dat hy verantwoordelik was vir die afbrand van meeste van die geboue, maar dat sy luitenant verantwoordelik was vir die res. Hy het valslik getuig dat ’n krygsraad besluit het om Lord [[Kitchener]] te dreig dat, indien die afbrand van eiendom nie stopgesit word nie, voortgegaan sou word met die vernietiging van eiendom van mense wat vyandiggesind was teenoor die Republieke. Hy het valslik aangevoer dat hy in Maart 1900 ’n skriftelike opdrag, onderteken deur generaal De Wet en president Steyn, ontvang het waarin hy aangesê is om dit te doen.<ref>Shearing, supra, p. 160; Preller, supra, p. 97.</ref> Die hofverrigtinge is afgehandel voor die einde van die jaar. Die oorkonde is toe na die “Judge Advocate General” gestuur vir sy beslissing en na Kitchener vir sy bevestiging. Op 17 Januarie 1902 is Scheepers meegedeel dat hy skuldig bevind is op alle aanklagte behalwe nommer 5 en dat hy ter dood veroordeel is.<ref>Meintjes, supra, p. 183.</ref> === [[Fusillering]] === Op 18 Januarie 1902 is Gideon Scheepers se doodvonnis op Graaff-Reinet deur 'n [[vuurpeloton]] voltrek. Volgens ooggetuieverslae het hy sy lot kalm en waardig tegemoet gegaan. Hy is aan 'n stoel vasgebind en deur 'n vuurpeloton van tien soldate tereggestel. Ná die dokter sy dood bevestig het, is hy sonder 'n begrafnisplegtigheid in 'n graf naby die teregstellingsplek begrawe. Volgens verskeie getuies is ongebluste kalk oor die liggaam gestrooi en is die graf gelyk gemaak om die ligging daarvan te verbloem. Ná die oorlog het pogings gevolg om Scheepers se graf op te spoor. 'n Komitee onder leiding van Carel Oberholzer Botha het die oorspronklike graf geïdentifiseer, maar gevind dat die liggaam reeds verwyder was. Verskeie getuienisse, waaronder verklarings deur voormalige Britse soldate en korrespondensie van lord Selborne, dui daarop dat Scheepers se oorskot kort ná die teregstelling opgegrawe en op 'n onbekende plek herbegrawe is, moontlik in die bedding van die [[Sondagsrivier]]. Die presiese ligging van sy finale rusplek is nooit vasgestel nie. Scheepers se [[teregstelling]] het groot verontwaardiging in Suid-Afrika en in die buiteland ontlok. Kritici het die regsgrondslag van die krygshof bevraagteken, veral omdat die oorlog nog aan die gang was en Scheepers nie 'n Britse onderdaan was nie. Hy het aangevoer dat hy op bevel van sy meerderes opgetree het. Sy dood en die verdwyning van sy oorskot het bygedra tot sy martelaarstatus onder baie Afrikaners. Ondanks verskeie ondersoeke en navrae aan die Britse owerhede is Scheepers se stoflike oorskot nooit gevind nie. Volgens S.B. Spies in die ''Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek'' het die onsekerheid oor sy lot gelei tot gerugte, wat nog jare ná die oorlog voortbestaan het, dat hy moontlik nog gelewe het.<ref>{{af}} De Kock, W.J. (tot 1970) en [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] (sedert 1971, hoofred.) . 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel II''. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers.</ref> == Nalatenskap == * Straatname in verskeie dorpe in Suid-Afrika * Plaasname in die Karoo soos Scheeperskraal, Scheepersdrift en Scheepersrus<ref name="Travel" /> * Die toonsetting deur [[Hendrik Hofmeyr]] van die gedig ''Gebed om die gebeente''<ref>{{cite web |url=http://www.oulitnet.co.za/klank/opbed.asp |title=Hendrik Hofmeyr se toonsetting van "Gebed om die gebeente" deur D.J. Opperman |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=LitNet |archive-date= 5 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105180735/http://oulitnet.co.za/klank/opbed.asp |url-status=dead }}</ref> * Peter Klatzow se ''Suite vir Klavier From the Poets / Uit Ons Digkuns'' begin met ’n toonsetting van ''Gebed om die gebeente'' deur D.J. Opperman. Die [[Helgaard Steyn-prys]] is aan die komponis vir hierdie komposisie toegeken. * Regiment Gideon Scheepers van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] * Die Gideon Scheepers-voetslaanpad in die [[Kamdeboo Nasionale Park]]<ref>{{cite web |url=http://www.karoopark.co.za/trails.html |title=Voetslaan in die Kamdeboo Nasionale Park |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Karoopark Gastehuis |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191027061440/http://www.karoopark.co.za/trails.html |archive-date=27 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> {{Raanhaling|regs|As ons gevra word waarom ʼn gedenksteen in 1978 opgerig moet word vir ʼn man wat in 1902 gesterf het is die antwoord eenvoudig. Die lewe en wese van hierdie man was van so ’n aard dat die geskiedenis hom in die heldesaal geplaas het en niks en niemand kan hom dit ontneem nie.|Eerste Minister [[John Vorster]]}} * Gedenksteen opgerig deur die Afrikaanse Kultuurgenootskap van [[Graaff-Reinet]] sowat 2&nbsp;km buite Graaff-Reinet op die pad na [[Murraysburg]] in die Kamdeboo Nasionale Park. Die gedenksteen bestaan uit drie rotse wat in die omgewing gevind is en wat ʼn vlekvrye staalnaald regop hou. Die grootste rots verteenwoordig die standvastigheid van die jong Afrikanervolk en die twee gekantelde rotse simboliseer die volk wat onderdruk is maar nie geval het nie. ’n Vierde rots bevat die bewoording: ''Ter nagedagtenis aan Komdt. Gideon Jacobus Scheepers. Die onvergeetlike boereheld. Gebore dist. Middelburg 4 April 1878. Gefusilleer op Graaff-Reinet 8 Jan 1902. Sy lewe was beminlik. Sy stryd dapper. Sy dood onverdiend. Sy graf onbekend. Opgerig deur bewonderaars oor heel S. Afrika. Onthul in 1978, honderd jaar na Gideon Scheepers se geboorte, deur mnr. John Vorster.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.graaffreinet.co.za/index.php?page_name=more&listing_id=250&attractions=Gideon+Scheepers+Memorial |title=Gideon Scheepers Gedenksteen |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Graaff-Reinet Toerisme }}</ref><ref>[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=1396748 Scheepers, Gideon Jacobus (1878–1902) op eggsa.org]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek op 22 Augustus 2016</ref> === Boeke === * [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1969. Sand in the sword: the life and death of Gideon Scheepers. 242 p. * Shearing, Taffy & David. 1999. Commandant Gideon Scheepers & the search for his grave. Privaat uitgegee. 240 p. * [[Gustav Preller|Dr. Gustav S Preller]], Scheepers se dagboek en stryd in die Kaapland, Nasionale Pers, Kaapstad, 1938. * Constantine, R.J. 1998. The poisoning of Gideon Scheepers: the Anglo-Boer War 1899–1902: a true incident from the guerrilla war in the Cape Colony. Africa Institute. 28 p. === Gedigte === * ''Gebed om die gebeente'' deur [[D.J. Opperman]]<ref name="nuwegeskiedenis">{{cite web |url=http://nuwegeskiedenis.co.za/boere-held-gideon-scheepers-herdenk/ |title=Boere-held Gideon Scheepers herdenk |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Nuwe Geskiedenis }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Gideon Scheepers'' deur [[Henning Pieterse|H.J. Pieterse]] * ''Scheepers'' deur [[Elizabeth Maria Molteno|Elizabeth Molteno]]<ref name="nuwegeskiedenis" /> * ''The cry of South Africa'' deur [[Olive Schreiner]]<ref name="nuwegeskiedenis" /> * ''Droom en doen'' deur [[C. Louis Leipoldt]]<ref name="nuwegeskiedenis" /> * ''Gideon Scheepers'', ''Kommandant Gideon Scheepers'' en ''Kommandant Gideon Scheepers (2)'' deur Gert Strydom<ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/gideon-scheepers-1298442005 |title=Gideon Scheepers |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Woes |format=html |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304204847/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/gideon-scheepers-1298442005 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers |title=Kommandant Gideon Scheepers |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Woes |archive-date=23 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123121637/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers-2 |title=Kommandant Gideon Scheepers (2) |accessdate=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Woes |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304204714/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers-2 |url-status=dead }}</ref> * ''Manibus Gideon Jacobus Scheepers'' deur [[P.C. Boutens|Pieter Cornelis Boutens]].<ref>{{cite web |url=http://www.dbnl.org/tekst/bout005stem01_01/bout005stem01_01_0051.php |title=Manibus Gideon Jacobus Scheepers |format=html |last=Boutens |first=P.C. |date=2005 |access-date=15 Junie 2012 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110326/https://www.dbnl.org/tekst/bout005stem01_01/bout005stem01_01_0051.php |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Sien ook == * [[Die Langkloof en die Anglo-Boereoorlog 1901]] * [[Gideon Scheepers-gedenktekens]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronnelys == * Peter Joice (ed): The South African Family Encyclopaedia. Struik, 1989 * www.hvsgrt.org.za Hoër Volkskool-nuusbrief 2018 * www.graaffreinetmuseums.co.za/News08_02.doc. == Eksterne skakels == * [http://www.camdeboocottages.co.za/index.php/site-seeing/gideon-scheepers-monument Gideon Scheepers-monument] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121014033931/http://www.camdeboocottages.co.za/index.php/site-seeing/gideon-scheepers-monument |date=14 Oktober 2012 }} * [http://www.sawar.co.za/scheepers.php Commandant Gideon Scheepers & the search for his grave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305014526/http://www.sawar.co.za/scheepers.php |date= 5 Maart 2014 }} * [http://www.angloboerwar.com/books/37-davitt-boer-fight-for-freedom/869-davitt-chapter-xxxix-diary-of-the-warjanuary-to-march-1902 AngloBoerWar.com] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Scheepers, Gideon}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militariste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse tereggestelde mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Kapteins]] [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1878]] [[Kategorie:Sterftes in 1902]] bimmt80zsyuw00871f63qwqccsk6igb 2913075 2913072 2026-06-22T15:14:48Z Sobaka 328 Inleiding uitgebou 2913075 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre persoon | naam = Gideon Scheepers | beeld = Kmdt Gideon Scheepers as artilleris en hoof van die seinkorps.jpg | byskrif = Kmdt. Gideon Scheepers as artilleris en hoof van die seinkorps | gebore = 4 April 1878 | oorlede = {{SDEO|1878|4|4|1902|1|18}} | begraweplek_etiket = | begraweplek = Onbekend | geboorteplek = [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]] | sterfteplek = [[Graaff-Reinet]] | begraweplek_koordinate = <!-- {{Koördinate|grade|minute|N of S|grade|minute|O of W|aansig=inlyn,titel}} --> | bynaam = | geboortenaam = Gideon Jacobus Scheepers | lojaliteit = {{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} {{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Boere]] | tak = Heliografie | diensjare = 1899–1902 | rang = Kommandant | diensnommer = | eenheid = Verkenningskommando | poste = | oorloë = [[Tweede Vryheidsoorlog]]<br />--[[Slag van Magersfontein]]<br />--[[Slag van Paardeberg]] | oorloë_etiket = | toekennings = | familie = | anderwerk = }} Kommandant '''Gideon Scheepers''' (*[[4 April]] [[1878]] – †[[18 Januarie]] [[1902]]) was ʼn Boere- militêre leier, verkenner en [[Heliograaf|heliografis]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Hy het bekendheid verwerf as een van die jongste kommandante in die Boeremagte en vir sy deelname aan die Kaapse rebelleveldtog onder generaals soos [[Christiaan de Wet]] en [[Jan Christiaan Smuts]]. As bevelvoerder van mobiele [[kommando]]'s het hy 'n belangrike rol gespeel in [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-operasies]]] in die [[Kaapkolonie]]. Nadat hy in Oktober 1901 ernstig siek gevange geneem is, is hy deur 'n Britse militêre hof op verskeie aanklagte verhoor en ter dood veroordeel. Sy [[fusillering]] op [[Graaff-Reinet]] op 18 Januarie 1902 het groot omstredenheid en internasionale aandag ontlok. Die daaropvolgende verdwyning van sy stoflike oorskot het bygedra tot sy status as een van die bekendste en mees omstrede figure van die oorlog. In die Afrikanergeskiedskrywing word hy dikwels as 'n [[martelaar]] van die Boeresaak beskou. == Vroeë lewe == Gideon Jacobus Scheepers is op 4 April 1878 op die plaas Grootlaagte, naby [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]], Transvaal, in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ZAR) gebore as die seun van Jacobus Johannes Scheepers en Sophia Charlotte (née Van der Merwe).<ref name="preller1940" /> Volgens oorlewering het president [[Paul Kruger]] jong mans aangemoedig om by die Staatsartillerie aan te sluit omdat dit goeie loopbaanvooruitsigte gebied het en verdere studie moontlik gemaak het. Dit het Scheepers daartoe beweeg om by die Staatsartillerie aan te sluit, waar hy opleiding in veldtelegrafie ontvang het. Hy het in 1894, op sestienjarige ouderdom, tot die militêre diens van die ZAR toegetree nadat hy 'n weerbare burger geword het. Benewens sy militêre opleiding het Scheepers, soos die ander artilleriste, algemene skoolonderrig van die latere majoor Thomas Kroon ontvang. Hoewel hy aanvanklik met Nederlandse grammatika gesukkel het, het hy dit mettertyd goed bemeester. Teen 1898 was Scheepers reeds 'n bekwame heliografis. Hy is toe versoek om by die [[Oranje-Vrystaat|Vrystaatse]] Artillerie aan te sluit ten einde die veldtelegrafiediens daar te vestig. Hy is tydelik aan die Vrystaatse Artillerie afgestaan met die verstandhouding dat hy ná voltooiing van sy opdrag na sy oorspronklike korps sou terugkeer. Vir meer as 'n jaar, tot ongeveer September 1899, het Scheepers jong veldtelegrafiste van die Vrystaatse Artillerie in Bloemfontein opgelei. Toe die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in Oktober 1899 uitbreek, kon bykans elke Vrystaatse kommando-eenheid van jong heliografiste voorsien word. Hoewel hulle nog nie volledig gekwalifiseerd was nie, was hulle reeds vertroud met [[Morsekode]] en die gebruik van heliograwe. Verskeie van hierdie manne het later tydens die oorlog uitnemende diens gelewer. In Augustus 1899, sowat ses weke voor die uitbreek van die oorlog, was Scheepers, toe reeds 'n sersant, besig met die oprigting van 'n heliograafverbinding tussen Bloemfontein en Pretoria. Die inisiatief vir dié verbinding het uit Pretoria gekom. Hoewel hy in Augustus 1899 na Pretoria teruggeroep is, het president [[Marthinus Theunis Steyn|M.T. Steyn]] hom versoek om voorlopig in die Vrystaat aan te bly. Gevolglik het hy nie na Transvaal teruggekeer nie, maar by generaal [[Piet Cronjé]] se kommando aangesluit. Hy was onder meer teenwoordig tydens die [[Slag van Magersfontein]].<ref name="preller1940" /> == Tweede Vryheidsoorlog == [[Beeld:Scheepers.jpg|links|duimnael|200px|Kmdt. Gideon Scheepers.]] Toe die [[Tweede Vryheidsoorlog]] uitbreek, het Scheepers by generaal [[Piet Cronjé]] se kommando aangesluit en was hy teenwoordig tydens die [[Slag van Magersfontein]]. Toe Cronjé en sy mag op 27 Februarie 1900, bekend as Amajubadag, by [[Paardeberg]] aan die Modderrivier omsingel en tot oorgawe gedwing is, het Scheepers daarin geslaag om te ontsnap. Hy het later aan sy moeder geskryf: : ''"Juist 'n halfuur voordat de Engelsen het hoofdlager omsingelden, werd ik weggeroepen om 'n kabel te leggen en soedoende ben ik uitgekomen. Ou Cronjé heeft zich zeer zwak gedragen en is nu (2 Maart) krygsgevangen genomen met byna 6 000 Boeren. Wy gevoelen ons allen erg kwaad, dat zóveel Boeren niet instaat waren om 'n pad door te vechten en uit te komen, 'n waarachtige schande!"'' Cronjé se mag het uit ongeveer 3 918 burgers bestaan, uitgesluit die vroue en ander nie-vegtende persone wat saam met die kommando gereis het. Kort voor die oorgawe het kaptein [[Danie Theron]] deur die Britse linies beweeg met 'n voorstel van generaal [[Christiaan de Wet]] dat Cronjé saam met De Wet 'n uitbraakpoging moes onderneem. Die krygsraad het egter die voorstel verwerp, waarna Cronjé die volgende dag oorgegee het. Ná sy ontsnapping het Scheepers vir 'n tydperk as gewone burger onder generaal De Wet gedien. Omstreeks Mei 1900 is hy tot kaptein bevorder en in bevel van 'n klein verkenningseenheid geplaas.<ref>Shearing, supra, bl. 19.</ref> Hy was saam met Danie Theron teenwoordig tydens die Britse omsingeling van generaal [[Marthinus Prinsloo]] se mag in die [[Brandwaterkom]] in Julie 1900, toe sowat 7 000 Boere gevange geneem is. Nadat Theron se korps na Transvaal teruggekeer het, het Scheepers nog tot die einde van 1900 in die omgewing van De Wet se magte gebly. Generaal [[Louis Botha]] het hom daarna as kommandant aangestel met die opdrag om die [[Kaapkolonie]] binne te gaan, Britse verbindingslyne te ontwrig, infrastruktuur te saboteer en steun onder [[Kaapse Rebelle] te werf. === Bedrywighede in die Kaapkolonie === Op 15 Desember 1900 het Scheepers, met sowat twintig Transvaalse en Vrystaatse burgers, saam met generaal [[J.B.M. Hertzog]] langs die Basoetogrens opgetrek en die [[Oranjerivier]] naby [[Rouxville]] oorgesteek.<ref>Shearing, supra, bl. 29.</ref> Kort daarna het hy naby [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg]] in die Kaap 'n spoorlyn opgeblaas. Dit was die eerste aanduiding vir die Britse owerhede dat 'n Boeremag die Kaapkolonie binnegedring het. Die Britse reaksie het die bewaking van spoorlyne verskerp, die oprigting van blokhuise versnel en die ontplooiing van addisionele troepe genoodsaak. Scheepers was die eerste Boer-offisier wat ná Desember 1900 die Kaapkolonie binnegedring en voortdurend daar geopereer het. Sy kommando het mettertyd tot ongeveer 150 uitgesoekte burgers gegroei, terwyl hy die rang van kommandant beklee het. Tydens die [[Beleg van Kimberley]] het Scheepers twee gevange swart persone laat teregstel nadat hulle van [[spioenasie]] vir die Britse magte beskuldig is.<ref>Shearing, supra, bl. 16.</ref> Na Scheepers het ander Boere aanvoerders soos [[Pieter Hendrik Kritzinger|Kritzinger]], Lötter, Lategan, Malan, Maritz en Smuts hulle verskyning in Noord Kaapland gemaak terwyl Dirk Hertzog en Brand ‘n tyd daar was maar weer na die Vrystaat teruggekeer het. Met die tweede verskyning van Kritzinger en ander kommandante soos Lötter, Fouché en Lategan, wat in oorleg met mekaar opgetree het, het Scheepers homself onder generaal Kritzinger geplaas.<ref name="preller1940">{{Cite book |last=Preller |first=Gustav Schoeman |title=Scheepers se Dagboek |date=1940 |publisher=Nasionale Pers Beperk |year=1940 |edition=2nd |location=Kaapstad, Bloemfontein, Port Elizabeth. |publication-date=1940 |trans-title=Scheepers Diary}}</ref> Binne 8 weke in die Kaapkolonie het sy paaie met kommandant Kritzinger geskei.<ref>Shearing, supra, bl. 55.</ref> Kritzinger was terug in die Vrystaat op 29 April 1901. Hy het weer op 16 Mei die Oranjerivier oorgesteek.<ref>Neville Gomm, ''Commandant P.H. Kritzinger in the Cape,''Military History Journal, vol. 1, No. 7</ref>) In Julie 1901 het Kritzinger aan Scheepers geskryf en sy spyt uitgespreek oor Scheepers se afbrand van wonings. Hy vertrou dat Scheepers dit sal staak. Kritzinger was gekant teen die afbrand van private wonings want dit het vyandskap tussen die Boere en “Engelsch gesinde Afrikanders” verwek.<ref>Shearing, supra, bl. 109, nota 3.</ref> Generaal [[Wynand Malan]] het Scheepers ook gewaarsku dat die afbrand van huise nie hul saak bevorder nie.<ref>Shearing, supra, bl. 67. Die outeurs maak staat op Oorlogsavonture van genl. Wynand Malan deur Pieterse, bl. 239.</ref> Nadat hy Kaapse Rebelle gewerf het, is hy op 22-jarige leeftyd bevorder tot kommandant van ʼn 150-maneenheid, die Witkoppenkommando (na aanleiding van die wit band op hul hoede),<ref name="Travel">{{cite web |url=http://www.travelkaroo.co.za/news-article/49/The-Karoos-eternal-Commandant- |title=Die Karoo se ewige kommandant |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=travelkaroo.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922005336/http://www.travelkaroo.co.za/news-article/49/The-Karoos-eternal-Commandant- |archive-date=22 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> wat die Britse troepe die stryd in die [[Kaapkolonie]] moet aansê. Die klein kommando het veral sukses om Britse spoor- en telegraafverbindings in die Oos-Kaap te saboteer, terwyl hinderlae die Britse troepe verliese toedien. Hy het ook nie-blankes tereggestel wat hulle aan spioenasie vir die Engelse skuldig gemaak het. In hierdie skermutselinge word Scheepers se heldhaftigheid ten toon gestel. Dit lei daartoe dat Scheepers se teenwoordigheid in die Kaapkolonie meebring dat baie Kapenaars by die Boeremagte aansluit teen Brittanje. Gedurende 1901 is sy kommando hoofsaaklik in distrikte van [[Graaff-Reinet]], [[Cradock]], [[Murraysburg]] en [[Montagu]] bedrywig. Gedurende die eerste helfte van 1901 was Murraysburg ʼn veilige hawe vir die Boerekrygers omdat daar nie genoeg mense uit die dorp bereid was om te help met die beskerming van die dorp nie.<ref name="Heritage">{{cite web |url=http://www.heritage.org.za/karoo/murray.htm |title=Murraysburg: rustigheid vir omgewingsbewustes en eko-bewakers |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Kaapstadse Erfenistrust |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120422214351/http://www.heritage.org.za/karoo/murray.htm |archive-date=22 April 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Op 27 Junie 1901 het Scheepers vir die burgemeester van Murraysburg gesê dat indien die Britte die dorp nie binne agt dae in garnisoen lê nie, hy alle openbare kantore sou afbrand. Die Britte het nie reageer op die dreigement nie en op 6 Julie is die openbare kantoor, poskantoor, hoofkonstabel se kantoor, die winkel van Herbert Sharwood en Rose-Innes se huis aan die brand gesteek.<ref name="Heritage" /> === Siekte === [[Beeld:Gideon Scheepers op Beaufort-Wes.jpg|duimnael|270px|regs|Scheepers en sr. Johnson in Beaufort-Wes hospitaal.]] Scheepers se gesondheid het reeds vroeg in September 1901 begin verswak. Teen die begin van Oktober was hy en sy kommando in die Langberge suid van Ladismith. Hoewel hy te siek was om te perd te ry, het hy steeds die bewegings van sy kommando beheer. Op 4 Oktober 1901 het die kommando tot by die Witteberge gevorder, maar 'n tekort aan perdevoer het hulle genoop om noordwaarts terug te beweeg in die rigting van Ladismith. By die plase Buffelsfontein en Okkert se Kraal het Britse magte hulle in 'n hinderlaag gelei en tussen die berge vasgekeer. Ná 'n dag van gevegte het Scheepers tien manne deur gevangenskap of verwonding verloor. Die kommando het daarna suidwaarts in die rigting van Riversdal beweeg en op 7 Oktober by die Anysberg gerus. Op Scheepers se versoek het 'n dokter van Ladismith hom daar ondersoek. Teen 9 Oktober was sy toestand ernstig, en terwyl die kommando in die rigting van Prins Albert beweeg het, moes hy gedra word. In die vroeë oggendure van 10 Oktober 1901 het Scheepers probeer om sy reis voort te sit, maar was fisiek nie meer daartoe in staat nie. Hy het later geskryf: ''"''Ik trachtte met al de kracht in myn vermogen om myzelven van het bed te krygen, doch te vergeefs.''"'' Die kommando het hom op die plaas Kopjeskraal, naby die huidige Prins Albertweg-stasie, agtergelaat sodat die res kon ontsnap. Britse troepe het hom later dieselfde dag gevind en onmiddellik mediese hulp ontbied. Dr. Mearns het sy toestand as 'n ernstige ingewandsiekte met moontlike blindedermontsteking gediagnoseer.Shearing, supra, p. 144. Op 8 November 1901 het Scheepers aan sy moeder geskryf dat hy aan ingewandekoors ly. Gedurende die 1930's het sommige van sy voormalige makkers beweer dat hy moontlik vergiftig is.Rodney Constantine, ''The Poisoning of Gideon Scheepers'', Kaapstad, Afrika-instituut, 1998. Die historikus Shearing het egter gespekuleer dat sy simptome moontlik met depressie of posttraumatiese stresversteuring verband kon hou.Shearing, supra, p. 146. Scheepers is aanvanklik in 'n hospitaal op [[Matjiesfontein]] behandel voordat hy na [[Beaufort-Wes]] oorgeplaas is. Hy is onder streng militêre bewaking aangehou. Hoewel sy toestand aanvanklik swak was en hy dikwels gedra moes word, het sy gesondheid geleidelik verbeter. Later kon hy weer briewe skryf en besoekers ontvang. Op 14 November 1901 is hy na Naauwpoort vervoer en daarna na [[Graaff-Reinet]], waar hy op 9 Desember aangekom het. Ondanks sy gedeeltelike herstel het sy swak gesondheid die verloop van sy verhoor bemoeilik, en verskeie sittings moes uitgestel word weens siekte. === Verhoor en vonnis === Weens sy swak gesondheid is verskeie sittings van Scheepers se verhoor uitgestel. Op 27 Desember 1901 het die verrigtinge hervat, ondanks die feit dat hy volgens berigte aan hoë koors gely het. Die saak is op 28 Desember afgehandel. Scheepers het die regverdigheid van die verrigtinge bevraagteken en in sy dagboek geskryf dat hy nie geglo het dat hy 'n billike verhoor ontvang het nie. Hy het onder meer geskryf: ''"Wy Afrikaners zullen onder de Engelsman nooit recht zien."'' Ná sy skuldigbevinding het hy soortgelyke gevoelens in sy korrespondensie uitgespreek. Generaal P.H. Kritzinger, Scheepers se meerdere, is gedurende dieselfde tydperk in dieselfde gevangenis aangehou, maar daar is nie aan Scheepers toestemming verleen om met hom te konsulteer nie. Op 17 Januarie 1902 is die doodsvonnis aan Scheepers voorgelees. Volgens ooggetuieverslae het hy die uitspraak kalm ontvang. Hy het versoek dat die vonnis deur lede van die Britse Guards-regiment uitgevoer word eerder as deur die Kaapse Vrywilligerkorps, en die versoek is toegestaan. Op die oggend van 18 Januarie 1902 is die teregstelling kortliks uitgestel voordat Scheepers later dieselfde dag meegedeel is dat dit die middag sou plaasvind. == Aanklagte == Scheepers het op 16 aanklagte tereggestaan: sewe aanklagte van moord, een van poging tot moord, een van die gebruik van gevangenes as beskerming in 'n vuurlinie, een van mishandeling van gevangenes, drie van lyfstraf, twee van saakbeskadiging (insluitend spoorweg-sabotasie) en een van brandstigting, wat 15 afsonderlike voorvalle ingesluit het. Die vervolging het 52 getuies geroep.<ref>Louis Creswicke, ''South Africa and the Transvaal War'', vol. VII, Kenneth Maclennan, Manchester, bl. 146–148.</ref> Scheepers is deur die prokureur Thomas (Tom) Auret verdedig.<ref>Shearing, supra, bl. 150.</ref> === Verhoor === [[Beeld:Inligtingsbord langs die Gideon Scheepers-gedenkteken aan die grens van die Camdeboo Nasionale Park, Morné van Rooyen, 11 Junie 2012.jpg|duimnael|regs|270px|Inligtingsbord langs die Gideon Scheepers-gedenkteken aan die grens van die [[Kamdeboo Nasionale Park]].]] [[Beeld:Gideon Scheepers-gedenknaald buite Graaff-Reinet, Morné van Rooyen, 11 Junie 2012.jpg|duimnael|regs|230px|Die Gideon Scheepers-gedenknaald buite Graaff-Reinet.]] Scheepers het tereg gestaan op 16 aanklagte: sewe van moord, een van poging tot moord, een aanklag dat hy gevangenes in ’n vuurlinie geplaas het, een van mishandeling van gevangenes, drie aanklagte dat hy mense ’n loesing (met ’n sambok) gegee het, twee aanklagte van saakbeskadiging (spoorlyn en trein) en een aanklag van brandstigting (wat 15 insidente ingesluit het). Die aanklaer het 52 getuies geroep.<ref>Louis Creswicke, South Africa and the Transvaal War, volume VII, Kenneth Maclennan,Manchester p. 146-8 ook op angloboerwar.com</ref> Scheepers het sy eie prokureur, Thomas Auret, aangestel om hom te verdedig.<ref>Shearing, supra, p. 150.</ref> ; Aanklag 1 Scheepers is aangekla dat hy Jacob Fillies en Kiedo vermoor het. Hierdie insident het plaasgevind op die plaas Secretariskraal in die Murraysburgdistrik. Die eerste getuie, Sharwood, ’n winkelier, het gesê dat hy Fillies en Kiedo uitgestuur het om te gaan verken. Toe hulle nie terugkeer nie, het hy ander mense uitgestuur en hulle het op Fillies en Kiedo se liggame afgekom. In Maart 1901 het Scheepers weer by Murraysburg aangedoen en hom toe vertel dat hy twee van sy (Sharwood) se verkenners by Secretariskraal doodgeskiet het. In kruisondervraging het hy gesê dat Kritzinger en Fouché ook in dieselfde omgewing was. Later het Scheepers aangevoer dat hy aan Sharwood gesê het dat hy net gehoor het dat twee van sy spioene doodgeskiet is.<ref>Johannes Meintjes,Sword in the Sand, Kaapstad, Tafelberg,1969,p. 173; Shearing, supra, p. 151; Dr. Gustav S. Preller, Scheepers se dagboek en stryd in die Kaapland, Nasionale Pers, Kaapstad, 1938, p. 92</ref> ; Aanklag 2 Scheepers is aangekla dat hy skuldig is aan die moord van konstabel Moyewka. Die insident het plaasgevind op 18 Januarie op die plaas Brakwater in die distrik van [[Willowmore]]. John David Momberg het getuig dat hy ’n vorige lid van Scheepers se kommando was. Hy het getuig dat Scheepers aan Moyewka gesê het dat hy ’n spioen was en doodgeskiet sou word. Moyewka het toe weggehardloop en hy is geskiet. Scheepers se weergawe was dat toe Moyewka meegedeel is dat hy vrygelaat gaan word, hy weggehardloop het, en toe doodgeskiet is.<ref>Shearing, supra, p. 152; Meintjes, supra, p. 174; Preller, supra, p. 93</ref> ; Aanklag 3 In hierdie aanklag is beweer dat Scheepers vir Christian Smit vermoor het. Die insident het op 17 Maart op die plaas Uitkomst in die [[Jansenville]]-distrik plaasgevind. John Momberg en Johannes Jacobus Marais het getuig dat toe hulle op die plaas aangekom het, Smit daar vasgebind gelê het. Scheepers het opdrag gegee dat hy doodgeskiet moes word. Dit is uitgevoer. Dick Nylokoka het getuig dat hy Smit se lyk daar gevind het met drie skote deur sy kop. Scheepers het getuig dat hy niks van die insident weet nie.<ref>Meintjes, supra, 174; Shearing, supra, p. 153; Preller, supra, p. 93</ref> ; Aanklag 4 Die aanklagte was dat Scheepers skuldig is aan die moord van James Madlaila. Die moord is na bewering gepleeg op die plaas Rooiklip, [[Steytlerville]] op 7 Augustus 1901. Edith Carey het getuig dat sy by die opstal was toe die ongewapende oorledene daar aangejaag kom op ’n perd. Scheepers se manskappe het hom gejaag. Die oorledene het afgespring en op die werf gehardloop. Die manskappe het hom toe in die heup geskiet. Hulle gaan toe na ’n koppie, kom tien minute later terug en skiet hom dood. Scheepers het getuig dat sy manskappe aan hom verslag gedoen het dat die oorledene in ’n geveg doodgeskiet is. Verder weet hy niks van die insident nie.<ref>Shearing, supra, 153; Meintjes, supra, p.174; Preller, supra, p. 93.</ref> ; Aanklag 5 Scheepers is onskuldig bevind op hierdie aanklag van moord. ; Aanklag 6 Scheepers is daarvan aangekla dat hy op 7 September 1901 te De Fontein, [[Worcester]], vir John Kennedy vermoor het. Die eerste getuie was Johannes David Kriel. Hy het getuig dat Scheepers se manskappe by die plaas opgedaag het met Kennedy as ’n gevangene. Hulle het hom vertel dat Kennedy by hul laer aangekom het met ’n wit vlag. Scheepers het later opgedaag en die huis binnegegaan. Daarna is Kennedy doodgeskiet. Die eienaar van die plaas, Burger, en ’n vorige lid van Scheepers se kommando, De Beer, het hierdie weergawe bevestig. Scheepers het aangevoer dat Kennedy deur ’n krygsraad skuldig bevind is van spioenasie omdat hy in siviele drag met ’n witvlag na hul laer gekom het.<ref>Shearing, supra, p. 155; Meintjes, supra, p. 174; Preller, supra, p. 94.</ref> ; Aanklag 7 Hierdie aanklagte het betrekking gehad op die moord van Zederas, alias Jacobus Hermanus. Die voorval het by ’n winkel op 26 September plaasgevind. August Abrahams het getuig dat hy deur sy baas na die winkel gestuur is. Scheepers het hom en Zederas daarvan beskuldig dat hulle spioene is. Scheepers het hulle toe gedwing om lootjies te trek. Die verloorder, Zederas, is doodgeskiet en Abrahams is met ’n briefie na die Engelse gestuur. Daarin het Scheepers geskryf dat hy deur sy owerstes beveel is om alle naturelle-spioene dood te skiet. Die Engelse moet daarom die skuld dra vir die bloedvergieting. Scheepers het nie hierdie weergawe betwis nie.<ref>Shearing, supra, pp. 155-6; Meintjes, supra, p. 174, Preller, supra, p. 94.</ref> ; Aanklag 8 Scheepers is aangekla van poging tot moord omdat Scheepers en sy manskappe na bewering op 21 Mei 1900 naby die Marais-sylyn ’n treindrywer, Wassman, geskiet en gewond het. Henry Wassman het getuig dat klippe op die spoor gepak was en die trein het daarteen gebots. Skote is toe afgevuur en hy is gewond. Watson het getuig dat dit ’n passasierstrein was en dat daar ook vrouens en kinders op die trein was. Scheepers-hulle het sigare en perdeskoene verwyder. Scheepers het geen verskoning aangebied waarom Wassman geskiet moes word nie.<ref>Shearing, supra, p. 157; Meintjes, supra, p. 175; Preller, supra, p. 95.</ref> ; Aanklag 9 Hierdie aanklagte het betrekking op ’n loesing wat Peter Huggert toegedien is op 12 April 1901. Dit het by Vredenburg, Graaff-Reinet, gebeur. Een van Scheepers se manskappe het Huggert daarvan beskuldig dat hy voorheen hul teenwoordigheid aan die Engelse gerapporteer het. Sy baas, Gideon Smith, het getuig dat hy £10 aangebied het vir Huggert se loslating, maar dat Scheepers dit geïgnoreer het. Hy is 8 houe met ’n sambok toegedien en het toe bewusteloos geword. Scheepers het getuig dat die loesing op versoek van Smith toegedien is.<ref>Shearing, supra, 158; Meintjes, supra, p. 175, Preller, supra, p. 95.</ref> '''Aanklag 10''' Die aanklagte was dat ene Swartbooi Goxo ’n loesing toegedien is by Spitskop. Nes die vorige geval het Scheepers aangevoer dat die loesing op Swartbooi se baas se versoek uitgevoer is. Scheepers was gebelg omdat die swartes "vanzelven" sy kommando se teenwoordigheid aan die Engelse verklap het.<ref>Shearing, supra, p. 158; Preller, supra, p. 96</ref> '''Aanklag 11''' Hierdie aanklag was vir die loesing wat Jan Aanhuizen toegedien is by Buffelsfontein. Aldus Scheepers is hy 15 houe gegee, in plaas van om doodgeskiet te word, al het hy in privaatklere verkenning gedoen.<ref>Shearing, supra, p. 158; Preller, supra, p. 96.</ref> '''Aanklagte 12 en 13''' Hierdie twee aanklagte behels die barbaarse behandeling van krygsgevangenes. Scheepers het hulle beskryf as Koloniale Hollandssprekende Afrikaners.<ref>Meintjes, supra, p. 175; Preller, supra, p. 96.</ref> Hulle was lede van die Graaff-Reinet Guides. Pieter Booysen het getuig dat hulle gevange geneem is tydens ’n geveg noord van Aberdeen.<ref>Maurice & Grant, ''History of the War in South Africa, 1899–1902, volume IV, p. 175''</ref> Hulle is toe geneem na Langfontein in die [[Kamdebooberge]]. Daarvandaan moes hulle voetslaan agter die kommando aan na die plaas Uitkomst en toe na Zeekoeigat, waar die kommando slaags geraak het met een van die Britse kolonnes.<ref>Shearing, p. 157</ref> Aanvanklik was die gevangenes veilig langs ’n rivier, maar hulle is toe blootgestel aan die Britse vuurlinie.<ref name="shearing157">Shearing, supra, p. 157-8</ref> Die gevangenes moes loop totdat hulle Uitkomst in die Jansenvilledistrik bereik het. Hulle is nie kos gegee nie, maar kon vir hulself kos soek op die plase waar hulle aangedoen het.<ref name="shearing157" /> Scheepers het nooit verduidelik waarom hy hierdie krygsgevangenes vir byna twee weke saamgesleep het nie.<ref>Sien Preller, supra, p. 96-7.</ref> '''Aanklag 14''' Hierdie aanklag het te doen met die skade aan die trein en is verbind aan aanklag 8. '''Aanklag 15''' Hierdie aanklag het te doen gehad met die vernietiging van die trein by die Maraissylyn.<ref>Shearing, supra, p. 158</ref> '''Aanklagte 16 tot 30''' [[Lêer:Sharwood 001.jpg|duimnael|Een van die geboue wat Scheepers erken het hy afgebrand het.]] Meeste aanklagte het brandstigting van woonhuise op plase en dorpe behels. Twee aanklagte het betrekking gehad op spoorwegeiendom. Tydens die verhoor het Scheepers erken dat hy verantwoordelik was vir die afbrand van meeste van die geboue, maar dat sy luitenant verantwoordelik was vir die res. Hy het valslik getuig dat ’n krygsraad besluit het om Lord [[Kitchener]] te dreig dat, indien die afbrand van eiendom nie stopgesit word nie, voortgegaan sou word met die vernietiging van eiendom van mense wat vyandiggesind was teenoor die Republieke. Hy het valslik aangevoer dat hy in Maart 1900 ’n skriftelike opdrag, onderteken deur generaal De Wet en president Steyn, ontvang het waarin hy aangesê is om dit te doen.<ref>Shearing, supra, p. 160; Preller, supra, p. 97.</ref> Die hofverrigtinge is afgehandel voor die einde van die jaar. Die oorkonde is toe na die “Judge Advocate General” gestuur vir sy beslissing en na Kitchener vir sy bevestiging. Op 17 Januarie 1902 is Scheepers meegedeel dat hy skuldig bevind is op alle aanklagte behalwe nommer 5 en dat hy ter dood veroordeel is.<ref>Meintjes, supra, p. 183.</ref> === [[Fusillering]] === Op 18 Januarie 1902 is Gideon Scheepers se doodvonnis op Graaff-Reinet deur 'n [[vuurpeloton]] voltrek. Volgens ooggetuieverslae het hy sy lot kalm en waardig tegemoet gegaan. Hy is aan 'n stoel vasgebind en deur 'n vuurpeloton van tien soldate tereggestel. Ná die dokter sy dood bevestig het, is hy sonder 'n begrafnisplegtigheid in 'n graf naby die teregstellingsplek begrawe. Volgens verskeie getuies is ongebluste kalk oor die liggaam gestrooi en is die graf gelyk gemaak om die ligging daarvan te verbloem. Ná die oorlog het pogings gevolg om Scheepers se graf op te spoor. 'n Komitee onder leiding van Carel Oberholzer Botha het die oorspronklike graf geïdentifiseer, maar gevind dat die liggaam reeds verwyder was. Verskeie getuienisse, waaronder verklarings deur voormalige Britse soldate en korrespondensie van lord Selborne, dui daarop dat Scheepers se oorskot kort ná die teregstelling opgegrawe en op 'n onbekende plek herbegrawe is, moontlik in die bedding van die [[Sondagsrivier]]. Die presiese ligging van sy finale rusplek is nooit vasgestel nie. Scheepers se [[teregstelling]] het groot verontwaardiging in Suid-Afrika en in die buiteland ontlok. Kritici het die regsgrondslag van die krygshof bevraagteken, veral omdat die oorlog nog aan die gang was en Scheepers nie 'n Britse onderdaan was nie. Hy het aangevoer dat hy op bevel van sy meerderes opgetree het. Sy dood en die verdwyning van sy oorskot het bygedra tot sy martelaarstatus onder baie Afrikaners. Ondanks verskeie ondersoeke en navrae aan die Britse owerhede is Scheepers se stoflike oorskot nooit gevind nie. Volgens S.B. Spies in die ''Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek'' het die onsekerheid oor sy lot gelei tot gerugte, wat nog jare ná die oorlog voortbestaan het, dat hy moontlik nog gelewe het.<ref>{{af}} De Kock, W.J. (tot 1970) en [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] (sedert 1971, hoofred.) . 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel II''. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers.</ref> == Nalatenskap == * Straatname in verskeie dorpe in Suid-Afrika * Plaasname in die Karoo soos Scheeperskraal, Scheepersdrift en Scheepersrus<ref name="Travel" /> * Die toonsetting deur [[Hendrik Hofmeyr]] van die gedig ''Gebed om die gebeente''<ref>{{cite web |url=http://www.oulitnet.co.za/klank/opbed.asp |title=Hendrik Hofmeyr se toonsetting van "Gebed om die gebeente" deur D.J. Opperman |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=LitNet |archive-date= 5 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105180735/http://oulitnet.co.za/klank/opbed.asp |url-status=dead }}</ref> * Peter Klatzow se ''Suite vir Klavier From the Poets / Uit Ons Digkuns'' begin met ’n toonsetting van ''Gebed om die gebeente'' deur D.J. Opperman. Die [[Helgaard Steyn-prys]] is aan die komponis vir hierdie komposisie toegeken. * Regiment Gideon Scheepers van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] * Die Gideon Scheepers-voetslaanpad in die [[Kamdeboo Nasionale Park]]<ref>{{cite web |url=http://www.karoopark.co.za/trails.html |title=Voetslaan in die Kamdeboo Nasionale Park |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Karoopark Gastehuis |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191027061440/http://www.karoopark.co.za/trails.html |archive-date=27 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> {{Raanhaling|regs|As ons gevra word waarom ʼn gedenksteen in 1978 opgerig moet word vir ʼn man wat in 1902 gesterf het is die antwoord eenvoudig. Die lewe en wese van hierdie man was van so ’n aard dat die geskiedenis hom in die heldesaal geplaas het en niks en niemand kan hom dit ontneem nie.|Eerste Minister [[John Vorster]]}} * Gedenksteen opgerig deur die Afrikaanse Kultuurgenootskap van [[Graaff-Reinet]] sowat 2&nbsp;km buite Graaff-Reinet op die pad na [[Murraysburg]] in die Kamdeboo Nasionale Park. Die gedenksteen bestaan uit drie rotse wat in die omgewing gevind is en wat ʼn vlekvrye staalnaald regop hou. Die grootste rots verteenwoordig die standvastigheid van die jong Afrikanervolk en die twee gekantelde rotse simboliseer die volk wat onderdruk is maar nie geval het nie. ’n Vierde rots bevat die bewoording: ''Ter nagedagtenis aan Komdt. Gideon Jacobus Scheepers. Die onvergeetlike boereheld. Gebore dist. Middelburg 4 April 1878. Gefusilleer op Graaff-Reinet 8 Jan 1902. Sy lewe was beminlik. Sy stryd dapper. Sy dood onverdiend. Sy graf onbekend. Opgerig deur bewonderaars oor heel S. Afrika. Onthul in 1978, honderd jaar na Gideon Scheepers se geboorte, deur mnr. John Vorster.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.graaffreinet.co.za/index.php?page_name=more&listing_id=250&attractions=Gideon+Scheepers+Memorial |title=Gideon Scheepers Gedenksteen |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Graaff-Reinet Toerisme }}</ref><ref>[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=1396748 Scheepers, Gideon Jacobus (1878–1902) op eggsa.org]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek op 22 Augustus 2016</ref> === Boeke === * [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1969. Sand in the sword: the life and death of Gideon Scheepers. 242 p. * Shearing, Taffy & David. 1999. Commandant Gideon Scheepers & the search for his grave. Privaat uitgegee. 240 p. * [[Gustav Preller|Dr. Gustav S Preller]], Scheepers se dagboek en stryd in die Kaapland, Nasionale Pers, Kaapstad, 1938. * Constantine, R.J. 1998. The poisoning of Gideon Scheepers: the Anglo-Boer War 1899–1902: a true incident from the guerrilla war in the Cape Colony. Africa Institute. 28 p. === Gedigte === * ''Gebed om die gebeente'' deur [[D.J. Opperman]]<ref name="nuwegeskiedenis">{{cite web |url=http://nuwegeskiedenis.co.za/boere-held-gideon-scheepers-herdenk/ |title=Boere-held Gideon Scheepers herdenk |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Nuwe Geskiedenis }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Gideon Scheepers'' deur [[Henning Pieterse|H.J. Pieterse]] * ''Scheepers'' deur [[Elizabeth Maria Molteno|Elizabeth Molteno]]<ref name="nuwegeskiedenis" /> * ''The cry of South Africa'' deur [[Olive Schreiner]]<ref name="nuwegeskiedenis" /> * ''Droom en doen'' deur [[C. Louis Leipoldt]]<ref name="nuwegeskiedenis" /> * ''Gideon Scheepers'', ''Kommandant Gideon Scheepers'' en ''Kommandant Gideon Scheepers (2)'' deur Gert Strydom<ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/gideon-scheepers-1298442005 |title=Gideon Scheepers |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Woes |format=html |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304204847/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/gideon-scheepers-1298442005 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers |title=Kommandant Gideon Scheepers |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Woes |archive-date=23 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123121637/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers-2 |title=Kommandant Gideon Scheepers (2) |accessdate=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Woes |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304204714/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers-2 |url-status=dead }}</ref> * ''Manibus Gideon Jacobus Scheepers'' deur [[P.C. Boutens|Pieter Cornelis Boutens]].<ref>{{cite web |url=http://www.dbnl.org/tekst/bout005stem01_01/bout005stem01_01_0051.php |title=Manibus Gideon Jacobus Scheepers |format=html |last=Boutens |first=P.C. |date=2005 |access-date=15 Junie 2012 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110326/https://www.dbnl.org/tekst/bout005stem01_01/bout005stem01_01_0051.php |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Sien ook == * [[Die Langkloof en die Anglo-Boereoorlog 1901]] * [[Gideon Scheepers-gedenktekens]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronnelys == * Peter Joice (ed): The South African Family Encyclopaedia. Struik, 1989 * www.hvsgrt.org.za Hoër Volkskool-nuusbrief 2018 * www.graaffreinetmuseums.co.za/News08_02.doc. == Eksterne skakels == * [http://www.camdeboocottages.co.za/index.php/site-seeing/gideon-scheepers-monument Gideon Scheepers-monument] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121014033931/http://www.camdeboocottages.co.za/index.php/site-seeing/gideon-scheepers-monument |date=14 Oktober 2012 }} * [http://www.sawar.co.za/scheepers.php Commandant Gideon Scheepers & the search for his grave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305014526/http://www.sawar.co.za/scheepers.php |date= 5 Maart 2014 }} * [http://www.angloboerwar.com/books/37-davitt-boer-fight-for-freedom/869-davitt-chapter-xxxix-diary-of-the-warjanuary-to-march-1902 AngloBoerWar.com] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Scheepers, Gideon}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militariste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse tereggestelde mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Kapteins]] [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1878]] [[Kategorie:Sterftes in 1902]] sk19mng1mmo2ntuufzuxgfnsnqacniw 2913076 2913075 2026-06-22T15:15:35Z Sobaka 328 /* Fusillering */ opruim 2913076 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre persoon | naam = Gideon Scheepers | beeld = Kmdt Gideon Scheepers as artilleris en hoof van die seinkorps.jpg | byskrif = Kmdt. Gideon Scheepers as artilleris en hoof van die seinkorps | gebore = 4 April 1878 | oorlede = {{SDEO|1878|4|4|1902|1|18}} | begraweplek_etiket = | begraweplek = Onbekend | geboorteplek = [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]] | sterfteplek = [[Graaff-Reinet]] | begraweplek_koordinate = <!-- {{Koördinate|grade|minute|N of S|grade|minute|O of W|aansig=inlyn,titel}} --> | bynaam = | geboortenaam = Gideon Jacobus Scheepers | lojaliteit = {{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} {{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Boere]] | tak = Heliografie | diensjare = 1899–1902 | rang = Kommandant | diensnommer = | eenheid = Verkenningskommando | poste = | oorloë = [[Tweede Vryheidsoorlog]]<br />--[[Slag van Magersfontein]]<br />--[[Slag van Paardeberg]] | oorloë_etiket = | toekennings = | familie = | anderwerk = }} Kommandant '''Gideon Scheepers''' (*[[4 April]] [[1878]] – †[[18 Januarie]] [[1902]]) was ʼn Boere- militêre leier, verkenner en [[Heliograaf|heliografis]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Hy het bekendheid verwerf as een van die jongste kommandante in die Boeremagte en vir sy deelname aan die Kaapse rebelleveldtog onder generaals soos [[Christiaan de Wet]] en [[Jan Christiaan Smuts]]. As bevelvoerder van mobiele [[kommando]]'s het hy 'n belangrike rol gespeel in [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-operasies]]] in die [[Kaapkolonie]]. Nadat hy in Oktober 1901 ernstig siek gevange geneem is, is hy deur 'n Britse militêre hof op verskeie aanklagte verhoor en ter dood veroordeel. Sy [[fusillering]] op [[Graaff-Reinet]] op 18 Januarie 1902 het groot omstredenheid en internasionale aandag ontlok. Die daaropvolgende verdwyning van sy stoflike oorskot het bygedra tot sy status as een van die bekendste en mees omstrede figure van die oorlog. In die Afrikanergeskiedskrywing word hy dikwels as 'n [[martelaar]] van die Boeresaak beskou. == Vroeë lewe == Gideon Jacobus Scheepers is op 4 April 1878 op die plaas Grootlaagte, naby [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]], Transvaal, in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ZAR) gebore as die seun van Jacobus Johannes Scheepers en Sophia Charlotte (née Van der Merwe).<ref name="preller1940" /> Volgens oorlewering het president [[Paul Kruger]] jong mans aangemoedig om by die Staatsartillerie aan te sluit omdat dit goeie loopbaanvooruitsigte gebied het en verdere studie moontlik gemaak het. Dit het Scheepers daartoe beweeg om by die Staatsartillerie aan te sluit, waar hy opleiding in veldtelegrafie ontvang het. Hy het in 1894, op sestienjarige ouderdom, tot die militêre diens van die ZAR toegetree nadat hy 'n weerbare burger geword het. Benewens sy militêre opleiding het Scheepers, soos die ander artilleriste, algemene skoolonderrig van die latere majoor Thomas Kroon ontvang. Hoewel hy aanvanklik met Nederlandse grammatika gesukkel het, het hy dit mettertyd goed bemeester. Teen 1898 was Scheepers reeds 'n bekwame heliografis. Hy is toe versoek om by die [[Oranje-Vrystaat|Vrystaatse]] Artillerie aan te sluit ten einde die veldtelegrafiediens daar te vestig. Hy is tydelik aan die Vrystaatse Artillerie afgestaan met die verstandhouding dat hy ná voltooiing van sy opdrag na sy oorspronklike korps sou terugkeer. Vir meer as 'n jaar, tot ongeveer September 1899, het Scheepers jong veldtelegrafiste van die Vrystaatse Artillerie in Bloemfontein opgelei. Toe die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in Oktober 1899 uitbreek, kon bykans elke Vrystaatse kommando-eenheid van jong heliografiste voorsien word. Hoewel hulle nog nie volledig gekwalifiseerd was nie, was hulle reeds vertroud met [[Morsekode]] en die gebruik van heliograwe. Verskeie van hierdie manne het later tydens die oorlog uitnemende diens gelewer. In Augustus 1899, sowat ses weke voor die uitbreek van die oorlog, was Scheepers, toe reeds 'n sersant, besig met die oprigting van 'n heliograafverbinding tussen Bloemfontein en Pretoria. Die inisiatief vir dié verbinding het uit Pretoria gekom. Hoewel hy in Augustus 1899 na Pretoria teruggeroep is, het president [[Marthinus Theunis Steyn|M.T. Steyn]] hom versoek om voorlopig in die Vrystaat aan te bly. Gevolglik het hy nie na Transvaal teruggekeer nie, maar by generaal [[Piet Cronjé]] se kommando aangesluit. Hy was onder meer teenwoordig tydens die [[Slag van Magersfontein]].<ref name="preller1940" /> == Tweede Vryheidsoorlog == [[Beeld:Scheepers.jpg|links|duimnael|200px|Kmdt. Gideon Scheepers.]] Toe die [[Tweede Vryheidsoorlog]] uitbreek, het Scheepers by generaal [[Piet Cronjé]] se kommando aangesluit en was hy teenwoordig tydens die [[Slag van Magersfontein]]. Toe Cronjé en sy mag op 27 Februarie 1900, bekend as Amajubadag, by [[Paardeberg]] aan die Modderrivier omsingel en tot oorgawe gedwing is, het Scheepers daarin geslaag om te ontsnap. Hy het later aan sy moeder geskryf: : ''"Juist 'n halfuur voordat de Engelsen het hoofdlager omsingelden, werd ik weggeroepen om 'n kabel te leggen en soedoende ben ik uitgekomen. Ou Cronjé heeft zich zeer zwak gedragen en is nu (2 Maart) krygsgevangen genomen met byna 6 000 Boeren. Wy gevoelen ons allen erg kwaad, dat zóveel Boeren niet instaat waren om 'n pad door te vechten en uit te komen, 'n waarachtige schande!"'' Cronjé se mag het uit ongeveer 3 918 burgers bestaan, uitgesluit die vroue en ander nie-vegtende persone wat saam met die kommando gereis het. Kort voor die oorgawe het kaptein [[Danie Theron]] deur die Britse linies beweeg met 'n voorstel van generaal [[Christiaan de Wet]] dat Cronjé saam met De Wet 'n uitbraakpoging moes onderneem. Die krygsraad het egter die voorstel verwerp, waarna Cronjé die volgende dag oorgegee het. Ná sy ontsnapping het Scheepers vir 'n tydperk as gewone burger onder generaal De Wet gedien. Omstreeks Mei 1900 is hy tot kaptein bevorder en in bevel van 'n klein verkenningseenheid geplaas.<ref>Shearing, supra, bl. 19.</ref> Hy was saam met Danie Theron teenwoordig tydens die Britse omsingeling van generaal [[Marthinus Prinsloo]] se mag in die [[Brandwaterkom]] in Julie 1900, toe sowat 7 000 Boere gevange geneem is. Nadat Theron se korps na Transvaal teruggekeer het, het Scheepers nog tot die einde van 1900 in die omgewing van De Wet se magte gebly. Generaal [[Louis Botha]] het hom daarna as kommandant aangestel met die opdrag om die [[Kaapkolonie]] binne te gaan, Britse verbindingslyne te ontwrig, infrastruktuur te saboteer en steun onder [[Kaapse Rebelle] te werf. === Bedrywighede in die Kaapkolonie === Op 15 Desember 1900 het Scheepers, met sowat twintig Transvaalse en Vrystaatse burgers, saam met generaal [[J.B.M. Hertzog]] langs die Basoetogrens opgetrek en die [[Oranjerivier]] naby [[Rouxville]] oorgesteek.<ref>Shearing, supra, bl. 29.</ref> Kort daarna het hy naby [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg]] in die Kaap 'n spoorlyn opgeblaas. Dit was die eerste aanduiding vir die Britse owerhede dat 'n Boeremag die Kaapkolonie binnegedring het. Die Britse reaksie het die bewaking van spoorlyne verskerp, die oprigting van blokhuise versnel en die ontplooiing van addisionele troepe genoodsaak. Scheepers was die eerste Boer-offisier wat ná Desember 1900 die Kaapkolonie binnegedring en voortdurend daar geopereer het. Sy kommando het mettertyd tot ongeveer 150 uitgesoekte burgers gegroei, terwyl hy die rang van kommandant beklee het. Tydens die [[Beleg van Kimberley]] het Scheepers twee gevange swart persone laat teregstel nadat hulle van [[spioenasie]] vir die Britse magte beskuldig is.<ref>Shearing, supra, bl. 16.</ref> Na Scheepers het ander Boere aanvoerders soos [[Pieter Hendrik Kritzinger|Kritzinger]], Lötter, Lategan, Malan, Maritz en Smuts hulle verskyning in Noord Kaapland gemaak terwyl Dirk Hertzog en Brand ‘n tyd daar was maar weer na die Vrystaat teruggekeer het. Met die tweede verskyning van Kritzinger en ander kommandante soos Lötter, Fouché en Lategan, wat in oorleg met mekaar opgetree het, het Scheepers homself onder generaal Kritzinger geplaas.<ref name="preller1940">{{Cite book |last=Preller |first=Gustav Schoeman |title=Scheepers se Dagboek |date=1940 |publisher=Nasionale Pers Beperk |year=1940 |edition=2nd |location=Kaapstad, Bloemfontein, Port Elizabeth. |publication-date=1940 |trans-title=Scheepers Diary}}</ref> Binne 8 weke in die Kaapkolonie het sy paaie met kommandant Kritzinger geskei.<ref>Shearing, supra, bl. 55.</ref> Kritzinger was terug in die Vrystaat op 29 April 1901. Hy het weer op 16 Mei die Oranjerivier oorgesteek.<ref>Neville Gomm, ''Commandant P.H. Kritzinger in the Cape,''Military History Journal, vol. 1, No. 7</ref>) In Julie 1901 het Kritzinger aan Scheepers geskryf en sy spyt uitgespreek oor Scheepers se afbrand van wonings. Hy vertrou dat Scheepers dit sal staak. Kritzinger was gekant teen die afbrand van private wonings want dit het vyandskap tussen die Boere en “Engelsch gesinde Afrikanders” verwek.<ref>Shearing, supra, bl. 109, nota 3.</ref> Generaal [[Wynand Malan]] het Scheepers ook gewaarsku dat die afbrand van huise nie hul saak bevorder nie.<ref>Shearing, supra, bl. 67. Die outeurs maak staat op Oorlogsavonture van genl. Wynand Malan deur Pieterse, bl. 239.</ref> Nadat hy Kaapse Rebelle gewerf het, is hy op 22-jarige leeftyd bevorder tot kommandant van ʼn 150-maneenheid, die Witkoppenkommando (na aanleiding van die wit band op hul hoede),<ref name="Travel">{{cite web |url=http://www.travelkaroo.co.za/news-article/49/The-Karoos-eternal-Commandant- |title=Die Karoo se ewige kommandant |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=travelkaroo.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922005336/http://www.travelkaroo.co.za/news-article/49/The-Karoos-eternal-Commandant- |archive-date=22 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> wat die Britse troepe die stryd in die [[Kaapkolonie]] moet aansê. Die klein kommando het veral sukses om Britse spoor- en telegraafverbindings in die Oos-Kaap te saboteer, terwyl hinderlae die Britse troepe verliese toedien. Hy het ook nie-blankes tereggestel wat hulle aan spioenasie vir die Engelse skuldig gemaak het. In hierdie skermutselinge word Scheepers se heldhaftigheid ten toon gestel. Dit lei daartoe dat Scheepers se teenwoordigheid in die Kaapkolonie meebring dat baie Kapenaars by die Boeremagte aansluit teen Brittanje. Gedurende 1901 is sy kommando hoofsaaklik in distrikte van [[Graaff-Reinet]], [[Cradock]], [[Murraysburg]] en [[Montagu]] bedrywig. Gedurende die eerste helfte van 1901 was Murraysburg ʼn veilige hawe vir die Boerekrygers omdat daar nie genoeg mense uit die dorp bereid was om te help met die beskerming van die dorp nie.<ref name="Heritage">{{cite web |url=http://www.heritage.org.za/karoo/murray.htm |title=Murraysburg: rustigheid vir omgewingsbewustes en eko-bewakers |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Kaapstadse Erfenistrust |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120422214351/http://www.heritage.org.za/karoo/murray.htm |archive-date=22 April 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Op 27 Junie 1901 het Scheepers vir die burgemeester van Murraysburg gesê dat indien die Britte die dorp nie binne agt dae in garnisoen lê nie, hy alle openbare kantore sou afbrand. Die Britte het nie reageer op die dreigement nie en op 6 Julie is die openbare kantoor, poskantoor, hoofkonstabel se kantoor, die winkel van Herbert Sharwood en Rose-Innes se huis aan die brand gesteek.<ref name="Heritage" /> === Siekte === [[Beeld:Gideon Scheepers op Beaufort-Wes.jpg|duimnael|270px|regs|Scheepers en sr. Johnson in Beaufort-Wes hospitaal.]] Scheepers se gesondheid het reeds vroeg in September 1901 begin verswak. Teen die begin van Oktober was hy en sy kommando in die Langberge suid van Ladismith. Hoewel hy te siek was om te perd te ry, het hy steeds die bewegings van sy kommando beheer. Op 4 Oktober 1901 het die kommando tot by die Witteberge gevorder, maar 'n tekort aan perdevoer het hulle genoop om noordwaarts terug te beweeg in die rigting van Ladismith. By die plase Buffelsfontein en Okkert se Kraal het Britse magte hulle in 'n hinderlaag gelei en tussen die berge vasgekeer. Ná 'n dag van gevegte het Scheepers tien manne deur gevangenskap of verwonding verloor. Die kommando het daarna suidwaarts in die rigting van Riversdal beweeg en op 7 Oktober by die Anysberg gerus. Op Scheepers se versoek het 'n dokter van Ladismith hom daar ondersoek. Teen 9 Oktober was sy toestand ernstig, en terwyl die kommando in die rigting van Prins Albert beweeg het, moes hy gedra word. In die vroeë oggendure van 10 Oktober 1901 het Scheepers probeer om sy reis voort te sit, maar was fisiek nie meer daartoe in staat nie. Hy het later geskryf: ''"''Ik trachtte met al de kracht in myn vermogen om myzelven van het bed te krygen, doch te vergeefs.''"'' Die kommando het hom op die plaas Kopjeskraal, naby die huidige Prins Albertweg-stasie, agtergelaat sodat die res kon ontsnap. Britse troepe het hom later dieselfde dag gevind en onmiddellik mediese hulp ontbied. Dr. Mearns het sy toestand as 'n ernstige ingewandsiekte met moontlike blindedermontsteking gediagnoseer.Shearing, supra, p. 144. Op 8 November 1901 het Scheepers aan sy moeder geskryf dat hy aan ingewandekoors ly. Gedurende die 1930's het sommige van sy voormalige makkers beweer dat hy moontlik vergiftig is.Rodney Constantine, ''The Poisoning of Gideon Scheepers'', Kaapstad, Afrika-instituut, 1998. Die historikus Shearing het egter gespekuleer dat sy simptome moontlik met depressie of posttraumatiese stresversteuring verband kon hou.Shearing, supra, p. 146. Scheepers is aanvanklik in 'n hospitaal op [[Matjiesfontein]] behandel voordat hy na [[Beaufort-Wes]] oorgeplaas is. Hy is onder streng militêre bewaking aangehou. Hoewel sy toestand aanvanklik swak was en hy dikwels gedra moes word, het sy gesondheid geleidelik verbeter. Later kon hy weer briewe skryf en besoekers ontvang. Op 14 November 1901 is hy na Naauwpoort vervoer en daarna na [[Graaff-Reinet]], waar hy op 9 Desember aangekom het. Ondanks sy gedeeltelike herstel het sy swak gesondheid die verloop van sy verhoor bemoeilik, en verskeie sittings moes uitgestel word weens siekte. === Verhoor en vonnis === Weens sy swak gesondheid is verskeie sittings van Scheepers se verhoor uitgestel. Op 27 Desember 1901 het die verrigtinge hervat, ondanks die feit dat hy volgens berigte aan hoë koors gely het. Die saak is op 28 Desember afgehandel. Scheepers het die regverdigheid van die verrigtinge bevraagteken en in sy dagboek geskryf dat hy nie geglo het dat hy 'n billike verhoor ontvang het nie. Hy het onder meer geskryf: ''"Wy Afrikaners zullen onder de Engelsman nooit recht zien."'' Ná sy skuldigbevinding het hy soortgelyke gevoelens in sy korrespondensie uitgespreek. Generaal P.H. Kritzinger, Scheepers se meerdere, is gedurende dieselfde tydperk in dieselfde gevangenis aangehou, maar daar is nie aan Scheepers toestemming verleen om met hom te konsulteer nie. Op 17 Januarie 1902 is die doodsvonnis aan Scheepers voorgelees. Volgens ooggetuieverslae het hy die uitspraak kalm ontvang. Hy het versoek dat die vonnis deur lede van die Britse Guards-regiment uitgevoer word eerder as deur die Kaapse Vrywilligerkorps, en die versoek is toegestaan. Op die oggend van 18 Januarie 1902 is die teregstelling kortliks uitgestel voordat Scheepers later dieselfde dag meegedeel is dat dit die middag sou plaasvind. == Aanklagte == Scheepers het op 16 aanklagte tereggestaan: sewe aanklagte van moord, een van poging tot moord, een van die gebruik van gevangenes as beskerming in 'n vuurlinie, een van mishandeling van gevangenes, drie van lyfstraf, twee van saakbeskadiging (insluitend spoorweg-sabotasie) en een van brandstigting, wat 15 afsonderlike voorvalle ingesluit het. Die vervolging het 52 getuies geroep.<ref>Louis Creswicke, ''South Africa and the Transvaal War'', vol. VII, Kenneth Maclennan, Manchester, bl. 146–148.</ref> Scheepers is deur die prokureur Thomas (Tom) Auret verdedig.<ref>Shearing, supra, bl. 150.</ref> === Verhoor === [[Beeld:Inligtingsbord langs die Gideon Scheepers-gedenkteken aan die grens van die Camdeboo Nasionale Park, Morné van Rooyen, 11 Junie 2012.jpg|duimnael|regs|270px|Inligtingsbord langs die Gideon Scheepers-gedenkteken aan die grens van die [[Kamdeboo Nasionale Park]].]] [[Beeld:Gideon Scheepers-gedenknaald buite Graaff-Reinet, Morné van Rooyen, 11 Junie 2012.jpg|duimnael|regs|230px|Die Gideon Scheepers-gedenknaald buite Graaff-Reinet.]] Scheepers het tereg gestaan op 16 aanklagte: sewe van moord, een van poging tot moord, een aanklag dat hy gevangenes in ’n vuurlinie geplaas het, een van mishandeling van gevangenes, drie aanklagte dat hy mense ’n loesing (met ’n sambok) gegee het, twee aanklagte van saakbeskadiging (spoorlyn en trein) en een aanklag van brandstigting (wat 15 insidente ingesluit het). Die aanklaer het 52 getuies geroep.<ref>Louis Creswicke, South Africa and the Transvaal War, volume VII, Kenneth Maclennan,Manchester p. 146-8 ook op angloboerwar.com</ref> Scheepers het sy eie prokureur, Thomas Auret, aangestel om hom te verdedig.<ref>Shearing, supra, p. 150.</ref> ; Aanklag 1 Scheepers is aangekla dat hy Jacob Fillies en Kiedo vermoor het. Hierdie insident het plaasgevind op die plaas Secretariskraal in die Murraysburgdistrik. Die eerste getuie, Sharwood, ’n winkelier, het gesê dat hy Fillies en Kiedo uitgestuur het om te gaan verken. Toe hulle nie terugkeer nie, het hy ander mense uitgestuur en hulle het op Fillies en Kiedo se liggame afgekom. In Maart 1901 het Scheepers weer by Murraysburg aangedoen en hom toe vertel dat hy twee van sy (Sharwood) se verkenners by Secretariskraal doodgeskiet het. In kruisondervraging het hy gesê dat Kritzinger en Fouché ook in dieselfde omgewing was. Later het Scheepers aangevoer dat hy aan Sharwood gesê het dat hy net gehoor het dat twee van sy spioene doodgeskiet is.<ref>Johannes Meintjes,Sword in the Sand, Kaapstad, Tafelberg,1969,p. 173; Shearing, supra, p. 151; Dr. Gustav S. Preller, Scheepers se dagboek en stryd in die Kaapland, Nasionale Pers, Kaapstad, 1938, p. 92</ref> ; Aanklag 2 Scheepers is aangekla dat hy skuldig is aan die moord van konstabel Moyewka. Die insident het plaasgevind op 18 Januarie op die plaas Brakwater in die distrik van [[Willowmore]]. John David Momberg het getuig dat hy ’n vorige lid van Scheepers se kommando was. Hy het getuig dat Scheepers aan Moyewka gesê het dat hy ’n spioen was en doodgeskiet sou word. Moyewka het toe weggehardloop en hy is geskiet. Scheepers se weergawe was dat toe Moyewka meegedeel is dat hy vrygelaat gaan word, hy weggehardloop het, en toe doodgeskiet is.<ref>Shearing, supra, p. 152; Meintjes, supra, p. 174; Preller, supra, p. 93</ref> ; Aanklag 3 In hierdie aanklag is beweer dat Scheepers vir Christian Smit vermoor het. Die insident het op 17 Maart op die plaas Uitkomst in die [[Jansenville]]-distrik plaasgevind. John Momberg en Johannes Jacobus Marais het getuig dat toe hulle op die plaas aangekom het, Smit daar vasgebind gelê het. Scheepers het opdrag gegee dat hy doodgeskiet moes word. Dit is uitgevoer. Dick Nylokoka het getuig dat hy Smit se lyk daar gevind het met drie skote deur sy kop. Scheepers het getuig dat hy niks van die insident weet nie.<ref>Meintjes, supra, 174; Shearing, supra, p. 153; Preller, supra, p. 93</ref> ; Aanklag 4 Die aanklagte was dat Scheepers skuldig is aan die moord van James Madlaila. Die moord is na bewering gepleeg op die plaas Rooiklip, [[Steytlerville]] op 7 Augustus 1901. Edith Carey het getuig dat sy by die opstal was toe die ongewapende oorledene daar aangejaag kom op ’n perd. Scheepers se manskappe het hom gejaag. Die oorledene het afgespring en op die werf gehardloop. Die manskappe het hom toe in die heup geskiet. Hulle gaan toe na ’n koppie, kom tien minute later terug en skiet hom dood. Scheepers het getuig dat sy manskappe aan hom verslag gedoen het dat die oorledene in ’n geveg doodgeskiet is. Verder weet hy niks van die insident nie.<ref>Shearing, supra, 153; Meintjes, supra, p.174; Preller, supra, p. 93.</ref> ; Aanklag 5 Scheepers is onskuldig bevind op hierdie aanklag van moord. ; Aanklag 6 Scheepers is daarvan aangekla dat hy op 7 September 1901 te De Fontein, [[Worcester]], vir John Kennedy vermoor het. Die eerste getuie was Johannes David Kriel. Hy het getuig dat Scheepers se manskappe by die plaas opgedaag het met Kennedy as ’n gevangene. Hulle het hom vertel dat Kennedy by hul laer aangekom het met ’n wit vlag. Scheepers het later opgedaag en die huis binnegegaan. Daarna is Kennedy doodgeskiet. Die eienaar van die plaas, Burger, en ’n vorige lid van Scheepers se kommando, De Beer, het hierdie weergawe bevestig. Scheepers het aangevoer dat Kennedy deur ’n krygsraad skuldig bevind is van spioenasie omdat hy in siviele drag met ’n witvlag na hul laer gekom het.<ref>Shearing, supra, p. 155; Meintjes, supra, p. 174; Preller, supra, p. 94.</ref> ; Aanklag 7 Hierdie aanklagte het betrekking gehad op die moord van Zederas, alias Jacobus Hermanus. Die voorval het by ’n winkel op 26 September plaasgevind. August Abrahams het getuig dat hy deur sy baas na die winkel gestuur is. Scheepers het hom en Zederas daarvan beskuldig dat hulle spioene is. Scheepers het hulle toe gedwing om lootjies te trek. Die verloorder, Zederas, is doodgeskiet en Abrahams is met ’n briefie na die Engelse gestuur. Daarin het Scheepers geskryf dat hy deur sy owerstes beveel is om alle naturelle-spioene dood te skiet. Die Engelse moet daarom die skuld dra vir die bloedvergieting. Scheepers het nie hierdie weergawe betwis nie.<ref>Shearing, supra, pp. 155-6; Meintjes, supra, p. 174, Preller, supra, p. 94.</ref> ; Aanklag 8 Scheepers is aangekla van poging tot moord omdat Scheepers en sy manskappe na bewering op 21 Mei 1900 naby die Marais-sylyn ’n treindrywer, Wassman, geskiet en gewond het. Henry Wassman het getuig dat klippe op die spoor gepak was en die trein het daarteen gebots. Skote is toe afgevuur en hy is gewond. Watson het getuig dat dit ’n passasierstrein was en dat daar ook vrouens en kinders op die trein was. Scheepers-hulle het sigare en perdeskoene verwyder. Scheepers het geen verskoning aangebied waarom Wassman geskiet moes word nie.<ref>Shearing, supra, p. 157; Meintjes, supra, p. 175; Preller, supra, p. 95.</ref> ; Aanklag 9 Hierdie aanklagte het betrekking op ’n loesing wat Peter Huggert toegedien is op 12 April 1901. Dit het by Vredenburg, Graaff-Reinet, gebeur. Een van Scheepers se manskappe het Huggert daarvan beskuldig dat hy voorheen hul teenwoordigheid aan die Engelse gerapporteer het. Sy baas, Gideon Smith, het getuig dat hy £10 aangebied het vir Huggert se loslating, maar dat Scheepers dit geïgnoreer het. Hy is 8 houe met ’n sambok toegedien en het toe bewusteloos geword. Scheepers het getuig dat die loesing op versoek van Smith toegedien is.<ref>Shearing, supra, 158; Meintjes, supra, p. 175, Preller, supra, p. 95.</ref> '''Aanklag 10''' Die aanklagte was dat ene Swartbooi Goxo ’n loesing toegedien is by Spitskop. Nes die vorige geval het Scheepers aangevoer dat die loesing op Swartbooi se baas se versoek uitgevoer is. Scheepers was gebelg omdat die swartes "vanzelven" sy kommando se teenwoordigheid aan die Engelse verklap het.<ref>Shearing, supra, p. 158; Preller, supra, p. 96</ref> '''Aanklag 11''' Hierdie aanklag was vir die loesing wat Jan Aanhuizen toegedien is by Buffelsfontein. Aldus Scheepers is hy 15 houe gegee, in plaas van om doodgeskiet te word, al het hy in privaatklere verkenning gedoen.<ref>Shearing, supra, p. 158; Preller, supra, p. 96.</ref> '''Aanklagte 12 en 13''' Hierdie twee aanklagte behels die barbaarse behandeling van krygsgevangenes. Scheepers het hulle beskryf as Koloniale Hollandssprekende Afrikaners.<ref>Meintjes, supra, p. 175; Preller, supra, p. 96.</ref> Hulle was lede van die Graaff-Reinet Guides. Pieter Booysen het getuig dat hulle gevange geneem is tydens ’n geveg noord van Aberdeen.<ref>Maurice & Grant, ''History of the War in South Africa, 1899–1902, volume IV, p. 175''</ref> Hulle is toe geneem na Langfontein in die [[Kamdebooberge]]. Daarvandaan moes hulle voetslaan agter die kommando aan na die plaas Uitkomst en toe na Zeekoeigat, waar die kommando slaags geraak het met een van die Britse kolonnes.<ref>Shearing, p. 157</ref> Aanvanklik was die gevangenes veilig langs ’n rivier, maar hulle is toe blootgestel aan die Britse vuurlinie.<ref name="shearing157">Shearing, supra, p. 157-8</ref> Die gevangenes moes loop totdat hulle Uitkomst in die Jansenvilledistrik bereik het. Hulle is nie kos gegee nie, maar kon vir hulself kos soek op die plase waar hulle aangedoen het.<ref name="shearing157" /> Scheepers het nooit verduidelik waarom hy hierdie krygsgevangenes vir byna twee weke saamgesleep het nie.<ref>Sien Preller, supra, p. 96-7.</ref> '''Aanklag 14''' Hierdie aanklag het te doen met die skade aan die trein en is verbind aan aanklag 8. '''Aanklag 15''' Hierdie aanklag het te doen gehad met die vernietiging van die trein by die Maraissylyn.<ref>Shearing, supra, p. 158</ref> '''Aanklagte 16 tot 30''' [[Lêer:Sharwood 001.jpg|duimnael|Een van die geboue wat Scheepers erken het hy afgebrand het.]] Meeste aanklagte het brandstigting van woonhuise op plase en dorpe behels. Twee aanklagte het betrekking gehad op spoorwegeiendom. Tydens die verhoor het Scheepers erken dat hy verantwoordelik was vir die afbrand van meeste van die geboue, maar dat sy luitenant verantwoordelik was vir die res. Hy het valslik getuig dat ’n krygsraad besluit het om Lord [[Kitchener]] te dreig dat, indien die afbrand van eiendom nie stopgesit word nie, voortgegaan sou word met die vernietiging van eiendom van mense wat vyandiggesind was teenoor die Republieke. Hy het valslik aangevoer dat hy in Maart 1900 ’n skriftelike opdrag, onderteken deur generaal De Wet en president Steyn, ontvang het waarin hy aangesê is om dit te doen.<ref>Shearing, supra, p. 160; Preller, supra, p. 97.</ref> Die hofverrigtinge is afgehandel voor die einde van die jaar. Die oorkonde is toe na die “Judge Advocate General” gestuur vir sy beslissing en na Kitchener vir sy bevestiging. Op 17 Januarie 1902 is Scheepers meegedeel dat hy skuldig bevind is op alle aanklagte behalwe nommer 5 en dat hy ter dood veroordeel is.<ref>Meintjes, supra, p. 183.</ref> === Fusillering === Op 18 Januarie 1902 is Gideon Scheepers se doodvonnis op Graaff-Reinet deur 'n [[vuurpeloton]] voltrek. Volgens ooggetuieverslae het hy sy lot kalm en waardig tegemoet gegaan. Hy is aan 'n stoel vasgebind en deur 'n vuurpeloton van tien soldate tereggestel. Ná die dokter sy dood bevestig het, is hy sonder 'n begrafnisplegtigheid in 'n graf naby die teregstellingsplek begrawe. Volgens verskeie getuies is ongebluste kalk oor die liggaam gestrooi en is die graf gelyk gemaak om die ligging daarvan te verbloem. Ná die oorlog het pogings gevolg om Scheepers se graf op te spoor. 'n Komitee onder leiding van Carel Oberholzer Botha het die oorspronklike graf geïdentifiseer, maar gevind dat die liggaam reeds verwyder was. Verskeie getuienisse, waaronder verklarings deur voormalige Britse soldate en korrespondensie van lord Selborne, dui daarop dat Scheepers se oorskot kort ná die teregstelling opgegrawe en op 'n onbekende plek herbegrawe is, moontlik in die bedding van die [[Sondagsrivier]]. Die presiese ligging van sy finale rusplek is nooit vasgestel nie. Scheepers se [[teregstelling]] het groot verontwaardiging in Suid-Afrika en in die buiteland ontlok. Kritici het die regsgrondslag van die krygshof bevraagteken, veral omdat die oorlog nog aan die gang was en Scheepers nie 'n Britse onderdaan was nie. Hy het aangevoer dat hy op bevel van sy meerderes opgetree het. Sy dood en die verdwyning van sy oorskot het bygedra tot sy martelaarstatus onder baie Afrikaners. Ondanks verskeie ondersoeke en navrae aan die Britse owerhede is Scheepers se stoflike oorskot nooit gevind nie. Volgens S.B. Spies in die ''Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek'' het die onsekerheid oor sy lot gelei tot gerugte, wat nog jare ná die oorlog voortbestaan het, dat hy moontlik nog gelewe het.<ref>{{af}} De Kock, W.J. (tot 1970) en [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] (sedert 1971, hoofred.) . 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel II''. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers.</ref> == Nalatenskap == * Straatname in verskeie dorpe in Suid-Afrika * Plaasname in die Karoo soos Scheeperskraal, Scheepersdrift en Scheepersrus<ref name="Travel" /> * Die toonsetting deur [[Hendrik Hofmeyr]] van die gedig ''Gebed om die gebeente''<ref>{{cite web |url=http://www.oulitnet.co.za/klank/opbed.asp |title=Hendrik Hofmeyr se toonsetting van "Gebed om die gebeente" deur D.J. Opperman |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=LitNet |archive-date= 5 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105180735/http://oulitnet.co.za/klank/opbed.asp |url-status=dead }}</ref> * Peter Klatzow se ''Suite vir Klavier From the Poets / Uit Ons Digkuns'' begin met ’n toonsetting van ''Gebed om die gebeente'' deur D.J. Opperman. Die [[Helgaard Steyn-prys]] is aan die komponis vir hierdie komposisie toegeken. * Regiment Gideon Scheepers van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] * Die Gideon Scheepers-voetslaanpad in die [[Kamdeboo Nasionale Park]]<ref>{{cite web |url=http://www.karoopark.co.za/trails.html |title=Voetslaan in die Kamdeboo Nasionale Park |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Karoopark Gastehuis |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191027061440/http://www.karoopark.co.za/trails.html |archive-date=27 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> {{Raanhaling|regs|As ons gevra word waarom ʼn gedenksteen in 1978 opgerig moet word vir ʼn man wat in 1902 gesterf het is die antwoord eenvoudig. Die lewe en wese van hierdie man was van so ’n aard dat die geskiedenis hom in die heldesaal geplaas het en niks en niemand kan hom dit ontneem nie.|Eerste Minister [[John Vorster]]}} * Gedenksteen opgerig deur die Afrikaanse Kultuurgenootskap van [[Graaff-Reinet]] sowat 2&nbsp;km buite Graaff-Reinet op die pad na [[Murraysburg]] in die Kamdeboo Nasionale Park. Die gedenksteen bestaan uit drie rotse wat in die omgewing gevind is en wat ʼn vlekvrye staalnaald regop hou. Die grootste rots verteenwoordig die standvastigheid van die jong Afrikanervolk en die twee gekantelde rotse simboliseer die volk wat onderdruk is maar nie geval het nie. ’n Vierde rots bevat die bewoording: ''Ter nagedagtenis aan Komdt. Gideon Jacobus Scheepers. Die onvergeetlike boereheld. Gebore dist. Middelburg 4 April 1878. Gefusilleer op Graaff-Reinet 8 Jan 1902. Sy lewe was beminlik. Sy stryd dapper. Sy dood onverdiend. Sy graf onbekend. Opgerig deur bewonderaars oor heel S. Afrika. Onthul in 1978, honderd jaar na Gideon Scheepers se geboorte, deur mnr. John Vorster.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.graaffreinet.co.za/index.php?page_name=more&listing_id=250&attractions=Gideon+Scheepers+Memorial |title=Gideon Scheepers Gedenksteen |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Graaff-Reinet Toerisme }}</ref><ref>[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=1396748 Scheepers, Gideon Jacobus (1878–1902) op eggsa.org]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek op 22 Augustus 2016</ref> === Boeke === * [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1969. Sand in the sword: the life and death of Gideon Scheepers. 242 p. * Shearing, Taffy & David. 1999. Commandant Gideon Scheepers & the search for his grave. Privaat uitgegee. 240 p. * [[Gustav Preller|Dr. Gustav S Preller]], Scheepers se dagboek en stryd in die Kaapland, Nasionale Pers, Kaapstad, 1938. * Constantine, R.J. 1998. The poisoning of Gideon Scheepers: the Anglo-Boer War 1899–1902: a true incident from the guerrilla war in the Cape Colony. Africa Institute. 28 p. === Gedigte === * ''Gebed om die gebeente'' deur [[D.J. Opperman]]<ref name="nuwegeskiedenis">{{cite web |url=http://nuwegeskiedenis.co.za/boere-held-gideon-scheepers-herdenk/ |title=Boere-held Gideon Scheepers herdenk |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Nuwe Geskiedenis }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Gideon Scheepers'' deur [[Henning Pieterse|H.J. Pieterse]] * ''Scheepers'' deur [[Elizabeth Maria Molteno|Elizabeth Molteno]]<ref name="nuwegeskiedenis" /> * ''The cry of South Africa'' deur [[Olive Schreiner]]<ref name="nuwegeskiedenis" /> * ''Droom en doen'' deur [[C. Louis Leipoldt]]<ref name="nuwegeskiedenis" /> * ''Gideon Scheepers'', ''Kommandant Gideon Scheepers'' en ''Kommandant Gideon Scheepers (2)'' deur Gert Strydom<ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/gideon-scheepers-1298442005 |title=Gideon Scheepers |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Woes |format=html |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304204847/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/gideon-scheepers-1298442005 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers |title=Kommandant Gideon Scheepers |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Woes |archive-date=23 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123121637/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers-2 |title=Kommandant Gideon Scheepers (2) |accessdate=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Woes |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304204714/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers-2 |url-status=dead }}</ref> * ''Manibus Gideon Jacobus Scheepers'' deur [[P.C. Boutens|Pieter Cornelis Boutens]].<ref>{{cite web |url=http://www.dbnl.org/tekst/bout005stem01_01/bout005stem01_01_0051.php |title=Manibus Gideon Jacobus Scheepers |format=html |last=Boutens |first=P.C. |date=2005 |access-date=15 Junie 2012 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110326/https://www.dbnl.org/tekst/bout005stem01_01/bout005stem01_01_0051.php |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Sien ook == * [[Die Langkloof en die Anglo-Boereoorlog 1901]] * [[Gideon Scheepers-gedenktekens]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronnelys == * Peter Joice (ed): The South African Family Encyclopaedia. Struik, 1989 * www.hvsgrt.org.za Hoër Volkskool-nuusbrief 2018 * www.graaffreinetmuseums.co.za/News08_02.doc. == Eksterne skakels == * [http://www.camdeboocottages.co.za/index.php/site-seeing/gideon-scheepers-monument Gideon Scheepers-monument] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121014033931/http://www.camdeboocottages.co.za/index.php/site-seeing/gideon-scheepers-monument |date=14 Oktober 2012 }} * [http://www.sawar.co.za/scheepers.php Commandant Gideon Scheepers & the search for his grave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305014526/http://www.sawar.co.za/scheepers.php |date= 5 Maart 2014 }} * [http://www.angloboerwar.com/books/37-davitt-boer-fight-for-freedom/869-davitt-chapter-xxxix-diary-of-the-warjanuary-to-march-1902 AngloBoerWar.com] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Scheepers, Gideon}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militariste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse tereggestelde mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Kapteins]] [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1878]] [[Kategorie:Sterftes in 1902]] d1g9ve1qs00iutrjae08hpmrddcjw3x 2913077 2913076 2026-06-22T15:17:15Z Sobaka 328 opruim 2913077 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre persoon | naam = Gideon Scheepers | beeld = Kmdt Gideon Scheepers as artilleris en hoof van die seinkorps.jpg | byskrif = Kmdt. Gideon Scheepers as artilleris en hoof van die seinkorps | gebore = 4 April 1878 | oorlede = {{SDEO|1878|4|4|1902|1|18}} | begraweplek_etiket = | begraweplek = Onbekend | geboorteplek = [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]] | sterfteplek = [[Graaff-Reinet]] | begraweplek_koordinate = <!-- {{Koördinate|grade|minute|N of S|grade|minute|O of W|aansig=inlyn,titel}} --> | bynaam = | geboortenaam = Gideon Jacobus Scheepers | lojaliteit = {{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} {{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Boere]] | tak = Heliografie | diensjare = 1899–1902 | rang = Kommandant | diensnommer = | eenheid = Verkenningskommando | poste = | oorloë = [[Tweede Vryheidsoorlog]]<br />--[[Slag van Magersfontein]]<br />--[[Slag van Paardeberg]] | oorloë_etiket = | toekennings = | familie = | anderwerk = }} Kommandant '''Gideon Scheepers''' (*[[4 April]] [[1878]] – †[[18 Januarie]] [[1902]]) was ʼn Boere- militêre leier, verkenner en [[Heliograaf|heliografis]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Hy het bekendheid verwerf as een van die jongste kommandante in die Boeremagte en vir sy deelname aan die Kaapse rebelleveldtog onder generaals soos [[Christiaan de Wet]] en [[Jan Christiaan Smuts]]. As bevelvoerder van mobiele [[kommando]]'s het hy 'n belangrike rol gespeel in [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-operasies]] in die [[Kaapkolonie]]. Nadat hy in Oktober 1901 ernstig siek gevange geneem is, is hy deur 'n Britse militêre hof op verskeie aanklagte verhoor en ter dood veroordeel. Sy [[fusillering]] op [[Graaff-Reinet]] op 18 Januarie 1902 het groot omstredenheid en internasionale aandag ontlok. Die daaropvolgende verdwyning van sy stoflike oorskot het bygedra tot sy status as een van die bekendste en mees omstrede figure van die oorlog. In die Afrikanergeskiedskrywing word hy dikwels as 'n [[martelaar]] van die Boeresaak beskou. == Vroeë lewe == Gideon Jacobus Scheepers is op 4 April 1878 op die plaas Grootlaagte, naby [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]], Transvaal, in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ZAR) gebore as die seun van Jacobus Johannes Scheepers en Sophia Charlotte (née Van der Merwe).<ref name="preller1940" /> Volgens oorlewering het president [[Paul Kruger]] jong mans aangemoedig om by die Staatsartillerie aan te sluit omdat dit goeie loopbaanvooruitsigte gebied het en verdere studie moontlik gemaak het. Dit het Scheepers daartoe beweeg om by die Staatsartillerie aan te sluit, waar hy opleiding in veldtelegrafie ontvang het. Hy het in 1894, op sestienjarige ouderdom, tot die militêre diens van die ZAR toegetree nadat hy 'n weerbare burger geword het. Benewens sy militêre opleiding het Scheepers, soos die ander artilleriste, algemene skoolonderrig van die latere majoor Thomas Kroon ontvang. Hoewel hy aanvanklik met Nederlandse grammatika gesukkel het, het hy dit mettertyd goed bemeester. Teen 1898 was Scheepers reeds 'n bekwame heliografis. Hy is toe versoek om by die [[Oranje-Vrystaat|Vrystaatse]] Artillerie aan te sluit ten einde die veldtelegrafiediens daar te vestig. Hy is tydelik aan die Vrystaatse Artillerie afgestaan met die verstandhouding dat hy ná voltooiing van sy opdrag na sy oorspronklike korps sou terugkeer. Vir meer as 'n jaar, tot ongeveer September 1899, het Scheepers jong veldtelegrafiste van die Vrystaatse Artillerie in Bloemfontein opgelei. Toe die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in Oktober 1899 uitbreek, kon bykans elke Vrystaatse kommando-eenheid van jong heliografiste voorsien word. Hoewel hulle nog nie volledig gekwalifiseerd was nie, was hulle reeds vertroud met [[Morsekode]] en die gebruik van heliograwe. Verskeie van hierdie manne het later tydens die oorlog uitnemende diens gelewer. In Augustus 1899, sowat ses weke voor die uitbreek van die oorlog, was Scheepers, toe reeds 'n sersant, besig met die oprigting van 'n heliograafverbinding tussen Bloemfontein en Pretoria. Die inisiatief vir dié verbinding het uit Pretoria gekom. Hoewel hy in Augustus 1899 na Pretoria teruggeroep is, het president [[Marthinus Theunis Steyn|M.T. Steyn]] hom versoek om voorlopig in die Vrystaat aan te bly. Gevolglik het hy nie na Transvaal teruggekeer nie, maar by generaal [[Piet Cronjé]] se kommando aangesluit. Hy was onder meer teenwoordig tydens die [[Slag van Magersfontein]].<ref name="preller1940" /> == Tweede Vryheidsoorlog == [[Beeld:Scheepers.jpg|links|duimnael|200px|Kmdt. Gideon Scheepers.]] Toe die [[Tweede Vryheidsoorlog]] uitbreek, het Scheepers by generaal [[Piet Cronjé]] se kommando aangesluit en was hy teenwoordig tydens die [[Slag van Magersfontein]]. Toe Cronjé en sy mag op 27 Februarie 1900, bekend as Amajubadag, by [[Paardeberg]] aan die Modderrivier omsingel en tot oorgawe gedwing is, het Scheepers daarin geslaag om te ontsnap. Hy het later aan sy moeder geskryf: : ''"Juist 'n halfuur voordat de Engelsen het hoofdlager omsingelden, werd ik weggeroepen om 'n kabel te leggen en soedoende ben ik uitgekomen. Ou Cronjé heeft zich zeer zwak gedragen en is nu (2 Maart) krygsgevangen genomen met byna 6 000 Boeren. Wy gevoelen ons allen erg kwaad, dat zóveel Boeren niet instaat waren om 'n pad door te vechten en uit te komen, 'n waarachtige schande!"'' Cronjé se mag het uit ongeveer 3 918 burgers bestaan, uitgesluit die vroue en ander nie-vegtende persone wat saam met die kommando gereis het. Kort voor die oorgawe het kaptein [[Danie Theron]] deur die Britse linies beweeg met 'n voorstel van generaal [[Christiaan de Wet]] dat Cronjé saam met De Wet 'n uitbraakpoging moes onderneem. Die krygsraad het egter die voorstel verwerp, waarna Cronjé die volgende dag oorgegee het. Ná sy ontsnapping het Scheepers vir 'n tydperk as gewone burger onder generaal De Wet gedien. Omstreeks Mei 1900 is hy tot kaptein bevorder en in bevel van 'n klein verkenningseenheid geplaas.<ref>Shearing, supra, bl. 19.</ref> Hy was saam met Danie Theron teenwoordig tydens die Britse omsingeling van generaal [[Marthinus Prinsloo]] se mag in die [[Brandwaterkom]] in Julie 1900, toe sowat 7 000 Boere gevange geneem is. Nadat Theron se korps na Transvaal teruggekeer het, het Scheepers nog tot die einde van 1900 in die omgewing van De Wet se magte gebly. Generaal [[Louis Botha]] het hom daarna as kommandant aangestel met die opdrag om die [[Kaapkolonie]] binne te gaan, Britse verbindingslyne te ontwrig, infrastruktuur te saboteer en steun onder [[Kaapse Rebelle] te werf. === Bedrywighede in die Kaapkolonie === Op 15 Desember 1900 het Scheepers, met sowat twintig Transvaalse en Vrystaatse burgers, saam met generaal [[J.B.M. Hertzog]] langs die Basoetogrens opgetrek en die [[Oranjerivier]] naby [[Rouxville]] oorgesteek.<ref>Shearing, supra, bl. 29.</ref> Kort daarna het hy naby [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg]] in die Kaap 'n spoorlyn opgeblaas. Dit was die eerste aanduiding vir die Britse owerhede dat 'n Boeremag die Kaapkolonie binnegedring het. Die Britse reaksie het die bewaking van spoorlyne verskerp, die oprigting van blokhuise versnel en die ontplooiing van addisionele troepe genoodsaak. Scheepers was die eerste Boer-offisier wat ná Desember 1900 die Kaapkolonie binnegedring en voortdurend daar geopereer het. Sy kommando het mettertyd tot ongeveer 150 uitgesoekte burgers gegroei, terwyl hy die rang van kommandant beklee het. Tydens die [[Beleg van Kimberley]] het Scheepers twee gevange swart persone laat teregstel nadat hulle van [[spioenasie]] vir die Britse magte beskuldig is.<ref>Shearing, supra, bl. 16.</ref> Na Scheepers het ander Boere aanvoerders soos [[Pieter Hendrik Kritzinger|Kritzinger]], Lötter, Lategan, Malan, Maritz en Smuts hulle verskyning in Noord Kaapland gemaak terwyl Dirk Hertzog en Brand ‘n tyd daar was maar weer na die Vrystaat teruggekeer het. Met die tweede verskyning van Kritzinger en ander kommandante soos Lötter, Fouché en Lategan, wat in oorleg met mekaar opgetree het, het Scheepers homself onder generaal Kritzinger geplaas.<ref name="preller1940">{{Cite book |last=Preller |first=Gustav Schoeman |title=Scheepers se Dagboek |date=1940 |publisher=Nasionale Pers Beperk |year=1940 |edition=2nd |location=Kaapstad, Bloemfontein, Port Elizabeth. |publication-date=1940 |trans-title=Scheepers Diary}}</ref> Binne 8 weke in die Kaapkolonie het sy paaie met kommandant Kritzinger geskei.<ref>Shearing, supra, bl. 55.</ref> Kritzinger was terug in die Vrystaat op 29 April 1901. Hy het weer op 16 Mei die Oranjerivier oorgesteek.<ref>Neville Gomm, ''Commandant P.H. Kritzinger in the Cape,''Military History Journal, vol. 1, No. 7</ref>) In Julie 1901 het Kritzinger aan Scheepers geskryf en sy spyt uitgespreek oor Scheepers se afbrand van wonings. Hy vertrou dat Scheepers dit sal staak. Kritzinger was gekant teen die afbrand van private wonings want dit het vyandskap tussen die Boere en “Engelsch gesinde Afrikanders” verwek.<ref>Shearing, supra, bl. 109, nota 3.</ref> Generaal [[Wynand Malan]] het Scheepers ook gewaarsku dat die afbrand van huise nie hul saak bevorder nie.<ref>Shearing, supra, bl. 67. Die outeurs maak staat op Oorlogsavonture van genl. Wynand Malan deur Pieterse, bl. 239.</ref> Nadat hy Kaapse Rebelle gewerf het, is hy op 22-jarige leeftyd bevorder tot kommandant van ʼn 150-maneenheid, die Witkoppenkommando (na aanleiding van die wit band op hul hoede),<ref name="Travel">{{cite web |url=http://www.travelkaroo.co.za/news-article/49/The-Karoos-eternal-Commandant- |title=Die Karoo se ewige kommandant |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=travelkaroo.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922005336/http://www.travelkaroo.co.za/news-article/49/The-Karoos-eternal-Commandant- |archive-date=22 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> wat die Britse troepe die stryd in die [[Kaapkolonie]] moet aansê. Die klein kommando het veral sukses om Britse spoor- en telegraafverbindings in die Oos-Kaap te saboteer, terwyl hinderlae die Britse troepe verliese toedien. Hy het ook nie-blankes tereggestel wat hulle aan spioenasie vir die Engelse skuldig gemaak het. In hierdie skermutselinge word Scheepers se heldhaftigheid ten toon gestel. Dit lei daartoe dat Scheepers se teenwoordigheid in die Kaapkolonie meebring dat baie Kapenaars by die Boeremagte aansluit teen Brittanje. Gedurende 1901 is sy kommando hoofsaaklik in distrikte van [[Graaff-Reinet]], [[Cradock]], [[Murraysburg]] en [[Montagu]] bedrywig. Gedurende die eerste helfte van 1901 was Murraysburg ʼn veilige hawe vir die Boerekrygers omdat daar nie genoeg mense uit die dorp bereid was om te help met die beskerming van die dorp nie.<ref name="Heritage">{{cite web |url=http://www.heritage.org.za/karoo/murray.htm |title=Murraysburg: rustigheid vir omgewingsbewustes en eko-bewakers |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Kaapstadse Erfenistrust |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120422214351/http://www.heritage.org.za/karoo/murray.htm |archive-date=22 April 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Op 27 Junie 1901 het Scheepers vir die burgemeester van Murraysburg gesê dat indien die Britte die dorp nie binne agt dae in garnisoen lê nie, hy alle openbare kantore sou afbrand. Die Britte het nie reageer op die dreigement nie en op 6 Julie is die openbare kantoor, poskantoor, hoofkonstabel se kantoor, die winkel van Herbert Sharwood en Rose-Innes se huis aan die brand gesteek.<ref name="Heritage" /> === Siekte === [[Beeld:Gideon Scheepers op Beaufort-Wes.jpg|duimnael|270px|regs|Scheepers en sr. Johnson in Beaufort-Wes hospitaal.]] Scheepers se gesondheid het reeds vroeg in September 1901 begin verswak. Teen die begin van Oktober was hy en sy kommando in die Langberge suid van Ladismith. Hoewel hy te siek was om te perd te ry, het hy steeds die bewegings van sy kommando beheer. Op 4 Oktober 1901 het die kommando tot by die Witteberge gevorder, maar 'n tekort aan perdevoer het hulle genoop om noordwaarts terug te beweeg in die rigting van Ladismith. By die plase Buffelsfontein en Okkert se Kraal het Britse magte hulle in 'n hinderlaag gelei en tussen die berge vasgekeer. Ná 'n dag van gevegte het Scheepers tien manne deur gevangenskap of verwonding verloor. Die kommando het daarna suidwaarts in die rigting van Riversdal beweeg en op 7 Oktober by die Anysberg gerus. Op Scheepers se versoek het 'n dokter van Ladismith hom daar ondersoek. Teen 9 Oktober was sy toestand ernstig, en terwyl die kommando in die rigting van Prins Albert beweeg het, moes hy gedra word. In die vroeë oggendure van 10 Oktober 1901 het Scheepers probeer om sy reis voort te sit, maar was fisiek nie meer daartoe in staat nie. Hy het later geskryf: ''"''Ik trachtte met al de kracht in myn vermogen om myzelven van het bed te krygen, doch te vergeefs.''"'' Die kommando het hom op die plaas Kopjeskraal, naby die huidige Prins Albertweg-stasie, agtergelaat sodat die res kon ontsnap. Britse troepe het hom later dieselfde dag gevind en onmiddellik mediese hulp ontbied. Dr. Mearns het sy toestand as 'n ernstige ingewandsiekte met moontlike blindedermontsteking gediagnoseer.Shearing, supra, p. 144. Op 8 November 1901 het Scheepers aan sy moeder geskryf dat hy aan ingewandekoors ly. Gedurende die 1930's het sommige van sy voormalige makkers beweer dat hy moontlik vergiftig is.Rodney Constantine, ''The Poisoning of Gideon Scheepers'', Kaapstad, Afrika-instituut, 1998. Die historikus Shearing het egter gespekuleer dat sy simptome moontlik met depressie of posttraumatiese stresversteuring verband kon hou.Shearing, supra, p. 146. Scheepers is aanvanklik in 'n hospitaal op [[Matjiesfontein]] behandel voordat hy na [[Beaufort-Wes]] oorgeplaas is. Hy is onder streng militêre bewaking aangehou. Hoewel sy toestand aanvanklik swak was en hy dikwels gedra moes word, het sy gesondheid geleidelik verbeter. Later kon hy weer briewe skryf en besoekers ontvang. Op 14 November 1901 is hy na Naauwpoort vervoer en daarna na [[Graaff-Reinet]], waar hy op 9 Desember aangekom het. Ondanks sy gedeeltelike herstel het sy swak gesondheid die verloop van sy verhoor bemoeilik, en verskeie sittings moes uitgestel word weens siekte. === Verhoor en vonnis === Weens sy swak gesondheid is verskeie sittings van Scheepers se verhoor uitgestel. Op 27 Desember 1901 het die verrigtinge hervat, ondanks die feit dat hy volgens berigte aan hoë koors gely het. Die saak is op 28 Desember afgehandel. Scheepers het die regverdigheid van die verrigtinge bevraagteken en in sy dagboek geskryf dat hy nie geglo het dat hy 'n billike verhoor ontvang het nie. Hy het onder meer geskryf: ''"Wy Afrikaners zullen onder de Engelsman nooit recht zien."'' Ná sy skuldigbevinding het hy soortgelyke gevoelens in sy korrespondensie uitgespreek. Generaal P.H. Kritzinger, Scheepers se meerdere, is gedurende dieselfde tydperk in dieselfde gevangenis aangehou, maar daar is nie aan Scheepers toestemming verleen om met hom te konsulteer nie. Op 17 Januarie 1902 is die doodsvonnis aan Scheepers voorgelees. Volgens ooggetuieverslae het hy die uitspraak kalm ontvang. Hy het versoek dat die vonnis deur lede van die Britse Guards-regiment uitgevoer word eerder as deur die Kaapse Vrywilligerkorps, en die versoek is toegestaan. Op die oggend van 18 Januarie 1902 is die teregstelling kortliks uitgestel voordat Scheepers later dieselfde dag meegedeel is dat dit die middag sou plaasvind. == Aanklagte == Scheepers het op 16 aanklagte tereggestaan: sewe aanklagte van moord, een van poging tot moord, een van die gebruik van gevangenes as beskerming in 'n vuurlinie, een van mishandeling van gevangenes, drie van lyfstraf, twee van saakbeskadiging (insluitend spoorweg-sabotasie) en een van brandstigting, wat 15 afsonderlike voorvalle ingesluit het. Die vervolging het 52 getuies geroep.<ref>Louis Creswicke, ''South Africa and the Transvaal War'', vol. VII, Kenneth Maclennan, Manchester, bl. 146–148.</ref> Scheepers is deur die prokureur Thomas (Tom) Auret verdedig.<ref>Shearing, supra, bl. 150.</ref> === Verhoor === [[Beeld:Inligtingsbord langs die Gideon Scheepers-gedenkteken aan die grens van die Camdeboo Nasionale Park, Morné van Rooyen, 11 Junie 2012.jpg|duimnael|regs|270px|Inligtingsbord langs die Gideon Scheepers-gedenkteken aan die grens van die [[Kamdeboo Nasionale Park]].]] [[Beeld:Gideon Scheepers-gedenknaald buite Graaff-Reinet, Morné van Rooyen, 11 Junie 2012.jpg|duimnael|regs|230px|Die Gideon Scheepers-gedenknaald buite Graaff-Reinet.]] Scheepers het tereg gestaan op 16 aanklagte: sewe van moord, een van poging tot moord, een aanklag dat hy gevangenes in ’n vuurlinie geplaas het, een van mishandeling van gevangenes, drie aanklagte dat hy mense ’n loesing (met ’n sambok) gegee het, twee aanklagte van saakbeskadiging (spoorlyn en trein) en een aanklag van brandstigting (wat 15 insidente ingesluit het). Die aanklaer het 52 getuies geroep.<ref>Louis Creswicke, South Africa and the Transvaal War, volume VII, Kenneth Maclennan,Manchester p. 146-8 ook op angloboerwar.com</ref> Scheepers het sy eie prokureur, Thomas Auret, aangestel om hom te verdedig.<ref>Shearing, supra, p. 150.</ref> ; Aanklag 1 Scheepers is aangekla dat hy Jacob Fillies en Kiedo vermoor het. Hierdie insident het plaasgevind op die plaas Secretariskraal in die Murraysburgdistrik. Die eerste getuie, Sharwood, ’n winkelier, het gesê dat hy Fillies en Kiedo uitgestuur het om te gaan verken. Toe hulle nie terugkeer nie, het hy ander mense uitgestuur en hulle het op Fillies en Kiedo se liggame afgekom. In Maart 1901 het Scheepers weer by Murraysburg aangedoen en hom toe vertel dat hy twee van sy (Sharwood) se verkenners by Secretariskraal doodgeskiet het. In kruisondervraging het hy gesê dat Kritzinger en Fouché ook in dieselfde omgewing was. Later het Scheepers aangevoer dat hy aan Sharwood gesê het dat hy net gehoor het dat twee van sy spioene doodgeskiet is.<ref>Johannes Meintjes,Sword in the Sand, Kaapstad, Tafelberg,1969,p. 173; Shearing, supra, p. 151; Dr. Gustav S. Preller, Scheepers se dagboek en stryd in die Kaapland, Nasionale Pers, Kaapstad, 1938, p. 92</ref> ; Aanklag 2 Scheepers is aangekla dat hy skuldig is aan die moord van konstabel Moyewka. Die insident het plaasgevind op 18 Januarie op die plaas Brakwater in die distrik van [[Willowmore]]. John David Momberg het getuig dat hy ’n vorige lid van Scheepers se kommando was. Hy het getuig dat Scheepers aan Moyewka gesê het dat hy ’n spioen was en doodgeskiet sou word. Moyewka het toe weggehardloop en hy is geskiet. Scheepers se weergawe was dat toe Moyewka meegedeel is dat hy vrygelaat gaan word, hy weggehardloop het, en toe doodgeskiet is.<ref>Shearing, supra, p. 152; Meintjes, supra, p. 174; Preller, supra, p. 93</ref> ; Aanklag 3 In hierdie aanklag is beweer dat Scheepers vir Christian Smit vermoor het. Die insident het op 17 Maart op die plaas Uitkomst in die [[Jansenville]]-distrik plaasgevind. John Momberg en Johannes Jacobus Marais het getuig dat toe hulle op die plaas aangekom het, Smit daar vasgebind gelê het. Scheepers het opdrag gegee dat hy doodgeskiet moes word. Dit is uitgevoer. Dick Nylokoka het getuig dat hy Smit se lyk daar gevind het met drie skote deur sy kop. Scheepers het getuig dat hy niks van die insident weet nie.<ref>Meintjes, supra, 174; Shearing, supra, p. 153; Preller, supra, p. 93</ref> ; Aanklag 4 Die aanklagte was dat Scheepers skuldig is aan die moord van James Madlaila. Die moord is na bewering gepleeg op die plaas Rooiklip, [[Steytlerville]] op 7 Augustus 1901. Edith Carey het getuig dat sy by die opstal was toe die ongewapende oorledene daar aangejaag kom op ’n perd. Scheepers se manskappe het hom gejaag. Die oorledene het afgespring en op die werf gehardloop. Die manskappe het hom toe in die heup geskiet. Hulle gaan toe na ’n koppie, kom tien minute later terug en skiet hom dood. Scheepers het getuig dat sy manskappe aan hom verslag gedoen het dat die oorledene in ’n geveg doodgeskiet is. Verder weet hy niks van die insident nie.<ref>Shearing, supra, 153; Meintjes, supra, p.174; Preller, supra, p. 93.</ref> ; Aanklag 5 Scheepers is onskuldig bevind op hierdie aanklag van moord. ; Aanklag 6 Scheepers is daarvan aangekla dat hy op 7 September 1901 te De Fontein, [[Worcester]], vir John Kennedy vermoor het. Die eerste getuie was Johannes David Kriel. Hy het getuig dat Scheepers se manskappe by die plaas opgedaag het met Kennedy as ’n gevangene. Hulle het hom vertel dat Kennedy by hul laer aangekom het met ’n wit vlag. Scheepers het later opgedaag en die huis binnegegaan. Daarna is Kennedy doodgeskiet. Die eienaar van die plaas, Burger, en ’n vorige lid van Scheepers se kommando, De Beer, het hierdie weergawe bevestig. Scheepers het aangevoer dat Kennedy deur ’n krygsraad skuldig bevind is van spioenasie omdat hy in siviele drag met ’n witvlag na hul laer gekom het.<ref>Shearing, supra, p. 155; Meintjes, supra, p. 174; Preller, supra, p. 94.</ref> ; Aanklag 7 Hierdie aanklagte het betrekking gehad op die moord van Zederas, alias Jacobus Hermanus. Die voorval het by ’n winkel op 26 September plaasgevind. August Abrahams het getuig dat hy deur sy baas na die winkel gestuur is. Scheepers het hom en Zederas daarvan beskuldig dat hulle spioene is. Scheepers het hulle toe gedwing om lootjies te trek. Die verloorder, Zederas, is doodgeskiet en Abrahams is met ’n briefie na die Engelse gestuur. Daarin het Scheepers geskryf dat hy deur sy owerstes beveel is om alle naturelle-spioene dood te skiet. Die Engelse moet daarom die skuld dra vir die bloedvergieting. Scheepers het nie hierdie weergawe betwis nie.<ref>Shearing, supra, pp. 155-6; Meintjes, supra, p. 174, Preller, supra, p. 94.</ref> ; Aanklag 8 Scheepers is aangekla van poging tot moord omdat Scheepers en sy manskappe na bewering op 21 Mei 1900 naby die Marais-sylyn ’n treindrywer, Wassman, geskiet en gewond het. Henry Wassman het getuig dat klippe op die spoor gepak was en die trein het daarteen gebots. Skote is toe afgevuur en hy is gewond. Watson het getuig dat dit ’n passasierstrein was en dat daar ook vrouens en kinders op die trein was. Scheepers-hulle het sigare en perdeskoene verwyder. Scheepers het geen verskoning aangebied waarom Wassman geskiet moes word nie.<ref>Shearing, supra, p. 157; Meintjes, supra, p. 175; Preller, supra, p. 95.</ref> ; Aanklag 9 Hierdie aanklagte het betrekking op ’n loesing wat Peter Huggert toegedien is op 12 April 1901. Dit het by Vredenburg, Graaff-Reinet, gebeur. Een van Scheepers se manskappe het Huggert daarvan beskuldig dat hy voorheen hul teenwoordigheid aan die Engelse gerapporteer het. Sy baas, Gideon Smith, het getuig dat hy £10 aangebied het vir Huggert se loslating, maar dat Scheepers dit geïgnoreer het. Hy is 8 houe met ’n sambok toegedien en het toe bewusteloos geword. Scheepers het getuig dat die loesing op versoek van Smith toegedien is.<ref>Shearing, supra, 158; Meintjes, supra, p. 175, Preller, supra, p. 95.</ref> '''Aanklag 10''' Die aanklagte was dat ene Swartbooi Goxo ’n loesing toegedien is by Spitskop. Nes die vorige geval het Scheepers aangevoer dat die loesing op Swartbooi se baas se versoek uitgevoer is. Scheepers was gebelg omdat die swartes "vanzelven" sy kommando se teenwoordigheid aan die Engelse verklap het.<ref>Shearing, supra, p. 158; Preller, supra, p. 96</ref> '''Aanklag 11''' Hierdie aanklag was vir die loesing wat Jan Aanhuizen toegedien is by Buffelsfontein. Aldus Scheepers is hy 15 houe gegee, in plaas van om doodgeskiet te word, al het hy in privaatklere verkenning gedoen.<ref>Shearing, supra, p. 158; Preller, supra, p. 96.</ref> '''Aanklagte 12 en 13''' Hierdie twee aanklagte behels die barbaarse behandeling van krygsgevangenes. Scheepers het hulle beskryf as Koloniale Hollandssprekende Afrikaners.<ref>Meintjes, supra, p. 175; Preller, supra, p. 96.</ref> Hulle was lede van die Graaff-Reinet Guides. Pieter Booysen het getuig dat hulle gevange geneem is tydens ’n geveg noord van Aberdeen.<ref>Maurice & Grant, ''History of the War in South Africa, 1899–1902, volume IV, p. 175''</ref> Hulle is toe geneem na Langfontein in die [[Kamdebooberge]]. Daarvandaan moes hulle voetslaan agter die kommando aan na die plaas Uitkomst en toe na Zeekoeigat, waar die kommando slaags geraak het met een van die Britse kolonnes.<ref>Shearing, p. 157</ref> Aanvanklik was die gevangenes veilig langs ’n rivier, maar hulle is toe blootgestel aan die Britse vuurlinie.<ref name="shearing157">Shearing, supra, p. 157-8</ref> Die gevangenes moes loop totdat hulle Uitkomst in die Jansenvilledistrik bereik het. Hulle is nie kos gegee nie, maar kon vir hulself kos soek op die plase waar hulle aangedoen het.<ref name="shearing157" /> Scheepers het nooit verduidelik waarom hy hierdie krygsgevangenes vir byna twee weke saamgesleep het nie.<ref>Sien Preller, supra, p. 96-7.</ref> '''Aanklag 14''' Hierdie aanklag het te doen met die skade aan die trein en is verbind aan aanklag 8. '''Aanklag 15''' Hierdie aanklag het te doen gehad met die vernietiging van die trein by die Maraissylyn.<ref>Shearing, supra, p. 158</ref> '''Aanklagte 16 tot 30''' [[Lêer:Sharwood 001.jpg|duimnael|Een van die geboue wat Scheepers erken het hy afgebrand het.]] Meeste aanklagte het brandstigting van woonhuise op plase en dorpe behels. Twee aanklagte het betrekking gehad op spoorwegeiendom. Tydens die verhoor het Scheepers erken dat hy verantwoordelik was vir die afbrand van meeste van die geboue, maar dat sy luitenant verantwoordelik was vir die res. Hy het valslik getuig dat ’n krygsraad besluit het om Lord [[Kitchener]] te dreig dat, indien die afbrand van eiendom nie stopgesit word nie, voortgegaan sou word met die vernietiging van eiendom van mense wat vyandiggesind was teenoor die Republieke. Hy het valslik aangevoer dat hy in Maart 1900 ’n skriftelike opdrag, onderteken deur generaal De Wet en president Steyn, ontvang het waarin hy aangesê is om dit te doen.<ref>Shearing, supra, p. 160; Preller, supra, p. 97.</ref> Die hofverrigtinge is afgehandel voor die einde van die jaar. Die oorkonde is toe na die “Judge Advocate General” gestuur vir sy beslissing en na Kitchener vir sy bevestiging. Op 17 Januarie 1902 is Scheepers meegedeel dat hy skuldig bevind is op alle aanklagte behalwe nommer 5 en dat hy ter dood veroordeel is.<ref>Meintjes, supra, p. 183.</ref> === Fusillering === Op 18 Januarie 1902 is Gideon Scheepers se doodvonnis op Graaff-Reinet deur 'n [[vuurpeloton]] voltrek. Volgens ooggetuieverslae het hy sy lot kalm en waardig tegemoet gegaan. Hy is aan 'n stoel vasgebind en deur 'n vuurpeloton van tien soldate tereggestel. Ná die dokter sy dood bevestig het, is hy sonder 'n begrafnisplegtigheid in 'n graf naby die teregstellingsplek begrawe. Volgens verskeie getuies is ongebluste kalk oor die liggaam gestrooi en is die graf gelyk gemaak om die ligging daarvan te verbloem. Ná die oorlog het pogings gevolg om Scheepers se graf op te spoor. 'n Komitee onder leiding van Carel Oberholzer Botha het die oorspronklike graf geïdentifiseer, maar gevind dat die liggaam reeds verwyder was. Verskeie getuienisse, waaronder verklarings deur voormalige Britse soldate en korrespondensie van lord Selborne, dui daarop dat Scheepers se oorskot kort ná die teregstelling opgegrawe en op 'n onbekende plek herbegrawe is, moontlik in die bedding van die [[Sondagsrivier]]. Die presiese ligging van sy finale rusplek is nooit vasgestel nie. Scheepers se [[teregstelling]] het groot verontwaardiging in Suid-Afrika en in die buiteland ontlok. Kritici het die regsgrondslag van die krygshof bevraagteken, veral omdat die oorlog nog aan die gang was en Scheepers nie 'n Britse onderdaan was nie. Hy het aangevoer dat hy op bevel van sy meerderes opgetree het. Sy dood en die verdwyning van sy oorskot het bygedra tot sy martelaarstatus onder baie Afrikaners. Ondanks verskeie ondersoeke en navrae aan die Britse owerhede is Scheepers se stoflike oorskot nooit gevind nie. Volgens S.B. Spies in die ''Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek'' het die onsekerheid oor sy lot gelei tot gerugte, wat nog jare ná die oorlog voortbestaan het, dat hy moontlik nog gelewe het.<ref>{{af}} De Kock, W.J. (tot 1970) en [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] (sedert 1971, hoofred.) . 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel II''. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers.</ref> == Nalatenskap == * Straatname in verskeie dorpe in Suid-Afrika * Plaasname in die Karoo soos Scheeperskraal, Scheepersdrift en Scheepersrus<ref name="Travel" /> * Die toonsetting deur [[Hendrik Hofmeyr]] van die gedig ''Gebed om die gebeente''<ref>{{cite web |url=http://www.oulitnet.co.za/klank/opbed.asp |title=Hendrik Hofmeyr se toonsetting van "Gebed om die gebeente" deur D.J. Opperman |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=LitNet |archive-date= 5 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105180735/http://oulitnet.co.za/klank/opbed.asp |url-status=dead }}</ref> * Peter Klatzow se ''Suite vir Klavier From the Poets / Uit Ons Digkuns'' begin met ’n toonsetting van ''Gebed om die gebeente'' deur D.J. Opperman. Die [[Helgaard Steyn-prys]] is aan die komponis vir hierdie komposisie toegeken. * Regiment Gideon Scheepers van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] * Die Gideon Scheepers-voetslaanpad in die [[Kamdeboo Nasionale Park]]<ref>{{cite web |url=http://www.karoopark.co.za/trails.html |title=Voetslaan in die Kamdeboo Nasionale Park |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Karoopark Gastehuis |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191027061440/http://www.karoopark.co.za/trails.html |archive-date=27 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> {{Raanhaling|regs|As ons gevra word waarom ʼn gedenksteen in 1978 opgerig moet word vir ʼn man wat in 1902 gesterf het is die antwoord eenvoudig. Die lewe en wese van hierdie man was van so ’n aard dat die geskiedenis hom in die heldesaal geplaas het en niks en niemand kan hom dit ontneem nie.|Eerste Minister [[John Vorster]]}} * Gedenksteen opgerig deur die Afrikaanse Kultuurgenootskap van [[Graaff-Reinet]] sowat 2&nbsp;km buite Graaff-Reinet op die pad na [[Murraysburg]] in die Kamdeboo Nasionale Park. Die gedenksteen bestaan uit drie rotse wat in die omgewing gevind is en wat ʼn vlekvrye staalnaald regop hou. Die grootste rots verteenwoordig die standvastigheid van die jong Afrikanervolk en die twee gekantelde rotse simboliseer die volk wat onderdruk is maar nie geval het nie. ’n Vierde rots bevat die bewoording: ''Ter nagedagtenis aan Komdt. Gideon Jacobus Scheepers. Die onvergeetlike boereheld. Gebore dist. Middelburg 4 April 1878. Gefusilleer op Graaff-Reinet 8 Jan 1902. Sy lewe was beminlik. Sy stryd dapper. Sy dood onverdiend. Sy graf onbekend. Opgerig deur bewonderaars oor heel S. Afrika. Onthul in 1978, honderd jaar na Gideon Scheepers se geboorte, deur mnr. John Vorster.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.graaffreinet.co.za/index.php?page_name=more&listing_id=250&attractions=Gideon+Scheepers+Memorial |title=Gideon Scheepers Gedenksteen |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Graaff-Reinet Toerisme }}</ref><ref>[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=1396748 Scheepers, Gideon Jacobus (1878–1902) op eggsa.org]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek op 22 Augustus 2016</ref> === Boeke === * [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1969. Sand in the sword: the life and death of Gideon Scheepers. 242 p. * Shearing, Taffy & David. 1999. Commandant Gideon Scheepers & the search for his grave. Privaat uitgegee. 240 p. * [[Gustav Preller|Dr. Gustav S Preller]], Scheepers se dagboek en stryd in die Kaapland, Nasionale Pers, Kaapstad, 1938. * Constantine, R.J. 1998. The poisoning of Gideon Scheepers: the Anglo-Boer War 1899–1902: a true incident from the guerrilla war in the Cape Colony. Africa Institute. 28 p. === Gedigte === * ''Gebed om die gebeente'' deur [[D.J. Opperman]]<ref name="nuwegeskiedenis">{{cite web |url=http://nuwegeskiedenis.co.za/boere-held-gideon-scheepers-herdenk/ |title=Boere-held Gideon Scheepers herdenk |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Nuwe Geskiedenis }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Gideon Scheepers'' deur [[Henning Pieterse|H.J. Pieterse]] * ''Scheepers'' deur [[Elizabeth Maria Molteno|Elizabeth Molteno]]<ref name="nuwegeskiedenis" /> * ''The cry of South Africa'' deur [[Olive Schreiner]]<ref name="nuwegeskiedenis" /> * ''Droom en doen'' deur [[C. Louis Leipoldt]]<ref name="nuwegeskiedenis" /> * ''Gideon Scheepers'', ''Kommandant Gideon Scheepers'' en ''Kommandant Gideon Scheepers (2)'' deur Gert Strydom<ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/gideon-scheepers-1298442005 |title=Gideon Scheepers |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Woes |format=html |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304204847/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/gideon-scheepers-1298442005 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers |title=Kommandant Gideon Scheepers |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Woes |archive-date=23 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123121637/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers-2 |title=Kommandant Gideon Scheepers (2) |accessdate=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Woes |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304204714/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers-2 |url-status=dead }}</ref> * ''Manibus Gideon Jacobus Scheepers'' deur [[P.C. Boutens|Pieter Cornelis Boutens]].<ref>{{cite web |url=http://www.dbnl.org/tekst/bout005stem01_01/bout005stem01_01_0051.php |title=Manibus Gideon Jacobus Scheepers |format=html |last=Boutens |first=P.C. |date=2005 |access-date=15 Junie 2012 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110326/https://www.dbnl.org/tekst/bout005stem01_01/bout005stem01_01_0051.php |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Sien ook == * [[Die Langkloof en die Anglo-Boereoorlog 1901]] * [[Gideon Scheepers-gedenktekens]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronnelys == * Peter Joice (ed): The South African Family Encyclopaedia. Struik, 1989 * www.hvsgrt.org.za Hoër Volkskool-nuusbrief 2018 * www.graaffreinetmuseums.co.za/News08_02.doc. == Eksterne skakels == * [http://www.camdeboocottages.co.za/index.php/site-seeing/gideon-scheepers-monument Gideon Scheepers-monument] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121014033931/http://www.camdeboocottages.co.za/index.php/site-seeing/gideon-scheepers-monument |date=14 Oktober 2012 }} * [http://www.sawar.co.za/scheepers.php Commandant Gideon Scheepers & the search for his grave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305014526/http://www.sawar.co.za/scheepers.php |date= 5 Maart 2014 }} * [http://www.angloboerwar.com/books/37-davitt-boer-fight-for-freedom/869-davitt-chapter-xxxix-diary-of-the-warjanuary-to-march-1902 AngloBoerWar.com] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Scheepers, Gideon}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militariste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse tereggestelde mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Kapteins]] [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1878]] [[Kategorie:Sterftes in 1902]] bfldd3xhw6b4r9xz4rmjybqxpt25zm2 10 24810 2913272 224937 2026-06-23T10:20:14Z SpesBona 2720 Uruguaans 2913272 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|land vertoondata</noinclude>}}} | alias = Uruguay | vlag alias = Flag of Uruguay.svg | skakel alias-vloot = Uruguaanse Vloot | grootte = {{{grootte|}}} | naam = {{{naam|}}} | altskakel = {{{altskakel|}}} <noinclude> | redir1 = URY | redir2 = URU </noinclude> }} c7prze91w52k9ctg5dc2ramtuj2v80w 10 25266 2913268 2376676 2026-06-23T10:14:56Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_Peru_(state).svg" met "War_flag_of_Peru.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is not the State flag, this is the war flag [h 2913268 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|land vertoondata</noinclude>}}} | alias = Peru | vlag alias = Flag of Peru.svg | vlag alias-1825 = Flag of Peru (1825–1950).svg | vlag alias-staat = War flag of Peru.svg | skakel alias-vloot = Peruviaanse Vloot | grootte = {{{grootte|}}} | naam = {{{naam|}}} | altskakel = {{{altskakel|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1825 | var2 = staat | redir1 = PER </noinclude> }} q60srglntf0fftx21sr8sg9a37s0a8w 2913271 2913268 2026-06-23T10:20:04Z SpesBona 2720 Peruaans 2913271 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|land vertoondata</noinclude>}}} | alias = Peru | vlag alias = Flag of Peru.svg | vlag alias-1825 = Flag of Peru (1825–1950).svg | vlag alias-oorlog = War flag of Peru.svg | skakel alias-vloot = Peruaanse Vloot | grootte = {{{grootte|}}} | naam = {{{naam|}}} | altskakel = {{{altskakel|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1825 | var2 = oorlog | redir1 = PER </noinclude> }} hcricq7pjnsom7t2xpchnmieo6116e2 0 28133 2913218 2910096 2026-06-23T07:24:52Z Suidpunt 13232 /* 2026 */ 2913218 wikitext text/x-wiki {{Infoboks webwerf | naam = Wikipedia | logo = Wikipedia-logo-v2-af.svg | skermkiekie = Voorblad Afrikaanse Wikipedia.jpg | tipe = [[Wiki]] | taal = [[Afrikaans]] | registrasie = Opsioneel | eienaar = [[Wikimedia Stigting]] | outeur = Die gemeenskap | opgerig = [[16 November]] [[2001]] | status = Aktief | url = {{URL|https://af.wikipedia.org/}} }} Die '''Afrikaanse Wikipedia''' is die [[Afrikaans]]e weergawe van [[Wikipedia]], die webgebaseerde vrye-inhoud-[[ensiklopedie]], waar "vrye" na die kopievrye lisensiëring van die projek verwys. Die Afrikaanse weergawe was op 16 November 2001 die 11de Wikipedia om geskep te word.<ref>[[:en:Special:PermanentLink/94753987|Wikipedia:2001]], English-language Wikipedia (16 Desember 2006)</ref> Dit beskik tans oor ongeveer {{NUMBEROF|ARTICLES|af|N}} artikels, en is volgens hierdie maatstaf die {{Rangtelwoord|{{Wikipedia volgens grootte|af}}}} grootste Wikipedia.<ref>[[m:Complete list of language Wikipedias ordered by size|Meta-Wiki's list of language Wikipedias ordered by size]]</ref> Wat die aantal biografiese artikels per geslag betref was die Afrikaanse Wikipedia in 2020 die derde mees geslagsgelyke Wikipedia van al die taalweergawes.<ref>{{cite web |url=https://www.denelezh.org/gender-gap/?sort=percent_females#project |work=Denelezh |title=Gender Gap in Wikidata |access-date=19 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508141543/https://www.denelezh.org/gender-gap/?sort=percent_females |archive-date=8 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit gebruik tans [[MediaWiki]] weergawe {{CURRENTVERSION}},<ref>[[Special:Version|Huidige weergawe aangedui]]</ref> en word deur gebruikers in [[Suid-Afrika]] en [[Namibië]], benewens bydraers in [[Europa]], [[Noord-Amerika]] en [[Oseanië]] in stand gehou. Die Afrikaanse Wikipedia het tans {{NUMBEROF|PAGES|af|N}} bladsye, waarvan {{NUMBEROF|ARTICLES|af|N}} artikels is. Dit het {{NUMBEROF|USERS|af|N}} geregistreerde gebruikers, waarvan {{NUMBEROF|ACTIVEUSERS|af|N}} as aktief gereken word. Hierdie gebruikers het al {{NUMBEROF|EDITS|af|N}} wysigings aangebring en {{NUMBEROF|FILES|af|N}} lêers opgelaai. [[Google Translate]] gebruik die Afrikaanse Wikipedia as korpus om sy [[Taalmodel|vertaalmodel]] op te lei.<ref>{{cite journal |last1=Senekal |first1=Burgert |last2=Brokensha |first2=Susan |title=The potential of artificial intelligence (AI) for decolonising education in South Africa through the development of indigenous languages |trans-title=Die potensiaal van kunsmatige intelligensie (KI) vir die dekolonisering van onderwys in Suid-Afrika deur die ontwikkeling van inheemse tale |journal=South African Journal of African Languages |volume=43 |issue=3 |pages=208-215 |year=2023 |quote=An initiative that significantly improved the accuracy of Afrikaans through Google Translate was the drive by the SA Academy for Science and the Arts to expand the Afrikaans Wikipedia. In 2016, Pretorius (2016) called for expanding the Afrikaans Wikipedia. The SA Akademie vir Wetenskap en Kuns echoed this call and offered training sessions. The call was answered by numerous Afrikaans enthusiasts, which resulted in the expansion of the Afrikaans Wikipedia to the more than 100 000 articles currently available (see Table 1). The expansion contributed to the massive linguistic corpus that Google Translate needs to improve its accuracy. |trans-quote='n Inisiatief wat die akkuraatheid van Afrikaans op Google Translate aansienlik verbeter het, was die veldtog van die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns om die Afrikaanse Wikipedia uit te brei. Pretorius (2016) het in 2016 'n beroep gedoen op die uitbreiding van die Afrikaanse Wikipedia. Die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns het hierdie oproep beaam en opleidingsessies aangebied. Die oproep is deur talle Afrikaanssprekende entoesiaste beantwoord, wat gelei het tot die uitbreiding van die Afrikaanse Wikipedia na die meer as 100 000 artikels wat tans beskikbaar is (sien Tabel 1). Die uitbreiding het bygedra tot die massiewe linguistieke korpus wat Google Translate nodig het om die akkuraatheid daarvan te verbeter.}}</ref> == Verwikkelinge in die Afrikaanse Wikipedia en mediadekking == Op '''1 Desember 2005''' skryf die taalaktivis dr. [[Dan Roodt]] in die ''Afrikaner'' (getiteld "Afrikaners moet internet beset", en op 9 April 2007 ook op [[PRAAG]] gepubliseer) die volgende<ref>[https://archive.ph/20191217190122/http://praag.co.za/?p=281 Roodt, D. 2007. Afrikaners moet internet beset. ''PRAAG'', 9 April]:</ref> {{cquote| Dit is daarom van die uiterste belang dat Afrikaners vir hulle 'n gebied in die kuberruim moet afbaken. Ten dele is dié proses reeds aan die gang, maar dit moet versnel en verhewig word. Die totale Afrikanergeskiedenis, -kultuur, en -letterkunde behoort vrylik op die internet beskikbaar te wees. Een manier om dit reg te kry, sou wees om die Afrikaanse weergawe van die sogenaamde ''Wikipedia'' uit te bou. Laasgenoemde is 'n gratis aanlyn-ensiklopedie wat deur vrywillige samewerking in elkeen van die vernaamste tale ter wêreld tot stand gekom het. Tans verkeer die Afrikaanse ''Wikipedia'' in die 46ste posisie wat die aantal gepubliseerde artikels daarin betref, dus nie baie hoog op die lys nie. Myns insiens behoort alle bestaande Afrikaanse kultuurorganisasies en akademici saam te werk om so 'n Afrikaanse ensiklopedie tot een van die grootstes op die internet uit te bou. Afrikaans kan maklik een van die top twintig ''Wikipedia''tale, naas Engels, Duits, Frans, Spaans, ens. word. Afrikaanse boeke waarop daar nie meer kopiereg bestaan nie, behoort ook stelselmatig op die internet opgelaai te word. }} '''2006''': Volgens 'n Duitse akademikus, prof. Andreas Hepp, was dit opvallend hoe die top 15 Wikipedias, met die uitsondering van Japannees en Chinees oorwegend "Westerse tale" was. Hierdie "digitale kloof" is benadruk deurdat Afrikaans wat 43ste op die aktiwiteitsranglys was, ten spyte van sy "koloniale tradisies" die eerste taal in Afrika was om wel 'n mate van vordering te toon. Hy het hierdie tekortkoming aan die algemene "verbindingskloof" toegeskryf, 'n onderafdeling van die "digitale kloof" wat deur faktore soos ontoeganklikheid weens powere, onbekostigbare of afwesige internetverbindings bepaal word.<ref>{{de}}[https://www.researchgate.net/profile/Andreas_Hepp/publication/277301267_Wissenspraktiken_im_Alltag_Wikipedia_und_Podcasting_zwischen_Konnektivitat_und_Mobilitat/links/5da578b3a6fdcc8fc352b2c4/Wissenspraktiken-im-Alltag-Wikipedia-und-Podcasting-zwischen-Konnektivitaet-und-Mobilitaet.pdf Hepp, A. 2006. Wissenspraktiken im Alltag: Wikipedia und Podcasting zwischen Konnektivität und Mobilität. In: Pühringer, Karin / Zielmann, Sarah (eds.): ''Vom Wissen und Nicht-Wissen einer Wissenschaft. Kommunikationswissenschaftliche Domänen, Darstellungen und Defizite.'' Münster: LIT, p. 179.]</ref> '''11 November 2007''': Die iCommons-kantore het gasheer gespeel vir 'n Afrikaanse Wikipedia-byeenkoms, as deel van ‘n Wikipedia-week. Internasionale gaste [[Jimmy Wales]], Ndesanjo Macha en Frank Schulenburg, sowel as 'n aantal Afrikaanse Wikipediane waaronder [[Gebruiker:Laurens|Laurens]], [[Gebruiker:RAM|RAM]], [[Gebruiker:Greenman|Greenman]], [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] en lede van die media, het dit bygewoon. Laurens, een van die mees aktiewe Wikipediane by Afrikaans-Wikipedia op daardie stadium het 'n inleidende lesing getitel “Die Afrikaanse Wikipedia - Reusetjie?” gelewer. Laurens het die ontwikkeling van hierdie tot dusver suksesvolste Wikipedia onder die Afrikatale aangebied wat gevolg is deur 'n informele bespreking. Op daardie stadium met sowat 8 600 artikels was Afrikaans-Wikipedia op pad om gou die prestasie van 10 000 artikels te oortref. In verhouding tot die getal van sowat 6,4 miljoen Afrikaans-moedertaalsprekers is dit 'n goeie getal, maar is dit steeds agter taalweergawes soos Deens of Fins. Die groep bogemiddelde aktiewe Wikipediane in die Afrikaanse Wikipedia is tans nog baie klein. Dit was ook nuttig om Ndesanjo, van die [[Swahili Wikipedia]] (wat op daardie stadium 'n soortgelyke grootte as Afrikaans was), en Frank, van die [[Duitse Wikipedia]], sowel as plaaslike Wikipediane teenwoordig te hê, aangesien daar interessante oorvleuelings en uitruil van idees tussen die verskillende taalgemeenskappe was. Die gesprek wat op die lesing gevolg het was lewendig, waarin deelnemers ervarings uitgeruil het en besin het hoe die ontwikkeling van kleiner taalweergawes soos die Afrikaanse Wikipedia aktief bevorder kan word. Die persoonlike kontak tussen die skrywers het as een van die sleutelpunte na vore gekom en almal was dit eens dat vergaderings, gereeld in Suid-Afrika moet plaasvind. Daar was groot belangstelling in inligting oor die Duitstalige Wikipedia en oor die idees en projekte wat ons ontwikkel het. Veral die idee van 'n skryfkompetisie is met belangstelling ontvang en dit lyk of die eerste kompetisie van sy soort in Afrika binnekort gehou sal word. Die daarstel van 'n plaaslike Wikimedia Foundation-tak is ook bespreek, en met die momentum wat uit die Wikimania-bod gebou is en die belangstelling rondom Wikipedia-week het dit ook al hoe meer waarskynlik laat lyk. <ref>Ian Gilfillan's web log. Afrikaans Wikipedia meetup Nov 2007, 11 November 2007.http://www.greenman.co.za/b2evolution/blogs/index.php?m=200711(18-Nov-07).</ref><ref>Frank Schulenburg, Wikipedia Academy in Südafrika – Tag 4, 11 November 2007. http://www.schulenburg.biz/correspondent/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080914071135/http://www.schulenburg.biz/correspondent/ |date=14 September 2008 }} November 18, 2007.</ref> Jana Marais berig op '''21 November 2007''' die stigter van Wikipedia, [[Jimmy Wales]], het spesiaal na Suid-Afrika toe gekom. Hy maak onder andere indirek melding van die Afrikaanse Wikipedia, wat op daardie stadium 8 600 artikels gehad het.<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2007/11/21/RH/2/jmwikipedia.html |title=Marais, J. 2007. Wikipedia. ''Rapport'', 21 November. |access-date=28 Januarie 2012 |archive-date=28 Januarie 2012 |archive-url=https://archive.ph/20120128232453/http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2007/11/21/RH/2/jmwikipedia.html |url-status=dead }}</ref> Sy woorde word vertolk: {{cquote| ’n Mens se moedertaal bly jou moedertaal. Dit is eenvoudig makliker om ’n inskrywing oor byvoorbeeld kwantumfisika in Afrikaans of Zoeloe te verstaan, as om dit in Engels te probeer ontsyfer. Daarom wil ons al die kennis in alle tale probeer vaslê.” }} '''1 November 2009 tot 1 Januarie 2010 om middernag (SAST)''': In navolging van die [[Nederlandse Wikipedia]] word die eerste skryfwedstryd gehou. Elke kandidaat (of spanne van twee) skep één nuwe artikel of brei 'n saadjie uit. Die beste drie artikels palm elkeen 'n kontantprys vir sy skrywer(s) in. [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] wen die eerste prys, vir sy artikel [[Siberië]]. [[Gebruiker:Morne|Morné van Rooyen]] word die tweede prys toegeken vir sy artikel [[Zambië]]. Die derde prys word aan [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] toegeken vir sy artikel [[Barnsteen]]. [[Gebruiker:Hansjoseph|Hansjoseph]] verdien eervolle vermelding vir sy artikel oor [[Pous Gregorius XIII]]. Die beoordelaars was [[Gebruiker:Anrie|Anrie Hoogendoorn]] en [[Gebruiker:Arnobarnard|Arno Barnard]]. Daar was 14 deelnemers.<ref>[[Wikipedia:Skryfwedstryd 2010]]</ref> Volgens [[Gebruiker:Greenman|Greenman]] se webjoernaal in '''Mei 2013''' was die Afrikaanse Wikipedia wel die derde grootste [[Afrikatale|Afrikataal]]-Wikipedia, maar wat inhoud betref moontlik die beste. Daar is konstante aktiwiteit, groei en 'n gesonde gemeenskap.<ref>{{Cite web |url=http://www.greenman.co.za/blog/?p=1108 |title=Greenman. 2013. African language Wikipedia update. May. |access-date= 7 Julie 2013 |archive-date= 7 Julie 2013 |archive-url=https://archive.ph/20130707083744/http://www.greenman.co.za/blog/?p=1108 |url-status=live }}</ref> === 2014 - 2015 === '''2014''': Professor Ana Deumert skryf 'n paragraaf of twee oor die Afrikaanse Wikipedia in haar artikel "Sites Of Struggle And Possibility In Cyberspace. Wikipedia And Facebook In Africa" wat in die bundel ''Mediatization and Sociolinguistic Change'' opgeneem is.<ref>[https://books.google.de/books?hl=de&lr=&id=_oDnBQAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA487&dq=wikipedia+afrikaans&ots=3S0Zumsa-O&sig=8dULPze_l7a4mtBKqYfYZSeX-wU#v=onepage&q=afrikaans&f=false Deumert, A. 2014. "Sites Of Struggle And Possibility In Cyberspace. Wikipedia And Facebook In Africa" In: ''Mediatization and Sociolinguistic Change'']</ref> Sy bespreek die Afrikaanse, Swahili en [[Malgassiese Wikipedia]], maar doen veral moeite om die probleme by die Xhosa-Wikipedia uit te lig. Xhosa word selfs as 'n "probleemkind" beskou – te midde van sy agtmiljoen sprekers, sy gebruik in die onderwys, regeringspamflette, gedrukte media, televisie en radio en die standaardtaal wat sedert 1820 met die eerste Bybelvertaling sy beslag gekry het, en te midde van [[Gebruiker:Discott|Douglas Scott]] wat ten minste drie werkswinkels aan die Universiteite van Kaapstad, Wes-Kaapland en by die provinsiale regering aangebied het, is die Xhosa-Wikipedia netsowel dood. Die oorsaak hiervan skryf sy toe aan die Engels wat gerieflikheidshalwe eerder gelees word. Die Wikipedia word hoofsaaklik geskryf deur buitelanders ('n Serwiër, Rus, Amerikaner, en Australiër) wat nie een Xhosa magtig is nie: van die Wikipedia word dus eenvoudig 'n prentewoordeboek gemaak. Van 'n Wiki-gemeenskap is daar dus geen sprake nie. Slegs een artikel is by 'n werkswinkel deur 'n Xhosasprekende geskep wat wel plaaslike inhoud bevat het, die res was vertalings uit die Engelse Wikipedia. Maar op Facebook is daar wel lewe – en hier kom nog 'n probleem na vore: terwyl by Wikipedia die neutrale uitkyk (NPOV) verpligtend is, is die skatskis van die Xhosakultuur en -kennis op Facebook weer spontaan. Die behoefte bestaan dus wel om volkskennis en -besit oor te dra en te deel deur 'n digitale medium, maar net nie soseer op Wikipedia nie. Hierteenoor stel Deumert onder meer die Afrikaanse Wikipedia: {{cquote| The language is closely related to Dutch and has over six million speakers in South Africa and Namibia. During apartheid, Afrikaans was heavily supported by the government and language-activism has a long history. A fair proportion of its speakers fall into the top income brackets in South Africa, and the language continues to be supported by cultural and political organizations. Access to the internet is not a serious problem, and most contributors are native speakers. There are several high-profile editors who have each contributed several hundred articles (between 200 and 1700). The work can be characterized as a collaborative project in the best tradition of ''Wikipedia'': although the group of contributors is small (which is typical across Wikipedia, see Panciera et al. 2009), there exists a sense of a community among them. […] Successful African language Wikipedias require the involvement of native speakers. Yet, issues of access are a concern. Only the Afrikaans Wikipedia – which serves a socio-economically advantaged community – shows consistent and collaborative native speaker involvement. }} In die jaar '''2014''' maak prof. [[Jaap Steyn]] in sy boek ''Ons gaan 'n taal maak'' ook kortliks melding van die Afrikaanse Wikipedia (bl. 479) deur na 'n Afriforum-nuusbrief (nr. 43) te verwys : {{cquote| Jan-Carel Brand, 'n medewerker van die Afriforum-nuusbrief het in '''April 2012''' berig dat die Afrikaanse ''Wikipedia'' sy 20 000ste artikel geplaas het. Die inhoud word volledig deur vrywilligers in hul vrye tyd geskep en die teks word onder 'n ''Creative Commons''-lisensie versprei. Dit beteken dat die teks gekopieer, gedeel en versprei kan word sonder dat enige kopieregskendings plaasvind. Die Nederlandse ''Wikipedia'' het kort tevore sy miljoenste artikel gepubliseer. }} '''21 Maart 2014''': By die "Symposium Digitaal Afrikaans: Internet en de Afrikaanse literatuur" in die Afrika-studiesentrum, te Leiden, Nederland, bevind die huiswikipediaan Hans Muller daar is heelwat moontlikhede sover dit die Afrikaanse literatuur aangaan op die Afrikaanse Wikipedia. Die Afrikaanse Wikipedia beklee met 30&nbsp;000 artikels nog die derde posisie van die Afrikatale wat artikeltal betref. Al is die aantal sprekers minder as dié van Swahili en Hausa, is die aantal Wikipedia-artikels minder by die laasgenoemde twee tale. Op hierdie stadium is daar nog baie Afrikaanse skrywers wat nog geen artikel het op die Afrikaanse Wikipedia nie; maar wel in Engels en Nederlands. Verder is daar min foto's en soortgelyke beeldmateriaal van die betrokke skrywers te vinde, of die gehalte daarvan (soos die foto van [[Antjie Krog]]) kon beter wees. Die artikel rondom die literatuur in Afrikaans het ook vasgesteek by die literatuurgeskiedenis van [[Rob Antonissen]] uit 1955.<ref>{{Cite web |url=https://www.litnet.co.za/digitaal-afrikaans-internet-en-de-afrikaanse-literatuur/ |title=De Wit, H.J. 2014. Digitaal Afrikaans: Internet en de Afrikaanse literatuur. ''Litnet'' 26 Maart. |access-date=21 Desember 2020 |archive-date=21 Desember 2020 |archive-url=https://archive.ph/20201221194115/https://www.litnet.co.za/digitaal-afrikaans-internet-en-de-afrikaanse-literatuur/ |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Laurette Pretorius, Wikimedia-UNISA meetup 2015, a.jpg|regs|duimnael|250px|Prof. Pretorius het die sienings van die taalaktivis [[Neville Alexander]] uitgelig, veral wat vertaling en terminologie-ontwikkeling betref.]] '''3 Junie 2015''': [[Unisa]] se Academy of African Languages and Science (AALS) hou 'n werkswinkel. Die sprekers is onder meer prof. [[Gebruiker:Petterual|Laurette Pretorius]]; die Russiesgebore Israeli van Wikimedia Amir Aharoni, en Nozibele Nomdebevana. Van die besprekingspunte is die uitbou van die verskillende Wikipedias in 'n veeltaligheidskonteks deur vertaling en opleiding. Die Afrikaanse Wikipedia word ook hierby betrek. Op 11 Junie 2015 word 'n kort oorsig op Unisa se webwerf geplaas.<ref>[https://web.archive.org/web/20161019050510/http://www.unisa.ac.za/news/index.php/2015/06/threat-of-digital-language-death-an-african-reality/ Unisa: Threat of Digitale Language Death an African Reality]</ref> Prof. Pretorius skryf: {{cquote| ‘South African indigenous languages are orders of magnitude smaller than the others. Afrikaans is faring best with 35 491 articles, while there are no articles in Ndebele. If we say that we are living inside the digital space and people are looking for information more and more online, on Wikipedia, for example, then this tells us that they are not doing it in their own languages. We have this interesting disconnect that we all deal with; in our social/physical life we use a certain language, in our digital life another – in the case of South Africa, this is usually English. That creates some tension and is something we should be addressing. But all is not lost. We still have some of the big languages in the world, with all of our languages having more than one million speakers.’ }} '''2 Oktober 2015''': Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] hou 'n simposium in samewerking met die Prisma Leeskring in Centurion. Hier lewer prof. Laurette Pretorius, professor in rekenaarwetenskap aan Unisa, 'n pleidooi dat meer inskrywings in die Afrikaanse Wikipedia gemaak moet word, omdat Afrikaans se voortbestaan in die digitale ruimte in 'n groot mate daarvan afhang.<ref>[https://web.archive.org/save/_embed/http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2015/07/Algemene-Simposium-1-en-2-Oktober-2015.pdf Algemene simposium 1 en 2 Oktober 2015]</ref> Op '''1 November 2015''' praat prof. Pretorius op die [[Radio Sonder Grense|RSG]]-program "Die tale wat ons praat" oor die Afrikaanse Wikipedia.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304122048/http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20151101%5FDIE%5FTALE%5FWAT%5FONS%5FPRAAT%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F RSG: "Die tale wat ons praat": Wikipedia, 1 November 2015]</ref> === 2016 === '''14 Januarie 2016''': RSG-omroepers Martelize Brink en Johan Rademan voer 'n onderhoud met [[Gebruiker:Oesjaar|Deon Steyn]], wat sedert 2015 op die raad van WikimediaZA dien.<ref>{{Cite web |url=http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20160114%5FOGGEND%5FWikipedia%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F |title=RSG: "Oggend op RSG", Onderhoud met Deon Steyn. |access-date=17 Desember 2019 |archive-date=19 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419131749/http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20160114_OGGEND_Wikipedia.mp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F |url-status=dead }}</ref> Op '''28 Januarie 2016''' word onder die opskrif "Afrikaanse Wikipedia kry groot aftrek" in ''Die Burger'' die 15de verjaarsdag van die algehele Wikipediaprojek (wat ander tale omvat) gevier. Op daardie tydstip was daar sowat 38 400 artikels by die Afrikaanse Wikipedia. Die artikels wat die meeste gewysig is, is onder meer "[[Alfabetiese lys van visse]]", "[[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]]" en "[[Jesus van Nasaret]]". In die berig word spesifiek gelet op [[Gebruiker:Morne|Morné van Rooijen]] se belangstellings.<ref>{{Cite web |url=https://scontent-jnb1-1.xx.fbcdn.net/v/t31.0-8/s960x960/12633490_10153938802951155_5761649014844286918_o.jpg?_nc_cat=103&_nc_ohc=uKf9zx3gifYAQmQlnzCOSMAgberTYJSL0KbH6xFd4AGVvBPTQU3NjG23w&_nc_ht=scontent-jnb1-1.xx&oh=093a27181c281bbb23855c8c8fb2fae5&oe=5E7F6326 |title=Els, R. 2016. Vyftiende verjaardag: Afrikaanse Wikipedia kry groot aftrek. ''Die Burger'', 28 Januarie. |access-date=17 Desember 2019 |archive-date=17 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191217121927/https://scontent-jnb1-1.xx.fbcdn.net/v/t31.0-8/s960x960/12633490_10153938802951155_5761649014844286918_o.jpg?_nc_cat=103&_nc_ohc=uKf9zx3gifYAQmQlnzCOSMAgberTYJSL0KbH6xFd4AGVvBPTQU3NjG23w&_nc_ht=scontent-jnb1-1.xx&oh=093a27181c281bbb23855c8c8fb2fae5&oe=5E7F6326 |url-status=dead }}</ref> In 'n onderhoud geplaas op '''6 en 13 Februarie 2016''' in die ''[[Beeld]]'' en ''[[Volksblad]]'' onderskeidelik, sê prof. [[Gerhard van Huyssteen]] die navorsing wat in 2013 gedoen is dui dat byna 40% van Afrikaanse taalmense (vertalers, dosente, onderwysers) salig onbewus was van die Afrikaanse Wikipedia. Die Afrikaanse Wikipedia haal, wat artikeltal betref, die 86ste posisie uit 291 tale, met amper 40 000 artikels; gevolg, binne die Suid-Afrikaanse omgewing, deur Noord-Sotho met byna 3 000 artikels.<ref>Van Huyssteen, G.B. 2016. Begin deel jóú kennis in jóú taal. Beeld, ''6 Feb. 2016'', bl. 21.</ref><ref>Van Huyssteen, G.B. 2016. Begin deel jóú kennis in jóú taal. Volksblad, ''13 Feb. 2016''</ref> In '''Maart 2016''' skuif Deon Steyn op die ontbytprogram, ''Dagbreek'', op die [[KykNET]]-kanaal, agter die mikrofoon in. '''20 April 2016''': ''[[Maroela Media]]'' kondig aan hul sal voortaan saam met Unisa en ander liefhebbers van Afrikaans die Afrikaanse Wikipedia help uitbrei. Die fokus is skoolvakke gerig op graad vier tot twaalf, soos die kurrikulum stipuleer. Afrikaanse digters en skrywersprofiele word ook op gefokus. Die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]] (FAK) sal weer op die Afrikaanse geskiedenis fokus. Gratis opleiding sal verskaf word aan iedereen wat bereid is om met die projek te help.<ref>{{Cite web |url=http://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/help-bou-aan-n-afrikaanse-wikipedia/ |title=Changuion, A. 2016. Help bou aan 'n Afrikaanse Wikipedia. ''Maroela Media'', 20 April. |access-date=22 April 2016 |archive-date=22 April 2016 |archive-url=https://archive.ph/20160422231415/http://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/help-bou-aan-n-afrikaanse-wikipedia/ |url-status=live }}</ref> '''22 April 2016''': Die redaktrise van ''Maroela Media'', [[Susan Lombaard]], skryf die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, Viva (Virtuele Instituut vir Afrikaans), die Dagbreek Trust en Unisa sal kragte saamspan om skrywers, vertalers en vrywilligers saam te roep en te organiseer. Opleidingsessies is gehou en skoolkurrikula is deurgesif watter onderwerpe eerste aangepak moet word. Ondertussen het die e-posse ingestroom van voornemende vrywilligers.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/redakteursbrief-n-afrikaanse-wikipedia-te-danke-aan-die-oom-op-koekenaap/ |title=Lombaard, S. 2016. Redakteursbrief: Afrikaanse Wikipedia, te danke aan die oom op Koekenaap. ''Maroela Media''. 22 April. |access-date=18 Desember 2019 |archive-date=18 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191218191928/https://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/redakteursbrief-n-afrikaanse-wikipedia-te-danke-aan-die-oom-op-koekenaap/ |url-status=live }}</ref> '''April/Mei 2016''': Na aanleiding van die simposium op 2 Oktober 2015, beskryf Lilla Fourie in ''Plus 50'' in die artikel getiteld "Die Afrikaanse Wikipedia: seniors kan 'n groot bydrae lewer" die belang van die uitbou van die Afrikaanse Wikipedia.<ref>Fourie, L. 2016. Die Afrikaanse Wikipedia: seniors kan 'n groot bydrae lewer. ''Plus50'' 11(2): 22-23</ref> Pretorius wys daarop terwyl Afrikaans al hoe meer onder druk staan by skole en op universiteit en by die werkplek (die fisiese ruimte), het Afrikaanssprekendes toenemend meer na die digitale ruimte beweeg; die Afrikaanssprekende moet die taal egter met hom saamneem. 49% van die Suid-Afrikaanse bevolking van 54 miljoen mense het internettoegang; en waar daar 'n vraag na Afrikaans mag wees, moet daar 'n aanbod wees. Sy noem die Hongaarse rekenaar-taalkundige, András Kornai, het reeds in 2013 sy bevindings publiseer: "Die fisiese dood van 'n taal kom voor wanneer dit geen gebruikers en geen funksie in die samelewing het nie […] terwyl die taal digitaal begin sterf wanneer dit nie digitale funksies verwerf teen die pas waarteen sy sprekers digitale vaardighede verwerf nie." Hier kan die Afrikaanse Wikipedia van groot waarde wees, omdat die Afrikaanse Wikipedia deur soekenjins onttrek en geberg word – hoe meer Afrikaans daar is, hoe meer is die Afrikaanse teenwoordigheid in die digitale ruimte. Ten tyde van die skrywe het die Engelse Wikipedia "meer as 5 miljoen artikels van goeie gehalte, terwyl die Afrikaanse Wikipedia, wat reeds in 2001 begin is, in totaal slegs 39 500 artikels het waarvan talle kort en van mindere gehalte is". Vergeleke met sy aantal sprekers, het Afrikaans 'n agterstand en meer mense sal van die Engelse Wikipedia gebruik maak, wat kan aanleiding gee tot taalverskuiwing. Volgens die artikel is daar 'n groot vraag na kundiges wat nuwe artikels kan skryf, wat goeie artikels uit anderstalige Wikipedias kan vertaal, vrywillige redigeerders en enigiemand wat jongmense kan aanspoor om mee te doen. In hul nuusbrief van '''April 2016''' word die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Akademie]] se Afrikaanse Wikipediaprojek kortliks bekendgestel. Dit is 'n afdruk van Fourie se artikel wat in ''Plus50'' verskyn het.<ref>[https://web.archive.org/web/20191224055859/http://www.akademie.ussdmobile.co.za/Nuusbrief_April_2016.pdf Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns: Nuusbrief April 2016, pp. 20-21]</ref> '''Junie 2016''': Prof. Laurette Pretorius se vaktydskrifartikel, ''Die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die uitbou van Afrikaans'' word in ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'' gepubliseer.<ref>[https://web.archive.org/web/20180721101201/http://www.scielo.org.za/pdf/tvg/v56n2-1/07.pdf Pretorius, L. 2016. Die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die uitbou van Afrikaans. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 56(2-1):371-390.]</ref> In dieselfde uitgawe, publiseer professor [[Gerhard van Huyssteen]], Alex Antonites en Melodi Botha 'n ondersoek oor die leefbaarheid van die [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]], en hoe die Afrikaanse Wikipedia daarby betrek word.<ref>[https://web.archive.org/web/20180721113239/http://www.scielo.org.za/pdf/tvg/v56n2-1/09.pdf Van Huyssteen, G.B., Botha, M. & Antonites, A. 2016. Die Virtuele Instituut vir Afrikaans (VivA) en markbehoeftes in die Afrikaanse gemeenskap. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 56(2-1):410-437.]</ref> '''3 Junie 2016''': ''Maroela Media'' stel drie opleidingsvideo's beskikbaar hoe Afrikaanse artikels vir Wikipedia vertaal en geskryf kan word; omrede baie vrywilligers nie werkswinkels in die stede kan bywoon nie.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/video-afrikaanse-wikipedia-so-maak-mens/ |title=''Maroela Media''. 2016. Afrikaanse Wikipedia: Só maak mens. 3 Junie |access-date=18 Desember 2019 |archive-date=18 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191218192334/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/video-afrikaanse-wikipedia-so-maak-mens/ |url-status=live }}</ref> '''6 Junie 2016''': 'n Insetsel op eNuus (DStv) verskyn (te danke aan ''Maroela Media'') waarin die bewusmaking van die Afrikaanse Wikipedia voortgesit word. Die video-insetsel toon die opleidingskursus te Centurion op 4 Junie 2016.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=T0W5qcLaa7M eNuus: Meer Afrikaans op Wikipedia]</ref> '''16 Augustus 2016''': 'n Artikel word spesiaal toegewy aan Sören Pfauder ([[Gebruiker:SpesBona]]), 'n Duitser van [[Brandenburg]] wat Afrikaans self baasgeraak het deur sy betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia. Onder meer is dit die taalverwantskap en -geskiedenis wat hom die meeste omtrent die taal boei. Hoewel hy sedert 2006 op die [[Duitse Wikipedia]] betrokke was, is hy sedert 2010 doenig op die Afrikaanse Wikipedia. Van sy belangstellings word ook in die artikel genoem.<ref>{{Cite web |url=http://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaanse-wikipedia-duitser-leer-homself-afrikaans/ |title=''Maroela Media''. 2016. Afrikaanse Wikipedia: Duitser leer homself Afrikaans. 16 Augustus. |access-date=17 Augustus 2016 |archive-date=17 Augustus 2016 |archive-url=https://archive.ph/20160817004233/http://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaanse-wikipedia-duitser-leer-homself-afrikaans/ |url-status=live }}</ref> '''14 September 2016''': ''Maroela Media'' berig oor 'n buitengewone Wikipedia-artikel geskep deur Jeanne-Marie Lombard, getiteld [[Larry (kat)]].<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/downingstraat-10-ongewone-pligte-vir-n-ongewone-werknemer/ |title=Maroela Media. 2016. Downingstraat 10: Ongewone pligte vir 'n ongewone werknemer. 14 September. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219033804/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/downingstraat-10-ongewone-pligte-vir-n-ongewone-werknemer/ |url-status=live }}</ref> '''11 Oktober 2016''': Die Afrikaanse Wikipedia het reeds 41 916 artikels, luidens ''Maroela Media''. Een bydraer wat uitgelig word is dr. Estelle Kruger, ouddosent aan die Universiteit van Stellenbosch. Kruger het besef haar ou akademiese artikels kan onder die stof uitgehaal word, meer toeganklik gemaak word vir die algemene publiek, en opnuut waarde verkry.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaanse-wiki-maak-inligting-meer-toeganklik/ |title=Maroela Media. 2016. Afrikaanse Wiki maak inligting meer toeganklik. 11 Oktober. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219034758/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaanse-wiki-maak-inligting-meer-toeganklik/ |url-status=live }}</ref> '''10 November 2016''': Hoewel dit 10 jaar geduur het om 20 000 artikels op Wikipedia te bereik, het die getal artikels binne slegs vyf jaar verdubbel tot bykans 43 000. Wikipedia (die hele organisasie) se 15de verjaarsdag is ook op 12 November om 18:00 gevier by die Twankey Bar, Taj Hotel, [[Waalstraat]], Kaapstad.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/afrikaanse-wikipedia-word-15-jaar-oud/ |title=Maroela Media. 2016. Afrikaanse Wikipedia word 15 jaar oud. 10 November. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219035431/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/afrikaanse-wikipedia-word-15-jaar-oud/ |url-status=live }}</ref> '''22 November 2016''': Binne slegs twee maande het die hoeveelheid Afrikaanse artikels vanaf 41 000 artikels gebokspring na 42 000 – iets wat tot op daardie datum vir die betrokke Wikipedia nog ongehoord was.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/wikipedia-doen-jou-deel-vir-afrikaans/ |title=Maroela Media. 2016. Wikipedia:Doen jou deel vir Afrikaans. 22 November. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219040021/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/wikipedia-doen-jou-deel-vir-afrikaans/ |url-status=live }}</ref> === 2017 === '''16 Februarie 2017''': 'n Nypende tekort aan artikels rakende tegnologie, sportsterre, die wetenskap en finansies word gevoel. Volgens Deon Steyn word daar ook nie meer feitegidse oor skepe of naaldwerk in Afrikaans uitgegee nie – die onus rus dus alleen op die Afrikaanse Wikipedia om die verskil te maak.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/afrikaanse-wikipedia-geloofwaardig-en-betroubaar/ |title=Maroela Media. 2017. Afrikaanse Wikipedia: Geloofwaardig en betroubaar. 16 Februarie. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219040843/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/afrikaanse-wikipedia-geloofwaardig-en-betroubaar/ |url-status=live }}</ref> '''April 2017''': In die nuusbrief van die Akademie nooi prof. Laurette Pretorius Akademielede en liefhebbers van Afrikaans uit om die Afrikaanse Wikipedia te help uitbou (werkswinkels is in Junie, Julie en Augustus in die vooruitsig). Die ensiklopedie het met die skryf van die nuusbriefartikel 44 462 artikels bereik en is die 84ste grootste. Sy stel dit duidelik wat die Afrikaanse Wikipedia is, en nié is nie, juis omdat daar misverstande ontstaan het:<ref>[https://web.archive.org/web/20191224123727if_/http://www.akademie.ussdmobile.co.za/Nuusbrief_April_2017.pdf Akademie Nuusbrief April 2017 p. 21]</ref> {{cquote| Ek wil ook graag 'n oomblik stilstaan by wat Wikipedia NIE is nie omdat daar steeds misverstande hieroor bestaan wat op die lange duur die Afrikaanse Wikipedia heelwat skade kan berokken. Wikipedia is nie 'n argief nie, dit is nie 'n reklamebladsy nie, dit is nie 'n korporatiewe of persoonlike webblad nie en bowenal is dit nie 'n stortingsterrein vir enige soort Afrikaanse tekste wat instansies of persone ook al beskikbaar stel nie. Al sou hierdie soort stof nuttig en selfs uniek wees, moet dit steeds eers tot ''bona fide''-ensiklopediese artikels verwerk word voordat dit in Wikipedia gepubliseer kan word. Dus is daar geen kortpaaie of kitsoplossings nie. Kundige Afrikaanssprekendes moet gewoon skouer aan die wiel sit en ensiklopediese artikels van hoë gehalte in Afrikaans skryf, vertaal en redigeer. }} '''20 Julie 2017''' (14:00 [[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]]). Professor Laurette Pretorius bied by die Vrystaat Kunstefees die program "Afrikaanse Wikipedia – maak die kuber jou erns" aan vir belangstellendes wat die projek wil ondersteun. Die toegang is gratis.<ref>[https://web.archive.org/web/20191224054542/https://www.vrystaatkunstefees.co.za/wp-content/uploads/2018/11/VK-program-2017.pdf Vrystaat Kunstefeesfeesprogram. 18-22 Julie 2017.]</ref> Op '''21 Augustus 2017''' word die Afrikaanse Wikipedia (onder leiding van ''Maroela Media'') as die tweede Afrikaanse digitaliseringsprojek in [[AfriForum|Afriforum]] se nuusblad op die agenda gelys:<ref>{{Cite web |url=https://www.afriforum.co.za/sleutel-om-tale-te-behou-le-in-kuberruim/ |title=Afriforum: Sleutel om tale te behou, lê in Kuberruim |access-date=17 Desember 2019 |archive-date=17 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191217195656/https://www.afriforum.co.za/sleutel-om-tale-te-behou-le-in-kuberruim/ |url-status=live }}</ref> {{cquote| 'n Tweede Afrikaanse digitaliseringsprojek is Maroela Media se Afrikaanse Wikipedia-blad. Daar is tans 46 443 artikels op dié blad gelaai, maar volgens Keren van den Berg, projekkoördineerder van die Afrikaanse Wikipedia-blad, is dit maar min vergeleke met blaaie van tale soos Engels, Duits, Frans, Hollands, Pools en Russies. “Enige persoon wat deel van hierdie projek wil vorm, kan na die instruksievideo op Youtube gaan kyk onder Afrikaanse Wikipedia-opleidingskursus.” }} === 2018 === '''4 Maart 2018''': Marlinée Fouché voer 'n onderhoud met Deon Steyn. Die Afrikaanse Wikipedia is 86ste op die artikelranglys, met meer as 48 000 artikels; in Suid-Afrika staan Noord-Sotho as Afrikataal tweede, met meer as 7 000 artikels (grootliks te danke aan 'n Afrikaanssprekende self wat daar betrokke is, [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]). Steyn benadruk dat die buitelanders wat bydra tot die Afrikaanse Wikipedia vir sowel die Afrikaanse as Wikigemeenskap baie werd is, aangesien Suid-Afrikaners nie altyd toegang tot buitelandse bronne het nie.<ref>[https://web.archive.org/web/20181231200818/http://eensgesind.com/geweet-afrikaans-is-die-grootste-afrika-taal-op-wikipedia/ Fouché. M. 2018. Geweet Afrikaans is die grootste Afrika-taal op Wikipedia..? ''Eensgesind.com'' 4 Maart.]</ref> '''21 Mei 2018''', '''27 Junie 2018''' en '''5 November 2018''': ''Maroela Media'' doen weer 'n beroep op sy lesers om by Wikipedia aan te sluit: "Dit is elke Afrikaanssprekende se plig om kennis na te laat sodat die volgende generasie daarop kan voortbou".<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaans-op-wikipedia-almal-moet-hul-kant-bring/ |title=Maroela Media. 2018. Afrikaans op Wikipedia: Almal moet hul kant bring. 21 Mei. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219041918/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaans-op-wikipedia-almal-moet-hul-kant-bring/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/ouerskap/wiki-wat/ |title=Maroela Media. 2018. Wiki – wat? 27 Junie. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219042454/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/ouerskap/wiki-wat/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/jy-kan-n-verskil-maak-en-dit-kos-jou-niks-nie/ |title=Maroela Media. 2018. Video: Jy kan 'n verskil maak (en dit kos jou niks). 5 November. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219043340/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/jy-kan-n-verskil-maak-en-dit-kos-jou-niks-nie/ |url-status=live }}</ref> '''6 Junie 2018''': Die Katalaanse navorsers Marc Miquel-Ribé en David Laniado bevind die Afrikaanse Wikipedia se intertaalskakels kom, net soos dié van die Swahili-, Estiese en Yslandse Wikipedia, 7 tot 11 keer minder in kultuurgebonde artikels (Cultural Context Content) voor. Dit toon dat tale soos Engels, Frans, Koreaans, Duits en Italiaans (wat byna net soveel intertaalskakels met kultuurgebonde artikels toon) 'n groter kulturele uitoefening op ander tale waarskynlik het. Dit beteken taalstatus en ontwikkeling van 'n Wikipedia kan 'n groot invloed uitoefen of hierdie artikels in ander tale geskep sal word, aldan nie. Op hierdie stadium staan die persentasie kultuurgebonde artikels in die Afrikaanse Wikipedia op 19,2%, op gelyke skaal met Italiaans, maar heelwat hoër as die tale met aansienlik baie bot-geskepte artikels, soos Nederlands (7,8%) en Sweeds (11,4%), laat staan nog Cebuano (0,1%).<ref>[https://web.archive.org/web/20180625021002/https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fphy.2018.00054/full Miquel-Ribé, M. & Laniado, D. 2018. Wikipedia Culture Gap:Quantifying Content Imbalances Across 40 Language Editions.]</ref> '''Desember 2018''': Prof. Jako Olivier ondersoek in sy vaktydskrifartikel verdere moontlikhede wat die Afrikaanse Wikipedia bied. Hy bevind die Afrikaanse Wikipedia groei nie noodwendig so vinnig nie, bloot omdat die Afrikaanstalige leser ewe maklik homself met die Engels kan help, maar bly positief: "Daar moet dus voortgebou word op bestaande goeie praktyke waaronder die gebruik van wiki-inisiatiewe soos die Afrikaanse Wikipedia tel."<ref>[https://web.archive.org/web/20190428040511/http://www.scielo.org.za/pdf/tvg/v58n4-2/03.pdf Olivier, J. 2018. Die stand van aanlyn oop opvoedkundige hulpbronne in Afrikaans: Afrikaansonderrig as 'n gevallestudie. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 58(4-2):905-924]</ref> === 2019 === '''2019''': In die huldigingsbundel opgedra aan Jaap Steyn, vra prof. [[Wannie Carstens]] hom af in sy bydrae 'Geskiedskrywing en beskrywing van Afrikaans: Wat is daar nog te sê?':<ref>[https://books.google.co.za/books?id=Mee9DwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=J.C.+Steyn+en+Afrikaans,+%27n+Viering&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjDu6Sk6pzmAhW9R0EAHbeRCwEQ6AEIKTAA#v=onepage&q=wikipedia&f=false Van Niekerk, A. (red.). 2019. J.C. Steyn en Afrikaans: 'n viering. Bloemfontein: SUN PReSS]</ref> {{cquote| Hoe word die voordele van ''tegnologie'' benut om Afrikaans uit te bou? Wat hou die werk van die [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]] (VivA) in (vergelyk Van Huyssteen & andere 2016) en hoe kan dit ten beste benut word? Hoe kan VivA uitgebou word? Hoe kan die Afrikaanse Wikipedia ingespan word in die belang van Afrikaans (kyk Pretorius 2016)? }} '''28 Februarie 2019''': Die Afrikaanse Wikipedia het om en by 70 000 artikels bereik. ''Maroela Media'' voer 'n onderhoud met Deon Steyn. Volgens hom groei die aantal artikels vinnig, maar nie vinnig genoeg na sy sin nie. Daar is ook 'n behoefte aan diegene wat bereid is om (deeglik literêre) navorsing te doen. Gegewe die koste van gedrukte media wat wêreldwyd sy tol eis, wat Afrikaans ook beslis nie oor die hoof sien nie, kan die Afrikaanse Wikipedia help om inligting goedkoop, vinnig en gerieflik beskikbaar te stel (nie juis asof daar enige ander alternatief is nie); foute kan onmiddellik reggestel word. Selfs ou volksname in die diere- en planteryk kan vir die nageslag so bewaar word. Steyn vertel hoe hy self in sy ledige uurtjies (in die jaar 2009) by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak het: dit het hom (bo en behalwe sy vyftien jaar ondervinding) vooraf drie maande geduur om die korrekte terminologie te versamel vir sy heel eerste artikel, [[optiese vesel]]. Die artikel is baie gunstig deur die Wikipediagemeenskap ontvang. Dit het hom aangemoedig om nog meer artikels te plaas. So ongemerk is daar altyd 'n tydjie wat afgeknyp en produktief benut kan word.<ref>[https://web.archive.org/web/20191220084917/https://dl.iono.fm/epi/prov_347/epi_660498_medium.m4a?did=f18195a73f8cc2fdf24dbf8a505e6db3003f5d06&p=embed&download=1 Potgooi: Maroela Media. Al meer as 70 000 artikels in Afrikaans op Wikipedia]</ref><ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/al-meer-as-70-000-artikels-in-afrikaans-op-wikipedia/ |title=''Maroela Media''. Al meer as 70 000 artikels in Afrikaans op Wikipedia. 28 Februarie 2019. |access-date=20 Desember 2019 |archive-date=20 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191220092846/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/al-meer-as-70-000-artikels-in-afrikaans-op-wikipedia/ |url-status=live }}</ref> '''16 Mei 2019''': Volgens 'n Katalaanse navorser, Marc Miquel-Ribé, toon die Afrikaanse Wikipedia 'n "Europese karakter" in die sin dat hy, net soos die Europese tale, self plaaslike inhoud skep en gebruik. Terwyl die Engelse en Japannese Wikipedia se plaaslike inhoud meer as 50% beslaan, en die Duitse, Franse en Italiaanse en Katalaanse Wikipedias se plaaslike inhoud ongeveer 33,7%, 26,9%, 18,8% en 17,9% onderskeidelik uitmaak, staan die Afrikaanse Wikipedia ook op 'n heel gesonde 23,9%:<ref>[https://web.archive.org/web/20190706214921/https://wikipedia20.pubpub.org/pub/26ke5md7 Miquel-Ribé, M. 2019. The Sum of Human Knowledge? Not in One Wikipedia Language Edition. Wikipedia@20, May 16,2019.]</ref> {{cquote| Even though I have not yet verified whether this higher reader interest in CCC (“Cultural Context Content”) articles applies to all language editions, the hypothesis “context-encyclopedia-key-ingredient-to-success” is very plausible. In smaller Wikipedias with little traffic, we see the inverse trend. For instance, in some African vernacular languages, the proportion of articles dedicated to their context is very low. Considering 39 Wikipedia language editions in Africa, the average proportion of articles dedicated to each cultural context is 11.1% (median 13.8%). Why is that so? Because these languages are often relegated to a private use while English or French is used for education and official matters. Only Afrikaans — a language with a social situation similar to European languages — has '''23.9%''' of content dedicated to its context. Hence, we can say that cultural context content creation and consumption is a good indicator of a healthy Wikipedia in a society. }} Van hierdie tale word getabelleerd in 'n ander vaktydskrifartikel aangegee:<ref>[https://web.archive.org/web/20190228121044/https://arxiv.org/ftp/arxiv/papers/1901/1901.07999.pdf Miquel-Ribé, M. & Laniado, D. 2019. Wikipedia Cultural Diversity Dataset: A Complete Cartography for 300 Language Editions]</ref> {| class="wikitable" |'''ISO-kode van Wikipedia''' |'''Artikels''' |'''CCC%''' |- |ca ('''Katalaans''') |584 760 |17,1 |- |de ('''Duits''') |2 195 308 |33,7 |- |en ('''Engels''') |5 676 573 |44,2 |- |fa ('''Persies''') |629 125 |21,9 |- |gn ('''Guaraní''') |715 |19,9 |- |ja ('''Japannees''') |1 110 617 |51,0 |- |ms ('''Maleisies''') |306 055 |22,1 |- |ru ('''Russies''') |1 481 560 |32,2 |- |sw ('''Swahili''') |42 422 |19,0 |- |zu ('''Zoeloe''') |1 111 |14,22 |} Toe die Afrikaanse Wikipedia egter 79 525 artikels bereik, word slegs 13 235 daarvan as plaaslike inhoud gemerk – die plaaslike inhoud daal daar en dan tot '''16,64%'''.<ref>{{Cite web |url=https://wcdo.wmflabs.org/list_of_wikipedias_by_cultural_context_content/ |title=Lists of Wikipedias by Cultural Context Content, besoek op 27 Desember 2019 |access-date=27 Desember 2019 |archive-date=27 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191227141429/https://wcdo.wmflabs.org/list_of_wikipedias_by_cultural_context_content/ |url-status=live }}</ref> '''Augustus 2019''': 'n Simposium is op 29 Julie 2019 deur die Akademie aangebied. Die Afrikaanse Wikipedia het sowat 83 700 artikels bereik. Die doel van die simposium was om verskeie belangegroepe uit die Afrikaanse taalgemeenskap byeen te bring "om te besin oor die aangewese weg na 'n stewig bevolkte Afrikaanse Wikipedia." Teenwoordig was die verteenwoordigers van WikimediaZA, ''Maroela Media'', die [[Suid-Afrikaanse Vertalersinstituut|SA Vertalersinstituut]] (SAVI), die [[ATKV|Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging]] (ATKV), die [[Afrikaanse Taalraad]] (ATR), South African Centre for Digital Language Resources ([[SADiLaR]]) en die [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]] (VivA). Een probleem wat veral uitgesonder is, wat voortgespruit het uit die aard van die vertaling van bestaande inhoud, is die gebrek aan sekere geskikte vakterminologie. Daar is op verdere opvolgbyeenkomste besluit, die Akademie bied sy steun aan die Afrikaanse Wikipedia, geen ander spesifieke besluite is nog geneem nie, met die uitsondering van die rol van die Afrikaanse taalgemeenskap as geheel wat benadruk is. Prof. Laurette Pretorius (die Akademie se Wikipedia-koördineerder) beplan nog 'n werkswinkel, terwyl prof. Gerhard van Huyssteen (vak)terminologieontwikkeling deur 'n terminologienavraagdiens (wat deur VivA as projekvoorstel nog verwerk moet word) as plan geopper het.<ref>[https://web.archive.org/web/20191224055705/http://www.akademie.ussdmobile.co.za/Nuusbrief_Aug_2019.pdf Akademie Nuusbrief Augustus 2019. Wikipedia in Afrikaans: Simposium aangebied deur die SA Akademie, 29 Julie 2019. p. 27]</ref> '''14 Augustus 2019''': Ter viering van sy 10-jarige betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia, skryf [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] op [[PRAAG]] 'n artikel wat 'n paar probleme en geleenthede uiteensit, maar ook sy algemene belewenis van die organisasie die afgelope dekade.<ref>[https://archive.ph/20191217135810/http://praag.co.za/?p=46688 Suidpunt. 2019. My 10 jaar by die Afrikaanse Wikipedia. '''PRAAG''', 14 Augustus].</ref> '''3 Oktober 2019''': In die Solidariteitbeweging se oorsig "Bou om te bly: Op pad na 2030" is een toekomsdoelwit: "Afrikaanse inligting in digitaal naslaanbare formaat, soos die Afrikaanse Wikipedia, moet algemeen beskikbaar wees, veral wat inligting verwant aan skoolkurrikulums betref."<ref>[https://web.archive.org/web/20191029092932/https://solidariteit.co.za/wp-content/uploads/2019/10/2019-10-03_TOEKOMSBERAAD_Volledig_web-1.pdf Solidariteitbeweging: "Bou om te bly: Op pad na 2030"]</ref> '''23 Oktober 2019''': Die ou Afrikaanse feitegidsstel, ''Wêreldspektrum'', is volledig by die Afrikaanse Wikipedia bygewerk en geïntegreer.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/digitale-baadjie-vir-wereldspektrum-aangetrek/ |title=Steyn, C. 2019. Digitale baadjie vir 'Wêreldspektrum' aangetrek. ''Maroela Media''. 23 Oktober. |access-date=20 Desember 2019 |archive-date=20 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191220093038/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/digitale-baadjie-vir-wereldspektrum-aangetrek/ |url-status=live }}</ref> '''18 November 2019''': Die Afrikaanse Wikipedia sit nou wel met meer as 85 000 artikels, maar 23 265 daarvan is saadjies. Om hierdie rede word die tweede Ontkiemingskompetisie vanaf 15 Desember 2019 tot 15 Januarie 2020 gehou. Die prys is [[Amazon.com]]-geskenkbewyse vir die eerste tot derde posisie. [[Gebruiker:Dumbassman|Rossouw van Rooyen]], 'n Namibiër, het die heel eerste ontkiemingskompetisie (15 Desember 2018 tot 15 Januarie 2019) gewen,<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/ontkiem-n-wiki-saadjie-en-wen/ |title=Maroela Media. 2019. Ontkiem 'n Wiki-saadjie en wen. 18 November |access-date=20 Desember 2019 |archive-date=20 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191220094633/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/ontkiem-n-wiki-saadjie-en-wen/ |url-status=live }}</ref> gevolg deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] en [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] in die tweede en derde plek onderskeidelik. Daar was in die 2018/2019-kompetisie slegs ses deelnemers betrokke.<ref>[[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie/2018]]</ref> By die 2019/2020-kompetisie was daar 10 deelnemers; die wenners is [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] (1ste plek), [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert]] (2de plek) en [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] (3de plek). '''Desember 2019:''' [[Paleontologie|Paleontoloog]] François Durand is veral bekommerd oor Afrikaanse bronne (by name vaklektuur) wat nie so geredelik beskikbaar is op die internet (om gemaklik by die Afrikaanse Wikipedia in te weef nie):<ref>[https://web.archive.org/web/20191217201037if_/http://ojs.tgwsak.co.za/index.php/TGW/article/download/134/125 Durand, F. 2019. Verskuif die klaskamer ter wille van die oorlewing van Afrikaans as wetenskapstaal. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'' 59(4): 599-610]</ref> {{cquote| Daar is projekte, ook van Akademielede se kant, om Afrikaans op byvoorbeeld Wikipedia te vestig en daardie projekte moet heelhartig deur ons almal ondersteun word, maar daar is baie meer om te doen. As daar niks oor paleontologie op die internet in Afrikaans is nie, is dit duidelik omdat ek nog niks daaroor daar geplaas het nie. Dieselfde geld vir elke ander vakgebied. Niemand anders as onsself kan vir hierdie afwesigheid van Afrikaans op die internet geblameer word nie. }} === 2020 === '''26 Januarie 2020''': Prof. Laurette Pretorius gesels op [[Radio Sonder Grense]] se program: ''[[Taaldinge]]''. Ses punte word uitgelig.<br /> ''Ten eerste'': Op grond van die Commons-lisensie-ooreenkoms is die publiek verplig om Wikipedia as bron te erken, indien van die inligting gebruik is.<br /> ''Ten tweede'': Die gehalte het te make met hoe lank die artikel is, hoeveel verwysings gegee word, hoe gebalanseerd die artikel geskryf is en hoe gereeld die artikel op datum gehou word. Die dekking van onderwerpe moet ook so wyd moontlik wees. Maar vergeleke met 'n groot internasionale taal soos Engels sou dit onbillik wees om Afrikaans met Engels te vergelyk. Pretorius fokus daarom op Katalaans, Moderne Hebreeus en Afrikaans.<br /> Sy bevind '''Katalaans''' het, te midde van 4 miljoen moedertaalsprekers meer as 630 000 Wikipedia-artikels, waarvan die artikelgehalte, net soos die Duitse Wikipedia, oor die algemeen baie goed is. Sy beskou die Katalaanssprekendes as taalpatriotte in murg en been.<br /> '''Moderne Hebreeus''' (Iwriet) het weer 5 miljoen moedertaalsprekers en het min of meer 254 000 Wikipedia-artikels; Iwriet se ontstaansgeskiedenis loop, net soos Afrikaans s'n, deur die 19de en 20ste eeu. Die Moderne Hebreeuse Wikipedia het weer strenger verwerpingsreëls as die Engelse Wikipedia s'n – nie enige artikel kan dus, net soos by die Engelse Wikipedia, sommer net geskep en aanvaar word nie. Die Hebreeussprekende akademie is wel ''ten nouste'' betrokke by hul Wikipedia, en van tyd tot tyd word skryfprojekte geloods waarby van die hoogste deskundiges en navorsers uit die Hebreeuse taalgemeenskap betrek word: 'n dure les vir die Afrikaanse Wikipedia.<br /> '''Afrikaans''' het 7,2 miljoen moedertaalsprekers. Dus, heelwat meer as die Katalaans- en Hebreeussprekendes wat getalle betref, maar die aantal Wikipedia-artikels dobber tussen 86 000 en 87 000 rond. Die artikels is oor die algemeen bitter kort. Gevolgtrekking: die Katalaanse en Hebreeuse Wikipedia dien as rolmodelle.<br /> ''Ten derde'': Die belang van 'n goeie Afrikaanse Wikipedia is drieledig: die aanvraag is daar, dit beïnvloed die soekenjinalgoritmes (wat beter soekresultate in Afrikaans meebring) en einde ten laaste sal beter en uitgebreide taalgebruik noodwendig lei tot beter taaltegnologie (soos masjienvertalings, speltoetsers, ens.)<br /> ''Ten vierde'': Omrede die leefwêreld van elke taal en sy sprekers (en hul taalvaardigheid en -diversiteit) verskil, sal die bronne en verwysings van elke afsonderlike Wikipedia ook verskil; daarom word nie elke bron ter wêreld ongelukkig gelys nie. Maar Pretorius vind dit ironies hoe die mensdom gou Wikipedia.org kan afkraak oor onakkuraatheid, maar tog te gewillig antwoorde google – antwoorde wat tog uit die lug gegryp word, vernaamlik dié van die Engelse Wikipedia.<br /> ''Ten vyfde'': Pretorius identifiseer die verskillende rolle en funksies waarby vrywilligers op die Afrikaanse Wikipedia betrokke kan raak. Sy bedank in die besonder die 14 administrateurs by die Afrikaanse Wikipedia vir hul onbaatsugtige diens. Die Hebreeuse Wikipedia het 37 sulke vrywilligers en die Katalaanse Wikipedia 21.<br /> ''Laastens'' bespreek sy kortliks die eerskomende werkswinkel (30 Januarie 2020) en die betrokkenheid van die Akademie. 'n Handleiding wat by die Akademie se webwerf beskikbaar sal wees, is in die vooruitsig gestel.<ref>[https://web.archive.org/web/20200126185138if_/http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20200126%5FTAALDINGE%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F Radio Sonder Grense, Taaldinge, 26 Januarie, Afrikaanse Wikipedia.]</ref> '''30 Januarie 2020''': Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] hou 'n werkswinkel waar die uitbreiding van die Afrikaanse Wikipedia bespreek word.<ref>[https://www.facebook.com/events/sa-akademie-vir-wetenskap-en-kuns/werkwinkel-hoe-brei-ons-die-afrikaanse-wikipedia-uit/580193685892025/ SAAWK: Aankondiging op Facebook]</ref><ref>[https://www.akademie.ussdmobile.co.za/Afrikaanse_Wikipedia.pdf Werkwinkel: Hoe brei ons die Afrikaanse Wikipedia uit?]</ref> '''2020''' Peter Dirix, Liesbeth Augustinus en Frank Van Eynde jukstaponeer die ganse Afrikaanse Wikipedia tekskorpus van Julie 2016, toe nog met 40 820 artikels en 13,2 miljoen woorde, met die Taalkommissie se tekskorpus in hul artikel, [https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/37609/9783110668476.pdf?sequence=1#page=115 IPP in Afrikaans: a corpus-based investigation and a comparison with Dutch and German] rakende die ''infinitivus pro participio''. Hierdie gedeelde taaleienskap is te vinde in Duits, Afrikaans en Nederlands waar mens die ge- kan of soms ''moet'' weglaat: "Ek het Johan 'n roman (ge)sien skryf" of "wat ek wou vra:" (i.p.v. "wat ek wou gevra het:"). Dit is afwesig in die Engels, Fries en Jiddisj. Afrikaans het minder IPP's as in Nederlands, maar wel meer as in die Duits. Pseudo-koördinasies soos byvoorbeeld "sit en lees", "lê en lees", "staan en praat", "loop en dink", "gesit en wag" kom aansienlik minder by die Afrikaanse Wikipedia voor. Ook is IPP's gevind in die Taalkommissie se korpus m.b.t. "kom", "bly", "ophou", "probeer", "durf", "laat" en "leer", wat weer by die Afrikaanse Wikipedia afwesig is. Die rede vir hierdie verskil is heel moontlik toe te skryf aan die Taalkommissie se korpus wat niestandaardvorme opgeneem het. '''September 2020'''ː Die Afrikaanse Wikipedia het die [[Malgassiese Wikipedia]] verbygesteek wat hoeveelheid artikels betref en sodoende, die grootste Afrika-wiki volgens artikels geword, besuide die Sahara. '''November 2020''': Luidens 'n verslag van Greenman verkeer die Afrikaanse Wikipedia, wat Afrikataal en artikeltal betref, in die tweede posisie omrede die Egipties-Arabiese Wikipedia hom verbygesteek het (hoofsaaklik weens botgeskepte artikels). Afrikaans het nog nie 100 000 artikels bereik nie, terwyl die Egipties-Arabies in Junie 2020 alleen 257 000 byna oornag geskep het. Daar is egter slegs 29 aktiewe bydraers en die gehalte van die artikels van laasgenoemde Wikipedia laat veel te wense oor. Die Afrikaanse Wikipedia lyk wel belowend. By die Afrikaanse Wikipedia was daar 50 aktiewe bydraers, waaronder [[Gebruiker:Oesjaar]] en [[Gebruiker:Aliwal2012]] elkeen 1 000 wysigings in Oktober alleen aangebring het. Die Swahili Wikipedia toon ook 50 aktiewe bydraers in dieselfde maand, maar die hardwerkendstes onder hulle is nie moedertaalsprekers nie – dit besorg allerlei moeilikhede vir die groei van hierdie projek.<ref>[http://www.greenman.co.za/blog/?p=2734 Greenman. November 2020 African language Wikipedia update]</ref> '''Desember 2020''': Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gee 'n Wikipedia-handleiding uit, ''Die Afrikaanse Wikipedia en hoe om by te dra'', saamgestel deur Gideon Kotzé en Laurette Pretorius. '''22 Desember 2020 tot 15 Januarie 2021''': Vir die derde agtereenvolgende Desember word die jaar oudergewoonte afgesluit en die nuwe tegemoet geloop met die jaarlikse [[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie/2020|Ontkiemingskompetisie]], wat 'n maand lank duur. Geskenkbewyse ter waarde van R2000, R1500, R1000 en R500 vir die 1ste, 2de, 3de en 4de plek onderskeidelik is op die spel. Die sommetjie wengeld is deur Wikimedia ZA beslis. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] (1ste), [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] (2de), [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] (3de), [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] (4de) is die wenners van die 2020/2021-kompetisie. Daar was 8 deelnemers.<ref>[[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie/2020|Ontkiemingskompetisie 2020/2021]]</ref> === 2021 === '''16 Januarie 2021, 15:15'''. Op [[Pretoria FM]] voer Elsje van Jaarsveld 'n onderhoud met Deon Steyn, laasgenoemde op 6 deser reeds 12 jaar betrokke by die projek. By die Afrikaanse Wikipedia self het hy min of meer al 128&nbsp;000 wysigings aangebring. Sy grootste wens is dat 100&nbsp;000 artikels teen 15 November op die Afrikaanse Wikipedia bereik word, en meer gebruikers, of proeflesers sal aansluit. Ten tyde van die onderhoud is die artikelstand van die Afrikaanse Wikipedia om en by 95&nbsp;650; tydens die vorige onderhoud 3 jaar tevore was dit 34&nbsp;000; toe Steyn in 2009 aangesluit het was dit ongeveer 17&nbsp;000. Die projek is tans die 71ste grootste Wikipedia uit oor die 300 tale, en, minstens wat inhoud betref, die grootste Wikipedia in 'n Afrikataal. Die doelstelling om 100&nbsp;000 artikels voor 16 November te bereik is bloot 'n nuwe mylpaal voor oë; om in 'n nuwe (medium)groot kategorie ingedeel te word. Dit kan byna digterlik beskou word as die aanbreek van 'n stralende nuwe hoofstuk vir Afrikaanse Wikipedia; of 'n motor wat 100&nbsp;000&nbsp;km agter die blad het. Gewis sal die Afrikaanse Wikipedia egter dan ook 'n nuwe blaadjie moet omslaan wat die organisering betref: want nou is dit 100&nbsp;000+ artikels wat in stand gehou, op datum gebring en voortdurend bygewerk moet word. Die las raak nie minder nie. Van Jaarsveld stel voor die aanbreek van die 100&nbsp;000-kerf moet met 'n reuse partytjie luisterryk gevier word. Steyn sê 'n datum is reeds vasgemaak met die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] vir die 20-jarige viering; die reëlings is reeds uitgeklaar met prof. [[Anne-Marie Beukes]]. Daar sal op hierdie dag kennis en ondervinding uitgeruil word, asook potensiële nuwe gebruikers gewerf word. Die Afrikaanse Wikipedia self word 20 jaar oud op die 16de November 2021; al is die Afrikaanse Wikipedia die dertiende oudste weergawe, het ander jongeres hom verbygesteek – en dit bloot weens die tekort aan mannekrag. In Europa is veral die studente baie meer betrokke en rekenaarbedrewe; Suid-Afrika het nog 'n agterstand hiermee en die leeslus (vir die opdoen van agtergrondkennis om te kan bydra) is ook maar nie altyd daar nie. Afgesien van 'n bydrae tot die samelewing en naastediens, is daar steeds 'n geweldige tekort aan gedrukte vakliteratuur in Afrikaans (met, in ag genome, dat die digitale medium veral op die huidige oomblik sake vergemaklik), is die antwoord op die vraag waarom dit belangrik is om tot die Afrikaanse Wikipedia by te dra. Die Afrikaanse gedrukte bronne is trouens al so uitgeput dat daar toenemend na Engelstalige bronne gegryp word. Nuwelinge wat wil aansluit word gevra om as gebruikers te registreer; dit vergemaklik kommunikasie waar 'n gewone IP-adres nie kan nie. Daarmee klaar, kan die individu oor enige onderwerp skryf. Hulp kan verleen word op die betrokke artikel se besprekingsblad, die Geselshoekie en op die Facebookblad ([https://www.facebook.com/groups/231160206984566/ Afrikaanse Wikipedia]). Daar is veral 'n tekort aan vakkundige proeflesers (spesiale vermelding word gemaak van 'n [[Gebruiker:Burgert Behr|“goeie gebruiker wat eksjoernalis is; 'n pensioenaris”]] as voorbeeld); soms moet die hulp van die [[Taalkommissie]] ingeroep word. Op die vraag of [[Jimmy Wales]] munt geslaan het uit Wikipedia, sê Steyn die stigtings self samel heel goed geld van donateurs in om ander projekte te befonds. Wikipedia op sigself is egter maar een been van die Wikimedia-stigting; daar is hoeveel ander susterprojekte ([[Wikispecies]], [[Wikidata]], [[Wikitravel]], e.a.) asook die duur reserwe-apparatuur wat op hierdie geldjies teer. Ná afloop van 'n vorige onderhoud, volg Van Jaarsveld op, en verneem graag na die welstand van die Duitser [[Gebruiker:SpesBona|Sören Pfauder]], en of hy nog gereeld bydra, veral omdat hy, net soos die res van die Afrikaanse radioluisteraars, 'n gewone werksdag tussen 8 tot 5 het met al sy uitdagings. En te midde hiervan het hy hom geen moeite ontsien om sy tyd aan die projek af te staan nie. Ja, is die antwoord, Pfauder gaan steeds sy gang gedurende die week en doen steeds getrou die voorbladvoorbereiding elke Sondagaand, na gelang van sy beskikbare tyd, en dit wissel maar. Wat die bladtrekke betref: van die artikels wat die meeste besoek is in Desember is [[Geloftedag]], [[Die Gelofte]] en die [[Slag van Bloedrivier]]. Opvallend het die (covid-19-verwante) afsterwe van [[Elsa Joubert]] 'n skielike toename in lesers van haar artikel teweeggebring (400 bladtrekke oornag). Covid-19, en die skielike inperking op die vryheid van beweging, asook die sluiting van skole (en ander staatsinstellings), het ook sy deeltjie bygedra om die bladtrekke van skoolverwante artikels in veral April/Mei-maand 2020 te verhoog. Artikels uniek aan die Afrikaanse Wikipedia (met inbegrip die uitvoerige artikel oor Elsa Joubert met inligting wat in ander Wikipedias geheel en al ontbreek), sluit onder meer selfs [[Protea|Proteaspesies]] in, wat maar toegeskryf kan word aan die Suid-Afrikaanse milieu, met wetenskaplike inligting wat bygewerk word om aan die behoeftes van sowel onderwysers as leerlinge te voorsien. Op die vraag of mens statistiek kan bekom rakende mense in ander lande wat die Afrikaanse Wikipedia besigtig, verwys Steyn na [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/page-views-by-country/normal|map|last-month|(access)~desktop*mobile-app*mobile-web|monthly hierdie blad] '''18 Januarie 2021''': Ter viering van Wikipedia se 20ste verjaarsdag neem [[Gebruiker:Greenman|Greenman]] die Suid-Afrikaanse Wikipedias in oënskou (buiten Engels). Die Afrikaanse Wikipedia staan eerste, met 95&nbsp;700 artikels, 210 aktiewe bydraers die afgelope 30 dae (wat vandaalbestryders uit ander lande insluit), 40 bydraers wat ten minste 5 wysigings die afgelope maand aangebring het, 18 administrateurs, en 33&nbsp;040&nbsp;587 woorde. Die dieptepunt wat toegeken word, betreffende die voortdurende uitbou en wysigings teenoor die hoeveelheid bladsye wat reeds bestaan, is 46, vergeleke met Engels se 1&nbsp;045 (die hoogste trouens wêreldwyd), Frans se 240, Chinees se 201, Duits se 93 en Nederlands se 16. Die volgende top tien bydraers het almal meer as 150 wysigings oor 'n maandtydperk aangebring (in dalende volgorde): [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], [[Gebruiker:K175|K175]], [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]], [[Gebruiker:Charlielv55|Charliev55]], [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]], [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] en [[Gebruiker:Odriskelmac11|Odriskelmac11]]. Greenman is oor die algemeen tevrede met die stand van sake en het volle vertroue dat die 100&nbsp;000-kerf bereik sal word. Die ander Afrikatale se grootste hindernis is, net soos die Afrikaanse Wikipedia, die uitbou van uitvoerige lang artikels, met die uitsondering van die [[Tsonga Wikipedia]] waar die een enkele bydraer [[Gebruiker:Thuvack|Thuvack]] gehalte bo hoeveelheid verkies. Sy ywer word ook beloon met die diepte van die 703 artikels wat die hoogte inskiet: op 178.<ref>[http://www.greenman.co.za/blog/?p=2826 Greenman: South African language Wikipedias 20th birthday review, January, 18, 2021]</ref> Die leser word in dieselfde asem egter ook daaraan herinner dat 'n klein Wikipedia, wat gebuk gaan onder vandalisme, baie aktiwiteit toon, al is dit nie noodwendig opbouend nie. 'n Ander maatstaf wat gebruik kan word is die gemiddelde hoeveel woorde per artikel te bereken (wat ook probleme van sy eie besorg, veral as 'n vergelyking tussen oorwegend analitiese en oorwegend sintetiese tale getref word, of omskrywende taal pleks van bondige pront woorde gebruik word): : Tswana – 405 (woorde per artikel) : Afrikaans – 345 : Xhosa – 208 : Tsonga – 220 : Swati – 127 : Sotho – 127 : Venda – 93 : Zoeloe – 53 : Noord-Sotho – 32 '''18 Januarie 2021, 07:45''': Op die program ''Monitor'' ([[Radio Sonder Grense]]), tree die nuusanker Gustav Greyling in gesprek met Deon Steyn, verkose Direkteur van Wikimedia ZA, met die aanbreek van Wikipedia (met 317 tale) se 20ste bestaanjaar die afgelope naweek. Die vrae handel rondom die ontstaan, die groei, die neutraliteit, die besoekstatistiek van die afgelope jaar, asook die mylpale van die Afrikaanse Wikipedia. By laasgenoemde word die 100&nbsp;000-kerf weer herhaal, asook die doelwit om op meer plaaslike onderwerpe te fokus, om 'n meer lokale kleurtjie te gee, sodat die Afrikaanse Wikipedia nie bloot in 'n slaafse naprater van Europa sal ontaard nie, maar sal groei tot 'n selfstandige Wikipedia in eie reg. Die Afrikaanse Wikipedia het kort voor die onderhoud 95&nbsp;703 artikels bereik. Wat die handhawing van akkuraatheid betref, is die 18 administrateurs as hekwagters gelukkig daar om 'n ogie te hou oor die wysigings. Hul selfopgelegde [[Sisufos]]taak is om te sorg dat die bronne geldig is, en dat daar geen politiek, bemarking of eensydigheid by betrokke is wat die waarheid kan vertroebel nie. Artikels wat deur vandale geteiken word, draai gewoonlik om die ou twispunt dwarsdeur die eeue heen – die [[Midde-Ooste]] in die besonder. Sulke blaaie kan beskerming geniet sodra die nood begin druk. Algaande leer mens 'n muishond aan sy reuk ken: 'n anonieme IP-adres voorspel dikwels moeilikheid. Die ywerige en ernstige gebruiker sal tipies registreer, 'n gebruikersblad skep en meer oor homself uitwei, om hulp vra en betrokke raak. Die meeste bydraers is vernaamlik Suid-Afrikaners; een gebruiker bevind hom in Engeland, twee in Duitsland en een of twee in die VSA. Die probleem is ook nie soseer om afgetrede mense te werf nie; dit is eerder 'n gesukkel om die jongmense betrokke te kry. Daar is altyd nuwe gebruikers en proeflesers nodig gegewe die geweldige werksomvang. Belangstellendes kan die Facebookgroep kontak. '''10 September 2021''': Op die middagnuusprogram, ''Spektrum'', [[Radio Sonder Grense]], word die onderhoud tussen Marlinée Fouché en Deon Steyn uitgesaai, ter viering van die 100 000ste artikel. Die sukses is deels toe te skryf aan die Wikipediane se verbintenis daartoe en toewyding om altesaam 15 artikels per dag te skep, verkieslik met 'n Suid-Afrikaansheid. Die rol van die burokrate en administrateurs word net vlugtig weer aan die leke verduidelik. Ook die wenslikheid van registrasie word aangeroer. Die Afrikaanse Wikipediane wat 'n geruime tyd al bydra word oor die algemeen as 'n hegte gemeenskap beskou; elkeen het sy eie spesialiteit. Tot dusver is daar geen ander Afrikaanse digitale ensiklopedieplatform wat 'n verskeidenheid onderwerpe aanraak nie, en vakliteratuur (in boekvorm) is vir die publiek oor die algemeen byna onbekostigbaar en lomp ('n skoolkind kan gemakliker inligting op sy selfoon bekom en "ronddra"). Maar, deur die kennis te verwerk en die bronne te lys, kan daar altyd iemand wees wat die feite gaan naspoor. Skoolverwante onderwerpe (sedert die Covid-inperkingstydperk) kry die meeste aftrek. Steyn bedank ook die ondersteuning en goedgesindheid van die Afrikaanse Akademie, in die verkryging van die nodige vakterminologie om die artikels te skryf. '''13 September 2021, 11:29-11:34'''. Omroepster Susan Botha gesels op Pretoria FM met Deon Steyn, direkteur van die WikimediaZA Stigting, ook oor die 100&nbsp;000-kerf wat bereik is voor die 20ste verjaarsdag wat op 16 November 2021 gevier sal word. Die Afrikaanse Wikipedia is 71ste op die ranglys van die Wikipedias wat grootte aanbetref, uit 353 tale. Dit vergelyk goed, sou mens in ag neem dat Afrikaans die 140ste grootste taal uit die 7&nbsp;000 tale dwarsoor die wêreld is. Van die inhoud wat die besoekers kan verwag is "iets vir almal". Hy beskou veral die [[Sterrekunde|sterrekundeportaal]] as wêreldklas en op datum. Meer as 1&nbsp;300 [[Vis|visartikels]] is beskikbaar, meer as 3&nbsp;000 fynbosspesies, meer as 700 boomspesies, en die artikels van die Suid-Afrikaanse Vloot vorder fluks. Die [[Wiskunde|Wiskundeportaal]] kort wel aandag sodat leerlinge, onderwysers en ouers die artikels bruikbaar genoeg kan vind. Op die vraag hoe iemand betrokke kan raak is die registrasie en IP-adresopsie beskikbaar, hoewel laasgenoemde nie daarin slaag om die gebruiker by die gemeenskap in te skakel nie. 'n Artikel wat veral moeite geverg het om te vertaal is die [[Manhattan-projek]] – die hulp van die Taalkommissie moes telkens ingeroep word vir die kernfisikabegrippe. '''14 November 2021.''' 'n Berig verskyn in die Afrikaanse Sondagkoerant, ''Rapport'', wat melding maak van die Afrikaanse Wikipedia se 20ste verjaarsdag wat die Dinsdag, 16 November, in Pretoria luisterryk gevier word. Teen saktyd was dit die grootste Afrikataal en die 71ste grootste van altesaam 323 tale op die digitale ensiklopedie, met 16 administrateurs en 4 burokrate. 5,5 miljoen bladlese in Juniemaand 2020 het sy hoogtepunt in Februarie 2021 bereik – 10,9 miljoen. Die onderwerpe is wyd uiteenlopend: die ruimte, geologie, die Suid-Afrikaanse susterskerke, [[Vegvliegtuig|vegvliegtuie]], politieke figure, skrywers, kunstenaars, [[Stoomlokomotief|stoomlokomotiewe]], noem maar op. [[Maryana Iskander]], hoofuitvoerende beampte van Wikimedia, het aan die koerant gesê: "Hul werk is 'n voorbeeld daarvan dat Wikipedia meer as net 'n webtuiste is: Dit is ook mense wat aan mekaar verbind is deur hul passie vir kennis." Saam met die sjampanjeproppe wat klap, volg die hoofpyn. Vergrysing is maar een kopseer – die meeste bydraers van hierdie Gideonsbende is "minstens 30 jaar oud", met weinig jonger bydraers met geesdrif wat aansluit en handjie bysit. Die druk op Afrikaans as onderrigtaal knel die aantal nuwe tegniese boeke en tegniese handboeke in Afrikaans wat as bron moet dien – die meeste Afrikaanse werke is reeds uitgeput of te verouderd vir gebruik (of eenvoudig onbekombaar). Sonder ironie word daar juis nou meer vertalings uit die Engelse Wikipedia gedoen. Die Afrikaanse Wikipedia het geen groot begroting nie, en elkeen moet op eie houtjie oor die weg kom – sonder 'n sent van die Suid-Afrikaanse regering. Die betrokkenheid van die bruin gemeenskap by die projek kan beter wees. Masjienvertalings en vandalisme duik kort-kort op en word hand en tand beveg.<ref>Jansen, J. 2021. Afrikaans is groot op Wikipedia. ''Rapport'', 14 November:12.</ref> '''22 November 2021'''. Marlinée Fouché, [[RSG]] nuusjoernalis lewer ‘n inset op ''Monitor'' oor die mag van Afrikaans in die digitale ruimte deur daarop te wys dat Afrikaans een van slegs 5 moderne tale is, wat so gevorderd is dat dit sedert die begin van die twintigste eeu tot volwaardige akademiese taal gevorder het. Daar word boonop heelwat vordering gemaak in die gebruik daarvan in die digitale ruimte, soos soekenjins en die digitale ensiklopedie, [[Wikipedia]]. Tydens die twintigste verjaarsdagviering van dié Afrikaanse Wikipedia is die klem geplaas op die mag van die aanlyn Afrikaanse gemeenskap vir die bevordering van dié taal in die oordrag van [[kennis]]. Marlinée Fouché berig diegene wat reeds skouer aan die wiel sit, se geesdrif ken geen perke nie. Deon Steyn (Oesjaar) het gesê dat die Afrikaanse Wikipedia beskryf kan word as een van die grootse voortdurende Afrikaanse gemeenskapsprojekte. Emeritus professor Laurette Pretorius stel dat ‘n platform soos Wikipedia ‘n bydra lewer tot die voortbestaan van Afrikaans, gebaseer op die aantal moedertaal en ander sprekers, die ouderdom van dié sprekers en taaltegnologie sowel as taalhulpbronne beskikbaar. Laastens kan jy die taal in enige domein, plek en vakgebied gebruik. Vir jong sprekers is die digitale milieu veral goed, maar die vraag bestaan of jong mense dit in Afrikaans wil doen. Die vloeibaarheid van Wikipedia maak dit ideaal om die taal uit te bou. Volgens prof Pretorius kan ‘n Wikipedia-bydraer soms ‘n term in ‘n artikel plaas wat dan weer deur ander gebruikers verander kan word indien nodig. Elke mens kan bydra en elke mens kan redigeer. Pretorius beskou Wikipedia as ‘n toenemend noodsaaklike liefdestaak. Die feit dat ons in die digitale wêreld ingedwing is, en met die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|pandemie]] het mense tot die besef gekom dat daar soveel geleenthede is, soveel goed om te doen en soveel probleme wat opgelos kan word. Marlinée Fouché vra wie is die skrywer wat op die stadium hierdie liefdestaak aanpak. Rooiratel, Oesjaar en Sobaka stel hulself voor. Hierdie skrywers is tussen dertig en sestig jaar oud. Rooiratel verwys na ‘n gunsteling kleur en dier, Oesjaar na [[whisky]] wat altyd ‘n goeie oesjaar het, in teenstelling met wyn, en Sobaka (Russies vir hond) na ‘n voorheen ietwat obsessiewe belangstelling in die [[USSR]] en [[Rusland]]. Hy het dié naam vir ‘n hond gegee net voor hy sy Wikipedia gebruikersnaam geskep het. Rooiratel stel dit dat ‘n persoon nie noodwendig ‘n kenner op ‘n onderwerp hoef te wees om ‘n artikel daaroor te skryf nie. ‘n Persoon kan gebruik maak van bronne en verwysings van ander mense, wat die kenners is. Jou taak as Wikipedia-skrywer is om dit bymekaar te sit. Onderwerpe waaroor Rooiratel skryf is uiteenlopend. Hy verwys na die interessante verhaal van [[Rosamund Everard-Steenkamp]], een van die eerste vroulike vlieëniers in Suid-Afrika, wat ook die eerste vrou ter wêreld was wat 'n [[straalvliegtuig]] gevlieg het. Hierdie artikel bly uniek aan die Afrikaanse Wikipedia. Sobaka verwys na die uitdagings om tegniese terme in Afrikaans op te spoor tydens die vertaal van artikels na Afrikaans. Hy noem byvoorbeeld dat hy tydens die vertaling van die [[Wright-broers]] artikel, ‘n [[lugvaart]]-termelys wat ‘n individu goedgunstiglik op die internet geplaas het, as van groot waarde gevind het. Op die vraag hoekom iemand soveel tyd sou spandeer om sonder betaling artikels op Wikipedia te skep, het Sobaka grappenderwys genoem dat dit weens die verslawende aard daarvan is. Hy stel dat dit in wese ‘n interne motivering is wat dit op die ou einde moontlik maak. Oesjaar bevestig hy is ook verslaaf aan Wikipedia. Dit gee hom die geleentheid om sy brein te gebruik en terselfde tyd kennis op te doen. Volgens Rooiratel sal iemand wat nie self op Wikipedia werk nie, nie maklik verstaan waarom iemand so baie vrye tyd daaraan spandeer nie. Rooiratel bevestig dat enigiemand ‘n bydrae kan lewer tot Wikipedia. Daar sal altyd iemand wees wat die antwoord ken en/of leiding kan verskaf waar nodig.<ref> Die Mag Van Afrikaans in die Digitale Ruimte, Monitor, 22 November 2021. https://omny.fm/shows/monitor/s-word-afrikaans-in-die-digitale-ruimte-uitgebre-1#description</ref> === 2022 === '''14 Augustus 2022'''. Ian Gilfillan (ook bekend as [[Gebruiker:Greenman|Greenman]]), gee 'n kort oorsig van die algemene stand van die Suid-Afrikaanse Wikipedias. Die Afrikaanse Wikipedia het die 100&nbsp;000-mylpaal bereik en toon steeds ononderbroke vooruitgang. Die getal bydraers floreer, die talryke administrateurs is moedertaalsprekers. Voorts is goeie bande met die Afrikaanse media gesmee om nie uit die kollig te verdwyn nie.<ref>[http://www.greenman.co.za/blog/?p=2872&fbclid=IwAR2lKn8OFs7_GOEvMz3zLtfLT3xVK_rbGheEm2fB_ISbSxrBlYtjd2SC9TY Greenman.co.za: South African language Wikipedias – Wikimania 2022 update]</ref> '''18 Augustus 2022, 20:28 tot 20:34'''. Deon Steyn, direkteur van die Wikimedia Stigting, het weer die gehoorstuk in die hand wanneer Susan Botha van Pretoria FM hom tydens ''Rondomtalie'' 'n paar vragies stel. Die Afrikaanse Wikipedia het reeds 104&nbsp;000 artikels bereik en uit 328 Wikipedias is die Afrikaanse Wikipedia nou in die 69ste plek. Die bladtrekke is so 1 miljoen per maand. Volgens Steyn kom die eer waarskynlik Covid-19 toe: die onderwysers het met hul hande in die hare gesit, die pad van die minste weerstand gevolg en die leerlinge allerlei take met behulp van die internet laat doen; sodoende is die Afrikaanse Wikipedia vir die eerste keer in hul midde ontdek. Die meeste bydraers is al 'n dekade of langer betrokke, en hul beroepe en belangstellings is van uiteenlopende aard. Nuwelinge wat wil bydra kan registreer, maar indien hul so effe afgeskrik voel deur die nuwe en onbekende omgewing, kan hul gaan aanklop by die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] (met spesiale dank aan prof. Anne-Marie Beukes). Vir hierdie opleiding kan die instituut geskakel word by 086-133-3786. Ook gaan borde uitgehang word wat die SAAWK aandui as die fisiese tuiste van die Afrikaanse Wikipedia, ten einde die organisasie (die Afrikaanse Wikipedia) vir die breë publiek sigbaar te maak. Wat die kriteria vir bydraers aanbetref moet diegene onthou dat die styl koud, onpartydig, feitelik, emosieloos en betreklik droog en humorloos is, soos 'n ensiklopedie betaam. Die probleem word op sy naam genoem, en basta: indien die nuweling hom of haar nie hiermee kan vereenselwig nie, is hul roeping eerder om storieboeke te skryf. Die toekoms van Wikipedia lyk besonder blink, sê Steyn: hoe swaarder die monolitiese politiek teen Afrikaans begin draai, des te meer sal bydraers toestroom om te red wat daar nog te redde is vir die nageslag. [[Lêer:BordWikipedia16November2022.jpg|links|duimnael|Naambord by die SAAWK]] '''16 November 2022'''. ‘n Funksie om die Afrikaanse Wikipedia se 21ste verjaarsdag te vier word aangebied by die kantore van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns in Pretoria. Die Akademie het ook tydens die funksie amptelik die fisiese tuiste van die Afrikaanse Wikipedia geword toe Prof Anne-Marie Beukes, uitvoerende hoof van die Akademie en Deon Steyn, direkteur van die Afrikaanse Wikipedia ‘n naambord onthul het wat lees ‘’Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns is die trotse tuiste van die Afrikaanse Wikipedia’’. [[Lêer:Gebruikers 21 Jaar 2022 16 Nov 2022.jpg|duimnael]] Deon Steyn bring hulde aan al die gebruikers wat bygedra het om die 105 580 artikels soos op 16 November 2022, reeds op die Afrikaanse Wikipedia geplaas is. Hy stel ‘n ambisieuse doelwit van 1 miljoen artikels teen 2026. Steyn wys ook daarop dat die drie aktiefste bydraers ouer as 60 is, wat weereens die erns van die werwing van jong bydraers onderstreep. In terme van die pad vorentoe word onder andere opleiding, besoek aan skole, skakeling met die Afrikaanse Departemente aan universiteite, media verhoudings en spesiale projekte soos skryfkompetisies voorgestel. === 2023 === '''27 April 2023'''. Die Afrikaanse Wikipedia, in samewerking met [[Netwerk (Namibië)|Netwerk Namibië]], het ’n werkwinkel aangebied in [[Windhoek]]. Daar was dertien verteenwoordigers van, onder andere die Namibiese Departement van Kuns en Toerisme, die [[Universiteit van Namibië]] en die ATKB. Deon Steyn, Direkteur Afrikaans van WikimediaZA, het die werkswinkel aangebied. Deon het gefokus op die [[geskiedenis van Wikipedia]] en veral op die Afrikaanse Wikipedia. Daar is ook besluit dat die werkswinkel ’n jaarlikse instelling gaan word en dat ’n Afrikaanse Wikipedia-naambord by die kultuurmuseum aangebring gaan word. '''19 Julie 2023'''. In ‘n artikel “''Biggest South African language Wikipedias and their editors''” deur Hanno Labuschagne gepubliseer op ''MyBroadband'' verklaar Douglas Scott, direkteur van Wikimedia ZA dat: “Behalwe Engels, is Afrikaans verreweg die grootste Suid-Afrikaanse Wikipedia taal – beide in terme van aantal artikels en grootte van hul vrywilligersgemeenskap.” "Afrikaanse Wikipedia het 'n stadium van vinnige groei in die aantal nuwe Wikipedia-artikels wat elke dag geskep word en 'n lesertaltoename van 15% in die afgelope jaar betree." In die geheel beklee Afrikaans die 70ste plek uit 322 wêreldtale waarin Wikipedia-artikels geskryf is. Deon Steyn, inwoner van [[Krugersdorp]], het meer as 10% van alle Afrikaanse inskrywings op Wikipedia bygedra, het Scott aan ''MyBroadband'' gesê. Die voormalige [[Telkom]]-werknemer het homself onlangs in 'n onderhoud met die Afrikaanse aanlyn publikasie [[Netwerk24]] as 'n "oupa" van Wikipedia beskryf. In die afgelope 14 jaar het hy meer as 12 565 Afrikaanse artikels geskryf en 208 000 regstellings onder die gebruikersnaam “Oesjaar” aangebring. Volgens Wikimedia ZA-lid Ian Gilfillan was die top Afrikaanse Wikipedia artikel skeppers in 2022, Oesjaar met 2 156, Aliwal2012 met 1 828, Burger Behr met 622 en Rooiratel met 612.<ref>Labuschagne, Hanno, 19 Julie 2023, ''Biggest South African language Wikipedias and their editors''. https://mybroadband.co.za/news/internet/500319-biggest-wikipedia-south-african-languages-and-editors.html </ref> [[Lêer:Beyweraars vir die Afrikaanse Wikipedia.jpg|duimnael|Die Beyweraars vir die Afrikaanse Wikipedia]] '''16 November 2023'''. Die Afrikaanse Wikipedia het hul 22ste verjaarsdag by die Akademiekantoor gevier. By hierdie geleentheid is 'n nuwe ondersteuningsgroep, Die Beyweraars vir die Afrikaanse Wikipedia gestig. Hierdie groep se hoofdoel is om ondersteuning te gee om toe te sien dat die somtotaal van mensekennis op 'n vrye Afrikaanse digitale ensiklopedie beskikbaar sal wees as nalatenskap vir Afrikaanssprekendes nou en in die toekoms. Die stigterslede van Die Beyweraars is deur Deon Steyn, die direkteur van die Afrikaanse Wikipedia en prof [[Anne-Marie Beukes]] bekend gestel: [[Afrikaanse Taalraad]], Die [[Taalkommissie]], [[Pretoria FM]]; [[FEDSAS]]; [[Afrikaans.com]], [[Naledi Uitgewers|Naledi]], [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum|NALN]], [[Protea Boekhuis]], [[Voortrekkermonument]], [[Die Erfenisstigting]], [[FAK]], [[Genootskap vir die Handhawing van Afrikaans]] en [[Nuuseum]]. Die stigterslede het by die funksie hul onderneming om 'n Beyweraar te wees bekragtig deur hul stigterlidsertifikate te onderteken. Die Afrikaanse Wikipedia het ook erelidmaatskap van die Beyweraars toegeken aan prof Laurette Pretorius vir haar uitsonderlike bydrae tot die bewusmaking van en die beywering vir die groei van die Afrikaanse Wikipedia. Voorts het Deon Steyn by die geleentheid die pryse vir die eerste, tweede en derde plek wenners van die Afrikaanse Wikipedia Hoërskool Skryfkompetisie 2023 toegeken. Dit is die eerste jaar wat hierdie kompetisie aangebied is om jong mense bewus te maak van en geleentheid te gee om artikels op die vrye aanlyn ensiklopedie in Afrikaans te skryf. *Eerste plek: Vicky-Lee Puchert, Xiaomei Smit, Caroline du Preez, Sharminique Breytenbach, Anke Cornelius en Chanelle Liebenberg (Graad 11-span van Hoërskool Die Anker) *Tweede plek: Hendré Strauss en Daniel Strydom (Graad 8- span van die CVO Skool Pretoria) *Derde plek: Marlizelle Burger (Sonneveld Akademie) Die wen artikels was eerste [[voedingsfeite-etiket]], tweede [[Verskroeideaardebeleid]] en derde [[Joseph Patrick Kennedy]]. '''Julie tot Desember 2023'''. Die Afrikaanse Wikipedia stel die eerste taalpraktisynintern aan, wat die Afrikaanse Wikipedia administratief en taalkundig gerugsteun het. Die posisie is beklee deur Ankia Pepler, ‘n meestersgraadstudent aan die Universiteit van Pretoria in die Afrikaanse Taalkunde. Sy het onder die gebruikersnaam [[Gebruiker:Taalfoendi|Taalfoendi]] gehelp met veral taalnavrae en het ook die administrasie vir die eerste skoleskryfkompetisie hanteer. Ankia het voorts die praktiese samewerking tussen die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns en die Afrikaanse Wikipedia gedurende haar dienstydperk versterk. === 2024 === '''15 Desember 2023 tot 15 Januarie 2024''': Vir die vyfde agtereenvolgende keer word die jaar oudergewoonte afgesluit en die nuwe tegemoet geloop met 'n [[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie 2023|Ontkiemingskompetisie]]. Die wenners van die kompetisie was Sobaka (1ste), Lefcentreright (2de), Jcwf (3de) en Aliwal2012 (4de). Daar was 6 deelnemers en 200 artikels is ontkiem. Dit kom neer op meer as ‘n allemintige een miljoen grepe wat tydens die kompetisie bygevoeg is tot die Afrikaanse Wikipedia. '''23 Januarie 2024''': [[Overvaal Stereo]] voer 'n onderhoud met [[gebruiker:Oesjaar]]. Dit is die eerste gesprek in weeklikse insette oor Wikipedia op die stasie. Weeklikse radio-insette oor die Afrikaanse Wikipedia word ook op die Waarheid Radio gedoen. '''28 Februarie 2024''': In ‘n onderhoud met [[Wannie Carstens]] oor Afrikaans in Namibië en in Suid-Afrika vra Menán van Heerden oor Afrikaans as onderrigtaal en die vraagstuk rondom Afrikaans se uitsterf – jou gevoel oor Afrikaans in Suid-Afrika in 2024? <blockquote>Menán, ek hou my hart vas. Die druk via die omstrede Bela-wetgewing, die jongste gerugte oor die afskaal van Afrikaans by die [[SABC]], die absolute gebrek aan politieke wil om meertaligheid in ons veeltalige land normaal te maak, is van die tekens wat ’n mens nie durf ignoreer nie. Kort-kort is daar die een of ander negatiewe beriggewing oor Afrikaans. Maar aan die ander kant is daar weer wonderlike dinge wat in Afrikaans gebeur, soos die talle nuwe Afrikaanse rolprente wat verskyn, ’n lewendige Afrikaanse leeskultuur (wel van populêre literatuur en nie noodwendig sware letterkunde nie), talle Afrikaanse gemeenskapsradio’s, [[KKNK|Afrikaanse kunstefeeste]], Afrikaanse organisasies wat steeds hulle bes doen om Afrikaans se belange te bevorder, die Afrikaanse Wikipedia wat danksy die werk van [[gebruiker:Oesjaar|Deon Steyn]] en sy medewerkers so mooi groei, die [[WAT]] se dele wat nog gereeld verskyn (soos T in 2023, en daar word reeds hard aan U gewerk), Afrikaanssprekendes se deelname aan gemeenskapsprojekte om van die land ’n beter plek te maak (met mense soos Barend le Grange wat soveel regrukprojekte inisieer, André van Pletzen van Kroonstad, Giel Bekker van Senekal, en talle ander), dan skep ek weer moed.” <ref> Menán van Heerden en Wannie Carstens, onderhoud op 28 Februarie 2024. Afrikaans in Namibië, Afrikaans in Suid-Afrika. https://www.litnet.co.za/afrikaans-in-namibie-afrikaans-in-suid-afrika/ Besoek op 29 Februarie 2024.</ref></blockquote> '''18 April 2024''' ː [[Netwerk (Namibië)|Netwerk Namibië]] het as 'n amptelike Beyweraar vir die Afrikaanse Wikipedia aangesluit.<ref>Facebook, Afrikaanse Wikipedia, https://www.facebook.com/groups/231160206984566 besoek 20 April 2024.</ref> '''6 Junie 2024''' ː [[gebruiker:Sobaka|Sobaka]] lewer ‘n Afrikaanse Wikipedia bewusmakingvoorligting tydens ‘n [[Suid-Afrikaanse Onderwysersunie]] (SAOU) werkswinkel in Pretoria. '''30 Junie 2024''': ''[[Rapport]]'' se leefstylbylaag, ''Beleef'', publiseer ‘n artikel “Wikipediane in murg en been” deur Ernusta Maralack wat stel dat die "Afrikaanse Wikipedia, ’n gratis-inhoud-ensiklopedie nes sy Engelse boetie, ’n magdom kennis bied waarby veral Afrikaanse leerlinge kan baat”. Die artikel belig die tweede skoleskryfkompetisie vir hoërskoolleerlinge. Die doel van die kompetisie is om leerlinge aan te moedig om “Wikipediane” te word en dat hulle vir die Afrikaanse Wikipedia sal begin skryf. Die kompetisie begin op 9 Julie en die wenner word op 14 November aangewys. Die artikel wys op die dilemma wat ouers en leerders in die gesig staar om skooltake te voltooi. Hoewel alles op die internet-soekenjin Google opspoorbaar is, is die inligting in Engels en moet die taalgrens ook eers oorbrug word. Om inligting in jou moedertaal te verkry sal dus altyd die eerste prys wees, en die Afrikaanse weergawe van Wikipedia vul juis hierdie belangrike leemte. In die artikel deel twee Wikipediane dr Rianne van Vuuren en dr Friedel Wolf hulle sienings en ervarings oor die waarde van die Afrikaanse Wikipedia. '''17 Julie 2024''' ː [[Radio Overberg]] voer 'n onderhoud met [[gebruiker:Oesjaar]]. Dit is die eerste gesprek in weeklikse insette oor Wikipedia op die stasie. Weeklikse radio-insette oor die Afrikaanse Wikipedia word ook op [[Overvaal Stereo]] en die Waarheid Radio gedoen. '''14 November 2024''': Die Afrikaanse Wikipedia se 23ste verjaardagviering is by [[Akademia]] se Leribakampus in [[Centurion]] aangebied. Die wenners van die Afrikaanse Wikipedia Hoërskoolskryfkompetisie 2024 is ook tydens die funksie vereer. Die Hoërskoolskryfkompetisie vir 2024 het 49 registrasies ontvang (amper dubbeld die hoeveelheid registrasies as in 2023), nege spaninskrywings en 'n groottotaal van 69 leerders landswyd wat deelgeneem het. Die nasionale reikwydte is vergroot van 10 skole in 2023 na 21 skole in onderskeidelik Gauteng, Mpumalanga, die Vrystaat en die Wes-Kaap. Daar was 'n duidelike verhoging in die gehalte van die inskrywings, veral te bespeur aan die terugvoer wat ons van die beoordelaars ontvang het. Die drie wenners van die kompetisie is Donderdagoggend 14 November 2024 op [[Pretoria FM]] aangekondig. Die wenners was: * Eerste plek: Michelle de Beer, Graad 9-leerling van Hoër Volkskool Heidelberg - wenartikel oor [[James Christopher Harrison]]. * Tweede plek: Zelke van Zyl, Graad 11-leerling van Hoërskool Witteberg in Bethlehem - artikel oor [[Die Slag van Biddulphsberg]]. * Derde plek: Abigail de Beer, Graad 10-leerling van Hoërskool Middelburg - artikel oor [[Donker suurstof]]. === 2025 === '''April 2025''' :[[Stefaans Coetzee]] skryf in ''[[Taalgenoot]]'' (Herfs 2025) in die artikel “Toeps wat die taal praat” dat die Afrikaanse Wikipedia ’n belangrike digitale kennisbron geword het. Volgens Deon Steyn, van die Afrikaanse Wikipedia, ontvang die webwerf meer as 1,5 miljoen besoeke per maand en het dit reeds meer as ’n halfmiljoen besoeke uit die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gehad. Die Afrikaanse Wikipedia, wat in 2001 gestig is, bevat meer as 120 000 artikels en word toenemend deur leerders en studente as bron gebruik. Die grootste uitdaging bly egter die beperkte aantal vrywilligers wat die inhoud moet uitbrei, terwyl die behoefte aan moderne digitale Afrikaanse kennisbronne steeds groei.<ref> Stefaans Coetzee, Herf 2025. “Toeps wat Die Taal Praat.” [[Taalgenoot]] https://indd.adobe.com/view/54facf7d-d2cf-4713-bd16-b7f0145064c9 Besoek 16 Maart 2026.</ref> === 2026 === [[Lêer:WikipediaKarstensenvanPamel2026A.jpg|duimnael|Geert van Pamel (links) van Wikimedia België en prof Wannie Carstens (regs) in Gent.]] '''1 Maart 2026''': Professor [[Wannie Carstens]], prominente Afrikaanse taalkundige, praat oor die stand van [[Afrikaans]] in op die [[RSG]] program [[Taaldinge]]. Hy noem onder andere die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die uitbou van die taal in die digitale terrein. As hy met Deon Steyn praat word hy op hoogte gehou van nuwe Afrikaanse inskrywings en hoe besoekersgetalle toeneem. Die feit dat Afrikaans ‘n Wikipedia het, maak dit ‘n besondere taal aangesien baie tale dit nie het nie. Dit is ook die grootste Wikipedia in ‘n Afrika taal. '''5 Maart 2026''': Prof Wannie Carstens het ‘n welwillendheidsontmoeting in [[Gent]], [[België]] gehad met Geert van Pamel van Wikimedia België. Tydens die ontmoeting is ooreengekom om ‘n toekomstige byeenkoms met beide die Belgiese en Nederlandse Wikimedia’s te reël. '''1 Mei 2026 tot 31 Mei 2026''': Die Afrikaanse Wikipedia [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026|se skryfwedstryd]] het plaasgevind. Op die spel was Amazon-geskenkbewyse ter waarde van R5 000 (1ste prys), R4 000 (2de prys) en R3 000 (3de prys) afsonderlik. Te midde van die hoë belangstelling<ref>[https://pageviews.wmcloud.org/?project=af.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&start=2026-05-01&end=2026-05-31&pages=Wikipedia:Skryfwedstryd_2026 Pageviews Analysis: 1 Mei 2026 tot 31 Mei 2026]</ref> was daar maar 7 inskrywings, waarvan 1 deelnemer onttrek het. Die gemene deler tussen al die onderwerpe in die inskrywings aangeroer (onafhanklik van mekaar) is die verganklikheid, vervangbaarheid of duursaamheid van ouer (denk)stelsels of tegnologie; met nadruk op die werking en argitektuur daarvan. Die gelukkige pryswenners is: in die 1ste plek, [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]]); in die 2de plek, [[Gebruiker:Gaius_le_Roux|Gaius le Roux]] ([[Douglas DC-3]]), en in die 3de plek: [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]]). '''8 Junie 2026''': [[Gebruiker:Oesjaar|Deon Steyn]] word in [[Afriforum]] se nuus deur Alana Bailey tot 'Taalheld nommer 6' gereken; op een lyn gestel met die 5 Bybelvertalers van die vorige eeu.<ref>[https://www.artikels.afriforum.co.za/taalhelde-die-bybelvertalers/ Bailey, A. 2026. Taalhelde: Die Bybelvertalers. ''Afriforum Nuus'', 25 Mei]</ref> Kort na die Suid-Afrikaanse flora-uitstalling se sukses by die Chelsea-blommeskou, is Deon Steyn, veteraan-vrywilliger van die Afrikaanse Wikipedia, gekies om 'n aanbieding te lewer by die jaarlikse Wikimania-konferensie te Parys. Sy praatjie fokus op die vordering en tegniese uitdagings van 'n plaaslike florafotoprojek, wat die ontsluiting van sowat 60 000 inheemse plantfoto's behels wat gratis deur die internasionaal bekroonde planttaksonoom prof. Braam van Wyk beskikbaar gestel is. Hierdie inisiatief versterk die Afrikaanse Wikipedia – wat tans sowat 129 204 artikels bevat en gemiddeld 2,3 miljoen besoeke per maand lok – as die grootste digitale bron oor Suider-Afrikaanse flora. Die uitbouing van hierdie platform is van kritieke belang, aangesien die beskikbaarheid van omvattende inhoud in minderheidstale versterk word. Ook Afrikaans en die ryk Suid-Afrikaanse erfenis word op die internasionale verhoog in die kollig geplaas.<ref>[https://www.artikels.afriforum.co.za/taalheld-6-van-2026-afrikaans-en-suid-afrikaanse-flora-in-die-internasionale-kollig/?brid=YWdncwFrVTP_pXQMQ0AZAh80PNMy Bailey, A. 2026. Taalheld 6 van 2026: Afrikaans en Suid-Afrikaanse flora in die internasionale kollig. ''Afriforum Nuus'', 8 Junie]</ref> == Groei == [[Lêer:Mylpale.svg|class=skin-invert-image|duimnael|700px|senter|Grafiek van die aantal artikels op die Afrikaanse Wikipedia tot November 2024]] <div style="float: right;" class="skin-invert-image"> <timeline> ImageSize = width:130 height:2000 PlotArea = width:35 height:1800 left:50 bottom:40 AlignBars = early Colors = id:linecolor value:rgb(0.62,0.62,0.94) id:rg value:red DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:16/11/2001 till:31/05/2026 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:1 start:2002 PlotData= from:16/11/2001 till:end color:rg at:16/12/2001 shift:(60,0) align:right text:Begin at:01/08/2002 shift:(60,0) align:right text:50 at:01/04/2003 shift:(60,0) align:right text:100 at:01/08/2003 shift:(60,0) align:right text:250 at:01/11/2003 shift:(60,0) align:right text:500 at:01/01/2004 shift:(60,0) align:right text:1&nbsp;000 at:01/03/2004 shift:(60,0) align:right text:2&nbsp;000 at:01/03/2006 shift:(60,0) align:right text:5&nbsp;000 at:29/12/2007 shift:(60,0) align:right text:9&nbsp;000 at:01/06/2008 shift:(60,0) align:right text:10&nbsp;000 at:01/05/2010 shift:(60,0) align:right text:15&nbsp;000 at:01/08/2010 shift:(60,0) align:right text:16&nbsp;000 at:10/02/2011 shift:(60,0) align:right text:17&nbsp;000 at:07/06/2011 shift:(60,0) align:right text:18&nbsp;000 at:11/11/2011 shift:(60,0) align:right text:20&nbsp;000 at:03/04/2012 shift:(60,0) align:right text:22&nbsp;000 at:04/09/2012 shift:(60,0) align:right text:24&nbsp;000 at:23/02/2013 shift:(60,0) align:right text:26&nbsp;000 at:07/08/2013 shift:(60,0) align:right text:28&nbsp;000 at:21/01/2014 shift:(60,0) align:right text:30&nbsp;000 at:05/07/2014 shift:(60,0) align:right text:32&nbsp;000 at:04/01/2015 shift:(60,0) align:right text:34&nbsp;000 at:16/07/2015 shift:(60,0) align:right text:36&nbsp;000 at:17/12/2015 shift:(60,0) align:right text:38&nbsp;000 at:05/05/2016 shift:(60,0) align:right text:40&nbsp;000 at:14/10/2016 shift:(60,0) align:right text:42&nbsp;000 at:05/03/2017 shift:(60,0) align:right text:44&nbsp;000 at:17/07/2017 shift:(60,0) align:right text:46&nbsp;000 at:18/12/2017 shift:(60,0) align:right text:48&nbsp;000 at:15/06/2018 shift:(60,0) align:right text:50&nbsp;000 at:03/08/2018 shift:(60,0) align:right text:55&nbsp;000 at:24/09/2018 shift:(60,0) align:right text:60&nbsp;000 at:05/11/2018 shift:(60,0) align:right text:65&nbsp;000 at:06/02/2019 shift:(60,0) align:right text:70&nbsp;000 at:10/03/2019 shift:(60,0) align:right text:75&nbsp;000 at:01/06/2019 shift:(60,0) align:right text:80&nbsp;000 at:11/10/2019 shift:(60,0) align:right text:85&nbsp;000 at:21/01/2020 shift:(60,0) align:right text:88&nbsp;000 at:21/04/2020 shift:(60,0) align:right text:90&nbsp;000 at:28/08/2020 shift:(60,0) align:right text:93&nbsp;000 at:27/11/2020 shift:(60,0) align:right text:95&nbsp;000 at:03/03/2021 shift:(60,0) align:right text:97&nbsp;000 at:03/07/2021 shift:(60,0) align:right text:99&nbsp;000 at:08/09/2021 shift:(60,0) align:right text:100&nbsp;000 at:15/11/2021 shift:(60,0) align:right text:101&nbsp;000 at:11/02/2022 shift:(60,0) align:right text:102&nbsp;000 at:29/04/2022 shift:(60,0) align:right text:103&nbsp;000 at:22/07/2022 shift:(60,0) align:right text:104&nbsp;000 at:19/10/2022 shift:(60,0) align:right text:105&nbsp;000 at:03/12/2022 shift:(60,0) align:right text:106&nbsp;000 at:14/03/2023 shift:(60,0) align:right text:107&nbsp;000 at:13/05/2023 shift:(60,0) align:right text:108&nbsp;000 at:14/07/2023 shift:(60,0) align:right text:109&nbsp;000 at:13/08/2023 shift:(60,0) align:right text:110&nbsp;000 at:08/09/2023 shift:(60,0) align:right text:111&nbsp;000 at:18/10/2023 shift:(60,0) align:right text:112&nbsp;000 at:27/11/2023 shift:(60,0) align:right text:113&nbsp;000 at:12/01/2024 shift:(60,0) align:right text:114&nbsp;000 at:29/02/2024 shift:(60,0) align:right text:115&nbsp;000 at:01/05/2024 shift:(60,0) align:right text:116&nbsp;000 at:01/06/2024 shift:(60,0) align:right text:117&nbsp;000 at:07/08/2024 shift:(60,0) align:right text:118&nbsp;000 at:11/10/2024 shift:(60,0) align:right text:119&nbsp;000 at:18/11/2024 shift:(60,0) align:right text:120&nbsp;000 at:31/12/2024 shift:(60,0) align:right text:121&nbsp;000 at:02/03/2025 shift:(60,0) align:right text:122&nbsp;000 at:07/05/2025 shift:(60,0) align:right text:124&nbsp;000 at:07/07/2025 shift:(60,0) align:right text:125&nbsp;000 at:16/08/2025 shift:(60,0) align:right text:126&nbsp;000 at:10/11/2025 shift:(60,0) align:right text:127&nbsp;000 at:13/02/2026 shift:(60,0) align:right text:128&nbsp;000 at:17/05/2026 shift:(60,0) align:right text:129&nbsp;000 </timeline> </div> Die Afrikaanse Wikipedia was een van die eerste Wikipedias, maar het aan die begin stadig gegroei. Dit het in 2011 spoed opgetel, en het skerp gegroei in 2018 en 2019 veral te danke aan veelvuldige botbydraes. === Mylpale === [[Lêer:Magiese grens 5000.png|duimnael|Logo wat vir die 5000ste artikel geskep is.]] Volgens statistieke<ref>[http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaAF.htm Statistiek vir die Afrikaanse Wikipedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080921202830/http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaAF.htm |date=21 September 2008 }}, deur Erik Zachte</ref> is die volgende mylpale deur die Afrikaanse Wikipedia behaal: {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal artikels !colspan="1"|Datum !colspan="1"|Artikel |- | Eerste artikel || 17 November 2001 || [[Hindoeïsme (eerste artikel)|Hindoeïsme]] deur [[Gebruiker:Clasqm|Clasqm]] |- | 100 artikels || 25 April 2003 || [[20ste eeu]] deur cache-dk03.proxy.aol.com |- | 500 artikels || 23 November 2003 || [[Krimoorlog]] deur [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] |- | 1&nbsp;000 artikels || 29 Junie 2004 || [[Parkade]] deur [[Gebruiker:GerharBe|GerharBe]] |- | 5&nbsp;000 artikels || 24 Maart 2006 || [[Pylsterteend]] deur [[Gebruiker:Faresh|Faresh]] |- | 9&nbsp;000 artikels || 29 Desember 2007 || [[Fleur-de-lis]] deur [[Gebruiker:Laurens|Laurens]] |- | 10&nbsp;000 artikels || 15 Junie 2008 || [[Homeros]] deur [[Gebruiker:RAM|RAM]] |- | 15&nbsp;000 artikels || 7 Mei 2010 || [[Oplossing (chemie)]] deur [[Gebruiker:Atoom|Atoom]] |- | 16&nbsp;000 artikels || 5 Augustus 2010 || [[Rowy, Pommere]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 17&nbsp;000 artikels || 10 Februarie 2011 || <s>[[Die Lunikoff Verschwörung]]</s> deur [[Gebruiker:Targovishtenec bg|Targovishtenec bg]] |- | 18&nbsp;000 artikels || 7 Junie 2011 || [[Aymara]] deur [[Gebruiker:Africa South|Africa South]] |- | 19&nbsp;000 artikels || 3 September 2011 || [[Kaapstad-Tuine (kiesafdeling)]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 20&nbsp;000 artikels || 11 November 2011 || [[Protestantse Hervorming]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 21&nbsp;000 artikels || 27 Januarie 2012 || [[Denis Diderot]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 22&nbsp;000 artikels || 3 April 2012 || [[Daniël Francois du Toit]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 23&nbsp;000 artikels || 20 Junie 2012 || [[Spier, Nederland]] deur [[IP-adres|IP]] 41.240.218.48 (naudefj) |- | 24&nbsp;000 artikels || 4 September 2012 || [[Israelse kurper]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 25&nbsp;000 artikels || 27 November 2012 || [[Exel, Nederland]] deur [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] |- | 26&nbsp;000 artikels || 23 Februarie 2013 || [[NG gemeente Griekwastad]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 27&nbsp;000 artikels || 29 Mei 2013 || [[Witooievaar]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 28&nbsp;000 artikels || 7 Augustus 2013 || [[Grootrietsanger]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 29&nbsp;000 artikels || 14 November 2013 || [[Satoshi Miyauchi]] deur [[Gebruiker:FootballLibrary|FootballLibrary]] |- | 30&nbsp;000 artikels || 21 Januarie 2014 || [[NG gemeente Vanderbijlpark-Suid]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 31&nbsp;000 artikels || 14 April 2014 || [[Rynhesse]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 32&nbsp;000 artikels || 5 Julie 2014 || [[Evangelie volgens Lukas]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 33&nbsp;000 artikels || 14 September 2014 || ''[[Platysteiridae]]'' deur [[Gebruiker:Naudefj|Naudefj]] |- | 34&nbsp;000 artikels || 4 Januarie 2015 || [[Eersterangse krieket]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 35&nbsp;000 artikels || 5 April 2015 || [[Isambard Kingdom Brunel]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 36&nbsp;000 artikels || 16 Julie 2015 || [[Louisiana (Nieu-Frankryk)]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 37&nbsp;000 artikels || 13 September 2015 || [[Rooigrysmuskusskeerbek]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 38&nbsp;000 artikels || 17 Desember 2015 || [[Jamie Oliver]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 39&nbsp;000 artikels || 28 Februarie 2016 || [[Johannes Nicolaas de Beer]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 40&nbsp;000 artikels || 5 Mei 2016 || [[Henry Barber]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 41&nbsp;000 artikels || 8 Augustus 2016 || [[Hoërskool Eunice]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 42&nbsp;000 artikels || 14 Oktober 2016 || [[Sophie Coetzee]] deur [[Gebruiker:Petronell Vorster|Petronell Vorster]] |- | 43&nbsp;000 artikels || 14 Desember 2016 || [[Dirk du Plessis]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 44&nbsp;000 artikels || 5 Maart 2017 || [[Justin Basson]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 45&nbsp;000 artikels || 28 Mei 2017 || [[R. Walter Cunningham]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 46&nbsp;000 artikels || 17 Julie 2017 || [[Olimpiese Winterspele 2026]] deur IP 85.212.147.105 |- | 47&nbsp;000 artikels || 20 September 2017 || [[Wryfkras]] deur [[Gebruiker:FFouche|FFouche]] |- | 48&nbsp;000 artikels || 18 Desember 2017 || [[Lissonotus flavocinctus]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 49&nbsp;000 artikels || 28 Februarie 2018 || [[Sandoy]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 50&nbsp;000 artikels || 15 Junie 2018 || [[Rio Iguazú]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- | 51&nbsp;000 artikels || Julie 2018 || ? |- | 52&nbsp;000 artikels || Augustus 2018 || ? [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] was druk aan die werk |- | 53&nbsp;000 artikels || 23 Augustus 2018 || [[Namibiese nasionale krieketspan]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 54&nbsp;000 artikels || 28 Augustus 2018 || ''[[Clathria arbuscula]]'' deur [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] |- | 55&nbsp;000 artikels || 30 Augustus 2018 || [[Uitgestorwe oerisotoop]] deur [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] |- | 56&nbsp;000 artikels || 4 September 2018 || [[Brian Kernighan]] deur [[Gebruiker:Pynappel|K175]] |- | 57&nbsp;000 artikels || 14 September 2018 || [[Bergjode]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- | 58&nbsp;000 artikels || 16 September 2018 || [[Boeresport]] deur [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] |- | 59&nbsp;000 artikels || 17 September 2018 || [[Nicol Stassen]] deur [[Gebruiker:Pynappel|K175]] |- | 60&nbsp;000 artikels || 24 September 2018 || [[Olifantsrivier, Namibië]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 61&nbsp;000 artikels || 26 September 2018 || [[Magnus Carlsen]] deur [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] |- | 62&nbsp;000 artikels || 27 September 2018 || [[Janspruit]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 63&nbsp;000 artikels || 14 Oktober 2018 || [[Naruhito, Kroonprins van Japan]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- | 64&nbsp;000 artikels || 27 Oktober 2018 || [[Doringrivier (rivier in Oos-Kaap, lat -31,49, long 27,33)|Doringrivier (Oos-Kaap)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 65&nbsp;000 artikels || 5 November 2018 || [[Deodoro da Fonseca]] deur [[Gebruiker:Pynappel|K175]] |- | 66&nbsp;000 artikels || 18 November 2018 || [[Dieprivier (Limpopo)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 67&nbsp;000 artikels || 26 November 2018 || [[Sjalot]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 68&nbsp;000 artikels || 31 Desember 2018 || [[Slymvorme]] deur [[Gebruiker:Jpeda|Jpeda]] |- | 69&nbsp;000 artikels || 29 Januarie 2019 || [[Kromspruit (spruit, Vrystaat, lat -27,96, long 27,09)|Kromspruit (Vrystaat)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 70&nbsp;000 artikels || 6 Februarie 2019 || [[Janneman Malan]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 71&nbsp;000 artikels || 13 Februarie 2019 || [[Kunsmis]] deur [[Gebruiker:Elana Barker|Elana Barker]] |- | 72&nbsp;000 artikels || 25 Februarie 2019 || [[Limfvatstelsel]] deur [[Gebruiker:Elana Barker|Elana Barker]] |- | 73&nbsp;000 artikels || 3 Maart 2019 || [[Alkoholisme]] deur [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] |- | 74&nbsp;000 artikels || 4 Maart 2019 || [[Carol Brewster]] deur [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] |- | 75&nbsp;000 artikels || 10 Maart 2019 || [[Slaughterhouse-Five]] deur [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] |- | 76&nbsp;000 artikels || 14 Maart 2019 || [[Dingaan se fontein]] deur [[Gebruiker:AFM|AFM]] |- | 77&nbsp;000 artikels || 4 April 2019 || [[Lucinda Backwell]] deur [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] |- | 78&nbsp;000 artikels || 26 April 2019 || [[Winterhoekkloofspruit]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 79&nbsp;000 artikels || 12 Mei 2019 || [[Cliff Saunders]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 80&nbsp;000 artikels || 1 Junie 2019 || [[NG gemeente Clanwilliam]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 81&nbsp;000 artikels || 24 Junie 2019 || [[Pierre Klossowski]] deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] |- | 82&nbsp;000 artikels || 9 Julie 2019 || [[Mag (sosiale wetenskappe)]] deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] |- | 83&nbsp;000 artikels || 3 Augustus 2019 || [[Waterkloof (spruit, Oos-Kaap, lat -32,66, long 25,44)|Waterkloof (spruit, Oos-Kaap)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 84&nbsp;000 artikels || 2 September 2019 || [[Gijsbert V van Bronckhorst]] deur [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] |- | 85&nbsp;000 artikels || 11 Oktober 2019 || [[Wals (tegnies)]] deur [[Gebruiker:Elana Barker|Elana Barker]] |- | 86&nbsp;000 artikels || 24 Oktober 2019 || [[Sajjid]] deur [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] |- | 87&nbsp;000 artikels || 16 Desember 2019 || [[Duvha-kragstasie]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 88&nbsp;000 artikels || 21 Januarie 2020 || [[Zoltán Kocsis]] deur [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] |- | 89&nbsp;000 artikels || 26 Februarie 2020 || [[Kwelerarivier]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 90&nbsp;000 artikels || 21 April 2020 || [[Boorpunt]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 91&nbsp;000 artikels || 27 Mei 2020 || ''[[Tenement House]]'' deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 92&nbsp;000 artikels || 25 Julie 2020 || [[Rotsaalwyn]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 93&nbsp;000 artikels || 28 Augustus 2020 || [[Doringaalwyn]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 94&nbsp;000 artikels || 5 Oktober 2020 || [[Tinanarivier]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 95&nbsp;000 artikels || 27 November 2020 || [[Knersvlakteaalwyn]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 96&nbsp;000 artikels || 28 Januarie 2021|| [[Canon EOS R]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 97&nbsp;000 artikels || 3 Maart 2021|| [[Erica taylorii]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 98&nbsp;000 artikels || 14 Mei 2021|| [[EssilorLuxottica]] deur 'n [[IP-adres|anonieme IP]] |- | 99&nbsp;000 artikels || 3 Julie 2021 || [[Sandrivier (Kliprivier)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 100&nbsp;000 artikels || 8 September 2021 || [[Oos-Afrikaanse Gemeenskap]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- | 101&nbsp;000 artikels || 15 November 2021 || [[Klimenti Nagorni]] deur [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] |- | 102&nbsp;000 artikels || 11 Februarie 2022 || [[Otterbaai]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 103&nbsp;000 artikels || 29 April 2022 || [[Admiraliteitseilande‎]] deur [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] |- | 104&nbsp;000 artikels || 22 Julie 2022 || [[Strychnos mitis|Geelbitterbessie]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 105&nbsp;000 artikels || 19 Oktober 2022 || [[Cliffortia pedunculata]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 106&nbsp;000 artikels || 3 Desember 2022 || [[Aloe antoetrana]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 107&nbsp;000 artikels || 14 Maart 2023 || [[Percy Fyfe-natuurreservaat]] deur [[Gebruiker:AFM|AFM]] |- | 108&nbsp;000 artikels || 13 Mei 2023 || [[Zdzisław Beksiński]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 109&nbsp;000 artikels || 14 Julie 2023 || [[Astrachanse Jode]] deur [[Gebruiker:Bondeldraer|Bondeldraer]] |- | 110&nbsp;000 artikels || 13 Augustus 2023 || [[Kalmikiërs]] deur [[Gebruiker:Bondeldraer|Bondeldraer]] |- | 111&nbsp;000 artikels || 8 September 2023 || [[Tweerivier (Groot-Brakrivier)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 112&nbsp;000 artikels || 18 Oktober 2023 || [[Geranium canopurpureum]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 113&nbsp;000 artikels || 27 November 2023 || [[Ornithogalum saginatum]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 114&nbsp;000 artikels || 12 Januarie 2024 || [[Antimima sobrina‎]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 115&nbsp;000 artikels || 29 Februarie 2024 || [[Mark Rothko]] deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] |- | 116&nbsp;000 artikels || 1 Mei 2024 || [[Cheiridopsis ponderosa]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 117&nbsp;000 artikels || 1 Junie 2024 || [[Peter Herzog]] deur [[Gebruiker:Nikolai Kurbatov|Nikolai Kurbatov]] |- | 118&nbsp;000 artikels || 7 Augustus 2024 || [[Impak van videospeletjies op die jeug]] deur [[Gebruiker:Johard1254‎|Johard1254‎]] |- | 119&nbsp;000 artikels || 11 Oktober 2024 ||[[Charles Édouard Guillaume]] deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] |- | 120&nbsp;000 artikels || 18 November 2024 ||[[Geeloogsuring]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 121&nbsp;000 artikels || 31 Desember 2024 ||[[Gnidia sonderiana]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 122&nbsp;000 artikels || 2 Maart 2025 ||[[Nymphoides elegans]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 123&nbsp;000 artikels || 15 Maart 2025 || [[Fredy Hernández]] deur [[Gebruiker:Nikolai Kurbatov|Nikolai Kurbatov]] |- | 124&nbsp;000 artikels || 7 Mei 2025 || [[Mamaila]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 125&nbsp;000 artikels || 7 Julie 2025 || [[Eriospermum alcicorne]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 126&nbsp;000 artikels || 16 Augustus 2025 || [[2020–21 Curriebeker Premierafdeling]] deur [[Gebruiker:Greenman|Greenman]] |- | 127&nbsp;000 artikels || 10 November 2025 ||[[Open Tree of Life]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 128&nbsp;000 artikels || 13 Februarie 2026 ||[[Wahlenbergia nodosa]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 129&nbsp;000 artikels || 17 Mei 2026 || [[Das Leben der Anderen]] deur [[Gebruiker:Nikolai Kurbatov|Nikolai Kurbatov]] |- |} == Afrika-susterwiki's == {{Kolomme3 |Kolom1= * [[Joroeba Wikipedia]] * [[Malgassiese Wikipedia]] * [[Noord-Sotho Wikipedia]] * [[Somaliese Wikipedia]] |Kolom2= * [[Suid-Sotho Wikipedia]] * [[Swahili Wikipedia]] * [[Swazi Wikipedia]] * [[Tsonga Wikipedia]] |Kolom3= * [[Tswana Wikipedia]] * [[Venda Wikipedia]] * [[Xhosa Wikipedia]] * [[Zoeloe Wikipedia]] }} == Sien ook == * [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio]] * [[Wikipedia:Afrikaans-Nederlandse samewerking]] * [[Wikipedia:Hoe kan ek help?]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Afrikaans Wikipedia|Afrikaanse Wikipedia}} * [https://tools.wmflabs.org/wikitrends/afrikaans-uptrends-this-week.html Wikitrends – Daaglikse, weeklikse en maandelikse besoekstatistiek van die Afrikaanse Wikipedia.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150502063626/https://tools.wmflabs.org/wikitrends/afrikaans-uptrends-this-week.html |date= 2 Mei 2015 }} * [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaAF.htm Statistiek vir die Afrikaanse Wikipedia] deur Erik Zachte * [[Spesiaal:Statistiek|Statistiek Afrikaanse Wikipedia]] – statistieke vir die Afrikaanse Wikipedia {{Wikipedias}} [[Kategorie:Afrikaanse webwerwe|Wikipedia]] [[Kategorie:Wikipedias volgens taal]] [[Kategorie:Afrikaanse Wikipedia]] ibi7ism5ms40ez7zcj30zj53120vs09 2913223 2913218 2026-06-23T09:05:59Z Aliwal2012 39067 /* 2026 */ verbeter sinskonstruksie 2913223 wikitext text/x-wiki {{Infoboks webwerf | naam = Wikipedia | logo = Wikipedia-logo-v2-af.svg | skermkiekie = Voorblad Afrikaanse Wikipedia.jpg | tipe = [[Wiki]] | taal = [[Afrikaans]] | registrasie = Opsioneel | eienaar = [[Wikimedia Stigting]] | outeur = Die gemeenskap | opgerig = [[16 November]] [[2001]] | status = Aktief | url = {{URL|https://af.wikipedia.org/}} }} Die '''Afrikaanse Wikipedia''' is die [[Afrikaans]]e weergawe van [[Wikipedia]], die webgebaseerde vrye-inhoud-[[ensiklopedie]], waar "vrye" na die kopievrye lisensiëring van die projek verwys. Die Afrikaanse weergawe was op 16 November 2001 die 11de Wikipedia om geskep te word.<ref>[[:en:Special:PermanentLink/94753987|Wikipedia:2001]], English-language Wikipedia (16 Desember 2006)</ref> Dit beskik tans oor ongeveer {{NUMBEROF|ARTICLES|af|N}} artikels, en is volgens hierdie maatstaf die {{Rangtelwoord|{{Wikipedia volgens grootte|af}}}} grootste Wikipedia.<ref>[[m:Complete list of language Wikipedias ordered by size|Meta-Wiki's list of language Wikipedias ordered by size]]</ref> Wat die aantal biografiese artikels per geslag betref was die Afrikaanse Wikipedia in 2020 die derde mees geslagsgelyke Wikipedia van al die taalweergawes.<ref>{{cite web |url=https://www.denelezh.org/gender-gap/?sort=percent_females#project |work=Denelezh |title=Gender Gap in Wikidata |access-date=19 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508141543/https://www.denelezh.org/gender-gap/?sort=percent_females |archive-date=8 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit gebruik tans [[MediaWiki]] weergawe {{CURRENTVERSION}},<ref>[[Special:Version|Huidige weergawe aangedui]]</ref> en word deur gebruikers in [[Suid-Afrika]] en [[Namibië]], benewens bydraers in [[Europa]], [[Noord-Amerika]] en [[Oseanië]] in stand gehou. Die Afrikaanse Wikipedia het tans {{NUMBEROF|PAGES|af|N}} bladsye, waarvan {{NUMBEROF|ARTICLES|af|N}} artikels is. Dit het {{NUMBEROF|USERS|af|N}} geregistreerde gebruikers, waarvan {{NUMBEROF|ACTIVEUSERS|af|N}} as aktief gereken word. Hierdie gebruikers het al {{NUMBEROF|EDITS|af|N}} wysigings aangebring en {{NUMBEROF|FILES|af|N}} lêers opgelaai. [[Google Translate]] gebruik die Afrikaanse Wikipedia as korpus om sy [[Taalmodel|vertaalmodel]] op te lei.<ref>{{cite journal |last1=Senekal |first1=Burgert |last2=Brokensha |first2=Susan |title=The potential of artificial intelligence (AI) for decolonising education in South Africa through the development of indigenous languages |trans-title=Die potensiaal van kunsmatige intelligensie (KI) vir die dekolonisering van onderwys in Suid-Afrika deur die ontwikkeling van inheemse tale |journal=South African Journal of African Languages |volume=43 |issue=3 |pages=208-215 |year=2023 |quote=An initiative that significantly improved the accuracy of Afrikaans through Google Translate was the drive by the SA Academy for Science and the Arts to expand the Afrikaans Wikipedia. In 2016, Pretorius (2016) called for expanding the Afrikaans Wikipedia. The SA Akademie vir Wetenskap en Kuns echoed this call and offered training sessions. The call was answered by numerous Afrikaans enthusiasts, which resulted in the expansion of the Afrikaans Wikipedia to the more than 100 000 articles currently available (see Table 1). The expansion contributed to the massive linguistic corpus that Google Translate needs to improve its accuracy. |trans-quote='n Inisiatief wat die akkuraatheid van Afrikaans op Google Translate aansienlik verbeter het, was die veldtog van die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns om die Afrikaanse Wikipedia uit te brei. Pretorius (2016) het in 2016 'n beroep gedoen op die uitbreiding van die Afrikaanse Wikipedia. Die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns het hierdie oproep beaam en opleidingsessies aangebied. Die oproep is deur talle Afrikaanssprekende entoesiaste beantwoord, wat gelei het tot die uitbreiding van die Afrikaanse Wikipedia na die meer as 100 000 artikels wat tans beskikbaar is (sien Tabel 1). Die uitbreiding het bygedra tot die massiewe linguistieke korpus wat Google Translate nodig het om die akkuraatheid daarvan te verbeter.}}</ref> == Verwikkelinge in die Afrikaanse Wikipedia en mediadekking == Op '''1 Desember 2005''' skryf die taalaktivis dr. [[Dan Roodt]] in die ''Afrikaner'' (getiteld "Afrikaners moet internet beset", en op 9 April 2007 ook op [[PRAAG]] gepubliseer) die volgende<ref>[https://archive.ph/20191217190122/http://praag.co.za/?p=281 Roodt, D. 2007. Afrikaners moet internet beset. ''PRAAG'', 9 April]:</ref> {{cquote| Dit is daarom van die uiterste belang dat Afrikaners vir hulle 'n gebied in die kuberruim moet afbaken. Ten dele is dié proses reeds aan die gang, maar dit moet versnel en verhewig word. Die totale Afrikanergeskiedenis, -kultuur, en -letterkunde behoort vrylik op die internet beskikbaar te wees. Een manier om dit reg te kry, sou wees om die Afrikaanse weergawe van die sogenaamde ''Wikipedia'' uit te bou. Laasgenoemde is 'n gratis aanlyn-ensiklopedie wat deur vrywillige samewerking in elkeen van die vernaamste tale ter wêreld tot stand gekom het. Tans verkeer die Afrikaanse ''Wikipedia'' in die 46ste posisie wat die aantal gepubliseerde artikels daarin betref, dus nie baie hoog op die lys nie. Myns insiens behoort alle bestaande Afrikaanse kultuurorganisasies en akademici saam te werk om so 'n Afrikaanse ensiklopedie tot een van die grootstes op die internet uit te bou. Afrikaans kan maklik een van die top twintig ''Wikipedia''tale, naas Engels, Duits, Frans, Spaans, ens. word. Afrikaanse boeke waarop daar nie meer kopiereg bestaan nie, behoort ook stelselmatig op die internet opgelaai te word. }} '''2006''': Volgens 'n Duitse akademikus, prof. Andreas Hepp, was dit opvallend hoe die top 15 Wikipedias, met die uitsondering van Japannees en Chinees oorwegend "Westerse tale" was. Hierdie "digitale kloof" is benadruk deurdat Afrikaans wat 43ste op die aktiwiteitsranglys was, ten spyte van sy "koloniale tradisies" die eerste taal in Afrika was om wel 'n mate van vordering te toon. Hy het hierdie tekortkoming aan die algemene "verbindingskloof" toegeskryf, 'n onderafdeling van die "digitale kloof" wat deur faktore soos ontoeganklikheid weens powere, onbekostigbare of afwesige internetverbindings bepaal word.<ref>{{de}}[https://www.researchgate.net/profile/Andreas_Hepp/publication/277301267_Wissenspraktiken_im_Alltag_Wikipedia_und_Podcasting_zwischen_Konnektivitat_und_Mobilitat/links/5da578b3a6fdcc8fc352b2c4/Wissenspraktiken-im-Alltag-Wikipedia-und-Podcasting-zwischen-Konnektivitaet-und-Mobilitaet.pdf Hepp, A. 2006. Wissenspraktiken im Alltag: Wikipedia und Podcasting zwischen Konnektivität und Mobilität. In: Pühringer, Karin / Zielmann, Sarah (eds.): ''Vom Wissen und Nicht-Wissen einer Wissenschaft. Kommunikationswissenschaftliche Domänen, Darstellungen und Defizite.'' Münster: LIT, p. 179.]</ref> '''11 November 2007''': Die iCommons-kantore het gasheer gespeel vir 'n Afrikaanse Wikipedia-byeenkoms, as deel van ‘n Wikipedia-week. Internasionale gaste [[Jimmy Wales]], Ndesanjo Macha en Frank Schulenburg, sowel as 'n aantal Afrikaanse Wikipediane waaronder [[Gebruiker:Laurens|Laurens]], [[Gebruiker:RAM|RAM]], [[Gebruiker:Greenman|Greenman]], [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] en lede van die media, het dit bygewoon. Laurens, een van die mees aktiewe Wikipediane by Afrikaans-Wikipedia op daardie stadium het 'n inleidende lesing getitel “Die Afrikaanse Wikipedia - Reusetjie?” gelewer. Laurens het die ontwikkeling van hierdie tot dusver suksesvolste Wikipedia onder die Afrikatale aangebied wat gevolg is deur 'n informele bespreking. Op daardie stadium met sowat 8 600 artikels was Afrikaans-Wikipedia op pad om gou die prestasie van 10 000 artikels te oortref. In verhouding tot die getal van sowat 6,4 miljoen Afrikaans-moedertaalsprekers is dit 'n goeie getal, maar is dit steeds agter taalweergawes soos Deens of Fins. Die groep bogemiddelde aktiewe Wikipediane in die Afrikaanse Wikipedia is tans nog baie klein. Dit was ook nuttig om Ndesanjo, van die [[Swahili Wikipedia]] (wat op daardie stadium 'n soortgelyke grootte as Afrikaans was), en Frank, van die [[Duitse Wikipedia]], sowel as plaaslike Wikipediane teenwoordig te hê, aangesien daar interessante oorvleuelings en uitruil van idees tussen die verskillende taalgemeenskappe was. Die gesprek wat op die lesing gevolg het was lewendig, waarin deelnemers ervarings uitgeruil het en besin het hoe die ontwikkeling van kleiner taalweergawes soos die Afrikaanse Wikipedia aktief bevorder kan word. Die persoonlike kontak tussen die skrywers het as een van die sleutelpunte na vore gekom en almal was dit eens dat vergaderings, gereeld in Suid-Afrika moet plaasvind. Daar was groot belangstelling in inligting oor die Duitstalige Wikipedia en oor die idees en projekte wat ons ontwikkel het. Veral die idee van 'n skryfkompetisie is met belangstelling ontvang en dit lyk of die eerste kompetisie van sy soort in Afrika binnekort gehou sal word. Die daarstel van 'n plaaslike Wikimedia Foundation-tak is ook bespreek, en met die momentum wat uit die Wikimania-bod gebou is en die belangstelling rondom Wikipedia-week het dit ook al hoe meer waarskynlik laat lyk. <ref>Ian Gilfillan's web log. Afrikaans Wikipedia meetup Nov 2007, 11 November 2007.http://www.greenman.co.za/b2evolution/blogs/index.php?m=200711(18-Nov-07).</ref><ref>Frank Schulenburg, Wikipedia Academy in Südafrika – Tag 4, 11 November 2007. http://www.schulenburg.biz/correspondent/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080914071135/http://www.schulenburg.biz/correspondent/ |date=14 September 2008 }} November 18, 2007.</ref> Jana Marais berig op '''21 November 2007''' die stigter van Wikipedia, [[Jimmy Wales]], het spesiaal na Suid-Afrika toe gekom. Hy maak onder andere indirek melding van die Afrikaanse Wikipedia, wat op daardie stadium 8 600 artikels gehad het.<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2007/11/21/RH/2/jmwikipedia.html |title=Marais, J. 2007. Wikipedia. ''Rapport'', 21 November. |access-date=28 Januarie 2012 |archive-date=28 Januarie 2012 |archive-url=https://archive.ph/20120128232453/http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2007/11/21/RH/2/jmwikipedia.html |url-status=dead }}</ref> Sy woorde word vertolk: {{cquote| ’n Mens se moedertaal bly jou moedertaal. Dit is eenvoudig makliker om ’n inskrywing oor byvoorbeeld kwantumfisika in Afrikaans of Zoeloe te verstaan, as om dit in Engels te probeer ontsyfer. Daarom wil ons al die kennis in alle tale probeer vaslê.” }} '''1 November 2009 tot 1 Januarie 2010 om middernag (SAST)''': In navolging van die [[Nederlandse Wikipedia]] word die eerste skryfwedstryd gehou. Elke kandidaat (of spanne van twee) skep één nuwe artikel of brei 'n saadjie uit. Die beste drie artikels palm elkeen 'n kontantprys vir sy skrywer(s) in. [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] wen die eerste prys, vir sy artikel [[Siberië]]. [[Gebruiker:Morne|Morné van Rooyen]] word die tweede prys toegeken vir sy artikel [[Zambië]]. Die derde prys word aan [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] toegeken vir sy artikel [[Barnsteen]]. [[Gebruiker:Hansjoseph|Hansjoseph]] verdien eervolle vermelding vir sy artikel oor [[Pous Gregorius XIII]]. Die beoordelaars was [[Gebruiker:Anrie|Anrie Hoogendoorn]] en [[Gebruiker:Arnobarnard|Arno Barnard]]. Daar was 14 deelnemers.<ref>[[Wikipedia:Skryfwedstryd 2010]]</ref> Volgens [[Gebruiker:Greenman|Greenman]] se webjoernaal in '''Mei 2013''' was die Afrikaanse Wikipedia wel die derde grootste [[Afrikatale|Afrikataal]]-Wikipedia, maar wat inhoud betref moontlik die beste. Daar is konstante aktiwiteit, groei en 'n gesonde gemeenskap.<ref>{{Cite web |url=http://www.greenman.co.za/blog/?p=1108 |title=Greenman. 2013. African language Wikipedia update. May. |access-date= 7 Julie 2013 |archive-date= 7 Julie 2013 |archive-url=https://archive.ph/20130707083744/http://www.greenman.co.za/blog/?p=1108 |url-status=live }}</ref> === 2014 - 2015 === '''2014''': Professor Ana Deumert skryf 'n paragraaf of twee oor die Afrikaanse Wikipedia in haar artikel "Sites Of Struggle And Possibility In Cyberspace. Wikipedia And Facebook In Africa" wat in die bundel ''Mediatization and Sociolinguistic Change'' opgeneem is.<ref>[https://books.google.de/books?hl=de&lr=&id=_oDnBQAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA487&dq=wikipedia+afrikaans&ots=3S0Zumsa-O&sig=8dULPze_l7a4mtBKqYfYZSeX-wU#v=onepage&q=afrikaans&f=false Deumert, A. 2014. "Sites Of Struggle And Possibility In Cyberspace. Wikipedia And Facebook In Africa" In: ''Mediatization and Sociolinguistic Change'']</ref> Sy bespreek die Afrikaanse, Swahili en [[Malgassiese Wikipedia]], maar doen veral moeite om die probleme by die Xhosa-Wikipedia uit te lig. Xhosa word selfs as 'n "probleemkind" beskou – te midde van sy agtmiljoen sprekers, sy gebruik in die onderwys, regeringspamflette, gedrukte media, televisie en radio en die standaardtaal wat sedert 1820 met die eerste Bybelvertaling sy beslag gekry het, en te midde van [[Gebruiker:Discott|Douglas Scott]] wat ten minste drie werkswinkels aan die Universiteite van Kaapstad, Wes-Kaapland en by die provinsiale regering aangebied het, is die Xhosa-Wikipedia netsowel dood. Die oorsaak hiervan skryf sy toe aan die Engels wat gerieflikheidshalwe eerder gelees word. Die Wikipedia word hoofsaaklik geskryf deur buitelanders ('n Serwiër, Rus, Amerikaner, en Australiër) wat nie een Xhosa magtig is nie: van die Wikipedia word dus eenvoudig 'n prentewoordeboek gemaak. Van 'n Wiki-gemeenskap is daar dus geen sprake nie. Slegs een artikel is by 'n werkswinkel deur 'n Xhosasprekende geskep wat wel plaaslike inhoud bevat het, die res was vertalings uit die Engelse Wikipedia. Maar op Facebook is daar wel lewe – en hier kom nog 'n probleem na vore: terwyl by Wikipedia die neutrale uitkyk (NPOV) verpligtend is, is die skatskis van die Xhosakultuur en -kennis op Facebook weer spontaan. Die behoefte bestaan dus wel om volkskennis en -besit oor te dra en te deel deur 'n digitale medium, maar net nie soseer op Wikipedia nie. Hierteenoor stel Deumert onder meer die Afrikaanse Wikipedia: {{cquote| The language is closely related to Dutch and has over six million speakers in South Africa and Namibia. During apartheid, Afrikaans was heavily supported by the government and language-activism has a long history. A fair proportion of its speakers fall into the top income brackets in South Africa, and the language continues to be supported by cultural and political organizations. Access to the internet is not a serious problem, and most contributors are native speakers. There are several high-profile editors who have each contributed several hundred articles (between 200 and 1700). The work can be characterized as a collaborative project in the best tradition of ''Wikipedia'': although the group of contributors is small (which is typical across Wikipedia, see Panciera et al. 2009), there exists a sense of a community among them. […] Successful African language Wikipedias require the involvement of native speakers. Yet, issues of access are a concern. Only the Afrikaans Wikipedia – which serves a socio-economically advantaged community – shows consistent and collaborative native speaker involvement. }} In die jaar '''2014''' maak prof. [[Jaap Steyn]] in sy boek ''Ons gaan 'n taal maak'' ook kortliks melding van die Afrikaanse Wikipedia (bl. 479) deur na 'n Afriforum-nuusbrief (nr. 43) te verwys : {{cquote| Jan-Carel Brand, 'n medewerker van die Afriforum-nuusbrief het in '''April 2012''' berig dat die Afrikaanse ''Wikipedia'' sy 20 000ste artikel geplaas het. Die inhoud word volledig deur vrywilligers in hul vrye tyd geskep en die teks word onder 'n ''Creative Commons''-lisensie versprei. Dit beteken dat die teks gekopieer, gedeel en versprei kan word sonder dat enige kopieregskendings plaasvind. Die Nederlandse ''Wikipedia'' het kort tevore sy miljoenste artikel gepubliseer. }} '''21 Maart 2014''': By die "Symposium Digitaal Afrikaans: Internet en de Afrikaanse literatuur" in die Afrika-studiesentrum, te Leiden, Nederland, bevind die huiswikipediaan Hans Muller daar is heelwat moontlikhede sover dit die Afrikaanse literatuur aangaan op die Afrikaanse Wikipedia. Die Afrikaanse Wikipedia beklee met 30&nbsp;000 artikels nog die derde posisie van die Afrikatale wat artikeltal betref. Al is die aantal sprekers minder as dié van Swahili en Hausa, is die aantal Wikipedia-artikels minder by die laasgenoemde twee tale. Op hierdie stadium is daar nog baie Afrikaanse skrywers wat nog geen artikel het op die Afrikaanse Wikipedia nie; maar wel in Engels en Nederlands. Verder is daar min foto's en soortgelyke beeldmateriaal van die betrokke skrywers te vinde, of die gehalte daarvan (soos die foto van [[Antjie Krog]]) kon beter wees. Die artikel rondom die literatuur in Afrikaans het ook vasgesteek by die literatuurgeskiedenis van [[Rob Antonissen]] uit 1955.<ref>{{Cite web |url=https://www.litnet.co.za/digitaal-afrikaans-internet-en-de-afrikaanse-literatuur/ |title=De Wit, H.J. 2014. Digitaal Afrikaans: Internet en de Afrikaanse literatuur. ''Litnet'' 26 Maart. |access-date=21 Desember 2020 |archive-date=21 Desember 2020 |archive-url=https://archive.ph/20201221194115/https://www.litnet.co.za/digitaal-afrikaans-internet-en-de-afrikaanse-literatuur/ |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Laurette Pretorius, Wikimedia-UNISA meetup 2015, a.jpg|regs|duimnael|250px|Prof. Pretorius het die sienings van die taalaktivis [[Neville Alexander]] uitgelig, veral wat vertaling en terminologie-ontwikkeling betref.]] '''3 Junie 2015''': [[Unisa]] se Academy of African Languages and Science (AALS) hou 'n werkswinkel. Die sprekers is onder meer prof. [[Gebruiker:Petterual|Laurette Pretorius]]; die Russiesgebore Israeli van Wikimedia Amir Aharoni, en Nozibele Nomdebevana. Van die besprekingspunte is die uitbou van die verskillende Wikipedias in 'n veeltaligheidskonteks deur vertaling en opleiding. Die Afrikaanse Wikipedia word ook hierby betrek. Op 11 Junie 2015 word 'n kort oorsig op Unisa se webwerf geplaas.<ref>[https://web.archive.org/web/20161019050510/http://www.unisa.ac.za/news/index.php/2015/06/threat-of-digital-language-death-an-african-reality/ Unisa: Threat of Digitale Language Death an African Reality]</ref> Prof. Pretorius skryf: {{cquote| ‘South African indigenous languages are orders of magnitude smaller than the others. Afrikaans is faring best with 35 491 articles, while there are no articles in Ndebele. If we say that we are living inside the digital space and people are looking for information more and more online, on Wikipedia, for example, then this tells us that they are not doing it in their own languages. We have this interesting disconnect that we all deal with; in our social/physical life we use a certain language, in our digital life another – in the case of South Africa, this is usually English. That creates some tension and is something we should be addressing. But all is not lost. We still have some of the big languages in the world, with all of our languages having more than one million speakers.’ }} '''2 Oktober 2015''': Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] hou 'n simposium in samewerking met die Prisma Leeskring in Centurion. Hier lewer prof. Laurette Pretorius, professor in rekenaarwetenskap aan Unisa, 'n pleidooi dat meer inskrywings in die Afrikaanse Wikipedia gemaak moet word, omdat Afrikaans se voortbestaan in die digitale ruimte in 'n groot mate daarvan afhang.<ref>[https://web.archive.org/save/_embed/http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2015/07/Algemene-Simposium-1-en-2-Oktober-2015.pdf Algemene simposium 1 en 2 Oktober 2015]</ref> Op '''1 November 2015''' praat prof. Pretorius op die [[Radio Sonder Grense|RSG]]-program "Die tale wat ons praat" oor die Afrikaanse Wikipedia.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304122048/http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20151101%5FDIE%5FTALE%5FWAT%5FONS%5FPRAAT%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F RSG: "Die tale wat ons praat": Wikipedia, 1 November 2015]</ref> === 2016 === '''14 Januarie 2016''': RSG-omroepers Martelize Brink en Johan Rademan voer 'n onderhoud met [[Gebruiker:Oesjaar|Deon Steyn]], wat sedert 2015 op die raad van WikimediaZA dien.<ref>{{Cite web |url=http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20160114%5FOGGEND%5FWikipedia%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F |title=RSG: "Oggend op RSG", Onderhoud met Deon Steyn. |access-date=17 Desember 2019 |archive-date=19 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419131749/http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20160114_OGGEND_Wikipedia.mp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F |url-status=dead }}</ref> Op '''28 Januarie 2016''' word onder die opskrif "Afrikaanse Wikipedia kry groot aftrek" in ''Die Burger'' die 15de verjaarsdag van die algehele Wikipediaprojek (wat ander tale omvat) gevier. Op daardie tydstip was daar sowat 38 400 artikels by die Afrikaanse Wikipedia. Die artikels wat die meeste gewysig is, is onder meer "[[Alfabetiese lys van visse]]", "[[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]]" en "[[Jesus van Nasaret]]". In die berig word spesifiek gelet op [[Gebruiker:Morne|Morné van Rooijen]] se belangstellings.<ref>{{Cite web |url=https://scontent-jnb1-1.xx.fbcdn.net/v/t31.0-8/s960x960/12633490_10153938802951155_5761649014844286918_o.jpg?_nc_cat=103&_nc_ohc=uKf9zx3gifYAQmQlnzCOSMAgberTYJSL0KbH6xFd4AGVvBPTQU3NjG23w&_nc_ht=scontent-jnb1-1.xx&oh=093a27181c281bbb23855c8c8fb2fae5&oe=5E7F6326 |title=Els, R. 2016. Vyftiende verjaardag: Afrikaanse Wikipedia kry groot aftrek. ''Die Burger'', 28 Januarie. |access-date=17 Desember 2019 |archive-date=17 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191217121927/https://scontent-jnb1-1.xx.fbcdn.net/v/t31.0-8/s960x960/12633490_10153938802951155_5761649014844286918_o.jpg?_nc_cat=103&_nc_ohc=uKf9zx3gifYAQmQlnzCOSMAgberTYJSL0KbH6xFd4AGVvBPTQU3NjG23w&_nc_ht=scontent-jnb1-1.xx&oh=093a27181c281bbb23855c8c8fb2fae5&oe=5E7F6326 |url-status=dead }}</ref> In 'n onderhoud geplaas op '''6 en 13 Februarie 2016''' in die ''[[Beeld]]'' en ''[[Volksblad]]'' onderskeidelik, sê prof. [[Gerhard van Huyssteen]] die navorsing wat in 2013 gedoen is dui dat byna 40% van Afrikaanse taalmense (vertalers, dosente, onderwysers) salig onbewus was van die Afrikaanse Wikipedia. Die Afrikaanse Wikipedia haal, wat artikeltal betref, die 86ste posisie uit 291 tale, met amper 40 000 artikels; gevolg, binne die Suid-Afrikaanse omgewing, deur Noord-Sotho met byna 3 000 artikels.<ref>Van Huyssteen, G.B. 2016. Begin deel jóú kennis in jóú taal. Beeld, ''6 Feb. 2016'', bl. 21.</ref><ref>Van Huyssteen, G.B. 2016. Begin deel jóú kennis in jóú taal. Volksblad, ''13 Feb. 2016''</ref> In '''Maart 2016''' skuif Deon Steyn op die ontbytprogram, ''Dagbreek'', op die [[KykNET]]-kanaal, agter die mikrofoon in. '''20 April 2016''': ''[[Maroela Media]]'' kondig aan hul sal voortaan saam met Unisa en ander liefhebbers van Afrikaans die Afrikaanse Wikipedia help uitbrei. Die fokus is skoolvakke gerig op graad vier tot twaalf, soos die kurrikulum stipuleer. Afrikaanse digters en skrywersprofiele word ook op gefokus. Die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]] (FAK) sal weer op die Afrikaanse geskiedenis fokus. Gratis opleiding sal verskaf word aan iedereen wat bereid is om met die projek te help.<ref>{{Cite web |url=http://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/help-bou-aan-n-afrikaanse-wikipedia/ |title=Changuion, A. 2016. Help bou aan 'n Afrikaanse Wikipedia. ''Maroela Media'', 20 April. |access-date=22 April 2016 |archive-date=22 April 2016 |archive-url=https://archive.ph/20160422231415/http://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/help-bou-aan-n-afrikaanse-wikipedia/ |url-status=live }}</ref> '''22 April 2016''': Die redaktrise van ''Maroela Media'', [[Susan Lombaard]], skryf die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, Viva (Virtuele Instituut vir Afrikaans), die Dagbreek Trust en Unisa sal kragte saamspan om skrywers, vertalers en vrywilligers saam te roep en te organiseer. Opleidingsessies is gehou en skoolkurrikula is deurgesif watter onderwerpe eerste aangepak moet word. Ondertussen het die e-posse ingestroom van voornemende vrywilligers.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/redakteursbrief-n-afrikaanse-wikipedia-te-danke-aan-die-oom-op-koekenaap/ |title=Lombaard, S. 2016. Redakteursbrief: Afrikaanse Wikipedia, te danke aan die oom op Koekenaap. ''Maroela Media''. 22 April. |access-date=18 Desember 2019 |archive-date=18 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191218191928/https://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/redakteursbrief-n-afrikaanse-wikipedia-te-danke-aan-die-oom-op-koekenaap/ |url-status=live }}</ref> '''April/Mei 2016''': Na aanleiding van die simposium op 2 Oktober 2015, beskryf Lilla Fourie in ''Plus 50'' in die artikel getiteld "Die Afrikaanse Wikipedia: seniors kan 'n groot bydrae lewer" die belang van die uitbou van die Afrikaanse Wikipedia.<ref>Fourie, L. 2016. Die Afrikaanse Wikipedia: seniors kan 'n groot bydrae lewer. ''Plus50'' 11(2): 22-23</ref> Pretorius wys daarop terwyl Afrikaans al hoe meer onder druk staan by skole en op universiteit en by die werkplek (die fisiese ruimte), het Afrikaanssprekendes toenemend meer na die digitale ruimte beweeg; die Afrikaanssprekende moet die taal egter met hom saamneem. 49% van die Suid-Afrikaanse bevolking van 54 miljoen mense het internettoegang; en waar daar 'n vraag na Afrikaans mag wees, moet daar 'n aanbod wees. Sy noem die Hongaarse rekenaar-taalkundige, András Kornai, het reeds in 2013 sy bevindings publiseer: "Die fisiese dood van 'n taal kom voor wanneer dit geen gebruikers en geen funksie in die samelewing het nie […] terwyl die taal digitaal begin sterf wanneer dit nie digitale funksies verwerf teen die pas waarteen sy sprekers digitale vaardighede verwerf nie." Hier kan die Afrikaanse Wikipedia van groot waarde wees, omdat die Afrikaanse Wikipedia deur soekenjins onttrek en geberg word – hoe meer Afrikaans daar is, hoe meer is die Afrikaanse teenwoordigheid in die digitale ruimte. Ten tyde van die skrywe het die Engelse Wikipedia "meer as 5 miljoen artikels van goeie gehalte, terwyl die Afrikaanse Wikipedia, wat reeds in 2001 begin is, in totaal slegs 39 500 artikels het waarvan talle kort en van mindere gehalte is". Vergeleke met sy aantal sprekers, het Afrikaans 'n agterstand en meer mense sal van die Engelse Wikipedia gebruik maak, wat kan aanleiding gee tot taalverskuiwing. Volgens die artikel is daar 'n groot vraag na kundiges wat nuwe artikels kan skryf, wat goeie artikels uit anderstalige Wikipedias kan vertaal, vrywillige redigeerders en enigiemand wat jongmense kan aanspoor om mee te doen. In hul nuusbrief van '''April 2016''' word die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Akademie]] se Afrikaanse Wikipediaprojek kortliks bekendgestel. Dit is 'n afdruk van Fourie se artikel wat in ''Plus50'' verskyn het.<ref>[https://web.archive.org/web/20191224055859/http://www.akademie.ussdmobile.co.za/Nuusbrief_April_2016.pdf Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns: Nuusbrief April 2016, pp. 20-21]</ref> '''Junie 2016''': Prof. Laurette Pretorius se vaktydskrifartikel, ''Die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die uitbou van Afrikaans'' word in ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'' gepubliseer.<ref>[https://web.archive.org/web/20180721101201/http://www.scielo.org.za/pdf/tvg/v56n2-1/07.pdf Pretorius, L. 2016. Die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die uitbou van Afrikaans. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 56(2-1):371-390.]</ref> In dieselfde uitgawe, publiseer professor [[Gerhard van Huyssteen]], Alex Antonites en Melodi Botha 'n ondersoek oor die leefbaarheid van die [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]], en hoe die Afrikaanse Wikipedia daarby betrek word.<ref>[https://web.archive.org/web/20180721113239/http://www.scielo.org.za/pdf/tvg/v56n2-1/09.pdf Van Huyssteen, G.B., Botha, M. & Antonites, A. 2016. Die Virtuele Instituut vir Afrikaans (VivA) en markbehoeftes in die Afrikaanse gemeenskap. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 56(2-1):410-437.]</ref> '''3 Junie 2016''': ''Maroela Media'' stel drie opleidingsvideo's beskikbaar hoe Afrikaanse artikels vir Wikipedia vertaal en geskryf kan word; omrede baie vrywilligers nie werkswinkels in die stede kan bywoon nie.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/video-afrikaanse-wikipedia-so-maak-mens/ |title=''Maroela Media''. 2016. Afrikaanse Wikipedia: Só maak mens. 3 Junie |access-date=18 Desember 2019 |archive-date=18 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191218192334/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/video-afrikaanse-wikipedia-so-maak-mens/ |url-status=live }}</ref> '''6 Junie 2016''': 'n Insetsel op eNuus (DStv) verskyn (te danke aan ''Maroela Media'') waarin die bewusmaking van die Afrikaanse Wikipedia voortgesit word. Die video-insetsel toon die opleidingskursus te Centurion op 4 Junie 2016.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=T0W5qcLaa7M eNuus: Meer Afrikaans op Wikipedia]</ref> '''16 Augustus 2016''': 'n Artikel word spesiaal toegewy aan Sören Pfauder ([[Gebruiker:SpesBona]]), 'n Duitser van [[Brandenburg]] wat Afrikaans self baasgeraak het deur sy betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia. Onder meer is dit die taalverwantskap en -geskiedenis wat hom die meeste omtrent die taal boei. Hoewel hy sedert 2006 op die [[Duitse Wikipedia]] betrokke was, is hy sedert 2010 doenig op die Afrikaanse Wikipedia. Van sy belangstellings word ook in die artikel genoem.<ref>{{Cite web |url=http://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaanse-wikipedia-duitser-leer-homself-afrikaans/ |title=''Maroela Media''. 2016. Afrikaanse Wikipedia: Duitser leer homself Afrikaans. 16 Augustus. |access-date=17 Augustus 2016 |archive-date=17 Augustus 2016 |archive-url=https://archive.ph/20160817004233/http://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaanse-wikipedia-duitser-leer-homself-afrikaans/ |url-status=live }}</ref> '''14 September 2016''': ''Maroela Media'' berig oor 'n buitengewone Wikipedia-artikel geskep deur Jeanne-Marie Lombard, getiteld [[Larry (kat)]].<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/downingstraat-10-ongewone-pligte-vir-n-ongewone-werknemer/ |title=Maroela Media. 2016. Downingstraat 10: Ongewone pligte vir 'n ongewone werknemer. 14 September. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219033804/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/downingstraat-10-ongewone-pligte-vir-n-ongewone-werknemer/ |url-status=live }}</ref> '''11 Oktober 2016''': Die Afrikaanse Wikipedia het reeds 41 916 artikels, luidens ''Maroela Media''. Een bydraer wat uitgelig word is dr. Estelle Kruger, ouddosent aan die Universiteit van Stellenbosch. Kruger het besef haar ou akademiese artikels kan onder die stof uitgehaal word, meer toeganklik gemaak word vir die algemene publiek, en opnuut waarde verkry.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaanse-wiki-maak-inligting-meer-toeganklik/ |title=Maroela Media. 2016. Afrikaanse Wiki maak inligting meer toeganklik. 11 Oktober. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219034758/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaanse-wiki-maak-inligting-meer-toeganklik/ |url-status=live }}</ref> '''10 November 2016''': Hoewel dit 10 jaar geduur het om 20 000 artikels op Wikipedia te bereik, het die getal artikels binne slegs vyf jaar verdubbel tot bykans 43 000. Wikipedia (die hele organisasie) se 15de verjaarsdag is ook op 12 November om 18:00 gevier by die Twankey Bar, Taj Hotel, [[Waalstraat]], Kaapstad.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/afrikaanse-wikipedia-word-15-jaar-oud/ |title=Maroela Media. 2016. Afrikaanse Wikipedia word 15 jaar oud. 10 November. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219035431/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/afrikaanse-wikipedia-word-15-jaar-oud/ |url-status=live }}</ref> '''22 November 2016''': Binne slegs twee maande het die hoeveelheid Afrikaanse artikels vanaf 41 000 artikels gebokspring na 42 000 – iets wat tot op daardie datum vir die betrokke Wikipedia nog ongehoord was.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/wikipedia-doen-jou-deel-vir-afrikaans/ |title=Maroela Media. 2016. Wikipedia:Doen jou deel vir Afrikaans. 22 November. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219040021/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/wikipedia-doen-jou-deel-vir-afrikaans/ |url-status=live }}</ref> === 2017 === '''16 Februarie 2017''': 'n Nypende tekort aan artikels rakende tegnologie, sportsterre, die wetenskap en finansies word gevoel. Volgens Deon Steyn word daar ook nie meer feitegidse oor skepe of naaldwerk in Afrikaans uitgegee nie – die onus rus dus alleen op die Afrikaanse Wikipedia om die verskil te maak.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/afrikaanse-wikipedia-geloofwaardig-en-betroubaar/ |title=Maroela Media. 2017. Afrikaanse Wikipedia: Geloofwaardig en betroubaar. 16 Februarie. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219040843/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/afrikaanse-wikipedia-geloofwaardig-en-betroubaar/ |url-status=live }}</ref> '''April 2017''': In die nuusbrief van die Akademie nooi prof. Laurette Pretorius Akademielede en liefhebbers van Afrikaans uit om die Afrikaanse Wikipedia te help uitbou (werkswinkels is in Junie, Julie en Augustus in die vooruitsig). Die ensiklopedie het met die skryf van die nuusbriefartikel 44 462 artikels bereik en is die 84ste grootste. Sy stel dit duidelik wat die Afrikaanse Wikipedia is, en nié is nie, juis omdat daar misverstande ontstaan het:<ref>[https://web.archive.org/web/20191224123727if_/http://www.akademie.ussdmobile.co.za/Nuusbrief_April_2017.pdf Akademie Nuusbrief April 2017 p. 21]</ref> {{cquote| Ek wil ook graag 'n oomblik stilstaan by wat Wikipedia NIE is nie omdat daar steeds misverstande hieroor bestaan wat op die lange duur die Afrikaanse Wikipedia heelwat skade kan berokken. Wikipedia is nie 'n argief nie, dit is nie 'n reklamebladsy nie, dit is nie 'n korporatiewe of persoonlike webblad nie en bowenal is dit nie 'n stortingsterrein vir enige soort Afrikaanse tekste wat instansies of persone ook al beskikbaar stel nie. Al sou hierdie soort stof nuttig en selfs uniek wees, moet dit steeds eers tot ''bona fide''-ensiklopediese artikels verwerk word voordat dit in Wikipedia gepubliseer kan word. Dus is daar geen kortpaaie of kitsoplossings nie. Kundige Afrikaanssprekendes moet gewoon skouer aan die wiel sit en ensiklopediese artikels van hoë gehalte in Afrikaans skryf, vertaal en redigeer. }} '''20 Julie 2017''' (14:00 [[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]]). Professor Laurette Pretorius bied by die Vrystaat Kunstefees die program "Afrikaanse Wikipedia – maak die kuber jou erns" aan vir belangstellendes wat die projek wil ondersteun. Die toegang is gratis.<ref>[https://web.archive.org/web/20191224054542/https://www.vrystaatkunstefees.co.za/wp-content/uploads/2018/11/VK-program-2017.pdf Vrystaat Kunstefeesfeesprogram. 18-22 Julie 2017.]</ref> Op '''21 Augustus 2017''' word die Afrikaanse Wikipedia (onder leiding van ''Maroela Media'') as die tweede Afrikaanse digitaliseringsprojek in [[AfriForum|Afriforum]] se nuusblad op die agenda gelys:<ref>{{Cite web |url=https://www.afriforum.co.za/sleutel-om-tale-te-behou-le-in-kuberruim/ |title=Afriforum: Sleutel om tale te behou, lê in Kuberruim |access-date=17 Desember 2019 |archive-date=17 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191217195656/https://www.afriforum.co.za/sleutel-om-tale-te-behou-le-in-kuberruim/ |url-status=live }}</ref> {{cquote| 'n Tweede Afrikaanse digitaliseringsprojek is Maroela Media se Afrikaanse Wikipedia-blad. Daar is tans 46 443 artikels op dié blad gelaai, maar volgens Keren van den Berg, projekkoördineerder van die Afrikaanse Wikipedia-blad, is dit maar min vergeleke met blaaie van tale soos Engels, Duits, Frans, Hollands, Pools en Russies. “Enige persoon wat deel van hierdie projek wil vorm, kan na die instruksievideo op Youtube gaan kyk onder Afrikaanse Wikipedia-opleidingskursus.” }} === 2018 === '''4 Maart 2018''': Marlinée Fouché voer 'n onderhoud met Deon Steyn. Die Afrikaanse Wikipedia is 86ste op die artikelranglys, met meer as 48 000 artikels; in Suid-Afrika staan Noord-Sotho as Afrikataal tweede, met meer as 7 000 artikels (grootliks te danke aan 'n Afrikaanssprekende self wat daar betrokke is, [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]). Steyn benadruk dat die buitelanders wat bydra tot die Afrikaanse Wikipedia vir sowel die Afrikaanse as Wikigemeenskap baie werd is, aangesien Suid-Afrikaners nie altyd toegang tot buitelandse bronne het nie.<ref>[https://web.archive.org/web/20181231200818/http://eensgesind.com/geweet-afrikaans-is-die-grootste-afrika-taal-op-wikipedia/ Fouché. M. 2018. Geweet Afrikaans is die grootste Afrika-taal op Wikipedia..? ''Eensgesind.com'' 4 Maart.]</ref> '''21 Mei 2018''', '''27 Junie 2018''' en '''5 November 2018''': ''Maroela Media'' doen weer 'n beroep op sy lesers om by Wikipedia aan te sluit: "Dit is elke Afrikaanssprekende se plig om kennis na te laat sodat die volgende generasie daarop kan voortbou".<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaans-op-wikipedia-almal-moet-hul-kant-bring/ |title=Maroela Media. 2018. Afrikaans op Wikipedia: Almal moet hul kant bring. 21 Mei. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219041918/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/afrikaans-op-wikipedia-almal-moet-hul-kant-bring/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/ouerskap/wiki-wat/ |title=Maroela Media. 2018. Wiki – wat? 27 Junie. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219042454/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/ouerskap/wiki-wat/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/jy-kan-n-verskil-maak-en-dit-kos-jou-niks-nie/ |title=Maroela Media. 2018. Video: Jy kan 'n verskil maak (en dit kos jou niks). 5 November. |access-date=19 Desember 2019 |archive-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191219043340/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/jy-kan-n-verskil-maak-en-dit-kos-jou-niks-nie/ |url-status=live }}</ref> '''6 Junie 2018''': Die Katalaanse navorsers Marc Miquel-Ribé en David Laniado bevind die Afrikaanse Wikipedia se intertaalskakels kom, net soos dié van die Swahili-, Estiese en Yslandse Wikipedia, 7 tot 11 keer minder in kultuurgebonde artikels (Cultural Context Content) voor. Dit toon dat tale soos Engels, Frans, Koreaans, Duits en Italiaans (wat byna net soveel intertaalskakels met kultuurgebonde artikels toon) 'n groter kulturele uitoefening op ander tale waarskynlik het. Dit beteken taalstatus en ontwikkeling van 'n Wikipedia kan 'n groot invloed uitoefen of hierdie artikels in ander tale geskep sal word, aldan nie. Op hierdie stadium staan die persentasie kultuurgebonde artikels in die Afrikaanse Wikipedia op 19,2%, op gelyke skaal met Italiaans, maar heelwat hoër as die tale met aansienlik baie bot-geskepte artikels, soos Nederlands (7,8%) en Sweeds (11,4%), laat staan nog Cebuano (0,1%).<ref>[https://web.archive.org/web/20180625021002/https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fphy.2018.00054/full Miquel-Ribé, M. & Laniado, D. 2018. Wikipedia Culture Gap:Quantifying Content Imbalances Across 40 Language Editions.]</ref> '''Desember 2018''': Prof. Jako Olivier ondersoek in sy vaktydskrifartikel verdere moontlikhede wat die Afrikaanse Wikipedia bied. Hy bevind die Afrikaanse Wikipedia groei nie noodwendig so vinnig nie, bloot omdat die Afrikaanstalige leser ewe maklik homself met die Engels kan help, maar bly positief: "Daar moet dus voortgebou word op bestaande goeie praktyke waaronder die gebruik van wiki-inisiatiewe soos die Afrikaanse Wikipedia tel."<ref>[https://web.archive.org/web/20190428040511/http://www.scielo.org.za/pdf/tvg/v58n4-2/03.pdf Olivier, J. 2018. Die stand van aanlyn oop opvoedkundige hulpbronne in Afrikaans: Afrikaansonderrig as 'n gevallestudie. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 58(4-2):905-924]</ref> === 2019 === '''2019''': In die huldigingsbundel opgedra aan Jaap Steyn, vra prof. [[Wannie Carstens]] hom af in sy bydrae 'Geskiedskrywing en beskrywing van Afrikaans: Wat is daar nog te sê?':<ref>[https://books.google.co.za/books?id=Mee9DwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=J.C.+Steyn+en+Afrikaans,+%27n+Viering&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjDu6Sk6pzmAhW9R0EAHbeRCwEQ6AEIKTAA#v=onepage&q=wikipedia&f=false Van Niekerk, A. (red.). 2019. J.C. Steyn en Afrikaans: 'n viering. Bloemfontein: SUN PReSS]</ref> {{cquote| Hoe word die voordele van ''tegnologie'' benut om Afrikaans uit te bou? Wat hou die werk van die [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]] (VivA) in (vergelyk Van Huyssteen & andere 2016) en hoe kan dit ten beste benut word? Hoe kan VivA uitgebou word? Hoe kan die Afrikaanse Wikipedia ingespan word in die belang van Afrikaans (kyk Pretorius 2016)? }} '''28 Februarie 2019''': Die Afrikaanse Wikipedia het om en by 70 000 artikels bereik. ''Maroela Media'' voer 'n onderhoud met Deon Steyn. Volgens hom groei die aantal artikels vinnig, maar nie vinnig genoeg na sy sin nie. Daar is ook 'n behoefte aan diegene wat bereid is om (deeglik literêre) navorsing te doen. Gegewe die koste van gedrukte media wat wêreldwyd sy tol eis, wat Afrikaans ook beslis nie oor die hoof sien nie, kan die Afrikaanse Wikipedia help om inligting goedkoop, vinnig en gerieflik beskikbaar te stel (nie juis asof daar enige ander alternatief is nie); foute kan onmiddellik reggestel word. Selfs ou volksname in die diere- en planteryk kan vir die nageslag so bewaar word. Steyn vertel hoe hy self in sy ledige uurtjies (in die jaar 2009) by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak het: dit het hom (bo en behalwe sy vyftien jaar ondervinding) vooraf drie maande geduur om die korrekte terminologie te versamel vir sy heel eerste artikel, [[optiese vesel]]. Die artikel is baie gunstig deur die Wikipediagemeenskap ontvang. Dit het hom aangemoedig om nog meer artikels te plaas. So ongemerk is daar altyd 'n tydjie wat afgeknyp en produktief benut kan word.<ref>[https://web.archive.org/web/20191220084917/https://dl.iono.fm/epi/prov_347/epi_660498_medium.m4a?did=f18195a73f8cc2fdf24dbf8a505e6db3003f5d06&p=embed&download=1 Potgooi: Maroela Media. Al meer as 70 000 artikels in Afrikaans op Wikipedia]</ref><ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/al-meer-as-70-000-artikels-in-afrikaans-op-wikipedia/ |title=''Maroela Media''. Al meer as 70 000 artikels in Afrikaans op Wikipedia. 28 Februarie 2019. |access-date=20 Desember 2019 |archive-date=20 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191220092846/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/al-meer-as-70-000-artikels-in-afrikaans-op-wikipedia/ |url-status=live }}</ref> '''16 Mei 2019''': Volgens 'n Katalaanse navorser, Marc Miquel-Ribé, toon die Afrikaanse Wikipedia 'n "Europese karakter" in die sin dat hy, net soos die Europese tale, self plaaslike inhoud skep en gebruik. Terwyl die Engelse en Japannese Wikipedia se plaaslike inhoud meer as 50% beslaan, en die Duitse, Franse en Italiaanse en Katalaanse Wikipedias se plaaslike inhoud ongeveer 33,7%, 26,9%, 18,8% en 17,9% onderskeidelik uitmaak, staan die Afrikaanse Wikipedia ook op 'n heel gesonde 23,9%:<ref>[https://web.archive.org/web/20190706214921/https://wikipedia20.pubpub.org/pub/26ke5md7 Miquel-Ribé, M. 2019. The Sum of Human Knowledge? Not in One Wikipedia Language Edition. Wikipedia@20, May 16,2019.]</ref> {{cquote| Even though I have not yet verified whether this higher reader interest in CCC (“Cultural Context Content”) articles applies to all language editions, the hypothesis “context-encyclopedia-key-ingredient-to-success” is very plausible. In smaller Wikipedias with little traffic, we see the inverse trend. For instance, in some African vernacular languages, the proportion of articles dedicated to their context is very low. Considering 39 Wikipedia language editions in Africa, the average proportion of articles dedicated to each cultural context is 11.1% (median 13.8%). Why is that so? Because these languages are often relegated to a private use while English or French is used for education and official matters. Only Afrikaans — a language with a social situation similar to European languages — has '''23.9%''' of content dedicated to its context. Hence, we can say that cultural context content creation and consumption is a good indicator of a healthy Wikipedia in a society. }} Van hierdie tale word getabelleerd in 'n ander vaktydskrifartikel aangegee:<ref>[https://web.archive.org/web/20190228121044/https://arxiv.org/ftp/arxiv/papers/1901/1901.07999.pdf Miquel-Ribé, M. & Laniado, D. 2019. Wikipedia Cultural Diversity Dataset: A Complete Cartography for 300 Language Editions]</ref> {| class="wikitable" |'''ISO-kode van Wikipedia''' |'''Artikels''' |'''CCC%''' |- |ca ('''Katalaans''') |584 760 |17,1 |- |de ('''Duits''') |2 195 308 |33,7 |- |en ('''Engels''') |5 676 573 |44,2 |- |fa ('''Persies''') |629 125 |21,9 |- |gn ('''Guaraní''') |715 |19,9 |- |ja ('''Japannees''') |1 110 617 |51,0 |- |ms ('''Maleisies''') |306 055 |22,1 |- |ru ('''Russies''') |1 481 560 |32,2 |- |sw ('''Swahili''') |42 422 |19,0 |- |zu ('''Zoeloe''') |1 111 |14,22 |} Toe die Afrikaanse Wikipedia egter 79 525 artikels bereik, word slegs 13 235 daarvan as plaaslike inhoud gemerk – die plaaslike inhoud daal daar en dan tot '''16,64%'''.<ref>{{Cite web |url=https://wcdo.wmflabs.org/list_of_wikipedias_by_cultural_context_content/ |title=Lists of Wikipedias by Cultural Context Content, besoek op 27 Desember 2019 |access-date=27 Desember 2019 |archive-date=27 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191227141429/https://wcdo.wmflabs.org/list_of_wikipedias_by_cultural_context_content/ |url-status=live }}</ref> '''Augustus 2019''': 'n Simposium is op 29 Julie 2019 deur die Akademie aangebied. Die Afrikaanse Wikipedia het sowat 83 700 artikels bereik. Die doel van die simposium was om verskeie belangegroepe uit die Afrikaanse taalgemeenskap byeen te bring "om te besin oor die aangewese weg na 'n stewig bevolkte Afrikaanse Wikipedia." Teenwoordig was die verteenwoordigers van WikimediaZA, ''Maroela Media'', die [[Suid-Afrikaanse Vertalersinstituut|SA Vertalersinstituut]] (SAVI), die [[ATKV|Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging]] (ATKV), die [[Afrikaanse Taalraad]] (ATR), South African Centre for Digital Language Resources ([[SADiLaR]]) en die [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]] (VivA). Een probleem wat veral uitgesonder is, wat voortgespruit het uit die aard van die vertaling van bestaande inhoud, is die gebrek aan sekere geskikte vakterminologie. Daar is op verdere opvolgbyeenkomste besluit, die Akademie bied sy steun aan die Afrikaanse Wikipedia, geen ander spesifieke besluite is nog geneem nie, met die uitsondering van die rol van die Afrikaanse taalgemeenskap as geheel wat benadruk is. Prof. Laurette Pretorius (die Akademie se Wikipedia-koördineerder) beplan nog 'n werkswinkel, terwyl prof. Gerhard van Huyssteen (vak)terminologieontwikkeling deur 'n terminologienavraagdiens (wat deur VivA as projekvoorstel nog verwerk moet word) as plan geopper het.<ref>[https://web.archive.org/web/20191224055705/http://www.akademie.ussdmobile.co.za/Nuusbrief_Aug_2019.pdf Akademie Nuusbrief Augustus 2019. Wikipedia in Afrikaans: Simposium aangebied deur die SA Akademie, 29 Julie 2019. p. 27]</ref> '''14 Augustus 2019''': Ter viering van sy 10-jarige betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia, skryf [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] op [[PRAAG]] 'n artikel wat 'n paar probleme en geleenthede uiteensit, maar ook sy algemene belewenis van die organisasie die afgelope dekade.<ref>[https://archive.ph/20191217135810/http://praag.co.za/?p=46688 Suidpunt. 2019. My 10 jaar by die Afrikaanse Wikipedia. '''PRAAG''', 14 Augustus].</ref> '''3 Oktober 2019''': In die Solidariteitbeweging se oorsig "Bou om te bly: Op pad na 2030" is een toekomsdoelwit: "Afrikaanse inligting in digitaal naslaanbare formaat, soos die Afrikaanse Wikipedia, moet algemeen beskikbaar wees, veral wat inligting verwant aan skoolkurrikulums betref."<ref>[https://web.archive.org/web/20191029092932/https://solidariteit.co.za/wp-content/uploads/2019/10/2019-10-03_TOEKOMSBERAAD_Volledig_web-1.pdf Solidariteitbeweging: "Bou om te bly: Op pad na 2030"]</ref> '''23 Oktober 2019''': Die ou Afrikaanse feitegidsstel, ''Wêreldspektrum'', is volledig by die Afrikaanse Wikipedia bygewerk en geïntegreer.<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/digitale-baadjie-vir-wereldspektrum-aangetrek/ |title=Steyn, C. 2019. Digitale baadjie vir 'Wêreldspektrum' aangetrek. ''Maroela Media''. 23 Oktober. |access-date=20 Desember 2019 |archive-date=20 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191220093038/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/digitale-baadjie-vir-wereldspektrum-aangetrek/ |url-status=live }}</ref> '''18 November 2019''': Die Afrikaanse Wikipedia sit nou wel met meer as 85 000 artikels, maar 23 265 daarvan is saadjies. Om hierdie rede word die tweede Ontkiemingskompetisie vanaf 15 Desember 2019 tot 15 Januarie 2020 gehou. Die prys is [[Amazon.com]]-geskenkbewyse vir die eerste tot derde posisie. [[Gebruiker:Dumbassman|Rossouw van Rooyen]], 'n Namibiër, het die heel eerste ontkiemingskompetisie (15 Desember 2018 tot 15 Januarie 2019) gewen,<ref>{{Cite web |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/ontkiem-n-wiki-saadjie-en-wen/ |title=Maroela Media. 2019. Ontkiem 'n Wiki-saadjie en wen. 18 November |access-date=20 Desember 2019 |archive-date=20 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191220094633/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/ontkiem-n-wiki-saadjie-en-wen/ |url-status=live }}</ref> gevolg deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] en [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] in die tweede en derde plek onderskeidelik. Daar was in die 2018/2019-kompetisie slegs ses deelnemers betrokke.<ref>[[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie/2018]]</ref> By die 2019/2020-kompetisie was daar 10 deelnemers; die wenners is [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] (1ste plek), [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert]] (2de plek) en [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] (3de plek). '''Desember 2019:''' [[Paleontologie|Paleontoloog]] François Durand is veral bekommerd oor Afrikaanse bronne (by name vaklektuur) wat nie so geredelik beskikbaar is op die internet (om gemaklik by die Afrikaanse Wikipedia in te weef nie):<ref>[https://web.archive.org/web/20191217201037if_/http://ojs.tgwsak.co.za/index.php/TGW/article/download/134/125 Durand, F. 2019. Verskuif die klaskamer ter wille van die oorlewing van Afrikaans as wetenskapstaal. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'' 59(4): 599-610]</ref> {{cquote| Daar is projekte, ook van Akademielede se kant, om Afrikaans op byvoorbeeld Wikipedia te vestig en daardie projekte moet heelhartig deur ons almal ondersteun word, maar daar is baie meer om te doen. As daar niks oor paleontologie op die internet in Afrikaans is nie, is dit duidelik omdat ek nog niks daaroor daar geplaas het nie. Dieselfde geld vir elke ander vakgebied. Niemand anders as onsself kan vir hierdie afwesigheid van Afrikaans op die internet geblameer word nie. }} === 2020 === '''26 Januarie 2020''': Prof. Laurette Pretorius gesels op [[Radio Sonder Grense]] se program: ''[[Taaldinge]]''. Ses punte word uitgelig.<br /> ''Ten eerste'': Op grond van die Commons-lisensie-ooreenkoms is die publiek verplig om Wikipedia as bron te erken, indien van die inligting gebruik is.<br /> ''Ten tweede'': Die gehalte het te make met hoe lank die artikel is, hoeveel verwysings gegee word, hoe gebalanseerd die artikel geskryf is en hoe gereeld die artikel op datum gehou word. Die dekking van onderwerpe moet ook so wyd moontlik wees. Maar vergeleke met 'n groot internasionale taal soos Engels sou dit onbillik wees om Afrikaans met Engels te vergelyk. Pretorius fokus daarom op Katalaans, Moderne Hebreeus en Afrikaans.<br /> Sy bevind '''Katalaans''' het, te midde van 4 miljoen moedertaalsprekers meer as 630 000 Wikipedia-artikels, waarvan die artikelgehalte, net soos die Duitse Wikipedia, oor die algemeen baie goed is. Sy beskou die Katalaanssprekendes as taalpatriotte in murg en been.<br /> '''Moderne Hebreeus''' (Iwriet) het weer 5 miljoen moedertaalsprekers en het min of meer 254 000 Wikipedia-artikels; Iwriet se ontstaansgeskiedenis loop, net soos Afrikaans s'n, deur die 19de en 20ste eeu. Die Moderne Hebreeuse Wikipedia het weer strenger verwerpingsreëls as die Engelse Wikipedia s'n – nie enige artikel kan dus, net soos by die Engelse Wikipedia, sommer net geskep en aanvaar word nie. Die Hebreeussprekende akademie is wel ''ten nouste'' betrokke by hul Wikipedia, en van tyd tot tyd word skryfprojekte geloods waarby van die hoogste deskundiges en navorsers uit die Hebreeuse taalgemeenskap betrek word: 'n dure les vir die Afrikaanse Wikipedia.<br /> '''Afrikaans''' het 7,2 miljoen moedertaalsprekers. Dus, heelwat meer as die Katalaans- en Hebreeussprekendes wat getalle betref, maar die aantal Wikipedia-artikels dobber tussen 86 000 en 87 000 rond. Die artikels is oor die algemeen bitter kort. Gevolgtrekking: die Katalaanse en Hebreeuse Wikipedia dien as rolmodelle.<br /> ''Ten derde'': Die belang van 'n goeie Afrikaanse Wikipedia is drieledig: die aanvraag is daar, dit beïnvloed die soekenjinalgoritmes (wat beter soekresultate in Afrikaans meebring) en einde ten laaste sal beter en uitgebreide taalgebruik noodwendig lei tot beter taaltegnologie (soos masjienvertalings, speltoetsers, ens.)<br /> ''Ten vierde'': Omrede die leefwêreld van elke taal en sy sprekers (en hul taalvaardigheid en -diversiteit) verskil, sal die bronne en verwysings van elke afsonderlike Wikipedia ook verskil; daarom word nie elke bron ter wêreld ongelukkig gelys nie. Maar Pretorius vind dit ironies hoe die mensdom gou Wikipedia.org kan afkraak oor onakkuraatheid, maar tog te gewillig antwoorde google – antwoorde wat tog uit die lug gegryp word, vernaamlik dié van die Engelse Wikipedia.<br /> ''Ten vyfde'': Pretorius identifiseer die verskillende rolle en funksies waarby vrywilligers op die Afrikaanse Wikipedia betrokke kan raak. Sy bedank in die besonder die 14 administrateurs by die Afrikaanse Wikipedia vir hul onbaatsugtige diens. Die Hebreeuse Wikipedia het 37 sulke vrywilligers en die Katalaanse Wikipedia 21.<br /> ''Laastens'' bespreek sy kortliks die eerskomende werkswinkel (30 Januarie 2020) en die betrokkenheid van die Akademie. 'n Handleiding wat by die Akademie se webwerf beskikbaar sal wees, is in die vooruitsig gestel.<ref>[https://web.archive.org/web/20200126185138if_/http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20200126%5FTAALDINGE%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F Radio Sonder Grense, Taaldinge, 26 Januarie, Afrikaanse Wikipedia.]</ref> '''30 Januarie 2020''': Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] hou 'n werkswinkel waar die uitbreiding van die Afrikaanse Wikipedia bespreek word.<ref>[https://www.facebook.com/events/sa-akademie-vir-wetenskap-en-kuns/werkwinkel-hoe-brei-ons-die-afrikaanse-wikipedia-uit/580193685892025/ SAAWK: Aankondiging op Facebook]</ref><ref>[https://www.akademie.ussdmobile.co.za/Afrikaanse_Wikipedia.pdf Werkwinkel: Hoe brei ons die Afrikaanse Wikipedia uit?]</ref> '''2020''' Peter Dirix, Liesbeth Augustinus en Frank Van Eynde jukstaponeer die ganse Afrikaanse Wikipedia tekskorpus van Julie 2016, toe nog met 40 820 artikels en 13,2 miljoen woorde, met die Taalkommissie se tekskorpus in hul artikel, [https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/37609/9783110668476.pdf?sequence=1#page=115 IPP in Afrikaans: a corpus-based investigation and a comparison with Dutch and German] rakende die ''infinitivus pro participio''. Hierdie gedeelde taaleienskap is te vinde in Duits, Afrikaans en Nederlands waar mens die ge- kan of soms ''moet'' weglaat: "Ek het Johan 'n roman (ge)sien skryf" of "wat ek wou vra:" (i.p.v. "wat ek wou gevra het:"). Dit is afwesig in die Engels, Fries en Jiddisj. Afrikaans het minder IPP's as in Nederlands, maar wel meer as in die Duits. Pseudo-koördinasies soos byvoorbeeld "sit en lees", "lê en lees", "staan en praat", "loop en dink", "gesit en wag" kom aansienlik minder by die Afrikaanse Wikipedia voor. Ook is IPP's gevind in die Taalkommissie se korpus m.b.t. "kom", "bly", "ophou", "probeer", "durf", "laat" en "leer", wat weer by die Afrikaanse Wikipedia afwesig is. Die rede vir hierdie verskil is heel moontlik toe te skryf aan die Taalkommissie se korpus wat niestandaardvorme opgeneem het. '''September 2020'''ː Die Afrikaanse Wikipedia het die [[Malgassiese Wikipedia]] verbygesteek wat hoeveelheid artikels betref en sodoende, die grootste Afrika-wiki volgens artikels geword, besuide die Sahara. '''November 2020''': Luidens 'n verslag van Greenman verkeer die Afrikaanse Wikipedia, wat Afrikataal en artikeltal betref, in die tweede posisie omrede die Egipties-Arabiese Wikipedia hom verbygesteek het (hoofsaaklik weens botgeskepte artikels). Afrikaans het nog nie 100 000 artikels bereik nie, terwyl die Egipties-Arabies in Junie 2020 alleen 257 000 byna oornag geskep het. Daar is egter slegs 29 aktiewe bydraers en die gehalte van die artikels van laasgenoemde Wikipedia laat veel te wense oor. Die Afrikaanse Wikipedia lyk wel belowend. By die Afrikaanse Wikipedia was daar 50 aktiewe bydraers, waaronder [[Gebruiker:Oesjaar]] en [[Gebruiker:Aliwal2012]] elkeen 1 000 wysigings in Oktober alleen aangebring het. Die Swahili Wikipedia toon ook 50 aktiewe bydraers in dieselfde maand, maar die hardwerkendstes onder hulle is nie moedertaalsprekers nie – dit besorg allerlei moeilikhede vir die groei van hierdie projek.<ref>[http://www.greenman.co.za/blog/?p=2734 Greenman. November 2020 African language Wikipedia update]</ref> '''Desember 2020''': Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gee 'n Wikipedia-handleiding uit, ''Die Afrikaanse Wikipedia en hoe om by te dra'', saamgestel deur Gideon Kotzé en Laurette Pretorius. '''22 Desember 2020 tot 15 Januarie 2021''': Vir die derde agtereenvolgende Desember word die jaar oudergewoonte afgesluit en die nuwe tegemoet geloop met die jaarlikse [[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie/2020|Ontkiemingskompetisie]], wat 'n maand lank duur. Geskenkbewyse ter waarde van R2000, R1500, R1000 en R500 vir die 1ste, 2de, 3de en 4de plek onderskeidelik is op die spel. Die sommetjie wengeld is deur Wikimedia ZA beslis. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] (1ste), [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] (2de), [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] (3de), [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] (4de) is die wenners van die 2020/2021-kompetisie. Daar was 8 deelnemers.<ref>[[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie/2020|Ontkiemingskompetisie 2020/2021]]</ref> === 2021 === '''16 Januarie 2021, 15:15'''. Op [[Pretoria FM]] voer Elsje van Jaarsveld 'n onderhoud met Deon Steyn, laasgenoemde op 6 deser reeds 12 jaar betrokke by die projek. By die Afrikaanse Wikipedia self het hy min of meer al 128&nbsp;000 wysigings aangebring. Sy grootste wens is dat 100&nbsp;000 artikels teen 15 November op die Afrikaanse Wikipedia bereik word, en meer gebruikers, of proeflesers sal aansluit. Ten tyde van die onderhoud is die artikelstand van die Afrikaanse Wikipedia om en by 95&nbsp;650; tydens die vorige onderhoud 3 jaar tevore was dit 34&nbsp;000; toe Steyn in 2009 aangesluit het was dit ongeveer 17&nbsp;000. Die projek is tans die 71ste grootste Wikipedia uit oor die 300 tale, en, minstens wat inhoud betref, die grootste Wikipedia in 'n Afrikataal. Die doelstelling om 100&nbsp;000 artikels voor 16 November te bereik is bloot 'n nuwe mylpaal voor oë; om in 'n nuwe (medium)groot kategorie ingedeel te word. Dit kan byna digterlik beskou word as die aanbreek van 'n stralende nuwe hoofstuk vir Afrikaanse Wikipedia; of 'n motor wat 100&nbsp;000&nbsp;km agter die blad het. Gewis sal die Afrikaanse Wikipedia egter dan ook 'n nuwe blaadjie moet omslaan wat die organisering betref: want nou is dit 100&nbsp;000+ artikels wat in stand gehou, op datum gebring en voortdurend bygewerk moet word. Die las raak nie minder nie. Van Jaarsveld stel voor die aanbreek van die 100&nbsp;000-kerf moet met 'n reuse partytjie luisterryk gevier word. Steyn sê 'n datum is reeds vasgemaak met die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] vir die 20-jarige viering; die reëlings is reeds uitgeklaar met prof. [[Anne-Marie Beukes]]. Daar sal op hierdie dag kennis en ondervinding uitgeruil word, asook potensiële nuwe gebruikers gewerf word. Die Afrikaanse Wikipedia self word 20 jaar oud op die 16de November 2021; al is die Afrikaanse Wikipedia die dertiende oudste weergawe, het ander jongeres hom verbygesteek – en dit bloot weens die tekort aan mannekrag. In Europa is veral die studente baie meer betrokke en rekenaarbedrewe; Suid-Afrika het nog 'n agterstand hiermee en die leeslus (vir die opdoen van agtergrondkennis om te kan bydra) is ook maar nie altyd daar nie. Afgesien van 'n bydrae tot die samelewing en naastediens, is daar steeds 'n geweldige tekort aan gedrukte vakliteratuur in Afrikaans (met, in ag genome, dat die digitale medium veral op die huidige oomblik sake vergemaklik), is die antwoord op die vraag waarom dit belangrik is om tot die Afrikaanse Wikipedia by te dra. Die Afrikaanse gedrukte bronne is trouens al so uitgeput dat daar toenemend na Engelstalige bronne gegryp word. Nuwelinge wat wil aansluit word gevra om as gebruikers te registreer; dit vergemaklik kommunikasie waar 'n gewone IP-adres nie kan nie. Daarmee klaar, kan die individu oor enige onderwerp skryf. Hulp kan verleen word op die betrokke artikel se besprekingsblad, die Geselshoekie en op die Facebookblad ([https://www.facebook.com/groups/231160206984566/ Afrikaanse Wikipedia]). Daar is veral 'n tekort aan vakkundige proeflesers (spesiale vermelding word gemaak van 'n [[Gebruiker:Burgert Behr|“goeie gebruiker wat eksjoernalis is; 'n pensioenaris”]] as voorbeeld); soms moet die hulp van die [[Taalkommissie]] ingeroep word. Op die vraag of [[Jimmy Wales]] munt geslaan het uit Wikipedia, sê Steyn die stigtings self samel heel goed geld van donateurs in om ander projekte te befonds. Wikipedia op sigself is egter maar een been van die Wikimedia-stigting; daar is hoeveel ander susterprojekte ([[Wikispecies]], [[Wikidata]], [[Wikitravel]], e.a.) asook die duur reserwe-apparatuur wat op hierdie geldjies teer. Ná afloop van 'n vorige onderhoud, volg Van Jaarsveld op, en verneem graag na die welstand van die Duitser [[Gebruiker:SpesBona|Sören Pfauder]], en of hy nog gereeld bydra, veral omdat hy, net soos die res van die Afrikaanse radioluisteraars, 'n gewone werksdag tussen 8 tot 5 het met al sy uitdagings. En te midde hiervan het hy hom geen moeite ontsien om sy tyd aan die projek af te staan nie. Ja, is die antwoord, Pfauder gaan steeds sy gang gedurende die week en doen steeds getrou die voorbladvoorbereiding elke Sondagaand, na gelang van sy beskikbare tyd, en dit wissel maar. Wat die bladtrekke betref: van die artikels wat die meeste besoek is in Desember is [[Geloftedag]], [[Die Gelofte]] en die [[Slag van Bloedrivier]]. Opvallend het die (covid-19-verwante) afsterwe van [[Elsa Joubert]] 'n skielike toename in lesers van haar artikel teweeggebring (400 bladtrekke oornag). Covid-19, en die skielike inperking op die vryheid van beweging, asook die sluiting van skole (en ander staatsinstellings), het ook sy deeltjie bygedra om die bladtrekke van skoolverwante artikels in veral April/Mei-maand 2020 te verhoog. Artikels uniek aan die Afrikaanse Wikipedia (met inbegrip die uitvoerige artikel oor Elsa Joubert met inligting wat in ander Wikipedias geheel en al ontbreek), sluit onder meer selfs [[Protea|Proteaspesies]] in, wat maar toegeskryf kan word aan die Suid-Afrikaanse milieu, met wetenskaplike inligting wat bygewerk word om aan die behoeftes van sowel onderwysers as leerlinge te voorsien. Op die vraag of mens statistiek kan bekom rakende mense in ander lande wat die Afrikaanse Wikipedia besigtig, verwys Steyn na [https://stats.wikimedia.org/#/af.wikipedia.org/reading/page-views-by-country/normal|map|last-month|(access)~desktop*mobile-app*mobile-web|monthly hierdie blad] '''18 Januarie 2021''': Ter viering van Wikipedia se 20ste verjaarsdag neem [[Gebruiker:Greenman|Greenman]] die Suid-Afrikaanse Wikipedias in oënskou (buiten Engels). Die Afrikaanse Wikipedia staan eerste, met 95&nbsp;700 artikels, 210 aktiewe bydraers die afgelope 30 dae (wat vandaalbestryders uit ander lande insluit), 40 bydraers wat ten minste 5 wysigings die afgelope maand aangebring het, 18 administrateurs, en 33&nbsp;040&nbsp;587 woorde. Die dieptepunt wat toegeken word, betreffende die voortdurende uitbou en wysigings teenoor die hoeveelheid bladsye wat reeds bestaan, is 46, vergeleke met Engels se 1&nbsp;045 (die hoogste trouens wêreldwyd), Frans se 240, Chinees se 201, Duits se 93 en Nederlands se 16. Die volgende top tien bydraers het almal meer as 150 wysigings oor 'n maandtydperk aangebring (in dalende volgorde): [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], [[Gebruiker:K175|K175]], [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]], [[Gebruiker:Charlielv55|Charliev55]], [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]], [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] en [[Gebruiker:Odriskelmac11|Odriskelmac11]]. Greenman is oor die algemeen tevrede met die stand van sake en het volle vertroue dat die 100&nbsp;000-kerf bereik sal word. Die ander Afrikatale se grootste hindernis is, net soos die Afrikaanse Wikipedia, die uitbou van uitvoerige lang artikels, met die uitsondering van die [[Tsonga Wikipedia]] waar die een enkele bydraer [[Gebruiker:Thuvack|Thuvack]] gehalte bo hoeveelheid verkies. Sy ywer word ook beloon met die diepte van die 703 artikels wat die hoogte inskiet: op 178.<ref>[http://www.greenman.co.za/blog/?p=2826 Greenman: South African language Wikipedias 20th birthday review, January, 18, 2021]</ref> Die leser word in dieselfde asem egter ook daaraan herinner dat 'n klein Wikipedia, wat gebuk gaan onder vandalisme, baie aktiwiteit toon, al is dit nie noodwendig opbouend nie. 'n Ander maatstaf wat gebruik kan word is die gemiddelde hoeveel woorde per artikel te bereken (wat ook probleme van sy eie besorg, veral as 'n vergelyking tussen oorwegend analitiese en oorwegend sintetiese tale getref word, of omskrywende taal pleks van bondige pront woorde gebruik word): : Tswana – 405 (woorde per artikel) : Afrikaans – 345 : Xhosa – 208 : Tsonga – 220 : Swati – 127 : Sotho – 127 : Venda – 93 : Zoeloe – 53 : Noord-Sotho – 32 '''18 Januarie 2021, 07:45''': Op die program ''Monitor'' ([[Radio Sonder Grense]]), tree die nuusanker Gustav Greyling in gesprek met Deon Steyn, verkose Direkteur van Wikimedia ZA, met die aanbreek van Wikipedia (met 317 tale) se 20ste bestaanjaar die afgelope naweek. Die vrae handel rondom die ontstaan, die groei, die neutraliteit, die besoekstatistiek van die afgelope jaar, asook die mylpale van die Afrikaanse Wikipedia. By laasgenoemde word die 100&nbsp;000-kerf weer herhaal, asook die doelwit om op meer plaaslike onderwerpe te fokus, om 'n meer lokale kleurtjie te gee, sodat die Afrikaanse Wikipedia nie bloot in 'n slaafse naprater van Europa sal ontaard nie, maar sal groei tot 'n selfstandige Wikipedia in eie reg. Die Afrikaanse Wikipedia het kort voor die onderhoud 95&nbsp;703 artikels bereik. Wat die handhawing van akkuraatheid betref, is die 18 administrateurs as hekwagters gelukkig daar om 'n ogie te hou oor die wysigings. Hul selfopgelegde [[Sisufos]]taak is om te sorg dat die bronne geldig is, en dat daar geen politiek, bemarking of eensydigheid by betrokke is wat die waarheid kan vertroebel nie. Artikels wat deur vandale geteiken word, draai gewoonlik om die ou twispunt dwarsdeur die eeue heen – die [[Midde-Ooste]] in die besonder. Sulke blaaie kan beskerming geniet sodra die nood begin druk. Algaande leer mens 'n muishond aan sy reuk ken: 'n anonieme IP-adres voorspel dikwels moeilikheid. Die ywerige en ernstige gebruiker sal tipies registreer, 'n gebruikersblad skep en meer oor homself uitwei, om hulp vra en betrokke raak. Die meeste bydraers is vernaamlik Suid-Afrikaners; een gebruiker bevind hom in Engeland, twee in Duitsland en een of twee in die VSA. Die probleem is ook nie soseer om afgetrede mense te werf nie; dit is eerder 'n gesukkel om die jongmense betrokke te kry. Daar is altyd nuwe gebruikers en proeflesers nodig gegewe die geweldige werksomvang. Belangstellendes kan die Facebookgroep kontak. '''10 September 2021''': Op die middagnuusprogram, ''Spektrum'', [[Radio Sonder Grense]], word die onderhoud tussen Marlinée Fouché en Deon Steyn uitgesaai, ter viering van die 100 000ste artikel. Die sukses is deels toe te skryf aan die Wikipediane se verbintenis daartoe en toewyding om altesaam 15 artikels per dag te skep, verkieslik met 'n Suid-Afrikaansheid. Die rol van die burokrate en administrateurs word net vlugtig weer aan die leke verduidelik. Ook die wenslikheid van registrasie word aangeroer. Die Afrikaanse Wikipediane wat 'n geruime tyd al bydra word oor die algemeen as 'n hegte gemeenskap beskou; elkeen het sy eie spesialiteit. Tot dusver is daar geen ander Afrikaanse digitale ensiklopedieplatform wat 'n verskeidenheid onderwerpe aanraak nie, en vakliteratuur (in boekvorm) is vir die publiek oor die algemeen byna onbekostigbaar en lomp ('n skoolkind kan gemakliker inligting op sy selfoon bekom en "ronddra"). Maar, deur die kennis te verwerk en die bronne te lys, kan daar altyd iemand wees wat die feite gaan naspoor. Skoolverwante onderwerpe (sedert die Covid-inperkingstydperk) kry die meeste aftrek. Steyn bedank ook die ondersteuning en goedgesindheid van die Afrikaanse Akademie, in die verkryging van die nodige vakterminologie om die artikels te skryf. '''13 September 2021, 11:29-11:34'''. Omroepster Susan Botha gesels op Pretoria FM met Deon Steyn, direkteur van die WikimediaZA Stigting, ook oor die 100&nbsp;000-kerf wat bereik is voor die 20ste verjaarsdag wat op 16 November 2021 gevier sal word. Die Afrikaanse Wikipedia is 71ste op die ranglys van die Wikipedias wat grootte aanbetref, uit 353 tale. Dit vergelyk goed, sou mens in ag neem dat Afrikaans die 140ste grootste taal uit die 7&nbsp;000 tale dwarsoor die wêreld is. Van die inhoud wat die besoekers kan verwag is "iets vir almal". Hy beskou veral die [[Sterrekunde|sterrekundeportaal]] as wêreldklas en op datum. Meer as 1&nbsp;300 [[Vis|visartikels]] is beskikbaar, meer as 3&nbsp;000 fynbosspesies, meer as 700 boomspesies, en die artikels van die Suid-Afrikaanse Vloot vorder fluks. Die [[Wiskunde|Wiskundeportaal]] kort wel aandag sodat leerlinge, onderwysers en ouers die artikels bruikbaar genoeg kan vind. Op die vraag hoe iemand betrokke kan raak is die registrasie en IP-adresopsie beskikbaar, hoewel laasgenoemde nie daarin slaag om die gebruiker by die gemeenskap in te skakel nie. 'n Artikel wat veral moeite geverg het om te vertaal is die [[Manhattan-projek]] – die hulp van die Taalkommissie moes telkens ingeroep word vir die kernfisikabegrippe. '''14 November 2021.''' 'n Berig verskyn in die Afrikaanse Sondagkoerant, ''Rapport'', wat melding maak van die Afrikaanse Wikipedia se 20ste verjaarsdag wat die Dinsdag, 16 November, in Pretoria luisterryk gevier word. Teen saktyd was dit die grootste Afrikataal en die 71ste grootste van altesaam 323 tale op die digitale ensiklopedie, met 16 administrateurs en 4 burokrate. 5,5 miljoen bladlese in Juniemaand 2020 het sy hoogtepunt in Februarie 2021 bereik – 10,9 miljoen. Die onderwerpe is wyd uiteenlopend: die ruimte, geologie, die Suid-Afrikaanse susterskerke, [[Vegvliegtuig|vegvliegtuie]], politieke figure, skrywers, kunstenaars, [[Stoomlokomotief|stoomlokomotiewe]], noem maar op. [[Maryana Iskander]], hoofuitvoerende beampte van Wikimedia, het aan die koerant gesê: "Hul werk is 'n voorbeeld daarvan dat Wikipedia meer as net 'n webtuiste is: Dit is ook mense wat aan mekaar verbind is deur hul passie vir kennis." Saam met die sjampanjeproppe wat klap, volg die hoofpyn. Vergrysing is maar een kopseer – die meeste bydraers van hierdie Gideonsbende is "minstens 30 jaar oud", met weinig jonger bydraers met geesdrif wat aansluit en handjie bysit. Die druk op Afrikaans as onderrigtaal knel die aantal nuwe tegniese boeke en tegniese handboeke in Afrikaans wat as bron moet dien – die meeste Afrikaanse werke is reeds uitgeput of te verouderd vir gebruik (of eenvoudig onbekombaar). Sonder ironie word daar juis nou meer vertalings uit die Engelse Wikipedia gedoen. Die Afrikaanse Wikipedia het geen groot begroting nie, en elkeen moet op eie houtjie oor die weg kom – sonder 'n sent van die Suid-Afrikaanse regering. Die betrokkenheid van die bruin gemeenskap by die projek kan beter wees. Masjienvertalings en vandalisme duik kort-kort op en word hand en tand beveg.<ref>Jansen, J. 2021. Afrikaans is groot op Wikipedia. ''Rapport'', 14 November:12.</ref> '''22 November 2021'''. Marlinée Fouché, [[RSG]] nuusjoernalis lewer ‘n inset op ''Monitor'' oor die mag van Afrikaans in die digitale ruimte deur daarop te wys dat Afrikaans een van slegs 5 moderne tale is, wat so gevorderd is dat dit sedert die begin van die twintigste eeu tot volwaardige akademiese taal gevorder het. Daar word boonop heelwat vordering gemaak in die gebruik daarvan in die digitale ruimte, soos soekenjins en die digitale ensiklopedie, [[Wikipedia]]. Tydens die twintigste verjaarsdagviering van dié Afrikaanse Wikipedia is die klem geplaas op die mag van die aanlyn Afrikaanse gemeenskap vir die bevordering van dié taal in die oordrag van [[kennis]]. Marlinée Fouché berig diegene wat reeds skouer aan die wiel sit, se geesdrif ken geen perke nie. Deon Steyn (Oesjaar) het gesê dat die Afrikaanse Wikipedia beskryf kan word as een van die grootse voortdurende Afrikaanse gemeenskapsprojekte. Emeritus professor Laurette Pretorius stel dat ‘n platform soos Wikipedia ‘n bydra lewer tot die voortbestaan van Afrikaans, gebaseer op die aantal moedertaal en ander sprekers, die ouderdom van dié sprekers en taaltegnologie sowel as taalhulpbronne beskikbaar. Laastens kan jy die taal in enige domein, plek en vakgebied gebruik. Vir jong sprekers is die digitale milieu veral goed, maar die vraag bestaan of jong mense dit in Afrikaans wil doen. Die vloeibaarheid van Wikipedia maak dit ideaal om die taal uit te bou. Volgens prof Pretorius kan ‘n Wikipedia-bydraer soms ‘n term in ‘n artikel plaas wat dan weer deur ander gebruikers verander kan word indien nodig. Elke mens kan bydra en elke mens kan redigeer. Pretorius beskou Wikipedia as ‘n toenemend noodsaaklike liefdestaak. Die feit dat ons in die digitale wêreld ingedwing is, en met die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|pandemie]] het mense tot die besef gekom dat daar soveel geleenthede is, soveel goed om te doen en soveel probleme wat opgelos kan word. Marlinée Fouché vra wie is die skrywer wat op die stadium hierdie liefdestaak aanpak. Rooiratel, Oesjaar en Sobaka stel hulself voor. Hierdie skrywers is tussen dertig en sestig jaar oud. Rooiratel verwys na ‘n gunsteling kleur en dier, Oesjaar na [[whisky]] wat altyd ‘n goeie oesjaar het, in teenstelling met wyn, en Sobaka (Russies vir hond) na ‘n voorheen ietwat obsessiewe belangstelling in die [[USSR]] en [[Rusland]]. Hy het dié naam vir ‘n hond gegee net voor hy sy Wikipedia gebruikersnaam geskep het. Rooiratel stel dit dat ‘n persoon nie noodwendig ‘n kenner op ‘n onderwerp hoef te wees om ‘n artikel daaroor te skryf nie. ‘n Persoon kan gebruik maak van bronne en verwysings van ander mense, wat die kenners is. Jou taak as Wikipedia-skrywer is om dit bymekaar te sit. Onderwerpe waaroor Rooiratel skryf is uiteenlopend. Hy verwys na die interessante verhaal van [[Rosamund Everard-Steenkamp]], een van die eerste vroulike vlieëniers in Suid-Afrika, wat ook die eerste vrou ter wêreld was wat 'n [[straalvliegtuig]] gevlieg het. Hierdie artikel bly uniek aan die Afrikaanse Wikipedia. Sobaka verwys na die uitdagings om tegniese terme in Afrikaans op te spoor tydens die vertaal van artikels na Afrikaans. Hy noem byvoorbeeld dat hy tydens die vertaling van die [[Wright-broers]] artikel, ‘n [[lugvaart]]-termelys wat ‘n individu goedgunstiglik op die internet geplaas het, as van groot waarde gevind het. Op die vraag hoekom iemand soveel tyd sou spandeer om sonder betaling artikels op Wikipedia te skep, het Sobaka grappenderwys genoem dat dit weens die verslawende aard daarvan is. Hy stel dat dit in wese ‘n interne motivering is wat dit op die ou einde moontlik maak. Oesjaar bevestig hy is ook verslaaf aan Wikipedia. Dit gee hom die geleentheid om sy brein te gebruik en terselfde tyd kennis op te doen. Volgens Rooiratel sal iemand wat nie self op Wikipedia werk nie, nie maklik verstaan waarom iemand so baie vrye tyd daaraan spandeer nie. Rooiratel bevestig dat enigiemand ‘n bydrae kan lewer tot Wikipedia. Daar sal altyd iemand wees wat die antwoord ken en/of leiding kan verskaf waar nodig.<ref> Die Mag Van Afrikaans in die Digitale Ruimte, Monitor, 22 November 2021. https://omny.fm/shows/monitor/s-word-afrikaans-in-die-digitale-ruimte-uitgebre-1#description</ref> === 2022 === '''14 Augustus 2022'''. Ian Gilfillan (ook bekend as [[Gebruiker:Greenman|Greenman]]), gee 'n kort oorsig van die algemene stand van die Suid-Afrikaanse Wikipedias. Die Afrikaanse Wikipedia het die 100&nbsp;000-mylpaal bereik en toon steeds ononderbroke vooruitgang. Die getal bydraers floreer, die talryke administrateurs is moedertaalsprekers. Voorts is goeie bande met die Afrikaanse media gesmee om nie uit die kollig te verdwyn nie.<ref>[http://www.greenman.co.za/blog/?p=2872&fbclid=IwAR2lKn8OFs7_GOEvMz3zLtfLT3xVK_rbGheEm2fB_ISbSxrBlYtjd2SC9TY Greenman.co.za: South African language Wikipedias – Wikimania 2022 update]</ref> '''18 Augustus 2022, 20:28 tot 20:34'''. Deon Steyn, direkteur van die Wikimedia Stigting, het weer die gehoorstuk in die hand wanneer Susan Botha van Pretoria FM hom tydens ''Rondomtalie'' 'n paar vragies stel. Die Afrikaanse Wikipedia het reeds 104&nbsp;000 artikels bereik en uit 328 Wikipedias is die Afrikaanse Wikipedia nou in die 69ste plek. Die bladtrekke is so 1 miljoen per maand. Volgens Steyn kom die eer waarskynlik Covid-19 toe: die onderwysers het met hul hande in die hare gesit, die pad van die minste weerstand gevolg en die leerlinge allerlei take met behulp van die internet laat doen; sodoende is die Afrikaanse Wikipedia vir die eerste keer in hul midde ontdek. Die meeste bydraers is al 'n dekade of langer betrokke, en hul beroepe en belangstellings is van uiteenlopende aard. Nuwelinge wat wil bydra kan registreer, maar indien hul so effe afgeskrik voel deur die nuwe en onbekende omgewing, kan hul gaan aanklop by die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] (met spesiale dank aan prof. Anne-Marie Beukes). Vir hierdie opleiding kan die instituut geskakel word by 086-133-3786. Ook gaan borde uitgehang word wat die SAAWK aandui as die fisiese tuiste van die Afrikaanse Wikipedia, ten einde die organisasie (die Afrikaanse Wikipedia) vir die breë publiek sigbaar te maak. Wat die kriteria vir bydraers aanbetref moet diegene onthou dat die styl koud, onpartydig, feitelik, emosieloos en betreklik droog en humorloos is, soos 'n ensiklopedie betaam. Die probleem word op sy naam genoem, en basta: indien die nuweling hom of haar nie hiermee kan vereenselwig nie, is hul roeping eerder om storieboeke te skryf. Die toekoms van Wikipedia lyk besonder blink, sê Steyn: hoe swaarder die monolitiese politiek teen Afrikaans begin draai, des te meer sal bydraers toestroom om te red wat daar nog te redde is vir die nageslag. [[Lêer:BordWikipedia16November2022.jpg|links|duimnael|Naambord by die SAAWK]] '''16 November 2022'''. ‘n Funksie om die Afrikaanse Wikipedia se 21ste verjaarsdag te vier word aangebied by die kantore van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns in Pretoria. Die Akademie het ook tydens die funksie amptelik die fisiese tuiste van die Afrikaanse Wikipedia geword toe Prof Anne-Marie Beukes, uitvoerende hoof van die Akademie en Deon Steyn, direkteur van die Afrikaanse Wikipedia ‘n naambord onthul het wat lees ‘’Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns is die trotse tuiste van die Afrikaanse Wikipedia’’. [[Lêer:Gebruikers 21 Jaar 2022 16 Nov 2022.jpg|duimnael]] Deon Steyn bring hulde aan al die gebruikers wat bygedra het om die 105 580 artikels soos op 16 November 2022, reeds op die Afrikaanse Wikipedia geplaas is. Hy stel ‘n ambisieuse doelwit van 1 miljoen artikels teen 2026. Steyn wys ook daarop dat die drie aktiefste bydraers ouer as 60 is, wat weereens die erns van die werwing van jong bydraers onderstreep. In terme van die pad vorentoe word onder andere opleiding, besoek aan skole, skakeling met die Afrikaanse Departemente aan universiteite, media verhoudings en spesiale projekte soos skryfkompetisies voorgestel. === 2023 === '''27 April 2023'''. Die Afrikaanse Wikipedia, in samewerking met [[Netwerk (Namibië)|Netwerk Namibië]], het ’n werkwinkel aangebied in [[Windhoek]]. Daar was dertien verteenwoordigers van, onder andere die Namibiese Departement van Kuns en Toerisme, die [[Universiteit van Namibië]] en die ATKB. Deon Steyn, Direkteur Afrikaans van WikimediaZA, het die werkswinkel aangebied. Deon het gefokus op die [[geskiedenis van Wikipedia]] en veral op die Afrikaanse Wikipedia. Daar is ook besluit dat die werkswinkel ’n jaarlikse instelling gaan word en dat ’n Afrikaanse Wikipedia-naambord by die kultuurmuseum aangebring gaan word. '''19 Julie 2023'''. In ‘n artikel “''Biggest South African language Wikipedias and their editors''” deur Hanno Labuschagne gepubliseer op ''MyBroadband'' verklaar Douglas Scott, direkteur van Wikimedia ZA dat: “Behalwe Engels, is Afrikaans verreweg die grootste Suid-Afrikaanse Wikipedia taal – beide in terme van aantal artikels en grootte van hul vrywilligersgemeenskap.” "Afrikaanse Wikipedia het 'n stadium van vinnige groei in die aantal nuwe Wikipedia-artikels wat elke dag geskep word en 'n lesertaltoename van 15% in die afgelope jaar betree." In die geheel beklee Afrikaans die 70ste plek uit 322 wêreldtale waarin Wikipedia-artikels geskryf is. Deon Steyn, inwoner van [[Krugersdorp]], het meer as 10% van alle Afrikaanse inskrywings op Wikipedia bygedra, het Scott aan ''MyBroadband'' gesê. Die voormalige [[Telkom]]-werknemer het homself onlangs in 'n onderhoud met die Afrikaanse aanlyn publikasie [[Netwerk24]] as 'n "oupa" van Wikipedia beskryf. In die afgelope 14 jaar het hy meer as 12 565 Afrikaanse artikels geskryf en 208 000 regstellings onder die gebruikersnaam “Oesjaar” aangebring. Volgens Wikimedia ZA-lid Ian Gilfillan was die top Afrikaanse Wikipedia artikel skeppers in 2022, Oesjaar met 2 156, Aliwal2012 met 1 828, Burger Behr met 622 en Rooiratel met 612.<ref>Labuschagne, Hanno, 19 Julie 2023, ''Biggest South African language Wikipedias and their editors''. https://mybroadband.co.za/news/internet/500319-biggest-wikipedia-south-african-languages-and-editors.html </ref> [[Lêer:Beyweraars vir die Afrikaanse Wikipedia.jpg|duimnael|Die Beyweraars vir die Afrikaanse Wikipedia]] '''16 November 2023'''. Die Afrikaanse Wikipedia het hul 22ste verjaarsdag by die Akademiekantoor gevier. By hierdie geleentheid is 'n nuwe ondersteuningsgroep, Die Beyweraars vir die Afrikaanse Wikipedia gestig. Hierdie groep se hoofdoel is om ondersteuning te gee om toe te sien dat die somtotaal van mensekennis op 'n vrye Afrikaanse digitale ensiklopedie beskikbaar sal wees as nalatenskap vir Afrikaanssprekendes nou en in die toekoms. Die stigterslede van Die Beyweraars is deur Deon Steyn, die direkteur van die Afrikaanse Wikipedia en prof [[Anne-Marie Beukes]] bekend gestel: [[Afrikaanse Taalraad]], Die [[Taalkommissie]], [[Pretoria FM]]; [[FEDSAS]]; [[Afrikaans.com]], [[Naledi Uitgewers|Naledi]], [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum|NALN]], [[Protea Boekhuis]], [[Voortrekkermonument]], [[Die Erfenisstigting]], [[FAK]], [[Genootskap vir die Handhawing van Afrikaans]] en [[Nuuseum]]. Die stigterslede het by die funksie hul onderneming om 'n Beyweraar te wees bekragtig deur hul stigterlidsertifikate te onderteken. Die Afrikaanse Wikipedia het ook erelidmaatskap van die Beyweraars toegeken aan prof Laurette Pretorius vir haar uitsonderlike bydrae tot die bewusmaking van en die beywering vir die groei van die Afrikaanse Wikipedia. Voorts het Deon Steyn by die geleentheid die pryse vir die eerste, tweede en derde plek wenners van die Afrikaanse Wikipedia Hoërskool Skryfkompetisie 2023 toegeken. Dit is die eerste jaar wat hierdie kompetisie aangebied is om jong mense bewus te maak van en geleentheid te gee om artikels op die vrye aanlyn ensiklopedie in Afrikaans te skryf. *Eerste plek: Vicky-Lee Puchert, Xiaomei Smit, Caroline du Preez, Sharminique Breytenbach, Anke Cornelius en Chanelle Liebenberg (Graad 11-span van Hoërskool Die Anker) *Tweede plek: Hendré Strauss en Daniel Strydom (Graad 8- span van die CVO Skool Pretoria) *Derde plek: Marlizelle Burger (Sonneveld Akademie) Die wen artikels was eerste [[voedingsfeite-etiket]], tweede [[Verskroeideaardebeleid]] en derde [[Joseph Patrick Kennedy]]. '''Julie tot Desember 2023'''. Die Afrikaanse Wikipedia stel die eerste taalpraktisynintern aan, wat die Afrikaanse Wikipedia administratief en taalkundig gerugsteun het. Die posisie is beklee deur Ankia Pepler, ‘n meestersgraadstudent aan die Universiteit van Pretoria in die Afrikaanse Taalkunde. Sy het onder die gebruikersnaam [[Gebruiker:Taalfoendi|Taalfoendi]] gehelp met veral taalnavrae en het ook die administrasie vir die eerste skoleskryfkompetisie hanteer. Ankia het voorts die praktiese samewerking tussen die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns en die Afrikaanse Wikipedia gedurende haar dienstydperk versterk. === 2024 === '''15 Desember 2023 tot 15 Januarie 2024''': Vir die vyfde agtereenvolgende keer word die jaar oudergewoonte afgesluit en die nuwe tegemoet geloop met 'n [[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie 2023|Ontkiemingskompetisie]]. Die wenners van die kompetisie was Sobaka (1ste), Lefcentreright (2de), Jcwf (3de) en Aliwal2012 (4de). Daar was 6 deelnemers en 200 artikels is ontkiem. Dit kom neer op meer as ‘n allemintige een miljoen grepe wat tydens die kompetisie bygevoeg is tot die Afrikaanse Wikipedia. '''23 Januarie 2024''': [[Overvaal Stereo]] voer 'n onderhoud met [[gebruiker:Oesjaar]]. Dit is die eerste gesprek in weeklikse insette oor Wikipedia op die stasie. Weeklikse radio-insette oor die Afrikaanse Wikipedia word ook op die Waarheid Radio gedoen. '''28 Februarie 2024''': In ‘n onderhoud met [[Wannie Carstens]] oor Afrikaans in Namibië en in Suid-Afrika vra Menán van Heerden oor Afrikaans as onderrigtaal en die vraagstuk rondom Afrikaans se uitsterf – jou gevoel oor Afrikaans in Suid-Afrika in 2024? <blockquote>Menán, ek hou my hart vas. Die druk via die omstrede Bela-wetgewing, die jongste gerugte oor die afskaal van Afrikaans by die [[SABC]], die absolute gebrek aan politieke wil om meertaligheid in ons veeltalige land normaal te maak, is van die tekens wat ’n mens nie durf ignoreer nie. Kort-kort is daar die een of ander negatiewe beriggewing oor Afrikaans. Maar aan die ander kant is daar weer wonderlike dinge wat in Afrikaans gebeur, soos die talle nuwe Afrikaanse rolprente wat verskyn, ’n lewendige Afrikaanse leeskultuur (wel van populêre literatuur en nie noodwendig sware letterkunde nie), talle Afrikaanse gemeenskapsradio’s, [[KKNK|Afrikaanse kunstefeeste]], Afrikaanse organisasies wat steeds hulle bes doen om Afrikaans se belange te bevorder, die Afrikaanse Wikipedia wat danksy die werk van [[gebruiker:Oesjaar|Deon Steyn]] en sy medewerkers so mooi groei, die [[WAT]] se dele wat nog gereeld verskyn (soos T in 2023, en daar word reeds hard aan U gewerk), Afrikaanssprekendes se deelname aan gemeenskapsprojekte om van die land ’n beter plek te maak (met mense soos Barend le Grange wat soveel regrukprojekte inisieer, André van Pletzen van Kroonstad, Giel Bekker van Senekal, en talle ander), dan skep ek weer moed.” <ref> Menán van Heerden en Wannie Carstens, onderhoud op 28 Februarie 2024. Afrikaans in Namibië, Afrikaans in Suid-Afrika. https://www.litnet.co.za/afrikaans-in-namibie-afrikaans-in-suid-afrika/ Besoek op 29 Februarie 2024.</ref></blockquote> '''18 April 2024''' ː [[Netwerk (Namibië)|Netwerk Namibië]] het as 'n amptelike Beyweraar vir die Afrikaanse Wikipedia aangesluit.<ref>Facebook, Afrikaanse Wikipedia, https://www.facebook.com/groups/231160206984566 besoek 20 April 2024.</ref> '''6 Junie 2024''' ː [[gebruiker:Sobaka|Sobaka]] lewer ‘n Afrikaanse Wikipedia bewusmakingvoorligting tydens ‘n [[Suid-Afrikaanse Onderwysersunie]] (SAOU) werkswinkel in Pretoria. '''30 Junie 2024''': ''[[Rapport]]'' se leefstylbylaag, ''Beleef'', publiseer ‘n artikel “Wikipediane in murg en been” deur Ernusta Maralack wat stel dat die "Afrikaanse Wikipedia, ’n gratis-inhoud-ensiklopedie nes sy Engelse boetie, ’n magdom kennis bied waarby veral Afrikaanse leerlinge kan baat”. Die artikel belig die tweede skoleskryfkompetisie vir hoërskoolleerlinge. Die doel van die kompetisie is om leerlinge aan te moedig om “Wikipediane” te word en dat hulle vir die Afrikaanse Wikipedia sal begin skryf. Die kompetisie begin op 9 Julie en die wenner word op 14 November aangewys. Die artikel wys op die dilemma wat ouers en leerders in die gesig staar om skooltake te voltooi. Hoewel alles op die internet-soekenjin Google opspoorbaar is, is die inligting in Engels en moet die taalgrens ook eers oorbrug word. Om inligting in jou moedertaal te verkry sal dus altyd die eerste prys wees, en die Afrikaanse weergawe van Wikipedia vul juis hierdie belangrike leemte. In die artikel deel twee Wikipediane dr Rianne van Vuuren en dr Friedel Wolf hulle sienings en ervarings oor die waarde van die Afrikaanse Wikipedia. '''17 Julie 2024''' ː [[Radio Overberg]] voer 'n onderhoud met [[gebruiker:Oesjaar]]. Dit is die eerste gesprek in weeklikse insette oor Wikipedia op die stasie. Weeklikse radio-insette oor die Afrikaanse Wikipedia word ook op [[Overvaal Stereo]] en die Waarheid Radio gedoen. '''14 November 2024''': Die Afrikaanse Wikipedia se 23ste verjaardagviering is by [[Akademia]] se Leribakampus in [[Centurion]] aangebied. Die wenners van die Afrikaanse Wikipedia Hoërskoolskryfkompetisie 2024 is ook tydens die funksie vereer. Die Hoërskoolskryfkompetisie vir 2024 het 49 registrasies ontvang (amper dubbeld die hoeveelheid registrasies as in 2023), nege spaninskrywings en 'n groottotaal van 69 leerders landswyd wat deelgeneem het. Die nasionale reikwydte is vergroot van 10 skole in 2023 na 21 skole in onderskeidelik Gauteng, Mpumalanga, die Vrystaat en die Wes-Kaap. Daar was 'n duidelike verhoging in die gehalte van die inskrywings, veral te bespeur aan die terugvoer wat ons van die beoordelaars ontvang het. Die drie wenners van die kompetisie is Donderdagoggend 14 November 2024 op [[Pretoria FM]] aangekondig. Die wenners was: * Eerste plek: Michelle de Beer, Graad 9-leerling van Hoër Volkskool Heidelberg - wenartikel oor [[James Christopher Harrison]]. * Tweede plek: Zelke van Zyl, Graad 11-leerling van Hoërskool Witteberg in Bethlehem - artikel oor [[Die Slag van Biddulphsberg]]. * Derde plek: Abigail de Beer, Graad 10-leerling van Hoërskool Middelburg - artikel oor [[Donker suurstof]]. === 2025 === '''April 2025''' :[[Stefaans Coetzee]] skryf in ''[[Taalgenoot]]'' (Herfs 2025) in die artikel “Toeps wat die taal praat” dat die Afrikaanse Wikipedia ’n belangrike digitale kennisbron geword het. Volgens Deon Steyn, van die Afrikaanse Wikipedia, ontvang die webwerf meer as 1,5 miljoen besoeke per maand en het dit reeds meer as ’n halfmiljoen besoeke uit die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gehad. Die Afrikaanse Wikipedia, wat in 2001 gestig is, bevat meer as 120 000 artikels en word toenemend deur leerders en studente as bron gebruik. Die grootste uitdaging bly egter die beperkte aantal vrywilligers wat die inhoud moet uitbrei, terwyl die behoefte aan moderne digitale Afrikaanse kennisbronne steeds groei.<ref> Stefaans Coetzee, Herf 2025. “Toeps wat Die Taal Praat.” [[Taalgenoot]] https://indd.adobe.com/view/54facf7d-d2cf-4713-bd16-b7f0145064c9 Besoek 16 Maart 2026.</ref> === 2026 === [[Lêer:WikipediaKarstensenvanPamel2026A.jpg|duimnael|Geert van Pamel (links) van Wikimedia België ontmoet prof Wannie Carstens (regs) in Gent, België.]] '''1 Maart 2026''': Professor [[Wannie Carstens]], ‘n prominente Afrikaanse taalkundige, praat oor die stand van Afrikaans in op die [[RSG]] program [[Taaldinge]]. Hy noem onder andere die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die uitbou van die taal op digitale vlak. Tydens sy gesprek met Deon Steyn word hy op hoogte gehou van nuwe Afrikaanse inskrywings en hoe besoekersgetalle toeneem. Die feit dat Afrikaans ‘n Wikipedia het, maak dit ‘n besondere taal aangesien baie tale dit nie het nie. Dit is ook die grootste Wikipedia in ‘n Afrikataal. '''5 Maart 2026''': Prof Wannie Carstens het ‘n welwillendheidsontmoeting in [[Gent]], [[België]] gehad met Geert van Pamel van Wikimedia België. Tydens die ontmoeting is ooreengekom om ‘n toekomstige byeenkoms met beide die Belgiese en Nederlandse Wikimedia’s te reël. '''1 Mei 2026 tot 31 Mei 2026''': Die [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026|Afrikaanse Wikipedia se skryfwedstryd]] het plaasgevind. Op die spel was Amazon-geskenkbewyse ter waarde van R5 000 (1ste prys), R4 000 (2de prys) en R3 000 (3de prys) afsonderlik. Te midde van die hoë belangstelling<ref>[https://pageviews.wmcloud.org/?project=af.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&start=2026-05-01&end=2026-05-31&pages=Wikipedia:Skryfwedstryd_2026 Pageviews Analysis: 1 Mei 2026 tot 31 Mei 2026]</ref> was daar maar 7 inskrywings, waarvan 1 deelnemer onttrek het. Die gemene deler tussen al die onderwerpe in die inskrywings aangeroer (onafhanklik van mekaar) is die verganklikheid, vervangbaarheid of duursaamheid van ouer (denk)stelsels of tegnologie; met nadruk op die werking en argitektuur daarvan. Die gelukkige pryswenners is: in die 1ste plek, [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]]); in die 2de plek, [[Gebruiker:Gaius_le_Roux|Gaius le Roux]] ([[Douglas DC-3]]), en in die 3de plek: [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]]). '''8 Junie 2026''': [[Gebruiker:Oesjaar|Deon Steyn]] word in [[Afriforum]] se nuus deur Alana Bailey tot 'Taalheld nommer 6' gereken; op een lyn gestel met die 5 Bybelvertalers van die vorige eeu.<ref>[https://www.artikels.afriforum.co.za/taalhelde-die-bybelvertalers/ Bailey, A. 2026. Taalhelde: Die Bybelvertalers. ''Afriforum Nuus'', 25 Mei]</ref> Kort na die Suid-Afrikaanse flora-uitstalling se sukses by die Chelsea-blommeskou, is Deon Steyn, veteraan-vrywilliger van die Afrikaanse Wikipedia, gekies om 'n aanbieding te lewer by die jaarlikse Wikimania-konferensie te Parys. Sy praatjie fokus op die vordering en tegniese uitdagings van 'n plaaslike florafotoprojek, wat die ontsluiting van sowat 60 000 inheemse plantfoto's behels wat gratis deur die internasionaal bekroonde planttaksonoom prof. Braam van Wyk beskikbaar gestel is. Hierdie inisiatief versterk die Afrikaanse Wikipedia – wat tans sowat 129 204 artikels bevat en gemiddeld 2,3 miljoen besoeke per maand lok – as die grootste digitale bron oor Suider-Afrikaanse flora. Die uitbouing van hierdie platform is van kritieke belang, aangesien die beskikbaarheid van omvattende inhoud in minderheidstale versterk word. Ook Afrikaans en die ryk Suid-Afrikaanse erfenis word op die internasionale verhoog in die kollig geplaas.<ref>[https://www.artikels.afriforum.co.za/taalheld-6-van-2026-afrikaans-en-suid-afrikaanse-flora-in-die-internasionale-kollig/?brid=YWdncwFrVTP_pXQMQ0AZAh80PNMy Bailey, A. 2026. Taalheld 6 van 2026: Afrikaans en Suid-Afrikaanse flora in die internasionale kollig. ''Afriforum Nuus'', 8 Junie]</ref> == Groei == [[Lêer:Mylpale.svg|class=skin-invert-image|duimnael|700px|senter|Grafiek van die aantal artikels op die Afrikaanse Wikipedia tot November 2024]] <div style="float: right;" class="skin-invert-image"> <timeline> ImageSize = width:130 height:2000 PlotArea = width:35 height:1800 left:50 bottom:40 AlignBars = early Colors = id:linecolor value:rgb(0.62,0.62,0.94) id:rg value:red DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:16/11/2001 till:31/05/2026 TimeAxis = orientation:vertical ScaleMajor = unit:year increment:1 start:2002 PlotData= from:16/11/2001 till:end color:rg at:16/12/2001 shift:(60,0) align:right text:Begin at:01/08/2002 shift:(60,0) align:right text:50 at:01/04/2003 shift:(60,0) align:right text:100 at:01/08/2003 shift:(60,0) align:right text:250 at:01/11/2003 shift:(60,0) align:right text:500 at:01/01/2004 shift:(60,0) align:right text:1&nbsp;000 at:01/03/2004 shift:(60,0) align:right text:2&nbsp;000 at:01/03/2006 shift:(60,0) align:right text:5&nbsp;000 at:29/12/2007 shift:(60,0) align:right text:9&nbsp;000 at:01/06/2008 shift:(60,0) align:right text:10&nbsp;000 at:01/05/2010 shift:(60,0) align:right text:15&nbsp;000 at:01/08/2010 shift:(60,0) align:right text:16&nbsp;000 at:10/02/2011 shift:(60,0) align:right text:17&nbsp;000 at:07/06/2011 shift:(60,0) align:right text:18&nbsp;000 at:11/11/2011 shift:(60,0) align:right text:20&nbsp;000 at:03/04/2012 shift:(60,0) align:right text:22&nbsp;000 at:04/09/2012 shift:(60,0) align:right text:24&nbsp;000 at:23/02/2013 shift:(60,0) align:right text:26&nbsp;000 at:07/08/2013 shift:(60,0) align:right text:28&nbsp;000 at:21/01/2014 shift:(60,0) align:right text:30&nbsp;000 at:05/07/2014 shift:(60,0) align:right text:32&nbsp;000 at:04/01/2015 shift:(60,0) align:right text:34&nbsp;000 at:16/07/2015 shift:(60,0) align:right text:36&nbsp;000 at:17/12/2015 shift:(60,0) align:right text:38&nbsp;000 at:05/05/2016 shift:(60,0) align:right text:40&nbsp;000 at:14/10/2016 shift:(60,0) align:right text:42&nbsp;000 at:05/03/2017 shift:(60,0) align:right text:44&nbsp;000 at:17/07/2017 shift:(60,0) align:right text:46&nbsp;000 at:18/12/2017 shift:(60,0) align:right text:48&nbsp;000 at:15/06/2018 shift:(60,0) align:right text:50&nbsp;000 at:03/08/2018 shift:(60,0) align:right text:55&nbsp;000 at:24/09/2018 shift:(60,0) align:right text:60&nbsp;000 at:05/11/2018 shift:(60,0) align:right text:65&nbsp;000 at:06/02/2019 shift:(60,0) align:right text:70&nbsp;000 at:10/03/2019 shift:(60,0) align:right text:75&nbsp;000 at:01/06/2019 shift:(60,0) align:right text:80&nbsp;000 at:11/10/2019 shift:(60,0) align:right text:85&nbsp;000 at:21/01/2020 shift:(60,0) align:right text:88&nbsp;000 at:21/04/2020 shift:(60,0) align:right text:90&nbsp;000 at:28/08/2020 shift:(60,0) align:right text:93&nbsp;000 at:27/11/2020 shift:(60,0) align:right text:95&nbsp;000 at:03/03/2021 shift:(60,0) align:right text:97&nbsp;000 at:03/07/2021 shift:(60,0) align:right text:99&nbsp;000 at:08/09/2021 shift:(60,0) align:right text:100&nbsp;000 at:15/11/2021 shift:(60,0) align:right text:101&nbsp;000 at:11/02/2022 shift:(60,0) align:right text:102&nbsp;000 at:29/04/2022 shift:(60,0) align:right text:103&nbsp;000 at:22/07/2022 shift:(60,0) align:right text:104&nbsp;000 at:19/10/2022 shift:(60,0) align:right text:105&nbsp;000 at:03/12/2022 shift:(60,0) align:right text:106&nbsp;000 at:14/03/2023 shift:(60,0) align:right text:107&nbsp;000 at:13/05/2023 shift:(60,0) align:right text:108&nbsp;000 at:14/07/2023 shift:(60,0) align:right text:109&nbsp;000 at:13/08/2023 shift:(60,0) align:right text:110&nbsp;000 at:08/09/2023 shift:(60,0) align:right text:111&nbsp;000 at:18/10/2023 shift:(60,0) align:right text:112&nbsp;000 at:27/11/2023 shift:(60,0) align:right text:113&nbsp;000 at:12/01/2024 shift:(60,0) align:right text:114&nbsp;000 at:29/02/2024 shift:(60,0) align:right text:115&nbsp;000 at:01/05/2024 shift:(60,0) align:right text:116&nbsp;000 at:01/06/2024 shift:(60,0) align:right text:117&nbsp;000 at:07/08/2024 shift:(60,0) align:right text:118&nbsp;000 at:11/10/2024 shift:(60,0) align:right text:119&nbsp;000 at:18/11/2024 shift:(60,0) align:right text:120&nbsp;000 at:31/12/2024 shift:(60,0) align:right text:121&nbsp;000 at:02/03/2025 shift:(60,0) align:right text:122&nbsp;000 at:07/05/2025 shift:(60,0) align:right text:124&nbsp;000 at:07/07/2025 shift:(60,0) align:right text:125&nbsp;000 at:16/08/2025 shift:(60,0) align:right text:126&nbsp;000 at:10/11/2025 shift:(60,0) align:right text:127&nbsp;000 at:13/02/2026 shift:(60,0) align:right text:128&nbsp;000 at:17/05/2026 shift:(60,0) align:right text:129&nbsp;000 </timeline> </div> Die Afrikaanse Wikipedia was een van die eerste Wikipedias, maar het aan die begin stadig gegroei. Dit het in 2011 spoed opgetel, en het skerp gegroei in 2018 en 2019 veral te danke aan veelvuldige botbydraes. === Mylpale === [[Lêer:Magiese grens 5000.png|duimnael|Logo wat vir die 5000ste artikel geskep is.]] Volgens statistieke<ref>[http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaAF.htm Statistiek vir die Afrikaanse Wikipedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080921202830/http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaAF.htm |date=21 September 2008 }}, deur Erik Zachte</ref> is die volgende mylpale deur die Afrikaanse Wikipedia behaal: {| class="wikitable" !colspan="1"|Aantal artikels !colspan="1"|Datum !colspan="1"|Artikel |- | Eerste artikel || 17 November 2001 || [[Hindoeïsme (eerste artikel)|Hindoeïsme]] deur [[Gebruiker:Clasqm|Clasqm]] |- | 100 artikels || 25 April 2003 || [[20ste eeu]] deur cache-dk03.proxy.aol.com |- | 500 artikels || 23 November 2003 || [[Krimoorlog]] deur [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] |- | 1&nbsp;000 artikels || 29 Junie 2004 || [[Parkade]] deur [[Gebruiker:GerharBe|GerharBe]] |- | 5&nbsp;000 artikels || 24 Maart 2006 || [[Pylsterteend]] deur [[Gebruiker:Faresh|Faresh]] |- | 9&nbsp;000 artikels || 29 Desember 2007 || [[Fleur-de-lis]] deur [[Gebruiker:Laurens|Laurens]] |- | 10&nbsp;000 artikels || 15 Junie 2008 || [[Homeros]] deur [[Gebruiker:RAM|RAM]] |- | 15&nbsp;000 artikels || 7 Mei 2010 || [[Oplossing (chemie)]] deur [[Gebruiker:Atoom|Atoom]] |- | 16&nbsp;000 artikels || 5 Augustus 2010 || [[Rowy, Pommere]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 17&nbsp;000 artikels || 10 Februarie 2011 || <s>[[Die Lunikoff Verschwörung]]</s> deur [[Gebruiker:Targovishtenec bg|Targovishtenec bg]] |- | 18&nbsp;000 artikels || 7 Junie 2011 || [[Aymara]] deur [[Gebruiker:Africa South|Africa South]] |- | 19&nbsp;000 artikels || 3 September 2011 || [[Kaapstad-Tuine (kiesafdeling)]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 20&nbsp;000 artikels || 11 November 2011 || [[Protestantse Hervorming]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 21&nbsp;000 artikels || 27 Januarie 2012 || [[Denis Diderot]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 22&nbsp;000 artikels || 3 April 2012 || [[Daniël Francois du Toit]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 23&nbsp;000 artikels || 20 Junie 2012 || [[Spier, Nederland]] deur [[IP-adres|IP]] 41.240.218.48 (naudefj) |- | 24&nbsp;000 artikels || 4 September 2012 || [[Israelse kurper]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 25&nbsp;000 artikels || 27 November 2012 || [[Exel, Nederland]] deur [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] |- | 26&nbsp;000 artikels || 23 Februarie 2013 || [[NG gemeente Griekwastad]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 27&nbsp;000 artikels || 29 Mei 2013 || [[Witooievaar]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 28&nbsp;000 artikels || 7 Augustus 2013 || [[Grootrietsanger]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 29&nbsp;000 artikels || 14 November 2013 || [[Satoshi Miyauchi]] deur [[Gebruiker:FootballLibrary|FootballLibrary]] |- | 30&nbsp;000 artikels || 21 Januarie 2014 || [[NG gemeente Vanderbijlpark-Suid]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 31&nbsp;000 artikels || 14 April 2014 || [[Rynhesse]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 32&nbsp;000 artikels || 5 Julie 2014 || [[Evangelie volgens Lukas]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 33&nbsp;000 artikels || 14 September 2014 || ''[[Platysteiridae]]'' deur [[Gebruiker:Naudefj|Naudefj]] |- | 34&nbsp;000 artikels || 4 Januarie 2015 || [[Eersterangse krieket]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 35&nbsp;000 artikels || 5 April 2015 || [[Isambard Kingdom Brunel]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 36&nbsp;000 artikels || 16 Julie 2015 || [[Louisiana (Nieu-Frankryk)]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 37&nbsp;000 artikels || 13 September 2015 || [[Rooigrysmuskusskeerbek]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 38&nbsp;000 artikels || 17 Desember 2015 || [[Jamie Oliver]] deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 39&nbsp;000 artikels || 28 Februarie 2016 || [[Johannes Nicolaas de Beer]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 40&nbsp;000 artikels || 5 Mei 2016 || [[Henry Barber]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 41&nbsp;000 artikels || 8 Augustus 2016 || [[Hoërskool Eunice]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 42&nbsp;000 artikels || 14 Oktober 2016 || [[Sophie Coetzee]] deur [[Gebruiker:Petronell Vorster|Petronell Vorster]] |- | 43&nbsp;000 artikels || 14 Desember 2016 || [[Dirk du Plessis]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 44&nbsp;000 artikels || 5 Maart 2017 || [[Justin Basson]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 45&nbsp;000 artikels || 28 Mei 2017 || [[R. Walter Cunningham]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 46&nbsp;000 artikels || 17 Julie 2017 || [[Olimpiese Winterspele 2026]] deur IP 85.212.147.105 |- | 47&nbsp;000 artikels || 20 September 2017 || [[Wryfkras]] deur [[Gebruiker:FFouche|FFouche]] |- | 48&nbsp;000 artikels || 18 Desember 2017 || [[Lissonotus flavocinctus]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 49&nbsp;000 artikels || 28 Februarie 2018 || [[Sandoy]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 50&nbsp;000 artikels || 15 Junie 2018 || [[Rio Iguazú]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- | 51&nbsp;000 artikels || Julie 2018 || ? |- | 52&nbsp;000 artikels || Augustus 2018 || ? [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] was druk aan die werk |- | 53&nbsp;000 artikels || 23 Augustus 2018 || [[Namibiese nasionale krieketspan]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 54&nbsp;000 artikels || 28 Augustus 2018 || ''[[Clathria arbuscula]]'' deur [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] |- | 55&nbsp;000 artikels || 30 Augustus 2018 || [[Uitgestorwe oerisotoop]] deur [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] |- | 56&nbsp;000 artikels || 4 September 2018 || [[Brian Kernighan]] deur [[Gebruiker:Pynappel|K175]] |- | 57&nbsp;000 artikels || 14 September 2018 || [[Bergjode]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- | 58&nbsp;000 artikels || 16 September 2018 || [[Boeresport]] deur [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] |- | 59&nbsp;000 artikels || 17 September 2018 || [[Nicol Stassen]] deur [[Gebruiker:Pynappel|K175]] |- | 60&nbsp;000 artikels || 24 September 2018 || [[Olifantsrivier, Namibië]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 61&nbsp;000 artikels || 26 September 2018 || [[Magnus Carlsen]] deur [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] |- | 62&nbsp;000 artikels || 27 September 2018 || [[Janspruit]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 63&nbsp;000 artikels || 14 Oktober 2018 || [[Naruhito, Kroonprins van Japan]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- | 64&nbsp;000 artikels || 27 Oktober 2018 || [[Doringrivier (rivier in Oos-Kaap, lat -31,49, long 27,33)|Doringrivier (Oos-Kaap)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 65&nbsp;000 artikels || 5 November 2018 || [[Deodoro da Fonseca]] deur [[Gebruiker:Pynappel|K175]] |- | 66&nbsp;000 artikels || 18 November 2018 || [[Dieprivier (Limpopo)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 67&nbsp;000 artikels || 26 November 2018 || [[Sjalot]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 68&nbsp;000 artikels || 31 Desember 2018 || [[Slymvorme]] deur [[Gebruiker:Jpeda|Jpeda]] |- | 69&nbsp;000 artikels || 29 Januarie 2019 || [[Kromspruit (spruit, Vrystaat, lat -27,96, long 27,09)|Kromspruit (Vrystaat)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 70&nbsp;000 artikels || 6 Februarie 2019 || [[Janneman Malan]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 71&nbsp;000 artikels || 13 Februarie 2019 || [[Kunsmis]] deur [[Gebruiker:Elana Barker|Elana Barker]] |- | 72&nbsp;000 artikels || 25 Februarie 2019 || [[Limfvatstelsel]] deur [[Gebruiker:Elana Barker|Elana Barker]] |- | 73&nbsp;000 artikels || 3 Maart 2019 || [[Alkoholisme]] deur [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] |- | 74&nbsp;000 artikels || 4 Maart 2019 || [[Carol Brewster]] deur [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] |- | 75&nbsp;000 artikels || 10 Maart 2019 || [[Slaughterhouse-Five]] deur [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] |- | 76&nbsp;000 artikels || 14 Maart 2019 || [[Dingaan se fontein]] deur [[Gebruiker:AFM|AFM]] |- | 77&nbsp;000 artikels || 4 April 2019 || [[Lucinda Backwell]] deur [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] |- | 78&nbsp;000 artikels || 26 April 2019 || [[Winterhoekkloofspruit]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 79&nbsp;000 artikels || 12 Mei 2019 || [[Cliff Saunders]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 80&nbsp;000 artikels || 1 Junie 2019 || [[NG gemeente Clanwilliam]] deur [[Gebruiker:Morne|Morne]] |- | 81&nbsp;000 artikels || 24 Junie 2019 || [[Pierre Klossowski]] deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] |- | 82&nbsp;000 artikels || 9 Julie 2019 || [[Mag (sosiale wetenskappe)]] deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] |- | 83&nbsp;000 artikels || 3 Augustus 2019 || [[Waterkloof (spruit, Oos-Kaap, lat -32,66, long 25,44)|Waterkloof (spruit, Oos-Kaap)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 84&nbsp;000 artikels || 2 September 2019 || [[Gijsbert V van Bronckhorst]] deur [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] |- | 85&nbsp;000 artikels || 11 Oktober 2019 || [[Wals (tegnies)]] deur [[Gebruiker:Elana Barker|Elana Barker]] |- | 86&nbsp;000 artikels || 24 Oktober 2019 || [[Sajjid]] deur [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] |- | 87&nbsp;000 artikels || 16 Desember 2019 || [[Duvha-kragstasie]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 88&nbsp;000 artikels || 21 Januarie 2020 || [[Zoltán Kocsis]] deur [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] |- | 89&nbsp;000 artikels || 26 Februarie 2020 || [[Kwelerarivier]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 90&nbsp;000 artikels || 21 April 2020 || [[Boorpunt]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 91&nbsp;000 artikels || 27 Mei 2020 || ''[[Tenement House]]'' deur [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] |- | 92&nbsp;000 artikels || 25 Julie 2020 || [[Rotsaalwyn]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 93&nbsp;000 artikels || 28 Augustus 2020 || [[Doringaalwyn]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 94&nbsp;000 artikels || 5 Oktober 2020 || [[Tinanarivier]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 95&nbsp;000 artikels || 27 November 2020 || [[Knersvlakteaalwyn]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 96&nbsp;000 artikels || 28 Januarie 2021|| [[Canon EOS R]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 97&nbsp;000 artikels || 3 Maart 2021|| [[Erica taylorii]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 98&nbsp;000 artikels || 14 Mei 2021|| [[EssilorLuxottica]] deur 'n [[IP-adres|anonieme IP]] |- | 99&nbsp;000 artikels || 3 Julie 2021 || [[Sandrivier (Kliprivier)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 100&nbsp;000 artikels || 8 September 2021 || [[Oos-Afrikaanse Gemeenskap]] deur [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] |- | 101&nbsp;000 artikels || 15 November 2021 || [[Klimenti Nagorni]] deur [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] |- | 102&nbsp;000 artikels || 11 Februarie 2022 || [[Otterbaai]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 103&nbsp;000 artikels || 29 April 2022 || [[Admiraliteitseilande‎]] deur [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] |- | 104&nbsp;000 artikels || 22 Julie 2022 || [[Strychnos mitis|Geelbitterbessie]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 105&nbsp;000 artikels || 19 Oktober 2022 || [[Cliffortia pedunculata]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 106&nbsp;000 artikels || 3 Desember 2022 || [[Aloe antoetrana]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 107&nbsp;000 artikels || 14 Maart 2023 || [[Percy Fyfe-natuurreservaat]] deur [[Gebruiker:AFM|AFM]] |- | 108&nbsp;000 artikels || 13 Mei 2023 || [[Zdzisław Beksiński]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 109&nbsp;000 artikels || 14 Julie 2023 || [[Astrachanse Jode]] deur [[Gebruiker:Bondeldraer|Bondeldraer]] |- | 110&nbsp;000 artikels || 13 Augustus 2023 || [[Kalmikiërs]] deur [[Gebruiker:Bondeldraer|Bondeldraer]] |- | 111&nbsp;000 artikels || 8 September 2023 || [[Tweerivier (Groot-Brakrivier)]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 112&nbsp;000 artikels || 18 Oktober 2023 || [[Geranium canopurpureum]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 113&nbsp;000 artikels || 27 November 2023 || [[Ornithogalum saginatum]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 114&nbsp;000 artikels || 12 Januarie 2024 || [[Antimima sobrina‎]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 115&nbsp;000 artikels || 29 Februarie 2024 || [[Mark Rothko]] deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] |- | 116&nbsp;000 artikels || 1 Mei 2024 || [[Cheiridopsis ponderosa]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 117&nbsp;000 artikels || 1 Junie 2024 || [[Peter Herzog]] deur [[Gebruiker:Nikolai Kurbatov|Nikolai Kurbatov]] |- | 118&nbsp;000 artikels || 7 Augustus 2024 || [[Impak van videospeletjies op die jeug]] deur [[Gebruiker:Johard1254‎|Johard1254‎]] |- | 119&nbsp;000 artikels || 11 Oktober 2024 ||[[Charles Édouard Guillaume]] deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] |- | 120&nbsp;000 artikels || 18 November 2024 ||[[Geeloogsuring]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 121&nbsp;000 artikels || 31 Desember 2024 ||[[Gnidia sonderiana]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 122&nbsp;000 artikels || 2 Maart 2025 ||[[Nymphoides elegans]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 123&nbsp;000 artikels || 15 Maart 2025 || [[Fredy Hernández]] deur [[Gebruiker:Nikolai Kurbatov|Nikolai Kurbatov]] |- | 124&nbsp;000 artikels || 7 Mei 2025 || [[Mamaila]] deur [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] |- | 125&nbsp;000 artikels || 7 Julie 2025 || [[Eriospermum alcicorne]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 126&nbsp;000 artikels || 16 Augustus 2025 || [[2020–21 Curriebeker Premierafdeling]] deur [[Gebruiker:Greenman|Greenman]] |- | 127&nbsp;000 artikels || 10 November 2025 ||[[Open Tree of Life]] deur [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] |- | 128&nbsp;000 artikels || 13 Februarie 2026 ||[[Wahlenbergia nodosa]] deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] |- | 129&nbsp;000 artikels || 17 Mei 2026 || [[Das Leben der Anderen]] deur [[Gebruiker:Nikolai Kurbatov|Nikolai Kurbatov]] |- |} == Afrika-susterwiki's == {{Kolomme3 |Kolom1= * [[Joroeba Wikipedia]] * [[Malgassiese Wikipedia]] * [[Noord-Sotho Wikipedia]] * [[Somaliese Wikipedia]] |Kolom2= * [[Suid-Sotho Wikipedia]] * [[Swahili Wikipedia]] * [[Swazi Wikipedia]] * [[Tsonga Wikipedia]] |Kolom3= * [[Tswana Wikipedia]] * [[Venda Wikipedia]] * [[Xhosa Wikipedia]] * [[Zoeloe Wikipedia]] }} == Sien ook == * [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio]] * [[Wikipedia:Afrikaans-Nederlandse samewerking]] * [[Wikipedia:Hoe kan ek help?]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Afrikaans Wikipedia|Afrikaanse Wikipedia}} * [https://tools.wmflabs.org/wikitrends/afrikaans-uptrends-this-week.html Wikitrends – Daaglikse, weeklikse en maandelikse besoekstatistiek van die Afrikaanse Wikipedia.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150502063626/https://tools.wmflabs.org/wikitrends/afrikaans-uptrends-this-week.html |date= 2 Mei 2015 }} * [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaAF.htm Statistiek vir die Afrikaanse Wikipedia] deur Erik Zachte * [[Spesiaal:Statistiek|Statistiek Afrikaanse Wikipedia]] – statistieke vir die Afrikaanse Wikipedia {{Wikipedias}} [[Kategorie:Afrikaanse webwerwe|Wikipedia]] [[Kategorie:Wikipedias volgens taal]] [[Kategorie:Afrikaanse Wikipedia]] eg2x9mp6aeyubxooeea20yw8ho8by3o 0 34299 2913209 2602698 2026-06-23T06:15:19Z Jcb 223 2913209 wikitext text/x-wiki [[Beeld:William Robertson.jpg|duimnael|regs|220px|Dr. William Robertson, eerste leraar van die NG gemeente Clanwilliam.]] [[Beeld:William Robertson ouer.jpg|duimnael|regs|220px|Dr. William Robertson, op gevorderde leeftyd.]] Dr. '''William Robertson''' (13 Julie 1805 in [[Skotland]] - 24 November 1876 in [[Kaapstad]]) was 'n [[Skotse predikante in die NG Kerk|Skotse predikant]] van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in [[Suid-Afrika]] en een van die vroegste kerkleiers. Die dorp [[Robertson]] is na hom genoem. Robertson kom op 17-jarige ouderdom in 1822 saam met ds. [[Andrew Murray sr.]] na [[Suid-Afrika]] en word onderwyser op [[Graaff-Reinet]], waar Murray leraar geword het en sou bly tot 1866. Vyf jaar later keer hy na [[Europa]] terug om in [[Aberdeen]] en [[Utrecht]] in die teologie te studeer. So bemind was hy by die inwoners van die dorp dat hulle hom 'n goue horlosie present gegee het. In 1831 keer hy na [[Suid-Afrika]] terug en word agtereenvolgens leraar van [[Clanwilliam]], [[Swellendam]] en uiteindelik [[NG gemeente Kaapstad|Kaapstad]]. == Clanwilliam == Hy was die eerste leraar van die NG gemeente [[Clanwilliam]] en is op 26 Februarie 1832 bevestig. Volgens oorlewering was hy saggeaard en baie geduldig. Hy het goed met die lidmate oor die weg gekom omdat hy 'n ewewigtige persoonlikheid gehad het. Sy mensekennis was na alle waarskynlikheid die gevolg van sy vroeëre amp as onderwyser. Hoewel die gemeente gestrek het tot teen aan die [[Oranjerivier]] (sowat 500 km met die kus langs), die paaie so sleg en die vervoergeriewe so eenvoudig was, het hy alles in sy vermoë gedoen om selfs die mees afgeleë lidmate te besoek, aan te neem, te bemoedig en te versterk tot volharding en getrouheid aan die kerk en geloof.<ref name="mcg">Hetty McGregor: Ds. William Robertson.</ref> Hy het die Hollandse taal eers as volwassene geleer, maar was 'n groot voorstander daarvan, ondanks die feit dat goewerneur lord [[Charles Somerset]] hom en die ander predikante juis na [[Suid-Afrika]] laat kom het om die Afrikaans-Hollandse lidmate te help verengels. Sy verontwaardiging het by meer as een geleentheid ontvlam as iemand byvoorbeeld, veral 'n dame van Hollandse afkoms, uit die hoogte sou sê: "I don't speak Dutch."<ref name="mcg" /> Hy het hom dan ook volkome vereenselwig met die mense van Afrikaans-Nederlandse afkoms onder wie hy gewerk het. Robertson het oor goeie organisasievermoë beskik. Hy het reeds tydens sy eerste kerkraadsvergadering gereël hoe katkisante getoets moet word en by 'n latere geleentheid ook die kerkkantoor en -boekhouding herorganiseer. Hy het aanddienste in die gemeente, wat op 17 Oktober 1826 gestig is, ingestel. Hy het ver gereis om huisbesoek te bring, onder meer die eerste huisbesoeke aan die Berg- en Langvleiwyk, maar ook aan Troe-Troe (die latere [[Vanrhynsdorp]]), Hantam (waar [[Calvinia]] later afgestig het), [[Olifantsrivier]], [[Roggeveld|Onder-Roggeveld]] en [[Bokkeveld]]. Tydens sy tweede jaar het hy na die wyke [[Kamiesberg]] en [[Hardeveld]] gereis. Tydens Robertson se dienstermyn is die eerste [[pastorie]] gebou. Die staat het die perseel geskenk, maar die hele gemeente het bygedra tot die oprigting van die kerk se blywende eiendom. Op 7 Oktober 1833 kry die kerkraad 'n skrywe van die goewerneur, sir [[Galbraith Lowry Cole]], dat dit hom behaag het om hulle leraar na [[Swellendam]] te verplaas en dat die weleerw. heer [[E.F.H. de Roubaix]] as sy opvolger benoem is. Op 11 Desember 1833 lewer die beminde en gewaardeerde ds. William Robertson sy afskeidspreek na aanleiding van [[Handelinge]] 20:26. Reeds by die namiddagdiens lewer ds. E.F.H. de Roubaix sy intreerede na aanleiding van [[2 Timoteus]] 1:10<ref>K.R.N. Boek 1, 2 Desember 1833, p. 187</ref> == Latere lewe == Robertson is in 1842 en weer in 1852 deur die Sinode van die Kaapse Kerk tot moderator verkies. Hy is tot skriba van die Sinode verkies in 1862, 1867 en 1873. In 1848 onderneem hy 'n lang reis saam met ds. [[Philip Eduard Faure]] na die [[Transvaal]] en [[Vrystaat]]. Tydens die golf van herlewing in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in 1860 is 'n konferensie op 18 en 19 April 1860 op [[Worcester]] gehou waartydens ds. Robertson afgevaardig is om sendelinge in die buiteland ([[Skotland]] en [[Holland]]) te gaan werf. Hy het tydens die konferensie 'n referaat gelewer oor "Herlevingen" en daar is inligting verstrek oor "Revivals" in die [[Verenigde State van Amerika]]. Dit het tot die begin van die kerk se sending werk buite die grense van die [[Kaapprovinsie]] aanleiding gegee. Hy dien van 1862 tot 1876 as skriba van die Sinode. Die gemeente Clanwilliam se kerkraad besluit op 3 Julie 1876 om "het jubelfeest te vieren op 16 September ... en ook dan het Nachtmaal". Ds. Robertson het spesiaal daarheen gereis om die geleentheid mee te maak. Hy sterf twee maande later, in November 1876 in Kaapstad. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Kotzé, dr. D.A., "Van Roodezand tot Gariep: Die 150-jarige bestaan van die N.G. gemeente Clanwilliam, 1826-1976", Uitgewer: Skrywer, Kaapstad. * Albertyn, dr. C.F., "Afrikaanse Kinderensiklopedie", Nasionale Boekhandel Beperk, Kaapstad, 1972. * Hofmeyr, George (hoofred.), "NG Kerk 350", Lux Verbi.BM, Wellington, 2002. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Robertson, William}} [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] [[Kategorie:Skotte]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] [[Kategorie:Weskus van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboortes in 1805]] [[Kategorie:Sterftes in 1876]] pjd4m7ev182ud5zvstcweta4kofuz26 3 36297 2913174 2911887 2026-06-22T21:00:41Z SpesBona 2720 /* Vlag van Italië */ aw 2913174 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|2 | argief1 = [[/Argief1|Deel 1]] | argief2 = [[/Argief2|Deel 2]] }} == [[Vlag van Sirië]] == Goeienaand Puvircho, sien jy kans om die [[vlag van Sirië]] ná die politieke veranderinge op datum te bring? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 21 Februarie 2025 (UTC) :Baie dankie Puvircho! Danksy jou werk is dit nou selfs 'n geskikte voorbladkandidaat. Ek hoop maar regtig jy kry tyd om na jou mooi vlagreeks terug te keer, ons het hier ook iets mooi broodnodig soos vlae. Ek wag veral vir vlae soos dié van [[Vlag van Swede|Swede]] en [[Vlag van Ysland|Ysland]], maar ook van rugbylande soos [[Vlag van Italië|Italië]], [[Vlag van Portugal|Portugal]], [[Vlag van Roemenië|Roemenië]] en [[Vlag van Spanje|Spanje]]. Ek sal ook enige tyd help, sien bv. [[Vlag van Griekeland]]. Is daar enige kans, asb.? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 31 Maart 2025 (UTC) == Rugby == Goeienaand Puvircho, ek hoop regtig dit gaan goed daar aan jou kant! Naas al die mooi vlagartikels het jy ook baie oor rugbytoernooie soos [[Superrugby]] en die [[Verenigde Rugbykampioenskap]] bygedra. By albei toernooie is die laaste seisoenartikel in 2020 geskep. Sien jy kans om weer rugby-artikels te skryf? Soos by vlae sal ek help waar ek kan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 10 Mei 2025 (UTC) == [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan]] == {{Gebruikervoorblad|Brasiliaanse nasionale rugbyspan}} :Geluk Puvircho! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:52, 9 September 2025 (UTC) == Vlagartikels in 2026 == 'n Voorspoedige nuwe jaar 2026 Puvircho! Ek vertrou dit gaan goed aan jou kant! Sien jy kans om in hierdie jaar die mooi reeks oor Europese vlae voort te sit? Van hulle sal mooi voorbladartikels wees (ek gaan help waar ek kan). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:31, 11 Januarie 2026 (UTC) == [[Vlag van Italië]] == Goeienaand Puvircho, hoe gaan dit daar aan jou kant? Sien jy kans om dié vlagartikel te voltooi? Ek dink maar dit sal mooi pas by al die onlangse Italiaanse sportnuus (in krieket hul deelname aan die [[T20I-wêreldbeker 2026]], in rugby hul eerste oorwinning oor Engeland ooit, in sokker mis hulle hul derde agtereenvolgende [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi, in Februarie en Maart die suksesvolle huisvesting van beide die [[Olimpiese Winterspele 2026]] en die [[Paralimpiese Winterspele 2026]]). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 7 April 2026 (UTC) :As dit jou help en motiveer om voort te gaan, sal ek ook na die een of ander ou voorbladartikel kyk en hulle bywerk. Die Afrikaanse Wikipedia is uniek met al ons voorbladartikels oor nasionale vlae, waarvan baie geskryf is deur jou ek ek help graag waar ek kan. Hoop dit gaan goed daar aan jou kant. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 7 Junie 2026 (UTC) ::Dagsê, alles wel met my – ek vertrou met jou ook? Ek het nog dryf, maar my tyd is, soos jy waarskynlik reeds agtergekom het, beperk die laaste ruk. My werkslading het toegeneem en ek moet tussendeur tyd maak vir my gesin ook. Ek sal doen wat ek kan, maar ek kan geen tydlyne belowe nie. Ek wil graag die vlagreeks afhandel. [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] ([[Gebruikerbespreking:Puvircho|kontak]]) 09:05, 17 Junie 2026 (UTC) ::Goeienaand Puvircho, baie dankie vir jou boodskap en navraag. Ek verstaan heeltemal, dieselfde aan my kant ook. Ja, die lewe verloop spoedig, ook met baie sport deesdae. Ek dink baie aan jou vlagreeks, veral as hulle die stadions instap. Ek sal nooit my opgewondenheid vergeet toe ek die eerste vlagartikels (Kanada, Meksiko en die VSA), geskryf deur jou, as voorbladartikels kon benoem. Interessant waarna die mense nou sit en kyk daar in Noord-Amerika. Soos jy weet was daar nog altyd 'n sterk verband tussen sport en nasionale vlae. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 22 Junie 2026 (UTC) == Skryfwedstryd == Hallo. Hoop jy dink daaraan om aan die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]] deel te neem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:39, 5 Mei 2026 (UTC) hl0650xt612kt4vvcfjop266enbbxvx 0 38253 2913041 2913040 2026-06-22T13:00:47Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/Oindrojalik Watch|Oindrojalik Watch]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] 2881765 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Brasilië | Artikel = | Beeld = Flag of Brazil.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = ''Auriverde'' | Ander_byname = | Gebruik = 111111 | Simbool = [[Lêer:IFIS Equal.svg|Agterkant is ooreenkomstig met die voorkant]] | Verhouding = 7:10 | Goedgekeur_op = [[19 November]] [[1889]] <small>(weergawe met 21 sterre)</small><br />[[11 Mei]] [[1992]] <small>(weergawe met 27 sterre)</small><ref name="FOTW-Brasilie">{{en}} {{cite web |publisher=Flags of the World |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/br.html |title=Brasilië |accessdate=21 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190406050639/https://www.crwflags.com/fotw/flags/br.html |archive-date=6 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | Ontwerp = ’n Blou skyf waarin ’n sterrenag afgebeeld word met ’n geboë strook gegraveer met die nasionale leuse, in ’n geel ruit in die middel van ’n groen agtergrond. | Ontwerper = Raimundo Teixeira Mendes }} Die '''nasionale vlag van [[Brasilië]]''' is op [[11 Mei]] [[1992]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n blou skyf waarin ’n sterrenag afgebeeld word met ’n geboë strook gegraveer met die nasionale leuse, in ’n geel ruit in die middel van ’n groen agtergrond. Brasilië het hierdie ontwerp van die nasionale vlag op 19 November 1889 aanvaar en het daarmee die vlag van die tweede Keiserryk Brasilië vervang. Die groen agtergrond en geel ruit van die vorige imperiale vlag is behou – die groen en geel kleure verteenwoordig die [[Huis van Braganza|Branganza]]-[[Huis van Habsburg|Habsburg]]-vorstehuis.<ref name="CIA">{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/br.html |title=Die Wêreld Feiteboek: Brasilië – Vlagbeskrywing |publisher=Sentrale Intelligensieagentskap |accessdate=21 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200605094418/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/br.html |archive-date=5 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ’n Blou skyf met 27 wit vyfpuntige sterre het die wapenskild van die Keiserryk Brasilië vervang. Die sterre, waarvan die posisie in die vlag die lug bo [[Rio de Janeiro]] op 15 November 1889 weerspieël, verteenwoordig die unie se gefedereerde eenhede – elke ster verteenwoordig ’n spesifieke [[Deelstate van Brasilië|deelstaat]]. Die leuse ''“Ordem e Progresso”'' (“Orde en Vooruitgang”) is geïnspireerd deur [[Auguste Comte]] se leuse van [[positivisme]]: ''“L’amour pour principe et l’ordre pour base; le progrès pour but”'' (“Liefde as ’n beginsel en orde as die basis; vooruitgang as die doel”).<ref name="historianet">{{pt}} [http://www.historianet.com.br/conteudo/default.aspx?codigo=934 Bandeiras e significados] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190503042956/http://www.historianet.com.br/conteudo/default.aspx?codigo=934 |date= 3 Mei 2019 }} Historianet. URL besoek op 9 Oktober 2010.</ref> Die vlag word soms die ''Auriverde'' genoem wat "groen en goud" beteken. Die moderne vlag van Brasilië is amptelik op [[19 November]] [[1889]] in gebruik geneem. Die konsep vir die vlag is ontwikkel deur Raimundo Teixeira Mendes in samewerking met Miguel Lemos en Manuel Pereira Reis. Die grafiese ontwerp is deur Décio Vilares gedoen. == Geskiedenis == === Koloniale Brasilië (1500–1816) === [[Lêer:Flag Princes of Brazil.svg|duimnael|150px|Die vlag van die Prinse van Brasilië was ’n vaandel vir die Portugese erfgenaam hoewel dit in Brasilië gebruik is as gevolg van die prinse se naamgenote.]] Die Portugese gebiede in die Amerika’s wat rofweg ooreenstem met wat vandag Brasilië is, het nooit hul eie amptelike vlae gehad nie omdat die Portugese tradisie was om die vlag van die [[Koninkryk Portugal]] in al die Portugese kolonies te hys. Die eerste Brasiliaanse [[Vlagterminologie#Vlagterminologiese simbole|banistieke simbole]] was private geuse wat deur die Portugese handelskepe gebruik is wat na Brasilië gevaar het. ’n Vlag met groen en wit bane is tot 1692 gebruik.<ref>{{pt}} [http://www.ancruzeiros.pt/ancbnavais.html Bandeiras navais Portuguesas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101127052719/http://www.ancruzeiros.pt/ancbnavais.html |date=27 November 2010 }} Associação Nacional de Cruzeiros. URL besoek op 9 Oktober 2010.</ref> Die groen en wit kleure het die Huis van Braganza en die nasionale kleure van Portugal verteenwoordig. In 1692 is daardie vlag nie meer gebruik deur skepe wat na Brasilië gevaar het nie, maar het dit die vlag geword van handelsvaartuie in die Portugese kusgebied. In 1692 is ’n nuwe vlag vir die handelskepe wat na Brasilië gevaar het, bekendgestel. Die nuwe vlag het ’n wit agtergrond met ’n goue [[armillosfeer]] vertoon. Die armillosfeer was die persoonlike embleem van koning [[Emanuel I van Portugal|Emanuel I]]. Gedurende die regering van Emanuel I is hierdie vlag algemeen gebruik deur Portugese skepe. Dit het uiteindelik die nasionale embleem van Portugal en, meer spesifiek, die [[Portugese Ryk]], geword. ’n Soortgelyke vlag is bekendgestel vir die Portugese skepe wat na [[Indië]] geseil het, hierdie een met ’n rooi armillosfeer. Ten spyte daarvan dat die gehele Portugese Ryk daardeur verteenwoordig is, is die armillosfeer al hoe meer in Brasilië gebruik – die grootste en mees ontwikkelde kolonie van die tyd – nie alleen in seevlae nie, maar ook op munte en ander mediums. Dit het uiteindelik die nie-amptelike vaandel van Brasilië geword. === Koninkryk van Brasilië (1816–1822) === [[Lêer:Flag of the United Kingdom of Portugal, Brazil, and the Algarves.svg|duimnael|150px|Vlag van die Verenigde Koninkryk van Portugal, Brasilië en die Algarve]] In 1815 is Brasilië verhef tot ’n koninkryk en die koninkryke van Portugal, Brasilië en Algarve is in ’n enkele soewereine staat verenig – die Verenigde Koninkryk van Portugal, Brasilië en die Algarve. In 1816 is die kentekens van die nuwe koninkryk deur wetgewing gevestig.<ref name="JCBL">{{pt}} {{cite web |url=http://www.brown.edu/Facilities/John_Carter_Brown_Library/CB/1816_docs/L09_p01.html |title=Carta de Lei de 13 de Maio de 1816 |publisher=John Carter Brown-biblioteek |accessdate=9 Oktober 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011112712/http://www.brown.edu/Facilities/John_Carter_Brown_Library/CB/1816_docs/L09_p01.html |archive-date=11 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die wetgewing het gespesifiseer dat die wapenskild van die Koninkryk van Brasilië sou bestaan uit ’n goue armillosfeer op ’n blou agtergrond.<ref name="JCBL" /> Gedurende hierdie tyd is die vlag van die Koninkryk van Portugal, Brasilië en die Algarve gebruik as die vlag van Brasilië. === Keiserryk Brasilië (1822–1889) === [[Lêer:Flag of Empire of Brazil (1870-1889).svg|duimnael|150px|Vlag van die Keiserryk Brasilië]] Die imperiale vlag van Brasilië is ontwerp deur [[Jean-Baptiste Debret]] as die koninklike vaandel van die kroonprins van die Verenigde Koninkryk van Portugal, Brasilië en die Algarve, [[Pedro I van Brasilië|Pedro I]]. Na die Brasiliaanse onafhanklikheidsverklaring en met die kroning van Pedro I as Keiser van Brasilië is die koninklike vaandel aangepas om die vlag van die Keiserryk Brasilië te word. Die nuwe vlag het die imperiale wapenskild binne ’n geel ruit op ’n groen agtergrond vertoon.<ref>{{pt}} {{cite web |url=http://pt.wikisource.org/wiki/Decreto_de_D._Pedro_I_de_18_de_setembro_de_1822 |title=Decreto de D. Pedro I de 18 de setembro de 1822 |publisher=[[Wikisource]] |accessdate=9 Oktober 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608022157/https://pt.wikisource.org/wiki/Decreto_de_D._Pedro_I_de_18_de_setembro_de_1822 |archive-date=8 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die groen en geel kleure het die vorstehuise van Pedro I en sy wederhelfte, Maria Leopoldine van Oostenryk, verteenwoordig.<ref name="historianet" /> Die imperiale vlag is weer effens aangepas gedurende die regering van [[Pedro II van Brasilië|Pedro II]] toe ’n bykomende ster toegevoeg is tot die imperiale wapenskild om met die nuwe territoriale organisering van die land in pas te kom. === Republiek van Brasilië (1889-huidig) === [[Lêer:Flag of Brazil.svg|duimnael|150px|Vlag van die Federale Republiek van Brasilië]] Met die verklaring van die Republiek het Ruy Barbosa, een van die burgerlike leiers van die beweging, ’n ontwerp vir die vlag voorgestel wat beïnvloed is deur die [[vlag van die Verenigde State]]. Dit is van 15 tot 19 November 1889 toe maarskalk [[Deodoro da Fonseca]] – waarnemende [[president van Brasilië]] – die ontwerp geveto het met die rede dat die vlag te veel lyk soos die vlag van een van die ander deelstate.<ref name="Seysell">{{pt}} {{cite web |url=http://www.ia.unesp.br/pos/arquivos-pos/bandeira.pdf |title=’n Histories-perseptuele studie: Brasilië sonder die Brasiliaanse vlag |last=Seysell |first=Ricardo |publisher=Universidade Estadual Paulista |date=2006 |accessdate=10 Oktober 2010 }}</ref> Fonseca het voorgestel dat die vlag van die republiek ooreen moet stem met die ou imperiale vlag.<ref name="Seysell" /> Die bedoeling was dat voortsetting van nasionale eenheid gedurende die oorgang van ’n grondwetlike monargie na ’n republiek onderstreep sou word.<ref name="Seysell" /> Raimundo Teixeira Mendes het ’n ontwerp voorgestel waarin die imperiale wapenskild vervang is deur ’n blou hemelsfeer en die positivistiese leuse. Dit is aan Fonseca voorgelê en is kort daarna aanvaar. Die vlag is ontwerp deur Mendes, Miguel Lemos, Manuel Pereira Reis en Décio Villares.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://flagspot.net/flags/br.html#design |title=Ontwerpers van die vlag |publisher=Flags of the World |accessdate=8 Oktober 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171121162851/https://flagspot.net/flags/br.html |archive-date=21 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is amptelik op 19 November 1889 aanvaar.<ref>{{pt}} {{cite web |url=http://www.exercito.gov.br/01inst/Historia/simbnac/simbnasc.htm |title=Nasionale simbole |publisher=Exército Brasileiro |accessdate=8 Oktober 2010 |archive-date=19 Augustus 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100819171943/http://www.exercito.gov.br/01inst/Historia/simbnac/simbnasc.htm |url-status=dead }}</ref> Op 12 Mei 1992 is die vlag aangepas met die toevoeging van ses sterre in die hemelsfeer – dit het die nuutgeskape deelstate verteenwoordig – en die sterre se posisies is ook effens aangepas om beter ooreen te stem by die [[astronomiese koördinate]]. == Ontwerp == Die dekreet nr. 4 wat op 19 November 1889 uitgevaardig is, het die vlag wat onder die grondwetlike monargie gebruik is, op wetlike manier vervang met die nuwe nasionale vlag.<ref name="Brasil.gov.br">{{pt}} {{cite web |url=http://www.brasil.gov.br/sobre/o-brasil/estado-brasileiro/simbolos-e-hinos |title=Símbolos e Hinos: Bandeira Nacional |publisher=Brasil.gov.br. |accessdate=9 Oktober 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420084850/http://www.brasil.gov.br/sobre/o-brasil/estado-brasileiro/simbolos-e-hinos |archive-date=20 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 11 Mei 1992 het wet nr. 8421 die hemelsfeer verander met die toevoeging van ses sterre.<ref name="Brasil.gov.br" /> === Samestelling === <center>[[Lêer:Flag of Brazil (dimensions).svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> Die amptelike ontwerp van die Brasiliaanse vlag is gedefinieer deur wet nr. 5700 wat op 1 September 1971 geproklameer is.<ref name="FOTW">{{en}} {{cite web |url=http://flagspot.net/flags/br.html#law2 |title=Wetgewing omtrent die Nasionale Vlag: konstruksiebesonderhede |publisher=Flags of the World |accessdate=8 Oktober 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171121162851/https://flagspot.net/flags/br.html |archive-date=21 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die vlag se [[Vlagterminologie#Beskrywing van standaard vlagdele en -terme|hoogte]] is veertien modules en die breedte twintig, wat ’n verhouding van 7:10 is. Die afstand van die hoekpunte van die geel ruit na die rante van die vlag is een en sewe-tiendes van ’n module. Die blou skyf in die middel van die ruit het ’n radius van drie-en-’n-halwe modules. Die middel van die boë van die wit baan is twee modules na links van waar die verlengde vertikale midellyn van die skyf met die basis van die rand van die vlag kruis. Die radius van die onderste boog is agt modules en dié van die boonste boog is agt-en-’n-half modules. Die hoogte van die wit baan is ’n halwe module. Die leuse “Ordem e Progresso” word in groen letters geskryf. Die letter “''P''” lê op die vertikale deursnee van die skyf. Die letters van die woorde “Ordem” en “Progresso” is ’n derde van ’n module hoog. Die breedte van hierdie letters is drie-tiendes van ’n module. Die verbindende “''e''” se hoogte is drie-tiendes van ’n module hoog en ’n ¼-module breed. Die sterre is in vyf verskillende groottes: eerste, tweede, derde, vierde en vyfde groottes. Hulle word binne sirkels geteken waarvan die deursnee soos volg is: drie-tiendes van ’n module vir die eerste grootte, ’n ¼-module vir die tweede grootte, ’n vyfde van ’n module vir die derde grootte, ’n sewende van ’n module vir die vierde grootte en ’n tiende van ’n module vir die vyfde grootte. === Sterre === [[Lêer:Mapa das Constelações da Bandeira do Brasil.svg|duimnael|250px| {{Kolomme2 |Kolom1={{legend|#d40000|''[[Suiderkruis|Crux]]''}} {{legend|#ffcc00|''[[Skerpioen (sterrebeeld)|Scorpius]]''}} {{legend|#338000|''[[Suidelike Driehoek|Triangulum Australe]]''}} {{legend|#00d4aa|''[[Groot Hond (sterrebeeld)|Canis Major]]''}} {{legend|#ff0066|''[[Noordelike Waterslang|Hydra]]''}} |Kolom2={{legend|#0055d4|''[[Kiel (sterrebeeld)|Carina]]''}} {{legend|#ffffff|''[[Oktant (sterrebeeld)|Octans]]''}} {{legend|#cc00ff|''[[Maagd (sterrebeeld)|Virgo]]''}} {{legend|#ddff55|''[[Klein Hond (sterrebeeld)|Canis Minor]]''}}}}]] [[Lêer:Brazil flag stars.svg|duimnael|links|150px|Diagram van die konstellasies en sterre op die vlag of Brasilië]] <!--Professor Paulo Araújo Duarte of the Federal University of Santa Catarina, bears this out, saying "In truth, the creators of our republican flag intended to represent the stars in the sky at Rio de Janeiro at 8:30 in the morning on 15 November 1889, the moment at which the constellation of the Southern Cross was on the meridian of Rio de Janeiro and the longer arm [of the cross] was vertical." Another article, citing "O Céu da Bandeira (The Sky of the Flag)", by J.R.V. Costa, says the exact time was actually 08:37. This last article includes the designer of the flag's explanation of his intentions regarding the stars. According to [http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Leis/L5700.htm Brazil's national act number 5,700 of 1 September 1971], the flag portrays the stars as they would be seen by an imaginary observer an infinite distance above Rio de Janeiro standing outside the firmament in which the stars are meant to be placed. Thus Beta Crucis appears to the right of the constellation and Delta Crucis to the left, in mirror image of the way they actually appear in the sky (and, coincidentally, the way they appear on the Brazilian coat of arms). --> Die ster Spica is die enigste wat bo die wit baan is en simboliseer Brasiliaanse grondgebied in die noordelike halfrond (en die deelstaat Pará). Die [[Poolster|suidpoolster]], Sigma Octantis, is klein maar die enigste een in die lugruim van die [[Suidelike Halfrond]] wat stilstaan. Daarom verteenwoordig hierdie ster die [[Federale Distrik (Brasilië)|Federale Distrik]] in die Brasiliaanse Unie. Die vlag van Brasilië bevat 27 sterre wat die Brasiliaanse deelstate en die Federale Distrik verteenwoordig.<ref name=stars>{{pt}} {{cite web |first=Paulo Araújo |last=Duarte |title=Sterrekunde in die Brasiliaanse vlag | publisher=Universidade Federal de Santa Catarina |url=http://www.cfh.ufsc.br/~planetar/textos/astroban.htm |accessdate=9 Julie 2009 }}</ref> Die sterreteken van die suiderkruis is op die meridiaan (aangedui deur die getal 6 in die diagram). Onder dit is Polaris Australis (die suidpoolster), genommer 7, wat die Brasiliaanse Federale Distrik verteenwoordig. Die leuse kom voor op ’n wat naastenby ooreenstem met die [[sonnebaan]]. ’n Enkele ster lê bo die baan en verteenwoordig die groot noordelike deelstaat van Pará, wat wydsbeen oor die ewenaar lê. ’n Lys van konstellasies en sterre op die kaart: # [[Procyon]] (α [[Klein Hond (sterrebeeld)|Canis Minoris]]), # [[Groot Hond (sterrebeeld)|Canis Major]], met die grootste ster wat [[Sirius]] uitbeeld, # [[Canopus]] (α [[Kiel (sterrebeeld)|Carinae]]), # [[Spica]] (α [[Maagd (sterrebeeld)|Virginis]]) # [[Noordelike Waterslang|Hydra]] # [[Suiderkruis]] # [[Sigma Octantis]] (σ Octantis; suidpoolster) # [[Suidelike Driehoek]] # [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]], met die grootste ster wat [[Antares]] uitbeeld Die sterre wat op die vlag uitgebeeld word en die state war deur hulle verteenwoordig word is:<ref name="stars" /> <br clear=all /> {| class="wikitable" !Deelstaat !Ster !Konstellasie !Grootte<br /> (1=Grootste) |- |[[Amazonas (Brasilië)|Amazonas]] |Alpha Canis Minoris ([[Procyon]]) |Klein Hond |1 |- |[[Mato Grosso]] |Alpha Canis Majoris ([[Sirius]]) |Groot Hond |1 |- |[[Amapá]] |Beta Canis Majoris ([[Mirzam]]) |Groot Hond |3 |- |[[Rondônia]] |Gamma Canis Majoris ([[Muliphen]]) |Groot Hond |4 |- |[[Roraima]] |Delta Canis Majoris ([[Wezen]]) |Groot Hond |2 |- |[[Tocantins]] |Epsilon Canis Majoris ([[Epsilon Canis Majoris|Adhara]]) |Groot Hond |2 |- |[[Pará]] |Alpha Virginis ([[Spica]]) |Maagd |1 |- |[[Piauí]] |Alpha Scorpii ([[Antares]]) |Skerpioen |1 |- |[[Maranhão]] |Beta Scorpii ([[Beta Scorpii|Graffias]]) |Skerpioen |3 |- |[[Ceará]] |[[Epsilon Scorpii]] |Skerpioen |2 |- |[[Alagoas]] |Theta Scorpii ([[Sargas]]) |Skerpioen |2 |- |[[Sergipe]] |[[Iota Scorpii]] |Skerpioen |3 |- |[[Paraíba]] |[[Kappa Scorpii]] |Skerpioen |3 |- |[[Rio Grande do Norte]] |Lambda Scorpii ([[Shaula]]) |Skerpioen |2 |- |[[Pernambuco]] |[[Mu Scorpii]] |Skerpioen |3 |- |[[Mato Grosso do Sul]] |Alpha Hydrae ([[Alphard]]) |Noordelike Waterslang |2 |- |[[Acre (staat)|Acre]] |[[Gamma Hydrae]] |Noordelike Waterslang |3 |- |[[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]] |Alpha Crucis ([[Acrux|Ster van Magalhães]]) |Suiderkruis |1 |- |[[Rio de Janeiro (deelstaat)|Rio de Janeiro]] |Beta Crucis ([[Beta Crucis|Mimosa]]) |Suiderkruis |2 |- |[[Bahia]] |Gamma Crucis ([[Gacrux|Rubídea]]) |Suiderkruis |2 |- |[[Minas Gerais]] |[[Delta Crucis|Pálida]] |Suiderkruis |3 |- |[[Espírito Santo]] |[[Epsilon Crucis]] |Suiderkruis |4 |- |[[Rio Grande do Sul]] |[[Alpha Trianguli Australis]] |Suidelike Driehoek |2 |- |[[Santa Catarina]] |[[Beta Trianguli Australis]] |Suidelike Driehoek |3 |- |[[Paraná (deelstaat)|Paraná]] |[[Gamma Trianguli Australis]] |Suidelike Driehoek |3 |- |[[Goiás]] |Alpha Carinae ([[Canopus]]) |Kiel |1 |- |[[Federale Distrik (Brasilië)|Distrito Federal]] |Sigma Octantis ([[Polaris Australis]]) |Suidpoolster |5 |} <center>[[Lêer:Flag of Brazil (sphere).svg|border|680px]]</center> === Kleure === Die vlag se kleure word nêrens in ’n wetlike dokument gespesifiseer nie. Hier onder is benaderde kleure vir gebruik.<ref>{{pt}} {{cite web|url=http://www.presidencia.gov.br/presidenta/simbolos-nacionais/Bandeira%20do%20Brasil%20cdr.zip|title=Brasiliaanse vlag}}</ref> {| style="align:center;" class="wikitable" ! width=100|Kleurskema ! colspan=2 width=100|Groen ! colspan=2 width=100|Geel ! colspan=2 width=100|Blou ! colspan=2 width=100|Wit |- align=center | [[RGB-kleursisteem]] | style="background-color:#00A859"| | 0-168-89 | style="background-color:#FFCC29"| | 255-204-41 | style="background-color:#3E4095"| | 62-64-149 | style="background-color:white"| | 255-255-255 |- align=center | [[CMYK]] | style="background-color:#00A859"| | 100-0-100-0 | style="background-color:#FFCC29"| | 0-20-100-0-0 | style="background-color:#3E4095"| | 100-100-0-0 | style="background-color:white"| | 0-0-0-0 |- align=center | Heksadesimaal | style="background-color:#00A859"| | 00A859 | style="background-color:#FFCC29"| | FFCC29 | style="background-color:#3E4095"| | 3E4095 | style="background-color:white"| | FFFFFF |} == Ander vlae == === Vlootgeus === [[Lêer:Bandeira do Cruzeiro.svg|duimnael|150px|Vlootgeus]] Die Brasiliaanse vlootgeus is ’n reghoekige vlag (verhouding van 3:4) met 21 wit sterre op ’n donkerblou agterbrond. Die sterre is in ’n horisontale ry van 13 sterre en ’n vertikale kolom van 9 wat ortogonaal vertoon word.<ref>{{pt}} {{cite web |url=http://www.mar.mil.br/menu_v/cerimonial_mb/cerimonial.pdf |title=Seremoniële vlag |publisher=Marinha do Brasil |accessdate=9 Oktober 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100827031238/http://www.mar.mil.br/menu_v/cerimonial_mb/cerimonial.pdf |archive-date=27 Augustus 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> === Regeringsvlae === Die president en vise-president het ook hul eie vlae.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://flagspot.net/flags/br_pres.html |title=President en vise-president (Brasilië) |publisher=Flags of the World |accessdate=9 Oktober 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171127115023/https://flagspot.net/flags/br_pres.html |archive-date=27 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die presidentsvlag is donkergroen (verhouding van 2:3) met die Brasiliaanse wapenskild in die middel. Dit word gewoonlik gebruik by die president se amptelike woning, die Palácio de Alvorada, en die kantoor van die president, die Palácio do Planalto. Dit word ook as klein vlaggies op die president se ampsmotor gebruik. Die vise-presidentsvlag is ’n geel reghoekige vlag (verhouding van 2:3) met 23 blou sterre in ’n Sint Joriskruis met die land se wapenskild in die skildhoek. <center><gallery> Lêer:Flag President of Brazil.svg|Presidentsvlag. Lêer:Flag of the Vice President of Brazil.svg|Vise-presidentsvlag. Lêer:Flag of Minister of State (Brazil).svg|Staatsminister- en verdedigingsministersvlag. </gallery></center> === Voormalige vlae === Die onderstaande lys toon vlae wat in die verlede in Brasilië gebruik is.<ref>{{pt}} {{cite web |title=Geskiedkundige vlae van Brasilië |work=Exército Brasileiro |url=http://www.exercito.gov.br/01inst/Historia/bandhist/bandhist.htm |accessdate=11 Februarie 2013 |archive-date=14 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071214043705/http://www.exercito.gov.br/01inst/Historia/bandhist/bandhist.htm |url-status=dead }}</ref> <center><gallery> Lêer:Cross of the Military Order of Christ.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Militêre Orde van Christus (1332–1651) Lêer:Flag of Portugal sea (1500).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Koninklike familie (1500–1521) Lêer:Flag Portugal (1495).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Johan III van Portugal (1521–1616) Lêer:Flag Portugal (1616).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Iberiese Unie]] (1616–1640) Lêer:Flag of John IV of Portugal during the Restoration War.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Restorasie (1640–1683) Lêer:Flag Princes of Brazil.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Brasiliaanse Vorstedom (1645–1816) Lêer:Flag Peter II of Portugal.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Peter II van Portugal (1683–1706) Lêer:Flag John V of Portugal.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Johan V van Portugal (1707–1750) Lêer:Flag John V of Portugal with Order of Christ.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Koninklike familie (1600–1700) Lêer:Flag of the United Kingdom of Portugal, Brazil, and the Algarves.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Verenigde Koninkryk van Portugal, Brasilië en die Algarve]] (1816–1821) Lêer:Flag Kingdom of Brazil.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Koninkryk van Brasilië, in die Verenigde Koninkryk (1816–1821) Lêer:Flag Portugal sea (1830).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Grondwetlike Bewind (1821 – 18 September 1822) Lêer:Flag of the Kingdom of Brazil (18 september - 1 december 1822).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Brasiliaanse Koninkryk (18 September – 1 Desember 1822) Lêer:Flag of Brazil (1822–1853).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Eerste Brasiliaanse Ryk (1 Desember 1822–1853) Lêer:Flag of Brazil (1853-1889).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Eerste Brasiliaanse Ryk (1853–1889) Lêer:Flag of Brazil (1870–1889).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Tweede Brasiliaanse Ryk (1870–1889) Lêer:Flag of Brazil (November 1889).svg| {{FIAV|historical}} Voorlopige Vlag van die Republiek van die Verenigde State van Brasilië (15–19 November 1889) Lêer:Flag of Brazil (1889–1960).svg| {{FIAV|historical}} Eerste Vlag van die Verenigde State van Brasilië (19 November 1889 – 14 April 1960). Lêer:Flag of Brazil (1960–1968).svg| {{FIAV|historical}} Tweede Vlag van die Verenigde State van Brasilië (14 April 1960 – 28 Mei 1968). Lêer:Flag of Brazil (1968–1992).svg| {{FIAV|historical}} Eerste Vlag van die Gefedereerde Republiek van Brasilië (28 Mei 1968 – 11 Mei 1992). Lêer:Flag of Brazil.svg| {{FIAV|normal}} Tweede Vlag van die Gefedereerde Republiek van Brasilië (11 Mei 1992–huidig). </gallery></center> === Afgekeurde vlae === Die bekendste afgekeurde vlae word onder gelys.<ref>{{pt}} {{cite web |url=http://www.brasilrepublica.com/evolucaobandeira.htm |title=Projekte ter verandering van die Brasiliaanse vlag |publisher=BrasilRepública |accessdate=8 Oktober 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200605075834/http://www.brasilrepublica.com/evolucaobandeira.htm |archive-date=5 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Verskeie projekte is grootliks geïnspireer deur die groen-en-geel Imperiale Vlaf, terwyl ’n swart-wit-rooi patroon ook voorgestel is. Daardie kleure sou die meerderheid van die Brasiliaanse populasie verteenwoordig (rooi vir die [[Indiane]], wit vir die Europeërs en swart vir die Afrikane.<ref>MARTIUS, bl. 381</ref> <center><gallery> Lêer:Flag of Brazil (Julio Ribeiro's proposal).svg| {{FIAV|proposal}} Projek van [[Júlio Ribeiro]], 1888. Dit het uiteindelik die vlag van [[São Paulo (deelstaat)|São Paulo]] geword. Lêer:Flag of Brazil (Silva Jardim's proposal).svg| {{FIAV|proposal}} Projek van Antônio da Silva Jardim, 1890. Lêer:Flag_of_Brazil_(Baron_of_Rio_Branco's_proposal).svg| {{FIAV|proposal}} Projek van José Maria da Silva Paranhos, Jr., 1890. Lêer:Flag of Brazil (Valadão project).svg| {{FIAV|proposal}} Projek van Oliveira Valadão, 1892. Lêer:Flag of Brazil (Eurico de Góis' proposal, 1908).svg| {{FIAV|proposal}} Projek van Eurico de Góis, 1908. Lêer:Flag of Brazil (Wenceslau Escobar's proposal).svg| {{FIAV|proposal}} Projek van Wenceslau Escobar, 1908. </gallery></center> == Protokol == [[Lêer:Bandeiras06052007.jpg|duimnael|200px|Die vlag word tydens ’n maandelikse seremonie wat by die Praça dos Três Poderes in Brasília gehou word, vervang]] Die federale wet no. 5&nbsp;700 wat op 1 September 1971 uitgevaardig is, definieer die vlagprotokol in Brasilië.<ref>{{pt}} {{cite web |url=http://www.brasilrepublica.com/usobandeira.htm |title=Gebruik van die Nasionale Vlag |publisher=Brasil República |accessdate=15 Junie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503042956/http://www.brasilrepublica.com/usobandeira.htm |archive-date=3 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Protocol">{{pt}} {{cite web |url=http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Leis/L5700.htm |title=Wet 5,700 van 1 September 1971 |publisher=Presidência da República |accessdate=9 Oktober 2010 }}</ref> Die vlag moet op ’n permanente basis by die [[Praça dos Três Poderes]] in [[Brasília]] vertoon word. Die vlag moet ook daagliks by die presidensiële paleise ([[Palácio do Planalto]] en [[Palácio da Alvorada]]); die ministeries, Nasionale Vergadering, die Hoogste Federale Tribunaal, die Hooggeregshof, die setels van die uitvoerende, wetgewende en regsprekende takke, diplimatieke sendings, Federale, staats- en plaaslike instellings en koopvaardy-eenhede gehys en gestryk word. Wanneer ’n vlag nie meer geskik is om gebruik te word nie, moet dit na ’n militêre fasiliteit gestuur word sodat dit tydens ’n spesiale seremonie op 19 November (Vlagdag) gebrand kan word. Die vlag moet halfstok gehang word wanneer die president ’n amptelike rouklag beveel. Daarmee saam mag staats- en plaaslike regerings amptelike rouklagte beveel met die afsterwe van ’n burgemeester of goewerneur. Wanneer die vlag halfstok hang moet dit eers tot bo-aan die vlagpaal en weer terug na die halfstokmerk gehys word voordat dit verder gehys of gestryk word. Wanneer die vlag in ’n prosessie gedra word, moet ’n swart lint van crêpe aan die punt van die paal vasgemaak word. Buitelandse vlae mag slegs vertoon word met ’n Brasiliaanse vlag aan die regterkant van die buitelandse vlag. Die enigste uitsonderings is wanneer die buitelandse vlag in ’n ambassade of konsulaat vertoon word en wanneer sportlui tydens ’n prysuitdelingseremonie beloon word. Wanneer veelvuldige vlae gelyktydig gehys of gestryk word, moet die Brasiliaanse vlag die eerste wees om die bopunt van die vlagpaal te bereik en weer die laaste wees om die onderkant van die vlagpaal te bereik. === Opvou === {| class="wikitable" !Fase!!Beskrywing!!Voorbeeld |- !Eerste |Die boonste helfte van die vlag se hoogte word in die agterkant gevou. | rowspan="4" style="text-align:center;"|[[Lêer:Flag of Brazil (folding).gif|duimnael|150px]] |- !Tweede |Dit gaan voort deur die vlag se onderste helfte in die agterkant te vou totdat die meeste van die blou skyf en die wit baan na bo wys. |- !Derde |Die vlag word dan in drie dele langs die wydte af gevou , met die wapperkant en vlagpaalkant wat ook in die agterkant gevou word sodat die blou skyf en wit baan na bo wys. |} === Vlaglied === [[Lêer:Brazilian Flag Anthem.ogg|regs]] [[Lêer:Praça dos Três Poderes - DSC00272.JPG|duimnael|Brasilië se grootste vlag in [[Brasília]]]] [[Lêer:Troca da bandeira na Praça dos Três Poderes, 5 de agosto de 2007.jpg|duimnael|Die vlag word by die Praça dos Três Poderes gehys]] <!--{{listen |filename=Brazilian Flag Anthem.ogg |title=Sang |description=Die Brasiliaanse Vlaglied uitgevoer deur die koor van die Brasiliaanse Leër.<ref>{{pt}} {{cite web |url=http://www.dominiopublico.gov.br/pesquisa/ResultadoPesquisaObraForm.do?first=50&skip=0&ds_titulo=&co_autor=&no_autor=&co_categoria=5&pagina=1&select_action=Submit&co_midia=3&co_obra=&co_idioma=1&colunaOrdenar=null&ordem=null |title=Loflied aan die Nasionale Vlag – Koraal (Brasiliaanse Leër) |publisher=Dominiopublico.gov.br |accessdate=10 Oktober 2010 }}</ref> |format=[[Ogg]]}}--> Die Brasiliaanse Vlaglied (''Hino à Bandeira Nacional'') is ’n lofsang wat opgedra is aan die vlag van Brasilië. Dit word gewoonlik op 19 November (Vlagdag) opgevoer. Die teks is geskryf deur die digter [[Olavo Bilac]] en die musiek is gekomponeer deur [[Francisco Braga]].<ref name="Hino">{{pt}} {{cite web |url=http://www.exercito.gov.br/01inst/Hinoscan/bandeira.htm |title=Loflied aan die Nasionale Vlag |publisher=Exército Brasileiro |accessdate=10 Oktober 2010 |archive-date=12 Junie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612081045/http://www.exercito.gov.br/01inst/Hinoscan/bandeira.htm |url-status=dead }}</ref> {| | {| | style="vertical-align:top; width:350px;"| Die '''Hino à Bandeira Nacional'''<ref name="Hino" />{{-}} |- | style="vertical-align:top; width:350px;"|<center>Salve lindo pendão da esperança!{{-}}Salve símbolo augusto da paz{{-}}Tua nobre presença à lembrança{{-}}A grandeza da Pátria nos traz.{{-}}{{-}}'''Chorus'''{{-}}Recebe o afeto que se encerra{{-}}em nosso peito juvenil,{{-}}Querido símbolo da terra,{{-}}Da amada terra do Brasil!{{-}}{{-}}Em teu seio formoso retratas{{-}}Este céu de puríssimo azul,{{-}}A verdura sem par destas matas,{{-}}E o esplendor do Cruzeiro do Sul.{{-}}''(Chorus)''{{-}}{{-}}Contemplando o teu vulto sagrado,{{-}}Compreendemos o nosso dever,{{-}}E o Brasil por seus filhos amado,{{-}}poderoso e feliz há de ser!{{-}}''(Chorus)''{{-}}{{-}}Sobre a imensa nação brasileira,{{-}}Nos momentos de festa ou de dor,{{-}}Paira sempre sagrada bandeira,{{-}}Pavilhão da justiça e do amor!{{-}}''(Chorus)'' |} | {| | style="vertical-align:top; width:350px;"| Vertaling: '''Brasiliaanse Vlaglied'''{{-}} |- | style="vertical-align:top; width:350px;"|<center>Heil, pragtige vaandel van hoop!{{-}}Heil, Augustus simbool van vrede!{{-}}U ewige teenwoordigheid in ons gedagtes{{-}}bring die grootsheid van die moederland.{{-}}{{-}}'''Koor'''{{-}}Ontvang die ingeslote liefde{{-}}in ons jeugdige bors,{{-}}Geagte simbool van die land,{{-}}Van die geliefde land Brasilië!{{-}}{{-}}In u pragtige boesem, portrette{{-}}Van hierdie lug van suiwerste blou,{{-}}Die groenheid van hierdie woude,{{-}}En die prag van die Suiderkruis.{{-}}''(Koor)''{{-}}{{-}}In die aanskoue van u heilige skadu,{{-}}Verstaan ons ons plig,{{-}}En Brasilië, gelief deur haar kinders,{{-}}Sal magtig en gelukkig wees!{{-}}''(Chorus)''{{-}}{{-}}Oor die grootse Brasiliaanse nasie,{{-}}In tye van voorspoed en verdriet,{{-}}Wapper altyd die heilige vlag,{{-}}Tent van reg en liefde!{{-}}''(Koor)'' |} |} == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Brazil|Vlae van Brasilië}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/br.html Brasilië] by ''Flags of the World''. * {{pt}} [http://www.on.br/glossario/alfabeto/b/bandeirabrasil.html Vlag van Brasilië] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120422022450/http://www.on.br/glossario/alfabeto/b/bandeirabrasil.html |date=22 April 2012 }} * {{pt}} [http://www.brasilrepublica.com/bandeira.htm Vlag van Brasilië] * {{pt}} [http://www.brasilrepublica.com/bandeirashistoricas.htm Historiese vlae van Brasilië] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Brazil|title=Flag of Brazil|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Mei 2019}} {{SAmerikavlae}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of Brazil}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale simbole van Brasilië]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Brasilië]] qjevhf54afal1qsdcbrwx2h4nuvgp9m 0 39844 2913151 2632258 2026-06-22T19:23:08Z Jcb 223 2913151 wikitext text/x-wiki Die term '''veranderingsbestuur''' ([[Engels]]: ''change management'') verwys na alle take, maatreëls en aktiwiteite in verband met omvattende en verreikende veranderings in 'n organisasie wat deur middel van nuwe strategieë, strukture, stelsels, prosesse of gedragskodes bewerkstellig word. == Historiese ontwikkeling van veranderingsbestuur == Moderne teorieë op die gebied van veranderingsbestuur het hulle oorsprong in die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] organisasie-ontwikkeling van die 1930's. Twee navorsers, Roethlisberger en Mayo, het destyds eksperimente in verband met prestasieverhoging in aanlegte van die maatskappy ''Western Electric'' uitgevoer. Uit die ondersoek het dit geblyk dat die prestasie van medewerkers sterker deur die aandag, wat aan hulle geskenk is, beïnvloed is as deur pogings om hul werkstoestande te verbeter. Kurt Lewin het in die veertigerjare van die 20ste eeu verdere ondersoek oor dié onderwerp gedoen. Die sogenaamde pionierteorie, wat hy in 1947 en 1958 ontwikkel en aan die publiek bekend gestel het, het in die bestek van die organisasieteorie met die 3-fase-model 'n algemene beskrywing van die verskillende fases tydens 'n veranderingsproses gelewer.<ref>Kurt Lewin (1947): ''Frontiers in group dynamics''. In: ''Human Relations'', 1, bl. 5-41</ref> == Basiese terme en beginsels == * '''Organisasie-ontwikkeling''' (Engels: ''Organization Development'', ''Planned Change'') verwys na "beplande verandering" in die verskillende afdelings van 'n organisasie wat op middel- en korttermyn plaasvind. Met ontwikkeling as die hoofbeginsel van verandering val die klemtoon op die strukture, mense en die bestuurskultuur van 'n organisasie. Die konsep skenk sowel aandag aan harde faktore soos strukture, finansies en bestuurstelsels asook sagte faktore soos kommunikasie, leierskap en samewerking. Aktiewe deelname van bestuursleiers en medewerkers by die veranderingsproses word bevorder, en daar word aandag geskenk aan alle soorte konflikte en weerstand in verband met die implementering van verandering om konstruktiewe oplossings te ontwikkel. Medewerkers word voortlopend opgelei om alle veranderingsprosedures te kan volg. Met die vinnige maatskaplike, ekonomiese en sosiale veranderinge wat deesdae plaasvind word hierdie klassieke konsep tans net in enkele gevalle toegepas.<ref>Klaus Doppler en Christoph Lauterburg: ''Change Management. Den Unternehmenswandel gestalten''. Frankfurt/New York: Campus Verlag 2008, bl. 100</ref> * '''Veranderingsbestuur''' is 'n moderne versamelterm vir veranderings in organisasies wat op kort- tot middeltermyn plaasvind, maar verwys nie na 'n spesifieke strategie nie. Hierby word die klemtoon op uitbesteding, herstrukturerings, ekonomiese herstel, kostebesparings-programme en die optimalisering van sakeprosesse gelê. Veranderings word dikwels onder hoë tydsdruk toegepas, en groot maatskappye maak gewoonlik gebruik van professionele dienste wat deur konsultasiemaatskappye aangebied word. Die tegnokratiese manier van verandering, wat deur konsultante toegepas word, neem gewoonlik ekonomiese belange as grondslag, sodat soms [[kollaterale skade]] in die kulturele sfeer en op personeelvlak berokken word.<ref name="d100">Doppler/Lauterburg (2008), bl. 100</ref> * '''Algehele transformasie''' raak die markposisionering, sake-velde, strukture en sakekultuur van 'n onderneming en word gewoonlik slegs deur 'n oorheersende en charismatiese leierspersoonlikheid toegepas. Voorbeelde van maatskappye of bedrywe wat algehele transformasie ondergaan het sluit byvoorbeeld ''General Electric'' en die [[Switserland|Switserse]] horlosiesbedryf in, met leiersfigure soos Jack Welch, Nicolas Hayek en Lee Iacocca.<ref name="d100" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] gxv9arq0s3d1n0f7bx4jvvagp318od7 0 40349 2913178 2390807 2026-06-22T21:35:25Z Jcb 223 2913178 wikitext text/x-wiki Die term '''Die Vlaamse Beweging''' dui meestal op die emansipasie van die Vlaamse volk. Soms egter word onder '''Vlaamse Beweging''' ook die '''Vlaamse Taalbeweging''' verstaan. Die '''Vlaamse Taalbeweging''' was egter 'n poging om [[Vlaams]] van [[Nederlands]] te skei. Die [[Afrikaanse Taalbeweging]] het die Vlaamse Taalbeweging as 'n voorbeeld beskou. Die Afrikaanse Taalbeweging het aanvaar dat Vlaandere ook 'n eie koers sou vaar op taalgebied en dat die Vlaminge ook suksesvol sou wees in die verwerwing van 'n eie inheemse kultuurtaal: [[Vlaams]]. == Taaleenheid == Sedert die instelling van die '''Grote Raad''' in [[1445]] het die Lae Lande 'n eenheid gevorm.<ref>V. Walgrave: Onze Vlaamse Volksbeweging: Tielt: Lannoo, 1949, bl. 93.</ref> Maar gedurende [[1648]] vind die definitiewe politieke skeiding plaas tussen België en Nederland, nadat Nederland sy onafhanklikheid van Spanje verkry het. Die twee gebiede sou van mekaar geskei bly, tot en met die val van Napoleon in [[1814]], toe België en Nederland weer verenig kon word onder koning Willem I, as '''Het Verenigd Konkinkrijk der Nederlanden'''. As gevolg van die emigrasie van Vlaamse intellektuele na Nederland, het Vlaandere op intellektuele sowel as ekonomiese terreine, swak begin presteer. == Oostenrykse Tyd == In [[1715]] neem [[Oostenryk]] die gesag oor in [[België]]. België het toe nog onder Spaanse gesag gestaan. In die tyd het Frans 'n baie belangrike rol gespeel as taal van die adel. Maar 'Vlaams' was wel nog gebruik in die plaaslike besture van Vlaandere en Brabant. Dit is ook in die '''Hoge Raad''' (Parlement) gebruik, en ook in die gereghowe.<ref>L. Picard: Evolutie van de Vlaamse Beweging van 1795 tot 1950, De oorsprong van de Verfransing. Antwerpen: Standaard-Boekhandel, 1963, bl. 53.</ref>) 'Vlaams' was ook die onderwystaal en tydens die periode sou Jan des Roches 'n belangrike rol speel op die gebied van die Nederduitse taal in Vlaandere. Des Roches skryf onder andere gedurende [[1761]] sy ''Nieuwe nederduytsche Spraek-konst'', en in [[1769]] 'n woordeboek: ''Nouveau dictionnaire françois-flamand et flamand-françois'', wat tot in [[1830]] herdruk is.<ref>J. Vercoullie: De Taal de Vlamingen. Brugge: de Centrale Boekhandel. 1925, bl. 70.</ref> In al sy werke gebruik hy die Antwerpse dialek as norm, en sedert [[1777]] word ook die onderwys in Vlaandere gebaseer op die norme van Des Roches, wat spelling en spraakkuns betref. Des Roches sou dan ook bekend staan as die grondlegger van die ''Nieuwe-Belgisch-Vlaemsche'' spelling.<ref>W. Couvreur: Een Nederlandse brief van Jan de Roches aan Frans Mols en Jan Grangé. Taal en Tongval, jaargang 23, 68-76. 1971, bl. 69.</ref> Nederland en Vlaandere hanteer nou elkeen sy eie spelling en eie grammatika. 'Vlaams' skei van 'Nederlands' en ontstaan hier twee onafhanklike tale. == Die Franse tyd == In [[1794]] word België deel van Frankryk onder Napoleon. Napoleon sou 'n kragtige verfransingspolitiek toepas. Gedurende die tyd het Vlaandere vinnig verfrans. Franse amptenare, onderwysers, regters en advokate het die land binnegestroom, en Nederlands was verbode verklaar. Alle moontlike maatreëls is getref om Nederlands in Vlaandere uit te roei. Nederlands is uit die stadsbestuur, gereg en die leer verban. Daarby is die Nederlandstalige pers ook vervolg. Selfs die groot stede Gent, Antwerpen en Brussel, waar die stadsbesture Nederlands gebruik het, was verplig om slegs Frans te gebruik.<ref>J. Vercoullie: De Taal de Vlamingen. Brugge: De Centrale Boekhandel, 1925, bl. 73.</ref> Tog was daar ten minste een ligpuntjie: Die laer onderwys kon in 'Vlaams' gegee word, maar die gehalte van die onderwys was beroerd, en die meeste van die onderwysers kon hul eie taal slegs met groot moeite onderrig. == Die Hollandse tyd == Nadat Napoleon verslaan is, is België (inklusief Luxemburg) met Nederland verenig onder koning Willem I, onder ''Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden''. Willem I sou dieselfde beleid as die Franse volg, naamlik, één land, één taal.<ref>A. de Jonghe: De Taalpolitiek van koning Willem I in de Zuidelike Nederlanden (1814–1830). Sint-Andries-bij-Brugge: Uirgeverij J.Darthet, 1967, bl. 44.</ref> Vir dié Verenigde Koninkryk moes die taal Nederlands wees, en het hy ook gehoop om mettertyd die Waalse en Duitse gebiede vir die Nederlandse taal te wen, deur die invoering van Nederlands as vak in alle skole van die Ryk.<ref>A. de Jonghe: De Taalpolitiek van koning Willem I in de Zuidelike Nederlanden (1814–1830). Sint-Andries-bij-Brugge: Uirgeverij J.Darthet, 1967, bl. 155.</ref> Die vreugde oor die verwerping van Franse gesag in veral Vlaandere was groot. Baie Vlaminge het die eenmaking met Nederland verwelkom. == Taaleenheid herstel == Die koning het nie op hom laat wag nie, reeds op die 1ste Oktober [[1814]] is besluit dat alle openbare aktes in Nederlands moes wees in die Vlaamse provinsies van België. Vanaf 15 September [[1819]] is deur die regering besluit dat Nederlands die landstaal sou wees in dié provinsies, betreffende die openbare bestuur, die gereg, die bankwese en die krygswese. Op 26 Oktober [[1822]] word dit ook op Brussel en Leuven van toepassing gemaak. Vanaf 1 Januarie [[1823]] was Nederlands die enigste taal wat in vermelde funksies gebruik kon word. Bitter min staatsamptenare was toe in staat om Nederlands te gebruik. Hierdie besluit lei egter tot groot ontevredenheid, veral aangevuur deur Walloniërs wat oral in Vlaandere die staatsdiensposte gevul het, maar ook Vlaminge self. Baie Vlaminge het die Nederlands van Nederland nie geken nie, en het selfs voorstanders van die taalhereniging tussen België en Nederland, die gesproke taal van Nederland nog nooit eens gehoor nie.<ref>P. van de Craen & R. Willemyns: The standardization of Dutch in Flanders. International Journal of the sociology of Language 73,45-64, 1988, bl. 51</ref> Daar was baie Vlaminge wat graag weer die twee Nederlande verenig wou sien en baie het ook geglo dat hulle die Nederlandse taal "magtig" was, maar "bij het eerste contact met de Hollanders al voelden, dat zij de taal toch eigenlijk maar zeer slecht kenden".<ref>L. Picard: Evolutie van de Vlaamse Beweging 1795 tot 1950, De Oorsprong va de verfransing. Antwerpen: Std Boekhandel, 1963, bl. 101.</ref> == Onmin oor taaleenheid == Taaldiskussies het op hoë vlak uitgebreek. Een van die vele stemme wat opgegaan het ten gunste van die éénheidstaal in die nuwe koninkryk, was die van priester Leo de Foere. Gedurende [[1815]] laat hy hom heftig uit teen Frans, en bepleit hy noue aansluiting by die taal van Nederland, want "beyde die taelen hebben in hunne natuer niets verschillig en koomen onder de gemeene benaeming van Nederduytsche Tael"<ref name="v167">C.G.N. de Vooys: Geschiedenis van de Nederlandse taal. Groningen: Wolters-Noordhoff, 1970, bl. 167.</ref> L. de Foere het die eenheid tussen 'Vlaams' en 'Hollands' beklemtoon, en gemeen dat dit twee dialekte van dieselfde taal 'Nederduits', was. Oor die verskille tussen Vlaams en Hollands meen hy, dit is "geen wezenlyke maer toevallige verscheydenheden.<ref>T.J. Suffeleers: Taalverzorging in Vlaanderen, Een Opinie-geschiedenis. Brugge: Uitgeverij Orion, 1979, bl. 18.</ref> Maar daar was ook teenstand. 'n Advokaat, P.J. Barafin, het in [[1815]] betoog dat Vlaams en Hollands twee verskillende tale geword het, wat uitspraak, spelling, woordeskat en styl betref.<ref>T.J. Suffeleers: Taalverzorging in Vlaanderen, Een Opinie-geschiedenis. Brugge: Uitgeverij Orion, 1979, bl. 18.</ref> Volgens die skrywer Behaegel was daar diepgewortelde verskille (paard i.p.v. peird, staart i.p.v. steirt, vaardig i.p.v. veirdig...), wat "gevestigd op den hollandschen en vlaemschen tongval, de uytspraek der beschaefdste en geoefendste van elke landstreek zynde, voór het tegenwoordig, aen geene vereeniging onderhevig zyn".<ref>T.J. Suffeleers: Taalverzorging in Vlaanderen, Een Opinie-geschiedenis. Brugge: Uitgeverij Orion, 1979, bl. 19.</ref> 'n Samesmelting tussen die twee 'tale' was vir Behaegel onhaalbaar. J.F. Willems wat 'n vurige voorstander was van taaleenheid tussen Nederland en België, was bewus daarvan dat daar groot verskille in die taalgebruik tussen Noord en Suid was. Hy meen dat veral die onderontwikkelde plattelanders in die Suide daarvan oortuig was dat Hollands werklik 'n ander taal, 'n vreemde taal was, ewe onverstaanbaar as Hoogduits".<ref>T.J. Suffeleers: Taalverzorging in Vlaanderen, Een Opinie-geschiedenis. Brugge: Uitgeverij Orion, 1979, bl. 23.</ref> Willems was aanvanklik nie gelukkig daarmee dat die Hollandse taal volledig deur die Suide oorgeneem moes word nie, want die glorieryke verlede toe Wesvlaams 'n dominerende rol in die Nederlande gespeel het, het nog vars in die geheue gelê. Hy skryf gedurende [[1820]]: "Het oude Vlaemsch, dat eertyds evenzeer in de noordelyke als in de zuidelyke Provincien de wet gaf, moet onderdoen voor een dialect, hetwelk nu pas vyftig jaren den naem van Hollandsch heeft mogen dragen".<ref>T.J. Suffeleers: Taalverzorging in Vlaanderen, Een Opinie-geschiedenis. Brugge: Uitgeverij Orion, 1979, bl. 25.</ref> Maar 'n eie taal vir Vlaandere was egter vir Willems onaanvaarbaar. Hy het aanhoudend gewaarsku teen pogings om in Vlaandere ''een byzonder taeltjen'' te probeer skep, wat volgens hom nie bestand sou wees teen Frans nie".<ref>T.J. Suffeleers: Taalverzorging in Vlaanderen, Een Opinie-geschiedenis. Brugge: Uitgeverij Orion, 1979, bl. 29.</ref> == Onweerswolke stapel op == Om die onkunde en weerstand in België teen Nederlands te breek, is deur die nuwe regering besef dat deeglike volksonderwys onontbeerlik was. Die nuwe regering span alle kragte in om die onderwys in Vlaandere te vernederlands. Aan die universiteite word Nederlanders ingevoer, en te Lier word 'n opleidingsentrum vir onderwysers gevestig. Vanuit [[Leuven]] word 'n brosjure versprei, getiteld: ''Over het Herstel en de Invoering der Nederlandsche taal''. By alle ander onderwyskolleges, en ook op die gebied van laer onderwys word ingrypende maatreëls getref om die Vlaminge te vernederlands."<ref name="v167" /> Maar die uitkoms was teleurstellend. Byna niemand was opgewonde oor die koms van die Nederlandse taal nie. Die Franssprekende Belge het Nederlands as 'n minderwaardige taal beskou, en wou Frans as kultuurtaal ten alle koste probeer behou. Die Vlaamse elite het hewig weerstand gebied teen die invoering van Nederlands, maar daar was ook teenstand in sommige volkskringe, "waar men het stijve, boekachtige Hollands niet gelijk wenste te stellen met de inheemse Vlaamse omgangstaal"<ref>C.G.N. de Vooys: Geschiedenis van de Nederlandse taal. Groningen: Wolters-Noordhoff, 1970, bl. 166.</ref> Die gewone Vlaming was arm, en sy spreektaal het geen statuswaarde gehad nie. "Zij voelde zich tegenover de Hollandse ambtenaren van Willem I gelijkwaardiger wanneer zij de Franse standaardtaal gebruikte"<ref>P.H. van de Plank: Taalsociologie, een inleiding tot de rol van taal in het maatschapplijk verkeer. Muiderberg: Dick Coutinho, 1985, bl. 160</ref> Daarby het talle Vlaamse katolike priesters Hollands beskou as 'gevaarlijk werktuig der ketterij'. == Nederland en België skei == Taal word nou met godsdiens in verband gebring. 'Hollands' word beskou as 'protestants'. Vlaams as 'n katolieke taal. Die verset teen die invoering van Nederlands in België het bly toeneem. Die ontevredenheid het so groot geword, dat daar in [[1829]] selfs 'n petisie, teen die gebruik van Nederlands in Vlaandere, aan die regering voorgelê is. As gevolg van toenemende druk, is op 4 Julie [[1830]] deur 'n Koninklike Besluit die taalreëling ongedaan gemaak, maar 'n Belgiese volksopstand was reeds op hande. Koning Willem I het militêr probeer ingryp, maar die gort was gaar. België word in [[1830]] 'n onafhanklike staat. == Die spellingsoorlog == Nadat België sy onafhanklikheid van Nederland verkry het, het die Vlaminge met 'n taalprobleem gesit. Welke spellingsnorm moet in die Suide geld? Dit het aanleiding gegee tot die sogenaamde spellingsoorlog, maar in werklikheid het dit om meer gegaan as net spelling. Dit het gegaan om die taalvorm en was daar 3 opsies, naamlik die taalnorme van Nederland behou soos voor die Belgiese onafhanklikheid, of aansluiting probeer soek na die ou Des Roches spelling en grammatika, of 'n eie inheemse Vlaamse taal standaardiseer. Die regering het die publiek gevra om taalvoorstelle in te stuur. 'n Kommissie van sewe lede (drie Vlaminge, drie Brabanders, en een Limburger), onder leiding van Willems, sou die voorstelle bestudeer. P. Behaegel het sy 'vlaemsche spelkunst' voorgedra. Behaegel het die kommissie egter gewantrou, en was die bedoeling van die kommissie volgens hom, "geheel ons vlaemsch allengskens naer het hollandsch te vervormen".<ref>T.J. Suffeleers: Taalverzorging in Vlaanderen, Een Opinie-geschiedenis. Brugge: Uitgeverij Orion, 1979, bl. 29.</ref> Behaegel wou 'n eie inheemse Vlaamse taal vir die Vlaminge tot stand sien kom. Die kommissie het die voorstelle van Behaegel egter verwerp en omdat daar nie ander betekenisvolle voorstelle was nie, het die kommissie toe self 'n spellingsreëling uitwerk en is dit bekend gemaak in [[1839]]. Hierdie spelling was egter vir alle praktiese doeleindes Nederlands en is op 11 Oktober [[1841]] as spellingsnorm aanvaar in die onderwys. Op 1 Januarie [[1844]] is die spelnorm deur 'n Koninklike Besluit amptelik bekragtig. Op 21 November [[1864]] word die spelling van De Vries en Te Winkel in België amptelik aanvaar, en in Nederland in [[1883]] wat beteken het dat taaleenheid volledig bereik was. Een man het hier sterk leiding geneem en dit was Jan Frans Willems. Hy het sy opponente daarvan oortuig dat daar net een moontlikheid was en dit was dat "alleen een algemeen beschaafd-Nederlands, als kultuurtaal, zich met gezag tegenover het Frans zou kunnen doen gelden",<ref>C.G.N. de Vooys: Geshiedenis van de Nederlandse Taal, in hooftrekken geschetst. Den Haag: J.B. Wolters uitgevers-maatscappij, 1931, bl. 164</ref> en hy wou die taal van Vlaandere maar so na aan Nederlands hou, as wat maar moontlik kon. Hiermee was die taaleenheid tussen Nederland en Vlaandere vir alle praktiese doeleindes herstel. == Na 1844 == Die verfransing van België het met die afskeiding van Nederland weer op dreef gekom. Die Franse het Nederlands geminag en ''Vlaams'' selfs gehaat. Die amptelike taal in België was Frans en die Vlaminge moes nou sonder die hulp van Nederland opkom vir hulle taal. Tog het die Vlaamse Beweging sukses geboek. In [[1866]] word Antwerpen die eerste Belgiese stad waar Frans vervang is met "Vlaams" as bestuurstaal. Vanaf [[1873]] is Nederlands in strafsake toegelaat, en in [[1878]] kon dit deur die owerheid gebruik word. Nederlands is eers weer in [[1883]] in die onderwys toegelaat. Die wette is egter nie goed toegepas nie. In [[1930]] is 'n aantal taalwette aangeneem wat vir die eerste keer behoorlik toegepas is. Die universiteit van [[Gent]] is ook vervlaams na vele vorige mislukte poginge. In [[1932]] het die laer- en hoërskool onderwys vir Vlaminge in Vlaandere eentalig Nederlands geword en in [[1935]] is 'n taalwet aangeneem wat bepaal het dat die howe die Vlaminge in hul eie taal moes verhoor en vonnis, anders kan die vonnis nietig verklaar word. In [[1962]] is die taalgrens wetlik vasgelê en in [[1963]] is besluit dat die streektaal die onderwystaal sou word en dat Franssprekendes hulle taalregte in laer- en hoërskole in Vlaandere sou verloor. Brussel sou 'n tweetalige stad word en waar moedertaalonderrig verpligtend gemaak is. Vanaf [[1963]] is België definitief in vier taalgebiede verdeel, naamlik: 'n Nederlandse, Franse, Duitse en tweetalige Brussel. Die universiteite van Brussel en Leuven was nog onopgelos. Die Franse gedeelte van die Katolieke Universiteit Leuven het selfs aan uitbreiding gedink, maar na 'n tydperk van gewelddadige betogings het die Franstalige deel in [[1968]] na [[Wallonië]] verhuis. Die Université Libre de Bruxelles is gedurende [[1969]] in twee outonome universiteite verdeel, met die Vrije Universiteit Brussel as Nederlandstalige kampus. == Taalpartikularisme == Die term '''taalpartikularisme''' dui op die afskeiding van Nederlands. In Vlaandere was in die verlede talle oproepe gedoen van Vlaminge om van die Nederlandse taal te skei en 'n eie inheemse taal in te voer. Na die onafhanklikheid van België het 'n aantal persone na vore getree wat taalskeiding met Nederlands bepleit het. Vir hulle was die landsgrens ook die taalgrens. Veral een persoon was teen enige skeiding op taalgebied en dit was J.F. Willems. Teenoor hom het priesters en skrywers gestaan soos, L. de Foere, P. Behaegel, van Daele, Gezelle, Bôn, Duclos, De Bo, ens., wat 'n taalskeuring bepleit het. Te Brussel is selfs 'n onderneming gestig onder die naam "Vaderlandsliefde", wat 'n blad uitgegee het met die naam "De Waeren Belg" om elke vorm van Hollandse spelling te bestry. In die suide van Wes-Vlaandere het die Ieperse dokter, Van Daele, gedurende 1805–1806 'n tydskrif "Tyd-Verdryf" uitgegee, waarin hy sy voorkeur gegee het aan Wesvlaams as die werklike moedertaal van die streek, want "het Hollandsch en Brabantsch zijn te ver afgeweken van de rechtschapene Tael-wetten".<ref>C.G.N de Vooys: Geschiedenis van de Nederlandse taal. Groningen: Wolters-Noordhoff, 1970, bl. 164.</ref> Volgens Van Daele was "Der Hollanderen uytspraek gelykt meer aen een jammerende gesang, als aen een mannetael". Gudio Gezelle (1830–1899) was egter een van die voorste stryders van 'n onafhanklike taal 'Vlaams'. Gezelle het 'n Wesvlaams geskryf en die taal gepropageer as die "eie-taal" van die Vlaminge: die taal met 'n nostalgiese verlede. Aan Nederlands het hy 'n hekel gehad. Daarby het Nederlands volgens hom 'n protestantse, en dus 'n ketterse beeld uitgestraal, wat as 'n bedreiging vir die katolisisme gesien is. So skryf hy onder andere: "Ik ben geheel zeker dat de tijd allengskens gekomen is dat wijlieden, al te maal katholieke nederlanders, behooren op malkaar te steunen, liever als voortdurend naar het half joodsch, half heidensch Hoog-Holland te gaan om steun en goedkeuring".<ref>R. van Sint-Jan: Het West-Vlaamsch van Guido Gezelle. Antwerpen: De Sikkel, bl.18.</ref> Vir Gezelle was die Hollandse taal 'n wangeskape 'bastaardtaal' en 'n mengtaal. Hy skryf dat selfs geleerde mense toegee dat Nederlands "zoo min tot de saksische als tot de zuiver frankische tongvallen van het nederduitsch behoort. Het is geen zuivere tongval, maar een mengelmoes van friesch en nederduitsch, van brabantsch, vlaamsch, nederrijnsch, saxensch, ja tot joodsch, indisch en maleisch toe".<ref>M. van de Plas: Mijheer Gezelle; Biografie van 'n priester-dichter (1830–1899). Tielt: Lannoo, 1990, bl. 364.</ref>'Vlaams' daarenteen was 'n ''suiwer'' en ''smetvrye'' taal. Vir Gezelle was die poging om taaleenheid tusen België en Nederland te bewerkstellig tot mislukking gedoem. Dié taaleenheid het hy 'n "groot ongeluk en besmettelijke kanker" genoem, wat "taalkundig, volks-, en zielkundig gesproken, eene dwaasheid" sou wees, indien dit deurgevoer sou word. Dit sou verder op niks anders neergekom het nie, as 'n "schijneenheid der papieren taal."<ref>R. van Sint-Jan: Het West-Vlaamsch van Guido Gezelle. Antwerpen: De Sikkel, bl.21.</ref> "Beskaafde Hollands" het vir Gezelle geen teken van "beskawing" gedra nie. Dit was gewoon 'n "papiertaal". 'n Taal wat by dokumente en amptelike stukke tuishoort, en "geen onmiddellijke verbinding meer had met het volk".<ref>M. van de Plas: Mijheer Gezelle; Biografie van 'n priester-dichter (1830–1899). Tielt: Lannoo, 1990, bl. 364.</ref> Gezelle het die propagering van Nederlands in België beskou as 'n "verhollandsing van het volk". Tog het Gezelle 'n droom gehad. Hy het gehoop dat 'Vlaams' die taal sou word van die huidige Nederland en Vlaandere.<ref>M. van de Plas: Mijheer Gezelle; Biografie van 'n priester-dichter (1830–1899). Tielt: Lannoo, 1990, bl. 361.</ref> Die [[Afrikaanse Taalbeweging]] het die Vlaamse Taalbeweging as voorbeeld beskou. Veral [[Gustav Preller]] was begeester met die idees van Gezelle. Preller het vas geglo dat die Vlaminge hulle eie taal sou invoer. == Taalpartikularisme sterf == Die idee van 'n eie taal vir Vlaandere het doodgeloop. Die meeste voorstanders van 'n eie Vlaamse taal was laaggeskoolde Vlaminge. Die Vlaamse elite het geen heil gesien in 'n aparte Vlaamse taal nie. Hulle het taaleenheid met Nederland voorgestaan soos ook die [[Nederlandse Taalbeweging]] in Suid-Afrika voorstanders was van hierdie taaleenheid met Nederland. Om verwarring op taalgebied te voorkom het die Belgiese regering op 10 Desember 1973 'n wet aanvaar waarin staan dat die terme "Vlaams" en "Vlaamse taal" voortaan vervang sal word deur die terme "Nederlands" en die "Nederlandse taal".<ref>Belgisch Staatsblad, 10 April 1974, bl. 5038.</ref> Taalkundiges in Vlaandere wys vandag daarop dat Vlaandere byna dieselfde fout gemaak het as die Afrikaners met die invoering van 'n eie taal en dat dit gelukkig vir Vlaandere, nie gebeur het nie.<ref>G. Geerts: "In Vlaanderen Vlaams": Ons Erfdeel, jaargang 32(4), 525-533, bl. 532.</ref> Die Vlaamse Taalbeweging het dieselfde oogmerke gehad as die [[Afrikaanse Taalbeweging]], die [[Amerikaanse Taalbeweging]], die [[Noorse Taalbeweging]], die [[Brasiliaanse Taalbeweging]] en die [[Quebecse Taalbeweging]]. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vlaams]] [[Kategorie:Taalpolitiek]] a9dc0d5a9rz7gdv17mye97rdvzjc1k1 3 40870 2913217 2899453 2026-06-23T07:14:36Z Dumbassman 62009 /* Skryfwedstryd 2026 */ nuwe afdeling 2913217 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|5 | argief1 = [[/Argief1|Argief 1]] | argief2 = [[/Argief2|Argief 2]] | argief3 = [[/Argief2018-19|2018-19]] | argief4 = [[/Argief2020-22|2020-22]] | argief5 = [[/Argief2023-25|2023-25]] }} [[Lêer:Editor_-_bronze_star.jpg|regs|duimnael|240px|[[:en:Wikipedia:Service_awards#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteraanredakteur II]]<br/>(12 jaar, 15 000+)<br /><small>Toegeken deur Aliwal2012</small>]] == Stem asb vir Kandidaatartikels! == Hallo Suidpunt! Sal jy so gaaf wees om vir nominasies te stem by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]? Dit sal meer gewig gee aan die nuwe nominasies. [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:55, 3 Januarie 2024 (UTC) == Nuwe voorstelle vir voorbladartikels == Hallo Suidpunt! Daar is 'n klomp nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Sien jy kans om vir die een of ander te stem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:16, 18 April 2024 (UTC) :Goeienaand Suidpunt, :Daar is weer 'n talle nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Ek nooi jou om jou stem uit te bring. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 15 Augustus 2024 (UTC) == [[Kaapse luiperd]] == {{Gebruikervoorblad|Kaapse luiperd}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek geniet elke nuwe voorbladartikel van jou kant af, aangesien hulle maar skaars is. [[Poema]], [[leeu]], [[wolf]], [[jagluiperd]], [[tierluislang]], ek onthou almal! Terloops, stel jy belang in etimologie? Die hele Meimaand het ek spandeer aan stadsname, sien [[Spesiaal:OnlangseVeranderingsMetSkakels/Wikipedia:Voorbladartikel|veranderings aan voorbladartikels]], maar 'n proeflees is deesdae skaars! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:43, 23 Mei 2024 (UTC) == Kontak versoek == Goeie naand mnr. Suidpunt. Stuur asb vir my jou foonnr na gert.coetzee2010@gmail.com. Ek wil iets met jou reël, ek besoek die Wes-Kaap einde Augustus. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:01, 14 Julie 2024 (UTC) == T-hemp == Ek wil vir jou 'n t-hemp stuur via Aliwal2012. Wattter grootte? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:33, 16 Julie 2024 (UTC) :Hallo's! Kom ons maak dit maar 'n L. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC) ::Wikipedia T-hemp aan [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] afgelewer op 1 Sep. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:48, 1 September 2024 (UTC) == Plaaslike radio-onderhoude == Baie geluk met die drié artikels (2 x ''Rapport'', 1 x ''Suidernuus''), plus dan nog 'n onderhoud op RSG! Dit was regtig 'n mooi gedagte met ''Suidernuus'', want ek glo hulle sal hul gehalte steeds ensiklopedies-waardig hou. Dankie vir die wekroep, want ek was laaaaank weg. Maar regtig, ek hoop daar word 'n lysie gehou van elke gesprek wat gevoer word. Want prof. T.J. Haarhoff maak my nou nog mal; dié vent het rond en bont in elke liewe tydskrif en koerant iets geskryf; en soos Lego-blokkies is die goed die wêreld vol verstrooi! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC) :Die meeste radio-onderhoude word gestoor, iewers op Meta. Hou dit in gedagte. Ons praat nou weekliks ook op [[Radio Overberg]], elke Woensdag om 10:15. Hier maak ek, [[Gebruiker:Sobaka]] en [[Gebruiker:Woordgenoot]] weekliks beurte om te praat. Ek en my vrou het die eerste week van Julie die [[R62 (Suid-Afrika)|Roete 62]] toer gedoen en ondere andere daar in Bredasdorp rondgeloop toe ek die radiostasie en Suidernuus gesien het. Siende dat ek niks gehad het om te verloor nie, het ek my geluk gaan beproef... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 30 Julie 2024 (UTC) ::{{ping|Suidpunt}}, die redaktrise van Suidernuus, Mathabo le Roux, wil jou graag ontmoet. Kan jy met haar kontak maak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:20, 30 Julie 2024 (UTC) :::{{ping|Oesjaar}} Goed, maar hoe gaan hulle weet dis ekke? Jammer dat ek nou 'n onnodige perd opsaal, maar is daar dalk 'n kodewoord of iets? Ek bedoel, enigiemand kan daar net instap. :::As dit moontlik is - laat dit tydens 'n stil dag geskied (sommer by hulle), en laat die ''Suidernuus'' die tyd bepaal; Donderdae is saktyd, en vandag is bietjie te gou. Sover ek weet is Dinsdae die laaste dag wanneer jy artikels kan inlewer (dis hoe ek dit onthou). En dit help ook nie vir die koerant ek kom daar aan met net 'n bek vol tande nie. :::Hulle gaan seker vrae hê waarom die Bredasdorp-artikel, wat destyds deur 'n 21-jarige geskryf is, die afgelope 13 jaar so bly staan het. Weet ek nou al. :::Ek gaan binnekort sommer ook 'n paar webwerwe lys wat ek vir die koerant wil wys, onder andere die Sabinet-, JSTOR-, Oxford- en De Gruyter-biblioteek. Die nuutste, die beste e-boeke wat R2 999 stuk sou kos, of $25 per artikel, kan jy daar gratis en verniet aflaai. Mits jy 'n Wikipedia-lid vir 6 maande is, 500 bydraes gelewer het (elke keer wanneer jy bv. 'n spelfout regmaak), ens. As die lesers besef hulle kan geld spaar, op 'n wettige manier, spits hulle klaar die ore. :::Ek beskou dit as die grootste agterdeur van die mensdom. :::Verder sal hulle seker 'n paar verbeterings of aanbevelings vir die koerant wil aanhoor. Daar is regtig nie veel nie. :::Dankie Oesjaar, ek weet onthale by troues is erger om te reël as 'n ontmoeting. (ha-ha) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:12, 31 Julie 2024 (UTC) :::: Gee vir my 'n epos adres of sel nommer waar ek haar info vir jou kan gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:19, 31 Julie 2024 (UTC) :::: Of gaan net soontoe en sê jy is Gebruiker:Suidpunt. Ek het haar ingelig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:47, 31 Julie 2024 (UTC) :::::Jammer ek het so lank gedraai; ek het darem nou vier bladsytjies vol besprekingspunte. Nou voel ek beter. Ek gaan Maandag soontoe om 'n afspraak te maak. Ek hoop regtig nie dit het enigiemand verontrief nie, of dat iemand die hele Vrydag op my gewag het soos by 'n detensie nie. Ek verkies net om voorbereid daar aan te kom. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:18, 2 Augustus 2024 (UTC) :{{ping|Suidpunt}}, enige vordering met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:55, 5 Augustus 2024 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}} O, ja! Hallo. Ja - ons het 'n onderhoud gereël vir volgende Donderdagoggend. Ek sien baie uit daarna. :) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 18:38, 5 Augustus 2024 (UTC) :::{{ping|Suidpunt}} Die waarheid, die hele waarheid en niks anders as die waarheid nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:29, 5 Augustus 2024 (UTC) :::{{ping|Suidpunt}}, en.... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:12, 12 Augustus 2024 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} Hallo Oesjaar, jammer ek is bietjie uitstedig. Het Latynse take, en ek's besig om die feitlik onbekende banneling Ockie T. de Villiers se boek (1903) deur te lees; blykbaar was Moorreesburg vir 'n uur lank in Boerebesit. Ek kon dit nie in Moorreesburg se twee kerkjaarboekies vind nie. (Moet sê, dis netjiese kaarte wat die man teken van die Bergrivier.) ::::In elk geval, ek het self 'n vraag... Wat is die malste ding waarby ons Wikipedia al betrek is? Ek bedoel nou een of ander modegier of gril wat diegene in Amerika van menslike hulpbronne al bedink het so mooi by hul idee van Afrika sou pas? Ek bedoel nou, wat totaal en al uit voeling is met wat ons hier te lande benodig? Veral vanweë die onbenydenswaardige posisie as Burokraat en Verteenwoordiger waarin Oesjaar verkeer, glo ek die e-posse loop oor van one-laptop-per-child, of iets. Want ek wil een punt benadruk: ons stel net belang in meer bronne en onbelemmerde stroom inligting, sodat ons beter werk kan lewer. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:28, 13 Augustus 2024 (UTC) ::::Wat ek bedoel is: watter ding sou ons eintlik uit die werk gehou en meer skade as goed gedoen het? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:30, 13 Augustus 2024 (UTC) :{{ping|Suidpunt}}, was jy toe by Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 13 Augustus 2024 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}}, o, ek sien nou waar die verwarring ingetree het: 'nie hierdie Donderdag nie, maar volgende Donderdag.' Datum: 15 Augustus. Sy het my nommer en sal my bel, maar ek gaan in elk geval dus ''hierdie'' Donderdagoggend soontoe. Ek't gedink Donderdae is hulle op hul bedrywigste met die drukwerk, maar saktyd is Woensdae. Maar ja - sterkte met môre se radio... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:21, 13 Augustus 2024 (UTC) :::Dit is môre [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] se beurt om te praat, maar die omroeper het haar stem verloor. Nou wag ons maar... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:41, 13 Augustus 2024 (UTC) ::{{ping|Suidpunt}}, en... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:58, 18 Augustus 2024 (UTC) :::{{ping|Oesjaar}}, en... nee... Dit is uitgestel na die 22ste Augustus; dit is maar die lewe van 'n joernalis. Hulle was wel beïndruk dat ek twee weke later nog onthou het. Ek het my voorgeneem, as hierdie week nie slaag nie, gaan ek self 500 woorde skryf. So kort moontlik. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:00, 18 Augustus 2024 (UTC) ::{{ping|Suidpunt}},...en... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:54, 1 September 2024 (UTC) :::{{ping|Oesjaar}} Die 500 woorde is Sondag (25 Augustus) geskryf, Maandag ingedien (26 Augustus), met dank op Dinsdag (27 Augustus) aanvaar [om die waarheid te sê: "Een van die lekkerste stukke wat ek in 'n lang tyd gelees het"], en vandag het ek, dankie {{ping|Aliwal2012}}!, met my hemp poseer vir 'n foto so om en by 14:00. Dankie Oesjaar vir die konstante opvolg en ''micro-management'' soos ESTJ's so goed in uitblink. Ons sê net nooit genoeg dankie nie. Die tydsberekening was perfek! :::Me. Le Roux het gevra: "Is jy tevrede met die taalgebruik?" met verwysing na "Ek werk '''op''' Wikipedia", toe sê ek - "As ek '''vir''' Wikipedia gewerk het, sou ek betaling gekry het." Toe verstaan almal. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:59, 2 September 2024 (UTC) ::{{ping|Suidpunt}}, enige kans dat ons kan sien wat in die koerant geplaas is? Foto geneem? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:21, 4 September 2024 (UTC) :::Gee kans... die koerant moet nog eers gedruk word! Ha-ha! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:49, 4 September 2024 (UTC) :Jou berig gesien! Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:03, 15 September 2024 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}} Dankie dat ek u naam ydelik kon gebruik het. :) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:57, 15 September 2024 (UTC) == As jy jou Frans wil toets == Goeienaand Suidpunt, hoe gaan dit aan jou kant? Ek gebruik Duolingo om Frans aan te leer, maar desondanks was dit 'n bietjie moeilik om [[:fr:Drapeau de la Belgique|Drapeau de la Belgique]] in [[vlag van België]] te vertaal. Dié artikel is nou beter as Duits, Engels en Nederlands saam, maar ek wonder oor my taalgebruik. Veral die ingewikkelde sinne het my verwaar. Hoewel ek gewoond is aan lang sinne met ''Haupt-'' en ''Nebensätzen'' en ''Kommas'', ens, raak dit in Afrikaans ingewikkeld, veral as jy vir 'n beter leesvloei dit wil vermy en kommas liefs wil spaar. Het jy dalk 'n bietjie tyd om na dié artikel te kyk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:30, 13 September 2024 (UTC) :{{ping|SpesBona}} OK. Ek sal daarna kyk. :Lupellus het by jou aangesluit op Duolingo. Moenie kom kommer wat jy daar sien nie - ek eet nie elke dag dieselfde kos nie, dus leer ek nie elke dag dieselfde taal nie. :Ek kry die gevoel jy maak die lewe op Duolingo vir jouself bitter moeilik. Of hoe gaan jy te werk? :Weet jy as jy soggens tussen 6 vm. tot 12 nm. 'n oefening doen, jy outomaties, as jy op die blou juwele klik, die "Night Owl Chest" kry? Dit beteken jy kry saans dubbel soveel punte. So ook as jy tussen 6 nm. en 12 vm. werk en "Early Bird Chest" op klik, jy outomaties dubbel soveel punte die oggend verdien? En as jy dubbel punte verdien, kan jy vinniger en meer juwele verkry. Met meer juwele kan jy meermale foute maak. Wat Duolingo wil hê: dat jy soggens en saans een oefening moet doen. :Jy kan 5 ure wag vir 'n enkele hartjie om terug te kom, maar 25 uur vir vyf hartjies is verdomp lank... :Wat ek weer doen, as my hartjies uitgeloop het - soos met Russies of Chinees of Hebreeus of enige taal waar ek blapse maak (dit gebeur maklik)... ek gaan na Latyn toe, omdat dit vir my makliker of, lekkerder voel om te doen. Dan klik ek op die leë hart, en doen vyf oefeninge, totdat die hartjies vol is. :As jy vriende maak, soos met my, dan kan ek en jy gereeld aan iets saamwerk. Gewoonlik so Dinsdae. Soos gesamentlik 20 oefeninge klaarmaak binne 4 dae. Met Latyn doen ek dit sommer tjop-tjop. Dan kry albei van ons 100 juwele gratis. OK? :En as jy my 75 keer geluk gewens het hoe oulik ek is met al my prestasies, kry jy ook punte. :Verder, kry maar vir jou 'n boek en skryf alles neer... Mens vergeet wat jy leer. :Waag dit met ander tale ook, want die "snaaksigheid" by die een is 'n bousteen vir 'n ander. En verder is mens nie altyd lus om elke dag Frans te leer nie. :Laat ek verduidelik: :Ek't hierdie week my 9 Latynse werkopdragte voltooi en versend (dit het Vrydag veilig by die kampus aangekom). Eergister die werkwoorde en hooftye opgesom, en dan sedert gisteraand die laaaang monnikewerk van elke vervoeging oorskryf begin. Ek moet sê, dié Latynleer help nogal baie met Russies, as jy die gewoonte daarvan maak om heeltyd na die agtervoegsels te kyk. Maar moenie jou vaskyk teen 'n taal nie - kyk vas wat jy wil '''hê'''! En glo my, daar is nie 'n taal onder die son wat nie iets te bied het nie. :Voorbeeld: Russies het 'n boek Крымская Готия: История и судьба (2015). Alles oor die Krim-Gote en wat van hulle geword het. Dit is belangrik, want ons moet weet waarom hierdie sprekers van Goties verdwyn het. Ek het ook byvoorbeeld nie geweet dit sou later 'n twispuntjie tussen Duitsland en die Sowjetunie geword het nie. Onder andere dat daardie Gote klinkende bewys was dat die Duitse volk bestaansreg in die Krim het - wat uitbreiding ooswaarts regverdig het. Die Sowjetunie het van hul kant af weer tydens hul argeologiese ondersoeke na afloop van die Tweede Wêreldoorlog met mag en mening weer alle Duitse verbintenisse uit hul skrifte geweer. En hierdie boek kyk baie nugter daarna. Ek is werklik beïndruk. (En dankie De Gruyter vir jul gratis taalgids by die Wikipedia Biblioteek...) :Self interessant is Akkadies, of Babilonies. (Huehnergard is by Brill, ook Wikipedia Biblioteek) Deels om die wortelstelsel van Hebreeus te verstaan. Maar ook om 'n ander rede: Ek vra myself af - met so 'n magtige taal, wat 'n millennium voor Pythagoras reeds Pythagoras gebruik het (!), en tog iewers in 200 n.C. tot niet gegaan het... Aramees, ook 'n Semitiese taal, het hom vervang (voordat Arabies vir Aramees vervang het...). Dit toon baie dieselfde puntjies as Nederduits, naamlik: as jou prestige eers 'n knou weg het (soos toe die Perse oorgevat het by die Babiloniërs, en die Hansestede in Noord-Duitsland kapot gegaan het), dan is dit waarskynlik dat die moedertaalsprekers sommer self baie maklik net boedel oorgee. Dit is nie, soos byvoorbeeld, toe Amerika tydens en na afloop van die Eerste Wêreldoorlog die Duitse taalsprekers so erg gestigmatiseer het dat die hele taal op Amerikaanse grondgebied te gronde gegaan het nie. :En tog... dan is daar Sanskrit wat eintlik vir duisende jare lank deur 'n kastestelsel beskerm is. Of die Beierse dialekte wat in 'n wêreld van hul eie leef. Dit is verbasend dat Sanskrit, wat net soos Latyn vir eeue lank doodgeanaliseer is, nie juis selfs méér aan Westerse universiteite geleer word nie. Al die kreukels is klaar uitgestryk. Babiloniese handboeke moet nog elke 50 jaar weggegooi word, want die taalreëls verander met elke nuwe stukkie potskerf wat insigte verander! :Hierdie week het ek ook geleer die Yslandse "dyr" is nie "deur" nie, maar 'n "deuropening" (en slegs in die meervoud gebruiklik). Die Yslandse woord vir 'deur' is ''hurð''. En jy sal nie glo nie, dit is verwant aan ons eie [[hortjies]]! Volgens etymologiebank.nl: "hurð ‘uit vlechtwerk bestaande deur’" Bravo! :Ek slyp my tandjies om Ammianus Marcellinus te vertaal uit Duits. Dis 'n baie lekker artikel. En ek het onlangs ook 'n boek in Afrikaans oor hom bekom. En dit is nog relevant, want dit is toe die Gote deur die Hunne oor die grens gedryf is - 'n 100 jaar voor die val van Rome. :En dan het ek in die ''Suidernuus'' heimlik beloof om ''Offerland'' op te som... :Weet jy - iets wat ek hopeloos te laat in my lewe geleer het: moenie dat taal, soos Frans, vir jou 'n las word nie. Eksperimenteer met ander, soos jy wil. Die een hand was die ander. En, dit is nie 'n sonde om EDGE-browser of Bing se KI (CoPilot) te gebruik nie. Ek sê net vir hom: "Deconstruct the sentence: 'И, наконец, самое важное.' " En hy deel dit mooi in grammatikadeeltjies op. :Moet ook nie te streng met jouself wees nie - die sinsbou/sintaksis by Latyn en Russies lyk soms bedrieglik dieselfde, maar dit is nie. Hoe meer analities 'n taal is, soos Chinees, hoe '''strenger''' word die woordkeuses en volgorde. :Geniet![[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:06, 15 September 2024 (UTC) ::Hallo Lupellus, ek volg jou nou ook. :) Ja, ek doen elke dag my Franse lesse op Duolingo. Hoe lank is ek al van voorneme om 'n pen by die hand te neem en soos my goeie Engelsonderrig op skool ook 'n Franse skoolboek saam te stel. My grootste probleem is: Dit kos baie tyd om dit stiptelik te doen. My keuse is altyd: Verbeter ek op Wikipedia 'n artikel of verbeter ek my eie taalkennis. Maar soos jy met my voorbeeld bo sien, kan jy albei doen as jy taalkennis goed genoeg is. Ek is elke keer verbaas hoe goed die Franstalige Wikipedia is. Soms kan ek nie kies tussen Duits en Engels (ek beskou albei as heelwat beter as die Nederlandstalige Wikipedia), maar die Franstalige Wikipedia is ''bon'' en ''chic''. Ten minste weet ek, as jy slegs op Engels toespits en Frans ignoreer, gaan baie inligting vir jou verlore gaan. Ons praat nie eers van ander groot tale soos Italiaans, Spaans, Portugees, Chinees, Japannees of Koreaans nie. Gister het twee van die vernaamste rugbyboeke nog by my aangekom: ::* {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} ::* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} ::Albei boeke is uitstekend, maar die Franse is omvangryker as die Engelse s'n. Ook die Franstalige Wikipedia kan die Engelstalige Wikipedia wat rugby aanbetref klop. Net een voorbeeld: [[:en:Serge Blanco]] v [[:fr:Serge Blanco]], hy het ook tot bogenoemde boek bygedra. Só, ek het 'n baie groot rede om my Frans te verbeter en dit is ook hoekom ek sedert meer as 560 dae Duolingo gebruik. Maar hy het vergeet hoe om te tel, hy sê al sedert ses maande elke liewe Sondag, dat ek vir vyf weke 'n "streep" het. Ek is erg van voorneme om in die komende winter deur albei boeke te werk. Anders kan ek nie die oorblywende nasionale rugbyspanne van België, Hongkong, Ivoorkus, Kenia, Nederland en Suid-Korea verbeter nie. ::Taalpolitiek is ook interessant. Ek moet altyd aan die Skandinawiese lande dink met hul, in vergelyking, klein en verwante Germaanse tale. Denemarke, Noorweë, Swede en Ysland sal nooit hul eie tale vir Engels opgee nie, dit is hulle identiteit! Dit is ook 'n rede hoekom ek hier baie oor Skandinawië skryf, hulle is vir my voorbeelde in baie fasette van die lewe. Ook in Ierland leer meer en meer mense Iers aan. Ons kan nog ure en ure oor tale gesels. :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 15 September 2024 (UTC) == [[Hendrik Spoorbek]] == {{Gebruikervoorblad|Hendrik Spoorbek}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Verbeter die lokartikel gerus as jy dink dit kort meer inligting. Vorder jy goed op Duolingo? :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 6 Oktober 2024 (UTC) == Pragtige binnehowe! == Ek is soortgelyk geinspireer deur 'n besoek aan hierdie minatuur paleis in Seville of (Seveeia 😅): https://www.introducingseville.com/palace-dukes-alba ... besig om dit te bou... in my gedagtes. Uit jou tabel van aktiewe redakteurs sien ek dat Malei en Swahili elk meer as 3 keer soveel het soos ons. Ek sien dit as 'n uitdaging. [[Gebruiker:Dagelf|Dagelf]] ([[Gebruikerbespreking:Dagelf|kontak]]) 05:33, 9 Maart 2025 (UTC) == Moorreesburg/Duolingo == Goeienaand Suidpunt, knap gedaan met al jou artikels rondom [[Moorreesburg]]! Doen jy deesdae nog jou Duolingo? Ons streek is lankal verbreek, maar ek is elke dag aktief (sedert byna 800 dae). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:25, 6 Mei 2025 (UTC) :Weet jy, ek kyk op die oomblik liewer [https://www.youtube.com/@BelfortLupinOfficiel Belfort & Lupin] op YouTube. Die dierbaarste goedjies. Ek gaan nou op die passiewe manier probeer. Die dag as ek weer lus vir noedels kry, dan sal jy my terugvind op Duolingo om Chinees te leer. Snaaks, weet jy - maar Duolingo se skuldgevoelens werk nie. Ek is immuun teen roetinevorming. Jy moet begryp, nè - enige stelsel is eintlik vir ISTJ's geskep, want hulle maak die meerderheid van ons samelewing uit. En sonder hulle sal ons vergaan. En hulle hou van roetine. Geweldig baie. :Ek is eintlik veronderstel om voor te berei vir Latyn, maar elke sekonde wat verbygaan voel ek kon ek nog 'n nuwe feit uitgevis het. Ek moet nou regtig stop. :Weet nie hoekom nie, dalk omdat ek die dorp wil skok, want in 'n 1998-boek oor die dorp word reeds gekla oor hoe min die mense werklik omgee vir hul geskiedenis. En ek is jammer om te sê, maar die laaste geskiedenisboek oor die dorp is in 1979 geskryf, en die rugbyboek in 1998 (goed, selfs Bredasdorp het dit nie). En... nie hieroor of daaroor nie. Maar selfs in die 1900's... in die koerant waaruit ek aanhaal. Dit is meestal Piketbergers wat lief is om oor hul dorp te skryf. Ek weet nie of die Moorreesburgers net hiperindividualisties is nie, want mense sal met graagte advertensies, doodsberigte, geboortes ens. plaas. Maar nie oor die dorp self nie. Toe 'n predikant darem nog verlede jaar vra: "Waarom Moorreesburg?" [wat sou aanleiding gegee het waarom mense hierheen wou kom] in sy een YouTube-preek, toe dog ek - maar Dominee, u moet my mos sê? As 'n dorp eers iets het om op trots te wees en op voort te bou, dan eers kan jy vooruit beweeg. Vrede maak met die verlede, of wat ook al. Wat my betref, hulle kan nou 'n QR-kode gaan plak op die Tiger Oats-gebou. :En die antwoord is tog voor die hand liggend: die spoorlyn, soos uitgelê deur die boere. En meneer Collier. :Ek bedoel, op Bredasdorp, waar ek bly, het ons heelwat boeke rondom die Suidpunt. Hier is boeke geskryf oor skeepswrakke. Kontreikuns. Skipskop. Dit is maklik om na te vors. Mense skryf oor goed wat vir hulle 'heilig' is. Hulle skryf oor hulle jeug op die plaas. Ek weet nie of dit is omrede ons van alle kante deur see omring is dat ons besef daar's 'n wêreld daarbuite nie - Australië na die ooste, Suid-Amerika na die weste, Europa na die noorde, Antarktika aan die suide... Plus dan nog ''De Zuid-Afrikaan''. Flippit, praat van geboortepyne uit 1838 en kerktweespalt. En ons het ook ons eie koerantjie, die ''Suidernuus''. Maar ek sien niks in die Moorreesburgers se dorpsbiblioteek wat sê: 'dit is ons' nie. Annie Basson het wel 'n video gemaak oor die dorp in 1987 en dis op YouTube. :Of, dalk, omdat ek hoop op 'n uitnodiging van die munisipaliteit of museum om daar argiefwerk te doen of iets. Dalk omdat ek voel 'n vriend wat daar naby bly kon my al vir 'n koppie tee genooi het. Of, omdat ek weet hy gaan dalk op 'n dag in sy 30's wakker skrik en bitterlik ween wanneer hy te laat besef diegene wat iets van die dorp af weet is lankal dood. Daar is nie meer vrae wat gevra kan word nie. En aannames, het ek nou al keer op keer beleef, word maklik môre se waarheid. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:50, 10 Mei 2025 (UTC) ::Goeienaand Suidpunt, ek ignoreer maar Duolingo se afpersing, boodskappe en gemorspos. Ek doen elke dag my oefening en dit is dit; ek stel nie belang in enige ranglys nie. Nou is ek weer aan die punt waar ek vir die volgende tien of wat weke 'n streek van vyf weke gaan hê. ::Dit is eerder Wikipedia wat skuldgevoelens aan my kant veroorsaak, veral as 'n land 'n nuwe regering kry kan ek dit nie ignoreer nie en ek hersien die artikel. Dit is deel van Voyageur se erfenis, dieselfde nou onlangs met die pous as Hansjoseph se erfenis. Ek kan hul artikels nie laat doodloop nie. ::Jy doen maar baie goed met Moorreesburg wat nou baie meer inligting bevat as Bredasdorp. Ek hoop maar jy lok ook baie lesers na dié twee artikels danksy die uitstekende kwaliteit daarvan. Soos Voyageur vroeër geweet het slaag ons daarin veral met kwaliteit. As die lesers iets het om te lees, lees hulle ook ons artikels. As hulle honger is vir inligting, dan moet ons hulle voer. As ons Moorreesburg later op die voorblad plaas sal 'n langer inligting vir die lokartikel goed wees. Kan jy daarmee help by beide Bredasdorp en Moorreesburg? ::Ek stel my nou voor ek skryf hierdie soort kwaliteitsartikels oor my streek ([[:de:Heidesee]]). Ja, ek het artikels geskryf en prente gelaai oor al die dorpe rondom my, maar ek het iewers verveeld geraak en ander doen nou baie beter as ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:00, 11 Mei 2025 (UTC) :::Hallo daar! Ek dink ek bly vir eers by Moorreesburg, aangesien ''Anker aan die Suidpunt'' deur wyle dr. Joan Prins so te sê soos onkruid beskikbaar is. Maar Moorreesburg se kerkboek uit 1979 is nie eens op die Wes-Kaapse biblioteekstelsel nie. Dit het my baie geduld gekos om Lochner se boek in die hande te kry (ek't dit aanlyn bestel by 'n plek in die Kaap; ek beskou dit as 'n bestiering dat die boek vir die wêreld versteek en vir my bedoel was - deur 'n spelfout!). En selfs sy boek, byvoorbeeld oor die biblioteek, het nie die inligting wat ons het nie - dis maar 'n paragrafie. Ook die Google Trends toon Moorreesburg kry minder belangstelling as Bredasdorp. En, dit vir 'n dorp skaars 'n uur buitekant die Kaap? Das finde ich merkwürdig. :::My siening is: waar inligting is, volg die handel. Maar jy moet eers inligting hê, voor die handel kan volg. As jy inligting vryelik beskikbaar stel, sê dit ook: "ons is ernstig oor ons dorp." Jy sal dit ook nie weet nie, maar Bredasdorp/Caledon (Overberg Agri) het in 2011 vir Moorreesburg Koringboere Beperk (MKB) uitgekoop. En, ek voel dus ook ietwat verantwoordelik vir daardie dorp se welstand... :::Piketberg is 1833 gestig, en Bredasdorp is 1838 gestig, en ek dink omdat ons van die eerste dorpe was, voel ons dalk net meer ons kan daarop aanspraak maak om iets te skryf. :::Ja, kyk, daardie artikel van Bredasdorp is agterhaald, maar die artikels en berigte in ''De Zuid-Afrikaan'' is letterlik duisende. Ek sou sê jy het 'n span van 80 mense nodig om dit alles te bewerk! Moorreesburg is klein stukkies goud tussen-in. :::Gelukkig gaan ek nie wag tot ek 59 jaar oud is voordat ek oor 'n plek navorsing begin doen nie. Jy begin nou al versamel. :::[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:16, 11 Mei 2025 (UTC) == Suidernuus en Suidpunt... == {{ping|Suidpunt}}, dit is amper 'n jaar later... Het jy al gedink aan ons jaarlikse artikel met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:21, 27 Mei 2025 (UTC) :: Mathabo sê jy is welkom om met haar kontak te maak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:34, 27 Mei 2025 (UTC) :::{{ping|Oesjaar}} Ek was Maandag by haar om. Ons het gesels oor die ''Vloek van Boontjieskraal'', en ek het dit so geskryf dat Wikipedia daardeur verweef word. Daar is enorm baie elemente van ''Vloek van Boontjieskraal'' in 'n koerant-nuusflits van die 1880's, in so 'n mate dat mens dit as die oorsprong sou kon beskou het, as jy net vinnig gekyk het. Ek skryf dit soos 'n speurder te werk sou gaan. Maar, op die ou einde, is dit bloot 'n parallel, op 'n ander plek, met dieselfde naam. 'n Foutiewe gebruik van die pleknaam in die koerant self. En dit laat mens wonder oor hierdie hele sage. Ek gaan net die artikel eers bietjie in my GMAIL los om af te koel, dit is omtrent 740 woorde. En die laaste skawing doen. Ek het daardie artikel seker nou al 6 keer oorgeskryf. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:19, 5 Junie 2025 (UTC) :{{ping|Suidpunt}}, is julle klaar? Luister Woens om 10:15 na [[Radio Overberg]]. Prof. [[Braam van Wyk]] praat! Groete! ::{{ping|Oesjaar}} - ek het juis Saterdagmiddag 'n nuwe artikel vir ''Suidernuus'' gestuur ter oorweging. Het juis vanoggend nog met die redaktrise op die stoep gepraat. Ek het die mening van 'n ou koerantman gevra, asook 'n streekskenner, en albei het gesê bogenoemde artikel kort bietjie werk aan; perfeksionis wat ek is: kry liewer 'n ander artikel waarvan ek 100% seker is, as om met 98% tevrede te wees. In die nuwe artikel het ek kennis uit die streek geput, om dit op 'n streek elders toe te pas. Die hoofstorie is: by Wikipedia moet jy selfs gesaghebbende bronne bevraagteken. Kom ons kyk maar hoe dit vorder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:51, 4 Augustus 2025 (UTC) :::{{ping|Suidpunt}}, as jy en Mathabo saam is, neem 'n foto asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:13, 4 Augustus 2025 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} - Vanoggend het ek die boodskap ontvang: die artikel sal geplaas word, sodra dit komkommertyd* raak. [Joernalistieke woord: wanneer die nuus maar min is]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 14:21, 5 Augustus 2025 (UTC) == Moorreesburg == {{ping|Suidpunt}}, gaan jy die artikel vir die voorblad nomineer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:10, 22 Augustus 2025 (UTC) :Hi {{ping|Oesjaar}} wel, as die voorblad eers laat in 2026 gaan verskyn, dan kan dit seker nou al genomineer word. :Net 'n paar dingetjies: :1. Die NG Kerk se geskiedenis kom drupsgewys aan. Ek sal byvoorbeeld op een middag 'n horde koerante uit 1885 deurwerk. En dit duur nog lank tot voor 1910. Daar is 20 koerante per maand, wat wissel tussen 4 tot 6 bladsye elk, elke bladsy met tot 8 kolomme wat een-een deurgewerk moet word. :2. Ek moet nog MKB (Moorreesburg Koringboere Beperk) bywerk. Onder andere oor 'n insident in 1903/1904 wat as voorloper gedien het van die koöperasie, waarvan niemand bewus is nie. <strike>Daar is ook die Erdvark Ploegfabriek wat sy ontstaan op die dorp gehad het, maar sy perseel verskuif het.</strike> :3. Die Landbouskou is daar baie min oor geskryf, indien enige. Verlede jaar was sy 90ste bestaansjaar. En terloops - sy toerismeblaaie word altyd so geskryf asof dit 'n uitvlugsoord vir stedelinge is. As so iets oor Bredasdorp geskryf sou word, jaag ons jou terug Kaapstad toe - ons het immers 'n missiellanseerplek (ja, ''rocket science''!) en 'n lugmag in ons agterplaas. Kortom: Moorreesburg kort sy eie ''ding'' en moenie in die skadu van Slaapstad staan nie. Ek kan dit nie verduur nie. :4. Oor skole en opvoeding is daar bloedweinig geskryf. Die ergste van als is - Stellenbosch het 'n verhandeling daaroor, maar dit moet nog digitaal gemaak word. Tot dusver kan ek my slegs verlaat op koerante uit die jaar toet. Die jongste skool, verneem ek, is al sedert 1995 belowe. :5. Ek moet nog 'n aparte artikel oor die Jode op die dorp skryf. :Soos Neo in ''The Matrix'' ook gesê het: "[I need] guns. Lots of guns". Ek kort foto's - baie foto's.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:07, 22 Augustus 2025 (UTC) :::{{ping|Suidpunt}}, kan jy asb 'n hoofstuk genaamd Infrastruktuur in die artikel plaas en meld dat die N7 noord/suid en die R311 oos/wes deur die dorp gaan? Sien [[Bonnievale]] as 'n voorbeeld. Dit is een van my drome dat ons Infrastruktuur in elke stad/dorp/nedersetting artikel plaas. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:08, 22 Augustus 2025 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} Ek sal dit by my lysie voeg wat nog gedoen moet word. Daar is veral 'n "roos" [kompas] wat lekker kan werk om te wys watter dorpe is die naaste aan jou. Sien asseblief ook hieronder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:09, 23 Augustus 2025 (UTC) == Intensiewes == Hallo Suidpunt, Ek trag nou om jou intensiewe byvoeglike naamwoorde 'n plekkie op Wikiwoordeboek te gee. Op- en afmerkings welkom. Sien bv. [[wikt:blitsvinnig]]. Maar ek het 'n paar vragies. #Kan hulle in Afrikaans partitiefvorms hê? Kan jy bv. sê: "So iets blitsvinnig'''s''' het ek nog nooit gesien nie?" #Kan werkwoorde ook intensiefvorms hê? Die Nederlandse WikiWoordenboek sê: ''Bukken, snuffen, wikken en hikken zijn intensieven van buigen, snuiven, wegen en hijgen.'' [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:12, 23 Augustus 2025 (UTC) ::Hallo Jcwf en hartlik welkom terug! ::1. "iets blitsvinnigs" maak miskien taalkundig sin, maar ek moes self google om te kyk of dit wel moontlik is. Dit voel onnatuurlik. Miskien kan {{ping|Oesjaar}} 'n taalkenner in hierdie verband kontak, net sodat daar in die korpus woorde geloer kan word. Nog 'n woord wat nageslaan kan word is "blinkmodieus" (blinkmodieuse skoene), want ek kry dit nêrens opgespoor nie - en ek weet dit sal nuttig kan werk. ::Gelukkig kan die intensiewe vorme in Afrikaans as bywoord én byvoeglike naamwoord dien. Dit is nie soos in Latyn waar jy ''tardus'' (en al sy vorme) gebruik as byvoeglike naamwoord, maar ''lente'' vir die bywoord vir 'stadig' nie. ::2. Nee, ongelukkig nie. Wat intensiewe vir werkwoorde aanbetref sien ons dikwels 'n verdierliking, wat geensins vleiend is nie. Jy kan drink, of jy kan suip. Jy kan eet, of jy kan vreet. Praat of klets. Nederlands ken dit ook. 'n Mens sal telkens ander woorde moet gebruik. Ek weet Bybelse Hebreeus het, meer nog as in Nederlands, streng intensivering, maar wel deur gebruik te maak van die Pi'el-stam. Ek dink die hoofrede hoekom Afrikaans van hierdie intensiefvorme ontslae geraak het, is omrede die klinkers nie meer so gerieflik kan verander soos in Nederlands nie - wel nog by verkleinwoorde soos "kat" maar "katjie" [kaai-kie], kraan maar kraantjie [kraaing-kie], of klinkerverlenging - so iets is in die Germaanse tale te verwagte by meervoude (dink maar: en. mouse - mice (geen verkleinwoord); de. Maus - Mäuse - das Mäuschen; is. mús-mýs (geen verkleinwoord); sv. mus-möss (geen verkleinwoord)). Daar bestaan wel "wik en weeg", maar dit is 'n vaste uitdrukking. Laat ek dit so stel: om te buk, en te buig, is twee aparte goed, al deel hul dieselfde oerstam. ::Miskien kan u my help met een aspek (u mag my in Nederlands antwoord). ::1. Ek besef vandag: hoe meer tyd jy aan iets afstaan, hoe beter word jy daarmee. Destyds, toe u op skool was, was daar nog geen vertaalde werke van ''Jip en Janneke'' of ''Winnie-the-Pooh'' in Latyn nie. Miskien wel die Vulgaat op elke straathoek, en ''Treasure Island'' (''Insula Thesauraria'') iewers daarbuite. Nou, die somervakansies is in Europa besonder lank - met die gevolg dat die leerling 'alles vergeet het' sodra hy weer terug op die skoolbanke is. As 'n leerling dus sy Latyn wou opknap tydens die vakansies - wat kon hy doen? In u skooljare? ::2. Nog 'n vraag, wat my beslis sal help: ek neem aan die skoolseuns van u tyd was onder geweldige druk om nuwe woorde baas te raak. Ek skat hier meer as 50 tot 100 nuwe Latynse woorde per dag. 'n Seun kan onmoontlik nie elke dag elke woord, met sy verbuigings en vervoegings, op 'n kaartjie uitskryf nie; nie met die ander huiswerk (Wiskunde, ens.) wat sy tyd in beslag neem nie. Maar nou - sonder daaglikse hersiening gaan jy die woord sonder twyfel vergeet. Is daar 'n truuk wat u kan voorstel?[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:08, 23 Augustus 2025 (UTC) ::: {{ping|Woordgenoot}}, hier is dalk iets wat jou mag interesseer... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Augustus 2025 (UTC) :::Het jy regtig nooit aangepoer-poer<ref>[https://www.afrikaans-vandag.co.za/aktueel/tag/morfologie/ Afrikaans vandag]</ref> of iets piepkleins<ref>[https://xplorio.com/gansbaai/gansbaaicourant-whatsapp-nuus-news/en/image-gallery/26631/klein-bietjie-stuitigheid/ Gansbaai courant; Carline Badenhorst; 2015]</ref> aangetrek nie? :::'n Truuk? Ja, die Teletubbies! '''Nog 'n keer!''' Dis hoe kinders taal leer. Hulle herhaal dit 'n rukkie later. En doen dit in konteks. Kort sinnetjies. :::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:36, 24 Augustus 2025 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Skryfwedstryd 2026 == Baie geluk met 3de plek! Ek het vir jou 'n epos gestuur rondom die prys. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:14, 23 Junie 2026 (UTC) ino4q5z0e4lq2w48u6reinnqpi8slr3 0 43389 2913181 2764868 2026-06-22T21:41:51Z Jcb 223 2913181 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Namibië | Artikel = | Beeld = Flag of Namibia.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = | Ander_byname = | Gebruik = 111111 | Simbool = | Verhouding = 2:3 | Goedgekeur_op = [[21 Maart]] [[1990]] | Ontwerp = ’n Rooi diagonale baan met wit fraiings van onder aan die vlagpaalkant na bo aan die wapperkant met ’n blou driehoek aan die vlagpaalkant en ’n goue son in die skildhoek en ’n groen driehoek op die wapperkant. | Ontwerper = Theo Jankowski<br />Don Stevenson<br />Ortrud Clay }} Die '''nasionale vlag van [[Namibië]]''' is op [[21 Maart]] [[1990]] aanvaar met Namibië se onafhanklikwording van [[Suid-Afrika]]. Die vlag is reghoekig en vertoon ’n rooi diagonale baan met wit fraiings van onder aan die vlagpaalkant na bo aan die wapperkant met ’n blou driehoek aan die vlagpaalkant en ’n goue son in die skildhoek en ’n groen driehoek op die wapperkant. Naas die nasionale vlag is daar ’n aantal verdere nasionale, politieke en plaaslike vlae in Namibië. Reeds aan die begin van die 20ste eeu is op die gebied van die huidige Namibië die eerste vlae gebruik. Die [[Duitse Keiserryk|Duitsers]] het ’n eie vlag vir hul kolonie [[Duits-Suidwes-Afrika]] beplan. Ná die Suid-Afrikaanse verowering tydens die [[Suidwes-Afrika-veldtog]] is die [[vlag van die Verenigde Koninkryk]] en later [[Vlag van Suid-Afrika|dié van Suid-Afrika]] gebruik. Die [[Bantoestan]]s, wat volgens die Suid-Afrikaanse model van die destydse [[Suidwes-Afrika]] afgeskei is, het oor hul eie vlae beskik. Hulle is in voorbereiding van Namibië se onafhanklikheid in 1989 by dié land heringelyf. Die vlag van Namibië bevat vyf kleure, waarmee dit een van die kleurrykste vlae wêreldwyd is; interessant genoeg is al die kleure ook op die [[vlag van Suid-Afrika]], met swart as sesde bykomende kleur. Die kleure is veral aan [[SWAPO]] se vlag ontleen, die vernaamste bevrydingsbeweging in die destydse Suidwes-Afrika. Dié SWAPO-vlag is in 1971 goedgekeur en bestaan uit drie horisontale bane in blou, rooi en groen, die belangrikste kleure van die [[Ovambo's]], die land se grootste [[etniese groep]]. == Ontwerp == === Heraldiese beskrywing === [[Lêer:Flag of Namibia (construction sheet).svg|duimnael|Konstruksietekening van die Namibiese vlag]] Die nasionale vlag word in die Grondwet van Namibië se soos volg beskryf:<ref>{{en}} {{cite web |url=http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/AboutNamibia/constitution/constitution1.pdf |title=The National Flag of Namibia |work=Grondwet van Namibië in 1990 |accessdate=4 April 2011}} {{dooie skakel}}</ref> : Die nasionale vlag sou ’n verhouding van 2:3 (h:b) hê, deur drie stygende, skuinsstrepe in blou, wit en groen gedeel. Die deursnee van die wit baan is een-derde van die vlag se breedte en word deur ’n rooi baan met ’n breedte van een-kwart van die vlag bedek. In die skildhoek ’n goue son met twaalf reguit strale; die son het ’n deursnee van een-derde van die vlag se hoogte. Die son se middel is een-vyfde se vlaglengte van die vlagpaal af en is ewe ver van die boonste kant en die wit baan. Die sonstrale het ’n lengte van twee-vyfdes van die sonradius en word deur ’n blou ring met ’n breedte van een-tiende van die sonradius van die sonskyf geskei. === Simboliek === Die Nasionale Subkomitee van die Konstituerende Vergadering van Namibië, met lede soos [[Hidipo Hamutenya]] en [[Andrew Matjila]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.gov.na/documents/10181/12843/National+Anthem+of+the+Republic+of+Namibia+Act,+1991/d7490abe-27f0-4d7a-9bdf-4e8cb42f3e3a |title=Promulgation of National Anthem of the Republic of Namibia Act, 1991 (Act 20 of 1991), of the National Assembly. |publisher=Staatskoerant, Republiek van Namibië |date=17 Desember 1991 |access-date= 2 September 2020 |archive-date=17 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211117071940/https://www.gov.na/documents/10181/12843/National+Anthem+of+the+Republic+of+Namibia+Act%2C+1991/d7490abe-27f0-4d7a-9bdf-4e8cb42f3e3a |url-status=dead }}</ref> het opdrag gehad om ’n vlag, ’n wapen en ’n volkslied te kies. Die Nasionale Subkomitee vir simbole het 870 voorstelle vir die nasionale vlag ontvang. Ses ontwerpe het die kortlys gemaak; dit is verder verminder tot drie, dié van drie Namibiërs – Theo Jankowski (* 1951; ’n onderwyser) uit [[Rehoboth]], Don Stevenson (’n Amerikaanse ontwerper wat sedert 1981 in Namibië bly) van [[Windhoek]] en Ortrud Clay (* 1941; ’n onderwyseres) van [[Lüderitz]]. Hierdie drie ontwerpe is gekombineer om die nasionale vlag van Namibië te vorm,<ref name="kundana">{{en}} {{cite web |url=https://kundana.com.na/posts/the-namibian-flag-its-origins-and-spirit-that-inspire-the-nation |title=The Namibian flag: Its origins and spirit that inspire the nation. |publisher=Kundana |date=14 Junie 2018 |access-date= 2 September 2020 |archive-date= 7 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207123205/https://kundana.com.na/posts/the-namibian-flag-its-origins-and-spirit-that-inspire-the-nation |url-status=dead }}</ref> wat op 2 Februarie 1990 eenparig deur die Konstituerende Vergadering goedgekeur is. Die drie ontwerpers is tydens die onthullingseremonie op 9 Maart 1990 in die openbaar deur regter Hans Berker, die voorsitter van die subkomitee, erken.<ref>{{en}} {{cite news | title=The Namibian flag: Its origins and spirit that inspire the nation | last1=Kangootui | first1=Herman | last2=Amagola | first2=Elizabeth | newspaper=[[New Era (Namibië)|New Era]] | date=14 Junie 2018 | url=https://www.newera.com.na/2018/06/14/the-namibian-flag-its-origins-and-spirit-that-inspire-the-nation/ | access-date=26 Maart 2020 | archive-date=30 Junie 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180630111133/https://www.newera.com.na/2018/06/14/the-namibian-flag-its-origins-and-spirit-that-inspire-the-nation/ | url-status=dead }}</ref> Jankowski se ontwerp het die kleure rooi, blou en groen, asook wit met drie sterre bevat. Die eerste drie kleure is deur hom aan die vlag van SWAPO ontleen. Clay se ontwerp was veral op die kleur blou gebaseer, terwyl Stevenson ook SWAPO se kleure gebruik het.<ref name="kundana" /> Daar is egter twee ander aansprake gemaak – die Suid-Afrikaner [[Frederick Brownell]] het beweer dat hy die vlag in sy rol as Suid-Afrikaanse Staatsheraldikus ontwerp het.<ref name=Brownell>{{en}} {{cite book |author=[[Frederick Brownell]] |title= Coats of Arms and Flags in Namibia|date=Desember 1990}}</ref> Die ander aanspraakmaker was die Brit Roy Allen, wat beweer het dat die vlagontwerp die resultaat was van ’n kompetisie wat deur Hannes Smith van die Windhoek Observer aangebied is, wat hy gewen het.<ref name=Plymouth>{{en}} {{cite news |url=https://www.namibian.com.na/index.php?page=archive-read&id=143453 |title=Allen from Plymouth … The man who designed the Namibian flag |last=Schütz |first=Helge | newspaper=[[The Namibian]] |date=23 Oktober 2015 |accessdate=14 September 2020}}</ref> === Ontwerp === Die kleure van die vlag is ontleen aan die kleure van [[SWAPO]], die belangrikste party in Namibië se stryd om onafhanklikheid. Die vlag is in 1971 aanvaar en bestaan uit drie diagonale strepe van blou, rooi en groen, die belangrikste kleure van die [[Ovambo]]’s, die grootste [[etniese groep]] in Namibië. Die vlag verteenwoordig ook die [[Populêre Demokratiese Beweging|Demokratiese Turnhalle-alliansie]], ’n ander Namibiese politieke party. Rooi, wit en blou was die kleure van die Demokratiese Turnhalle-alliansie en blou, rooi en groen die kleure van SWAPO. <center>[[Lêer:Flag of Namibia (construction sheet).png|senter|350px|Konstruksietekening]]</center> === Kleure === [[Lêer:National Flag Namibia.JPG|duimnael|’n Wapperende vlag van Namibië]] Die kleure van die Namibiese vlag word in die Staatskoerant beskryf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lac.org.na/laws/2018/6807.pdf |title=Government Gazette of the Republic of Namibia, No. 6807 |publisher=Regering van die Republiek van Namibië |accessdate=14 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111041057/https://www.lac.org.na/laws/2018/6807.pdf |archive-date=11 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In hierdie dokument word ook die konstruksie van die presidensiële vlag beskryf. Die toon of die spesifieke skadu vir wit is nie gespesifiseer nie. <center> {| class="wikitable" |- style="text-align: center; background: #EEEEEE" ! Kleurmodel ! style="background-color:#002F6C; color:#FFFFFF"|Blou ! style="background-color:#FFCD00; color:#000000"|Geel (goud) ! style="background-color:#009A44; color:#FFFFFF"|Groen ! style="background-color:#C8102E; color:#FFFFFF"|Rooi |- | Pantone | 294 C | 116 C | 347 C | 186 C |- | Coates SP | 5 809 | 1 802 | 65 | 35 |- | [[RGB-kleurmodel|RGB]] | 0, 47, 108 (#002F6C) | 255, 205, 0 (#FFCD00) | 0, 154, 68 (#009A44) | 200, 16, 46 (#C8102E) |} </center> Alhoewel die kleure geen amptelike betekenis het nie, het die woordvoerder van die subkomitee wat die vlag uitgekies het in ’n kompetisie waarin 850 ontwerpe ontvang is, dit soos volg gestel: * [[Rooi]] – verteenwoordig Namibië se belangrikste hulpbron, sy mense. Dit verwys na hul heldhaftigheid en deursettingsvermoë om ’n toekoms van gelyke geleenthede vir almal te bou. * [[Wit]] – verwys na eenheid en vrede. * [[Groen]] – verteenwoordig die plantegroei en landbouhulpbronne. * [[Blou]] – verteenwoordig die helder Namibiese lug en die [[Atlantiese Oseaan]], die land se kosbare waterhulpbronne en reën.<ref>{{en}} {{citation |author= (verslag gelewer deur) [[Frederick Brownell]] |title= Wapenskilde en vlae in Namibië |date=Desember 1990 |accessdate=24 November 2008}} (’n Reeks van agt artikels.)</ref> * Die goudgeel son stel lewe en lewenskrag, energie en warmte voor en die twaalf strale simboliseer die verskillende volke wat in Namibië woon.<ref name="Nam">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/na.html |title=Namibia |publisher=Flags of the World |date=2005 |accessdate=14 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190514214514/https://www.crwflags.com/fotw/flags/na.html |archive-date=14 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.orusovo.com/symbols/ |title=The National Symbols of Namibia |publisher=Orusovo |accessdate=14 September 2020}}</ref> == Geskiedenis == Nadat die Duitse koopman [[Adolf Lüderitz]] in 1883 ’n stuk grond by [[Angra Pequena]] laat aankoop het (die baai waar [[Lüderitz]] vandag is), is die gebied in 1884 verklaar tot die protektoraat [[Duits-Suidwes-Afrika]]. Slegs die enklave [[Walvisbaai]] het Britse gebied gebly en aan die [[Kaapkolonie]] behoort. Die [[Vlag van Duitsland|vlag van die Duitse Keiserryk]], ’n swart-wit-rooi-driekleur, is vir die gebied aangewys. Daar is later voorstelle gemaak vir ’n swart-wit-rooi-vlag met ’n onderskeidende wapen in die middel van die wit baan, om Duits-Suidwes-Afrika te kan onderskei, maar daar het niks van gekom nie. Ná die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Suid-Afrikaanse troepe die gebied in 1915 beset. Tot 1990 het Suid-Afrika oor die gebied regeer, onder die naam [[Suidwes-Afrika]]. In hierdie periode het die onderskeie [[Vlag van Suid-Afrika|vlae van Suid-Afrika]] daar gewapper. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Reichskolonialflagge.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van [[Duits-Suidwes-Afrika]], 24 April 1884 tot 9 Julie 1915. Lêer:Flaggenentwurf 7 Südwestafrika 1914.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|proposal}} Voorgestelde vlag van Duits-Suidwes-Afrika (nooit gebruik), 1914. Lêer:Flag of Deutsch-Südwest.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|proposal}} Voorgestelde vlag van Duits-Suidwes-Afrika (nooit gebruik), 1914. Lêer:Flag of the United Kingdom.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van [[Suidwes-Afrika]], 9 Julie 1915 tot 28 Junie 1919. Lêer:South Africa Flag 1912-1928.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Suidwes-Afrika, 28 Junie 1919 tot 31 Mei 1928. Lêer:Flag of South Africa (1928-1994).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Suidwes-Afrika, 31 Mei 1928 tot 21 Maart 1990. Lêer:Flag of South West Africa People's Organisation.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van SWAPO, gebruik by die [[Verenigde Nasies]], 1976 tot 21 Maart 1990. </gallery></center> == Ander vlae == === Namibiese President === Die vlag van die Namibiese President is aan die ou vlag van die [[Staatspresident van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse Staatspresident]], wat tot in 1994 gebruik is, ontleen. Die basis is horisontaal verdeel, bo blou en onder groen. Daarop, oor die hele breedte, ’n goue driehoek met sy spits na die wapperkant. In die driehoek is die [[wapen van Namibië]]. Die vlag word net binnelands gebruik. In die buiteland gebruik die president die nasionale vlag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/na-pr.html |title=Namibia – President |publisher=Flags of the World |accessdate=14 September 2020}}</ref> <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the President of Namibia.svg|<small>2:3</small> Vlag van die Namibiese President </gallery></center> === Namibiese polisie === Die ou vlag van die Namibiese polisie was aan die ontwerp van die nasionale vlag ontleen en is tot in Oktober 2009 gebruik. Die groen basis is deur ’n bykomende blou veld en die son deur ’n polisiester vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://flagspot.net/flags/na-polic.html |title=Namibian Police |publisher=Flags of the World |accessdate=14 September 2020}}</ref> Die nuwe vlag van die Namibiese polisie is op 1 November 2009 goedgekeur. Dit sal deur die gebruik van die nasionale vlag die verbintenis met die land beklemtoon.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/200908040749.html |title=Namibia: New Flag for Police |publisher=Allafrica |date=3 Augustus 2009 |accessdate=14 September 2020}}</ref> <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the Namibian Police Force (1991-2009).svg|<small>2:3</small> Vlag van die Namibiese polisie, tot 31 Oktober 2009 Lêer:Flag of the Namibian Police Force.svg|<small>2:3</small> Vlag van die Namibiese polisie, sedert 1 November 2009 </gallery></center> === Namibiese Weermag === Die vlag van die Namibiese Weermag gebruik die Weermag se wapen op ’n wit driehoek, wat deur ’n teenloopende rooi en hemelblou driehoek flankeer word. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the Namibian Defence Force.svg|<small>2:3</small> Vlag van die Namibiese Weermag Lêer:Naval Jack of Namibia.svg| Vlootgeus van Namibië </gallery></center> == Plaaslike vlae == === Rehoboth-basters === Die [[Rehoboth-basters]] is nasate van Suid-Afrikaanse [[Boere]] en [[Namas|Nama-vroue]]. In 1868 het hulle die nedersetting [[Rehoboth]] in die huidige Namibië gestig. In 1872 het hulle hul eie, vierkantige vlag in gebruik geneem, waarvan die kleure swart, wit en rooi reeds op die Duitse invloed in die gebied dui. Die Rehoboth-basters was ook onder die eerste volke wat ’n “beskermingskontrak” met die Duitse Keiserryk gesluit het. Hulle het as ’n half-outonome politieke entiteit [[Rehoboth (bantoestan)|Rehoboth]] hul vlag tot Namibië se onafhanklikheid gebruik. ’n Reghoekige weergawe word tot vandag (teen 2004) toe deur die Rehoboth-basters gebruik, daarbenewens wapper dit aan die raadsaal van Rehoboth.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/na_hist.html#Baster |title=Baster Gebiet (Rehoboth) |publisher=Flags of the World |accessdate=14 September 2020}}</ref> Die vlag is reghoekig met die konsentriese bande. Die buitenste band is swart, soos die onbekende toekoms van die voorsate, toe hulle in 1868 die Kaap verlaat het, om na ’n onbekende, gelowe land te gaan soek. Die middelste band is rooi en verteenwoordig die bloed wat in gevegte teen vyande van enige nasionaliteit (Duits, Suid-Afrikaans, Ovambo, Herero, Nama) vergiet is. Die binnenste band is wit en verteenwoordig vrede.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ricardo Orizzio |title=Lost White Tribes: The End of Privilege and the Last Colonials in Sri Lanka, Jamaica, Brazil, Haiti, Namibia, and Guadeloupe |publisher=The Free Press /Simon & Schuster |year=2001 |isbn=978-0-7432-1197-0 |pages=180v.}}</ref> <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flagge der Rehobother Baster.svg|{{FIAV|historical}} [[Rehoboth (bantoestan)|Rehoboth]] Lêer:Rehobothflag.svg|{{FIAV|variant}} Glo huidige weergawe </gallery></center> === Caprivistrook === Op 7 Oktober 2002 het die etniese groep Itengese hul onafhanklikheid van Namibië verklaar en die Vrystaat van die [[Caprivistrook]] gestig. Dit word deur die Namibiese regering egter nie erken nie. Die ''Caprivi African National Union'' (CANU) se regering in ballingskap gebruik ’n vlag wat aan dié van die ou Bantoestan ontleen is. Die vla toon drie horisontale bane in blou, wit en groen met twee smal rooi bane tussen die ander bane. Daarop twee swart olifante wat die nasionale eenheid en die saamwerking van die Itengese verteenwoordig. Die kleure weerkaats hul geskiedenis en die omgewing van die gebied. Blou verteenwoordig noodlot, lojaliteit en nederigheid, maar ook die hemel, riviere en mere. Wit verteenwoordig verligting en deug, maar ook eenheid en vrede. Groen verteenwoordig die Caprivistrook, [[landbou]] en [[natuurlike hulpbron]]ne. Die smal rooi bane verteenwoordig hul stryd na vryheid.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/na-capri.html#canu |title=Caprivi African National Union |publisher=Flags of the World |accessdate=14 September 2020}}</ref> <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of CANU.svg|Vlag van die CANU </gallery></center> == Politieke vlae == === Partye === SWAPO (die grootste Namibiese party) se vlag word sedert 1971 gebruik. Die kleure stam glo van die Ovambo se tradisies, die belangrikste etniese groep van die land. Die SWANU gebruik ’n soortgelyke vlag. Die Congress of Democrats gebruik ’n vlag met ’n goue ster met ’n wit fraiing op ’n smal wit kruis op ’n blou agtergrond.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/na%7D.html |title=Namibia – political party flags |publisher=Flags of the World |accessdate=14 September 2020}}</ref> <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of South-West Africa People's Organisation.svg|[[SWAPO]] Lêer:Flag of South West African National Union.svg|SWANU Lêer:Flag of the Congress of Democrats (Namibia).svg|Kongres van Demokrate Lêer:Logo Monitor Aksiegroep2.png|Monitor Aksiegroep Lêer:Flagge RDP Namibia.png|Rally for Democracy and Progress </gallery></center> == Vorige vlae == === Suidwes-Afrika === Nes die ander Duitse kolonies het [[Duits-Suidwes-Afrika]] net die vlag van die Duitse Keiserryk gebruik. In 1914 is ’n eie vlag vir die kolonie voorgestel, wat egter nooit goedgekeur is nie. Gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Suid-Afrika Suidwes-Afrika beset; die Duitse troepe het op 9 Julie 1915 oorgegee. Generaal [[Louis Botha]] het ná die verowering van [[Windhoek]] die rooi vaandel van Suid-Afrika gehys, alhoewel dit net die handelsvlag en Suid-Afrika se amptelike vlag die [[Union Jack]] was. In 1928 het Suid-Afrika sy eie vlag goedgekeur wat ook in [[Suidwes-Afrika]] gebruik is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/na_.html |title=Flag History of Namibia |publisher=Flags of the World |accessdate=14 September 2020}}</ref><ref name="fotwza">{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/za_1910.html#red |title=South African Red Ensign |publisher=Flags of the World |accessdate=14 September 2020}}</ref> <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Reichskolonialflagge.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van [[Duits-Suidwes-Afrika]], 24 April 1884 tot 9 Julie 1915. Lêer:Flaggenentwurf 7 Südwestafrika 1914.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|proposal}} Voorgestelde vlag van Duits-Suidwes-Afrika (nooit gebruik), 1914. Lêer:Flag of Deutsch-Südwest.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|proposal}} Voorgestelde vlag van Duits-Suidwes-Afrika (nooit gebruik), 1914. Lêer:Flag of the United Kingdom.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van [[Suidwes-Afrika]], 9 Julie 1915 tot 28 Junie 1919. Lêer:South Africa Flag 1912-1928.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Suidwes-Afrika, 28 Junie 1919 tot 31 Mei 1928. Lêer:Flag of South Africa (1928-1994).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Suidwes-Afrika, 31 Mei 1928 tot 21 Maart 1990. </gallery></center> === Bantoestans === Gebaseer op die Suid-Afrikaanse model is in 1968 ook in die destydse Suidwes-Afrika Bantoestans gestig. Alhoewel hulle in 1980 weer by Suidwes-Afrika ingelyf is, het hulle eers met Namibië se onafhanklikheid as ’n politieke entiteit verdwyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/na_bantu.html |title=Bantustans in South West Africa (Namibia) |publisher=Flags of the World |accessdate=14 September 2020}}</ref><ref name="fotwza" /> [[Kaokoland]] en [[Tswanaland]] het die ou Suid-Afrikaanse vlag gebruik, terwyl [[Rehoboth]] oor sy eie vlag beskik het. Al die ander Bantoestans het hul eie vlae gebruik. In 1973 het [[Ovamboland]] die eerste Bantoestan geword wat ’n eie vlag goedgekeur het. Blou het die hemel verteenwoordig, wit vrede en groen landbou. Die Ovambo se sewe stamme is deur die groen bane verteenwoordig. In 1979 is ’n vlag vir [[Damaraland]] voorgestel, maar weens politieke weerstand nie amptelik goedgekeur nie. Desondanks is die vlag as ’n verenigende kenteken gebruik. Die vlag in wit-bruin toon ’n grenspaal met agt hoeke, wat die agt stamme verteenwoordig. Reeds in 1973 het [[Kavangoland]] sy eie vlag in gebruik geneem. Die groen vlag het drie smal horisontale bane in oranje, wit en blou gehad. Groen het landbou verteenwoordig in ’n vir Namibiese standaarde waterryke land. Oranje, wit en blou is aan die ou Suid-Afrikaanse vlag ontleen. Oorspronklik het [[Oos-Caprivi]] ’n horisontale blou-wit-blou gestreepte vlag met twee swart lepels in die middel gebruik. Dit is egter dikwels met die vlag van die Suid-Afrikaanse Bantoestan [[Gazankulu]] verwar, waarvolgens in 1977 ’n nuwe vlag goedgekeur is. Dit het uit vier horisontale bane in swart, wit, groen en blou bestaan met twee in die gesig starrende olifante daarop. Die twee olifante het die twee belangrikste stamme van die Bantoestan, die [[Mafwe]] en die [[Masubia]], verteenwoordig. Swart en wit het die bevolking verteenwoordig, groen landbou en blou die omliggende waterliggame.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/na_bantu.html |title=Bantustans in South West Africa (Namibia) |publisher=Flags of the World |accessdate=14 September 2020}}</ref> <center><gallery align="center" widths="150" caption="Vlae van Bantoestans"> Lêer:Flag of Bushmanland.svg|{{FIAV|010000|1}} {{FIAV|historical}} Vlag van [[Boesmanland (bantoestan)|Boesmanland]], 1970(?) tot 1989 Lêer:Flag of Damaraland.svg|{{FIAV|010000|1}} {{FIAV|historical}} Vlag van [[Damaraland]], 1979 tot 1989 Lêer:Flag of Hereroland.svg|{{FIAV|010000|1}} {{FIAV|historical}} Vlag van [[Hereroland]], 1970(?) tot 1989 Lêer:Flag of Kavanangoland.svg|<small>2:3</small> {{FIAV|010000|1}} {{FIAV|historical}} Vlag van [[Kavangoland]], 1973 tot 1989 Lêer:Flag of South Africa (1928–1994).svg|<small>2:3</small> {{FIAV|010000|1}} {{FIAV|historical}} Vlag van [[Kaokoland]], 1970 tot 1989 Lêer:Flag of Rehoboth-Basterland.svg|{{FIAV|010000|1}} {{FIAV|historical}} Vlag van [[Rehoboth (bantoestan)|Rehoboth]], 1979 tot 1989 Lêer:Flag of Namaland.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van [[Namaland]], 1980 tot 1989 Lêer:Flag of Caprivi until 1977.gif|{{FIAV|010000|1}} {{FIAV|historical}} Vlag van [[Oos-Caprivi]], 1976 tot 1977 Lêer:Flag of East Caprivi.svg|<small>2:3</small> {{FIAV|010000|1}} {{FIAV|historical}} Vlag van Oos-Caprivi, 1977 tot 1989 Lêer:Ovamboland flag.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van [[Ovamboland]], 1973 tot 1989 Lêer:Flag of South Africa (1928–1994).svg|<small>2:3</small> {{FIAV|010000|1}} {{FIAV|historical}} Vlag van [[Tswanaland]], 1979 tot 1989 </gallery></center> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} * [[Namibia, Land of the Brave]] * [[Wapen van Namibië]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{de}} {{cite book |author=Whitney Smith, Ottfried Neubecker |title=Wappen und Flaggen aller Nationen |publisher=Battenberg |location=München |year=1980 |isbn=3-87045-183-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Namibia|Vlae van Namibië}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/na.html Namibië] by ''Flags of the World'' * {{de}} [https://www.flaggenlexikon.de/fnamibia.htm Flaggenlexikon] (Beskrywing van vlag en wapen) * {{en}} [http://www.orusovo.com/symbols/ Nasionale simbole van Namibië] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Namibia|title=Flag of Namibia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=14 September 2020}} {{Artikels oor Namibië}} {{Afrikavlae}} {{Normdata}} {{de-vertaal|Flaggen Namibias}} {{en-vertaal|Flag of Namibia}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale simbole van Namibië]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Namibië]] d86f78osxnuftsobdk6ejp30oynbvjk 0 43415 2913063 2854639 2026-06-22T14:32:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2913063 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Christiana | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | beeld_stadsilhoeët = Station Christiana 1.JPG | beeldbyskrif = Christiana se treinstasie | latd = 27 |latm = 55 |lats = 12 | longd = 25 |longm = 9 |longs = 36 | duimdrukkeretiketposisie=bokant | provinsie = Noordwes | distrik = Dr. Ruth Segomotsi Mompati | munisipaliteit = Lekwa-Teemane | stigtingsdatum = [[1870]] | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = <ref name=census2011>Hoofplek [http://census2011.adrianfrith.com/place/673005 Christiana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140112181313/http://census2011.adrianfrith.com/place/673005 |date=12 Januarie 2014 }} tydens die 2011-sensus. Statistiek vir buurte [[Utlwanang]] en [[Geluksoord]] apart (in hulle eie artikels) aangedui.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 50.2 | hoogte_m = | bevolking_totaal = 3571 | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = <ref name=census2011/> | demografie1_voetnotas = <ref name=census2011/> | persent_swart = 16.6% | persent_kleurling = 3.3% | persent_asiër = 1.1% | persent_wit = 77.6% | persent_ander = 1.4% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = <ref name=census2011/> | demographics2_title1 = [[Afrikaans]] | demographics2_info1 = 84.9% | demographics2_title2 = [[Tswana]] | demographics2_info2 = 7.2% | demographics2_title3 = [[Engels]] | demographics2_info3 = 4.4% | demographics2_title4 = Ander | demographics2_info4 = 3.5% | poskode = 2680 | poskode2 = 2680 | skakelkode = 053 | sensuskode = | webwerf = }} '''Christiana''' is 'n dorp in die suidweste van [[Noordwes]] op die oewer van die [[Vaalrivier]]. == Geskiedenis == [[Lêer:SAR Class 6E1 Series 3 E1320.JPG|duimnael|links|Drie Suid-Afrikaanse [[Klas 6E-lokomotief|Klas 6E1-reeks 3 lokomotiewe]] staan op Christiana se stasie.]] Die dorp het sy bestaan te danke aan [[diamant]]e. Weens baie dispute oor grondbesit in die onderste lope van die Vaalrivier, het die regering in [[1870]] besluit om 'n dorp te stig op die plaas Zoutpansdrif en die eerste woonerwe is verkoop. Dit is vernoem na die dogter van die Voortrekkerleier [[Andries Pretorius]], wat die rivier hier oorgesteek het. Twee jaar later is diamante ook in die spoelgruis van die Vaalrivier by Christiana ontdek wat tot nog 'n diamantstormloop gelei het. Die stormloop het ook gou tot 'n einde gekom. == Distrik == Die distrik is 1 900&nbsp;km² groot. Die produksie van [[beesvleis]], [[mielies]], [[sorghum]], [[grondboontjie|grondbone]] en [[katoen]] is die belangrikste ekonomiese bedrywighede. Dit is vandag 'n belangrike boerderysentrum, veral weens die nabyheid van die [[Vaalharts-besproeiingskema]]. Die [[N12 (Suid-Afrika)|N12]] nasionale pad gaan deur Christiana. == Trivia == Die Rob Ferreira-natuurreservaat en vakansieoord is ongeveer 6&nbsp;km noordoos van die dorp. Die mineraalfonteine se water is louwarm (36,7°C). Christiana is ook die eerste dorp waar die [[Britse Ryk|Britse magte]] die [[Transvaal]]se grens oorgesteek het tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Bronne == * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]], ''Encyclopaedia of Southern Africa'', Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978. * [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995 {{ISBN|1-86842-026-4}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Christiana, North West}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC39}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Noordwes]] 0r2u0memiy6byclogg0rotxbrrwsk3w 0 45741 2913154 1636514 2026-06-22T19:24:45Z Jcb 223 2913154 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Aspect-ratio-4x3.svg|duimnael|Die verhouding van breedte tot hoogte van 'n tipiese rekenaarskerm.]] In [[wiskunde]], dui die '''verhouding''' op die grootte van hoeveelhede relatief tot mekaar aan. Meer spesifiek dui 'n verhouding van twee hoeveelhede aan hoeveel keer die eerste hoeveelheid in die tweede een bevat word<ref>Penny Cyclopedia, p. 307</ref> en kan algebraïes uitgedruk word as die [[kwosiënt]].<ref>Wentworth, p. 55</ref><ref name="enc">New International Encyclopedia</ref> == Notasie en terminologie == Die verhouding van hoeveelhede ''A'' en ''B'' kan uitgedruk word as:<ref name="enc" /> * die verhouding van ''A'' tot ''B'' * soos ''B'' staan teenoor ''A'' * ''A'':''B''. == Verwysings == {{Wikt|verhouding}} {{Verwysings}} [[Kategorie:Wiskunde]] lxo32gj3vxfarwi23hka63plbmqqg3f 0 47066 2913208 2569777 2026-06-23T06:14:23Z Jcb 223 2913208 wikitext text/x-wiki {{Ampsbekleër Inligtingraampie |naam = William Philip Schreiner |beeld = WP Schreiner.jpg |beeldgrootte = 240px |kleinbeeld = |byskrif = |orde = Eerste Minister van die [[Kaapkolonie]] |termyn_begin = [[13 Oktober]] [[1898]] |termyn_einde = [[17 Junie]] [[1900]] |visepresident = |vise-eersteminister = |adjunk = |president = |eersteminister = |voorganger = [[Gordon Sprigg]] |opvolger = [[Gordon Sprigg]] |orde2 = |termyn_begin2 = |termyn_einde2 = |visepresident2 = |vise-eersteminister2 = |adjunk2 = |president2 = |eersteminister2 = |voorganger2 = |opvolger2 = |orde3 = |termyn_begin3 = |termyn_einde3 = |visepresident3 = |vise-eersteminister3 = |adjunk3 = |president3 = |eersteminister3 = |voorganger3 = |opvolger3 = |orde4 = |termyn_begin4 = |termyn_einde4 = |visepresident4 = |vise-eersteminister4 = |adjunk4 = |president4 = |eersteminister4 = |voorganger4 = |opvolger4 = |geboorte_datum = [[30 Augustus]] [[1857]] |geboorte_plek = Witteberge-sendingstasie |sterfte_datum = [[28 Junie]] [[1919]] |strefte_plek = [[City of Westminster|Westminster]], [[Verenigde Koninkryk]] |kiesafdeling = Kimberley, Queenstown |party = [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]] |eggenoot = Frances Hester Reitz |proffessie = Advokaat, politici |geloof = Vrydenker |handtekening = |voetnotas = }} '''William Philip Schreiner''' (Wittebergen-reservaat, distrik [[Herschel]], [[Kaapkolonie]], [[30 Augustus]] [[1857]] tot [[Llandrindod Wells]], [[Wallis]], [[28 Junie]] [[1919]]) was 'n [[Suid-Afrika]]anse prokureur, regsadviseur, prokureur-generaal, eerste minister van die Kaapkolonie, senator van die [[Unie van Suid-Afrika]] en hoë kommissaris in [[Londen]], hoewel hy waarskynlik veral onthou word as die broer van [[Olive Schreiner]], die eerste skrywer in Suid-Afrika wat Engelse prosa van eersterangse kaliber opgelewer het.<ref name="kock">{{af}} De Kock, dr. W.J. in Aucamp, Gerard (red.). 1947. ''Suid-Afrikaanse heldegalery''. Kaapstad: M. Rieck.</ref> Hy en sy suster, onderskeidelik hul ouers se negende en tiende kind,<ref>{{en}} Brookes, Edgar H. in Potgieter, D.J. 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery.</ref> was die skranderste van die kroos van twaalf.<ref>{{en}} [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner. Portrait of a South African woman''. Johannesburg: Hugh Keartland (Publishers) (Pty.) Ltd.</ref> William Schreiner het 'n leidende rol gespeel in die laaste twee dekades van die 19de eeu wat uitgeloop het op die [[Suid-Afrikaanse Oorlog]]. Nadat hy weens verdeeldheid in sy kabinet oor die Suid-Afrikaanse Oorlog as eerste minister van die [[Kaapkolonie]] moes bedank, het hy eers weer in 1908 tot die aktiewe politiek teruggekeer en nooit weer 'n leidende rol gespeel soos in die 19de eeu nie. Dr. W.J. de Kock skryf in ''Heldegalery'': "Sy loopbaan was nie skouspelagtig nie, en tog was hy 'n man wat aan sy tydgenote bekend was nie alleen as briljante advokaat en regsgeleerde nie, maar as 'n waarlik goeie mens wat die eienskappe van deeglikheid, mensliewendheid en karaktervastheid in die politieke lewe en in openbare aangeleenthede as bates aangewend het." Hy noem Schreiner se lewe "mooi" en sê dit is gekenmerk deur "hardwerkendheid en deeglikheid, gepaard met vriendelikheid teenoor almal met wie hy in aanraking gekom het".<ref name="kock" /> 'n Vriend, adv. Ralph Close, het kort ná Schreiner se dood gesê: "''Whatever he said, all men believed him, that as he spake so he thought, and whatever he did, that he did with a good intent''."<ref name="kock" /> Edgar H. Brookes skryf hoewel Schreiner anti-imperialisties was, was hy in wese 'n lojale Britse onderdaan. Toe oorlog in Suider-Afrika laat in die 1890's onafwendbaar begin lyk, het Schreiner opreg na vrede tussen Brittanje en die Boererepublieke gestrewe, soms tot die ontsteltenis van die goewerneur en Britse hoë kommissaris, sir [[Alfred Milner]]. Schreiner het gehoop, selfs al sou oorlog dan uitbreek, dat die Kaapkolonie "''a little place of peace''" kon bly, hoewel dit ingevolge die destydse grondwetlike beginsels outomaties by enige oorlog betrokke sou wees wat die koningin verklaar het. As die Kaapse eerste minister van 1898 af, het hy die [[Tweede Vryheidsoorlog]] onwillig betree, waarna hy weens tweestryd in sy kabinet in Junie 1900 verplig was om te bedank. In die verkiesing van 1904 kon hy nie daarin slaag om 'n setel te wen nie, en eers in 1908 kon hy terugkeer na die Kaapse wetgewende vergadering. Die subtitel van sy biografie deur prof. Eric Walker is "''a South African''", en dit, skryf Brookes, was hy inderdaad. "Hy lewe voort in die Suid-Afrikaanse geskiedenis as iemand wat die Afrikaners se belange altyd op die hart gedra het, selfs in hul donkerste uur, en terselfdertyd as 'n vooraanstaande kampvegter vir die Afrika-rasse, maar boweal as iemand met vlekkelose integriteit, verhewe bo bedrog en onbaatsugtig, met 'n liefde vir sy land verhewe bo alle persoonlik ambisie of gerief."<ref>{{en}} Brookes, Edgar H. in Potgieter, D.J. 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> Dr. T.R.H. Davenport skryf: "Schreiner was 'n uiters begaafde man en het die suksesvolste advokaat van sy tyd geword asook 'n leier van die Kaapse balie, maar in die hof het hy nie dieselfde hoë peil bereik nie. Daar was hy geneig om uit die hoogte te wees sodat hy by baie botsings met lede van die regbank betrokke was. Sy neiging om elke puntjie met oordrewe presiesheid te beredeneer, het nie alleen sy kollegas in die hof mateloos geïrriteer nie, maar ook parlementslede, wat somtyds sy uiters ingewikkelde toesprake moes verduur waarin die hooftema uiteindelik totaal vertroebel is deur besonderhede. In 'n eeu van heftige politieke partygees, het Schreiner matig probeer optree, maar nie daarin geslaag nie. Tog was hy as mens hartlik, simpatiek, veels te gulhartig en die opregtheid self sodat hy alom gewild was en hoë agting geniet het."<ref>{{af}} Davenport, dr. T.R.H. in De Kock, W.J. en Krüger, D.W. (reds.). 1986. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref> == Herkoms en kinderjare == William se vader, Gottlob Schreiner, is in 1814 op die dorpie Fellbach naby [[Stuttgart]] in [[Duitsland]] gebore. Nadat hy sy ambag as skoenmaker verlaat het, het hy aan die sendingkweekskool in [[Basel]] gaan studeer, van waar hy na die Islington College gegaan het, maar in 1837 vertrek het om in diens van die [[Londense Sendinggenootskap]] te tree. Nog in dieselfde jaar, op [[7 November]] [[1837]], is hy getroud met Rebecca Lyndall nadat hy in Junie daardie jaar as predikant georden is. Rebecca was die dogter van eerw. Samuel Lyndall en sy tweede vrou. Gottlobb is gevul met sendingywer vanweë die Herlewingsbyeenkomste wat hy bygewoon het en, nadat die paartjie getroud is, het hulle 'n skip na die [[Kaapkolonie]] gehaal "om die evangelie aan die heidene te gaan verkondig". [[Lêer:Gottlob Schreiner.jpg|duimnael|180px|William Schreiner se pa, Gottlob Schreiner, was 27 jaar sendeling tot hy gedwing is om te bedank omdat hy om den brode op klein skaal handel gedryf het.]] Vroeg in Februarie 1838 het die toekomstige eerste minister van die Kolonie se ouers, wat uiteraard nog kinderloos was, voet aan wal gesit in die Kaap. Kort ná hul aankoms het hulle na [[Port Elizabeth]] verhuis en vervolgens na [[Philipton]], nie ver daarvandaan nie. Gottlob was 'n "groot, goed geboude man, teruggetrokke en met 'n naïewe vertroue in mense",<ref>{{en}} [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner. Portrait of a South African woman''. Johannesburg: Hugh Keartland (Publishers) (Pty.) Ltd.</ref> maar hoewel hy nie buitengewoon intelligent was nie, het sy [[goedhartigheid]], onselfsugtigheid en vrygewigheid dit vergoed. Sy vrou het al die eienskappe besit wat hy kortgekom het: sy was kragdadig, skerpsinnig en prakties, en het baie van haar eienskappe aan haar kinders oorgedra. Rebecca Lyndall is in 1818 in [[Londen]] gebore. Haar opvoeding was veel beter as dié wat die meeste meisies destyds ontvang het. Sy was 'n vasbeslote vroutjie met 'n fyn waarnemingsvermoë en waagmoed.<ref>{{en}} [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner. Portrait of a South African woman''. Johannesburg: Hugh Keartland (Publishers) (Pty.) Ltd.</ref> Die primitiewe, ongenaakbare omgewing en lewensomstandighede in Suid-Afrika moes uiterste sielskrag en uithouvermoë van haar geverg het. Aanvanklik het sy 'n onwrikbare geloof gehad wat haar struikelblokke help oorwin het. Hoewel haar godsdienstige oortuigings soms aan fanatisme gegrens en tot ernstige konflik in haar kinders gelei het, was dit juis dié geloofsopvattinge wat haar staande gehou het. === Van Philipton na Wittenbergen === [[Lêer:Olive Schreiner.jpg|duimnael|links|210px|Van al sy broers en susters was William die naaste aan [[Olive Schreiner|Olive]], wat sowel ouderdom as temperament en intelligensie betref het.]] Philipton in die vrugbare [[Katrivier]]vallei is kort voor die Schreiners hulle daar gaan vestig het, deur swart stamme ontruim ingevolge 'n verdrag tussen goewerneur lord [[Charles Somerset]] en hoofman Gaika. Hier is William se oudste suster, Katherine, gebore sonder enige hulp. 'n Jaar later het die gesin na [[Philippolis]] in die Suid-Vrystaat verhuis waar, in [[Adam Kok]] se gebied, die eerste seun, Frederick, gebore is. In 1842 verhuis die gesin verhuis na Basel, wat deur Gottlob na die Europese stad genoem is, aan die [[Caledonrivier]], naby die grens van die teenswoordige [[Lesotho]]. (Van dié sendingstasie het niks oorgebly nie.) Terwyl die gesin hulle in die daaropvolgende jare op verskeie plekke na aan die grens van dié bergagtige gebied gevestig het, het William se ouer sibbes met gereelde tussenposes vermeerder: Theophilus (Theo) is in 1844 op [[Colesberg]] gebore, Alice in 1845 op Basel en Henrietta (Het of Ettie) in 1850 op Umpukani. In 1854 het die gesin na die Wittebergen-sendingstasie verhuis waar [[Olive Schreiner|Olive Emilie Albertina Schreiner]] (so genoem na haar gestorwe broers: Emile, Oliver en Albert) op [[24 Maart]] [[1855]] gebore is as die ouerpaar se neënde kind. Mettertyd sou Rebecca twaalf kinders in die lewe bring, van wie talle kleintyd oorlede is. Hulle is in chronologiese volgorde (met een wat ontbreek): Kate (1840), wat met die aantreklike sakeman John Findlay getroud is en op [[Fraserburg]] gaan woon het. Fred (1841), wat gegradueer het aan die Universiteit van Londen en die aanvanklik geslaagde New College in Eastbourne opgerig het. Emile (?), wat oorlede is binne drie maande ná sy geboorte. Theo (1844), wat 'n onderwysers geword het, nes Fred, maar 'n godsdienstige fanatikus was. Alice (1845), wat met die Ier Robert Hemming getrou het en oorlede is op 38 nadat sy die lewe geskenk het aan 15 kinders. (Hemming was bibliotekaris, winkelier en in 1858 die eerste posmeester op [[Fraserburg]].) Oliver (?), wat jonk oorlede is. Ettie (1850), wat ook 'n godsdienstige fanatikus was, maar volgens William se swaer [[Samuel Cronwright]] "miskien die mees uitstaande Christin wat Suid-Afrika al opgelewer het".<ref>{{en}} [[Samuel Cronwright|Cronwright-Schreiner, Samuel]]. 1924. ''The Life of Olive Schreiner''. London: Allen & Unwin.</ref>Albert (?), wat ook jonk oorlede is. [[Olive Schreiner|Olive]] (1855), die eerste Suid-Afrikaanse skrywer van Engelse prosa wat roem verwerf het. William (1857), die latere eerste minister en briljante advokaat. Ellie (1862), wat dood is op twee, en wie se dood Olive later sou sê haar oombliklik 'n vrydenker gemaak het. Hierdie Wittebergen-sendingstasie, waar William ook gebore is, was geleë op 'n windverwaaide, afgesonderde en rotsagtige plek in 'n sogenaamde naturelle-reservaat. 'n Groepie witgekalkte geboue was geleë naby die rand van 'n krans en blootgestel aan die elemente. Eerw. William Shepstone, 'n asmalyer, het dié ligging uitgesoek. Voorheen moes Gottlob sy eie woonplekke bou, maar nou kon hy hom toewy aan die ommuurde [[groentetuin]] voor sy huis. William se suster Kate het die huis geskets en daarmee saam die bergagtige agtergrond en 'n weerligafleier tussen die huis en die kerkie. Weerlig het die suidelike kant van die huis teen daardie tyd al drie keer getref. Dié nedersetting was afgesonder van die beskaafde wêreld, die naaste poskantoor was meer as 150&nbsp;km daarvandaan op Colesberg. Die inwoners van die reservaat was Fingo, Basoeto en basters met enkele San, wat soms spore gemaak het met die vee.<ref>{{en}} [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner. Portrait of a South African woman''. Johannesburg: Hugh Keartland (Publishers) (Pty.) Ltd.</ref> === Verhuising na Healdtown === [[Lêer:Nelson Mandela Healdtown.jpg|duimnael|350px|links|[[Nelson Mandela]] (agter, vyfde van regs) was in 1937 en '38 'n leerling aan die Wesleyaanse Kollege op Healdtown, die sendingstasie waarheen die Schreiners in 1861 met onder andere hul vierjarige seun, William, verhuis het.]] William het net sy eerste vier lewensjare op Wittebergen deurgebring, want omstreeks 1861 het die gesin oudergewoonte verhuis, dié keer na [[Healdtown]], sowat 10&nbsp;km noordoos van [[Fort Beaufort]]. (Dit was op dié sendingstasie dat die eerste nog bestaande foto van [[Nelson Mandela]] in 1937 geneem is terwyl hy van daardie jaar tot einde 1938 aan die plaaslike Wesleyaanse Kollege studeer het.<ref>{{en}} [http://www.sapeople.com/2012/03/29/mandela-archive-goes-live/ ''Mandela archive goes live'', sapeople.com. URL besoek op 8 Februarie 2014.]</ref>) Die klein William was gaande oor sy suster Olive, met wie hy dikwels op die kleivloer van hul eenvoudige huis rondgerol het. Hulle sou lewenslank innig aan mekaar geheg bly, want hy was die naaste aan haar in ouderdom sowel as geaardheid. William se biograaf Eric A. Walker het geskryf: "Hy en Olive het ook die hoë opvatting van plig en selfopoffering behou wat by hulle ingeprent is, maar nie een het die geloof behou wat daarmee gepaardgegaan het nie, as hulle dit ooit gehad het. ''Religious-minded they both were, intensely so; but not so that they could pour their spiritual zeal into any earthly mould. It was the narrowness of their elders' faith that repelled them''."<ref>{{en}} Walker, Eric A. 1937. ''W.P. Schreiner – A South African''. London: Oxford University Press.</ref> Die verhuising na Healdtown was as gevolg van 'n ruiling van standplase tussen Gottlob Schreiner en eerw. Arthur Brigg van Healdtown. So het die [[Ossewa|ossewaens]] wat William, Olive, Theo en Ettie na Healdtown toe gebring het, met eerw. Brigg na Wittebergen teruggekeer. Die reis van nagenoeg 400&nbsp;km het 21 dae geduur. Op dié sendingstasie in die Katriviervallei sou William en sy gesin sowat vyf of ses jaar woon. Hier het Olive die meeste van haar tyd gewy aan stories uitdink en privaat fantasieë skep. Kleintyd al het sy die gewoonte gehad om op en af te loop terwyl sy met haarself praat en óf redeneer óf stories uitdink. Dié stories het sy dikwels aan haarself vertel, amper soos aan iemand anders, en dikwels het klein Will haar afgeluister. Dié stories sou hy dan gaan oorvertel, asof hy dit self uitgedink het, tot sy suster se ergernis.<ref>{{en}} [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner. Portrait of a South African woman''. Johannesburg: Hugh Keartland (Publishers) (Pty.) Ltd.</ref> === Op Balfour === [[Lêer:Schreinerhuis, Cradock.jpg|duimnael|300px|Nadat die Schreiner-gesin deur Gottlob se ongeslaagde sakeondernemings in armoede gedompel is, het eers Ettie en Olive by hul ouer broer Theo in dié huis op Cradock gaan woon en later ook William.]] Die gesin, wat toe bestaan het uit die ouers, Ettie, Olive en Will nadat die ouer kinders die huis verlaat het, het ook op Healdtown nie lank bly woon nie, en in 1865 het hulle verhuis na [[Balfour, Oos-Kaap|Balfour]], sowat 8&nbsp;km daarvandaan. Dit was die einde van Gottlob se 27-jarige sendingwerk. Toe hy in 1861 na Healdtown verplaas is, was dit as sendeling sowel as hoof van die Wesleyaanse Nywerheidsopleidingsinstelling vir Naturelle. Om den brode het hy, soos talle ander sendelinge in Afrika, 'n tweede inkomste geskep deur handel te dryf. Maar die Wesleyaanse Sendinggenootskap het streng reëls gehad wat sendelinge belet het om enige ander beroep te beoefen; daarom moes Gottlob bedank. Dit was 'n reuse terugslag vir die gesin, want Gottlob het bloot liggaam en siel aanmekaar probeer hou; die bietjie handel wat hy gedryf het, was waarskynlik allermins winsgewend, want mense kon maklik misbruik maak van sy goedgelowigheid. Ongelukkig was sy karakter glad nie geskik vir die enigste oorblywende loopbaan nie: die handel. Op Balfour het hy 'n algemenehandelaarsaak oopgemaak. Van die oorlewende kinders was Kate en Alice albei getroud en woonagtig op [[Fraserburg]], Fred was onafhanklik in [[Engeland]] en Theo was 21. Nog net Ettie (15), Olive (amper 11) en Will (amper 9, die jongste kind wat oorleef het) het by hulle ouers gewoon. Hul vader se onderneming was, soos te wagte, 'n klaaglike mislukking. Hy het binne 12 maande bankrot gespeel nadat hy onbeperkte krediet toegestaan het aan sy (veral) bruin klante. Nadat hy alles aan sy skuldeisers moes oorhandig, het Gottlob die laaste tien jaar van sy lewe daaraan gewy om winkeltjies op te rig, "altyd in die omgewing van Balfour, en altyd 'n mislukking".<ref>{{en}} [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner. Portrait of a South African woman''. Johannesburg: Hugh Keartland (Publishers) (Pty.) Ltd.</ref> Blykbaar het dié terugslae hom nie van stryk gebring nie, want hy het, volgens oorlewering, dit verkies om vir sy vrou uit die koerant voor te lees, pleks daarvan om die enkele klante te bedien. Gelukkig kon familielede die situasie beredder. Fred en Kate se man, John Findlay, wat 'n winkel op [[Fraserburg]] bedryf het, sou geld aanstuur, maar die eintlike uitkoms was toe Theo na Suid-Afrika terugkeer om hoof te word van die openbare skool op Cradock. Ettie het vir hom gaan huishou, waarna Olive in 1867 gevolg het en William in 1868. Die ouers het in die omgewing van Balfour aangebly waar Gottlob te perd rondgegaan en met velle, eiers, koffie en suiker gesmous het. Hy is in 1876 oorlede.<ref>{{en}} Brookes, Edgar H. in Potgieter, D.J. 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Kaapstad: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery.</ref> == Opleiding == [[Lêer:Ingebruikneming Hoërskool Templeton, Bedford 1913.jpg|duimnael|links|300px|Will Schreiner het van sy vroegste skoolopleiding ontvang aan die skool van eerw. [[Robert Templeton]] op [[Bedford, Oos-Kaap|Bedford]]. Die Bedfordse Skoolraad het op [[13 Desember]] [[1865]] besluit om 'n eersteklas- onsektariese seunskool op Bedford op te rig. Templeton was die eerste skoolhoof. Die huidige hoofgebou is op [[25 Oktober]] [[1913]] in gebruik geneem en omstreeks daardie tyd is die skool se naam verander ter ere van sy eerste skoolhoof.<ref>{{en}} [http://www.templetonhigh.co.za/page/overview Die geskiedenis van die Hoërskool Templeton. URL besoek op 9 Februarie 2014.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160524085220/http://www.templetonhigh.co.za/page/overview |date=24 Mei 2016 }}</ref>]] William het op Cradock skoolgegaan en is blykbaar in 1870 aanvanklik saam met Theo na die pas ontdekte diamantveld, maar het daarna sy skoolopleiding voortgesit op [[Bedford, Oos-Kaap]] (aan eerw. [[Robert Templeton]] se skool) en [[Grahamstad]] (waarskynlik Graeme-kollege), waar Theo onderwyser geword het. William was 'n fris kêrel en 'n knap sportman. Sy lewe lank het hy in sport bly belangstel.<ref name="kock" /> Maar hy was ook 'n seun met 'n buitengewone verstand wat, soos sy suster, vroeg al die aandag getrek het. Ná sy skoolopleiding aan Oos-Kaapse instellings, het hy na die [[Suid-Afrikaanse Kollege]] (die voorloper van die [[Universiteit van Kaapstad]] en [[SACS]]) gegaan waar sy vriende manne was soos [[Henricus Hubertus Juta|Henry Juta]], [[John Wessels]] en [[Ewald Auguste Esselen|Ewald Esselen]]. Hier het hy in 1874 met lof gematrikuleer.<ref>{{af}} Davenport, dr. T.R.H. in De Kock, W.J. en Krüger, D.W. (red.). 1986. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'' deel II. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref> Drie jaar later, ná voortgesette studie aan die SA Kollege het hy die hoogste punte in die graadeksamen in letterkunde en wetenskap aan die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop]] (voorloper van die [[Universiteit van Suid-Afrika]]) behaal. In 1878 het hy na Engeland gegaan waar hy student was aan die Universiteit van Londen en aan Downing College, Cambridge, en lid geword het van die Inner Temple. Hy slaag die Londense LL.B.-eksamen in die eerste klas en het senior juris in die Cambridge Law Tripos geword. Op [[3 Mei]] [[1882]] is hy tot die Engelse balie toegelaat en in dieselfde jaar het hy na [[Kaapstad]] teruggekeer. == Vroeë loopbaan == [[Lêer:Onze Jan.jpg|duimnael|180px|Will Schreiner het in 1898 premier van die [[Kaapkolonie]] geword danksy die ondersteuning van [[Onze Jan Hofmeyr|Jan Hendrik Hofmeyr]] se [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]].]] Nadat hy op 17 Augustus as advokaat van die Kaapse hooggeregshof toegelaat is, het hy 'n kantoor in [[Adderleystraat]] geopen en deur hard te werk 'n winsgewende praktyk opgebou. In die loop van die volgende 10 jaar het sy praktyk snelle vordering gemaak. In 1885 het hy opsteller van parlementêre wetsontwerpe geword, in 1887 regsadviseur van die goewerneur en hoë kommissaris en in 1889 van De Beers, [[Kimberley]]. In 1892 het hy senior advokaat geword. Sy parlementêre verbintenisse het Schreiner in noue aanraking met die politieke lewe van Suider-Afrika gebring. Hy het byvoorbeeld in 1889 saam met sir Francis de Winton se sending na [[Swaziland]] gegaan en in Maart 1890 die ontmoeting van sir [[Henry Loch]], pres. [[Paul Kruger]] en [[Cecil John Rhodes]] by Blignautspont bygewoon, die eerste [[Swaziland]]se Konvensie van die jaar opgestel en later, in 1893, die [[Colesberg]]se samesprekinge oor Swaziland bygewoon. In 1891 is hy 'n C.M.G. gemaak vir sy dienste in verband met Swaziland. Rhodes het Will Schreiner kort hierna die prokureur-generaalskap in sy tweede kabinet aangebied, wat in Mei 1893 saamgestel is, waarna Schreiner parlementslid vir [[Kimberley]] geword het. Toe reeds het die jong regskenner en politikus in naturellesake belanggestel.<ref name="kock" /> Ná 'n baie kort ampstermyn het hy bedank weens swak gesondheid en te veel werk, en is hy vervang deur Henry H. Juta. Tog het hy in September 1894 nogmaals die prokureur-generaalskap aanvaar, nadat hy in die algemene verkiesing van die jaar 'n Barkly-Wes-setel in vennootskap met Rhodes betwis het. In sy verkiesingsveldtog het Schreiner ekonomiese federasie en die politieke en ekonomiese ontwikkeling van die naturellereservate bepleit, waardeur hy die amptelike steun verkry het van die [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]], hoewel hy teenstand van sommige lede van die Bond ervaar het. == Jameson-inval == Schreiner het in sy amp gebly tot die [[Jameson-inval]]. Daar was noue samewerking tussen hom en Rhodes sodat hy selfs gehelp het met die opstel van 'n ultimatum aan die ZAR oor die sluiting van die driwwe in die Vaalrivier in Augustus 1895, 'n daad wat die Kaapkolonie kon betrek het in 'n oorlog aan die kant van Brittanje teen Transvaal. Maar die Jameson-inval was 'n aaklige skok vir Schreiner. Hy het hierna alle bande met Rhodes verbreek en al was hy gekant teen die onttrekking van die [[British South Africa Company]] se oktrooi, het hy lidmaatskap van die Kaapse gekose komitee aanvaar wat Rhodes aan onbehoorlike gedrag skuldig bevind het en het hy in 1897 in [[Londen]] getuienis gelewer voor die kommissie van ondersoek na die inval. So het 'n gebeurtenis wat baie Engelssprekendes in die imperiale kamp gejaag het, Schreiner in die teenoorgestelde rigting laat beweeg, na 'n hegter bondgenootskap met die Afrikanerbond op 'n tydstip toe die leierskap van dié liggaam in die Wetgewende Vergadering in die weegskaal was weens [[Jan Hendrik Hofmeyr|J.H. Hofmeyr]] se uittrede uit die parlement. == Eerste minister == === Verkiesing van 1898 === [[Lêer:Will Schreiner.png|duimnael|links|180px|Dié foto van Will Schreiner is waarskynlik geneem tydens sy tweejarige termyn as Kaapse eerste minister, 1898 tot 1900.]] Vroeg in 1898 is 'n verkiesing gehou vir die Kaapse Wetgewende Raad, met as belangrikste strydvraag: vir of teen Rhodes. In hierdie verkiesing het die Progressiewe (Rhodes se sogenaamde "Partye of Progress") 'n klein oorwinning behaal. In die tweede helfte van die jaar het die kompromis-ministerie van sir [[Gordon Sprigg]] egter in die moeilikheid beland. Sprigg het 'n wetsontwerp voorgelê wat voorsiening gemaak het vir 'n herindeling van die parlementêre setels met die oog op die versterking van die Progressiewe. Hieroor het dr. T. te Water, wat die sienswyse van die Bond verteenwoordig het, uit die kabinet getree. Dit is beskou as 'n oorlogsverklaring; en al is die wetsontwerp met 'n klein meerderheid aangeneem, het die regering daarna, op 'n [[mosie van wantroue]], 'n nederlaag gely. Die Wetgewende Vergadering is ontbind, en Kaapland is in die heftigste verkiesingstryd van sy geskiedenis gedompel.<ref>{{af}} Van der Walt, dr. A.J.H., Wiid, dr. J.A. en dr. Geyer, A.L. 1955. ''Geskiedenis van Suid-Afrika'' deel 1. Kaapstad, Bloemfontein, Johannesburg: Nasionale Boekhandel, Beperk.</ref> [[Cecil John Rhodes]] het in hierdie verkiesing, saam met sy vriende, sy volle gewig ingewerp. Deur middel van ''Het Dagblad'', kort tevore deur ds. [[S.J. du Toit]] opgerig met behulp van Rhodes, kon tot die Afrikaners gespreek word, terwyl origens 'n swart koerant in die lewe geroep en geldelike belange in verskeie Engelse koerante opgekoop is. Agente is uit Engeland ingevoer spesiaal vir die verkiesing, en geen geld is gespaar nie. Maar in weerwil van dit alles het die Bondsorganisasie geseëvier en is die verkiesing met die steun van die gemagtigde Engelssprekende Kolonialers gewen met 'n meerderheid van een. Met so 'n uiters geringe meerderheid moes premier Schreiner versigtig loop, maar dit het weldra as gevolg van geslaagde tussenverkiesings tot 'n praktiese meerderheid aangegroei. Vir die Kaapse beweging ten gunste van vrede in Suid-Afrika was die verkiesingsuitslag 'n oorwinning, maar by die imperialiste het dit die oorlogsgees nog sterker aangewakker. Die Progressiewe Party, met Rhodes as die wesenlike leier, het 'n suiwer oorlogsparty geword; terwyl sir [[Alfred Milner]], wat hom ten volle vereenselwig het met die uiterste imperialiste, in die Bondsoorwinning 'n nuwe bewys gesien het vir die toenemende invloed van die Suid-Afrikaanse Republiek, nie slegs op die Hollandse Afrikaners nie, maar ook op die gematigde Engelse groep. Ná hierdie nuwe nederlaag van Rhodes in Suid-Afrika was hy meer vasbeslote as ooit om die prestige van Engeland te handhaaf. Sprigg moes bedank en Schreiner is gevra om 'n kabinet saam te stel. Hy het die ietwat onharmoniese kombinasie gekies van [[John X. Merriman]] (tesourier-generaal), [[Richard Solomon]] (prokureur-generaal), [[Jacobus Wilhelmus Sauer]] (kommissaris van kroongrond), T.N.G. te Water (minister sonder portefeulje) en A.J. Herholdt (sekretaris van landbou). Schreiner se vernaamste taak gedurende die eerste jaar van sy bewind was om 'n verdere verswakking in die reeds gespanne betrekkinge tussen die Britse regering en die ZAR te probeer voorkom. Deur hegte samewerking met [[Onze Jan Hofmeyr|J.H. Hofmeyr]] buite die kabinet en met T.N.G. te Water daarbinne, het hy sy Bond-ondersteuners onder beheer gehou. === Bloemfonteinse konferensie === [[Lêer:Kruger-Milner-konferensie 1899.jpg|duimnael|200px|Pres. [[Paul Kruger]] en sir [[Alfred Milner]] kom byeen op die Bloemfonteinse konferensie wat anti-imperialiste gehoop het 'n oorlog in Suider-Afrika sou kon afweer. Pres. [[M.T. Steyn]], die gasheer, staan in die middel.]] Terwyl die spanning tussen die imperialiste en gematigde Suid-Afrikaners opgelaai het, het eerste minister Schreiner hard probeer, met behulp van Merriman en die hoofregter, sir [[John de Villiers, 1ste Baron de Villiers|John de Villiers]], om die mededingende regerings na die konferensietafel te bring. [[Alfred Milner]] het die Uitlander-vraagstuk ten volle uitgebuit om Suider-Afrika op 'n oorlog af te stuur wat hy seker was Brittanje sou wen en wat 'n nuwe era van Britse heerskappy oor die hele subkontinent sou inlui. As goewerneur van die [[Kaapkolonie]] en hoë kommissaris het hy gedurig klem gelê op die uitlanders se griewe, onder meer dat die Kruger-regering hulle politieke regte geweier het, en daarop gesinspeel dat Krugerisme, die nuwe gonswoord van destyds, tot niet gemaak moes word. Kitchener het die steun van die Britse regering geniet, hoewel Whitehall hom gemaan het om versigtig te wees. Nadat hy 'n ruk lank geduldig opgetree het, het hy ongeduldig geraak en toe aan [[Joseph Chamberlain]] geskryf: "Daar is geen ander uitweg nie … behalwe om Transvaal te hervorm, of oorlog."<ref>{{af}} [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1976. ''Die Anglo-Boereoorlog in in Beeld. 1899–1902''. Kaapstad en Johannesburg: C. Struik-Uitgewers.</ref> 'n Lang en ingewikkelde geskil het gevolg met versoekskrifte en eise. Schreiner en talle ander Kaapse politici was diep besorg omdat daar byna geen kans was dat die Kaap, as 'n Britse kolonie, onpartydig sou kon bly tydens 'n oorlog tussen die Boererepublieke en sy koloniale heerser nie. Schreiner het eindelik daarin geslaag om op [[31 Mei]] [[1899]] in [[Bloemfontein]] pres. Kruger en sir [[Alfred Milner]] teenoormekaar te bring op 'n konferensie om die probleem tussen Groot-Brittanje en Transvaal op te los. Al het die Kaapse eerste minister Milner, wat as gesant van die koningin sy politieke meerdere was, probeer oorreed om hom toe te laat om die konferensie by te woon, het die hoë kommissaris hom alle deelname geweier. Pres. Steyn het as gasheer opgetree, maar nie aan die samesprekings deelgeneem nie. Milner het dit as 'n nodelose byeenkoms beskou.<ref>{{af}} [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1976. ''Die Anglo-Boereoorlog in in Beeld. 1899–1902''. Kaapstad en Johannesburg: C. Struik-Uitgewers.</ref> Blykbaar was hy uit die staanspoor vasbeslote om die konferensie te laat verongeluk en het 'n afsydige houding ingeneem en dikwels laat opgedaag. Pres. Steyn het besef hoe meer pres. Kruger toegee, hoe meer sou Milner eis sodat 'n dooiepunt onvermydelik was. Milner het die onderhandelinge beëindig en teruggekeer na [[Kaapstad]]. Albei die Boerepresidente het hierna besef dat oorlog onafwendbaar was. == Suid-Afrikaanse Oorlog == [[Lêer:Britse troepe Strandstraat.jpg|duimnael|270px|links|Nadat die Boererepublieke daartoe gedwing is om oorlog teen Brittanje te verklaar, moes Schreiner en sy anti-imperialistiese kabinetslede magteloos toekyk hoe derduisende Britse soldate die Kaapkolonie binnestroom op pad na die gevegsfront op die grens van die [[Oranje-Vrystaat]] en [[Transvaal]]. Dié Britse troepe was in optog in Strandstraat op pad na die meent in [[Groenpunt]], toevallig verby die huis van [[Marie Koopmans-De Wet]], wat later soveel moeite sou doen om die nood van die lydendes in die republieke te verlig.]] Toe Hofmeyr in Julie terugkeer na 'n besoek aan [[Pretoria]] met wat die Kaapse kabinet beskou het as 'n redelike grondslag vir 'n ooreenkoms in sy sak, het Schreiner en sy ondersteuners openlik na vore gekom en was hulle ten gunste van 'n aanname van die voorwaardes wat deur Hofmeyr en die Kruger-regering bespreek is, maar dit was tevergeefs. Toe dit duidelik word dat daar oorlog dreig en dat die Kaapkolonie, as Britse gebied, nie formeel neutraal kon wees nie, het Schreiner hom deur bemiddeling van die Bondkomitees en die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG predikante]] beywer om 'n Boere-rebellie te voorkom, op die voorwaarde, wat met Milner aangegaan is, dat koloniale magte net vir die verdediging van koloniale gebied gebruik sou word. Toe die oorlog uitbreek, het die rebellie gedurende die res van Schreiner se ampstermyn beperk gebly tot gebiede wat werklik deur Boeremagte beset is. Ná die uitbreek van die oorlog, toe spanning in die Kolonie deurgewerk het tot in die kabinet, was dit vir Schreiner onmoontlik om 'n span bymekaar te hou waarin die Boergesinde Merriman, Sauer en Te Water gewedywer het met die wettiese en pro-imperiale houding van [[Richard Solomon]], wat as prokureur-generaal vir die verhoor van die Kaapse rebelle verantwoordelik was. Die kabinet was skerp verdeel oor die kwessie van die straf van die rebelle. Aanvanklik het alle lede 'n memorandum van [[John X. Merriman|Merriman]] onderskryf wat bepleit het dat die Kanadese presedent van 1838 gevolg moes word, waarvolgens die voorbokke gestraf word, maar algemene amnestie aan die res verleen word. Maar druk deur die koloniale sekretaris, [[Joseph Chamberlain]], en Milner, het Schreiner daartoe beweeg om sy steun te gee aan die beleid wat deur die Britse regering aan die hand gedoen is: spesiale geregshowe om die rebelle te verhoor, met 'n vyf jaar lange verbeuring van stemreg as die minimum straf. Toe Solomon en Herholdt ook hul steun toesê aan hierdie beleid, het dit 'n onherstelbare skeuring in die kabinet veroorsaak sodat premier Schreiner in Junie 1900 bedank het. Deurdat sy beleid nie deur die Bond-koukus onderskryf is nie, hoewel sonder bitterheid, het hy met 'n handjie vol volgelinge, bekend as die 'Adullamiete', na die dwarsbanke verskuif. Kort daarna het hy 'n persoonlike referendum in sy kiesafdeling, [[Malmesbury]], gehou. Toe hy nie voldoende bewys van positiewe steun kon kry nie, het hy as lid bedank nadat hy die kiesafdeling sedert 1898 verteenwoordig het. Schreiner het teruggekeer na die gereg en regsadviseur geword van die Kaapse regering, die [[British South Africa Company]], Rhodesia Railways en Imperial Cold Storage (sir [[David Pieter de Villiers Graaff]] se firma). == Terugkeer na die politiek == [[Lêer:Abdullah Abdurrahman.jpg|duimnael|170px|Dr. [[Abdullah Abdurrahman]] en nog swart en bruin leiers, soos [[John Tengo Jabavu]] en eerw. W. B. Rubusana, het Schreiner aangespoor om meer regte vir Suid-Afrika se gekleurde bevolking op te eis in die [[Suid-Afrika-wet]], die Grondwet van die [[Unie van Suid-Afrika]].]] In 1903 (of 1904<ref>{{en}} Brookes, Edgar H. in Potgieter, D.J. 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref>) het hy tevergeefs 'n setel in die Wetgewende Vergadering as verteenwoordiger vir [[Caledon]] probeer verower; in hierdie stadium was daar nie plek vir onafhanklikes nie en albei setels is deur Bondslede verower. In 1908 probeer hy weer, weer as 'n onafhanklike, en ontvang hy versoeke van kiesers van [[Port Elizabeth]], [[Oos-Londen]], [[Queenstown]], [[Kokstad]] en [[Griekwaland-Oos]]. Hy het die uitnodiging van Queenstown aanvaar en 'n setel verower, hoewel die speaker, sir William Bisset Berry, 'n vooraanstaande plaaslike kandidaat en mede-onafhanklike, verwerp is. Die eerste minister, [[John X. Merriman|Merriman]], het Schreiner versoek om die Kaapkolonie te verteenwoordig op die Nasionale Konvensie, maar hy het dit van die hand omdat hy hom reeds verbind het om die verdediging van [[Dinuzulu]], die Zoeloe-opperhoof, waar te neem, wat tereggestaan het weens beweerde deelneming aan die rebellie van 1906. Met kenmerkende onbaatsugtigheid het Schreiner sy volle aandag toegespits op hierdie moeilike, met emosie belaaide saak. Hy was tereg bevrees dat dit op 'n groot geregtelike dwaling sou uitloop en hy het daarin geslaag om Dinuzulu vrygespreek te kry op 18 uit die 21 aanklagte wat deur die vervolging teen hom ingebring is. == Nasionale Konvensie == As hy die Nasionale Konvensie bygewoon het, sou Schreiner moontlik 'n vurige pleidooi gelewer het vir die oordrag van meer politieke mag as wat in die [[Suid-Afrika-wet]] beliggaam is, want soos [[Onze Jan Hofmeyr|J.H. Hofmeyr]], het hy in federasie die oplossing vir die moeilikhede van die toekomstige Unie gesien. Veral was hy bevrees dat die liberale rassebeleid van die Kaapkolonie in gevaar gestel sou word deur 'n unitêre Grondwet. Sy menings oor rassebetrekkinge het, miskien onder die invloed van sy suster [[Olive Schreiner|Olive]], stadig maar seker 'n liberale koers ingeslaan, en hoewel hy nie aan die Konvensie deelgeneem het nie, het hy 'n moedige hoewel vergeefse stryd aangeknoop ter verdediging van die politieke regte van die gekleurde bevolking in die debatte in die Kaapse Parlement oor die Unie-wetsontwerp. == Agiteer vir swart regte == [[Lêer:Suid-Afrikaanse Party Londen 1909.jpg|duimnael|links|300px|William Schreiner en (voor in middel) en afgevaardigdes van die Kaapkolonie se Suid-Afrikaanse Party, onder wie [[Abdullah Abdurrahman]], [[John Tengo Jabavu]] en eerw. W. B. Rubusana, wat in 1909 in Londen probeer steun werf het vir nierassige stemreg in die nuwe Grondwet van die [[Unie van Suid-Afrika]].]] Veral op aansporing van dr. [[Abdullah Abdurrahman]], [[John Tengo Jabavu]] en eerw. W. B. Rubusana, leiers van die bruin en swart standpunte, het Schreiner voorgestel dat gekleurde burgers verkiesbaar moes wees as lede van die senaat en volksraad, dat die Unieparlement ontneem behoort te word van die bevoegdheid om lede te laat verwyder op grond van ras of kleur en, toe hierdie voorstelle verwerp is, dat die bruin en swart stemreg verskans moet word, nie slegs deur 'n tweederdemeerderheid in albei huise nie, soos neergelê in die konsepwetsontwerp, maar ook deur 'n tweederdemeerderheid van Kaapse lede. Schreiner, ontevrede omdat hy van mening was dat die finale vorm van die Unie-wetsontwerp nie genoegsame sekerheidstellings ingehou het nie, het 'n afvaardiging, waarvan Abdurahman en Rubusana lede was, gelei om hulle saak aan die Britse parlement en publiek te stel. Schreiner wou hê Westminster oorreed om die beginsel van swart stemreg na die hele Unie uit te brei. Die verskansing van dié stemreg (weliswaar gekwalifiseerd), was nie vir hom genoeg nie. Hy is egter kil ontvang in [[Londen]]. Die ''Times'' het byvoorbeeld aangevoer dat hy nie die ware belange van die gekleurde bevolking van Suid-Afrika verteenwoordig het nie en dat hy trouens deur baie gekleurdes teengestaan is.<ref>{{en}} Krüger, dr. W.J. 1969. ''The making of a nation. A history of the Union of South Africa, 1910–1961.'' Johannesburg, London: MacMillan.</ref> Die Britse parlement kon in elk geval nie die wil van die volk, soos verwoord deur die parlemente in die kolonies, verontagsaam nie. Albei huise van die parlement het die wetsontwerp aanvaar. Schreiner wou hom nie as lid vir die verkiesing van die Unievolksraad verkiesbaar stel nie, waarskynlik weens sy ervaring met die swart en bruin afvaardiging in Londen, hoewel hy genl. [[Louis Botha]] se uitnodiging aangeneem het om in die senaat te dien as 'n genomineerde met bevoegdheid om in belang van die swart en bruin bevolking te praat. Schreiner het egter algaande uit pas begin voel met die neiging tot rasseskeiding wat besig was om in die beleid jeens gekleurdes te ontwikkel, al is hy eers omstreeks 1908 tot 'n ruimer sienswyse jeens die regte van Suid-Afrika se gekleurde bevolking "bekeer", 'n woord wat hy self in dié opsig gebruik het.<ref>{{en}} Brookes, Edgar H. in Potgieter, D.J. 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery.</ref> Dié bekering het in 1899 begin toe hy die [[Transkei]] saam met Jabavu besoek het. Ná sy terugkeer na die politiek, was Schreiner se beleid jeens wat destyds as die "naturelle" bekendgestaan het, dié van integrasie en van gelyke regte vir alle beskaafde mense. Schreiner se "bekeerde" beskouing van rasseverhoudinge in Suid-Afrika het grotendeels ooreengestem met die Kaapse liberale standpunt wat teruggevoer kan word tot by sir [[George Grey]] se opvatting uit die 1850's dat swart mense in die Europese kultuur en instellings opgeneem en geassimileer moet word. Dié beleid het al in die 1860's begin plek maak vir die vroeë voorloper van rasseskeiding ([[apartheid]]) toe [[Theophilus Shepstone]] reservate in Natal opgerig het. Die oortuiging het ál meer posgevat dat onderhorige volke volgens hul eie gebruike regeer moes word, pleks van hulle in die Westerse kultuur op te neem.<ref>{{af}} Giliomee, Hermann in Giliomee, Hermann en Mbenga, Bernard (reds.). 2007. ''Nuwe geskiedenis van Suid-Suid-Afrika''. Kaapstad: Tafelberg.</ref> Ná die inlywing by die Kaapkolonie van Brits-Kaffrarië in 1865, Fingoland en [[Griekwaland-Oos]] in 1879, Gcalekaland en Temboeland in 1885 en Mpondoland in 1894, was die swart bevolking in die Kaapkolonie amper vyf keer meer as die wit bevolking: 1&nbsp;480&nbsp;000 vergeleke met 314&nbsp;000 volgens die sensus van 1891.<ref>{{af}} Giliomee, Hermann in Giliomee, Hermann en Mbenga, Bernard (reds.). 2007. ''Nuwe geskiedenis van Suid-Suid-Afrika''. Kaapstad: Tafelberg.</ref> In daardie dekade het die swart bevolking ook baie meer begin rondbeweeg tussen die reservate en ál meer het blywende op die dorpe en die stede van die twee kolonies en twee republieke kom woon. Dit was Schreiner wat in 1899, net nege jaar voor sy "bekering" en toe hy nog eerste minister van die Kaapkolonie was, voorgestel het die beste sou wees om verstedelikte swartes, wat na die "blanke nedersettings" verhuis het om te werk, in kampongs saam te voeg, maar aan die einde van hul dienstermyn moes hulle terugkeer na die plek waarvandaan hulle gekom het, "na die naturellegebiede waar hulle eintlik hul tuiste behoort te vind". So het Schreiner die opvatting ondersteun dat swart "lokasies" van wit dorpe en stede geskei moes word. Van 1902 tot 1904 het talle stede en dorpe oral in Suid-Afrika swart mense deur wetgewing begin verplig om in sulke geskeide lokasies te woon.<ref>{{af}} Giliomee, Hermann in Giliomee, Hermann en Mbenga, Bernard (reds.). 2007. ''Nuwe geskiedenis van Suid-Suid-Afrika''. Kaapstad: Tafelberg.</ref> Ná 1908 het Schreiner onafhanklik van die oorheersende wit ingesteldheid jeens die "rassevraagstuk" opgetree en byvoorbeeld die Naturellegrond-wetsontwerp van 1913 teengestaan, sowel uit beginsel as wat die besonderhede daarvan betref.<ref>{{af}} Davenport, dr. T.R.H. in De Kock, W.J. en Krüger, D.W. (reds.). 1986. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref> Ook het hy saamgewerk met [[Mahatma Gandhi]] om die Immigrasie-wetsontwerp van 1911, wat hoofsaaklik teen Asiate gemik was, teen te staan. Hy het ook die Vrywaringswetsontwerp geopponeer wat in 1914 deur die regering ingedien is om voorsiening te maak vir die deportasie van die leiers van die Rand-staking. == Badkuur in Duitsland == [[Lêer:Sprudelhof BadNauheim Brunnen.jpg|duimnael|270px|Schreiner het in 1914 na Bad Nauheim in Duitsland gegaan om 'n lang badkuur te neem.]] Schreiner het Suid-Afrika in April 1914 verlaat met die doel om 'n lang badkuur by Bad Nauheim te neem. Hy het reeds 'n geruime tyd hartmoeilikheid ondervind en was altyd 'n werkesel. Sy gesondheid het voorheen al ingegee weens die stremming van 'n omvattende regspraktyk, gepaard met sy parlementêre werk, en sy dokters het hom keer op keer gewaarsku dat hy hom nie voortdurend so kon ooreis nie. Schreiner het hom egter feitlik deurgaans ongenadig bly dryf, dikwels weens geldelike behoeftes, want hy was onder meer vasbeslote om sy kinders 'n goeie opvoeding te gee. Daarby het hy bygedra tot die onderhoud van sy bejaarde moeder, wat tot haar dood in 'n Grahamstadse klooster gewoon het. Gedagtig daaraan dat sy opvoeding slegs moontlik gemaak is deur studiebeurse en die gulhartigheid van sy familie en vriende, het Schreiner voortdurend somme geld gegee vir die opvoeding van sy neefs en niggies en etlike ander behoeftige mense. == Sy laaste vyf lewensjare == [[Lêer:William Philip Schreiner00.jpg|duimnael|links|180px|Dié foto van Will Schreiner is waarskynlik geneem tydens die laaste dekade van sy taamlik kort lewe. Hy is oorlede in 1919 in die ouderdom van 61.]] Met sy gesondheid heelwat beter, het Schreiner enkele dae voor die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] na Londen teruggekeer. Met die dood van die hoofregter, lord De Villiers, in September 1914, is Schreiner 'n setel in die regbank van die appèlhof aangebied, maar hy het dit van die hand gewys. Pleks hiervan het hy die amp van hoë kommissaris van die Unie in [[Londen]] aanvaar toe sir [[David Pieter de Villiers Graaff]] uit die pos bedank. Sy moeilikste taak in dié veeleisende amp was die versorging van die Suid-Afrikaanse troepe in Europa, wat buite sy ampspligte geval het. Hoewel sy gesondheid ondermyn is deur die voortdurende spanning, het hy sy dienste tot die einde van die oorlog beskikbaar gestel. Hy sterf op die dag waarop die [[Verdrag van Versailles]] onderteken is en doen so tot op die dag sy belofte gestand dat hy tot aan die einde van die Groot Oorlog hoë kommissaris sou bly. Schreiner was 'n Vrymesselaar, sedert sy kollege-dae 'n geesdriftige sportman en 'n uitmuntende rotshengelaar. == Gesinslewe == [[Lêer:Pres FW Reitz.jpg|duimnael|200px|Schreiner het in 1884 in die huwelik getree met Frances Reitz, die suster van die latere pres. F.W. Reitz van die [[Oranje-Vrystaat]]. Hul vader, F.W. Reitz die oue, was 'n seun van die Reitz-stamvader in Suid-Afrika, Jan Frederik Reitz, wat getroud was met Barbara Jacoba van Reenen.]] William Schreiner is op [[3 Januarie]] [[1884]] getroud met Frances Hester Reitz, 'n dogter van F.W. Reitz die oue van Kliprivier, [[Swellendam]], en 'n suster van [[F.W. Reitz]], later president van die [[Oranje-Vrystaat]]. Schreiner se skoonvader, 'n seun van die familie Reitz se stamvader in [[Suid-Afrika]], Jan Frederik Reitz (1761–1824), was 'n merkwaardige man en 'n leier in die [[Overberg]]se distrik. Jan Frederik, 'n voormalige skeepskaptein, het die merinobedryf in Suid-Afrika tot stand gebring en saam met Michiel van Breda jr. se plaas Zoetendalsvlei (distrik [[Bredasdorp]]), het F.W. die oue se plaas Rhenosterfontein (distrik [[Swellendam]]) die vroeë middelpunt van die merinobedryf geword. Hy was ook die stigter van die Swellendamse Landbouvereniging en het hom beywer vir selfregering aan die Kaap en vir 'n skeiding tussen staat en kerk. Hy het van 1854 tot 1863 in die Wetgewende Raad gedien en van 1869 in die Wetgewende Vergadering. Uit die huwelik tussen William Schreiner en Frances Reitz is drie dogters en twee seuns gebore. == Bronne == * {{en}} Brookes, Edgar H. in Potgieter, D.J. 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd. * {{af}} Davenport, dr. T.R.H. in De Kock, W.J. en [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] (reds.). 1986. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing. * {{af}} De Kock, dr. W.J. in Aucamp, Gerard (red.). 1947. ''Suid-Afrikaanse heldegalery''. Kaapstad: M. Rieck. * {{af}} [[Hermann Giliomee|Giliomee, Hermann]] in Giliomee, Hermann en Mbenga, Bernard (reds.). 2007. ''Nuwe geskiedenis van Suid-Suid-Afrika''. Kaapstad: Tafelberg. * {{en}} [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] 1969. ''The making of a nation. A history of the Union of South Africa, 1910–1961.'' Johannesburg, London: MacMillan. * {{en}} [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner. Portrait of a South African woman''. Johannesburg: Hugh Keartland (Publishers) (Pty.) Ltd. * {{en}} [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]]. 1978. ''Encyclopaedia of Southern Africa''. Kaapstad: Juta & Co. * {{af}} Van der Walt, dr. A.J.H., Wiid, dr. J.A. en dr. Geyer, A.L. 1955. ''Geskiedenis van Suid-Afrika'' deel 1. Kaapstad, Bloemfontein, Johannesburg: Nasionale Boekhandel, Beperk. == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Voorbladster}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Schreiner, William Philip}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] [[Kategorie:Geboortes in 1857]] [[Kategorie:Sterftes in 1919]] 2165onew3qfue70yowbi2p3avdavgrv 0 48124 2913201 2830493 2026-06-23T06:05:56Z Jcb 223 2913201 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Observance of International Workers' Day RGBY.svg|duimnael|400px|Lande en [[Lys van afhanklike gebiede|afhanklike gebiede]] volgens waarneming van Werkersdag of 'n ander variant van Meidag of Werkersdag: {{sleutel|#dd3333|Werkersdag is of kan op 1 Mei wees}} {{sleutel|#ffcc33|'n Ander openbare vakansiedag op 1 Mei}} {{sleutel|#00af89|Geen openbare vakansiedag op 1 Mei nie en Werkersdag is op 'n ander datum}} {{sleutel|#cccccc|Geen openbare vakansiedag op 1 Mei en ook geen Werkersdag nie}}]] '''Werkersdag''' is 'n nasionale openbare vakansiedag wat die werkers van 'n land huldig. Dit hou histories met die arbeidersbewegings en die Meidagfeesvieringe in ander dele van die wêreld verband, spesifiek die agt uur-werksdagbeweging wat agt ure vir werk, agt ure vir ontspanning en agt ure vir rus voorgestaan het. Dit word in verskeie lande, insluitende [[Suid-Afrika]] gevier. Alhoewel die datum van die viering dikwels op 1 Mei val, is daar lande wat die viering op 'n ander datum huldig - dikwels 'n datum wat histories van belang was vir die bevordering van die arbeidsbeweging in daardie land. ==Geskiedenis in Suid-Afrika== Werkersdag word sedert [[1995]] jaarliks op [[1 Mei]] in Suid-Afrika waargeneem.<ref>{{cite news |title=Workers' Day 2019: A brief history |url=https://www.thesouthafrican.com/workers-day-2019-brief-history-1-may/ |access-date=9 May 2019 |work=The South African |date=1 May 2019 |archive-date=9 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190509003438/https://www.thesouthafrican.com/workers-day-2019-brief-history-1-may/ |url-status=live }}</ref> Dit het sy oorsprong in die internasionale stryd van werkers en hul vakbonde vir solidariteit tussen werkers, hul soeke na regverdige indiensneming en die vestiging van menseregte en werkerregte in die werkplek wat in die nasionale en internasionale wet erken word.<ref name="akwasi">{{cite news |last1=Akwasi |first1=Tiffany |title=Why do we celebrate workers day South Africa 2019? |url=https://briefly.co.za/27711-why-celebrate-workers-day-south-africa-2019.html |work=Briefly |date=9 April 2019 |language=en |access-date=9 May 2019 |archive-date=9 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190509002505/https://briefly.co.za/27711-why-celebrate-workers-day-south-africa-2019.html |url-status=live }}</ref> Voor [[1994]] is die dag deur vakbonde in Suid-Afrika vir protesoptogte teen die destydse apartheidsregering se rassebeleid ingespan. In 1928 het duisende swart werkers 'n massaoptog gehou. In [[1950]] het die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] 'n betoging op 1 Mei gereël om die regering se Onderdrukking van Kommunisme-beleid as onwettig te verklaar. Polisiegeweld het die dood van 18 mense tydens hierdie betoging in [[Soweto]] tot gevolg gehad. <ref name="akwasi" /> In [[1986]], met die honderdste herdenking van die Haymarket affair, het die [[Congress of South African Trade Unions]] (COSATU) die regering versoek om 1 Mei as 'n amptelike vakansiedag te verklaar. Die vakbond het ook gevra dat werkers op daardie dag nie werk toe gaan nie, maar by die huis bly.<ref name=SABC>{{cite web |url=http://www.sabcnews.com/sabcnews/l-politics-sas-may-day/ |title=The Politics of SA's May Day |first=Nthakoana |last=Ngatane |date=1 May 2018 |publisher=[[SABC News]] |access-date=9 May 2019 |archive-date=9 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190509064112/http://www.sabcnews.com/sabcnews/l-politics-sas-may-day/ |url-status=live }}</ref> Daar het 'n aantal prominente anti-[[apartheid]] organisasies, insluitend die [[National Education Crisis Committee]] en die [[United Democratic Front (South Africa)]], hul by COSATU se saak geskaar.<ref name=SAHO>{{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/article/history-may-day-south-africa |title=The History of May Day in South Africa |date=25 April 2012 |publisher=[[South African History Online]] |access-date=9 May 2019 |archive-date=9 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190509003451/https://www.sahistory.org.za/article/history-may-day-south-africa |url-status=live }}</ref> Die versoek is ook deur 'n aantal organisasies wat as konserwatief beskou is, ondersteun, soos die [[African Teachers' Association of South Africa]], die [[National African Federated Chamber of Commerce]] en die Steel and Engineering Industries Federation of South Africa, 'n organisasie wat werknemers in die staalindustrie verteenwoordig.<ref name=SAHO/> Meer as 1 500 000 werkers het die versoek om by die huis te bly, gehuldig. So ook duisende studente, taxibestuurders, verkopers, winkeliers, huishulpe en mense wat vir hulself werk.<ref name=SAHO/> In die daaropvolgende jare het 1 Mei 'n gewilde vakansiedag geword.<ref name=SABC/> Omdat die 1950-slagting op 1 Mei plaasgevind het en die sukses van COSATU se versoek op 1 Mei 1986, het die datum sinoniem met weerstand teen die apartheidsregering geraak. Na Suid-Afrika se eerste amptelike demokratiese verkiesing in 1994, is 1 Mei as 'n amptelike openbare vakansiedag ingestel wat die eerste keer in 1995 gevier is.<ref name=SABC/> ==Geskiedenis in ander lande== ===Australië=== Die eerste optog vir 'n agt uur-werksdag deur die [[Australië|Australiese]] Arbeidsbeweging het op [[21 April]] [[1856]] in Melbourne plaasgevind.<ref>{{cite web|url=http://alldownunder.com/australian-dates/holiday-labour-day.htm|title=Australian Public Holidays: Labour Day|work=alldownunder.com|date=1998|access-date=7 March 2016|archive-date=19 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150619093412/http://alldownunder.com/australian-dates/holiday-labour-day.htm|url-status=live}}</ref> Op hierdie dag het klipmesselaars en konstruksiewerkers op bouterreine in die omgewing van Melbourne ophou werk en van die [[Universeit van Melbourne]] tot die Parlementshuis in 'n optog gestap om 'n agt uur-werksdag te bepleit. Hul betoging was 'n sukses en hulle word as van die eerste georganiseerde werkers in die wêreld beskou wat 'n 8 uur-dag sonder verlies aan betaling behaal het.<ref name="LewisBalderstone2006">{{cite book|first1=Wendy|last1=Lewis|first2=Simon|last2=Balderstone|first3=John|last3=Bowman|title=Events that Shaped Australia|url=https://books.google.com/books?id=_6TVAAAACAAJ|access-date=7 March 2016|year=2006|publisher=[[New Holland Publishers]]|isbn=978-1-74110-492-9|page=57}}</ref> ===Kanada=== [[Beeld:1900s Toronto LabourDay Parade.jpg|duimnael|regs|'n Arbeidsdag-optog in [[Toronto]], [[Ontario]] in die vroeë 1900's]] Arbeidsdag ([[Frans]]: ''Fête du Travail'') is in 1894 tot 'n openbare vakansiedag in Kanada verklaar en word sedertdien jaarliks op die eerste Maandag in September gevier. Die Kanadese arbeidsdag se oorsprong kan na verskeie plaaslike betogings en vieringe in die vroeëre dekades.<ref>{{Cite web|last=Gagnon|first=Marc-André|title=Labour Day in Canada|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/labour-day/|access-date=7 September 2020|website=The Canadian Encyclopedia|archive-date=10 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200910101347/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/labour-day|url-status=live}}</ref> Hierdie gebeure het politieke belang na 'n arbeidsdagoptog in Toronto in April 1872, ter ondersteuning van stakende drukkers, direk gelei het tot die inwerkingtreding van die Vakbondwet, 'n wet wat die wettigheid van vakbonde bevestig het.{{Citation needed|date=October 2023}} Op 22 Julie 1882 het 'n arbeidsdagviering in Toronto die aandag van die Amerikaanse arbeidsleier Peter J. McGuire getrek, wat 'n soortgelyke parade in [[New York]] City op 5 September van dieselfde jaar gereël het. Vakbonde wat met die [[Knights of Labor]] en die American Federation of Labor in beide Kanada en die Verenigde State geassosieer het, het daarna parades en feeste op die eerste Maandag in September bevorder. In Kanada het plaaslike vieringe in [[Hamilton, Ontario|Hamilton]], [[Oshawa]], [[Montreal]], [[St. Catharines]], [[Halifax, Nova Scotia|Halifax]], [[Ottawa]], [[Vancouver]] en [[London, Ontario|London]] gedurende hierdie jare plaasgevind. Montreal het 1 September as 'n publieke vakansiedag in 1889 verklaar. In [[Nova Scotia]] het steenkoolmyners sedert 1880 pieknieks en parades gehou ter herdenking van die stigting van hul vakbond, die Provincial Workmen's Association, in 1879. <!-- In addition, in 1889, the Royal Commission on the Relations of Labour and Capital in Canada recommended recognition of an official "labour day" by the federal government.{{Citation needed|date=October 2023}} In March and April 1894, unions lobbied Parliament to recognize Labour Day as a public holiday.{{Citation needed|date=October 2023}} Wetgewing is in Mei deur die die Eerste minister Sir John Thompson ingestel en het koninklike instemming in Julie 1894 ontvang.<ref>{{Cite book|last1=Heron|first1=Craig|title=The Workers' Festival: A History of Labour Day in Canada|last2=Penfold|first2=Steve|publisher=University of Toronto Press|year=2005|isbn=0-8020-4886-2|location=Toronto|pages=31–38}}</ref> --> ===Verenigde State=== [[File:First United States Labor Day Parade, September 5, 1882 in New York City.jpg|thumb|Die eerste Arbeidsdagparade op 5 September 1882 in [[New York City]]]] In die [[Verenigde State]] is Arbeidsdag (''Labor Day'') 'n federale vakansiedag wat op die eerste Maandag in September gehuldig word. Dit word gewoonlik beskou as die einde van die somer-vakansieseisoen in Amerika.<ref>Johnson, Yelena. [http://www.celebrations.com/article/Labor-Day-End-of-Summer-White-Party Labor Day End of Summer White Party] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091018022008/http://www.celebrations.com/article/Labor-Day-End-of-Summer-White-Party |date=18 October 2009 }}, Celebrations.com. Besoek op 5 October 2009.</ref> Baie skole begin die dag ná Arbeidsdag met die nuwe skooljaar.<ref>Helderman, Rosalind S. "[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/05/AR2009090502666.html Issues That Matter to You: School Start After Labor Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170906183328/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/05/AR2009090502666.html |date=6 September 2017 }}"; ''The Washington Post'', 6 September 2009.</ref> ==Bibliografie== {{verwysings}} == Sien ook == * [[Lys van openbare vakansiedae in Suid-Afrika]] == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|International Workers' Day|Werkersdag}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/May-Day-international-observance|title=May Day|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=1 Mei 2022}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/May-Day-European-seasonal-holiday|title=May Day|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=1 Mei 2022}} {{Suid-Afrika vakansiedae}} {{Normdata}} [[Kategorie:Feesdae]] [[Kategorie:Openbare vakansiedae in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Internasionale inagnemings]] l1odlu37zjnxmcntdnsvkmcjclh2ocf 0 48551 2913282 2672131 2026-06-23T10:49:12Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "NorthWest_African_Cheetah_(14846381095).jpg" met "Northeast_African_Cheetah_(14846381095)_2013.jpg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Wron 2913282 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Noordwes-Afrikaanse jagluiperd | image = Northeast African Cheetah (14846381095) 2013.jpg | image_caption = Individu by die Chesterdieretuin, [[Verenigde Koninkryk|VK]] | status = CR | trend = down | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{IUCN2008 |assessors=Belbachir, F. |year=2008 |id=221 |title= Acinonyx jubatus ''ssp.'' hecki |downloaded=4 Februarie 2009}}</ref> | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = Carnivora | familia = Felidae | genus = ''[[Acinonyx]]'' | species = ''[[Jagluiperd|A. jubatus]]'' | subspecies = '''''A. j. hecki''''' | trinomial = ''Acinonyx jubatus hecki'' | trinomial_authority = Hilzheimer, 1913 | synonyms = ''A. j. senegalensis'' <small>(Blainville, 1843)</small> | range_map = Acinonyx jubatus subspecies range.png | range_map_caption = ''A. j. hecki'' se verspreiding: {{sleutel|#C8A2C8|voorheen}} {{sleutel|purple|vandag}} }} Die '''Noordwes-Afrikaanse jagluiperd''' (''Acinonyx jubatus hecki''), ook bekend as die '''Sahara-jagluiperd''', is 'n skaars, [[Kritiek bedreigde spesie|kritiek bedreigde]] [[jagluiperd]]-subspesie wat hoofsaaklik in die grondgebied van Noord-Afrika voorkom, onder meer [[Algerië]], [[Togo]], [[Mali]], [[Benin]] en [[Burkina Faso]]. Die totale bevolking kan selfs minder as 250 volwasse individue wees.<ref>{{cite web |url=http://www.zsl.org/conservation/news/new-evidence-of-critically-endangered-cat,564,NS.html |title=New evidence of critically-endangered cat |author=Zoological Society of London |access-date=24 Februarie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110304013330/http://www.zsl.org/conservation/news/new-evidence-of-critically-endangered-cat,564,NS.html |archive-date= 4 Maart 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> == Voedsel == Die [[stapelvoedsel]] van die Noordwes-Afrikaanse jagluiperd bestaan kenmerkend uit wildsbokke wat tot die droëlandgebied aangepas is, soos die addaks, die dorkasgasel, die duingasel en die damagasel. Dit kan ook op kleiner diersoorte jagmaak, soos hase. == Habitat en Ekologie == Die Noordwes-Afrikaanse jagluiperd is gewoonlik alleenlopend en semi-nomadies. Klein groepe kan wel voorkom, soos 'n jagluiperdwyfie en haar welpe of koalisies bestaande uit jagluiperdmannetjies, wat meestal 'n baie klein territorium beslaan. Die grondgebied van die wyfies is in gebiede geleë met 'n groot getal prooi, wat daardeur ook die mannetjies se grondgebied bepaal. Daar word aangevoer dat hulle rondom die Sentraalwestelike Saharawoestyn en Sahelstrook in klein splintergroepe verspreid is. Navorsers dui daarop dat die grootste van hierdie bevolkings in die [[Ahaggar]]-hooglandgebied van Algerië voorkom, ewenwel die bewysstukke van die 2009-verslag op vier indiwidue en beperkte data geskoei is.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/earth/wildlife/4786794/Rare-cheetah-caught-on-camera-trap-in-Sahara.html Rare cheetah caught on camera trap in Sahara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101226170457/http://www.telegraph.co.uk/earth/wildlife/4786794/Rare-cheetah-caught-on-camera-trap-in-Sahara.html |date=26 Desember 2010 }}. The Telegraph (Londen). 25 Februarie 2009. Besoek 2009-02-25.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Acinonyx jubatus hecki}} {{Wikispecies-inlyn|Acinonyx jubatus hecki}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Katagtiges]] reipdbyopl7ms6fgqmoix3hzn94t9b3 0 49803 2913068 2821946 2026-06-22T14:51:49Z JMK 649 kat 2913068 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Belvidere-kerkie, Knysna, Amanda van der Berg.jpg|duimnael|Die Belvidere-kerkie op 17 Mei 2017, presies drie weke voor die brand in en om Knysna wat talle gemeentelede se woonplek in puin gelê het, maar waarin die kerkie nie beskadig is nie.]] [[Lêer:Belvidere-kerkie, Knysna, syaansig, Amanda van der Berg, 17 Mei 2017.jpg|duimnael|links|'n Syaansig van die kerkie, 21 Mei 2017.]] [[Lêer:Belvidere-kerkie, Knysna, gedenkplaat en venster, Amanda van der Berg, 17 Mei 2017.jpg|duimnael|Een van die vensters en gedenkplate in die kerkie.]] [[Lêer:BelvidereHolyTrinityKerk.JPG|duimnael|Die vooraansig van die Holy Trinity-kerk, Belvidere, Knysna]] [[Lêer:Belvedere Chapel in South Africa.jpg|duimnael|Belvidere se Holy Trinity-kerk]] '''Belvidere''', op die westelike oewer van die Knysna-strandmeer, 'n woonbuurt vir gegoedes van die dorp [[Knysna]], is bekend vanweë sy besonderse '''Holy Trinity-kerk'''. Hierdie Anglikaanse [[Kerk (gebou)|kerkie]] is 'n nasionale gedenkwaardigheid en is saam met die mooi omgewing van besonderse toeristiese belang. Die kerkie en sy pastorie is nie beskadig in die [[Knysnabrande|brand]] wat op [[7 Junie]] [[2017]] 'n deel van Knysna en omgewing in puin gelê het nie. == Argitektuur en bouwerk == Die kerkie is 'n goeie voorbeeld in miniatuur van 'n gebou in die Normandiese styl van die 11de en die [[12de eeu]]. Tussen [[1833]] en [[1857]] was die Belvidere-landgoed die eiendom van kapt. Thomas H. Duthie. Hy het dit gekoop van sy skoonvader, [[George Rex]]. Hierdie kerkie is gebou op inisiatief van Duthie as plek van aanbidding vir sy familie, vriende en bediendes. [[Sophia Gray|Sophie Gray]], die vrou van die destydse biskop van [[Kaapstad]], het die argitekstekeninge uit [[Engeland]] verkry. Henry Barrington van die Portland-landgoed (by Knysna) het plaaslike [[stinkhout|stink-]] en [[geelhout]] verskaf. Eerw. (kapt.) A.H. Duthie, 'n broer van kapt. Duthie, het in Brittanje 'n aansienlike bedrag geld vir die bouwerk ingesamel. Alhoewel [[sandsteen]] skaars is in hierdie kontrei, was'n klein hoeveelheid op die landgoed slegs enkele kilometer van die bouperseel beskikbaar. Drie Skotse messelaars, Alexander Bern en die broers Alexander en Colin Lawrence, is deur biskop Gray vir die projek beskikbaar gestel. Die gehele preekstoel is uit een soliede stuk rots gekerf. 'n Familielid, Francis Newdigate, het die kerkklok geskenk. Dit is in [[1854]] in Engeland gegiet. Die skip het in die [[strandmeer]] met die klok gesink. Dit het maande op die bodem van die strandmeer gelê voordat dit in die torinkie van die kerkie geïnstalleer is. Belvidere het destyds ankerplek aan klein kusvaarders voorsien. In Julie 1849 het die Apama, 'n seilskip van maar 170 ton, sy vrag van 3 000 leiklipdakpanne vir die kerkie gelos. Reeds op [[15 Oktober]] [[1851]] is die hoeksteen gelê. Op Vrydag [[5 Oktober]] [[1855]] het biskop Gray van Kaapstad gekom om die kerkie in te wy. == Vensters en gedenkplate == Besonder fraai vensters en gedenkborde versier die binnekant. 'n Venster in die suidelike muur herdenk twee kleinseuns van die stigter, naamlik William Moore Duthie, 'n boer te Belvidere, en eerw. Alfred George Duthie. Langsaan is 'n venster gewy aan Bourchier en Jane Bowker, Jane was 'n dogter van kapt. Thomas Duthie. In die sentrale venster bo die deur staan boaan die wapenskild van die Britse koninklike familie en onder die van die bisdom van Kaapstad. Links en regs daarvan is vensters met onderskeidelik die familiewapens van die Duthie- en Barringtonfamilies. Tussen die toring en bogenoemde drie vensters is 'n ronde siervenster gemaak uit glasskerwe van kerkvensters wat in Engeland tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] beskadig is. Vir die honderdjarige bestaan van die kerk en ter herdenking aan 'n vriendin van die Duthie-familie, Annie Armstrong, het C.S. Groves hierdie venster saamgestel. Die laaste direkte afstammeling van die stigter wat die [[van|familienaam]] Duthie hier gevoer het, was sy kleindogter dr. [[Ave Duthie]]. Sy was 'n [[plantkundige]] van beroep en die stigter van die Departement Plantkunde aan die [[Universiteit van Stellenbosch]]. == Begraafplaas == Thomas Duthie en sy vrou Caroline (gebore Rex), dr. [[Ave Duthie]], verskeie van hul familielede en hul vriende lê begrawe rondom die kerkie. Verskeie gedenktekens herdenk hulle wat 'n bydrae tot die gemeente gelewer het. == Predikante == Deacon Mr Bull - 1848 Eerw T.D Newsham - 1917 - 1919 Eerw R.J Garrod - 1919 - 1920 Eerw A.G Duthie - 1921 - 1932 (Kleinseun van die Stigter) Eerw H.J Jeffery - 1933 - 1938 Canon W.G Sharples - 1938 - 1949 Canon A.B Le Sueur - 1949 - 1970 Eerw W.E Witts Hewinson - 1970 - 1972 Aartsdiaken F. G Child - 1974 Eerw C. Embling Eerw C Dickerson Eerw Neville Pringle (Rektor) Eerw Alan Redcliffe (Rektor) Eerw Annie Saayman (Assistent) Eerw Titus Daniels (Rektor) Eerw Susan Rhode (Assistent) Eerw Nick Williams (Interim - Rektor) Eerw Darian Petersen (Assistent) Eerw Jerome Prins (Rektor) - 2015 - nou Eerw Wilton Muller (Assistent) - 2017 - 2018 Eerw Stephanie Smit (Assistent) - 2019 - nou == Bronne == {{Commonskat|Holy Trinity Church, Belvidere}} * Gedenktekens by die kerk * Kieser, Alida: Pragreis terug na verlede in kerkie. Rapport Beleef, 25 April 2021. * Pamflet beskikbaar by die kerk * Hart, Anne en Robert C.H. (redakteurs): A memoir of the Reverend Alfred George Duthie, M.C. of Belvidere, South Africa and of William Henry Moore Duthie of Belvidere, South Africa Together with a short history of Holy Trinity Church, Belvidere, Knysna, South Africa. Oxford: University Press, 1934 * van Wijk, Elfriede: Waar vrede woon. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 36, nr. 6, November/Desember 1991. ISSN 0491-4783 [[Kategorie:Christendom in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kerkgeboue in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] nvnm35793xa25zk4b944i5jfmu16zi0 2913070 2913068 2026-06-22T15:03:14Z JMK 649 +koord 2913070 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Belvidere-kerkie, Knysna, Amanda van der Berg.jpg|duimnael|Die Belvidere-kerkie op 17 Mei 2017, presies drie weke voor die brand in en om Knysna wat talle gemeentelede se woonplek in puin gelê het, maar waarin die kerkie nie beskadig is nie.]] [[Lêer:Belvidere-kerkie, Knysna, syaansig, Amanda van der Berg, 17 Mei 2017.jpg|duimnael|links|'n Syaansig van die kerkie, 21 Mei 2017.]] [[Lêer:Belvidere-kerkie, Knysna, gedenkplaat en venster, Amanda van der Berg, 17 Mei 2017.jpg|duimnael|Een van die vensters en gedenkplate in die kerkie.]] [[Lêer:BelvidereHolyTrinityKerk.JPG|duimnael|Die vooraansig van die Holy Trinity-kerk, Belvidere, Knysna]] [[Lêer:Belvedere Chapel in South Africa.jpg|duimnael|Belvidere se Holy Trinity-kerk]] '''Belvidere''', op die westelike oewer van die Knysna-strandmeer, 'n woonbuurt vir gegoedes van die dorp [[Knysna]], is bekend vanweë sy besonderse '''Holy Trinity-kerk'''. Hierdie Anglikaanse [[Kerk (gebou)|kerkie]] is 'n nasionale gedenkwaardigheid en is saam met die mooi omgewing van besonderse toeristiese belang. Die kerkie en sy pastorie is nie beskadig in die [[Knysnabrande|brand]] wat op [[7 Junie]] [[2017]] 'n deel van Knysna en omgewing in puin gelê het nie. == Argitektuur en bouwerk == Die kerkie is 'n goeie voorbeeld in miniatuur van 'n gebou in die Normandiese styl van die 11de en die [[12de eeu]]. Tussen [[1833]] en [[1857]] was die Belvidere-landgoed die eiendom van kapt. Thomas H. Duthie. Hy het dit gekoop van sy skoonvader, [[George Rex]]. Hierdie kerkie is gebou op inisiatief van Duthie as plek van aanbidding vir sy familie, vriende en bediendes. [[Sophia Gray|Sophie Gray]], die vrou van die destydse biskop van [[Kaapstad]], het die argitekstekeninge uit [[Engeland]] verkry. Henry Barrington van die Portland-landgoed (by Knysna) het plaaslike [[stinkhout|stink-]] en [[geelhout]] verskaf. Eerw. (kapt.) A.H. Duthie, 'n broer van kapt. Duthie, het in Brittanje 'n aansienlike bedrag geld vir die bouwerk ingesamel. Alhoewel [[sandsteen]] skaars is in hierdie kontrei, was'n klein hoeveelheid op die landgoed slegs enkele kilometer van die bouperseel beskikbaar. Drie Skotse messelaars, Alexander Bern en die broers Alexander en Colin Lawrence, is deur biskop Gray vir die projek beskikbaar gestel. Die gehele preekstoel is uit een soliede stuk rots gekerf. 'n Familielid, Francis Newdigate, het die kerkklok geskenk. Dit is in [[1854]] in Engeland gegiet. Die skip het in die [[strandmeer]] met die klok gesink. Dit het maande op die bodem van die strandmeer gelê voordat dit in die torinkie van die kerkie geïnstalleer is. Belvidere het destyds ankerplek aan klein kusvaarders voorsien. In Julie 1849 het die Apama, 'n seilskip van maar 170 ton, sy vrag van 3&nbsp;000 leiklipdakpanne vir die kerkie gelos. Reeds op [[15 Oktober]] [[1851]] is die hoeksteen gelê. Op Vrydag [[5 Oktober]] [[1855]] het biskop Gray van Kaapstad gekom om die kerkie in te wy. == Vensters en gedenkplate == Besonder fraai vensters en gedenkborde versier die binnekant. 'n Venster in die suidelike muur herdenk twee kleinseuns van die stigter, naamlik William Moore Duthie, 'n boer te Belvidere, en eerw. Alfred George Duthie. Langsaan is 'n venster gewy aan Bourchier en Jane Bowker, Jane was 'n dogter van kapt. Thomas Duthie. In die sentrale venster bo die deur staan boaan die wapenskild van die Britse koninklike familie en onder die van die bisdom van Kaapstad. Links en regs daarvan is vensters met onderskeidelik die familiewapens van die Duthie- en Barringtonfamilies. Tussen die toring en bogenoemde drie vensters is 'n ronde siervenster gemaak uit glasskerwe van kerkvensters wat in Engeland tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] beskadig is. Vir die honderdjarige bestaan van die kerk en ter herdenking aan 'n vriendin van die Duthie-familie, Annie Armstrong, het C.S. Groves hierdie venster saamgestel. Die laaste direkte afstammeling van die stigter wat die [[van|familienaam]] Duthie hier gevoer het, was sy kleindogter dr. [[Ave Duthie]]. Sy was 'n [[plantkundige]] van beroep en die stigter van die Departement Plantkunde aan die [[Universiteit van Stellenbosch]]. == Begraafplaas == Thomas Duthie en sy vrou Caroline (gebore Rex), dr. [[Ave Duthie]], verskeie van hul familielede en hul vriende lê begrawe rondom die kerkie. Verskeie gedenktekens herdenk hulle wat 'n bydrae tot die gemeente gelewer het. == Predikante == Deacon Mr Bull - 1848 Eerw T.D Newsham - 1917 - 1919 Eerw R.J Garrod - 1919 - 1920 Eerw A.G Duthie - 1921 - 1932 (Kleinseun van die Stigter) Eerw H.J Jeffery - 1933 - 1938 Canon W.G Sharples - 1938 - 1949 Canon A.B Le Sueur - 1949 - 1970 Eerw W.E Witts Hewinson - 1970 - 1972 Aartsdiaken F. G Child - 1974 Eerw C. Embling Eerw C Dickerson Eerw Neville Pringle (Rektor) Eerw Alan Redcliffe (Rektor) Eerw Annie Saayman (Assistent) Eerw Titus Daniels (Rektor) Eerw Susan Rhode (Assistent) Eerw Nick Williams (Interim - Rektor) Eerw Darian Petersen (Assistent) Eerw Jerome Prins (Rektor) - 2015 - nou Eerw Wilton Muller (Assistent) - 2017 - 2018 Eerw Stephanie Smit (Assistent) - 2019 - nou == Bronne == {{Commonskat|Holy Trinity Church, Belvidere}} * Gedenktekens by die kerk * Kieser, Alida: Pragreis terug na verlede in kerkie. Rapport Beleef, 25 April 2021. * Pamflet beskikbaar by die kerk * Hart, Anne en Robert C.H. (redakteurs): A memoir of the Reverend Alfred George Duthie, M.C. of Belvidere, South Africa and of William Henry Moore Duthie of Belvidere, South Africa – Together with a short history of Holy Trinity Church, Belvidere, Knysna, South Africa. Oxford: University Press, 1934 * van Wijk, Elfriede: Waar vrede woon. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 36, nr. 6, November/Desember 1991. ISSN 0491-4783 {{koördinate|34|02|28|S|22|59|57|O|region:ZA_type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Christendom in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kerkgeboue in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] rlwzxch0frh716f74jsiunneuagippx 2913073 2913070 2026-06-22T15:11:58Z JMK 649 teksdetails 2913073 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Belvidere-kerkie, Knysna, Amanda van der Berg.jpg|duimnael|Die Belvidere-kerkie op 17 Mei 2017, presies drie weke voor die [[Knysnabrande|brand in en om Knysna]] wat wonings van talle gemeentelede in puin gelê het, maar nié die kerkie beskadig het nie.]] [[Lêer:Belvidere-kerkie, Knysna, syaansig, Amanda van der Berg, 17 Mei 2017.jpg|duimnael|links|'n Syaansig van die kerkie, 21 Mei 2017.]] [[Lêer:Belvidere-kerkie, Knysna, gedenkplaat en venster, Amanda van der Berg, 17 Mei 2017.jpg|duimnael|Een van die vensters en gedenkplate in die kerkie.]] [[Lêer:BelvidereHolyTrinityKerk.JPG|duimnael|Die vooraansig van die Holy Trinity-kerk, Belvidere, Knysna]] [[Lêer:Belvedere Chapel in South Africa.jpg|duimnael|Belvidere se Holy Trinity-kerk]] '''Belvidere''', op die westelike oewer van die Knysna-strandmeer, 'n woonbuurt vir gegoedes van die dorp [[Knysna]], is bekend vanweë sy besonderse '''Holy Trinity-kerk'''. Hierdie Anglikaanse [[Kerk (gebou)|kerkie]] is 'n nasionale gedenkwaardigheid en is saam met die mooi omgewing van besonderse toeristiese belang. Die kerkie en sy pastorie is nie beskadig in die [[Knysnabrande|brand]] wat op [[7 Junie]] [[2017]] 'n deel van Knysna en omgewing in puin gelê het nie. == Argitektuur en bouwerk == Die kerkie is 'n goeie voorbeeld in miniatuur van 'n gebou in die Normandiese styl van die 11de en die [[12de eeu]]. Tussen [[1833]] en [[1857]] was die Belvidere-landgoed die eiendom van kapt. Thomas H. Duthie. Hy het dit van sy skoonvader, [[George Rex]], gekoop. Hierdie kerkie is op inisiatief van Duthie as plek van aanbidding vir sy familie, vriende en bediendes gebou. [[Sophia Gray|Sophie Gray]], die vrou van die destydse biskop van [[Kaapstad]], het die argitekstekeninge uit [[Engeland]] verkry. Henry Barrington van die Portland-landgoed (by Knysna) het plaaslike [[stinkhout|stink-]] en [[geelhout]] verskaf. Eerw. (kapt.) A.H. Duthie, 'n broer van kapt. Duthie, het in Brittanje 'n aansienlike bedrag geld vir die bouwerk ingesamel. Alhoewel [[sandsteen]] in hierdie kontrei skaars is, was 'n klein hoeveelheid op die landgoed slegs enkele kilometer van die bouperseel beskikbaar. Drie Skotse messelaars, Alexander Bern en die broers Alexander en Colin Lawrence, is deur biskop Gray vir die projek beskikbaar gestel. Die preekstoel is in geheel uit 'n soliede stuk rots gekerf. 'n Familielid, Francis Newdigate, het die kerkklok geskenk. Dit is in [[1854]] in Engeland gegiet. Die skip het in die [[strandmeer]] met die klok gesink, en dit sou maande op die bodem van die strandmeer lê voordat dit in die torinkie van die kerkie geïnstalleer is. Belvidere het destyds ankerplek aan klein kusvaarders voorsien. In Julie 1849 het die Apama, 'n seilskip van maar 170 ton, sy vrag van 3&nbsp;000 leiklipdakpanne vir die kerkie gelos. Reeds op [[15 Oktober]] [[1851]] is die hoeksteen gelê. Op Vrydag [[5 Oktober]] [[1855]] het biskop Gray van Kaapstad gekom om die kerkie in te wy. == Vensters en gedenkplate == Besonder fraai vensters en gedenkborde versier die binnekant. 'n Venster in die suidelike muur herdenk twee kleinseuns van die stigter, naamlik William Moore Duthie, 'n boer te Belvidere, en eerw. Alfred George Duthie. Langsaan is 'n venster gewy aan Bourchier en Jane Bowker, Jane was 'n dogter van kapt. Thomas Duthie. In die sentrale venster bo die deur staan boaan die wapenskild van die Britse koninklike familie en onder die van die bisdom van Kaapstad. Links en regs daarvan is vensters met onderskeidelik die familiewapens van die Duthie- en Barringtonfamilies. Tussen die toring en bogenoemde drie vensters is 'n ronde siervenster gemaak uit glasskerwe van kerkvensters wat in Engeland tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] beskadig is. Vir die honderdjarige bestaan van die kerk en ter herdenking aan 'n vriendin van die Duthie-familie, Annie Armstrong, het C.S. Groves hierdie venster saamgestel. Die laaste direkte afstammeling van die stigter wat die [[van|familienaam]] Duthie hier gevoer het, was sy kleindogter dr. [[Ave Duthie]]. Sy was 'n [[plantkundige]] van beroep en die stigter van die Departement Plantkunde aan die [[Universiteit van Stellenbosch]]. == Begraafplaas == Thomas Duthie en sy vrou Caroline (gebore Rex), dr. [[Ave Duthie]], verskeie van hul familielede en hul vriende lê rondom die kerkie begrawe. Verskeie gedenktekens herdenk diegene wat 'n bydrae tot die gemeente gelewer het. == Predikante == Deacon Mr Bull - 1848 Eerw T.D Newsham - 1917 - 1919 Eerw R.J Garrod - 1919 - 1920 Eerw A.G Duthie - 1921 - 1932 (Kleinseun van die Stigter) Eerw H.J Jeffery - 1933 - 1938 Canon W.G Sharples - 1938 - 1949 Canon A.B Le Sueur - 1949 - 1970 Eerw W.E Witts Hewinson - 1970 - 1972 Aartsdiaken F. G Child - 1974 Eerw C. Embling Eerw C Dickerson Eerw Neville Pringle (Rektor) Eerw Alan Redcliffe (Rektor) Eerw Annie Saayman (Assistent) Eerw Titus Daniels (Rektor) Eerw Susan Rhode (Assistent) Eerw Nick Williams (Interim - Rektor) Eerw Darian Petersen (Assistent) Eerw Jerome Prins (Rektor) - 2015 - nou Eerw Wilton Muller (Assistent) - 2017 - 2018 Eerw Stephanie Smit (Assistent) - 2019 - hede<!--kontrolleer--> == Bronne == {{Commonskat|Holy Trinity Church, Belvidere}} * Gedenktekens by die kerk * Kieser, Alida: Pragreis terug na verlede in kerkie. Rapport Beleef, 25 April 2021. * Pamflet beskikbaar by die kerk * Hart, Anne en Robert C.H. (redakteurs): A memoir of the Reverend Alfred George Duthie, M.C. of Belvidere, South Africa and of William Henry Moore Duthie of Belvidere, South Africa – Together with a short history of Holy Trinity Church, Belvidere, Knysna, South Africa. Oxford: University Press, 1934 * van Wijk, Elfriede: Waar vrede woon. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 36, nr. 6, November/Desember 1991. ISSN 0491-4783 {{koördinate|34|02|28|S|22|59|57|O|region:ZA_type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Christendom in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kerkgeboue in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wes-Kaap]] cixs6nntyh3udclktvhiz2xzejyccmy 0 49969 2913111 2691127 2026-06-22T17:33:13Z BurgertB 2401 Tweesinartikel uitgebrei 2913111 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Halle'''<br />''Halle (Saale)''<br /> [[Lêer:Marktplatz Halle 2010.jpg|280px]] <br /> |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Karte halle an der saale in deutschland.png|170px|center|Halle in Duitsland]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:DEU Halle (Saale) COA.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flagge Halle (Saale).svg|border|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Germany.svg|20px]] [[Duitsland]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Saxony-Anhalt (state).svg|20px]] [[Sakse-Anhalt]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" |{{Koördinate|51|29|N|11|58|E}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Voor 806 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stadstatus''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1310 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 135,02 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 87 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (31 Desember 2009) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 232&nbsp;323<ref>{{Cite web |url=http://www.statistik.sachsen-anhalt.de/download/stat_berichte/6A102_hj_2009_02.pdf |title=''Statistisches Landesamt Sachsen-Anhalt'' |access-date=15 Augustus 2010 |archive-date=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716064242/http://www.statistik.sachsen-anhalt.de/download/stat_berichte/6A102_hj_2009_02.pdf |url-status=dead }}</ref> |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;721/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Alexander Vogt |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.halle.de www.halle.de] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Halle (Saale)''', meestal bloot '''Halle''' genoem, is die tweede grootste stad van die Duitse deelstaat [[Sakse-Anhalt]]. Dit het die sesde grootste bevolking in die gebied van die voormalige [[Oos-Duitsland]] ná die voormalige [[Oos-Berlyn]], [[Leipzig]], [[Dresden]], [[Chemnitz]] en [[Magdeburg]], en is [[Duitsland]] se 31ste grootste stad. Die stadsilhoeët het die afgelope dekades nie baie verander nie, want die stad het in die [[Tweede Wêreldoorlog]] amper ongeskonde gebly. Die Halle-trem is een van die uitgebreidste tremnetwerke in Duitsland. Halle is die geboorteplek van die komponis [[Georg Friedrich Händel]] en het 'n museum en monumet vir hom. ==Beskrywing== [[Beeld:Kleinschmieden in Halle (Saale).jpg|thumb|links|180px|Halle het die [[Tweede Wêreldoorlog]] feitlik ongskonde oorleef en sy stadsilhoeët lyk nog baie soos destyds.]] Met ongeveer 226&nbsp;000 inwoners<ref>{{Cite web |date=2024-06-27 |title=Zensus 2022 - Magdeburg bevölkerungsreichste Stadt in Sachsen-Anhalt |url=https://meetingpoint-jl.de/neuigkeiten/artikel/166803-zensus-2022-magdeburg-bevolkerungsreichste-stadt-in-sachsen-anhalt |website=Meetingpoint Jerichower Land}}</ref> is Halle yler bevolk as die deelstaat se hoofstad, Magdeburg. Saam met Leipzig, [[Sakse]] se tweede grootste stad, vorm Halle die polisentriese Leipzig-Halle- stedelike gebied. Die Leipzig/Halle- Internasionale Lughawe lê tussen die twee stede, in Schkeuditz. Halle het deur sy geskiedenis heen onder baie name bekend gestaan. Van die 15de tot die 17de eeu is dit "Hall in Sachsen" genoem. Van toe af tot aan die begin van die 20ste eeu was die naam '''Halle an der Saale''', en dit is steeds ’n formele benaming vir die stad.<ref>{{cite web | url=https://entdecke-deutschland.de/en/bundeslaender/sachsen-anhalt/halle-an-der-saale-the-island-city/ | title=Halle an der Saale: The island city - Discover Germany | date=3 August 2020 }}</ref> Van 1965 tot 1995 is die stad "Halle/Saale" genoem. Halle lê in die suide van Sakse-Anhalt en is die grootste stad aan die [[Saale]] (’n sytak van die [[Elbe]]), wat die derde langste rivier is wat geheel en al in Duitsland vloei, ná die [[Weser]] en die [[Main]]. Die Wit-Elster vloei in die suidelike stadsdeel Silberhöhe in die Saale. Die stad is een van die belangrikste ekonomiese en opvoedkundige sentrums van Sentraal-Duitsland. Die Martin Luther-universiteit van Halle-Wittenberg, met kampusse in Halle en [[Wittenberg]], is Sakse-Anhalt se grootste universiteit en een van Duitsland se oudstes. Die Universiteitshospitaal van Halle is die grootste hospitaal in die deelstaat. Die Duitse Nasionale Akademie van Wetenskappe (Leopoldina) se setel is in Halle. Halle is ook ’n belangrike radiosentrum; die Halle-radiotoring is Duitsland se tweede hoogste vakwerktoring, en snags skakel baie openbare Duitse radiostasies oor na die uitsaaisentrum van Mitteldeutscher Rundfunk in Halle, wat vir die nagprogram verantwoordelik is. Die Halle-trem is een van die uitgebreidste Duitse tremnetwerke, en Halle (Saale) Hauptbahnhof is, naas Leipzig Hauptbahnhof, die belangrikste spilpunt van die sneltreinnetwerk S-Bahn Mitteldeutschland. Die [[Hemelskyf van Nebra]], wat in Nebra in die Unstrutvallei tussen Halle en [[Erfurt]] ontdek is, word in die Halle-staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis uitgestal. Die stad is die geboorteplek van die Duits-Britse barokkomponis [[Georg Friedrich Händel]] en die Händelhuis is in ’n museum omskep. Die Händelmonument in Halle is Duitsland se enigste monument ter ere van hom. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Sakse-Anhalt]] hyg2fovm68o1ngo7aqe3wjyr0umzdun 0 52671 2913199 2287145 2026-06-23T06:04:10Z Jcb 223 2913199 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Weeluis | image = Bed bug, Cimex lectularius.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''Cimex lectularius'' | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Hemiptera]] | subordo = [[Heteroptera]] | infraordo = [[Cimicomorpha]] | superfamilia = [[Cimicoidea]] | familia = '''Cimicidae''' | familia_authority = [[Pierre André Latreille|Latreille]], 1802 | subdivision_ranks = Subfamilies, [[Genus|Genera]] & [[Spesies]] | subdivision = '''Subfamilie''' ''Afrociminae'' * Genus ''Afrocimex'' ** ''Afrocimex constrictus'' '''Subfamilie''' ''Cimicinae'' * Genus ''Bertilia'' * Genus ''Cimex'' ** ''Cimex adjunctus'' ** ''Cimex antennatus'' ** ''Cimex brevis'' ** ''Cimex columbarius'' ** ''Cimex incrassatus'' ** ''Cimex latipennis'' ** ''Cimex lectularius'' ** ''Cimex hemipterus'' (''C. rotundatus'') ** ''Cimex pilosellus'' ** ''Cimex pipistrella'' * Genus ''Oeciacus'' ** ''Oeciacus hirundinis''<ref>{{cite web |url=http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=107066 |title=''Oeciacus hirundinis'' (Lamarck, 1816) |year=1996 |author=[Outeurs is nie gelys nie] |publisher=Integrated Taxonomic Information System |access-date=15 September 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181231092431/https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN |archive-date=31 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ** ''Oeciacus vicarius'' * Genus ''Paracimex'' * Genus ''Propicimex'' '''Subfamilie''' ''Cacodminae'' * Genus ''Aphrania'' * Genus ''Cacodomus'' * Genus ''Crassicimex'' * Genus ''Leptocimex'' ** ''Leptocimex boueti'' * Genus ''Loxaspis'' * Genus ''Stricticimex'' '''Subfamilie''' ''Haematosiphoninae'' * Genus ''Caminicimex'' * Genus ''Cimexopsis'' ** ''Cimexopsis nyctalis'' * Genus ''Haematosiphon'' ** ''Haematosiphon inodorus'' * Genus ''Hesperocimex'' ** ''Hesperocimex coloradensis'' ** ''Hesperocimex sonorensis'' * Genus ''Ornithocoris'' ** ''Ornithocoris pallidus'' ** ''Ornithocoris toledoi'' * Genus ''Psitticimex'' * Genus ''Synxenoderus'' ** ''Synxenoderus comosus'' '''Subfamilie''' ''Latrocimicinae'' * Genus ''Latrocimex'' '''Subfamilie''' ''Primicimicinae'' * Genus ''Bucimex'' * Genus ''Primicimex'' ** ''Primicimex cavernis'' }} '''Weeluis''' ([[Internasionale Fonetiese Alfabet|ˈve:lɶys]]), ook '''wandluis''' ([[Internasionale Fonetiese Alfabet|ˈvantlɶys]]), is ’n klein, plat en ovaal bloedsuiende [[insek]] met ’n [[rooibruin]]erige [[kleur]], verkorte vlerke en ’n slegte reuk. Die weeluis bewoon huise, veral [[bed]]dens. Dit kruip gedurende die dag weg en kom saans uit om die [[bloed]] van [[mens]]e en ander [[soogdier]]e te suig. Afhangende van die [[temperatuur]] en voedselbron kan twee tot vier geslagte jaarliks voortplant. Die larwes lyk soos die [[volwassene]]s en word binne 11 weke geslagsryp. Wetenskaplike klassifikasie: die weeluis hoort tot die familie ''Cimicidae''. Die gewone weeluis word as ''Cimex lecturalius'' geklassifiseer. == Woordherkoms == ''Weeluis'' is afkomstig uit die Nederlandse "weegluis" (Middelnederlands ''weechluus'') 'n samestelling van "weech" 'muur' en luis 'luis', so genoem omdat die luis dikwels teen die muur agter vloerlyste aangetref word.<ref>Etimologie Woordeboek van Afrikaans Supplement (2004)</ref> ''Weech'' se betekenis kan ook met wand (die binnesy van 'n ruimte of muur) oorvleuel. Hierdie Middelnederlandse ''weech'' stem dan ook ooreen met die Oudfriese ''wāg'', Oudengelse ''wág''; Oudnoorse ''veggr'' en die Gotiese ''waddjus''.<ref>[http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M084487&lemma=weeg]</ref> '''Weeluis''' sluit dan ook aan by die Noorse '''veggedyr''', die Deense '''væggelus''' en die Sweedse '''vägglus'''. Dieselfde ''weegluis'' het ook die vorme ''weechluys'' en ''weekluis'' gehad en is nouliks verwant aan ''walluus'' en ''wantluus''/''wandluys'', laasgenoemdes die voorgangers van '''wandluis''' <ref>[http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=71694&lemma=weechluus]</ref><ref>[http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=70192].</ref> Die vorm ''weekluis'' word ná die 17de eeu slegs nog as gewestelik in Vlaams-België gebesig.<ref>[http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M084496&lemmodern=weegluis]</ref> ''Bedwants'' is reeds in 1858 as Germanisme in die Moderne Nederlandse taal opgeteken: ''In de jongere taal als term in de dierkunde, waarin "wants" uit het Hoogduitsch is overgenomen; in zuiver Nederlandsch zegt men weegluis, ook wandluis.'' <ref name="bedw">[http://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M005865&lemmodern=bedwants]</ref> So ook in 1873: ''De beruchte beddewants of weegluis (lat. cimex lectularius) … (houdt) in reten van muren en houtwerk haar verblijf, van waar zij 's nachts te voorschijn komt om het bloed van slapende menschen of dieren te zuigen'' <ref name="bedw" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Luise]] 0twv9t7106k512yuv50nozzjuq7lfpo 0 57017 2913206 2847274 2026-06-23T06:12:56Z Jcb 223 2913206 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Willem de Klerk | Beeld = Ds Willem de Klerk 1959.jpg | Beeldbeskrywing = Dominee Willem de Klerk | Beeldonderskrif = Willem de Klerk | Geboortenaam = Willem Johannes de Klerk | Geboortedatum = 12 April 1928 | Geboorteplek = [[Reddersburg]] | Sterftedatum = {{SDEO|1928|4|12|2009|8|7}} | Sterfteplek = Johannesburg | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika|Gereformeerd Kerk]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] (1953–1957)<br />[[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] (1957–1963)<br />[[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] (1963–1976) | Jare aktief = 1953–'67 (as predikant) | Kweekskool = Potchefstroom | Sendingwerk = }} [[Beeld:Willem de Klerk Gereformeerde kerk Krugersdorp.png|duimnael|regs|250px|''[[Die Vaderland]]'' berig op [[22 Oktober]] [[1956]] oor die inwyding van die [[Gereformeerde kerk Krugersdorp]]. Ds. De Klerk, die leraar, het die kerk oopgesluit. Dit is ontwerp deur die [[Pretoria]]se argitek [[Johan de Ridder]], ’n lidmaat van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]].]] Dr. '''Willem (Wimpie) Johannes de Klerk''' (Reddersburg, [[12 April]] [[1928]] – [[Johannesburg]], [[7 Augustus]] [[2009]]) was ’n Afrikaanse akademikus, predikant, redakteur van die oggendblad ''[[Die Transvaler]]'' en Sondagkoerant ''[[Rapport]]'', stigterslid van die [[Demokratiese Party]], die oudste broer van voormalige president [[F.W. de Klerk]] en seun van oudminister [[Jan de Klerk]] (Johannes) en sy vrou, [[Corrie de Klerk|Corrie]] (Hendrina Cornelia). Hul oupa aan vaderskant, ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], was twee maal leraar van die [[Gereformeerde kerk Johannesburg]] en registrateur van die [[PU vir CHO]] van 1923 tot 1928. Hul ouma aan vaderskant was ds. De Klerk se tweede vrou, [[Aletta de Klerk|Aletta Johanna]], gebore Van Rooy, 'n kleindogter van die Van Rooy-stamouers in Suid-Afrika, [[Johannes Cornelis van Rooy]] en sy vrou, [[Anne van Rooy|Anne Holsters]]. Sy tante [[Susan Strijdom]] was die vrou van Suid-Afrika se vyfde eerste minister, adv. [[Hans Strijdom]]. Dr. De Klerk is in 1953 in die [[Gereformeerde kerk Krugersdorp]], sy eerste gemeente, bevestig. Krugersdorp is op [[25 April]] [[1896]] gestig as die eerste Gereformeerde kerk op die [[Witwatersrand|Rand]], ’n maand voor Johannesburg op [[23 Mei]] daardie jaar. In 1957 kom sy volgende standplaas aan die beurt, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]], en in 1963 [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]]. Van 1967 was hy professor aan die PU vir CHO, waar hy bly tot hy uittree as professor en predikant van die GKSA in 1973. == Redakteur van ''Die Transvaler'' == [[Beeld:Van Rooy-familiefees met sen JC van Rooy se 80ste verjaardag, Kroonstad, 23 Julie 1939.jpg|duimnael|links|330px|Die Van Rooy-familiefees op [[Kroonstad]], [[23 Julie]] [[1939]], op sen. J.C. van Rooy se 80ste verjaardag. [[Charles van Rooy]] sit sesde van links, Henri Charles van Rooy sewende, sen. Jan van Rooy, agtste, dié se derde vrou, Helena (weduwee Hugo) negende, Izaak van Rooy tiende en ds. [[Koos van Rooy]] elfde. Negende van links in die derde ry staan [[Corrie de Klerk|Corrie]] en [[Jan de Klerk|Jan]] de Klerk, ouers van dr. De Klerk, wat voor twaalfde van links sit.]] [[Beeld:Ds Willem de Klerk as student, 1952.jpg|duimnael|links|200px|Willem de Klerk toe hy op universiteit in die TSV-bestuur gedien het.]] [[Beeld:Studium Universale word volwaardige departement, Die Wapdad, 4 Augustus 1965.jpg|duimnael|regs|300px|''Die Wapad'' berig op [[4 Augustus]] [[1965]] oor ds. De Klerk se aanstelling as dosent aan die [[PU vir CHO]].]] Carl Nöffke het in sy laaste hoofartikel as redakteur van ''[[Die Transvaler]]'' op [[13 Augustus]] [[1973]] geskryf staatkundige afsonderlikheid is ’n beginsel wat voor elke vierskaar van moraliteit en regverdigheid verdedig kan word. Verdedig dit net gereeld en sonder enige toegewings. Die volgende dag skryf Willem de Klerk, wat van die Potchefstroomse Universiteit vir CHO [[Johannesburg]] toe gekom het om redakteur van ''Die Transvaler'' te word, die verwantskap van die koerant met die [[Nasionale Party]] is ’n vrywillige vennootskap op die raamwerk van basiese beleidstroom. Dis nie napraat nie, maar saampraat – en as dit verantwoord is, teenpraat. De Klerk is as redder van [[Perskor]] se vlagskip verwelkom wat die aanslag uit die Suide (van [[Nasionale Pers]]) moes afweer. Van hom skryf [[Dirk Richard]]:<ref>Richard, Dirk. 1985. ''Moedswillig die uwe. Perspersoonlikhede in die Noorde''. Johannesburg: Perskor.</ref> “Willem de Klerk het ’n skerp brein en aanpassingsvermoë, hy weet hoe om te werk en hy het ’n innemende geaardheid wat mense na hom toe aantrek.” Hy het in ’n politieke huis grootgeword. Sy vader, sen. [[Jan de Klerk]], het as partysekretaris van die N.P. in Transvaal begin en later minister geword. Sy oom was adv. [[J.G. Strijdom]] en sy jonger broer, [[F.W. de Klerk]], was vroeg reeds op ’n politieke koers wat uiteindelik tot minister- en presidentskap gelei het. De Klerk het dikwels in stryd met sy vader gekom oor sy verligte uitkyk, maar sen. De Klerk was later een van sy grootste ondersteuners toe hy dikwels omstrede standpunte ingeneem het as ''Transvaler''-redakteur. Voor sy aanstelling het De Klerk baie toesprake gehou en ’n verligte standpunt ingeneem in die Calvinistiese maandblad ''Woord en Daad''. In 1966 was hy in die oog van die storm toe hy met die benamings “verlig” en “verkramp” vorendag gekom het tydens ’n toespraak voor die [[SABRA]]-jeugkongres op [[Bela Bela|Warmbad]]. Hy het albei soort Afrikaners bygekom en die gematigde voorgehou as die positiewe, ideale Afrikaner. Die toespraak het by die koerante uitgekom en De Klerk is as liberalis uitgeskel. ''Die Transvaler'' onder Nöffke was een van die platforms vir sy verguising. In ''[[Die Vaderland]]'' het A.M. van Schoor in ’n hoofartikel ’n gek van hom probeer maak deur hom as die “nuwe verlosser” voor te stel – die wyse man en redder wat deur sy nek praat en Afrikanerskap beledig het. Hierna is hy oorval deur uitnodigings om toesprake te lewer en sodoende het die derde begrip – die ideale Afrikaner – heeltemal verdwyn weens die bohaai oor “verlig” en “verkramp”. De Klerk se eerste dag was [[14 Augustus]] [[1973]]. Met een slag is die koerant uit sy ou weë en knegskapverbintenis aan die [[Nasionale Party]] geruk. Dit het hom gereeld in stryd met die eerste minister, mnr. [[B.J. Vorster]], gebring, wat geglo het sy kommentaar is te verlig, geleerd en teoreties. Oor verskeie vraagstukke het diep meningsverskille ontstaan. De Klerk was byvoorbeeld ten gunste van grys gebiede (woonbuurte waar verskillende rasse kon woon, strydig met die [[Groepsgebiedewet]]) en dat die deel van openbare geriewe voorsiening moes maak vir wit, swart en grys vlakke. De Klerk het ook aangedring op die ontwerp van ’n grondwetlike grondplan met ’n verklaring van voorneme en perspektief op sekere basiese ontwikkelinge vorentoe. Vir Vorster was dit ’n belediging omdat die grondplan volgens hom reeds daar was en uit afsonderlike ontwikkeling bestaan het. Nog ’n haakpunt was die posisie van stedelike swart mense. Die koerant se standpunt onder De Klerk was dat hulle nie net tydelike stadsbewoners was nie. Vorster het by sy bekende standpunt gehou: “Oor die stedelike swart man is klaar gedink.” Hulle was ook haaks oor geskille in die [[Nasionale Party]], want Vorster het geglo ''Die Transvaler'' gee te veel aandag aan “aksentverskille”. So het De Klerk se stryd om ''Die Transvaler'' ’n beter koerant, vry van die ou lojaliteitsjoernalistiek, te maak, die wind van voor gekry. Sy standpunt was dat hy ’n “lojale vriend” was, maar geen “propagandis” nie. Dr. [[Connie Mulder]], Transvaalse leier van die N.P., het op [[23 Januarie]] [[1975]] op [[Naboomspruit]] in ’n toespraak gewaarsku dat geen koerant in Suid-Afrika die voorreg het om die N.P. se standpunt te verkondig nie. ''Die Transvaler'' het dit verwelkom, maar Mulder was omgekrap oor die redakteur se astrantheid en beplan ’n vergadering vir [[25 Augustus]] [[1975]] met die vier dagbladredakteurs van [[Perskor]]: Willem de Klerk van ''[[Die Transvaler]]'', [[Harald Pakendorf]] van ''[[Oggendblad]]'', Arthur Lake van ''[[Hoofstad]]'' en [[Dirk Richard]] van ''[[Die Vaderland]]''. ''[[Beeld]]'' is van die gesprek uitgesluit. Die voorwendsel was ’n vriendelike gesprek tussen pers en party, maar eintlik was dit, volgens Richard, ’n slim set om die redakteurs bloot te stel aan ’n saal vol politici wat van die seldsame vergunning gebruik gemaak het om die persmense by te kom. == Afgedank == [[Lêer:Ds Willem de Klerk.jpg|duimnael|links|180px|Dr. Willem de Klerk.]] [[Lêer:Vierdejaarstudente aan die Teologiese Skool Potchefstroom, 1952.jpg|duimnael|regs|300px|Vierdejaarstudente aan die [[Teologiese Skool Potchefstroom]], 1952. Voor: A.S. Smit, J.H. Venter, Bouke Spoelstra en W.J.I.M. du Plessis. Agter: [[Walter Meyer|E.W. Meyer]], P.G.W. du Plessis, W.J. de Klerk, C.D. van der Merwe.]] Tydens De Klerk se redakteurskap het [[Naspers]] die sogenaamde Persstryd in die destydse [[Transvaal]]se Afrikaanse koerantmark ontketen toe dié [[Kaapstad|Kaapse]] maatskappy op [[16 September]] [[1974]] die eerste uitgawe van die oggendkoerant ''[[Beeld]]'' die lig laat sien. Die redaksie het gehoop op verkope van 100&nbsp;000 per dag, maar teen Februarie 1975 het dit gedaal tot 21&nbsp;568, die laagste maandsyfer in sy bestaan. Op [[29 April]] [[1975]] is 102&nbsp;402 koerante verkoop danksy die nuus oor die [[Foxstraatbeleg]],<ref name="beukes">*Beukes, W.D. (red.), “Oor grense heen. Op pad na ’n nasionale pers 1948–1990. Kaapstad: Nasionale Boekhandel. 1992</ref> maar die gemiddeld vir die ses maande Julie tot Desember 1975 (42&nbsp;774) was steeds amper 20&nbsp;000 minder as sy vernaamste mededinger, ''[[Die Transvaler]]'', se 61&nbsp;641.<ref>*Botha, F.M. (red.), “Advertising & Press Annual of Africa 1976”. Cape Town and Johannesburg: National Publishing Company (Pty) Ltd. 1976</ref> Dié syfer was in ’n groot mate te danke aan De Klerk se knap redakteurskap, want baie lesers het die koerant net gekoop omdat hy redakteur was. Dit het ''Beeld'' waarskynlik langer gevat om ''Die Transvaler'' te oorrompel as wat onder ’n ander redakteur die geval sou wees omdat De Klerk, ’n bloubloed-Afrikaner, aansien aan sy koerant verleen het. Tydens dié Persstryd het die twee Afrikaanse oggendkoerante in [[Johannesburg]] die eens byna ondenkbare bereik deur met ’n gesamentlike sirkulasiesyfer van 104&nbsp;000 te bereik, net 27&nbsp;000 minder as Johannesburg se Engelse oggendkoerant, die ''[[Rand Daily Mail]]''. Die stryd om lesers tussen ''[[Beeld]]'' en ''[[Die Transvaler]]'' het daartoe gelei dat Perskor se bestuur, sonder De Klerk se medewete, fiktiewe syfers vir hulle drie Johannesburgse dagblaaie, ''[[Die Vaderland]]'', ''[[Die Transvaler]]'' en ''[[The Citizen]]'', geskep het. Die geknoei het in 1976 begin toe ''[[Beeld]]'' die eerste keer meer as 50&nbsp;000 koerante oor ’n sesmaandetydperk verkoop het. Die hoogtepunt van die fiktiewe syfers was toe ''[[Die Transvaler]]'' op [[1 Augustus]] [[1980]] op sy voorblad spog dat hy toe die grootste Afrikaanse dagblad in [[Suid-Afrika]] was met ’n sirkulasiesyfer vir die ses maande van Januarie tot Junie daardie jaar van 75&nbsp;287. Steeds was De Klerk onbewus van die gekonkel, deels omdat hy ’n akademiese agtergrond gehad het en nie ’n gesoute koerantmens was wat alles van koerantmaak geweet het nie.<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/08/11/B1/7/willemdeklerk-artikel.html “Verligte rebel in die binnekring”], ''[[Beeld]]'', [[11 Augustus]] [[2009]]</ref> ''[[Beeld]]'' se werklike syfer was toe 64&nbsp;901. Minder as twee maande later kom ’n Perskoramptenaar in die geheim met die bedrog vorendag. Die Sirkulasie-Ouditburo (later Audit Bureau of Circulation – ABC) het die saak ondersoek en op [[22 September]] [[1980]] bekendgemaak dat die jongste sesmaandesyfer vir ''[[Die Transvaler]]'' 21&nbsp;306 hoër as die werklike was en ''[[Die Vaderland]]'' s’n 9&nbsp;367. ''[[The Citizen]]'' s’n is met 6&nbsp;999 verhoog. By verdere ondersoek blyk dit dat die werklike en fiktiewe verkoopsyfers selfs meer verskil het: * ''[[Die Transvaler]]'': 49&nbsp;525 (75&nbsp;287), verskil = 25&nbsp;762; * ''[[Die Vaderland]]'': 48&nbsp;594 (60&nbsp;564), verskil = 11&nbsp;970; * ''[[The Citizen]]'': 45&nbsp;000 (54&nbsp;266), verskil = 9&nbsp;226. Die drie koerante se ABC-lidmaatskap is opgeskort en ''[[Beeld]]'' kon onmiddellik sy advertensietariewe opstoot omdat dit toe in werklikheid die grootste Afrikaanse koerant in [[Transvaal]] was. [[P.J. Cillié]], voorsitter van Naspers, het ’n informele gesprek versoek met [[Ben Schoeman]], voorsitter van Dagbreektrust, wat Perskor beheer het. Tydens die gesprek op [[1 Desember]] [[1980]] in [[Pretoria]] wou Cillié skadevergoeding hê vir ''[[Beeld]]'' se verlies aan advertensie-inkomste, maar Schoeman het ’n samesmelting tussen die twee persgroepe voorgestel. Cillié was hierteen gekant en gesê die Nasionale Pers het ’n afkeer in so ’n monopolivorming.<ref name="beukes" /> Perskor wou nie kopgee oor vergoeding nie. D.P. de Villiers van Naspers het in Januarie 1981 ’n markverdeling in die Transvaal voorgestel met Naspers in die oggendmark en Perskor in die middagmark omdat die oggendmark vir laasgenoemde volgens hom nog nooit lonened wat nie, maar die middagmark wel. Naspers het later bereken sy verlies vanweë die fiktiewe syfers was R13,7&nbsp;miljoen in destydse geldwaarde. Omdat Perskor skuld ontken het, het Naspers besluit om ’n eis in te stel. [[Marius Jooste]], die besturende direkteur van [[Perskor]], het tot sy dood in Oktober 1982 vasgeskop teen die gedagte van ’n markverdeling, maar was wel ten gunste van amalgamering van die twee persgroepe. In November 1982 voer die nuwe voorsitter van Perskor, Willem van Heerden, en twee lede van die Dagbreektrust-direksie gesprek met twee senior Naspers-amptenare. Cillié en De Villiers verwerp ’n Perskor-voorstel vir ’n oorkoepelende maatskappy om die twee oggendblaaie in Johannesburg oor te neem. Die teenwoordiges besluit nie op ’n markverdeling nie, maar tog dat raadgewers aan weerskant die geldwaarde van Perskor se onttrekking aan die oggendmark moet bereken. Uiteindelik is besluit Perskor om ''[[Die Transvaler]]'' van die oggendmark te laat verdwyn as Naspers sy eis om skadevergoeding terugtrek en R5&nbsp;miljoen vir die ontruiming van die oggendmark betaal. Intussen het Jooste egter die loopbaan van Perskor se geëerde redakteur kortgeknip, juis weens die Persstryd en die gekonkel waarvoor Jooste self verantwoordelik was. Die algemene opvatting was dat De Klerk van die gekookte syfers moes geweet het. Omdat hy ’n trotse mens was, het dit hom seergemaak.<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/08/11/B1/7/willemdeklerk-artikel.html “Verligte rebel in die binnekring”], ''[[Beeld]]'', [[11 Augustus]] [[2009]].</ref> Nie net Jooste nie, maar ook toonaangewende verkramptes in Perskor se direksie en bestuur het vermoedelik ook ’n sterk hand in De Klerk se afdanking gehad. == Redakteur van ''Rapport'' == Nadat die verhouding tussen De Klerk en Jooste heeltemal verbrokkel het en die redakteur afgedank is, het David de Villiers en [[Piet Cillié]], toe voorsitter van [[Naspers]], stappe begin doen om hom aangestel te kry as redakteur van ''[[Rapport]]'', waarvan Naspers en Perskor tot 1990 elkeen die helfte sou besit. Ook by ''[[Rapport]]'' het De Klerk die [[Nasionale Party|N.P.]]-bewind onder pres. [[P.W. Botha]] die harnas ingejaag. In die destydse era van die driekamer-parlement het hy bly hamer op die afwesigheid van politieke regte vir swart mense en Botha se toenemend outokratiese regeringstyl. Ná De Klerk se dood het sy destydse mederedakteur by ''[[Die Vaderland]]'', [[Harald Pakendorf]] aan ''[[Beeld]]'' gesê De Klerk het denke verskuif. “Ons het op dieselfde vloer gewerk toe ons redakteurs was – hy by Die Transvaler en ek by Vaderland. Ek dink ons het dieselfde soort politiek bedryf: Hy dalk net ’n bietjie meer filosofies. Hy het mense meer ontvanklik vir ’n nuwe politieke benadering gemaak.”<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/08/08/B1/3/ddKlerkDoodkas.html Bekendes bring hulde aan De Klerk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151123070813/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/08/08/B1/3/ddKlerkDoodkas.html |date=23 November 2015 }}, ''[[Beeld]]'', [[8 Augustus]] [[2009]]</ref> == Terug na die akademie == Rapport se direksie teen 1987 “vertroue in De Klerk verloor”, aldus die latere Naspers-voorsitter [[Ton Vosloo]].<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/08/11/B1/7/willemdeklerk-artikel.html “Verligte rebel in die binnekring”], ''[[Beeld]]'', [[11 Augustus]] [[2009]].</ref> Hy is weg en het ’n professoraat in kommunikasiekunde by die destydse [[Randse Afrikaanse Universiteit]] aanvaar waar hy tot sy aftrede gebly het. == Verwysings == {{Verwysings}} == Sien ook == * [[Verkrampte en verligte]], uitdrukkings wat hy gemunt het. == Eksterne skakels == * {{af}} [http://www.dieburger.com/Suid-Afrika/Nuus/Willem-de-Klerk-sterf-20090807 Doodsberig op 7 Augustus 2009 in ''Die Burger'']. * {{af}} [http://www.dieburger.com/Opinie/HoofArtikels/Willem-de-Klerk-20090810 Huldeblyk in ''Die Burger'' van 10 Augustus 2009]. * {{af}} [http://www.dieburger.com/Suid-Afrika/Nuus/GROETBRIEF-DEUR-WILLEM-DE-KLERK-20090814 Groetbrief in ''Die Burger'' van 15 Augustus 2009]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. * {{af}} [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2000/05/13/8/1.html Willem de Klerk se boek bekend gestel, ''Beeld'', 13 Mei 2000]. * {{en}} [http://www.uj.ac.za/EN/Faculties/humanities/departments/comm/Strategiccomm/About/Staff/Pages/NinadeKlerk.aspx Biografie van sy vrou, Nina Overton-de Klerk]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. * {{af}} [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/08/11/B1/7/willemdeklerk-artikel.html “Verligte rebel in die binnekring”], ''[[Beeld]]'', [[11 Augustus]] [[2009]]. * {{af}} [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/08/08/B1/3/ddKlerkDoodkas.html Bekendes bring hulde aan De Klerk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151123070813/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/08/08/B1/3/ddKlerkDoodkas.html |date=23 November 2015 }}, ''[[Beeld]]'', [[8 Augustus]] [[2009]] * {{en}} [http://mg.co.za/article/2009-08-07-willem-de-klerk-dies Doodsberig op Mail & Guardian se webtuiste], [[7 Augustus]] [[2009]]. URL besoek op 2 Oktober 2013. {{DEFAULTSORT:De Klerk, Willem}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse koerante]] [[Kategorie:Massamedia]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboortes in 1928]] [[Kategorie:Sterftes in 2009]] 5jdb5igfi2uxd0xj5tep5l18heccbk8 0 59117 2913066 2913020 2026-06-22T14:49:07Z JMK 649 teksdetails, skakels 2913066 wikitext text/x-wiki [[Lêer:StAndrewskerk.jpg|duimnael|Die kerk en begraafplaas.]] <!--[[Lêer:StAndrewskerkNader.jpg|duimnael|'n Nader sig van die plankmure van hierdie kerkie.]] [[Lêer:StAndrewsklokkestoel.jpg|duimnael|Die kerk se klok.]]--> Die '''St. Andrewskerk''' (ook bekend as die '''Redbourne-kerk''') buite [[Plettenbergbaai]] is in 1963 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar. ‘n Gruispad draai wes uit die pad in die Piesangvallei tot by die westelike punt van die gholfbaan van die Plettenbergbaai-buiteklub. Daar teen die suidelike helling tussen bosse staan hierdie [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse kerk]]ie. Dit het netjiese plankmure, ‘n fraai voordeur en ‘n opvallende rooigeverfde sinkplaatdak en is frugaal gemeubileerd. Langs die kerk staan ‘n eenvoudige klokkestoel. In 1850 het William Henry Newdigate (1824-1884) hierdie kerkie op sy plaas Buccleigh as plek van aanbidding vir sy familie en vriende laat bou. Op 3 Oktober 1855 het Biskop Robert Grey van [[Kaapstad]] dit ingewy. In die kerkhof lê verskeie grafte van die Noble- en Tait-families uit die laaste dekades van die 19de eeu. Ook William Henry Newdigate en sy vrou Caroline lê hier begrawe. Caroline was die dogter van kapt. T.H. Duthie en kleindogter van die bekende [[George Rex]] van [[Knysna]]. Kapt. Duthie het op sy beurt die [[Belvidere Holy Trinity-kerk]]ie gebou. == Bibliografie == *Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972 {{ISBN|0-620-00191-7}} {{koördinate|34|04|10|S|23|20|27|O|region:ZA_type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] pmx873qaim68z2ikkfr1bgp948o4qeq 2913067 2913066 2026-06-22T14:50:54Z JMK 649 +kat 2913067 wikitext text/x-wiki [[Lêer:StAndrewskerk.jpg|duimnael|Die kerk en begraafplaas.]] <!--[[Lêer:StAndrewskerkNader.jpg|duimnael|'n Nader sig van die plankmure van hierdie kerkie.]] [[Lêer:StAndrewsklokkestoel.jpg|duimnael|Die kerk se klok.]]--> Die '''St. Andrewskerk''' (ook bekend as die '''Redbourne-kerk''') buite [[Plettenbergbaai]] is in 1963 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar. ‘n Gruispad draai wes uit die pad in die Piesangvallei tot by die westelike punt van die gholfbaan van die Plettenbergbaai-buiteklub. Daar teen die suidelike helling tussen bosse staan hierdie [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse kerk]]ie. Dit het netjiese plankmure, ‘n fraai voordeur en ‘n opvallende rooigeverfde sinkplaatdak en is frugaal gemeubileerd. Langs die kerk staan ‘n eenvoudige klokkestoel. In 1850 het William Henry Newdigate (1824-1884) hierdie kerkie op sy plaas Buccleigh as plek van aanbidding vir sy familie en vriende laat bou. Op 3 Oktober 1855 het Biskop Robert Grey van [[Kaapstad]] dit ingewy. In die kerkhof lê verskeie grafte van die Noble- en Tait-families uit die laaste dekades van die 19de eeu. Ook William Henry Newdigate en sy vrou Caroline lê hier begrawe. Caroline was die dogter van kapt. T.H. Duthie en kleindogter van die bekende [[George Rex]] van [[Knysna]]. Kapt. Duthie het op sy beurt die [[Belvidere Holy Trinity-kerk]]ie gebou. == Bibliografie == *Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972 {{ISBN|0-620-00191-7}} {{koördinate|34|04|10|S|23|20|27|O|region:ZA_type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kerkgeboue in Suid-Afrika]] 69sv991uluyqami1oy7qz4fwvlpn39w 0 59948 2913157 2905895 2026-06-22T19:29:52Z Jcb 223 2913157 wikitext text/x-wiki [[Lêer:DutchAfrikaans.svg|duimnael|300px|Verspreiding van Afrikaans en Nederlands]] '''[[Afrikaans]]''' is 'n dogtertaal van '''[[Nederlands]]'''<ref name="jansen">{{en}}{{cite web |url=http://dare.ubn.kun.nl/dspace/bitstream/2066/56692/1/56692_JS&N20070001.pdf |title=The influence of spelling conventions on perceived plurality in compounds. A comparison of Afrikaans and Dutch. |first1=Carel |last1=Jansen |first2=Robert |last2=Schreuder |first3=Anneke |last3=Neijt |work=Written Language & Literacy 10:2 |page=5 |year=2007 |publisher=[[Radboud University Nijmegen]] |accessdate=2010-05-19 |archive-date=2011-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429011926/http://dare.ubn.kun.nl/dspace/bitstream/2066/56692/1/56692_JS%26N20070001.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="mennen">{{cite web |url=http://eresearch.qmu.ac.uk/152/1/wp-10.pdf |title=Acquisition of Dutch phonology: an overview. |first1=Ineke |last1=Mennen |first2=Clara |last2=Levelt |first3=Ellen |last3=Gerrits |work=Speech Science Research Centre Working Paper WP10 |page=1 |year=2006 |publisher=Queen Margaret University College |access-date=19 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010205853/http://eresearch.qmu.ac.uk/152/1/wp-10.pdf |archive-date=10 Oktober 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="booij">{{cite web |url=http://cs.engr.uky.edu/~gstump/periphrasispapers/Progressive.pdf |title=Constructional idioms and periphrasis: the progressive construction in Dutch. |first=Geert |last=Booij |work=Paradigms and Periphrasis |page=5 |year=2003 |publisher=Universiteit van Kentucky |access-date=19 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221175738/http://cs.engr.uky.edu/~gstump/periphrasispapers/Progressive.pdf |archive-date=21 Desember 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en anders as [[Vlaams]] en [[Suriname|Surinaamse]] Nederlands, is dit 'n aparte taal, in stede van 'n dialek. Aangesien 'n geskatte 90 tot 95% van Afrikaans se woordeskat van Nederlandse oorsprong is, is daar weinig leksikale verskille tussen die twee tale. Afrikaans het egter 'n aansienlik meer eenvoudige [[Morfologie (taalkunde)|morfologie]], [[grammatika]] en stel spelreëls. Daar is 'n graad van onderlinge verstaanbaarheid tussen die twee tale, veral in die geskrewe vorm. Afrikaans het sekere leksikale en sintaktiese verlenings van ander tale soos [[Maleis]], [[Khoisan]]-tale, [[Portugees]], [[Nguni-taalfamilie|Ngunitale]] en tot 'n mindere mate, [[Frans]] bekom. Afrikaans is ook beduidend deur Suid-Afrikaanse Engels beïnvloed. Nietemin het Nederlandse sprekers met minder [[kognaat|nie-kognate]] te doen wanneer hulle na Afrikaans luister. Wedersydse verstaanbaarheid is dus redelik asimmetries, aangesien dit makliker vir Nederlandstaliges is om Afrikaans te verstaan as anders om. Navorsing suggereer dat wedersydse verstaanbaarheid tussen Nederlands en Afrikaans beter is as tussen Nederlands en [[Wes-Fries]],<ref name="thije">{{en}} {{cite book |url=http://books.google.com/books?id=8gIEN068J3gC |title=Receptive Multilingualism: Linguistic analyses, language policies and didactic concepts |accessdate=19 Mei 2010 |first1= Jan D. |last1=ten Thije |first2=Ludger |last2=Zeevaert |publisher=John Benjamins Publishing Company |page=17 |year=2007}}</ref> of tussen [[Deens]] en [[Sweeds]]. == Ortografiese verskille == [[Lêer:Nederlandse taalmonument.jpg|duimnael|Die [[Nederlandse Taalmonument]] te [[Burgersdorp]], [[Suid-Afrika]].]] [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentObelisks.jpg|duimnael|Die [[Afrikaanse Taalmonument]] te [[Paarl]], [[Suid-Afrika]].]] [[Ortografie]]se verskille tussen Nederlands en Afrikaans is meestal weens die fonetiese ontwikkelings en spelreëlvereenvoudigings van Afrikaans, en die meer konserwatiewe karakter van die moderne Nederlandse ortografie. == Spellingsverskille == Die spellingsverskille tussen Afrikaans en Nederlands is hoofsaaklik die gevolg van evolusies in die fonetiese spelling en die doelbewuste vereenvoudiging van spelreëls in Afrikaans. Daarenteen was die onlangse verandering in die moderne Nederlandse spelreëls meer konserwatief van aard. Die eerste spellingsverskille ontstaan in [[1905]] met die invoering van die ''Vereenvoudigde Nederlandse Spelling'' in Suid-Afrika. Hierdie spelling is grotendeels op die voorstelle van die taalkundige [[Roeland Anthonie Kollewijn|R.A. Kollewijn]] gebaseer. Hy het in [[1891]] in sy artikel ''Onze lastige spelling'', met verskeie voorgestelde spelreël-vereenvoudigings vorendag gekom. In [[1917]] word die eerste grondbeginsels vir Afrikaans deur die [[Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap, Lettere en Kuns]] vasgelê. Hierdie grondbeginsels is vasgestel om 'n leidraad te vorm vir die verdere ontwikkeling van 'n Afrikaanse spelwyse: {{Cquote|"Die Grondbeginsels van die Afrikaanse spelling word soos volg uiteengesit: # Elke klank word deur 'n aparte letter voorgestel en geen onnodige letters word gebruik nie. # Dieselfde woord, voor- of agtervoegsel word so ver moontlik dieselfde gespel. # Die geskiedenis word net in ag geneem waar dit prakties moontlik is. # Daar moet so weinig moontlik van die ''Vereenvoudigde Nederlandse Spelling'' afgewyk word. # Die gebruiklikste uitspraak word as norm aanvaar."|''Afrikaanse Woordelys en Spelreëls'', 1917}} === Vereenvoudigings in die Afrikaanse spelwyse === * Die Nederlandse digraaf '''<ij>''' is in Afrikaans na '''<y>''' verander, alhoewel die uitspraak steeds {{IPA|[ɛi]}} is. 'n Voorbeeld is "<tt>prijs</tt>", wat "<tt>prys</tt>" in Afrikaans gespel word. Nederlandse woorde wat in '''<lijk>''' eindig, eindig in '''<lik>''' in Afrikaans, en nie '''<lyk>''' nie. Ter voorbeeld, "<tt>lelijk</tt>" in Nederlands word "<tt>lelik</tt>" in Afrikaans. In beide tale word hierdie agtervoegsel as {{IPA|[lək]}} uitgespreek, met 'n [[schwa]]. * Afrikaans gebruik '''<k>''' vir die harde '''<c>''' in Nederlands, in albei gevalle as {{IPA|[k]}} uitgespreek. Vergelyk die Nederlandse spelling "<tt>cultuur</tt>" met die Afrikaans, "<tt>kultuur</tt>". Voor die groot Nederlandse spellinghervorming in die 1990's, was laasgenoemde spelling ook in Nederlands aanvaarbaar. * Afrikaans het die Nederlandse trigrawe '''<tie>''' en '''<cie>''' na 'n enkele spelling van '''<sie>''' saamgesmelt. Behalwe vir '''<tie>''', wat {{IPA|[tsi]}} in Nederlands uitgespreek word, is daar geen verskille in uitspraak nie. Vergelyk die Nederlandse woorde "<tt>provincie</tt>" en "<tt>politie</tt>" met "<tt>provinsie</tt>" en "<tt>polisie</tt>" in Afrikaans. * Die Nederlandse greep '''<tion>''' word '''<sion>''' in Afrikaans. Vergelyk "<tt>nationaal</tt>" met "<tt>nasionaal</tt>". Die uitspraak verskil van plek tot plek, en sluit {{IPA|[tsiɔn]}}, {{IPA|[siɔn]}}, en {{IPA|[ʃon]}} in. * Afrikaans het die Nederlandse trigrawe '''<ou>''', '''<ouw>''', '''<au>''' en '''<auw>''' – wat almal dieselfde uitspraak in Nederlands het – na 'n enkele spelling '''<ou>''' saamgesmelt. Vergelyk Nederlands se "<tt>vrouw</tt>" en "<tt>dauw</tt>" met "<tt>vrou</tt>" en "<tt>dou</tt>" in Afrikaans. * Aan die einde van woorde het Afrikaans gereeld die '''<n>''' in die Nederlandse greep '''<en>''' verwyder, wat veral in enkel- en meervoudige saamgestelde naamwoorde voorkom, om slegs '''<e>''' daar te laat. Vergelyk Nederlands se "<tt>leven</tt>" en "<tt>mensen</tt>" met "<tt>lewe</tt>" en "<tt>mense</tt>" in Afrikaans. ==== Foneties geïnduseerde spellingsverskille ==== [[Lêer:Huisdialekt.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''Huis''.]] [[Lêer:Muisindialekt.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''Muis''.]] [[Lêer:IJs - dialect.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''IJs'' of ''Ys''.]] [[Lêer:Brengendialect.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''brengen'' of ''gebring''.]] Afrikaans maak gereeld gebruik van vereenvoudigde medeklinkers, terwyl in Nederlands nog die oorspronklike vorme aanwesig is. * Afrikaans het die Nederlandse [[medeklinker]]s '''<z>''' en '''<nowiki><s></nowiki>''' saamgevoeg tot een klank: {{IPA|[s]}}, gespel as '''<nowiki><s></nowiki>'''. Nederlandse "<tt>zorg</tt>" word op hierdie manier "<tt>sorg</tt>" in Afrikaans. * Indien die Nederlandse letters '''<v>''' en'''<w>''' in die middel van woorde geplaas word, word hierdie letters saamgevoeg as die klank {{IPA|[v]}} en konsekwent omgeskakel na die spelling '''<w>'''. Vergelyk die Nederlandse "<tt>haven</tt>" met Afrikaans se "<tt>hawe</tt>", alhoewel beide woorde as {{IPA|[ɦaːvə]}} uitgespreek word. * Afrikaans voeg die Nederlandse [[frikatief]] '''<ch>''' en '''<g>''' saam tot die klank {{IPA|[χ]}}, gespel as '''<g>''', behalwe as dit voorafgegaan word deur die letter '''<nowiki><s></nowiki>'''. In daardie geval word '''<sk>''' gebruik. 'n Vergelykbare fonetiese evolusie is te vinde in Noord-Nederland, waar die klanke ook saamgevoeg word tot {{IPA|[χ]}} of {{IPA|[x]}}, hoewel die spellingsverskil daar behou is. In Vlaandere and Suriname het die fonetiese onderskeid tussen '''<ch>''' en '''<g>''' egter bewaar gebly.<ref>{{cite web |url=http://www.meertens.knaw.nl/taalentongval/artikelen/Reenen_Huijs.pdf |title=De harde en de zachte g, de spelling gh versus g voor voorklinker in het veertiende-eeuwse Middelnederlands. |first1=Pieter |last1=van Reenen |first2=Nanette |last2=Huijs |year=2000 |work=Taal en Tongval, 52 |pages=159–181 |access-date=4 Mei 2011 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414091355/https://www.meertens.knaw.nl/taalentongval/artikelen/Reenen_Huijs.pdf |archive-date=14 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Die eerste lettergreep spel mens in Afrikaans '''<sk>''' (uitgespreek as {{IPA|[sk]}}), terwyl Nederlands '''<sch>''' (uitgespreek as {{IPA|[sx]}} of {{IPA|[sç]}}) gebruik: vergelyk die Nederlandse "<tt>school</tt>" met het Afrikaans se "<tt>skool</tt>". In sommige Nederlandse dialekte, veral in Wes-Vlaams, word wel dieselfde <sk>-klank ook gebruik. * Aan die einde van die woorde word die Nederlandse lettergroepe '''<cht>''' en '''<st>''' in Afrikaans vereenvoudig tot '''<g>''' en '''<nowiki><s></nowiki>''' respektiewelik. Vergelyk Nederlands se "<tt>lucht</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[lʏxt]}}) en "<tt>dienst</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[dinst]}}) met "<tt>lug</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[ləχ]}}) en "<tt>diens</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[dins]}}) in Afrikaans. * Tussen twee klinkers word in Afrikaans die Nederlandse letters '''<g>''' en '''<v>''' weggelaat. Vergelyk Nederlands se "<tt>hoger</tt>" en "<tt>regen</tt>" met Afrikaans se "<tt>hoër</tt>" en "<tt>reën</tt>", waar die tweede klinker 'n deelteken ontvang om aan te dui dat die twee naasstaande klinkers afsonderlik uitgespreek moet word, en nie met die digrawe <oe> en <ee> verwar moet word nie. * Soms word ook die Nederlandse medeklinker '''<g>''' aan die einde van Afrikaanse woorde weggelaat, waardeur die voorgaande klinker aan die einde van die woord staan. In so 'n geval word hierdie laaste klinker met 'n kappie geskryf. Byvoorbeeld, die Nederlandse woord "<tt>zeg</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[zɛɣ]}}) word in Afrikaans verander na "<tt>sê</tt>" (uitgespreek as {{IPA|[seː]}}). * Afrikaans maak veel gebruik van die kappie op klinkers: '''<ê>''', '''<ô>''', '''<û>'''. Dit in teenstelling tot Nederlands, waar die gebruik daarvan veral beperk word tot Franse [[leenwoord]]e. 'n Kappie word in Afrikaans bo 'n klinker in 'n oop lettergreep gebruik. Die klank word vervolgens uitgespreek gebruikmakend van 'n lang monotone uitspraak, soos /eː/ of /ɛː/, /ɔː/ en /œː/, terwyl die klinkers sonder 'n kappie respektiewelik as /eə/, /oə/ en /y/ uitgespreek word. Voorbeelde is die Afrikaanse "<tt>wêreld</tt>" (Nederlands "<tt>wereld</tt>"), "<tt>môre</tt>" (Nederlands "<tt>morgen</tt>"), en "<tt>brûe</tt>" (Nederlands "<tt>bruggen</tt>"). * By [[verkleinwoord]]e gebruik Afrikaans '''<tjie>''' (uitgespreek as {{IPA|[ki]}}), terwyl Standaardnederlands gebruik maak van '''<tje>''' (uitgespreek as {{IPA|[cə]}}). In België en Suid-Nederland word die verkleinwoord wel ook as {{IPA|[kə]}} uitgespreek. === Fonetiese verskille === Die uitspraak van Afrikaans stem die meeste ooreen met dialekte uit die Nederlandse provinsie [[Zuid-Holland]], in besondere die dialek wat rondom die [[Zoetermeer]] gepraat word.<ref name="heeringa">{{cite web |url=http://www.let.rug.nl/~heeringa/dialectology/papers/prasa08.pdf |title=The origin of Afrikaans pronunciation: a comparison to west Germanic languages and Dutch dialects |author=Wilbert Heeringa, Febe de Wet |pages=445–467 |year=2007 |publisher=[[Rijksuniversiteit Groningen]] |access-date=19 Mei 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221175834/http://www.let.rug.nl/~heeringa/dialectology/papers/prasa08.pdf |archive-date=21 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><!--see page 3--> * Aan die begin van Afrikaanse woorde, is die in Nederlands uitgesproke '''{{IPA|[v]}}''' saamgevoeg met die skaars uitgesproke '''{{IPA|[f]}}''', soos in "<tt>ver</tt>", wat in Afrikaans as {{IPA|[fɛr]}} en in Standaardnederlands as {{IPA|[vɛr]}} uitgespreek word. * Ook het Afrikaans die in Nederlands uitgesproke '''{{IPA|[w]}}''' met die uitgesproke '''{{IPA|[v]}}''' saamgevoeg, soos in "<tt>werk</tt>". Dit word in Afrikaans uitgespreek as {{IPA|[vɛrk]}}; in België en Suriname as {{IPA|[wɛrk]}} en in Nederland as {{IPA|[ʋɛrk]}}. == Grammatikale verskille == [[Grammatika]]le verskille tussen Afrikaans en Nederlands vorm waarskynlik die grootste verskille tussen die twee tale. === Geslag === Afrikaans ken, in teenstelling tot Nederlands, geen [[grammatikale geslag]] nie. As gevolg daarvan het Afrikaans slegs een bepaalde lidwoord, "die", terwyl Nederlands twee bepaalde lidwoorde het ("de" vir manlike en vroulike woorde, en "het" vir onsydige woorde). Die manlike en die vroulike geslag word in die geskrewe Nederlands nie meer onderskei nie, maar die gesproke Vlaams ken nog altyd drie bepaalde lidwoorde: "den" vir manlike, "de" vir vroulike, en "het" vir onsydige woorde. === Werkwoorde === By Afrikaanse [[werkwoord]]e word dikwels dieselfde vorm gebruik vir die infinitief sowel as die teenwoordige tyd en werkwoorde word in Afrikaans nie verbuig nie. Van alle werkwoorde het slegs "wees" en "hê" 'n persoonsvorm in die teenwoordige tyd wat anders as die infinitief is, naamlik "is" en "het".<ref name="dbnl" /> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''Werkwoordverbuigings''' |- ! style="background: #efefef;" | Afrikaans ! style="background: #ffdead;" | Nederlands |- |ek '''is''' || ik '''ben''' |- |jy/u '''is''' || jij/u '''bent''' |- |hy/sy/dit '''is''' || hij/zij/het '''is''' |- |ons/julle/hulle '''is''' || wij/jullie/zij '''zijn''' |- |{{lang|af|ek '''loop'''}} || {{lang|nl|ik '''loop'''}} |- |{{lang|af|jy/hy '''loop'''}} || {{lang|nl|jij/hij '''loopt'''}} |- |{{lang|af|ons/julle/hulle '''loop'''}} || {{lang|nl|wij/jullie/zij '''lopen'''}} |} === Die verlede tyd === Afrikaans maak geen gebruik van die onvoltooide verlede tyd nie (behalwe vir 'n aantal uitsonderings) en gebruik hiervoor afhangende van die konteks, die teenwoordige tyd of die voltooide verlede tyd. Die gevolg is dat Nederlandse [[literatuur]] moeiliker verstaanbaar vir Afrikaanse lesers is, aangesien hulle selde die Nederlandse onvoltooide verlede tyd (die sogenaamde imperfek) herken. En die imperfek is die tyd waarin die meeste Nederlandse literêre tekste geskryf word. In Afrikaans is die normale verteltyd die historiese presens, omdat die "het ge-" van die voltooide verlede tyd so lomp is.<ref>{{af}}[http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=48875&cause_id=1270| Valse vriende — die gevaarlike avontuur van vertaal uit Nederlands]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Geraadpleeg op 13 Desember 2011</ref> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''Die verlede tyd in Afrikaans en Nederlands''' |- ! style="background: #efefef;" | Afrikaans ! colspan="2" style="background: #ffdead;" | Nederlands |- ! | Verlede tyd ! | Verlede tyd ! | Onvoltooide verlede tyd |- |{{lang|af|Ek / Jy /Hy '''het geslaap'''}} || {{lang|nl|Ik '''heb''' / Jij '''hebt''' / Hij '''heeft geslapen'''}} || {{lang|nl|Ik /Jij /Hij '''sliep'''}} |- |{{lang|af|Ons / Julle / Hulle '''het geslaap'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''hebben geslapen'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''sliepen'''}} |} Hier volg die uitsonderings van onvoltooide verlede tyd in Afrikaans, en in die tabel daaronder 'n paar verklarende voorbeelde: # '''is''' word '''was''' # '''wil''' word '''wou''' # '''het''' word '''had''' # '''sal''' word '''sou''' # '''kan''' word '''kon''' # '''moet''' word '''moes''' # '''mag''' word '''mog''' # '''dink''' word '''dag''' of '''dog''' # '''weet''' word '''wis''' (aan die uitsterf; gelyk aan 'het geweet', byvoorbeeld "As jy wis hoeveel geld hy het, sou jy hom nie jammer kry nie") <ref name="dbnl">{{nl}}(Woubrugge 1989) [http://www.dbnl.org/tekst/_han001198801_01/_han001198801_01_0027.php| Colloquium Neerlandicum 10]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Handelingen Tiende Colloquium Neerlandicum. Colloquium van docenten in de neerlandistiek aan buitenlandse universiteiten. Internationale Vereniging voor Neerlandistiek.</ref> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" ! colspan="2" style="background: #efefef;" | Afrikaans ! colspan="2" style="background: #ffdead;" | Nederlands |- ! | Onvoltooide Verlede tyd ! | Verlede tyd ! | Onvoltooide verlede tyd ! | Verlede tyd |- |{{lang|af|Ek / Jy /Hy '''wou'''}} || {{lang|af|Ek / Jy /Hy '''het gewil'''}} || {{lang|nl|Ik / Jij / Hij '''wou / wilde'''}} || {{lang|nl|Ik '''heb''' / Jij '''hebt''' / Hij '''heeft gewild'''}} |- |{{lang|af|Ons / Julle / Hulle '''wou'''}} || {{lang|af|Ons / Julle / Hulle '''het gewil'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''wouden / wilden'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''hebben gewild'''}} |} In die voltooide verlede tyd word in Afrikaans slegs 'het' (Nederlands: 'hebben') as hulpwerkwoord gebruik, behalwe in die geval van 'wees' (Nederlands: 'wezen', 'zijn'), waar die hulpwerkwoord 'is' gebruik word. In teenstelling word in Nederlands 'zijn', en sy verbuigings, meermale as hulpwerkwoord benut. Dit is die geval vir Nederlandse werkwoorde wat 'n proses (en nie 'n aksie nie) uitdruk, soos "het ijs smelt -> het ijs is gesmolten" en ook vir werkwoorde wat 'n gerigte beweging uitdruk: "ik loop naar huis -> ik ben naar huis gelopen" <ref name="dbnl" /> ''Wees'' word in Afrikaans basies net vir die lydende vorm gebruik. ''Zijn'' as werkwoord het basies in Afrikaans uitgesterf, behalwe in "samesyn" (saamwees), soos in ''geselskap tussen vriende'' en die deelwoord "synde". {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" |+ '''Verskille t.o.v hulpwerkwoorde''' |- ! colspan="1" style="background: #efefef;" | Afrikaans ! colspan="1" style="background: #ffdead;" | Nederlands |- | Hy '''het''' gedoen. || Hij '''heeft''' gedaan. |- | Hy '''het''' gekom. || Hij '''is''' gekomen. |- | Hy '''is''' gewees. || Hij '''is''' geweest. |- |} Die verlede tyd van die lydende vorm gebruik in Afrikaans "is" in plaas van "werd". * {{af}}"Hy is geroep" <> {{nl}}"Hij werd geroepen" (onvoltooide tyd) "Hij is geroepen" (voltooide tyd) * {{af}}"Die geskenk is gegee" <> {{nl}}"Het geschenk werd gegeven" (onvoltooide tyd) "Het geschenk is gegeven" (voltooide tyd) === Voornaamwoorde === Afrikaans maak by die meervoudsvorme van die persoonlike [[voornaamwoord]] geen verskil tussen die onderwerp en voorwerp (in beide akkusatief en datief) nie. * Dus is die Nederlandse persoonlike voornaamwoorde "wij" en "ons" in Afrikaans slegs "ons". Die Nederlandse refleksiewe (of wederkerende) voornaamwoord ''zich'', wat volgens Afrikaanse spelreëls ''sig'' gespel word, kom bykans glad nie meer in Afrikaans voor nie. Dit word normaalweg vervang deur ''hom'', ''haar'', of ''jou''. Byvoorbeeld: * {{nl}}Hij warmt zich bij het vuur <> {{af}} Hy warm sig by die vuur ''(verouder)'' <> {{af}} Hy warm hom by die vuur * {{nl}}Donna schaamt zich dood <> {{af}}Donna skaam sig dood ''(verouder)'' <> {{af}}Donna skaam haar dood Voorbeeld in die [[poësie]]: ''Kerm / om die dood sig nie oor mens óf lig ontferm'' ([[Lucas Malan]]) In Middelnederlands is ''sig'' egter eintlik net in die oostelike dialekte gebruik en het laat (in die 17e eeu) in die westelike gebiede van Holland deurgedring. === Dubbele negatief === {{hoof|Dubbele ontkenning}} Afrikaans maak gebruik van 'n dubbele negatief, wat nie in Nederlands gebruik word nie. Nederlandse ''Ik spreek geen Engels'' word byvoorbeeld ''Ek praat nie Engels nie'' of ''Ek praat geen Engels nie''. Vergelykbare konstruksies kan gevind word in Frans ("Je ne parle pas anglais"), maar ook in die Nederlandse dialek Wes-Vlaams ("Ek ''en'' praat ''geen'' Engels") en in andere dialekte in Suid-Nederland ("Ik praat ''geen'' Engels ''nie''"). Ook tans nog word die dubbele negatief in Vlaamse dialekte gebruik byvoorbeeld in: "K'hem(ek het)dees ding nog nooit nie gezien." of "Is daar al iemand? Nieje, nog niemand nie" "Leid er hier ieverans een spons? Ik kan er nieverans geen vinden" (lê hier êrens 'n spons? Ek kan dit nêrens vind) === Byvoeglike naamwoorde === Net soos Nederlands verbuig Afrikaans byvoeglike naamwoorde in die attributiewe posisie (indien hulle 'n byvoeglike bepaling is). In beide tale gebeur dit nie in die predikatiewe posisie, oftewel by 'n dubbelverbonde bepaling nie. In teenstelling tot Nederlands is hierdie verbuiging in Afrikaans net afhanklik van die posisie en nie van ander parameters soos die grammatikale geslag nie. Aan die ander kant ken Afrikaans baie byvoeglike naamwoorde wat nooit verbuig word nie (''′n swart skoen''), terwyl in Nederlands byna alle byvoeglike naamwoorde verbuig kan word (''een zwarte schoen''). == Anderstalige invloede op Afrikaans == Afrikaans het 'n aantal leksikale en sintaktiese eenhede vanuit ander tale oorgeneem. Onder hierdie tale tel [[Maleis]], die [[Khoisan-tale]], [[Portugees]],<ref name="deumert">{{en}} {{cite book |ref=harv |url=http://books.google.be/books?id=8ciimg5gGqQC |title=Language Standardization and Language Change: The Dynamics of Cape Dutch |accessdate=10 November 2008 |work=Ana Deumert |publisher=John Benjamins Publishing Company |year=2004 |page=22 }}</ref> die [[Nguni-taalfamilie|Nguni-tale]]<ref name="niesler">{{en}} {{cite book |ref=harv |url=http://academic.sun.ac.za/su_clast/documents/SALALS2005.pdf |first1=Thomas |last1=Niesler |first2=Philippa |last2=Louw |first3=Justus |last3=Roux |year=2005 |title=Phonetic analysis of Afrikaans, English, Xhosa and Zulu using South African speech databases |journal=Southern African Linguistics and Applied Language Studies |volume=23 |issue=4 |pages=459–474}}</ref> en in mindere mate het [[Frans]]. Afrikaans is ook sterk beïnvloed deur Suid-Afrikaanse Engels.<ref>{{en}} [http://www.lycos.com/info/afrikaans--standard-afrikaans.html Standaard Afrikaans op Lycos.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111120182430/http://www.lycos.com/info/afrikaans--standard-afrikaans.html |date=20 November 2011 }} Geraadpleeg op 3 April 2010</ref> === Duits === Aan die Kaap het Duitse huursoldate gereeld gekom en gegaan, maar ook Duitse koloniste het 'n geringe stempel afgedruk op die Afrikaanse taal. ==== Duitse ontlenings via Nederlands ==== Die meeste Duitse woorde en uitdrukkings het reeds voor 1800 via Nederlands in die Afrikaanse taal beland: * afhandel; afvaardig ; armsalig; baanbreker; bemoeiing; beledig; beraadslaag; beroemd; beskawing; besoedel; bespreek; bestendig; betwyfel; bevoeg; bewonder; bouvallig; bloemlesing; byval; diefstal; doelmatig; dolk; eensaam; eerstens tweedens, derdens, vierdens...; eienaardig; ervaring; grens; gril; halt; handelaar; heers; hoogstens; huldig; indruk; ingryp; inslag; invloed; koeël; kroeg; leidraad; lewensgevaarlik; morsdood; navorsing; nederig; noodwendig; omgewing; onstuimig; oorskat; oorweldig; oproer; opval; owerheid; rit; selfsug; skelm; skerpsinnig; skof; skurk; smaakvol; smul; spannend; spitsvondig; stewel; talryk; toevallig; uitoefen; veelsydig; verskaf; vertwyfeling; werda * '''aanstaltes maak''' * '''agter slot en grendel''' * '''êrens op ingaan''' * '''tot sy reg kom''' * '''in die reël''' * '''spoorloos verdwyn''' * '''gans en gaar''' * '''afgesien van''' * '''dan en wan''' word uitdruklik as 'n Germanisme geëien. Baie van bogenoemde was reeds deel van die woordeskat wat na die Kaap toe gebring is. Deur verdere kontak met Europese Nederlands in die 1800's het hierdie woorde en uitdrukkings so deel van Afrikaans geword dat dit nie meer as Germanismes geëien word nie.<ref>Raidt, E.H. 1976. ''Duitse ontlenings via Nederlands''. Afrikaans en sy Europese Verlede. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> Vanweë die nou verwantskap van Duits met Nederlands en Afrikaans word Germanismes in hierdie tale dikwels nie as vreemd aangevoel nie. ==== Duitse ontlenings aan die Kaap ==== Party woorde is wel direk aan die Kaap ontlee:<ref>Raidt, E.H. 1976. ''Duitse ontlenings aan die Kaap''. Afrikaans en sy Europese Verlede. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> * '''blas''' (''blass'') teenoor Nederlandse ''bleek'' * '''blits''' (''Blitz'') teenoor Nederlandse ''bliksem'' * '''bloot''' het dieselfde hulpwerkwoord-betekenis as ''bloß'' bv. ek het ''bloot'' 'n fotokopie gemaak. In Nederlands beteken ''bloot'' naak. * '''kots''' (''kotzen'') braak, opgooi, naarword, vomeer, jongosse leer (inspan). * '''laer''' * '''liederlik''' (slordig) -- Nederlands het dit ook ontleen maar met 'n anderse betekenis * '''oorwaks''' = oorvyg * '''peits''' (''Peitsche'') teenoor Nederlandse ''zweep'' * '''sak en pak''' teenoor Nederlandse ''pak en zak'' * '''(skoen)waks''' (''Wachs'') teenoor Nederlandse ''schoencrème'' * '''stewel''' (''Stiefel'') teenoor Nederlandse ''laars'' * '''swaap''' > Afgelei van Swaab, inwoner van Swabe, Duitsland, wat as dom gestereotipeer is.<ref>Prinsloo, A. 2004. ''Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom''. Kaapstad: Pharos-uitgewers. pp. 366-367</ref> * '''sweis''' (''schweissen'') teenoor Nederlandse ''lassen'' * '''swernoot''' * '''verfoes''' (''verpfuschen'') bederf, verknoei * '''vervlaks''' * '''vroegstuk''' (''Frühstück'') ontbyt * '''werskaf''' (''wirtschaften'') werk, jou besighou Sommige woorde is moeilik om te bepaal of dit uit Duits of Nederlands ontleen is: * '''kopsku''' * '''misoes''' * '''niks''' * '''werda''' === Frans === Direkte Franse ontlenings aan die Kaap deur kontak met die Franse Hugenote was bitter skraal, moontlik weens die VOC se streng taalbeleid. Daar is slegs 'n paar vrugtename wat gewis Kaapse ontlenings is :<ref>Raidt, E.H. 1976. Franse ontlenings aan die Kaap. Afrikaans en sy Europese Verlede. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> * bermotpeer * pawieperske * pompe(l)moer (appelliefie) * sermeinpeer * sersanpeer Dan is daar ook:<ref name="aie">{{Cite web |url=https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |title=argiefkopie |access-date= 1 Junie 2015 |archive-date=18 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218072815/https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |url-status=dead }}</ref> * ommelet * kommandeur === Maleis === Tydens die vroeë vestiging van die [[Kaap-Maleiers]] in [[Kaapstad]], wat nou [[Kleurling]]e genoem word, word verskillende [[Maleis]]e woorde tot Afrikaans toegevoeg. Onder hierde woorde is:<ref name="safariafrica.co.za">{{en}} [http://www.safariafrica.co.za/tourist-information/afrikaans.htm Toerisme-informasie omtrent Afrikaans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110917052132/http://www.safariafrica.co.za/tourist-information/afrikaans.htm |date=17 September 2011 }} Geraadpleeg op 3 April 2010</ref><ref name="http://www.taaloord.co.za">{{af}}[http://www.taaloord.co.za/taalberigte.htm Taalberigte], taaloord.co.za Geraadpleeg op 14 Desember 2011</ref><ref>Raidt, Edith h. 1989. Ontwikkeling van vroeë Afrikaans, uit ''Inleiding tot die Afrikaanse Taalkunde'', tweede hersiene uitgawe, pp.96-112, TJR Botha (redakteur). Van Schaik.</ref> * '''Amok''', vanuit ''amuk'' * '''Amper''', vir "byna", of "omtrent", kom vanaf die Maleise woord ''Ampir''. Die Nederlandse gebruik van die woord is basies die teenoorgestelde, dus hul gebruik beteken "amper glad nie", in plaas van "byna". * '''Baar''' vanuit ''baharu'' of ''beharoe''; onervare, dom ('n ''Baar'' werker); kontant (Met ''baar'' geld betaal) of tasbaar (Die ''bare'' duiwel > in lewende lywe) * '''Baie''', wat "veel" beteken. Die woord word kom glad nie in Nederlands voor nie. Daar is altyd aanvaar dat dit van ''banja(k)'' kom en dit staan ná 1750 verskeie kere in briewe van veldwagmeesters en ander latere bronne. ''Baie'' is ook al geskryf as ''banje'', ''baiing'', ''banjang''. Daar is egter wel die woord "bannig" in Nedersaksies of Platduits. Dit beteken ''baie'', in al die betekenisse van die woord. Dit laat die vraag ontstaan of die ou aanname dat ''baie'' Afrikaans slegs uit Maleis binnegekom het nie herdink moet word nie. In watter mate het die menigte Duitsers uit die teenswoordige Noordwes-Duitsland wat vir die Kompanjie kom werk het (in werklikheid veel meer as die Nederlanders) meegewerk om dalk hul ''bannig'' saam met die Maleise ''banja'' tot die Afrikaanse ''baie'' te laat saamsmelt? Is twee eenders klinkende woorde met dieselfde betekenis uit verskillende wêrelddele hier tot een gereduseer? Daar is vandag kenners wat reken dat hierdie teorie beslis 'n indringende nuwe studie regverdig.<ref>G. Olwagen, met verwysing na bevindings soos reeds in 1957 gemaak deur Eva-Margarete Jenny Siegling, in haar verhandeling Verwandtschaft zwischen Afrikaans und den niederdeutschen Dialekten Norddeutschlands (in Duits voorgelê ter vervulling van 'n deel van die vereistes vir die graad D. Litt. in die Fakulteit Lettere en Wysbegeerte Universiteit van Pretoria, Pretoria, 30 Januarie 1957). Siegling het o.m. op die volgende gewys: Afrikaans: Al baie op sy kerfstok hê. Plattdeutsch: All bannig up sin Kerfstock hebben. Dit lyk egter nie of die werk destyds enige groot taalkundige rimpels veroorsaak het met die bevindings oor "baie" nie. Of omdat dit in Duits was, is dit bes moontlik net nie raakgelees nie, wie sou weet! Verhandeling by: http://docplayer.org/42628000-Verwandtschaft-zwischen-afrikaans-und-den-niederdeutschen-dialekten-norddeutschlands-deur-eva-margarete-jenny-siegling.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200601055106/http://docplayer.org/42628000-Verwandtschaft-zwischen-afrikaans-und-den-niederdeutschen-dialekten-norddeutschlands-deur-eva-margarete-jenny-siegling.html |date= 1 Junie 2020 }} G.Olwagen se bespreking op Netwerk24 en in Die Volksbladː https://www.netwerk24.com/Stemme/MyStem/kom-die-woord-baie-al-die-tyd-uit-duitsland-20171003</ref> * '''Baadjie'''. Die Nederlandse woord ''baadje'' word as verouderd beskou en slegs nog in geskrewe vorm gebruik. Dit was reeds in 16de-eeuse Nederlands bekend, oorspronklik 'n benaming vir 'n Indiese kledingstuk. In 1720 word dit as ''badju'' neergepen. * '''Baklei''', vir "veg" of "stry". Dit is afgelei van ''berkalahi'' – ''veg, veral met die hande''. * '''Blatjang''', die naam vir 'n oorspronklik [[Suid-Asië|Suid-Asiese]] toespys. Dit is ontleen uit ''b(e)lachan''. In Nederlands word die Engelse woord ''Chutney'' gebruik. * '''Bobotie''' is weer uit Soendanees (Wes-Java) ''bobotoh'' * '''Doepa''' * '''Kabaai''', vanuit ''cabaya''; dit was eers 'n benaming vir 'n Oosterse rok- of hempagtige bokleed. * '''Kapok''', vanuit ''kapuk''. * '''Katel''', vanuit ''kātīl''. * '''Katjiepiering''', uit ''katjapiring'' * '''Nooi/Nôi/Nonna''' vanuit ''njonjah/nonah'' vanuit Portugese ''dona''. * '''Oorkrabbetjie''' vanuit ''kerabu'' (plat knoop). * '''[[Piesang]]'''. Desondanks ken ook Nederlands die woord ''pisang'' wat eweneens uit Maleis kom. * '''Oorlams''' vanuit ''orang lama''. In Jan van Riebeeck se dagboek word ''orang lammen'' geskryf; 'n Nederlander wat uit die Ooste terugkeer, na aanleiding van die Maleis ''orang'' "mens" + ''lama'' "lank gelede" - iemand wat dus lank terug na die Ooste gegaan het. So 'n persoon het gewoonlik baie ervaring gehad en was daarom baie ''slim''.<ref>Prinsloo. A. 2004. ''Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom. Kaapstad: Pharos-uitgewers. pp. 258-259''</ref> * '''Paljas''', vanuit ''peljas'' * '''Piering''', vanuit ''piring'' (in Nederlands is 'n piering 'n ''schoteltje'') * '''Rottang''', vanuit ''rota'' * '''Soebat''' vanuit ''sobat'' (vriend) * '''[[Sosatie]]''' kom van die Maleisiese ''sate'' === Portugees === Sommige Afrikaanse woorde kom oorspronklik uit [[Portugees]]. Hul aanwesigheid is te danke aan die Portugese teenwoordigheid in Suider-Afrika. Hierdie woorde word dikwels in Suid-Afrika gebruik aangesien hulle ook in ander Suid-Afrikaanse tale aanwesig is. * '''aia''', "naam en aanspreekvorm van 'n nie-blanke vrou" kom van Portugees ''aia'' wat ''kindermeisie'' of ''verpleegster'' beteken. Dit is ook in Indies-Engels bekend, en vroeër ook in die Indies-Nederlands. Tans kwetsend beskou. * '''asgaai''', assegaai > Berbers ''azagaya''. werpspies * '''brinjal''' > ''beringela'' * '''bredie'''<ref name="aie" /> * '''karba''' > ''carabá'' * '''karga''' > ''carga, cargo'' (vrag) * '''katel''' > ''catel'', bed; oorspronklik uit Tamil. * '''kapater''' > ''capado'', ontman. Bokkapater is dus 'n manlike gekastreerde bok. * '''kiepersol''' > ''quitasol'', "boom met 'n sambreelagtige kruin". In die 17de eeu kry die woord in Nederland en die Kaap die betekenis ''sonskerm'', ''[[sambreel]]'' soos dit o.a. uit Kaapse inventarisse van 1676 en 1691 blyk, waar dit ''kiepesol'' en ''kippesol'' gespel word. In 'n reisverhaal wat uit 1710 dateer en in 'n Kaapse argiefstuk uit 1730 staan die Afrikaanse vorm (r); ''cipersol'' en ''kupersol'' * '''kombers''' > ''coberta'' * '''koperkapel''' > ''cobra de capelo'' * '''[[kraal]]''', vir 'n omheining om vee in te hou, kom van die Portugese ''curral''. * '''mandoor''', voorman, opsigter, ploegbaas * '''[[mielie]]''', vanuit ''milho''. * '''ramkie''', vanuit ''rabequinha'' * '''ronkadoor''' vanuit ''roncador'' * '''sambreel'''> ''sombrelo'' > ''sombreiro'' (''paraplu'', ''regenscherm'' in Nederlands) * '''sambok''' > ''sjambok''<ref name="aie" /> * '''tamaai''' > ''tamaajo'' > ''tamanho''. Enorm, baie groot. Die vroegste bewysstuk is 'n inventaris uit die jaar 1796: ''1 tamaaye bybel met platen'' * '''tasal''' > repies wildsvleis wat met sout, peper, asyn en koljander besprinkel en in die son winddroog gemaak is; vroeër gebruik vir [[padkos]]. * '''tjalie''' > ''xaile'' * '''[[trawal]]''', moeilikheid * '''tronk''' > ''tronco'' (gevangenis) Oorspronklik 'n blok waarin misdadigers gesluit word. Maar in verskeie 18de-eeuse Kaapse stukke word tronk alreeds in die betekenis ''gevangenis'' gebruik. * '''maai''' en '''paai''' vir ''ma'' en ''pa'' is omstrede, maar moontlik uit Portugees. Plant- en dierename soos '''malgas''', '''tjokka''' en '''tarentaal''' stam ook uit die tydperk van Portugese seevaarders.<ref>Raidt, Edith H. 1989. Ontwikkeling van vroeë Afrikaans, uit ''Inleiding tot die Afrikaanse Taalkunde'', tweede hersiene uitgawe, pp 96 -126. TJR Botha (redakteur). Van Schaik.</ref><ref>Raidt, E.H. 1976.''Afrikaans en sy Europese Verlede''. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref> === Khoisan-tale === Die volgende bekende Afrikaanse woorde, het hul oorsprong vanaf die [[Khoisan-tale]]. * '''Abba''' om iemand op die rug te dra.<ref name="theories_smith">{{en}}Theories about the origin of Afrikaans. 1952. Professor J.J. Smith. Witwatersrand University Press</ref> * '''Gogga''', wat ''insek'' beteken, kom van 'n Khoisan woord met dieselfde betekenis: ''xo-xo''. * '''Assegaai''', vir 'n spies. * '''Karos''', vir 'n kombers van diervel. * '''Kierie''', vir 'n stapstok of staf. Daar is ook heelwat name vir plante en diere wat vanaf Khoisan-tale stam.<ref name="theories_smith" /> * '''[[Dagga]]''' vir marihuana. * '''[[Koedoe]]''', 'n soort wildsbok. * '''[[Karee]]''', 'n tipe boom. * '''[[Ghaap]]''', 'n plant endemies aan Suider-Afrika. * '''[[Boegoe]]''', 'n krui met medisinale eienskappe. === Nguni-tale === Die volgende woorde dien as enkele voorbeelde van die vele Nguni-woorde wat in Afrikaans en dikwels ook in Suid-Afrikaanse Engels opgeneem is. * '''Donga''', 'n droë spoelsloot. * '''Fundi''', van die [[Zoeloe]] woord ''umfundisi''.<ref>{{en}}[http://oxforddictionaries.com/definition/umfundisi| Oxford dictionaries]{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Geraadpleeg 4 Januarie 2012</ref> Die woord word gebruik om 'n kenner op 'n bepaalde gebied mee aan te dui, soos in ''"Hy is 'n fundi in tale."'' * '''Tjaila / tjailatyd''', 'n implementasie van die Zoeloe woord ''Chaila'', wat ''"huis toe gaan"'' beteken. === (Suid-Afrikaanse) Engels === {{hoof|Anglisisme}} In die omgangstaal sal vele Afrikaanse mense dikwels [[Engels]]e woorde of begrippe gebruik, alhoewel hierdie woorde nie in Standaardafrikaans opgeneem is nie, en ook gewoonlik hul Afrikaanse gelyke het. Nietemin is daar ook heelwat woorde van Engelse afkoms wat uiteindelik in Standaardafrikaans opgeneem is. Enkele voorbeelde: * '''Tjip''' vanuit ''Chip'', vir 'n aartappelskyfie. * '''Tjommie''' vanuit ''Chum'', vir 'n maat of vriend. * '''Tjop''' vanuit ''Chop'', die ribbetjie van 'n [[skaap]], gewild as braaivleis. Die Engelse invloed kan ook dikwels gesien word in die gebruik van woorde in Afrikaans. Soos byvoorbeeld: * '''braaf''' het 'n verskuiwing van ''goed'' en ''deugsaam'' na ''dapper'' ondergaan. Die oorspronklike betekenis kry 'n mens nog in die ou spottender uitdrukking '' 'n brawe Hendrikkie/Maria'' ('n seun of dogter wat (kastig) baie voorbeeldig is). Volgens Van Dale kan ''braaf'' in Nieu-Nederlands nog die betekenis ''dapper'' hê, maar daarnaas beteken dit tog hoofsaaklik ''regskape''. (Engels ''noble''). Hierteenoor word ''braafheid'' in Nieu-Nederlands slegs in die betekenis ''regskapenheid'' gebruik, en vir ''dapperheid'' nie. Dit hang nog saam met die betekenisontwikkeling van hierdie woord in Romaans: woes > dapper > bekwaam/regskape/deugsaam (< Frans ''brave''< Italiaans bravo; laasgenoemde het ons nog in Afrikaans wanneer ons iemand toejuig: ''bravo''! = mooi so!). : In Afrikaans het ''braaf'' in die betekenis ''dapper'' óf nooit bestaan nie (dis die waarskynlikste), óf heeltemal in die vergetelheid geraak totdat dit onder Engelse invloed na vore gekom het. In Engels is bogenoemde betekenisse vereng tot slegs ''dapper''; terwyl dit in Afrikaans slegs die betekenis ''regskape'' tot onlangs behou het. Om dus in Afrikaans te praat van ''brawe'' (= dapper) man, sou, uit 'n eng oogpunt, beteken dat jy jou skuldig maak aan 'n Anglisisme, want die Afrikaans ''brawe man = regskape man'' (Eng. ''noble''), en die Engelse ''brave man'' is in Afrikaans 'n ''dapper man''.<ref>[[H.J.J.M. van der Merwe|Van der Merwe, H.J.J.M.]] 1981. ''Die Korrekte Woord: Afrikaanse Taalkwessies'' Pretoria: J.L. van Schaik (Edms.) Bpk. bl. 54</ref> == Vergelykings van verskeie woorde en frases in Nederlands en Afrikaans == {| class="wikitable" |- ! style="width:28%;" | Afrikaans ! Nederlands |- |'''{{lang|af|Verstaan jy my?}}''' || Versta je mij? |- |'''{{lang|af|Ek verstaan dit}}''' || Ik begrijp het<br /><small>Minder algemeen: ''Ik versta het'' </small> <small>Vlaams: '' 'K verstaan'et'' </small> |- |'''{{lang|af|Wat is jou naam?}}''' || Hoe heet jij?<br /><small>Minder algemeen: ''Wat is jouw naam?'' </small> |- |'''{{lang|af|Wat maak jy?}}''' || Wat ben je aan het doen? |- |'''{{lang|af|Ek is lief vir jou}}''' (meer platonies)<br />'''Ek het jou lief''' (meer romanties)|| Ik hou van je/jou.<br /><small>Minder algemeen: ''Ik heb je lief''. </small> |- |'''{{lang|af|Is jy honger?}}''' || Heb je honger? |- |'''{{lang|af|Dié boek is vir jou}}''' || Dit boek is voor jou |- |'''{{lang|af|Ek het al geëet}}''' || Ik heb al gegeten |- |'''{{lang|af|Stem jy saam?}}''' || Ben je het daarmee eens?<br /><small>Minder algemeen: ''Stem jij daarmee in?'' </small> |- |'''{{lang|af|Stem jy [daartoe] in?}}''' || Ga je daarmee akkoord? |- |'''{{lang|af|Oop vanaand}}''' || Open vanavond |- |'''{{lang|af|Hulle woon hier}}''' || Ze wonen hier |- |'''{{lang|af|Kan ons die middestad besoek?}}''' || Kunnen we de binnenstad bezoeken? |- |'''{{lang|af|piesang}}''' || banaan<br /><small>Minder algemeen: ''pisang'' </small> |- |'''{{lang|af|baadjie}}''' || colbert, jasje, vest |- |'''{{lang|af|Ek is halfpad daar}}''' || Ik ben halverwege |- |'''{{lang|af|Hierdie vrug smaak sleg}}''' || Deze vrucht smaakt slecht |- |'''{{lang|af|Het jy dit gesê?}}''' || Heb jij dat gezegd? Vlaams: Het gij da' gezei? |- |'''{{lang|af|Hy het op die lughawe aangekom}}''' || Hij is op de luchthaven aangekomen |- |'''{{lang|af| As dit reën, sal dié sambreel jou beskerm}}''' || Als het regent, zal deze paraplu je beschermen |- |'''{{lang|af| 'n Lemoen is 'n oranjekleurige vrug}}''' || Een sinaasappel is een oranjekleurige vrucht |- |'''{{lang|af| 'n Lemmetjie is 'n klein groen sitrusvrug}}''' || Een limoen is een kleine groene citrusvrucht |- |'''{{lang|af| Ons hou daarvan om te braai}}''' || Wij houden ervan om te barbecueën |- |} == Vergelyking van voorbeeld teks == Onder is 'n vergelyking van die Afrikaanse woorde van ''[[Die Stem van Suid-Afrika]]'' (die voormalige Volkslied van [[Suid-Afrika]]) met die Nederlandse weergawe. {| - |'''Afrikaans''' |'''Nederlands''' |- |''Uit die blou van onse hemel,'' |''Uit het blauw van onze hemel'' |- |''Uit die diepte van ons see,'' |''Uit de diepte van onze zee,'' |- |''Oor ons ewige gebergtes'' |''Over onze eeuwige gebergten,'' |- |''Waar die kranse antwoord gee.'' |''Waar de rotsen antwoord geven.'' |- |''Deur ons vêr verlate vlaktes'' |''Door onze ver verlaten vlakten'' |- |''Met die kreun van ossewa.'' |''Met het gekreun van ossenwagens'' |- |''Ruis die stem van ons geliefde,'' |''Ruist de stem van ons geliefde,'' |- |''Van ons land Suid-Afrika.'' |''Van ons land Zuid-Afrika.'' |- |''Ons sal antwoord op jou roepstem,'' |''We zullen antwoorden op je roepen'' |- |''Ons sal offer wat jy vra:'' |''We zullen offeren wat jij vraagt'' |- |''Ons sal lewe, ons sal sterwe,'' |''We zullen leven, we zullen sterven'' |- |''Ons vir jou, Suid-Afrika.'' |''Wij voor jou, Zuid-Afrika.'' |- |} == Sien ook == * [[Geskiedenis van Afrikaans]] * [[Erkenning van Afrikaans]] * [[Nederlandse dialekte]] * [[Valse vriende]] * [[Taalfossiel]] * [[Eerste Taalmonument]] (ook Nederlandse Taalmonument genoem) * [[Afrikaanse Taalmonument]] (ook Tweede Taalmonument genoem) * [[Wikipedia:Afrikaans-Nederlandse samewerking]] == Bronne == * [[Handwoordeboek van die Afrikaanse taal]] [5de uitgawe], [[F.F. Odendal]] & R.H. Gouws (2010) == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{nl-vertaal|Verwantschap tussen Afrikaans en Nederlands}} {{en-vertaal|Comparison of Afrikaans and Dutch}} [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Nederlands]] [[Kategorie:Taalkunde]] [[fr:Afrikaans#Prononciation et intercompréhension]] {{Voorbladster}} e0vnha3royg28p1jla8jn1s0snsugm0 0 60154 2913121 2841131 2026-06-22T17:47:49Z Aliwal2012 39067 /* Toekennings */ 2913121 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Shaleen Surtie-Richards | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = [[7 Mei]] [[1955]] | Geboorteplek = [[Upington]] | Nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ans | Sterftedatum = {{SDEO|2021|6|7|1955|5|7}} | Sterfteplek = [[Kaapstad]] | Beroep = [[Aktrise]] | Aktiewe jare = 1984-2021 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | imdb = 0839741 | Toekennings = Naledi-toekenning }} '''Shaleen Surtie-Richards''' (gebore [[7 Mei]] [[1955]], [[Upington]], [[Noord-Kaap]] - 7 Junie [[2021]], Kaapstad) was 'n Suid-Afrikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle as Fiela in die [[1988]]-film [[Fiela se kind (rolprent)|''Fiela se Kind'']], Nenna in die TV-reeks ''[[Egoli: Plek van Goud]]'' en meer onlangs as Fran in ''[[Villa Rosa]]'' op [[kykNET]]. == Vroeë lewe en loopbaan == Surtie-Richards is op 7 Mei 1955 op Upington in die Noord-Kaap gebore, en het te Upington en [[Kaapstad]] skoolgegaan. Haar pa was 'n skoolhoof en haar ma 'n onderwyseres. Toe sy as kind nie 'n rol in 'n musiekblyspel kon kry nie, het haar pa vir haar 'n klavier gekoop en gereël dat sy klavierlesse neem, sy het ook aan ballet deelgeneem en tennis gespeel. Sy was 'n gekwalifiseerde onderwyseres en het tussen [[1974]] en [[1984]] in Upington en Kaapstad skoolgehou. Sy het aan verskeie verhoogproduksies deelgeneem in hierdie tyd en was ook aktief betrokke by die Departement van Onderwys se Teater-in-onderrig program vanaf 1982 tot 1984. In 1984 het sy met haar professionele loopbaan as [[aktrise]] begin. == Sterwe == Sy is op Maandag 7 Junie 2021 dood aangetref in 'n gastehuis in Kaapstad.<ref>{{Cite web |url=https://www.netwerk24.com/Vermaak/shaleen-surtie-ricarhds-dood-in-gastehuis-gekry-20210607 |title=Shaleen Surtie-Richards dood in gastehuis gekry, Netwerk24.com |access-date= 7 Junie 2021 |archive-date= 7 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607085831/https://www.netwerk24.com/Vermaak/shaleen-surtie-ricarhds-dood-in-gastehuis-gekry-20210607 |url-status=dead }}</ref> == Filmografie == === Rolprente === * [[Fiela se kind (rolprent)|''Fiela se kind'']] as Fiela, 1988 * ''[[Nag van die negentiende]]'' as Maxi, die verteller van die verhaal, 1992 * ''Mama Jack'' as burgemeesteres, 2005 * ''[[Egoli: Afrikaners is plesierig]]'' as Nenna, 2010 * ''[[Susanna van Biljon]]'', 2010 * ''[[Jimmy in pienk]]'', 2013 * ''[[Agent 2000]]'', 2014 as juffrou Schutte * ''Knysna'', 2014 * ''[[Treurgrond]]'', 2015 as Katie * ''Twee Grade van Moord'', 2016 * ''Vaselinetjie'', 2017 === Televisie === Surtie-Richards het 'n prominente rol in die [[M-Net]] televisie-sepie, ''[[Egoli: Plek van Goud]]'', gehad. Dit was ook Suid-Afrika se eerste sepie en kykers het meegesleur geraak met die karakters se doen en late in die halfuurlange program wat Maandae tot Vrydae uitgesaai was. Vir 18 jaar het Surtie-Richards die rol van Ester (Nenna) Willemse vertolk. Sy was ook in 'n paar ander televisieprogramme te sien, onder andere die sepies ''[[7de Laan]]'', [[Villa Rosa]] en ''Generations''. In 2000 het sy haar eie geselsprogram aangebied, Shaleen, op die M-Net-kanaal. Vanaf 2006 tot 2010 was Surtie-Richards ook 'n beoordelaar vir die televisie kompetisiereeks, ''Supersterre''. In 2013 verskyn sy op Suid-Afrika se ''Comedy Central''-kanaal se ''The Comedy Central Roast''-program, saam met [[Steve Hofmeyr]], aangebied deur [[Trevor Noah]]. *''[[Egoli: Plek van Goud]]'' as Ester (Nenna) Willemse (1992–2000) *''[[Supersterre]]'' op [[SAUK2]], as 'n beoordelaar *''Generations'' as Mattie, eerste seisoen (2001–2004) *''[[7de Laan]]'' as Dorothy Daniels, eerste seisoen (2002) *''Rugby Motors'' as Aunty Granny (2012) *''[[Villa Rosa]]'' as Fran *''[[Arendsvlei]]'', vertolk die rol van Muriel Foster (2019) == Teater == Surtie-Richards het op verhoë regoor Suid-Afrika asook in [[Londen]] verskyn. Sy het by verskeie kunstefeeste regoor Suid-Afrika opgetree, onder andere [[Aardklop Kunstefees]], die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]], die [[Nasionale Kunstefees]] in Grahamstad, Suidoosterfees en die Edinburgh Fringe Fees.   Sy het rolle vertolk geskryf deur skrywers onder ander [[William Shakespeare]], Willy Russel, [[Athol Fugard]] en [[Pieter-Dirk Uys]]. == Toekennings == In haar loopbaan het Shaleen meer as 40 toekennings verower. * Fleur du Cap-toekenning: Beste aktrise, vir haar rol as Hester in Hallo en Koebaai. (1985) * Fleur du Cap-toekenning: Beste aktrise, vir haar spel in Shirley Valentine. (2009) * Hertzog-toekenning: Gewildste produksie tydens die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]], vir Shirley Valentine. (2009) * Royalty Soapy-toekennings: Lewenslange bydrae vir haar 30-jaarlange bydrae tot televisie. (2014) * Benoeming: Beste aktrise vir haar rol in Villa Rosa. (2014) * Naledi Teatertoekenning: Vereer vir 'n leeftyd se bydraes tot die kunste. (2015) ==Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * https://www.iol.co.za/capeargus/life/im-the-only-fiela-that-i-know-shaleen-surtie-richards-23412085 * https://www.channel24.co.za/TV/News/shaleen-surtie-richards-on-her-new-role-in-arendsvlei-it-is-the-beginning-of-janices-new-hell-on-earth-20191209-2 * https://www.news24.com/You/Archive/hes-my-baby-i-am-so-into-him-shaleen-surtie-richards-is-head-over-heels-for-her-new-younger-beau-20170728 * https://www.tvsa.co.za/actors/viewactor.aspx?actorid=2654 * http://www.702.co.za/articles/302435/listen-i-don-t-feel-63-but-my-body-does-says-actress-shaleen-surtie-richards * https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2018-05-18-shaleen-surtie-richards-on-stroke-scare-my-body-was-broken/ * https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Final-curtain-for-Egoli-star-20070416 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200227143802/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/Final-curtain-for-Egoli-star-20070416 |date=27 Februarie 2020 }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Surtie-Richards, Shaleen}} [[Kategorie:Geboortes in 1955]] [[Kategorie:Sterftes in 2021]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 21ste eeu]] 8n50bnyxfy5z9wqf5a8n5c3a8dei738 0 63100 2913191 2823174 2026-06-23T05:54:48Z Jcb 223 2913191 wikitext text/x-wiki Hier volg 'n lys van [[vuurtoring]]s in [[Suid-Afrika]]. Dit bevat al die tans aktiewe, sowel as histories belangrike ligtorings. {{clear}} {|class="wikitable sortable" border="2" cellspacing="5" cellpadding="5" !Vuurtoring !Naby ![[Geografiese koördinatestelsel|Koördinate]] !Installasie !Struktuur ![[Fokale vlak (vuurtoring)|Brandpunt/ Fokale vlak]] !<span title="Admiralty-lignommer">ALN</span> !Notas |- |[[Anglo-American Gebouvuurtoring]] |[[Durban]], Waterfront |{{Koördinate|29|51|29|S|31|01|19|O|name=Anglo-American Gebouvuurtoring}} |[[1986]] |'n Hoë mas bo-op 'n 26-verdieping [[gebou]] |144 m |D6461 |<ref name="unc_east">[http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse/zaf2.htm Lighthouses of Eastern South Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120615073519/http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse/zaf2.htm |date=15 Junie 2012 }}, Besoek op 27 Mei 2012</ref> |- |[[Breekwatervuurtoring, Kaapstadhawe]] |[[Tafelbaai]], [[Kaapstad]] |{{Koördinate|33|53|52|S|18|26|4|O|name=Breekwatervuurtoring, Kaapstadhawe}} | |10 m tralietoring |13 m |D5930 |<ref name="pub113_446">[http://www.offshoreblue.com/assets/resources/navigation/light-lists/pub113-2011.zip PUB 113 List of Lights, Radio Aids and Fog Signals, Prepared and published by the National Geospatial-Intelligence Agency, Springfield, VA2011, pg446]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek 24 Junie 2012</ref> |- |[[Castle Pointvuurtoring]] |[[Oos-Londen]], [[Kaapkolonie]] |{{Koördinate|33|01|47|S|27|54|37|O|name=Castle Pointvuurtoring}} |[[1860]]-08-25 |[[hout]] | | |Buite diens gestel in [[1895]].<ref name="portnet1991p30">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.30.</ref><ref name="williams1993px">[[#williams1993|Williams (1993)]], p.x.</ref> Afgebreek in [[1929]]. <ref name="ch_cp"> [http://coastalhighlights.blogspot.com/2006/12/castle-point-east-london.html Lighthouses or Coastal Highlights], besoek 17 Junie 2012</ref> |- |[[Coopervuurtoring]] |Brighton Beach, [[Durban]], [[KwaZulu-Natal]] |{{Koördinate|29|56|05|S|31|00|15|O|name=Cooper Light}} |[[1953]]-07-31 |21 m betontoring |134 m |D6458<ref name="s23">[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.23.</ref> |<ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.9.</ref> |- |[[Danger Pointvuurtoring]] |[[Gansbaai]] |{{Koördinate|34|37|48.8|S|19|18|10.9|O|name=Danger Pointvuurtoring}} |[[1895]]-01-01 |gemesselde toring |45 m |D6320<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.19.</ref> |<ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.25.</ref> |- |[[Dasseneilandvuurtoring]] |[[Dasseneiland]], [[Wes-Kaap]] |{{Koördinate|33|25|54|S|18|05|22|O|name=Dasseneilandvuurtoring}} |[[1893]]-04-15 |28 m ystertoring |47 m |D5860<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.15.</ref> |<ref name="portnet1991p42">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.42.</ref> |- |[[Dealvuurtoring]] |[[Papenkuilsrivier]]mond, [[Port Elizabeth]] |{{Koördinate|33|54|56|S|25|36|52|O|name=Dealvuurtoring}} |[[1973]]-11-01 |22 m aluminium-tralietoring |26.9 m |D6400<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.21.</ref> |<ref name="portnet1991p26" /> |- |[[Donkin Hillvuurtoring]] |[[Port Elizabeth]] | |[[1861]]-06-01 | | | |buite diens gestel op 1973-10-31 <ref name="portnet1991p42" /> |- |[[Doringbaaivuurtoring]] |[[Doringbaai]] |{{Koördinate|31|49|00|S|18|14|00|O|name=Doringbaaivuurtoring}}<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.13.</ref> |[[1963]]-04-02 |21 m aluminium tralietoring |36 m |D5734<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.13.</ref> |<ref name="portnet1991p20">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.20.</ref> |- |[[Durnford Pointvuurtoring]] |Tussen [[Mtunzini]] en [[Richardsbaai]] |{{Koördinate|28|55|00|S|31|55|30|O|name=Durnford Pointvuurtoring}} |[[1916]]-03-01, onlangs |12 m staaltoring, 12 m betontoring |56 m<ref name="pub_112">[http://www.offshoreblue.com/assets/resources/navigation/light-lists/pub112-2011.zip PUB 112 List of Lights, Radio Aids and Fog Signals, Prepared and published by the National Geospatial-Intelligence Agency, Springfield, VA2011, pg531]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek 17 Junie 2012</ref> |D6482<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.24.</ref> |<ref name="portnet1991p40">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.40.</ref> |- |[[Green Pointvuurtoring, Clansthal]] |Clansthal naby [[Scottburgh]] |{{Koördinate|30|14|56.1|S|30|46|38.9|O|name=Green Pointvuurtoring, Clansthal}} |[[1905]] |21 m gietyster-toring |85 m |D6454<ref name="s23" /> |<ref>[[#williams1993|Williams (1993)]], p.93.</ref><ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.11.</ref> |- |[[Groenpuntvuurtoring]] |[[Groenpunt]], [[Wes-Kaap]] |{{Koördinate|33|54|04|S|18|24|02|O|name=Groenpuntvuurtoring}} |[[1824]]-04-12 |16 m gemesselde toring |20 m HW |D5900<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.17.</ref> |<ref>[[#williams1993|Williams (1993)]], p.1.</ref><ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.17.</ref>Nasionale monument en Provinsiale erfenisterrein<ref>{{cite web|title=Green Point Lighthouse Cape Town|url=http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=13045|publisher=[[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap]]|accessdate=7 Desember 2010|archive-date=24 Mei 2014|archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2F196.35.231.29%2Fsahra%2FHeritageSitesDetail.aspx%3Fid%3D13045&date=2014-05-24|url-status=dead}}</ref> |- |[[Groenriviermondvuurtoring]] |120km noordwes van [[Strandfontein, Weskusdistrik|Strandfontein]], by mond van die Groenrivier. |{{Koördinate|30|51|53|S|17|34|49|O|name=Groenriviermondvuurtoring}} |[[1988]]-11-21 |17.2 m betontoring |27.3 m |D5720<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.13.</ref> |<ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.21.</ref> |- |[[Groot-Vispuntvuurtoring]] |[[Port Alfred]] |{{Koördinate|33|31|10|S|27|06|34|O|name=Great Fish Lighthouse}} |[[1898]]-07-01 |9 m gemesselde toring |85 m |D6416<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.22.</ref> |<ref name="portnet1991p38" /> |- |[[Hangklipvuurtoring]] |[[Valsbaai]] |{{Koördinate|34|23|11.4|S|18|49|42.3|O|name=Hangklipvuurtoring}} |[[1960]]-11-25 |22 m betontoring |34 m HW |D6280<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.18.</ref> |<ref name="portnet1991p32" /> |- |[[Hondeklipbaaivuurtoring]] |[[Hondeklipbaai]] |{{Koördinate|30|18|30.7|S|17|16|17.8|O|name=Hondeklipbaaivuurtoring}} |[[1936]]-02-15, [[1956]]-02-15 |8 m staaltoring |29 m |D5704<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.13.</ref> |<ref name="portnet1991p20" /> |- |[[Hood Pointvuurtoring]] |[[Oos-Londen]] |{{Koördinate|33|02|25.96|S|27|53|55.00|O|name=Hood Pointvuurtoring}} |[[1895]]-06-04 |19 m gemesselde toring |55 m |D6420<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.22.</ref> |<ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.39.</ref> |- |[[Ifafastrandvuurtoring]] |[[Ifafa Strand]], [[KwaZulu-Natal]] |{{Koördinate|30|27|46.7|S|30|39|08.4|O|name=Ifafastrandvuurtoring}} |[[1980]]-02-04 |23 m tralietoring |35.1 m MSL |D6452<ref name="s23" /> |<ref name="portnet1991p18">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.18.</ref> |- |[[Jesser Pointvuurtoring]] |[[Sodwanabaai]], [[KwaZulu-Natal]] |{{Koördinate|27|32|41.3475|S|32|33|40.813|O|name=Jesser Point Lighthouse}} |[[1986]]-04<!--portnet1991p34: -31, williams1993px,142: -30--> |betontoring |61 m MSL |D6486<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.26.</ref> |<ref name="portnet1991p34" /> |- |[[Kaap Agulhasvuurtoring]] |[[Kaap Agulhas]] |{{Koördinate|34|49|08|S|20|00|33|O|name=Kaap Agulhasvuurtoring}} |[[1849]]-03-01 |27 m toring |31 m HW |D6370<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.19.</ref> |Nasionale monument <ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.19.</ref>Provinsiale erfenisterrein<ref>{{cite web|title=Cape LAgulhas Lighthouse Bredasdorp District|url=http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=13046|publisher=[[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap]]|accessdate=7 Desember 2010}}</ref> |- |[[Kaap Columbinevuurtoring]] |[[Paternoster]] |{{Koördinate|32|48|39|S|17|51|23|O|name=Kaap Columbinevuurtoring}} |[[1936]]-10-01 |15 m gemesselde toring |80 m HW |D5810<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.14.</ref> |<ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.31.</ref> |- |[[Kaap Hermesvuurtoring]] |[[Port St. Johns]] |{{Koördinate|31|38|06|S|29|33|23|O|name=Kaap Hermesvuurtoring}} |[[1903]]-05-01, [[1904]]-10-16 |13 m steentoring |55 m |D6442<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.22.</ref> |<ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.37.</ref> |- |[[Kaap Infantavuurtoring]] |[[De Hoop-Natuurreservaat]], [[Overberg|Overbergstreek]], [[Wes-Kaap]] |{{Koördinate|34|28|18.76|S|20|50|47.09|O|name=Kaap Infantavuurtoring}} |[[1979]]-03-15 |15 m aluminium-tralietoring |53 m MSL |D6371<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.19.</ref> |<ref name="portnet1991p22">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.22.</ref> |- |[[Kaap Morganvuurtoring]] |[[Morganbaai]] |{{Koördinate|32|42|26|S|28|21|55|O|name=Kaap Morganvuurtoring}} |[[1964]]-02-05 |12 m aluminium-toring |60 m |D6434<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.22.</ref> |<ref name="portnet1991p14">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.14.</ref> |- |[[Kaappuntvuurtoring (Diaspunt)]] |[[Kaappunt]], [[Kaapse Skiereiland]], [[Wes-Kaap]] |{{Koördinate|34|21|24|S|18|30|00|O|name=Kaappuntvuurtoring (Diaspunt)}} |[[1919]]-03-11 |9 m gemesselde toring |87 m HW |D6120<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.17.</ref> |<ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.33.</ref><ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.17.</ref> |- |[[Kaappuntvuurtoring (Kaap Maclear)]] |[[Kaappunt]], [[Kaapse Skiereiland]], [[Wes-Kaap]] |{{Koördinate|34|21|14|S|18|29|24|O|name=Kaappuntvuurtoring (Kaap Maclear)}} |[[1860]]-05-01 |8 m gietyster toring |249 m | |Onaktief sedert [[1919]].<ref>[http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse/ The Lighthouse Directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131109071756/http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse/ |date= 9 November 2013 }}, [http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse/zaf.htm Lighthouses of Western South Africa] {{en}}, Besoek op 25 Mei 2012</ref> |- |[[Kaap Recifevuurtoring]] |[[Port Elizabeth]], [[Algoabaai]] |{{Koördinate|34|01|43.97|S|25|42|03.90|O|name=Kaap Recifevuurtoring}} |[[1851]]-04-01 |24 m gemesselde toring |28 m |D6390<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.21.</ref> |<ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.27.</ref> |- |[[Kaap Sealvuurtoring]] |[[Plettenbergbaai]] |{{Koördinate|34|06|27.6|S|23|24|22.83|O|name=Kaap Sealvuurtoring}} |[[1950]]-05-11 |6 m tralietoring |146 m |D6384<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.20.</ref> |<ref name="portnet1991p22" /> |- |[[Kaap Sint Blaizevuurtoring]] |[[Mosselbaai]] |{{Koördinate|34|11|09.45|S|22|09|25.14|O|name=Kaap Sint Blaizevuurtoring}} |[[1864]]-03-15 |20.5 gemesselde toring |73 m |D6378<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.20.</ref> |<ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.23.</ref> |- |[[Kaap St. Lucia-vuurtoring]] |[[St. Lucia, KwaZulu-Natal]] |{{Koördinate|28|30|54|S|32|24|00|O|name=Kaap St. Lucia-vuurtoring}} |[[1906]]-12-15, [[1915]] |8 m gietyster-toring |113 m |D6484 |<ref name="portnet1991p36" /> <ref name="williams1993px" /><ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.26.</ref> |- |[[Kaap St. Martinvuurtoring]] |[[Brittaniabaai]] naby [[St. Helenabaai]] |{{Koördinate|32|42|53|S|17|55|18.53|O|name=Kaap St. Martinvuurtoring}} |[[1977]]-12-12 |10 m aluminium-tralietoring |18 m |D5801<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.14.</ref> |<ref name="portnet1991p30" /> |- |[[Kaap Vidalvuurtoring]] |[[Kaap Vidal]], [[iSimangaliso-vleilandpark]], [[KwaZulu-Natal]] |{{Koördinate|28|08|51.976|S|32|33|10.7665|O|name=Kaap Vidalvuurtoring}} |[[1985]]-07-08 |23 m betontoring |64.5 m MSL |D6485<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.26.</ref> |geel geverf <ref name="portnet1991p34">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.34.</ref> |- |[[M'bashe Pointvuurtoring]] |Dwessa-natuurreservaat, [[Oos-Kaap]] |{{Koördinate|32|14|27.1|S|28|54|54|O|name=M'bashe Pointvuurtoring}}<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.22.</ref> |[[1926]]-12-03 |14 m tralie-staaltoring |47 m |D6438<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.22.</ref> |<ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.29.</ref> |- |[[Milnertonvuurtoring]] |[[Milnerton]] |{{Koördinate|33|52|53.47|S|18|29|18.52|O|name=Milnertonvuurtoring}} |[[1960]]-03-10 |21 m beton-toring |28 m |D5910<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.16.</ref> |<ref name="portnet1991p6">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.6.</ref> |- |[[Mouillepuntvuurtoring]] |[[Mouillepunt]], [[Kaapstad]] |{{Koördinate|33|54|00|S|18|25|19|O|name=Mouillepuntvuurtoring}}<ref>{{cite book|title=Lighthouses. Return to an Address of ... the House of Commons, dated 15 April [[1850]];- for, "Statement of what measures have been adopted respecting the erection, management and superintendence of lighthouses in the British colonies and possessions (in continuation of Parliamentary Paper, no.225, of Session 1849)" "and, Abstract of any Returns received from the colonies upon the subject since April [[1849]]."|year=1850|publisher=H. Hansard|url=http://www.archive.org/stream/lighthousesretur00greauoft#page/20/mode/1up|accessdate=8 Desember 2010}}</ref> |[[1842]]-07-01, [[1865]] | | | |In onbruik gestel in [[1908]], afgebreek op of na [[1921]]. <ref name="portnet1991p24" /><!-- Note: not the first. There is a common confusion with the names of Green Point and Mouille Point as the two lighthouses were very close together. Green Point was the first. - First lighthouse to be built in South Africa.<ref name="scullyp249">{{cite book|last=Scully |first=William Charles |title=A history of South Africa, from the earliest days to union |year=[[1915]] |publisher=Longmans, Green and co. |page=249 |url=http://www.archive.org/stream/historyofsouthaf00sculrich#page/249/mode/1up}}</ref> --> |- |[[North Headvuurtoring, Saldanhabaai]] |[[Saldanhabaai]] |{{Koördinate|33|03|00|S|17|54|42|O|name=North Headvuurtoring}} |[[1939]]-07-12, [[1969]]-12-02, [[2005]] |betonpilaar, 21 m tralietoring, 21 m betontoring |34 m<ref name="pub113_444">[http://www.offshoreblue.com/assets/resources/navigation/light-lists/pub113-2011.zip PUB 113 List of Lights, Radio Aids and Fog Signals, Prepared and published by the National Geospatial-Intelligence Agency, Springfield, VA2011, pg444]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek 24 Junie 2012</ref> |D5830<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.14.</ref> |<ref name="portnet1991p16">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.16.</ref><ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.13.</ref> |- |[[North Sand Bluffvuurtoring]] |[[Port Edward]], [[KwaZulu-Natal]] |{{Koördinate|31|03|24|S|30|13|33|O|name=North Sand Bluffvuurtoring}} |[[1968]]-07-17, [[1999]] |21 m aluminium-tralietoring, vervang met 'n betontoring |38 m |D6448 <ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.22.</ref><ref>[http://www.trabas.de/html/safricase.html The online list of lights ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110921020336/http://www.trabas.de/html/safricase.html |date=21 September 2011 }}, Besoek op 22 Mei 2012</ref> |Oorspronklike aluminium tralietoring in gebruik geneem in [[1968]] en in [[1999]] vervang met 'n betontoring.<ref>[http://www.transnetnationalportsauthority.net/NPA_lighthouse_North_Sand_Bluff.html North Sand Bluff Lighthouse - Transnet National Ports Authority] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320064323/http://www.transnetnationalportsauthority.net/NPA_lighthouse_North_Sand_Bluff.html |date=20 Maart 2012 }}, Besoek op 22 Mei 2012</ref><ref name="portnet1991p28" /> |- |[[Ou Bluffvuurtoring]] |[[Durban]], [[KwaZulu-Natal]]<ref> [http://www.genealogyworld.net www.genealogyworld.net], [http://www.genealogyworld.net/rose/maritime/keeper_b.html Keeper of the Bluff Light], Besoek op 22 Mei 2012 </ref> |{{Koördinate|29|52|40|S|31|03|50|O|name=Bluffvuurtoring}} |[[1867]]-01-23<ref name="sanho_2002">[http://www.sanho.co.za/pdf/2002%20Series/00_ANNUAL02.pdf Annual Summary of South African Notices to Mariners, 2002 Edition - Port Natal (Durban) Lighthouse (Forerunner of the Cooper Lighthouse)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304045440/http://www.sanho.co.za/pdf/2002%20Series/00_ANNUAL02.pdf |date= 4 Maart 2016 }}, besoek 3 Junie 2012</ref> |24m gietystertoring<ref name="ingramp82"/> |89m<ref name="ingramp82"/> | |In onbruik gestel op [[1940]]-10-16, later afgebreek, [[Geografiese koördinatestelsel|koördinate]] is vir die oorspronklike ystertoring<ref name="portnet1991p32">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.32.</ref><ref name="ingramp82">{{cite book |last=Ingram |first=Joseph Forsyth |title=The colony of Natal; an official illustrated handbook and railway guide |year=1895 |publisher=J. Causton and sons |pages=82 |url=http://www.archive.org/stream/colonyofnataloff00ingr#page/82/mode/1up}}</ref><ref name="Almanacp531">{{cite book |title=Natal Almanac, Directory and Yearly Register |year=1897 |pages=531 |url=http://www.archive.org/stream/natalalmanacdire00pietuoft#page/531/mode/1up}}</ref> |- |[[Port Nollothvuurtoring]] |[[Port Nolloth]] |{{Koördinate|29|14|58.36|S|16|52|08.48|O|name=Port Nollothvuurtoring}} |[[1909]] |11 m aluminium-tralietoring |17 m |D5660<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.13.</ref> |<ref name="portnet1991p36">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.36.</ref> |- |[[Port Shepstonevuurtoring]] |[[Umzimkulurivier]]mond, [[KwaZulu-Natal]] |{{Koördinate|30|44|30.1|S|30|27|33.0|O|name=Port Shepstonevuurtoring}} |[[1895]], ~[[1905]] |8 m gietyster-toring |24 m |D6450<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.22.</ref> |<ref name="portnet1991p38">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.38.</ref> |- |[[Quoin Pointvuurtoring]] |Kaapse Suidkus |{{Koördinate|34|46|49.77|S|19|38|24.91|O|name=Quoin Pointvuurtoring}} |[[1955]]-03-02, [[1990]]-10 |21 m staaltoring |32 m |D6332<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.19.</ref> |<ref name="portnet1991p24">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.24.</ref> |- |[[Richardsbaaivuurtoring]] |[[Richardsbaai]], [[KwaZulu-Natal]] |{{Koördinate|28|46|30.3|S|32|07|41.1|O|name=Richardsbaaivuurtoring}} |[[1979]]-05-22 |11 m betontoring |72 m MSL |D6483<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.26.</ref> |<ref name="portnet1991p40" /> |- |[[Richardsbaai Noord-Breekwatervuurtoring]] |[[Richardsbaai]], [[KwaZulu-Natal]] |{{Koördinate|28|48|21.98|S|32|05|52.48|O|name=Richardsbaai Noord-Breekwatervuurtoring}} | |12 m betontoring |15 m |D6483.45 | |- |[[Robbeneilandvuurtoring]] |[[Robbeneiland]] |{{Koördinate|33|48|52.20|S|18|22|29.25|O|name=Robbeneilandvuurtoring}} |[[1865]]-01-01 |18 m gemesselde toring |47 m |D5870<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.15.</ref> |<ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.41.</ref> |- |[[Roman Rockvuurtoring]] |[[Simonstad]] |{{Koördinate|34|10|54|S|18|27|42|O|name=Roman Rockvuurtoring}}<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.17.</ref> |[[1845]],<ref name="findlayp136">{{cite book|last=Findlay|first=Alexander George|title=A Description and List of the Lighthouses of the World|year=1879|url=http://www.archive.org/stream/adescriptionand00unkngoog#page/n148/mode/1up|accessdate=7 Desember 2010|location=London|page=136}}</ref> [[1861]]-09-16 |gietyster toring |17 m HW |D6140<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.27.</ref> |<ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.43.</ref> |- |[[Seal Pointvuurtoring]] |[[Kaap St Francis]] |{{Koördinate|34|12|44.79|S|24|50|11.92|O|name=Seal Pointvuurtoring}} |[[1878]]-07-04 |27.75 m gemesselde toring |36 m |D6386<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.20.</ref> |Nasionale monument <ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.15.</ref>[[Erfenishulpbron|Provinsiale erfenisterrein]]<ref>{{cite web|title=Seal Point Lighthouse Cape St Francis Humansdorp District|url=http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=21352|publisher=[[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap]]|accessdate=7 Desember 2010}}</ref> Konstruksie begin in [[1875]].<ref>{{cite book|last=Sellick|first=W.S.J.|title=Uitenhage, past and present : souvenir of the Centenary, 1804-1904|year=1904|pages=125|url=http://www.archive.org/stream/uitenhagepastpre00sell#page/125/mode/1up}}</ref> |- |[[Simonstad-skeepswerfvuurtoring]] |[[Simonstad]] |{{Koördinate|34|11|14.17|S|18|26|26.24|O|name=Simonstad-skeepswerfvuurtoring}} |[[1910]] |13 m kliptoring |17 m |D6144<ref>[http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse/ The Lighthouse Directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131109071756/http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse/ |date= 9 November 2013 }}, [http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse/zaf.htm Lighthouses of Western South Africa] {{en}}, besoek op 7 Julie 2012</ref> | |- |[[Slangkopvuurtoring]] |[[Kommetjie]], [[Kaapstad]] |{{Koördinate|34|08|54.59|S|18|19|11.89|O|name=Slangkopvuurtoring}} |[[1919]]-03-04 |33 m ystertoring |41 m HW |D6110<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.17.</ref> |<ref>[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.35.</ref> |- |[[South Headvuurtoring, Saldanhabaai]] |[[Saldanhabaai]] |{{Koördinate|33|06|19.44|S|17|57|18.01|O|name=South Headvuurtoring}} |[[1969]]-12-02, [[2000]]-12-07 |21 m aluminium-toring, 22m betontoring |35 m<ref name="pub113_445">[http://www.offshoreblue.com/assets/resources/navigation/light-lists/pub113-2011.zip PUB 113 List of Lights, Radio Aids and Fog Signals, Prepared and published by the National Geospatial-Intelligence Agency, Springfield, VA2011, pg445]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek 24 Junie 2012</ref> |D5831<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.14.</ref> |<ref name="portnet1991p16" /> |- |[[South Sand Bluffvuurtoring]] |Msikabariviermond, [[Oos-Kaap]] |{{Koördinate|31|19|38.10|S|29|57|41.11|O|name=South Sand Bluffvuurtoring}} |[[1931]]-08-21 |10 m silindriese betontoring |75 m |D6446<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.22.</ref> |<ref name="portnet1991p28">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.28.</ref> |- |[[Stompneuspuntvuurtoring]] |[[Stompneusbaai]] naby [[St. Helenabaai]] |{{Koördinate|32|42|15|S|17|58|52.53|O|name=Stompneuspuntvuurtoring}} |[[1920]]'s |8 m gemesselde toring |11 m |D5798<ref>[http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse/ The Lighthouse Directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131109071756/http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse/ |date= 9 November 2013 }}, [http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse/zaf.htm Lighthouses of Western South Africa] {{en}}, besoek op 28 Mei 2012</ref> | |- |[[Tugelavuurtoring]] |[[Tugelarivier|Tugelariviermond]], [[KwaZulu-Natal]] |{{Koördinate|29|13|19.8|S|31|30|15.9|O|name=Tugelavuurtoring}} |Desember [[2007]] |21 m betontoring |35 m |D6481<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.24.</ref> |Die betontoring, voltooi in [[2007]], vervang die ou aluminium-tralietoring van 1972<ref name="unc_rowlett_2">[http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse/zaf2.htm The Lighthouse Directory - Lighthouses of Eastern South Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120615073519/http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse/zaf2.htm |date=15 Junie 2012 }}, Besoek op 31 Mei 2012</ref> |- |[[Umhlanga Rocksvuurtoring|Umhlanga Rocks]] |[[Umhlanga Rocks]], [[KwaZulu-Natal]] |{{Koördinate|29|43|41.57|S|31|05|18.20|O|name=Umhlanga Rocks Lighthouse}} |[[1954]]-11-25 |21 m beton-toring |25 m |D6480<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.24.</ref> |<ref name="portnet1991p14">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.14.</ref> |- |[[Voëleilandvuurtoring]] |[[Voëleiland, Algoabaai|Voëleiland]], [[Algoabaai]]<ref name="portnet1991p26">[[#portnet1991|Portnet (1991)]], p.26.</ref> |{{Koördinate|33|50|29.72|S|26|17|13.55|O|name=Voëleilandvuurtoring}} <ref name="portnet1991p26" /> |[[1852]]-12-01, [[1873]]-05-01<ref name="portnet1991p26" /> |26 m gemesselde toring<ref name="portnet1991p26" /> |30 m<ref name="portnet1991p26" /> |D6412<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.21.</ref> |Die [[Doddington (skip)|''Doddington'']] strand in [[1755]] by die eiland.<ref name="portnet1991p26" /> |- |[[Ystervarkpuntvuurtoring]] |[[Gouritsmond]], [[Wes-Kaap]] |{{Koördinate|34|23|35|S|21|43|41|O|name=Ystervarkpunt Lighthouse}} |[[1964]]-08-04, [[2006]] |24 m aluminium-toring, 22 m betontoring |51 m, 50 m |D6374<ref>[[#sanavy2008|SA Navy (2008)]], p.19.</ref> |<ref name="portnet1991p6" /> |} == Eksterne skakels == * [http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse The Lighthouse Directory, which provides information and links for more than 15,200 of the world's lighthouses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181104234645/http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse/ |date= 4 November 2018 }} {{en}} * [http://lighthouses-of-sa.blogspot.com Lighthouses of South Africa - Sharing of Photo's and visits to lighthouses in Southern Africa] {{en}} * [http://www.transnetnationalportsauthority.net/NPA%20_Lightouse_Map.html South African Lighthouse Locations - Transnet National Ports Authority] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320062940/http://www.transnetnationalportsauthority.net/NPA%20_Lightouse_Map.html |date=20 Maart 2012 }} {{en}} * [http://www.lighthouses.co.za/ Lighthouses of South Africa by The Lighthouse Company] {{en}} == Bronne == *{{Cite book |title=Lighthouses of South Africa |year=1991 |publisher=Portnet |isbn=0-620-16367-4 |ref=portnet1991}} *{{cite book |title=South African List of Lights and Radio Services, SAN HO-1 |year=2008 |publisher=Hydrographer, South African Navy |ref=sanavy2008}} *{{Cite book |last=Williams |first=Harold A. |title=Southern lights: lighthouses of Southern Africa |year=1993 |publisher=William Waterman publications |location=Rivonia |isbn=0-9583751-1-9 |ref=williams1993}} * van Hoven, Lynette: Wagters van die seeweg. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 34, nr. 2, Februarie 1989. ISSN 0491-4783 == Verwysings == {{CommonsKategorie|Lighthouses in South Africa|Vuurtorings van Suid-Afrika}} [[Lêer:Danger Point lighthouse, Gansbaai.jpg|duimnael|regs|250px|[[Danger Pointvuurtoring]]]] [[Lêer:AgulhasLighthouse.jpg|duimnael|regs|250px|[[Kaap Agulhasvuurtoring]]]] [[Lêer:Seal Point Lighthouse-001.jpg|regs|duimnael|250px|[[Seal Pointvuurtoring]]]] [[Lêer:Umhlanga Rocks-vuurtoring.jpg|duimnael|regs|250px|[[Umhlanga Rocksvuurtoring]]]] [[Lêer:Port Shepstone Lighthouse.jpg|duimnael|regs|250px|[[Port Shepstonevuurtoring]]]] {{Verwysings|2}} {{Vuurtorings van Suid-Afrika}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste]] [[Kategorie:Vuurtorings van Suid-Afrika| ]] ey2dfbillm3ot223aq0x1dpn28gzkwb 2 63815 2913079 2904870 2026-06-22T15:23:48Z Aliwal2012 39067 eie stats 2913079 wikitext text/x-wiki <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#990000;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#339966;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#A7D7F9;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#666666;"></div> {| style="width:100%; margin:auto; border-collapse:collapse; margin-bottom:10px;" | style="padding:10px; vertical-align:top; width:75%;" | <div style="line-height:.7em; font-size: 270%; font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif;">Aliwal2012</div> <div style="font-size: 180%; padding-top: 16px; font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; line-height:30px;">Grootmeester-redakteur en bydraemoderator</div> <div style="padding-top: 16px; font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif;"></div> [[Lêer:Editor - lapis philosophorum superstar.jpg|duimnael|links|Grootmeester-redakteur op af:wiki<br />14&nbsp;jaar, 149&nbsp;000+]] {{Userboxtop|Aliwal2012}} {{Gebruiker Suid-Afrika}} {{Gebruiker administrateur}} {{Tienjaargemeenskap}} {{Gebruikersbydraes|8616|lang=Afrikaanse}} {{Sjabloon:Gebruikersnederigheid|8616}} {{Vertaler en}} {{Gebruikerskas|Grey|white|[[Image:Animated-Flag-United-Kingdom.gif|center|40px]]|Hierdie gebruiker verwyder '''[[Anglisisme]]s'''.}} {{Userboxbottom}} {{Babel|af|en-5|nl-2|nso-2}} [[Welkom]] op my gebruikersblad! Die [[Afrikaanse Wikipedia]] het tans [[Spesiaal:Statistiek|{{NUMBEROFARTICLES}}]] artikels. ;Persoonlike [[inligting]] en [[statistiek]] Ek is Gert, 'n afgetrede [[apteker]], wat tans in [[Modjadjiskloof]], [[Limpopo]] woon. * My bydraestatistiek: [https://xtools.wmflabs.org/ec/af.wikipedia.org/Aliwal2012 '''149 700''']<!-- 210 935 op alle taalwiki's & projekte --> wysigings op hierdie wiki sedert 31 Maart 2012. * Nuwe Afrikaanse artikels geskep/vertaal: [https://xtools.wmflabs.org/pages/af.wikipedia.org/Aliwal2012/all '''8616'''] tot op 22 Junie 2026. * Hierdie gebruiker is 'n [[:en:Wikipedia:Service_awards#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grootmeester-redakteur]]. * [[Gebruiker:Aliwal2012/Nog Doen Lys|My nog doen lys]] * [https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:ContentTranslation#suggestions ContentTranslator] [[Lêer:Middelburg visit 001.jpg|duimnael|links|180px|My [[van]] op 'n straatbord in my geboortedorp, [[Middelburg, Mpumalanga]]. (Dit is nou helaas verwyder!)]] == Motors == • [[Alfa Romeo]] • [[Audi]] • [[Citroën]] • [[Ford]] • [[General Motors|GM]] • [[Honda]] • [[Hyundai Automotive Suid-Afrika|Hyundai]] • [[Mercedes-Benz]] • [[Nissan]] • [[Peugeot]] ;[[Porsche]] • [[Porsche Boxster]] • [[Porsche Cayenne]] • [[Porsche Cayman]] • [[Porsche Panamera]] • [[Porsche 911]] • [[Porsche 928]] • [[Renault]] • [[Suzuki]] • [[Toyota]] • [[Volkswagen]] • [[Alfa Romeo Alfasud|Alfasud]] • [[Alfa Romeo Alfetta|Alfetta]] • [[Alfa Romeo Spider|Spider]] • [[Alfa Romeo Sprint|Sprint]] • [[Alfa Romeo Alfa 6|Alfa 6]] • [[Alfa Romeo 33|33]] • [[Alfa Romeo 147|147]] • [[Alfa Romeo 159|159]] • [[Alfa Romeo Brera|Brera]] • [[Alfa Romeo MiTo|MiTo]] • [[Alfa Romeo Giulietta|Giulietta]] • [[Alfa Romeo Giulietta (750/101)|Giulietta (750/101)]] • [[Alfa Romeo Giulietta (116)|Giulietta (116)]] • [[Alfa Romeo Giulietta (940)|Giulietta (940)]] • [[Alfa Romeo GTV|GTV]] • [[Audi 100|100]] • [[Audi A1|A1]] • [[Audi A2|A2]] • [[Audi A3|A3]] • [[Audi A4|A4]] • [[Audi A6|A6]] • [[Audi Le Mans quattro|Le Mans quattro]] • [[Audi Nuvolari quattro|Nuvolari quattro]] • [[Audi Pikes Peak quattro|Pikes Peak quattro]] • [[Audi Q3|Q3]] • [[Audi Q5|Q5]] • [[Audi Q7|Q7]] • [[Audi TT|TT]] • [[Auto Union 1000]] • [[Citroën 2CV|2CV]] • [[Citroën Berlingo|Berlingo]] • [[Citroën C1|C1]] • [[Citroën C3|C3]] • [[Citroën C4|C4]] • [[Citroën C4 Cactus|C4 Cactus]] • [[Citroën C5|C5]] • [[Citroën DS3|DS3]] • [[Citroën DS4|DS4]] • [[Citroën DS 6|DS 6]] • [[Citroën Xsara|Xsara]] • [[Ford EcoSport|EcoSport]] • [[Ford Edge|Edge]] • [[Ford Expedition|Expedition]] • [[Ford Explorer|Explorer]] • [[Ford Everest|Everest/Endeavour]] • [[Ford Fiesta|Fiesta]] • [[Ford Figo|Figo]] • [[Ford Flex|Flex]] • [[Ford Focus|Focus]] • [[Ford Galaxy|Galaxy]] • [[Ford Ikon|Ikon]] • [[Ford Ka|Ka]] • [[Ford Kuga|Kuga]] • [[Ford Mondeo|Mondeo]] • [[Ford Ranger|Ranger]] • [[Ford Territory|Territory]] • [[Ford Transit Custom|Transit Custom]] ;;Vorige • [[Ford Model T|Model T]] • [[Ford Anglia|Anglia]] • [[Ford Bantam|Bantam]] • [[Ford Bronco|Bronco]] • [[Ford Capri|Capri]] • [[Ford Corsair|Corsair]] • [[Ford Cortina|Cortina]] • [[Ford Courier|Courier]] • [[Ford Escort|Escort]] • [[Ford Fairlane|Fairlane]] • [[Ford Galaxie|Galaxie]] • [[Ford Husky|Husky]] • [[Ford Laser|Laser]] • [[Ford Prefect|Prefect]] • [[Ford Ranchero|Ranchero]] • [[Ford Sierra|Sierra]] • [[Ford Taunus|Taunus]] • [[Ford Telstar|Telstar]] ;;[[Chevrolet]] • [[Chevrolet Aveo|Aveo]] • [[Chevrolet Captiva|Captiva]] • [[Chevrolet Commodore|Commodore]] • [[Chevrolet Cruze|Cruze]] • [[Chevrolet El Camino|El Camino]] • [[Chevrolet Impala|Impala]] • [[Daewoo Lanos|Lanos]] • [[Chevrolet Lumina|Lumina]] • [[Chevrolet Malibu|Malibu]] • [[Chevrolet Optra|Optra]] • [[Chevrolet Spark|Spark]] • [[Chevrolet TrailBlazer|TrailBlazer]] ;;[[Opel]] • [[Opel Adam|Adam]] • [[Opel Ascona|Ascona]] • [[Opel Astra|Astra]] • [[Opel Corsa|Corsa]] • [[Opel Kadett|Kadett]] • [[Opel Insignia|Insignia]] • [[Opel Kapitän|Kapitän]] • [[Opel Manta|Manta]] • [[Opel Olympia|Olympia]] • [[Opel Rekord|Rekord]] • [[Opel Senator|Senator]] • [[Opel Tigra|Tigra]] • [[Opel Vectra|Vectra]] ;;[[Holden]] • [[Holden Kingswood|Kingswood]] • [[Holden Monaro|Monaro]] • [[Holden Premier|Premier]] ;[[Honda]] • [[Honda Ballade|Ballade]] • [[Honda Jazz|Jazz]] • [[Honda Prelude|Prelude]] • [[Honda CR-V|CV-R]] ;[[Hyundai Automotive Suid-Afrika|Hyundai]] • [[Hyundai Accent|Accent]] • [[Hyundai Atos|Atos]] • [[Hyundai Elantra|Elantra]] • [[Hyundai Getz|Getz]] • [[Hyundai H-100|H-100]] • [[Hyundai i10|i10]] • [[Hyundai i20|i20]] • [[Hyundai ix35|ix35]] • [[Hyundai Matrix|Matrix]] • [[Hyundai Santa Fe|Santa Fe]] • [[Hyundai Sonata|Sonata]] • [[Hyundai Terracan|Terracan]] • [[Hyundai Tiburon|Tiburon]] • [[Hyundai Tucson|Tucson]] ;;Enjins • [[Hyundai U-enjin|U]] • [[Hyundai Delta-enjin|Delta]] • [[Hyundai Epsilon-enjin|Epsilon]] • [[Hyundai Kappa-enjin|Kappa]] • [[Hyundai Alpha-enjin|Alpha]] • [[Hyundai Gamma-enjin|Gamma]] • [[Hyundai Beta-enjin|Beta]] • [[Hyundai Lambda-enjin|Lambda]] • [[Hyundai Mu-enjin|Mu]] • [[Hyundai Nu-enjin|Nu]] • [[Mitsubishi Sirius-enjin|Sirius]] • [[Hyundai Theta-enjin|Theta]] ;[[Kia Motors]] • [[Kia Carens|Carens]] • [[Kia Cee'd|Cee'd]] • [[Kia Cerato|Cerato]] • [[Kia Forte|Forte]] • [[Kia Mohave|Mohave]] • [[Kia Picanto|Picanto]] • [[Kia Ray|Ray]] • [[Kia Rio|Rio]] • [[Kia Sorento|Sorento]] • [[Kia Soul|Soul]] • [[Kia Sportage|Sportage]] ;[[Mercedes-Benz]] • [[Mercedes-Benz A-klas|A-klas]] • [[Mercedes-Benz B-klas|B-klas]] • [[Mercedes-Benz C-klas|C-klas]] • [[Mercedes-Benz E-klas|E-klas]] • [[Mercedes-Benz G-klas|G-klas]] • [[Mercedes-Benz M-klas|M-klas]] • [[Mercedes-Benz R-klas|R-klas]] • [[Mercedes-Benz S-klas|S-klas]] • [[Mercedes-Benz Vito|Vito]] ;[[Nissan]] • [[Nissan Almera|Almera]] • [[Nissan Bluebird|Bluebird]] • [[Nissan Caravan (E20)|Caravan (E20)]] • [[Nissan Cube|Cube]] • [[Nissan EXA|EXA]] • [[Nissan Hardbody|Hardbody]] • [[Nissan Juke|Juke]] • [[Nissan Laurel|Laurel]] • [[Nissan Leaf|Leaf]] • [[Nissan Maxima|Maxima]] • [[Nissan Micra|Micra]] • [[Nissan Murano|Murano]] • [[Nissan Navara|Navara]] • [[Nissan Note|Note]] • [[Nissan NV200|NV200]] • [[Nissan Pathfinder|Pathfinder]] • [[Nissan Patrol|Patrol]] • [[Nissan Primera|Primera]] • [[Nissan Pulsar|Pulsar]] • [[Nissan Qashqai|Qashqai]] • [[Nissan Rogue|Rogue]] • [[Nissan Sentra|Sentra]] • [[Nissan Skyline|Skyline]] • [[Nissan Skyline C210|Skyline C210]] • [[Nissan Stanza|Stanza]] • [[Nissan Tiida|Tiida]] • [[Nissan Vanette|Vanette]] • [[Nissan Xterra|Xterra]] • [[Nissan X-Trail|X-Trail]] • [[Nissan 300ZX|300ZX]] • [[Datsun 120Y]] • [[Datsun 510]] • [[Datsun Go]] ;[[Peugeot]] • [[Peugeot 208]] • [[Peugeot 307]] • [[Peugeot 607]] ;[[Porsche]] • [[Porsche Boxster]] • [[Porsche Cayenne]] • [[Porsche Cayman]] • [[Porsche Panamera]] • [[Porsche 911]] • [[Porsche 928]] ;[[Renault]] • [[Renault Clio]] • [[Renault Mégane]] • [[Renault Zoe]] ;Rover Motors • [[Range Rover]] • [[Land Rover Defender]] • [[Land Rover Discovery]] • [[Land Rover Freelander]] ;[[Suzuki]] • [[Suzuki Alto|Alto]] • [[Suzuki Grand Vitara|Grand Vitara]] • [[Suzuki Swift|Swift]] ;[[Toyota]] • [[Toyota Auris|Auris]] • [[Toyota Avanza|Avanza]] • [[Toyota Belta|Belta]] • [[Toyota Corolla|Corolla]] • [[Toyota Corolla Verso|Corolla Verso]] • [[Toyota Cressida|Cressida]] • [[Toyota Etios|Etios]] • [[Toyota Fortuner|Fortuner]] • [[Toyota HiAce|HiAce]] • [[Toyota Hilux|Hilux]] • [[Toyota ist|ist]] • [[Toyota Isis|Isis]] • [[Toyota Land Cruiser|Land Cruiser]] • [[Toyota Land Cruiser Prado|Prado]] • [[Toyota Prius|Prius]] • [[Toyota Quantum|Quantum]] • [[Toyota RAV4|RAV4]] • [[Toyota Yaris|Yaris]] ;;Toyota-enjins • [[Toyota A-enjin|A]] • [[Toyota AD-enjin|AD]] • [[Toyota AZ-enjin|AZ]] • [[Toyota E-enjin|E]] • [[Toyota F-enjin|F]] • [[Toyota G-enjin|G]] • [[Toyota K-enjin|K]] • [[Toyota M-enjin|M]] • [[Toyota NZ-enjin|NZ]] • [[Toyota R-enjin|R]] • [[Toyota S-enjin|S]] • [[Toyota T-enjin|T]] • [[Toyota V-enjin|V]] • [[Toyota W-enjin|W]] • [[Toyota ZZ-enjin|ZZ]] ;[[Volkswagen]] • [[Volkswagen Amarok|Amarok]] • [[Volkswagen Beetle|Beetle]] • [[Volkswagen Caddy|Caddy]] • [[Volkswagen CC|CC]] • [[Volkswagen Eos|Eos]] • [[Volkswagen Fox|Fox]] • [[Volkswagen Golf|Golf]] • [[Volkswagen Jetta|Jetta]] • [[Volkswagen Mikrobus|Mikrobus]] • [[Volkswagen New Beetle|New Beetle]] • [[Volkswagen Passat|Passat]] • [[Volkswagen Polo|Polo]] • [[Volkswagen Scirocco|Scirocco]] • [[Volkswagen Tiguan|Tiguan]] • [[Volkswagen Touran|Touran]] • [[Volkswagen Touareg|Touareg]] • [[Volkswagen up!|VW up!]] ;Ander • [[Dacia Sandero]] • [[DKW Munga]] • [[Fiat Punto]] • [[Goggomobil]] • [[Great Wall Florid]] • [[Mazda2]] • [[Mazda3]] • [[Mini (BMW)]] • [[Mitsubishi Lancer]] • [[Mitsubishi L300]] • [[Mitsubishi Space Star]] • [[Seat Ibiza]] • [[Samcor]] • [[Zündapp]] ===Motortegnologie=== • [[Dubbelkoppelaarratkas]] • [[Inlyntweesilinder]]enjin • [[Inlyndriesilinder]]enjin • [[Inlynviersilinder]]enjin • [[Inlynsessilinder]]enjin • [[Kronkelveer]] • [[Luikrug]] • [[MacPhersonstut]] • [[Motordryfuitleg]] • [[Platvierenjin]] • [[Sedan]] • [[Skokbreker]] • [[Skyfremme]] • [[Stasiewa]] • [[Stop-aansittegnologie]] • [[Superminimotor]] • [[VR6-enjin]] == [[Motorsport]] == • [[Alexander Albon]] • [[Rubens Barrichello]] • [[Valtteri Bottas]] • [[Sébastien Buemi]] • [[Jenson Button]] • [[David Coulthard]] • [[Marcus Ericsson]] • [[Giancarlo Fisichella]] • [[Pierre Gasly]] • [[Antonio Giovinazzi]] • [[Timo Glock]] • [[Esteban Gutiérrez]] • [[Romain Grosjean]] • [[Mika Häkkinen]] • [[Lewis Hamilton]] • [[Brendon Hartley]] • [[Damon Hill]] • [[Nico Hülkenberg]] • [[Daniil Kvyat]] • [[Vitantonio Liuzzi]] • [[Pastor Maldonado]] • [[Nigel Mansell]] • [[Felipe Massa]] • [[Roberto Merhi]] • [[Felipe Nasr]] • [[Vitaly Petrov]] • [[Sergio Pérez]] • [[Nelson Piquet]] • [[Alain Prost]] • [[Daniel Ricciardo]] • [[Walter Röhrl]] • [[Nico Rosberg]] • [[Carlos Sainz jr.]] • [[Mick Schumacher]] • [[Sergej Sirotkin]] • [[Will Stevens]] • [[Max Verstappen]] • [[Sebastian Vettel]] • [[Mark Webber]] ===[[Tydren]]motors=== • [[Citroën C4 WRC]] • [[Citroën DS3 WRC]] • [[Citroën Xsara WRC]] • [[Ford Escort RS Cosworth|Escort RS Cosworth]] • [[Ford Fiesta RS WRC|Fiesta RS WRC]] • [[Ford Fiesta S2000|Fiesta S2000]] • [[Ford Focus RS WRC|Focus RS WRC]] • [[Hyundai i20 WRC]] • [[Mini John Cooper Works WRC‎]] • [[Peugeot 206 WRC‎]] • [[Volkswagen Polo R WRC]] ===[[Lys van Formule Een-bane|F1-renbane]]=== • [[Adelaide Straatbaan]] • [[Aintree-motorrenbaan]] • [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari]] • [[Bahrein Internasionale Renbaan]] • [[Bakoe-straatrenbaan]] • [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] • [[Brands Hatch-renbaan]] • [[Circuit de Spa-Francorchamps]] • [[Estoril-renbaan]] • [[Hockenheimring]] • [[Hungaroring]] • [[Kyalami Grand Prix-renbaan]] • [[Marinabaai Straatbaan]] • [[Melbourne Grand Prix Renbaan]] • [[Monaco-renbaan]] • [[Nelson Piquet Internasionale Renbaan]] • [[Paul Ricard-renbaan]] • [[Phoenix straatrenbaan]] • [[Prins George-renbaan]] • [[Red Bull Ring]] • [[Reims-Gueux|Reims-renbaan]] • [[Shanghai Internasionale Renbaan]] • [[Silverstone-renbaan]] • [[Skandinawiese Renbaan]] • [[Sochi Autodrom]] • [[Suzuka Internasionale Renbaan]] • [[Valencia Straatbaan]] • [[Watkins Glen Internasionale Renbaan]] • [[Yas Marina-renbaan]] • [[Zandvoort-renbaan]] • [[Zolder-renbaan]] <!-- == Vliegtuie == ;Siviel • [[Airbus A318]] • [[Airbus A320]] • [[Airbus A330]] • [[Airbus A340]] • [[Airbus A350 XWB]] • [[Airbus A380]] • [[Airbus Beluga]] • [[Boeing 247]] • [[Boeing 727]] • [[Boeing 767]] • [[Boeing 777]] • [[Boeing 787 Dreamliner]] • [[Boeing 747 Dreamlifter]] • [[Boeing 747-8]] • [[Dassault Falcon 7X]] • [[Dassault Falcon 8X]] • [[Douglas DC-3]] • [[Lockheed L-1011 TriStar]] ;Militêr • [[Aermacchi MB-326]] • [[AHRLAC Holdings Ahrlac]] • [[Atlas Cheetah]] • [[Atlas Impala]] • [[Avro Shackleton]] • [[BAE Systems Hawk]] • [[Blackburn Buccaneer]] • [[Boeing B-29 Superfortress]] • [[Boeing B-50 Superfortress]] • [[Boeing B-52 Stratofortress]] • [[Boeing KC-135 Stratotenker]] • [[C-130 Hercules]] • [[Dassault Mirage III]] • [[Dassault Mirage F1]] • [[Dassault Mirage 2000]] • [[Dassault Rafale]] • [[Dassault Super Étendard]] • [[Eurofighter Typhoon]] • [[F-15 Eagle]] • [[F-15E Strike Eagle]] • [[F-86 Sabre]] <br /> • [[Grumman C-2 Greyhound]] • [[Grumman F-14 Tomcat]] (Oesjaar) • [[Junkers Ju 87]] • [[Lockheed P-38 Lightning]] • [[Lockheed P-80 Shooting Star]] • [[Lockheed Martin F-22 Raptor]] • [[Lockheed Martin F-35 Lightning II]] • [[McDonnell Douglas F/A-18 Hornet]] • [[Messerschmitt Me 262]] • [[MiG-15]] • [[MiG-21]] • [[MiG-23]] • [[Nanchang Q-5]] • [[North American P-51 Mustang]] • [[North American T-6 Texan]] = (Harvard) • [[Panavia Tornado]] • [[Pilatus PC-7]] • [[Saab JAS 39 Gripen]] • [[SR-71 Blackbird]] • [[Sukhoi Su-27]] • [[Supermarine Spitfire]] • [[Transall C-160]] • [[Tupolev Tu-95]] ;Helikopters • [[Aérospatiale Alouette III]] • [[Aérospatiale SA 330 Puma]] • [[AgustaWestland AW101]] • [[Denel Rooivalk]] (bydrae) • [[Sikorsky HH-60 Pave Hawk]] === Vliegtuigenjins === • [[Pratt & Whitney JT8D]] • [[Pratt & Whitney JT9D]] • [[Pratt & Whitney PW4000]] • [[Pratt & Whitney PW6000]] • [[Rolls-Royce RB211]] • [[Rolls-Royce Trent]] == Lugrederye == [[Air China]] • [[Air Hong Kong]] • [[Air India]] • [[Air Madagascar]] • [[Air Mauritius]] • [[Air Namibia]] • [[Air New Zealand]] • [[Air Seychelles]] • [[Air Uganda]] • [[Airlink]] • [[Alitalia]] • [[All Nippon Airways]] • [[American Airlines]] • [[Cathay Pacific]] • [[China Airlines]] • [[China Eastern Airlines]] • [[China Southern Airlines]] • [[Delta Air Lines]] • [[Dragonair]] • [[EasyJet]] • [[Edelweiss Air]] • [[EgyptAir]] • [[El Al Israel Airlines]] • [[Emirates Airline]] • [[Ethiopian Airlines]] • [[Etihad Airways]] • [[Hong Kong Airlines]] • [[Hong Kong Express Airways]] • [[IBERIA]] • [[ILFC]] • [[Japan Airlines]] • [[Kenya Airways]] • [[Korean Air]] • [[Kuwait Airways]] • [[Malaysia Airlines]] • [[Monarch Airlines]] • [[Qantas]] • [[Qatar Airways]] • [[Ryanair]] • [[Safair]] • [[Scoot]] • [[SilkAir]] • [[Singapore Airlines]] • [[South African Express]] • [[Swiss International Air Lines]] • [[TAP Portugal]] • [[Thai Airways]] • [[Tigerair]] • [[Turkish Airlines]] • [[United Airlines]] • [[UPS Airlines]] • [[US Airways]] • [[Valuair]] • [[Virgin Atlantic]] == Lughawens == ;Internasionaal • [[Aboe Dhabi Internasionale Lughawe]] • [[Addis Abeba Bole Internasionale Lughawe]] • [[Adolfo Suárez Madrid–Barajas Lughawe]] • [[Barcelona–El Prat-lughawe]] • [[Beijing Capital Internasionale Lughawe]] • [[Ben Gurion Internasionale Lughawe]] • [[Dallas/Fort Worth Internasionale Lughawe]] • [[Darwin Internasionale Lughawe]] • [[Denver Internasionale Lughawe]] • [[Doebai Internasionale Lughawe]] • [[Don Mueang Internasionale Lughawe]] • [[Eurolughawe Basel-Mulhouse-Freiburg]] • [[Hamad Internasionale Lughawe]] • [[Hong Kong Internasionale Lughawe]] • [[Hosea Kutako Internasionale Lughawe]], Windhoek • [[Incheon Internasionale Lughawe]] • [[Istanbul Atatürk Internasionale Lughawe]] • [[Louisville Internasionale Lughawe]] • [[London City-lughawe]] • [[Lughawe Londen-Gatwick]] • [[Lughawe Leonardo da Vinci–Fiumicino]] • [[Lughawe Singapoer Changi]] • [[Midway Internasionale Lughawe]] • [[München Internasionale Lughawe]] • [[Narita Internasionale Lughawe]], Tokio • [[N'djili-lughawe]] • [[O'Hare Internasionale Lughawe]] • [[Phuket Internasionale Lughawe]] • [[Roland Garros-lughawe]], [[Réunion]] • [[Sabiha Gökçen Internasionale Lughawe]] • [[São Paulo Congonhas Internasionale Lughawe]] • [[São Paulo Guarulhos Internasionale Lughawe]] • [[Sir Seewoosagur Ramgoolam Internasionale Lughawe]] • [[Sir Seretse Khama Internasionale Lughawe]], Gaborone • [[Taiwan Taoyuan Internasionale Lughawe]] • [[Tokio-Haneda Internasionale Lughawe]] • [[Tulsa Internasionale Lughawe]] • [[Warskou Chopin-lughawe]] ;Plaaslik • [[Aliwal-Noord-lughawe]] • [[Alldays-lughawe]] • [[Bhisho-lughawe]] • [[Gateway Internasionale Lughawe]] • [[George-lughawe]] • [[Grootfonteinlughawe]] • [[Katima Mulilo-lughawe]] • [[Kimberley-lughawe]] • [[Kruger Mpumalanga Internasionale Lughawe]] • [[Margate-lughawe]] • [[Mthatha-lughawe]] • [[Oos-Londenlughawe]] • [[Phalaborwa-lughawe]] • [[Polokwane Internasionale Lughawe]] • [[Port Elizabeth-lughawe]] • [[Skukuza-lughawe]] • [[Upington-lughawe]] • [[Walvisbaai-lughawe]] • [[Windhoek Eros-lughawe]] • [[Serengeti Internasionale Lughawe]] (beplan) == S.A. Lugmagbasisse == • [[Lugmagbasis Bloemspruit]] • [[Lugmagbasis Durban]] • [[Lugmagbasis Hoedspruit]] • [[Lugmagbasis Langebaanweg]] • [[Lugmagbasis Makhado]] • [[Lugmagbasis Overberg]] • [[Lugmagbasis Swartkop]] • [[Lugmagbasis Waterkloof]] • [[Lugmagbasis Ysterplaat]] == Ruimtereise == • [[Apollo 11]] • [[Apollo 12]] • [[Apollo 13]] • [[Apollo 14]] • [[Apollo 15]] • [[Apollo 16]] • [[Apollo 17]] • [[Challenger-ramp]] • [[Ruimtependeltuig Enterprise]] == Skeepvaart == • [[HMS Ark Royal]] • [[HMS Ocean]] • [[HMS Invincible]] • [[HMS Invincible (R05)]] • [[Buiteboordmotor]] • [[Fabriekskip]] • [[Olietenkskip]] • [[Skeepsaandrywing]] --> <!-- == Weermagte == • [[Amerikaanse Gewapende Magte]] • [[Amerikaanse Lugmag]] • [[Amerikaanse Leër]] • [[Amerikaanse Vloot]] • [[Amerikaanse Marinierskorps]] • [[Chileense Lugmag]] • [[Franse Lugmag]] • [[Franse Vloot]] • [[Guantanamobaai-vlootbasis]] • [[Indiese Lugmag]] • [[Irakse Oorlog]] • [[Israeliese Lugmag]] • [[Koninklike Australiese Lugmag]] • [[Koninklike Maleisiese Lugmag]] • [[Koninklike Noorweegse Lugmag]] • [[Koninklike Saoediese Lugmag]] • [[Russiese Lugmag]] • [[Russiese Vloot]] • [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] • [[Suid-Afrikaanse Leër]] • [[Suid-Afrikaanse Vloot]] • [[Volksbevrydingsleër|Volksbevrydingsleër van China]] === Krygstuig === • [[Denel G5-kanon]] • [[Denel G6-kanon]] • [[Denel 35mm-dubbeldoelkanon]] • [[Galil-aanvalsgeweer]] • [[M1 Garand-geweer]] • [[Olifanttenk]] • [[R4-aanvalsgeweer]] • [[.30-06 Springfield]] • [[47-voet Motorreddingsboot]] • [[52-voet Motorreddingsboot]] --> == [[Farmasie]] == • [[Apteekoutomatisasie]] • [[Apteker]] • [[Baccalaureus Pharmaciae]] • [[Tablet (medisyne)]] === [[Teenretrovirale middel|ARVs]] === • [[Abakavir]] • [[Efavirens]] • [[Efavirens/emtrisitabien/tenofovir]] • [[Emtrisitabien]] • [[Lamivudien]] • [[Lopinavir/ritonavir]] • [[Nevirapien]] • [[Sidovudien]] • [[Tenofovir]] === Ander === • [[Adrenalien]] • [[Aminoglikosied]] • [[Amlodipien]] • [[Anti-inflammatoriese middel]] • [[Aspirien]] • [[Cholesterol]] • [[Deksametasoon]] • [[Diklofenak]] • [[Formaldehied]] • [[Flukonasool]] • [[Glibenklamied]] • [[Glimepiried]] • [[Ibuprofeen]] • [[Indapamied]] • [[Isoniasied]] • [[Loperamied]] • [[Meflokien]] • [[Metformien]] • [[Misoprostol]] • [[Oestradiol]] • [[Paromomisien]] • [[Perindopril]] • [[Prednisoon]] • [[Propranolol]] • [[RNS]] • [[Siklosporien]] • [[Simetikoon]] • [[Siprofloksasien]] • [[Steroïed]] • Al 12 vitamiene [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|regs|200px|Gebruiker verkies die Krugerwildtuin bo sy kantoor]] [[Lêer:Steak 03 bg 040306.jpg|duimnael|regs|200px|Gebruiker is gek oor '''T-been steak''']] == [[Dier]]e == • [[Alikreukel]] • [[Bosveldtjeriktik]] • [[Eier (biologie)]] • [[Emoe]] • [[Groot gordelakkedis]] • [[Grysskuimnesboompadda]] = ''[[Chiromantis xerampelina]]'' • [[Haaie (vis)]] • [[Indiese kroonmees]] • [[Kloofpadda]] = ''[[Natalobatrachus bonebergi]]'' • [[Saalbek-ooievaar]] <!-- ===[[Plant]]e=== [[Johannesbroodboom]] • [[Acacia erubescens]] • [[Acacia gerrardii]] • [[Acacia luederitzii]] • [[Acacia polyacantha]] • [[Bergmahonie]] • [[Grootblaarsekelbos]] • [[Koekemakrank]] • [[Laeveldnaboom]] • [[Rooiels (boom)]] (''[[Cunonia capensis]]'') • [[Rooihartboom]] (''[[Hymenocardia ulmoides]]'') • [[Sebrabaskanniedood]] • [[Sebrahout]] === Groente === • [[Aartappel]] • [[Aspersie]] • [[Beet]] • [[Boontjie]] • [[Brandrissie]] vertaal uit [[:en:Cayenne pepper]] • [[Broccoli]] • [[Brusselspruit]] • [[Kool (plant)]] • [[Pampoen]] • [[Patats]] • [[Raap]] • [[Sampioen]] • [[Soetrissie]] • [[Spinasie]] • [[Sprietui]] • [[Tamatie]] • [[Ui]] • [[Wortel (groente)]] === Vrugte === [[Appel]] • [[Appelkoos]] • [[Avokado]] • [[Druiwe]] • [[Kiwivrug]] • [[Koejawel]] • [[Lemmetjie]] • [[Lemoen]] • [[Lietsjie]] • [[Nartjie]] • [[Olyf]] • [[Papaja]] • [[Perske]] • [[Pruim]] • [[Pynappel]] • [[Rosyntjie]] • [[Suurlemoen]] === Vleis, vis ens. === • [[Beestong]] • [[Beesvleis]] • [[Beesvleis Stroganoff]] (Voyageur) • [[Beesvleis Wellington]] • [[Biefstuk]] • [[Eier (voedsel)]] • [[Frikkadel]] • [[Hoendervleis]] • [[Maalvleis]] • [[Ribbetjie]] • [[Seekos]] • [[Skaapvleis]] • [[Skilpadjies]] • [[Tjop (vleis)]] • [[Varkvleis]] • [[Vet]] • [[Vis (voedsel)]] • [[Wildsvleis]] === Smul === • [[KFC]] • [[Koffiewinkel]] • [[McDonald's]] • [[Melkskommel]] • [[Seekos]]--> == Reise gedurende my lewe == {|class="wikitable" |colspan="5" align="center"|'''Ek was nog nooit verder ...''' |- |rowspan="4"|[[File:As08-16-2593.jpg|80px]] |noord as||[[File:Flag of Namibia.svg|40px|Namibia]] [[Oshakati|Oshakati, Namibië]]|| {{coord|17|47|16|S|15|42|25|O}} |- |wes as||[[File:Flag of Namibia.svg|40px|Namibia]] [[Ruacana|Ruacana, Namibië]]|| {{coord|17|23|36.6|S|14|13|11.0|O}} |- |suid as||[[File:Flag of South Africa.svg|40px|Suid-Afrika]] [[Kaap Agulhas]]|| {{Koördinate|34|49|59|S|19|59|59.95|O}} |- |oos as||[[File:Flag of Mauritius.svg|40px|Mauritius]] [[Grand-Baie|Grand-Baie/Ile aux Cerfs]]|| {{coord|20.25711|S|57.808076|O}} |- |} [[en:User:Aliwal2012]] [[ceb:Gumagamit:Aliwal2012]] [[nso:User:Aliwal2012]] dpxxmk4geq3yy6fo59c2v4upnoo5z86 0 64077 2913155 2901851 2026-06-22T19:26:19Z Jcb 223 2913155 wikitext text/x-wiki '''Verkrampte en verligte''' was benamings veral in die ou [[Suid-Afrika]] vir meesal [[blankes]] en in die besonder [[Afrikaners]] met 'n politieke bewustheid wat óf konserwatief/behoudend <ref> {{en}} [http://www.thefreedictionary.com/verkramp The Free Dictionary. URL besoek op 14 Februarie 2014.] </ref> óf liberaal/progressief<ref> {{en}} [http://www.thefreedictionary.com/verlig The Free Dictionary. URL besoek op 14 Februarie.] </ref> was. Dit was [[Willem de Klerk]], latere redakteur van die dagblad ''[[Die Transvaler]]'', wat in 1966 vir die eerste keer dié benamings gebruik het.<ref> {{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/08/11/B1/7/willemdeklerk-artikel.html "Verligte rebel in die binnekring"], ''[[Beeld]]'', [[11 Augustus]] [[2009]].</ref> Hy was toe in die oog van die storm nadat hy met die benamings "verlig" en "verkramp" vorendag gekom het tydens 'n toespraak voor die [[SABRA]]-jeugkongres op [[Warmbad]]. Hy het albei soort Afrikaners bygekom en die gematigde voorgehou as die positiewe, ideale Afrikaner. Die toespraak het by die koerante uitgekom en De Klerk is as liberalis uitgeskel. In 1997 het hy verkramptheid as volg saamgevat: "Die wese van die destydse verkramptheid was: dat die verlede sover moontlik gekontinueer moet word; dat nuwe denke en nuwe spronge in politiek en kultuur teëgestaan moet word met 'n georkestreerde verdagmakery teen alles en almal wat kritiese probleme oopdink en ooppraat; en dat die enigste verweer teen die [[Totale Aanslag]] 'n vasbyt in verweerde en uitgediende tradisionele denke is." <ref> [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1997/06/6/11/3.html ''Verligtes en verkramptes steeds met ons''], [[Beeld]], 6 Junie 1997.</ref> ''Die Transvaler'' onder Carel Nöffke was een van die platforms vir sy verguising. In ''[[Die Vaderland]]'' het A.M. van Schoor in 'n hoofartikel 'n gek van De Klerk probeer maak deur hom as die "nuwe verlosser" voor te stel - die wyse man en redder wat deur sy nek praat en Afrikanerskap beledig. Hierna is hy oorval deur uitnodigings om toesprake te lewer en sodoende het die derde begrip - die ideale Afrikaner - heeltemal verdwyn weens die bohaai oor "verlig" en "verkramp". J.H.P. Serfontein bou in sy boek ''Die verkrampte aanslag'' (1970) De Klerk se begrippe verder uit. Diegene binne die [[Nasionale Party]], wat gekant was teen afsonderlike ontwikkeling (en 'n "baasskap"-rassebeleid aangehang het), en ook gekant was teen 'n Suid-Afrikanisme met noue samewerking met die Engelssprekende, maar ook anderskleurige en anderstalige landgenote (en daarteenoor etnosentries Afrikaneridenteitsbewus en isolasionisties is), veranderde sportbeleid en uitruil van swart diplomate, word deur die skrywer (asook die destydse Nasionale Pers-koerante) beskou as ''verkramp''.<ref>Serfontein, J.H.P. 1970. ''Die verkrampte aanslag''. Kaapstad: Human & Rousseau, p. 15</ref> Die sogenaamde verkrampte [[Albert Hertzog|Hertzog]]-groepie, wat verskeie frontorganisasies gestig het om, volgens Serfontein, van binne die N.P.-Party die mag en beeld van Eerste Minister [[John Vorster]] te ondermyn en self die party te beïnvloed, sou later gedwing word om van die N.P. weg te skeur om die [[Herstigte Nasionale Party]] te vorm. Maar waar daar onder die Nasionale Party verkramptes was (maar tog beweeglikheid), beskou Serfontein die [[Verenigde Party]] en [[Progressiewe Party]] asook die Engelse media geheel en al as gestolde monolitiese granietblokke.<ref name="s243">Serfontein, J.H.P. 1970. ''Die verkrampte aanslag''. Kaapstad: Human & Rousseau, p. 243</ref> Nie alleen is daar geen "broedertwis" onder die Engelse koerante te bespeur wat op dinamiese gesonde oop gesprek dui nie, maar eerder wel op verstarde denke ("die totaalindruk is dié van ongeïnteresseerdheid, vaalheid, eenvormigheid, en 'n feitlik dodelike voorafbepaalbaarheid van wat die Engelse pers se standpunt oor 'n bepaalde saak gaan wees [anti-nasionalisties]"),<ref name="s243" /> maar ook die Verenigde Party se 19de-eeuse beleid van leierskap ("blanke leierskap oor 'n onverdeelde Suid-Afrika"<ref>Serfontein, J.H.P. 1970. ''Die verkrampte aanslag''. Kaapstad: Human & Rousseau, p. 247</ref>) stem op 'n druppel water ooreen met die verkrampte Herstigte Nasionale Party se "baasskap"-model.<ref>Serfontein, J.H.P. 1970. ''Die verkrampte aanslag''. Kaapstad: Human & Rousseau, p. 249</ref> 'n Jaarlange poging in 1966 deur 'n spesiale komitee binne die [[Verenigde Party]] om 'n vernuwende rassebeleid op te trek, is eenvoudig deur die leiding van sir [[De Villiers Graaff]] geveto.<ref>Serfontein, J.H.P. 1970. ''Die verkrampte aanslag''. Kaapstad: Human & Rousseau, p. 250</ref> Ook die Progressiewe Party het met die skrywe van ''Die verkrampte aanslag'' (23 Februarie 1970)<ref>Serfontein, J.H.P. 1970. ''Die verkrampte aanslag''. Kaapstad: Human & Rousseau, p. 236</ref> sedert sy stigtingsjaar in 1959 absoluut geen beleidsverandering aangebring nie. Serfontein beskuldig ook die opposisie (met vernaamlik Engelssprekende kiesers) dat, as feitlik geen belangstelling in Afrikanernasionalisme of -politiek in die hede getoon word nie (laat staan nog sy taal), diegene skynbaar nog minder sal weet wat Swart Nasionalisme behels (of hoe om dit met hul Westminster-gees te temper) wat aan die opmars is.<ref>Serfontein, J.H.P. 1970. ''Die verkrampte aanslag''. Kaapstad: Human & Rousseau, p. 254</ref> Serfontein vergelyk in sy slotwoorde die verskil tussen ''verkramp'' en ''verlig'' met die Jodedom:<ref>Serfontein, J.H.P. 1970. ''Die verkrampte aanslag''. Kaapstad: Human & Rousseau, p. 268</ref> {{cquote| Die ghetto-Jood was eeue lank vasgevang in 'n mentaliteit van isolasie, verdediging, vrees, 'n weiering om uitdagings te aanvaar, 'n ontvlugting van die werklikheid - 'n gevangene van "tradisionele" opvattings en taktiek wat nie durf verander nie. Daardie ghetto-Jode is nie alleen geminag nie, maar hul negativisme en vreesbevangenheid het indirek tot hul eie ondergang in Europa bygedra, hoewel daar aan hul inherente moed nie getwyfel kan word nie. Daarteenoor is daar die kibboets-Jood van die dertigerjare van hierdie eeu en daarna. Ook hy word beleër en bedreig. Maar nie vir hom die negatiewe strategie en verstarde benadering van isolasie, vrees en verdediging nie. Nee, die kibboets-Jood het vir die eerste maal die bewondering van die wêreld vir die Jodedom afgedwing. Die kibboets-mentaliteit van aanpassing, uitbeweeg, militêre verdediging met die geweer in die hand, gepaard met geestelike aggressiwiteit, onbevrees vir kontak met ander, van vreeslose selfondersoek, die inisiatief neem in plaas van in die gewaande veiligheid van isolasie verkeer, het die Jood, die moderne Israeliet, gemaak wat hy vandag is: gehaat, gevrees, uitgekryt, miskien 'n bron van irritasie vir die groot moondhede, maar beslis nie langer geminag nie. Hy dwing nou respek af. Die Afrikaner moet in die volgende dekade dieselfde keuse doen. Gaan die ghetto-mentaliteit met sy onderliggende minderwaardigheidskompleks, negatiewe verdediging en isolasionistiese uitkyk die oorhand kry? Dan is die Afrikaner gedoem en alle hoop vir 'n vreedsame oplossing van Suider-Afrika se probleme daarmee heen. Daarteenoor: wen die kibboets-mentaliteit van geestelike krag om onbevrees die wêreld aan te durf, van aanval, van die uitdaging te aanvaar wat die geskiedenis en omstandighede aan ons opgelê het om nieteenstaande geringe getalle ons leiersrol in Afrika en ons invloed op die kontinent te laat geld, van selfvertroue om sonder vrees vir die verlies van identiteit met anderstaliges en anderskleuriges saam te werk en aan hulle die leiding te gee - dan het die Afrikaner en die Suid-Afrikaner 'n kans om hul oorweldigende probleme te bowe te kom. }} De Klerk se broer, oudpres. [[F.W. de Klerk]], het "verligte" politiek tot by sy logiese uiteinde gevoer met die afskaffing van die mees striemende apartheidswette, die ontperking van verbode organisasies en die begin van onderhandelinge wat tot die koms van die demokrasie in Suid-Afrika gelei het. == Bronne == * {{af}} [[Hermann Giliomee|Giliomee, Hermann]] en Mbenga, Bernard (reds.). 2007. ''Nuwe geskiedenis van Suid-Afrika''. Kaapstad: Tafelberg. * {{af}} Richard, Dirk. 1985. ''Moedswillig die uwe. Perspersoonlikhede in die Noorde''. Johannesburg: Perskor. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakel == * [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1997/06/6/11/3.html ''Verligtes en verkramptes steeds met ons''], [[Beeld]], [[6 Junie]] [[1997]] [[Kategorie:Politiek van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Politieke terme]] m5nyle9n6wvyplev0n9ob2cm0cy1toa 0 65169 2913122 2813896 2026-06-22T18:12:20Z Aliwal2012 39067 2913122 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Eilande | naam = Voëleiland | beeld naam = | beeld byskrif = | beeld grootte = | liggingkaart = | inheemse naam = | inheemse naam skakel = | bynaam = | ligging = [[Suid-Afrika]], [[Indiese Oseaan]] | koördinate = {{Koördinate|33|50|S|26|17|O|aansig=inlyn,titel}} | argipel = | totale eilande = | hoofeilande = | oppervlak = 2,4 hektaar | hoogste berg = | hoogte = 9 m | land = Suid-Afrika | land admin afdelingstitel = Provinsie | land admin afdelings = [[Oos-Kaap]] | land admin afdelingstitel 1 = | land admin afdelings 1 = | land admin afdelingstitel 2 = | land admin afdelings 2 = | land hoofstad = | land grootste stad = | land grootste stad bevolking = | land leiertitel = | land leiernaam = | land 1 = | land 1 admin afdelingstitel = | land 1 admin afdelings = | land 1 hoofstad = | land 1 grootste stad = | land 1 grootste stad bevolking = | land 1 leiertitel = | land 1 leiernaam = | land 2 = | land 2 admin afdelingstitel = | land 2 admin afdelings = | land 2 hoofstad = | land 2 grootste stad = | land 2 grootste stad bevolking = | land 2 leiertitel = | land 2 leiernaam = | bevolking = | bevolking as of = | digtheid = | etniese groepe = | addisionele inligting = }} '''Voëleiland''' is 'n [[eiland]] in [[Algoabaai]] in Suid-Afrika. == Ligging == Die [[argipel]] rondom Voëleiland (plaaslik bekend as '''Bird Island''') by 33º 50' 26″ suid en 26º 17' 10″ oos lê aan die oostekant van Algoabaai, 65&nbsp;km oos van [[Port Elizabeth]], 8&nbsp;km van Woody Cape in die distrik van [[Alexandria]] en 40&nbsp;km oos van die [[St. Croix-eilandgroep]]. Die eilande is deel van die [[Addo-olifant- Nasionale Park]]. == Argipel == Saam met Bird Island is daar die eilandjies Seal en Stag en die rotspunte West Rock, Black Rock, North Patch, East Reef en Doddington. Bird Island is die grootste van al die eilandjies in Algoabaai. Dit is 1,9&nbsp;ha groot en sy hoogste punt is maar 9&nbsp;m bo seevlak. Seal lê 360&nbsp;m verder noord en het 'n oppervlakte van net meer as 'n ½ha. Stag is slegs 'n tiende hektaar groot en lê 320&nbsp;m noordwes van Bird Island. == Flora en fauna == Die plantegroei op al die eilandjies is uiters karig. Bird Island is slegs een van die ses broeiplekke in die wêreld van die [[witmalgas]] (''Morus capensis''). Die 200 000 malgasse is die grootste bevolking van hul soort in die wêreld. Daar is meer as 5 000 van die bedreigde Afrika-pikkewyne. Ook tref 'n mens op die eilandjies die [[swartrugmeeu]] (''Larus dominicanus''), [[swarttobie]] (''Haematopus moquini''), [[grysborssterretjie]] (''Sterna vittata'') en die [[Kaapse pelsrob]] (''Arctocephalus pusillus'') aan. In die see rondom die eilande is baie haaie. == Kindermolestering == In Augustus 2018 het die boek "Die seuns van Bird Island" verskyn waarin beweer word dat vooraanstaande Suid-Afrikaners op hierdie eiland by 'n pedofiliesaak betrokke was. == Strandings == In 1755 het die [[Doddington (skip)]] en in 1871 die ''Western Hope'' op Bird Island vergaan. Nou staan daar die [[Voëleiland-vuurtoring]]. Die laaste permanente vuurtoringwagter het die eiland in 1968 verlaat. == Sien ook == * [[Lys van eilande van Suid-Afrika]] == Bibliografie == * Crawford, Robert: Plight of the sea-bird. In: Conserva. Departement van Omgewingsake. Deel 2, nr. 4, Oktober 1987. ISSN 0258-3313 * [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 1. Kaapstad: Nasou, 1970. * www.sa-venues.com {{Gewensde beeld|Oos-Kaap}} [[Kategorie:Bewaringsgebiede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Eilande in Indiese Oseaan]] [[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Oos-Kaap]] [[en:Algoa Bay#Bird Island group]] m2q1tir7g6bz3dn30xijnlto3y9fqls 0 66497 2913109 2912991 2026-06-22T17:08:44Z JMK 649 teksdetails 2913109 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks |name = Halfmens |image = Pachypodium namaquanum00.jpg |image_caption = Groeipunt met winterloof en blomme |status = NT |status_system = IUCN3.1 |taxon = Pachypodium namaquanum |binomial_authority = (Wyley ex [[William Henry Harvey|Harv.]]) [[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]], (1869) |synonyms = * ''Adenium namaquanum'' <small>Wyley ex Harv.<small> |range_map = Phylogeny-of-the-plant-genus-Pachypodium-(Apocynaceae)-peerj-01-70-g001, Pachypodium namaquanum.jpg |range_map_caption = {{legend0|#f0cb63|border=1.5px solid black|&nbsp;verspreiding van ''P. namaquanum''}} }} Die '''halfmens''' (''Pachypodium namaquanum'') is 'n sukkulente, bladwisselende [[boom]] wat [[inheems]] aan die [[Richtersveld]] en suidelike [[Namibië]]<ref>[http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:80709-1 Plants of the World Online]</ref> is. Hulle groei net in droë, rotsagtige halfwoestyngebiede. Die naam is afgelei van die feit dat die boom soos 'n mens lyk wanneer hulle teen die horison afgeëts is of teen die skemerlug gesien word. Die boom is 'n bedreigde [[spesie]] en word streng beskerm. Die boom se FSA-nommer is 649.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Voorkoms == Die boom bestaan uit 'n lang stam van tot 4&nbsp;m met 'n bos [[blaar|blare]] aan die punt. Die boom is gewoonlik takloos maar kan soms kort takke produseer. Die stam is dik by die wortels en loop spits na die bopunt. Vratterige knoppe bedek die stam en aan elke knop se punt is 'n pendoring, oftewel 'n gemodifiseerde stipuul. == Blomme en vrugte == Die blomme is buisvormig en ongeveer 5&nbsp;cm lank. Hulle is rooi binne en geelgroen uitwaarts en word in die middel van die blaarkrans voortgebring, waar die vrugte dan later volg. Die vrugte is klein en word in pare gedra. == Algemeen == 'n Kenmerk van die boom is dat die stam altyd na die noorde wys. Die boom gedy glad nie goed weg van sy natuurlike habitat nie. ==Legende== 'n Groepie [[Namas]] sou glo, om van hul aartsvyande, die Boesmans, te ontvlug, die berge in beweeg het waar hulle in plante verander is om die droogtetoestande te kan weerstaan. Omdat hulle uit die noorde gevlug het, en die gevaar van daardie kant gedreig het, kyk alle halfmense nou nog noord (plaaslik word selfs na hulle as die "noordkykers" verwys). == Galery == <gallery> Lêer:Pachypodium_namaquanum_PICT2653.jpg|Halfmens in die [[Richtersveld]], Suid-Afrika Lêer:Pachypodium_namaquanum_PICT2661.JPG|Blaarroset einde Mei Lêer:Pachypodium_namaquanum_PICT2667.JPG|'n Groepie langs [[Botterboom|botterbome]] en ''[[Euphorbia]]''-struike Lêer:Pachypodium_namaquanum_PICT2669.JPG|Habitus, laatwinter in die Richtersveld </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=983-7 REDLIST Sanbi] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Pachypodium]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 4mak0y611l40n0bwltlum7vovge3ty1 0 67151 2913224 2433780 2026-06-23T09:06:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2913224 wikitext text/x-wiki [[Lêer:afzuigkap.jpg|duimnael|regs|250px|'n Huishoudelike dampkas]] [[Lêer:Blender3D FilmedSmoke.ogv|250px|duimnael|Rekenaaranimasie]] 'n '''Dampkas''' is 'n huishoudelike toestel in die kombuis wat daarvoor sorg dat voedseldampe weggevoer word. Tot in die 1970's word dampkaste bykans slegs in die werksomgewings geïnstalleer: [[laboratorium]]s, kombuise van groot instellings, [[restaurant]]e, sopkombuise en nywerheidskombuise. In die kombuise van huishoudings vind die wegvoer van voedseldampe met 'n eenvoudige ventilator in 'n gat in die plafon of in die muur plaas. Dampkaste vind eers in stede byval by groot instellings voordat dit by hoë- en middelinkomstegroepe se wonings geïnstalleer word. Tans is dampkaste steeds nie 'n algemene gesig in [[Suid-Afrika]] of [[Namibië]] nie. Daar is verskillende soorte dampkaste: * met of sonder 'n motortjie * hersirkulering of afvoer van lug * gemonteerde of ingeboude model * gekoppel aan ventilasietegnieke van kombuise in nuwe wonings (byvoorbeeld meganiese ventilasie of hitteterugwinstelsels). Byna alle modelle het beligting en die sterkte van die afsuig is beheerbaar. In die eerste modelle is [[vilt]] gebruik om die lug te suiwer; hierdie materiaal moes oor 'n bepaalde tyd vervang word. In moderne modelle is daar vaste filters wat gemaklik uitgehaal en in die skottelgoedwasser gereinig kan word. In goedkoop dampkaste word dikwels nog die ouderwetse vilt gebruik. By die installering van 'n dampkas is daar 'n aantal reëls waarop gelet moet word. So moet die dampkas groter wees as die kookoppervlak. Ook moet daar 'n klein ruimte wees tussen die stoof-/kookplaat en die dampkas. Hierdie afstand kan per handelsmerk en tipe toestel verskil waar die afstand afhanklik is van die dampkas se materiaal en die tipe stoof-/kookplaas. As riglyn word 'n minimumafstand van 65 sentimeter by gasstoofplate en 60 sentimeter by elektriese stoofplate verlang.<ref>[http://www.keukens.be/informatie/infopagina.aspx?ID=498 Keukens.be] Plaatsing afzuigkappen op keukens.be</ref><ref>http://www.consumentenbond.nl/test/woning_huishouden/keuken/afzuigkap/tips_afzuigkappen/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090223193046/http://www.consumentenbond.nl/test/woning_huishouden/keuken/afzuigkap/tips_afzuigkappen/ |date=23 Februarie 2009 }} Consumentenbond over afzuigkappen</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Huishoudelike toestelle]] j6dujb6auxv1xrjilwniq3ipg48620a 0 70215 2913289 2887929 2026-06-23T11:36:20Z Thermofan 22693 /* 2017 */ Maak skakel reg 2913289 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dawid Minnaar as Eugène Marais.jpg|duimnael|200px|regs|[[Dawid Minnaar]] as [[Eugène Marais]] in ''[[Die Wonderwerker]]''.]] [[Lêer:South African Film Cases-001.jpg|duimnael|200px|''[[Pens en Pootjies]]'' en ander Suid-Afrikaanse films.]] {{TOCregs}} Hierdie artikel is ’n '''lys van [[Afrikaans]]e [[rolprent]]e''' volgens jaar. == 1916 == * ''[[De Voortrekkers]]'' (eerste Afrikaanse rolprent) == 1931 == *''[[Moedertjie]]'' (eerste vollengte-rolprent met Afrikaanse dialoog) * [[Sarie Marais (1931)|''Sarie Marais'']], musiekblyspel (eerste Suid-Afrikaanse rolprente met klank) == 1933 == * ''[[’n Dogter van die veld]]'' == 1938 == * ''[[Die bou van ’n nasie]]'', dokumentêr (tweede rolprent met Afrikaanse dialoog) == 1942 == * ''[[Newels oor Mont-Aux-Sources]]'' * ''[[Ons staan ’n dag oor]]'' * ''[[Lig van ’n eeu]]'', dokumentêr == 1944 == * ''[[Donker spore]]'', drama == 1946 == *''[[Geboortegrond]]'', drama * ''[[Die wildsboudjie]]'', komedie * ''[[Die skerpioen]]'', drama * ''[[Pinkie se erfenis]]'', drama == 1947 == * ''[[Die pantoffelregering]]'', komedie * ''[[Simon Beyers]]'', drama == 1948 == * ''[[Die kaskenades van Dr. Kwak]]'', komedie == 1949 == * [[Sarie Marais (1949)|''Sarie Marais'']], drama * ''[[Kom saam vanaand]]'', musiekblyspel (die eerste musiekblyspel in Afrikaans) * ''[[Oom Piet se plaas]]'' == 1950 == * ''[[Hier’s ons weer]]'', komedie == 1951 == * ''[[Alles sal regkom]]'', komedie * ''[[Daar doer in die bosveld]]'', komedie (Suid-Afrika se eerste kleurfilm) == 1952 == * [[Altyd in my drome (rolprent)|''Altyd in my drome'']], musiekblyspele == 1953 == *''[[Inspan]]'', avontuur en drama * ''[[Hans die skipper]]'', drama *''[[Vyftig-vyftig]]'', komedie (ook ''50/50'', ''Vyftig/Fifty'' of ''Fifty-Fifty'' genoem) == 1954 == * ''[[’n Plan is ’n boerdery]]'', romantiese komedie * ''[[Daar doer in die stad]]'', drama en komedie * ''[[Vadertjie Langbeen]]'', drama * ''[[Die leeu van Punda Maria]]'' == 1955 == *''[[Matieland!]]'', romantiese komedie * ''[[Geld soos bossies]]'', komedie (eerste Suid-Afrikaanse film wat vir oorsese verspreiding verkoop is). * ''[[Wanneer die masker val]]'' == 1956 == * [[Paul Krüger (rolprent)|''Paul Krüger'']], biografie, oorlogdrama * ''[[Die groot wit voël]]'' == 1957 == * ''[[Dis lekker om te lewe]]'', komedie * ''[[Donker Afrika]]'', komedie == 1958 == * ''[[Fratse in die vloot]]'', komedie * ''[[Die bosvelder]]'', komedie * ''[[Die goddelose stad]]'', drama * ''[[Die sewende horison]]'' == 1959 == * ''[[Piet se tante]]'', komedie * ''[[Nooi van my hart]]'' komedie, romantiese drama en musiekblyspel * ''[[Die wildeboere]]'', komedie *''[[Satanskoraal]]'' * ''[[Ek sal opstaan]]'' * ''[[Siekspens se droom]]'' == 1960 == * ''[[Oupa en die plaasnooientjie]]'', romantiese komedie en drama * ''[[Die jagters]]'', drama * ''[[Die vlugteling]]'', drama * ''[[Hou die blinkkant bo]]'', komedie * ''[[Kyk na die sterre]]'', drama * ''[[Rip van Wyk]]'', komedie/ fantasie * ''[[Die bloedrooi papawer]]'' == 1961 == * ''[[Boerboel de Wet]]'', komedie * ''[[Doodkry is min]]'', politieke drama * ''[[En die vonke spat]]'', komedie * ''[[Die Bubbles Schroeder storie]]'', misdaad * ''[[Hans en die rooinek]]'', komedie * ''[[Die hele dorp weet]]'', drama * ''[[Moord in Kompartement 1001E]]'', misdaad *''[[Basie]]'', drama * ''[[Gevaarlike reis]]'' * ''[[Skadu’s van gister]]'' * ''[[Spore in die modder]]'' == 1962 == * ''[[Lord oom Piet]]'', komedie (tweetalig - Engels en Afrikaans) * ''[[Voor sononder]]'', “Western” * ''[[Tom, Dirk en Herrie]]'', komedie * ''[[As ons twee eers getroud is]]'', komedie * ''[[Die tweede slaapkamer]]'', komedie * ''[[Stropers van die Laeveld]]'', aksie * ''[[Jy’s lieflik vanaand]]'', musiekblyspel * ''[[Die skelm van die Limpopo]]'', drama * ''[[Gevaarlike spel]]'', drama * ''[[Man in die Donker]]'' * ''[[Die geheim van onderplaas]]'' == 1963 == * ''[[Huis op horings]]'', komedie * ''[[Gee my jou hand]]'', drama * ''[[Die reën kom weer]]'', drama * ''[[Ruiter in die nag]]'' * ''[[Kimberley Jim]]'' == 1964 == * ''[[Piet my Niggie]]'', komedie *''[[Dingaka]]'' * ''[[Die wonderwêreld van Kammie Kamfer]]'', komedie == 1965 == *''[[Debbie]]'', drama * ''[[Die voortreflike familie Smit]]'', drama * ''[[King Hendrik]]'' == 1966 == * [[Die Kavaliers (rolprent)|''Die Kavaliers'']], aksie == 1967 == * ''[[Die Krugermiljoene]]'', aksie, oorlog en musiekblyspele * ''[[Hoor my lied]]'', musiekblyspele * ''[[Die professor en die prikkelpop]]'', komedie * ''[[Die jakkals van Tula Metsi]]'' * ''[[In die lente van ons liefde]]'' *''[[Bennie-Boet]]'' == 1968 == * ''[[Jy is my liefling]]'', musiekblyspel * ''[[Die kandidaat]]'', drama * ''[[Majuba: Heuwel van Duiwe]]'', oorlogsdrama * ''[[Oupa for sale]]'', komedie * ''[[Dr. Kalie]]'', drama * [[Raka (rolprent)|''Raka'']] * ''[[Twee broeders ry saam]]'' == 1969 == * [[Katrina (rolprent)|''Katrina'']], romantiese drama * ''[[Stadig oor die klippe]]'', komedie * ''[[Geheim van Nantes]]'', romantiese komedie * ''[[Die vervlakste tweeling]]'', komedie * ''[[Vrolike Vrydag]]'', komedie *''[[Dirkie]]'', avontuur * [[Staal Burger]] * ''[[Danie Bosman]]'' (ook ''Die Danie Bosman-storie'' genoem) == 1970 == * ''[[Jannie totsiens]]'', misterie *''[[Vicki]]'', romantiese drama * ''[[Lied in my hart]]'', musiekblyspel * ''[[Onwettige huwelik]]'', komedie * ''[[Hulda Versteegh, M.D.]]'', romantiese drama * ''[[Sien jou môre]]'', drama * ''[[Die drie Van der Merwes]]'', komedie * ''[[Sieraad uit as]]'' == 1971 == * ''[[Pappa Lap]]'', drama * ''[[Die erfgenaam]]'', drama * ''[[Die banneling]]'', aksie *''[[Breekpunt]]'', drama *''[[Lindie]]'', drama * ''[[Die lewe sonder jou]]'' *''[[ZEBRA]]'' *''[[Sononder]]'' == 1972 == * ''[[Lokval in Venesië]]'', musiekblyspel * ''[[Vlug van die seemeeu]]'', drama *''[[Pikkie]]'', drama * ''[[My broer se bril]]'', riller * ''[[Die marmerpoel]]'', romantiese drama * ''[[Die wildtemmer]]'', drama * ''[[Liefde vir Lelik]]'', drama * ''[[Kaptein Caprivi]]'', aksie *''[[Salomien]]'', drama * ''[[K9 Baaspatrolliehond]]'', drama * ''[[Man van buite]]'' * ''[[Die skat van Issie]]'' *''[[Sperrgebiet]]'' * ''[[Boemerang 11:15]]'' == 1973 == * [[Siener in die suburbs (1973)|''Siener in die suburbs'']], drama * ''[[Môre, môre]]'', romantiese drama * ''[[Snip en Rissiepit]]'', romantiese drama * ''[[Die bankrower]]'', aksie * [[Die Voortrekkers (rolprent)|''Die Voortrekkers'']], oorlog en geskiedenis * ''[[Insident op Paradysstrand]]'', drama * ''[[Die wit sluier]]'', drama * [[Afspraak in die Kalahari|''<u>Afspraak in die Kalahari</u>'']], drama * ''[[Groetnis vir die Eerste Minister]]'', drama * ''[[Aanslag op Kariba]]'', aksie * ''[[Seun van die wildtemmer]]'', drama * ''[[Die spook van Donkergat]]'', komedie * ''[[Boesman en Lena]]'' * ''[[Jamie 21]]'' * ''[[Met moed, durf en bloed]]'', drama * ''[[Siener in die suburbs (rolprent)|Siener in die suburbs]]'' == 1974 == * ''[[Die sersant en die Tigermoth]]'', komedie * ''[[Ongewenste vreemdeling]]'', romantiese drama * ''[[Babbelkous en bruidegom]]'', komedie * ''[[Sonneblom uit Parys]]'', drama *''[[Geluksdal]]'', drama * ''[[Tant Ralie se losieshuis]]'' * ''[[Met liefde van Adéle]]'', drama * ''[[Pens en pootjies]]'', komedie * ''[[Skadu’s van gister]]'', drama * ''[[Dans van die flamink]]'', avontuur * [[Boland (rolprent)|''Boland'']], komedie * ''[[Suster Theresa]]'', drama * ''[[Die kwikstertjie]]'', drama * ''[[Die afspraak]]'' * ''[[Vang vir my ’n droom]]'' * ''[[Dooie duikers deel nie]]'' * ''[[Vrou uit die nag]]'' * ''[[Vreemde wêreld]]'' * ''[[Voortvlugtige spioen]]'' == 1975 == * ''[[Eendag op ’n reëndag]]'', romantiese drama * ''[[Die square]]'', komiese drama * ''[[Ter wille van Christine]]'', drama *''[[Somer]]'', drama * ''[[Troudag van Tant Ralie]]'' * ''[[My Liedjie van Verlange]]'', drama * ''[[Jakkalsdraai se mense]]'', drama *''[[Trompie]]'', komedie * ''[[Liefste Veertjie]]'', komedie * ''[[Ma skryf matriek]]'', komedie *''[[Soekie]]'', drama * ''[[Olie Kolonie]]'', komedie *''[[Spoor]]'' *''[[Sara]]'' * ''[[Lelik is my offer]]'' * ''[[Seuns van die wolke]]'' * ''[[Ses soldate]]'' * ''[[Mirage eskader]]'' * ''[[Gebroke kontrak]]'' * ''[[Wat maak oom Kalie daar?]]'' *''[[Kniediep]]'' * ''[[Daan en Doors oppie dieggins]]'' * ''[[My naam is Dingetjie]]'' == 1976 == * ''[[Daar kom tant Alie]]'', komedie * ''[[Liefste Madelein]]'', drama * ''[[Die vlindervanger]]'' * ''[[’n Beeld vir Jeannie]]'', drama * ''[[Die ridder van die grootpad]]'', drama * ''[[Die rebel]]'', aksie * ''[[’n Sondag in September]]'', drama * ''[[Haak Vrystaat]]'', komedie * [[Springbok (rolprent)|''Springbok'']], drama * ''[[Vergeet my nie]]'', romantiese drama en musiekblyspel *''[[Glenda]]'' * ''[[Hank, Hennery en Vriend]]'' * ''[[Erfgoed is sterfgoed]]'' * ''[[Funny people]]'' == 1977 == * [[Lag met Wena: ’n Afrikaanse Filmkonsert|''Lag met Wena'']], komedie * ''[[Netnou hoor die kinders]]'', gruwelrolprent * ''[[Kootjie Emmer]]'', komedie * ''[[Dingetjie en Idi]]'', komedie * ''[[Kom tot rus]]'', komedie * ''[[Die winter van 14 Julie]]'', drama * ''[[Terug na Thaba]]'' *''[[Mooimeisiesfontein]]'' * ''[[En die dag ontwaak]]'' == 1978 == * ''[[Witblits en peach brandy]]'', komiese drama * ''[[Die Spaanse vlieg]]'', komedie * ''[[Dit was Aand en dit was Môre]]'' * ''[[’n Seder val in Waterkloof]]'', drama * ''[[Dr. Marius Hugo]]'', romatiese drama *''[[Sonja]]'', drama * ''[[Diamant en die dief]]'', komedie * ''[[Liefde wat louter]]'' * ''[[Iemand soos jy]]'' *''[[Nicolene]]'' * ''[[Die Vyfde Seisoen]]'' * ''[[Weerskant die nag]]'', komedie == 1979 == * ''[[Pretoria o Pretoria!]]'', drama en komedie * ''[[’n Plekkie in die son]]'', drama * ''[[Wat jy saai]]'', drama * ''[[Elsa se geheim]]'', drama * ''[[Grensbasis 13]]'', drama en oorlog * ''[[Die eensame vlug]]'', drama * ''[[Charlie word ’n ster]]'' *''[[Herfsland]]'' == 1980 == *''[[Rienie]]'', drama * [[Sing vir die harlekyn (rolprent)|''Sing vir die harlekyn'']], musiekblyspel * ''[[April 1980]]'' * ''[[Beloftes van môre]]'', drama == 1981 == * ''[[Blink Stefaans]]'', ligte romantiese komedie * ''[[Nommer asseblief]]'', drama * ''[[Kiepie en Kandas]]'', romantiese komedie == 1982 == * ''[[Verkeerde nommer]]'', komedie == 1983 == * ''[[Geel Trui vir 'n Wenner]]'', drama *''[[Wolhaarstories]]'', komedie == 1984 == * ''[[Broer Matie]]'', drama * ''[[Boetie gaan border toe]]'', komedie * ''[[Die groen faktor]]'', komedie *''[[Skollie]]'', drama * ''[[Tawwe Tienies]]'', komedie == 1985 == * ''[[Bosveld Hotel (die moewie)]]'', komedie * ''[[Vyfster: die slot]]'', drama * ''[[Wie laaste lag]]'', komedie * ''[[Eendag vir altyd]]'', drama, misdaad, gruwel * ''[[Van der Merwe P.I.]]'' *''[[Mamza]]'' * ''[[Boetie op manoeuvres]]'' == 1986 == * ''[[Liewe hemel, Genis!]]'', komedie * ''[[Dada en die flower]]'', romantiese komedie * ''[[Nag van vrees]]'', riller *''[[Tojan]]'' * ''[[You Must Be Joking! (1986 film)|You Must Be Joking!]]'' == 1987 == * ''[[Die posman]]'' * ''[[’n Wêreld sonder grense]]'' *''[[Kampus]]'' == 1988 == * [[Fiela se kind (rolprent)|''Fiela se kind'']], drama == 1990 == * ''[[Tolla is tops]]'', komedie * ''[[Agter elke man]]'', drama == 1991 == * ''[[Nag van die 19de]]'' == 1992 == * [[Die storie van Klara Viljee (rolprent)|''Die storie van Klara Viljee'']], drama * ''[[Orkney snork nie! (die moewie) (Dis lekker by die see)]]'', komedie * ''[[’n Pot vol winter]]'', tienerdrama == 1993 == * ''[[Orkney snork nie! 2 (nog ’n moewie)]]'', komedie * ''[[Die Prince van Pretoria]]'', komedie == 1994 == * ''[[Lipstiek Dipstiek]]'', komedie * ''[[Kalahari Harry]]'' == 1997 == * ''[[Kaalgat tussen die daisies]]'', komedie == 1998 == * [[Paljas (rolprent)|''Paljas'']], drama == 2000 == == 2001 == *''[[Lyklollery]]'', komedie == 2003 == *''[[Proteus]]'' * [[Stander (rolprent)|''Stander'']], drama (dialoog meestal in Engels met dele in Afrikaans) == 2004 == *''[[Skilpoppe]]'' == 2006 == == 2007 == * [[Poena is koning (rolprent)|''Poena is koning'']], komedie * [[Meisie (rolprent)|''Meisie'']], drama * [[Ouma se slim kind (rolprent)|''Ouma se slim kind'']], drama == 2008 == * [[Bakgat! (rolprent)|''Bakgat!'']], komedie * ''[[Vaatjie sien sy gat]]'', komedie * [[Triomf (rolprent)|''Triomf'']] == 2009 == * ''[[Karate Kallie]]'', romantiese komedie * ''[[Hond se dinges]]'', komedie * [[Fokofpolisiekar (rolprent)|''Fokofpolisiekar'']] * [[Getroud met rugby (rolprent)|''Getroud met rugby'']], drama == 2010 == * ''[[Liefling (die movie)]]'', musiekblyspel * ''[[Die ongelooflike avonture van Hanna Hoekom]]'', drama * ''[[Susanna van Biljon]]'', musiekblyspel * ''[[Bakgat 2!]]'', komedie * ''[[Egoli: Afrikaners is plesierig]]'', drama * [[Henley-on-Klip (rolprent)|''Henley-on-Klip'']], dokumentêr *''[[Jakhalsdans]]'', romantiese drama * [[Skoonheid (rolprent)|''Skoonheid'']], dramakunsfilm == 2011 == *''[[Roepman]]'', drama *''[[Superhelde]]'', komedie * [[Platteland (rolprent)|''Platteland'']], drama en musiekblyspel * ''[[’n Saak van geloof]]'', geestelike drama *''[[Hoofmeisie]]'', komedie * ''[[Ek joke net!]]'', komedie * ''[[Stoute boudjies]]'', komedie == 2012 == *''[[Pretville]]'', musiekblyspel * [[Stilte (rolprent)|''Stilte'']], drama * ''[[Wolwedans in die skemer]]'', riller * ''[[Die wonderwerker]]'', drama *''[[Semi-soet]]'', romantiese komedie *''[[Malhuis]]'', riller vind-video * ''[[Ek lief jou]]'', romantiese komedie * ''[[Fanie Fourie’s lobola]]'' *''[[Verraaiers]]'', oorlogsdrama * [[Orania (dokumentêr)|''Orania'']], dokumentêr == 2013 == * [[Klein Karoo (rolprent)|''Klein Karoo'']], romantiese komedie * ''[[100 meter leeuloop]]'', komedie * ''[[Lien se lankstaanskoene]]'', romantiese drama * ''[[Die laaste tango]]'', gruwelprent *''[[Babalas]]'', komedie * ''[[Jimmy in pienk]]'', komedie * ''[[Musiek vir die agtergrond]]'', drama * ''[[As jy sing]]'', musiekblyspel * ''[[Die ballade van Robbie de Wee]]'', drama, riller * [[Stuur groete aan Mannetjies Roux (rolprent)|''Stuur groete aan Mannetjies Roux'']], drama * [[Molly & Wors (rolprent)|''Molly & Wors'']], komedie * ''[[Bakgat tot die mag 3]]'', komedie * ''[[Ek joke net 2]]'', komedie * ''[[Alles wat mal is]]'', komedie *''[[Hartsbegeertes]]'' == 2014 == * ''[[Faan se trein]]'', drama * [[Knysna (rolprent)|''Knysna'']], romantiese komedie * ''[[Pad na jou hart]]'', romantiese komedie * ''[[Vrou Soek Boer]]'', romantiese komedie * ''[[Agent 2000]]'', avontuurrolprent * ''[[Die windpomp]]'', komedie-drama, fantasie * ''[[Die spook van Uniondale]]'', romantiese drama * ''[[Konfetti]]'', romantiese komedie * [[Suurlemoen (rolprent)|''Suurlemoen'']], tienerdrama * ''[[Leading lady]]'', romantiese komedie == 2015 == * ''[[Strikdas]]'' * ''[[Ballade vir ’n enkeling]]'' * [[Mooirivier (rolprent)|''Mooirivier'']] * ''[[French Toast]]'' * ''[[Somer son]]'' * [[Seun (rolprent)|''Seun'']] * ''[[Die pro]]'' * ''[[Treurgrond]]'' * [[Abraham (rolprent)|''Abraham'']] * ''[[Hollywood in my huis]]'' * [[Dis ek, Anna (rolprent)|''Dis ek, Anna'']] * ''[[Trouvoete]]'' * ''[[’n Man soos my pa]]''<ref>{{cite web |url=http://maroelamedia.co.za/blog/vermaak/flieks/video-n-man-soos-my-pa/ |title=’n Man soos my pa |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20151108124906/http://maroelamedia.co.za/blog/vermaak/flieks/video-n-man-soos-my-pa/ |archive-date= 8 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 5 November 2015 }}</ref> * ''[[Glory game: the Joost van der Westhuizen story]]'' * [[Suiderkruis (rolprent)|''Suiderkruis'']] * ''[[Rowwe diamante]]'' * ''[[Sewentig x 7]]'' == 2016 == * ''[[’n Pawpaw vir my darling]]'' * ''[[Eintlik nogal baie]]'' * ''[[Vir altyd]]''<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2015/06/17/SK/8/wdv_2015_uitreikings_julie_desember_32_0_171422596.html |title=De Vries, Willem. 2015. Vooruitsig van talle Afrikaanse boeke vanjaar. ''Die Burger'', 17 Junie:8 |access-date= 2 Augustus 2015 |archive-date=16 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016170221/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2015/06/17/SK/8/wdv_2015_uitreikings_julie_desember_32_0_171422596.html |url-status=dead }}</ref> * ''[[Modder en bloed]]'' * [[Sink (rolprent)|''Sink'']] * ''[[Uitvlucht]]'' * ''[[Twee grade van moord]]'' * ''[[Die ontwaking]]''<ref>Liebenberg, J. 2015. Ligte, kamera, géén aksie! ''Taalgenoot'', Somer-uitgawe, bl. 28-29: ''Dalk hou'' Die ontwaking'', gegrond op ''Abel se ontwaking'', die eerste roman in Chris Karsten se ''Abel Lotz''-trilogie, die sleutel. Dié grufliek, waarvan Johnny Breedt die regisseur is, word na verwagting later in 2015 uitgereik.''</ref> * ''[[Sonskyn beperk]]'' * ''[[Free State]]'' * ''[[Noem my Skollie]]'' * ''[[Dis koue kos, skat]]'' * ''[[Verskietende ster]]'' * ''[[Mignon “Mossie” van Wyk]]'' * ''[[Sy klink soos lente]]'' * ''[[Jou Romeo]]'' * ''[[Vir die voëls]]'', romantiese drama == 2017 == *''[[Nul is nie niks nie]]'' *''[[Die rebellie van Lafras Verwey]]'' (herverwerking) *''[[Droomdag]]'' * ''[[Hoener met die rooi skoene]]'' *''[[Jagveld]]'' *''[[Kampterrein]]'' *''[[Tess]]'' *''[[Vaselinetjie]]'' *''[[Johnny is nie dood nie]]'' *''[[Krotoa Film]]'' *''[[Liewe Kersfeesvader]]'' *''[[Vuil Wasgoed]]'' *''[[Van der Merwe (rolprent)|Van der Merwe]]'' == 2018 == *''Raaiselkind'' *''Meerkat Maantuig'' *''Susters'' *''Wonderlus'' *''Nommer 37'' *''Thys & Trix'' *''[[Stroomop]]'' *''[[Ellen: Die storie van Ellen Pakkies]]'' *''[[Stroop (rolprent)]]'', dokumentêr == 2019 == * ''[[Dies Irae]]'' * [[Die verhaal van Racheltjie de Beer (rolprent)|''Die verhaal van Racheltjie de Beer'']] *''Fiela se kind'' (herverwerking) == 2020 == * ''[[Kingdoms of fire, ice and fairytales]]'' == 2021 == *''Kaalgat Karel'' == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.imdb.com/language/af Rolprente met Afrikaanse dialoog op IMdb.com] * [https://www.imdb.com/list/ls542571485/ Lys van Afrikaanse films op IMDB] * [https://afrikaansefilms.com/flieks/ Lys van Afrikaanse Flieks op afrikaansefilms.com] * [https://data.mendeley.com/datasets/mzsc9c4yk5/1 Datastel van die Afrikaanse filmbedryf] [[Kategorie:Afrikaanse rolprente| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Afrikaanse rolprente]] 7zwuo52yf2l9c7ylt9uhpv3wld9xyvv 0 74738 2913269 2911278 2026-06-23T10:15:42Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Flag_of_Peru_(state).svg" met "War_flag_of_Peru.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is not the State flag, this is the war flag [h 2913269 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Peru | Artikel = | Beeld = Flag of Peru.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = | Ander_byname = | Gebruik = 010011 | Simbool = {{FIAV|variant}} | Verhouding = 2:3 | Goedgekeur_op = [[25 Februarie]] [[1825]]<ref name="FOTW-Peru">{{en}} {{cite web |publisher=Flags of the World |date=2006 |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/pe.html |title=Peru |accessdate=7 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000301151038/http://www.crwflags.com/fotw/flags/pe.html |archive-date= 1 Maart 2000 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | Ontwerp = Drie ewe breë vertikale bane in rooi, wit en rooi. | Ontwerper = | Beeld2 = War flag of Peru.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 010011 | Simbool2 = {{FIAV|variant}} | Verhouding2 = 2:3 | Goedgekeur_op2= | Ontwerp2 = Drie ewe breë vertikale bane in rooi, wit en rooi met die land se wapenskild in die middel van die wit baan. | Ontwerper2 = | Beeld3 = State flag of Peru.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 001000 | Simbool3 = | Verhouding3 = 2:3 | Goedgekeur_op3= | Ontwerp3 = Drie ewe breë vertikale bane in rooi, wit en rooi met die land se wapenskild in die middel van die wit baan. | Ontwerper3 = | Beeld4 = Naval Jack of Peru.svg | Beeldgrootte4 = 210px | Geen_grens4 = | Bynaam4 = {{es}} ''Bandera de proa''<br />{{af}} ''Boogvlag'' | Ander_byname4 = | Gebruik4 = 000001 | Simbool4 = | Verhouding4 = 1:1 | Goedgekeur_op4= | Ontwerp4 = ’n Rooi vierkant met ’n wit vierkant in die middel wat die wapen (''Escudo de Armas'') in die sentrum dra. | Ontwerper4 = }} Die '''nasionale vlag van [[Peru]]''' is op [[25 Februarie]] [[1825]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon drie ewe breë vertikale bane van links na regs in rooi, wit en rooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.congreso.gob.pe/Docs/files/CONSTITUTION_27_11_2012_ENG.pdf |title=Political Constitution of Peru |date=29 Desember 1993 |access-date=7 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221174731/http://www.congreso.gob.pe/Docs/files/CONSTITUTION_27_11_2012_ENG.pdf |archive-date=21 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ’n Variant van die staatsvlag en staats- en vlootvaandel bevat ’n variant van die land se wapenskild in die middel van die wit baan. Die oorlogsvlag vertoon ’n ander variant van die land se wapenskild in die middel van die wit baan. Vlagdag in Peru word op 7 Junie gevier, die herdenking van die Slag van Arica. == Ontwerp en simboliek == === Betekenis van die kleure === Rooi verteenwoordig die bloed wat op pad na onafhanklikheid gevloei het. Wit verteenwoordig suiwerheid en vrede. === Kleure === [[Lêer:Bandera Peruana Flag of Peru.png|duimnael|links|Wapperende burgerlike vlag van Peru]] [[Lêer:War Flag of Peru.jpg|duimnael|links|Wapperende staatsvlag van Peru]] Die kleurskema word hieronder gelys: {| class="wikitable" style="text-align:center; ! [[Lêer:Flag of Peru.svg|30px]] !! style="background-color:#D91023"|<span style="color:white;">Rooi !! style="background-color:#FFFFFF"|Wit |- | '''[[RGB-kleurmodel|RGB]]''' || 217-16-35 || 255-255-255 |- | '''[[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]]''' || #D91023 || #FFFFFF |- | '''CMYK''' || 0, 93, 84, 15 || 0, 0, 1, 0 |- | '''Pantone''' ||485 C || White |} === Ontwerp === <center>[[Lêer:Flag of Peru (specification).svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> == Geskiedenis == === Voorgestelde vlag van 1820 === Gedurende die Onderkoninkryk Peru is die koloniale Spaanse vlag oor Peru vertoon. In 1820, gedurende die onafhanklikheidstryd het generaal William Miller, ’n Brit van geboorte, die eerste vlag wat die opkomende land verteenwoordig het, in [[Tacna]] gehys. Die oorspronklike vlag is verlore maar dit is beskryf as vlootblou met is goue son in die middel (wat waarskynlik die [[Inti]] sou voorstel). === Vlag van 1820 === Die eerste vlag van die Republiek van Peru is deur generaal [[José de San Martín]] geskep en amptelik op 21 Oktober 1820 verorden. Dit is in vier driehoeke verdeel met die boonste en onderste driehoek in wit en die ander twee in rooi. In die middel was ’n ovaalvormige lourierkrans met ’n opkomende son agter die berge aan die see, daarin. Die simboliek van die vlag se kleure is onseker maar volgens die Peruaanse skrywer [[Abraham Valdelomar]] is San Martín, na sy aankoms aan die kus by Pisco, geïnspireer deur die kleure van die ''parihuanas'' (rooi en wit [[flamink]]e). Geskiedkundiges van die vroeë Peruaanse Republiek gee ’n ander verklaring, naamlik dat San Martín die rooi van die [[vlag van Chili]] gekry het en die wit van die [[vlag van Argentinië]] en hy het op dié manier herkoms van die vryheidsvegters erken.<ref name="Soldán1868">{{es}} {{cite book |author=Mariano Felipe Paz Soldán |title=Geskiedenis van Peru se onafhanklikheid |url=https://books.google.de/books?id=6LICAAAAYAAJ&pg=PA75&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |accessdate=7 Mei 2020 |year=1868 |pages=75– }}</ref> Jorge Fernández Stoll reken dat San Martín in 1820 ten gunste was van ’n grondwetlike monargie en het hy daarom besluit op die monargale simbole en kleure: Kastilië het die rooi en wit kleure vir ’n lang tydperk gebruik, die ou vlag van die onderkoninkryk, die Boergondiese Kruisvlag, was wit en rooi en die vlag se diagonale lyne word weerspieël in die kruisontwerp, die rooi kleur was die koninklike simbool van die ''mascaipacha'' van die Inca-konings en van die vaandel van die Koning van Spanje op daardie tydstip.<ref name="stoll">{{es}} Jorge Fernández Stoll. "Los orígenes de la bandera", Lima, Sociedad Bolivariana de Lima, 1953</ref> Die vlag is egter nie so maklik aanvaar nie as gevolg van die ingewikkelde samestelling en met die gebrek aan gestandaardiseerde maateenhede in daardie tyd was ’n driehoekige vlagontwerp moeilik om te maak. === Vlag van Maart 1822 === In Maart 1822 het [[José Bernardo de Tagle]], markies van Torre Tagle en Opperafgevaardigde van die Republiek, wat San Martín tydelik vervang het terwyl die laasgenoemde na [[Guayaquil]] gereis het, ’n nuwe ontwerp vir die vlag verorden. Dit het bestaan uit drie horisontale bane van rooi-wit-rooi en ’n goue [[Meison]] in die middel, soortgelyk aan die vlag van Argentinië. Hierdie wysiging is volgens Torre Tagle regverdig deur onder meer die ongerief van die vervaardiging van die vorige weergawe. ’n Probleem het egter op die slagvelde ontstaan: die ooreenkoms met die [[vlag van Spanje]] op ’n afstand, het die onderskeiding tussen die weermagte moeilik gemaak. Dit het gelei tot die ontwerp van nog ’n nuwe vlag. === Vlag van Mei 1822–1825 === Op 31 Mei 1822 het Torre Tagle weer die vlag se ontwerp verander. Die nuwe weergawe het bestaan uit drie vertikale bane in rooi-wit-rooi met ’n goue son, verteenwoordigend van die [[Inti]], in die middel. === Vlag van 1825–1850 === Op 25 Februarie 1825, gedurende die administrasie van [[Simón Bolívar]], het die vlag weer verander. === Vlae van die Peru-Boliviaanse Konfederasie-era, 1836–1839 === Van 1836 tot 1839 is Peru tydelik ontbind in die Republieke van [[Republiek van Suid-Peru|Suid-Peru]] en [[Republiek van Noord-Peru|Noord-Peru]] wat by [[Bolivië]] aangesluit het om die [[Peru-Boliviaanse Konfederasie]] te vorm. Die Suide het eerste gevorm en dus ’n nuwe vlag aangeneem: ’n rooi vertikale baan aan die vlagpaalkant met ’n goue son en vier klein sterre daarbo (wat Arequipa, Ayacucho, Cuzco en Puno, die vier provinsies van die republiek, verteenwoordig het), en op die wapperkant twee gelyke horisontale bane in groen (bo) en wit (onder). Die Noorde het die geldeenheid en alle simbole van die ontbinde Peru, insluitend die vlag, behou. Die vlag van die Peru-Boliviaanse Konfederasie het van links na regs en gehel teen verskillende hoeke, die wapenskilde van Bolivië, Suid- en Noord-Peru bevat op ’n rooi agtergrond, versier met ’n lourierkrans. Na die ontbinding van die Konfederasie is die ou Republiek van Peru weer herstel na wat dit was voor die ontbinding. Die nasionale simbole is ook herstel. === Vlag van 1950 === In 1950 het generaal Odría die nasionale vlag gewysig na sy huidige ontwerp deur die wapenskild van die burgerlike vlag te verwyder omdat dit ''de facto'' gebruik is en makliker was om te maak. Die nasionale vaandel en oorlogsvlag is geskep vir eksklusiewe gebruike, elk met ’n variant van die wapenskild wat ook effens verander is. Dit is vandag nog die amptelike vlae. <center><gallery> Lêer:Flag of Tacna Regiment (1820 proposal).svg| {{FIAV|proposal}} Vlag wat waarskynlik deur generaal Miller in Oktober 1820 gehys is. Lêer:Flag of Peru (1821-1822).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Peru (1821–1822). Lêer:Flag of Peru (1822).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Peru (Maart tot Mei 1822). Lêer:Flag of Peru (1822–1825).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Peru (Mei 1822–1825). Lêer:Flag of Peru (1825–1950).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Peru (1825–1836, 1839–1950) en Noord-Peru (1836–1839). Lêer:Flag of South Peru.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Suid-Peru (1836–1839). Lêer:Flag of the Peru-Bolivian Confederation.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Peru-Boliviaanse Konfederasie (1836–1839). </gallery></center> == Ander vlae == <center><gallery> Lêer:Presidential Standard of Peru.svg| Presidentsvlag. </gallery></center> === Soortgelyke vlae === Met effense variasie in die skakering van rooi en die groottes van die vertikale bane, is die ontwerp van die [[vlag van Kanada]] wat in 1965 aanvaar is, soortgelyk aan dié van Peru. Die grootste verskil tussen die vlae, buiten die kleur en die groottes van die bane is die simbole in die wit baan met Kanada wat van ’n esdoringblaar gebruik maak. Ander soortgelyke vlae sluit dié in wat horisontale bane in plaas van vertikale bane het, soos die [[vlag van Oostenryk]]. <center><gallery> Lêer:Flag of Saint-Tropez.svg| Vlag van [[Saint Tropez]], [[Frankryk]] Lêer:Flag of Raleigh, North Carolina.svg| Vlag van [[Raleigh, Noord-Carolina]], [[Verenigde State]] Lêer:Flag of Canada (Pantone).svg| [[Vlag van Kanada]] (1965) Lêer:Flag of Austria.svg| [[Vlag van Oostenryk]] Lêer:Flag of Lebanon.svg| [[Vlag van Libanon]] (1943) Lêer:Flag of Guatemala.svg| [[Vlag van Guatemala]] (1871), gebruik dieselfde patroon maar het blou in plaas van rooi. </gallery></center> == Die ''Marcha de Banderas'' == [[Lêer:Gobierno está decidido a impulsar institucionalidad y modernización de las fuerzas armadas (35266738165).jpg|duimnael|'n Aansig van die monument vir Francisco Bolognesi op die gelyknamige plein in [[Lima]], waar elke 7 Junie die Vlagdag gevier word]] [[Lêer:Gobierno está decidido a impulsar institucionalidad y modernización de las fuerzas armadas (35136677841).jpg|duimnael|Amptelike Vlagdag-seremonie op 7 Junie 2017 by die Plaza Bolognesi]] Die ''Marcha de Banderas'' (''Mars van die Vlae'') is ’n militêre mars wat gesing word wanneer die vlag gehys word. Dit is in 1897 geskryf deur sersant-majoor Jose Salas Libornio. {| | {| | style="vertical-align:top; width:350px;"| '''Marcha de Banderas'''{{-}} |- | style="vertical-align:top; width:350px;"|<center>Arriba, arriba, arriba el Perú{{-}}y su enseña gloriosa inmortal,{{-}}llevad en alto siempre{{-}}la bandera nacional.{{-}}<br />Tal la llevaron con gloria y honor,{{-}}héroes peruanos de invencible ardor.{{-}}Arriba, arriba siempre la bandera nacional.{{-}}<br />Es la bandera del Perú,{{-}}de blanco y rojo color,{{-}}cual llamarada de amor,{{-}}que en Ayacucho y en Junín{{-}}victoriosa amaneció con el{{-}}sol de la Libertad{{-}}<br />Todo Peruano ha de sentir,{{-}}vibrar en su corazon{{-}}amor al patrio pendón,{{-}}y bajo sus pliegues luchar,{{-}}y si fuera menester{{-}}por sus lauros y honor morir |} | {| | style="vertical-align:top; width:350px;"| Vertaling: '''Mars van die Vlae'''{{-}} |- | style="vertical-align:top; width:350px;"|<center>Lank lewe, lank lewe, lank lewe Peru{{-}}en aan haar glorieryke onsterflike vaandel{{-}}altyd omhoog gedra{{-}}is die nasionale vlag.{{-}}<br />Hulle voer dit met glorie en eer{{-}}Peruaanse helde met onoorwinlike ywer.{{-}}Leef lank, leef altyd, nasionale vlag.{{-}}<br />Dit is die vlag van Peru,{{-}}van wit en rooi in kleur,{{-}}as ’n vlam van liefde,{{-}}in Ayacucho en Junín{{-}}het dit seëvierend aangebreek met die{{-}}Son van Vryheid{{-}}<br />Elke Peruaan moet{{-}}sy hart voel vibreer,{{-}}met liefde vir die vaderlandsvlag{{-}}en veg onder sy voue{{-}}en indien dit ooit nodig is{{-}}te sterf met hul louere en eer. |} |} In alle gevalle vandag word slegs drie van die vier verse gesing. == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} * [[Volkslied van Peru]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Peru|Vlae van Peru}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/pe.html Peru] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Peru|title=Flag of Peru|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 Mei 2020}} {{SAmerikavlae}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of Peru}} [[Kategorie:Nasionale vlae|Peru]] [[Kategorie:Peru]] 3qoa2yph0v9ndm1lsswrt89nn464sxt 0 83347 2913203 2905502 2026-06-23T06:10:37Z Jcb 223 2913203 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Wes-Indiese nasionale manskrieketspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouekrieketspan, sien [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan]].'' {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Wes-Indië | beeld = Kenteken van die Wes-Indiese nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Wes-Indiese nasionale krieketspan | bynaam = ''Windies'',<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/west-indies-cricket-team-officially-renamed-to-windies-4685387/ |title=West Indies Cricket team officially renamed to 'Windies' |publisher=Indian Express |date=2 Junie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ''Men in Maroon''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/news/men-maroon-have-arrived-sandals-west-indies-tour-england/ |title=The Men in Maroon have arrived for Sandals West Indies tour of England |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |date=9 Junie 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | konferensie = [[Krieket Wes-Indië]] (KWI) | toetskaptein = [[Roston Chase]] | edi-kaptein = [[Shai Hope]] | t20i-kaptein = Shai Hope | afrigter = {{vlagikoon|Wes-Indië}} [[Daren Sammy]] | toetsstatusjaar = 1928 | ikr_status = Volle lid | ikr_aansluiting = 1926 | ikr_streek = [[IKR Amerikas|Amerikas]] | toetsrang = 8ste | beste_toetsrang = 1ste (1 Januarie 1964) | edi-rang = 9de | beste_edi-rang = 1ste (1 Junie 1981) | t20i-rang = 5de | beste_t20i-rang = 1ste (10 Januarie 2016)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/west-indies-number-one-twenty20-team-icc-ranking-australia-sri-lanka-world-t20/2016-01-11 |title=West Indies secure no 1 T20 rankings |publisher=[[Krieket Australië]] |date=11 Januarie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | eerste_toets = t {{Cr-EN}} op [[Lord’s]], [[Londen]]; 23–26 Junie 1928 | mees_onlangse_toets = t {{Cr-NZ}} op [[Bay-ovaal]], [[Mount Maunganui]]; 18–22 Desember 2025 | aantal_toetse = 592 | aantal_toetse_vanjaar = 0 | toetsrekord = 185/223 (31,25%)<br />(1 gelykop, 183 onbeslis) | toetsrekord_vanjaar = 0/0 (0 gelykop, 0 onbeslis) | wtk_verskynings = 4/4 | wtk_eerste = [[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021|2019–2021]] | wtk_beste = 8ste plek (in 2019–2021, [[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023|2021–2023]] en [[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025|2023–2025]]) | eerste_edi = t {{Cr-EN}} op [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]]; 5 September 1973 | mees_onlangse_edi = t {{Cr-NZ}} op [[Seddonpark]], [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]]; 22 November 2025 | aantal_edis = 897 | aantal_edis_vanjaar = 0 | edi-rekord = 429/425 (47,83%)<br />(12 gelykop, 31 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wb_verskynings = 12/13 | wb_eerste = [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] | wb_beste = '''Kampioen''' (in [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] en [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]]) | wbk_verskynings = 2 | wbk_eerste = 2018 | wbk_beste = Naaswenner (in 2018) | kt_verskynings = 7/9 | kt_eerste = [[Kampioenetrofee 1998|1998]] | kt_beste = '''Kampioen''' (in [[Kampioenetrofee 2004|2004]]) | eerste_t20i = t {{Cr-NZ}} op [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]]; 16 Februarie 2006 | mees_onlangse_t20i = t {{Cr-IN}} op [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]; 1 Maart 2026 | aantal_t20is = 252 | aantal_t20is_vanjaar = 13 | t20i-rekord = 107/130 (42,46%)<br />(3 gelykop, 12 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 7/6<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 10/10 | eerste_wt20 = [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] | beste_wt20 = '''Kampioen''' (in [[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] en [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]]) | h_patroon_la = | h_patroon_b = _Spikesonwhite | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = FFFFFF | h_liggaam = 720524 | h_regterarm = FFFFFF | h_broek = FFFFFF | a_patroon_la = _yellowborder | a_patroon_b = | a_patroon_ra = _yellowborder | a_patroon_broek = _yellowsides | a_linkerarm = 720524 | a_liggaam = 720524 | a_regterarm = 720524 | a_broek = 720524 | t_patroon_la = _yellow_thin_border | t_patroon_b = _win_t20wc26 | t_patroon_ra = _yellow_thin_border | t_patroon_broek = _yellowsides | t_linkerarm = 720524 | t_liggaam = 720524 | t_regterarm = 720524 | t_broek = 720524 }} Die '''Wes-Indiese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''West Indies cricket team'') is die nasionale [[krieket]]span wat [[Wes-Indië]] in internasionale krieket verteenwoordig. Die span staan bekend as die Wes-Indiese Eilande of, in die omgangstaal, die Windies, met die bynaam ''Men in Maroon'' (“Manne in maroen”). Dit is ’n multinasionale krieketspan in ’n sportkonfederasie wat die onafhanklike lande [[Antigua en Barbuda]], [[Barbados]], [[Dominica]], [[Grenada]], [[Guyana]], [[Jamaika]], [[St. Kitts en Nevis]], [[St. Lucia]], [[St. Vincent en die Grenadine]] en [[Trinidad en Tobago]], asook die oorsese gebiede [[Amerikaanse Maagde-eilande]], [[Anguilla (eiland)|Anguilla]], [[Britse Maagde-eilande]], [[Montserrat]] en [[Sint Maarten]] verteenwoordig. In die meeste van hierdie [[Eilandstaat|eilandstate]] is krieket die nasionale sport, hetsy ''[[de facto]]'' of ''[[de jure]]''. Vervolgens gebruik die Wes-Indiese krieketspan nóg een van die lande se volksliedere, nóg een van hul vlae as ’n verteenwoordigende simbool; pleks daarvan gebruik die Wes-Indiese nasionale krieketspan sy eie vlag – dié van [[Krieket Wes-Indië]] (''CWI'', van Engels: ''Cricket West Indies'') – en lied. In internasionale krieket is daar net twee ander spanne wat meer as een krieketland verteenwoordig: [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] (vir beide [[Engeland]] en [[Wallis]]) en [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] (vir beide die [[Republiek Ierland]] en [[Noord-Ierland]]). Krieket word in Wes-Indië deur Krieket Wes-Indië geadministreer. Hulle is die enigste volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) in die [[Amerikas]] en die vierde oudste nasionale span in toetskrieket. Tydens die 1928-seisoen het hulle hul toetsdebuut gemaak, toe Wes-Indië op Lord’s hul eerste toets teen Engeland gespeel het. Wes-Indië is tans (Februarie 2026) agtste op die IKR-toetsranglys, negende op die eendagranglys en sewende op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/test |title=Men's Test Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |title=Men's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026 |archive-date=17 Februarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217055817/https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Vanaf die middel-1970’s tot die vroeë 1990’s was die Wes-Indiese span een van die sterkstes ter wêreld in beide [[Toetskrieket|toets]]- en [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-krieket]] en later in die 2010’s in [[Twintig20|T20I-krieket]]. ’n Hele aantal voormalige spelers, beskou as van die beste in die wêreld, is afkomstig van die Wes-Indiese Eilande. 21 voormalige Wes-Indiese spelers is in die Internasionale Krieketraad se Heldesaal opgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers |title=ICC Hall of Fame |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Wes-Indiese Eilande kon die [[krieketwêreldbeker]]toernooi twee keer wen (in [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] en [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]], toe dit die Prudentialbeker was), die [[T20I-wêreldbeker]]toernooi twee keer (in [[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] en [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]]), en beide die [[Kampioenetrofee]] (in [[Kampioenetrofee 2004|2004]]) en die [[o/19-krieketwêreldbeker]] (in 2016) eenkeer. Hulle was die eerste krieketspan om die krieketwêreldbekertoernooi twee keer te wen, maar hul rekord is later deur [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] se ses wêreldbekeroorwinnings verbeter en deur [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] in [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] geëwenaar. Wes-Indië is ook die eerste span wat twee agtereenvolgende wêreldbekertoernooie gewen het, dit is sedertdien oortref deur drie agtereenvolgende wêreldbekeroorwinnings deur Australië (in [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] en [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]]). Wes-Indië was die eerste span om in drie agtereenvolgende wêreldbekertoernooieindstryde te verskyn (in 1975, 1979 en [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]]), sedertdien oortref deur vier agtereenvolgende wêreldbekertoernooieindstrydverskynings deur Australië (in [[Krieketwêreldbeker 1996|1996]], 1999, 2003 en 2007). Die Wes-Indiese Eilande het die [[Krieketwêreldbeker 2007]], die [[T20I-wêreldbeker 2010]] en die o/19-krieketwêreldbeker 2022 gehuisves, asook saam met die Verenigde State die [[T20I-wêreldbeker 2024]]. In Junie 2019, gedurende die [[Krieketwêreldbeker 2019]], het die Wes-Indiese Eilande in hul 800ste EDI-wedstryd gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsnation.in/sports-news/icc-world-cup/west-indies-800th-odi-vs-australia-icc-cricket-world-cup-2019-clash-trent-bridge-article-226655.html |title=West Indies play 800th ODI in ICC Cricket World Cup clash against Australia in Trent Bridge |publisher=News Nation |date=6 Junie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Nadat Wes-Indië tydens die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2023 nie die eindstryd kon haal nie, was die [[Krieketwêreldbeker 2023]] die eerste toernooi sonder ’n Wes-Indiese deelname. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Krieket Wes-Indië}} [[Lêer:Cricket West Indies members and affiliates.svg|duimnael|links|’n Kaart van [[Krieket Wes-Indië]] se lidlande: Volle lede vertoon '''vet''', onderlede in gewone skrif en geaffilieerde lede is ''kursief'']] Krieket Wes-Indië (KWI) is in 1920 as die Wes-Indiese Krieketbeheerraad gestig en is in 1996 in Wes-Indiese Krieketraad hernoem; sedert 2015 dra dié beheerliggaam die amptelike naam Krieket Wes-Indië. Dit is verantwoordelik vir die reël van krieket in Wes-Indië. Sedert 31 Mei 1926 is Wes-Indië ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/west-indies |title=Cricket West Indies |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Krieket Wes-Indië bestuur al die Wes-Indië-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is KWI verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Wes-Indiese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Wes-Indië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Wes-Indië A is die tweede nasionale span van Wes-Indië en van hul wedstryde geniet [[Eersterangse krieket|eersterangse]] of A-lys-status. == Geskiedenis == === Invoering van krieket en eerste toere === [[Lêer:Learie Constantine.jpg|duimnael|links|upright|Learie Constantine, wat in die 1920’s en 1930’s toetskrieket gespeel het, was een van die eerste beste Wes-Indiese spelers]] Soos in ander dele van die wêreld het Britse kolonisasie die spel krieket na Wes-Indië gebring, waar dit vinnig gewildheid verwerf het. Die Wes-Indiese krieketgeskiedenis het in die 1880’s begin, toe ’n verteenwoordigende span saamgestel is om na [[Kanada]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] te toer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.canadacricket.com/corantoarchives/news-archive-4-2007.html |title=Canada Cricket online |publisher=Krieket Kanada |date=April 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Hilary Beckles |title=The Development of West Indies Cricket, Vol. 2: The Age of Nationalism |publisher=University of the West Indies Press |year=1998 |url=https://books.google.de/books?id=2mRjVQ9C9YwC&pg=PA23&lpg=PA23&dq=fyfe+jamaica+cricket&source=web&ots=gYWMZJEP8E&sig=AcfYED0O1grkmVUFPBM9EDNDecA&redir_esc=y#v=onepage&q=fyfe%20jamaica%20cricket&f=false |pages=23 |isbn=978-9766400644}}</ref> Die eerste bekende krieketwedstryd wat in Wes-Indië gespeel is, was tussen plaaslike spanne, hoofsaaklik bestaande uit “wit” spelers, en [[Engelse]] toeriste – die [[Middlesex]]-speler Robert Slade Lucas het in 1894/95 met ’n span na Wes-Indië getoer,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/slade-lucas-16681 |title=Slade Lucas |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en twee jaar later het Arthur Priestley ’n span na [[Barbados]], [[Trinidad en Tobago|Trinidad]] en [[Jamaika]] gelei, wat vir die eerste keer teen ’n “All West Indies”-span gespeel het, maar deur die gasheer verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/152913.html |title=Welcoming the five-day Test match, 1950 – West Indies in Test cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Jack Anderson |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Lord Hawke se Engelse span, insluitende verskeie Engelse toetsspelers, het as gevolg van ’n misverstand terselfdertyd getoer en teen Trinidad, Barbados en Brits-Guiana (nou [[Guyana]]) gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |title=A Spirit of Dominance: Cricket and Nationalism in the West Indies |publisher=Hilary Beckles |year=1998 |isbn=9789768125378 |pages=25 |url=https://books.google.de/books?id=pqUpkdmCJWMC&pg=PA25&lpg=PA25&dq=arthur+priestley+all+west+indies+barbados+trinidad+hawke+misunderstanding&source=bl&ots=ii3zBW50-H&sig=ACfU3U3LA_FkbaKUBkdqZsQOZBq_mG6tqw&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwiv4MSZxq_wAhWJ66QKHVF6BmEQ6AEwAnoECAEQAw#v=onepage&q=arthur%20priestley%20all%20west%20indies%20barbados%20trinidad%20hawke%20misunderstanding&f=false}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/lord-hawkes-xi-in-west-indies-1896-97/ |title=Lord Hawke's XI in West Indies, 1896/97 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 1900 het die “wit” Trinidadse Aucher Warner, die broer van die toekomstige Engelse kaptein Pelham Warner, ’n toerende span na [[Engeland]] gelei, maar nie aan een van die wedstryde tydens hul toer is eersterangse status toegeken nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ray Goble en Keith AP Sandiford |title=75 Years of West Indies Cricket 1928–2003 |publisher=Hansib Publications Limited |year=2004 |pages=88 |isbn=1-870518-78-0}}</ref> Twee jaar later, in 1901/02, het die [[Hampshire]]paaltjiewagter Richard Bennett se span na Wes-Indië getoer, en drie wedstryde teen ’n span genoem “Wes-Indië” gespeel, wat die gasheer met 2–1 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/ra-bennetts-xi-in-west-indies-1901-02/ |title=R.A.Bennett's XI in West Indies 1901/02 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 1904/05 het Lord Brackley se span na die Karibiese gebied getoer en albei hul wedstryde teen Wes-Indië gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/lord-brackleys-xi-in-west-indies-1904-05/ |title=Lord Brackley's XI in West Indies 1904/05 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die toere na Engeland is in 1906 voortgesit, toe Harold Austin ’n Wes-Indiese span aangevoer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-england-1906/ |title=West Indies in England 1906 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=12 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812215429/https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-england-1906/ |archive-date=12 Augustus 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sy span het teen ’n aantal countyspanne gespeel en in die wedstryd teen ’n “Engeland XI” gelykop gespeel. Hierdie Engelse span het egter net een destydse toetsspeler ingesluit – die paaltjiewagter Dick Lilley – wat nie aan [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] se onlangse toer na [[Suid-Afrika]] in 1905/06 deelgeneem het nie. Die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK), wat die opsig oor alle amptelike Engelse oorsese toere oorgeneem het, het Wes-Indië in 1910/11<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/marylebone-cricket-club-in-west-indies-1910-11/ |title=Marylebone Cricket Club in West Indies 1910/11 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en in 1912/13<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/marylebone-cricket-club-in-west-indies-1912-13/ |title=Marylebone Cricket Club in West Indies 1912/13 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> besoek, maar daar was nie verdere internasionale krieket totdat die Wes-Indiese span in 1923 na Engeland getoer het nie, veral as gevolg van die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Dié toer het nie ’n wedstryd teen ’n Engelse span ingesluit nie, maar daar was ’n einde-van-die-seisoen-wedstryd tussen HDG Leveson-Gower se span en ’n virtuele Engelse toetsspan op die [[Scarborough]] krieketfees, wat Leveson-Gower se span met net vier paaltjies gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-england-1923/ |title=West Indians in England 1923 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=12 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812220328/https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-england-1923/ |archive-date=12 Augustus 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1925/26 het die MKK weer na die Wes-Indiese eilande getoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/marylebone-cricket-club-in-west-indies-1925-26/ |title=Marylebone Cricket Club in West Indies 1925/26 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die MKK was gretig om krieket in die hele [[Britse Ryk]] te bevorder en 31 Mei 1926 het die Wes-Indiese beheerliggaam saam met sy [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indiese]] en [[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seelandse]] eweknieë volle lede geword van die Imperiale Krieketkonferensie (IKK; nou [[Internasionale Krieketraad]], IKR) wat voorheen slegs uit die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) en verteenwoordigers uit [[Krieket Australië|Australië]] en [[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]] bestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1909-1963 |title=1909–1963 – Imperial Cricket Conference |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná hul toetrede tot die IKK kon Wes-Indië nou amptelike toetswedstryde speel, wat na die belangrikste en vernaamste internasionale krieketwedstryde verwys, en die Wes-Indiese span het op 23 Junie 1928 die vierde span geword wat ’n amptelike toetswedstryd gespeel het, toe hulle teen Engeland op [[Lord’s]] in [[Londen]] te staan gekom het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/17597/scorecard/62559/england-vs-west-indies-1st-test-west-indies-tour-of-england-1928 |title=1st Test, West Indies tour of England at Lord's, Jun 23–26 1928 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Hulle het egter nie onmiddellike sukses behaal nie – die Wes-Indiese span het al drie driedaagse toetse in daardie 1928-toer swak verloor en versuim om 250 lopies in al hul ses beurte aan te teken. Hulle het ook nie daarin geslaag om Engeland onder 350 lopies vas te bind nie en Engeland het dié reeks heeltemal oorheers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-england-1928-151885 |title=West Indies in England, 1928 |publisher=ESPNcricinfo |date=8 April 2009 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Die vroeë toetse (1930’s en 1940’s) === [[Lêer:West Indies cricket team 1930-31.jpg|duimnael|links|Die Wes-Indiese span wat in 1930/31 na Australië getoer het]] [[Lêer:Bill Hunt and Learie Constantine.jpg|duimnael|Die Australiër Bill Hunt gesels met die Wes-Indiër Learie Constantine tydens die 1930/31-toer na Australië]] [[Lêer:West Indians in Britain during the Second World War SG8615C.jpg|duimnael|Wes-Indiese werknemers gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] in die [[Verenigde Koninkryk]], waaronder die krieketspeler Learie Constantine]] [[Lêer:Francis, Constantine, and Griffith.jpg|duimnael|links|Die Wes-Indiese krieketspelers George Francis, Learie Constantine en Herman Griffith tydens die 1930/31-toer na Australië]] Die Wes-Indiese span het in die 1930’s 19 toetse tydens vier reekse teen Engeland en een reeks teen [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] gespeel. Die eerste vier daarvan was teen ’n Engelse span wat in 1929/30 onder Freddie Calthorpe getoer het. Gelyktydig het Harold Gilligan ’n ander Engelse span na Nieu-Seeland aangevoer, waarvolgens die Engelse span in Wes-Indië nie ’n volstoomspan was nie. Die reeks eindig een-elk en die Wes-Indiese span het op 26 Februarie 1930 hul eerste toetsoorwinning behaal. Die Wes-Indiese George Headley het die meeste lopies (703) aangeteken en Learie Constantine die meeste paaltjies (18) geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/65724/west-indies-first-ever-test-win-in-1930-cricbuzzcom |title=West Indies' first ever Test win in 1930 |publisher=Cricbuzz |date=18 September 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Wes-Indiese span het in 1930/31 vir die eerste keer na Australië getoer. Hulle het dié toetsreeks egter met 1–4 swak verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155210.html |title=The West Indies in Australia 1930–31 |publisher=ESPNcricinfo |author=Hubert Preston |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die vyfde en laaste toets het die een of ander verrassing gesien – die Wes-Indiese span het eerste begin kolf en die eerste drie dae ’n voorsprong van 250 lopies met nog vyf paaltjies oor in hul tweede beurt aangeteken. Hul boulers het ’n groot opskudding behaal, nadat Herman Griffith vier paaltjies geneem en Wes-Indië met 30 lopies hul eerste oorsese toets gewen het. Toe die span huis toe trek, het hulle ’n goeie indruk onder die Australiese publiek gelaat, alhoewel die span aan die begin verskeie kulturele verskille in die gesig gestaar het – byvoorbeeld het hul gasheer oorspronklik nie besef dat hul [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] gaste sou weier om [[gholf]] op Sondae te speel of om by ’n meer ruwe gedrag aan te sluit nie. Die Wes-Indiese spanne is altyd deur “wit” spelers aangevoer, en die toerspan het sewe “wit” spelers en elf “inheemse” ingesluit, en die Wes-Indiese Krieketraad het aan hul Australiese eweknie geskryf “dat almal in dieselfde hotelle sal bly”. Australië het destyds sy “Wit Australië”-beleid gehad, waarvolgens die Australiese Krieketraad vir die Australiese regering moes verseker dat die “niewit” spelers Australië na die toer sal verlaat. Toe die Wes-Indiese span in [[Sydney]] aankom, is die “wit” spelers in ’n ander hotel as die “swart” spelers gehuisves. Hulle het protes aangeteken en daarna is aan hul wense voldoen. Die toer was duur en destyds was Australië ook deur die [[Groot Depressie]] geraak.<ref>{{en}} {{cite book |author=Chris Harte en Bernard Whimpress |title=A History of Australian Cricket |isbn=0-233-05130-9}}</ref> Die Wes-Indiese span het vier van hul 14 eersterangse wedstryde gewen en agt verloor. In 1933 het die Wes-Indiese span weer na Engeland getoer. Hul gasheer het pas teruggekom van hul oorwinning oor Australië in die berugte [[lyfkrieket-reeks]], waar Engeland se aggressiewe boulwerk op die lyf met ’n veld aan die bykant baie kritiek ontlok het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bodyline-148537 |title=Bodyline |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Augustus 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Engeland het die drie-toetsreeks met driedaagse toetse teen die Wes-Indiese span met 2–0 gewen. Die tweede, onbesliste toets op [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]], het ’n interessante voetnota na die lyfkrieket-reeks geword, toe beide Manny Martindale en Learie Constantine lyfballe – vinnige, kort aflewerings direk op die kolwer se lyf – teen die Engelse geboul het, die enigste keer wat hulle sulke aflewerings in die gesig gestaar het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Alan Gibson |title=The Cricket Captains of England |publisher=The Pavilion Library |year=1988 |isbn=1-85145-395-4}}</ref> Dié taktiek was egter nie doeltreffend nie, nadat Douglas Jardine, die Engelse kaptein wat vir sy spelers opdrag gegee het om op die manier vir die Australiërs te boul, nie gekantel het nie en hy sy enigste toetshonderdtal, 127 van Engeland se totaal van 374, aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/17570/scorecard/62614/england-vs-west-indies-2nd-test-west-indies-tour-of-england-1933 |title=2nd Test, West Indies tour of England at Manchester, Jul 22–25 1933 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ’n Verdere Engelse toer na Wes-Indië het in 1934/35 gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/m-c-c-team-in-the-west-indies-1934-35-151809 |title=M.C.C. Team in the West Indies 1934–35 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1935 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Engeland het die eerste uitgereënde toets in Barbados op ’n swak blad met vier paaltjies gewen, in ’n wedstryd waarin 309 lopies aangeteken is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-west-indies-1934-35-61755/west-indies-vs-england-1st-test-62624/full-scorecard |title=1st Test, Bridgetown, Jan 8 – 10 1935, England tour of West Indies |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Peter Arnold en Peter Wynne-Thomas |title=The Illustrated History of the Test Match |publisher=Sidgwick & Jackson |year=1988 |isbn=978-0-283-99618-4}}</ref> Albei spanne het een van hul beurte gesluit verklaar, om hul boulers voordeel uit die swak blad te laat trek. Die tweede toets het die Wes-Indiese span met 217 lopies gewen en ná ’n onbeslis in die derde toets sal die reeks in die laaste wedstryd op Sabinapark in Jamaika beslis word. ’n Massiewe 70 nie uit nie van George Headley het die Wes-Indiese span met 535 lopies vir sewe paaltjies laat wen. Ondanks ’n honderdtal deur Les Ames kon Engeland die afrekening nie vermy nie en het met ’n beurt en 161 lopies verloor – Wes-Indië het sodoende sy eerste toetsreeksoorwinning ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-v-west-indies-151813 |title=England v. West Indies. |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1935 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Wes-Indiese span het in 1939 weer na Engeland getoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-v-west-indies-1939-151856 |title=England v West Indies 1939 |publisher=ESPNcricinfo |author=Norman Preston |date=30 November 1939 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Engeland het die eerste toets op Lord’s maklik met agt paaltjies gewen, vervolgens ’n natgereëne onbeslis in Manchester en ’n uiteindelike onbeslis met ’n hoë telling op [[The Oval (Londen)|The Oval]] in middel-Augustus. Die hoogtepunt vir die Wes-Indiese span was George Headley se honderdtalle in albei beurte tydens die toets op Lord’s. Met die wolke van die [[Tweede Wêreldoorlog]], oënskynlik op die punt om [[Europa]] te omhul, is die res van die toer afgelas en die Wes-Indiese span het huis toe getrek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155218.html |title=The West Indian team in England 1939 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Hulle sou tot op 21 Januarie 1948 nie meer verdere toetse speel nie; die eerste toets ná die oorlog eindig teen die Engelse span onbeslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/17505/scorecard/62681/west-indies-vs-england-1st-test-england-tour-of-west-indies-1947-48 |title=Scorecard, 1st Test, Bridgetown, Jan 21 – 26 1948, England tour of West Indies |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die tweede toets was ook onbeslis en beide George Carew en Andy Ganteaume het honderdtalle aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-west-indies-1947-48-61753/west-indies-vs-england-2nd-test-62682/full-scorecard |title=Scorecard, 2nd Test, Port of Spain, Feb 11 – 16 1948, England tour of West Indies |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ganteaume is toe laat val en eindig met ’n toetsgemiddelde van 112, die hoogste in die toetsgeskiedenis.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/westindies/content/player/51874.html |title=Andy Ganteaume |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Wes-Indiese span het die laaste twee toetse van die reeks gewen, nadat hulle minder as 100 lopies gejaag het, en die reeks met 2–0 beklink, hul eerste oorsese toetsreeksoorwinning.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/mcc-in-west-indies-1947-48-152899 |title=MCC in West Indies, 1947–48 |publisher=ESPNcricinfo |author=Norman Preston |date=30 November 1948 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 1948 het die Wes-Indiese span na die pas onafhanklike [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] vir die eerste keer in ’n vyf-toetsreeks getoer. Dié toer het ’n nietoetstoer na [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] voorafgegaan,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-tour-of-pakistan-1948-49-572158/pakistan-vs-west-indians-572162/full-scorecard |title=Scorecard, Lahore, Nov 26 – 29 1948, West Indies tour of Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en is deur ’n soortgelyke toer na [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Ceylon]] opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-india-pakistan-and-ceylon-1948-49/ |title=West Indies in India, Pakistan and Ceylon 1948/49 |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=9 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609123036/https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-india-pakistan-and-ceylon-1948-49/ |archive-date=9 Junie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná drie onbesliste toetse met hoë tellings teen Indië het die Wes-Indiese span die vierde toets met ’n beurt klaargemaak, voordat in ’n vyfde, naelbyttoets die Indiese span net ses lopies – met twee paaltjies oor – vir ’n oorwinning moes aanteken, maar nadat die tyd uitgeloop het, het Wes-Indië die reeks met 1–0 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155258.html |title=West Indies in India, 1948–49 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Vanaf sy honderdtal in die reeks teen Engeland het Everton Weekes ’n rekord van aangetekende honderdtalle in vyf agtereenvolgende toetsbeurte aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/52154051 |title=Obituary: Sir Everton Weekes – a West Indies legend |publisher=[[BBC]] |date=1 Julie 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Die naoorlogse tydperk (1950’s) === [[Lêer:Weekes Worrell Walcott.jpg|duimnael|Die drie Wes-Indiese krieketspeler Frank Worrell, Everton Weekes en Clyde Walcott tydens die 1951/52-toer na Australië]] Die Engelandtoer 1950 het die opkoms van die Wes-Indiese draaipaar, Sonny Ramadhin en Alf Valentine, gesien. Engeland het die eerste toets met 202 lopies gewen, maar Valentine en Ramadhin se boulwerk sou die reeks vir die besoekers laat beklink. In die tweede toets het die Wes-Indiese span 326 aangeteken, danksy 106 van Allan Rae voordat Valentine (4 vir 48) en Ramadhin (5 vir 66) Engeland in die eerste beurt laat kantel het. ’n Reuse 168 deur Clyde Walcott het vir Engeland ’n teoretiese teiken van 601 opgestel. Ramadhin se ses vir 86 en Valentine se drie vir 79 het die gasheer op ’n 274 beperk. Die draaipaar het twaalf paaltjies geneem, Frank Worrell het 261 en Everton Weekes 129 aangeteken, toe die Wes-Indiese span in die derde toets met tien paaltjies weghardloop, in die vierde toets het Valentine en Ramadhin altesaam 14 paaltjies geneem en beide Rae en Worrell het honderdtalle aangeteken, waarvolgens Engeland met ’n beurt verslaan is. Die Wes-Indiese span het die reeks met 3–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155259.html |title=West Indies in England 1950 |publisher=ESPNcricinfo |author=Norman Preston |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die Wes-Indiese span se 1951/1952-toer na Australië is hulle in die eerste toets naelskraap met drie paaltjies verslaan, terwyl die twee draaiers hul prestasie oënskynlik kon voortsit met twaalf paaltjies tussen hulle. Die tweede toets het met sewe paaltjies verlore gegaan, toe Australië op Wes-Indië se 362 en 290 met 567 (insluitende honderdtalle deur beide Lindsay Hassett en Keith Miller) en 137 vir twee antwoord. Ná ses paaltjies deur Worrell in die derde toets het Australië met net 82 verloor en die Wes-Indiese span sal uiteindelik met ses paaltjies wen om sodoende terug te trek na 2–1 in die reeks. In die vierde toets het die Wes-Indiese span naelskraap verloor. Worrell, wat met ’n beseerde hand gekolf het, het 108 aangeteken en die Wes-Indiese span 272 laat bereik, voordat Australië met 216 kon antwoord. 203 van Wes-Indië het vir Australië ’n teiken van 260 opgestel. Vyf paaltjies van Valentine het gehelp om die Aussies op 222 vir nege vas te bind; hulle moes 38 lopies met een oorblywende paaltjie aanteken. Hulle het egter nie daarin geslaag nie, nadat deur ’n uitstekende loofwerk tussen die paaltjies deur die Australiese Bill Johnston en Doug Ring Wes-Indië beide sy kalmte en die wedstryd laat verloor het. In die vyfde toets het drie kolfbeurte ineengestort, nadat Australië (116 en 377) Wes-Indië (78 en 213) met 202 lopies verslaan en die reeks sodoende met 4–1 beklink het. Die Wes-Indiese span het toe na Nieu-Seeland getoer. In die eerste toetsontmoeting tussen albei spanne het die toeriste ’n oorwinning met vyf paaltjies aangeteken. In die tweede en laaste toets het Allan Rae 99, Jeffrey Stollmeyer 152, Frank Worrell 100 en Clyde Walcott 115 aangeteken en sodoende die Wes-Indiese span na 546 vir ses geneem. Daar was egter nie genoeg tyd om hul teenstanders twee keer uit te boul nie, en die gasheer het 160 aangeteken en hulle is opgevolg met 17 vir een toe die paaltjies gelig is, waarvolgens die Wes-Indiese span as reekswenner gekroon is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-australia-and-new-zealand-1951-52-152977 |title=West Indies in Australia and New Zealand, 1951–52 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1952 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Indiese span het aan die begin van 1953 vir die eerste keer kom besoek. Die Wes-Indiese span het die tweede van die vyf toetse gewen en al die ander toetse het onbeslis geëindig. Die hoogtepunt van hierdie reeks was Frank Worrell se 237 in die vyfde toets, en al drie die Wes-Indiese kolwers het honderdtalle aangeteken, waardeur Wes-Indië dié reeks met 1–0 beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sailing-by-banana-boat-to-face-the-three-ws-244926 |title=Sailing by banana boat to face the Three Ws |publisher=ESPNcricinfo |date=20 April 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Len Hutton het ’n MCC-span (Engeland) in 1953/54 na die eilande gelei. Sonny Ramadhin het weer vir Wes-Indië uitgeblink en 23 paaltjies geneem (geen ander Wes-Indiese speler kon meer as agt paaltjies neem nie) en Walcott se 698 lopies was meer as 200 hoër as die naasbeste Wes-Indiese kolwer, Everton Weekes, s’n. Die vyf-toetsreeks het gelykop met 2–elk geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155235.html |title=The M.C.C team in the West Indies, 1953–54 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Australië het Wes-Indië in 1954/55 besoek en die reeks beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/152608.html |title=Australians in West Indies, 1954–55 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Nadat die Aussies 515 in die eerste beurt van die eerste toets aangeteken het, het die Wes-Indiese span met nege paaltjies afgegaan. Daarna was Wes-Indië se 382 in die skadu van die 600 vir nege wat deur die toeriste aangeteken is en die tweede toets het onbeslis geëindig. In ’n laetelling derde toets het Australië (257 en 133 vir 2) die gasheer (182 en 207) met agt paaltjies verslaan. Nadat Australië 668 in die vierde toets aangeteken het, was die reeks vir Wes-Indië verlore, alhoewel ’n dubbele honderdtal deur die kaptein Denis Atkinson en ’n wêreldrekordvennootskap om die sewende paaltjie Wes-Indië 510 laat aanteken en die vierde toets sodoende onbeslis laat eindig het. In die vyfde toets het Wes-Indië die loot gewen en verkies om eerste te kolf. Walcott se 155 was die hoogste telling van hul 357. Die Australiërs het toe gekolf en gekolf, altesaam in 245.4 beurte in die sesdaagse toets, en hulle het 758 vir agt aangeteken, nadat vyf spelers honderdtalle behaal het. Wes-Indië se telling van 319 in hul tweede beurt het hulle die toets met ’n beurt en 82 lopies laat verloor en met drie wedstryde teenoor nul in die reeks. Walcott het rekords opgestel nadat hy vyf honderdtalle gemoker het en twee keer honderdtalle in beide beurte van ’n wedstryd. ’n Vier-toetsreeks deur Nieu-Seeland het in Februarie 1956 gevolg. Ná twee oorwinnings met ’n beurt en een met nege paaltjies is die Windies in die vierde toets deur die Kiwis verras, nadat Nieu-Seeland hulle met 145 en 77 klop om sodoende hul eerste toetsoorwinning in hul 45ste toets aan te teken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155240.html |title=West Indies in New Zealand, 1955–56 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> John Goddard het in 1957 die Wes-Indiese span vir ’n vyf-toetsreeks na Engeland aangevoer, maar dit het met 0–3 verlore gegaan, en Engeland was die beter span in albei onbesliste toetse.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/152656.html |title=West Indies in England, 1957 |publisher=ESPNcricinfo |author=Norman Preston |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Gerry Alexander het in 1957/58 ’n span aangevoer wat Pakistan met 3-1 geklop het. In hierdie reeks het Garry Sobers in Jamaika 365 nie uit nie aangeteken, die destyds hoogste telling in toetskrieket.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155243.html |title=Pakistan in West Indies, 1957–58 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Alexander het die Wes-Indiese span ook na ’n reeksoorwinning met 3–0 in ’n vyf-toetsreeks in Indië,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/seamy-incidents-and-heavy-defeats-1958-59-122075 |title=Seamy incidents and heavy defeats – 1958–59 |publisher=ESPNcricinfo |author=Partab Ramchand |date=5 Julie 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> maar ook ’n 1–2-nederlaag teen Pakistan in ’n drie-toetsreeks gedurende die volgende [[winter]] geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155244.html |title=West Indies in India and Pakistan, 1958–59 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 1959/60 het Wes-Indië onder sy kapteinskap in ’n vyf-toetsreeks tuis teen Engeland met 0–1 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155245.html |title=M.C.C. team in West Indies 1959–60 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === ’n Tydperk van gemengde resultate (1960’s) === [[Lêer:Game of cricket in Trinidad (8726230978).jpg|duimnael|’n Krieketwedstryd in Trinidad gedurende die 1960’s]] [[Lêer:MenziesHassettLindwallWorrell.jpg|duimnael|Van links na regs: die Australiese kaptein Ray Lindwall, die Australiese eerste minister Robert Menzies, Lindsay Hassett en die Wes-Indiese kaptein Frank Worrell tydens die Wes-Indiese 1961-toer na Australië]] Ondanks die feit dat Wes-Indië ’n streek is waar “wit” mense ’n minderheid vorm, is die Wes-Indiese span tot in 1960 net deur “wit” kapteins aangevoer, hoewel dit meer ’n sosiale as ’n rassistiese diskriminasie was. Regdeur die 1950’s het die sosiale teoretikus C.L.R. James, die toenemend politieke voormalige krieketspeler Learie Constantine en ander vir ’n “swart” kaptein gepleit.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jack Williams |title=Cricket and Race |pages=11, 37, 49, 135 |isbn=1-85973-309-3}}</ref> Constantine self het vir Jackie Grant in die veld teen Engeland tydens die 1937/38-toer ingestaan,<ref>{{en}} {{cite book |author=Gerald Howat |title=Learie Constantine |year=1976 |publisher=Readers Union Limited |location=Newton Abbot |pages=109–10 |isbn=0-04-920043-7}} (Book Club-uitgawe. Vir die eerste keer in 1975 in Londen uitgegee, 1975. Allen & Unwin.)</ref> en George Headley het die Wes-Indiese span in die eerste toets teen Engeland in 1947/48 aangevoer, nadat die benoemde “wit” kaptein, John Goddard, beseer was. Geen “swart” speler is egter as kaptein vir ’n hele toetsreeks benoem nie, totdat Frank Worrell Wes-Indië in hul 1960/61-toer na Australië aangevoer het. Gedurende sy drie jaar as kaptein het Worrell ’n klomp talentvolle, maar rou krieketspelers in waarskynlik die beste span ter wêreld omgeskep. In 1960 was Australië die beste span ter wêreld, maar op ’n pad ondertoe, terwyl Wes-Indië op pad boontoe was. Toe albei spanne in 1960 ontmoet, was hulle amper op gelyke vlak.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://abc.net.au/calypso/history.htm |title=Calypso Summer |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]] |accessdate=23 November 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051123210505/http://abc.net.au/calypso/history.htm |archive-date=23 November 2005 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155246.html |title=West Indies in Australia, 1960–61 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die uitslag was ’n reeks wat as een van die beste in die krieketgeskiedenis beskou word. Die eerste toets op die [[The Gabba-krieketveld|Brisbane-krieketveld]] was die eerste wat gelykop geëindig het, wat in krieket beteken dat die span wat laaste gekolf het met dieselfde puntestand as hul teenstanders uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/18316947/first-tied-test-began-fifty-years-ago-today |title=It was fifty years ago today |publisher=ESPNcricinfo |author=Rob Steen |date=8 Desember 2010 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Australië het die tweede toets gewen, terwyl Wes-Indië die derde toets gewen het. In die vierde het Australië se laaste paar, Ken Mackay en Lindsay Kline, tydens die laaste 100 minute gekolf en ’n onbeslis afgedwing, terwyl Australië die laaste toets met twee paaltjies en die reeks met 2–1 gewen het. Die toets op die [[Melbourne-krieketveld]] is deur ’n rekordskare van 90&nbsp;800 bygewoon.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mcg.org.au/content/document/00000079-src.pdf |title=Highest attendance at the M.C.G. for cricket |publisher=[[Melbourne-krieketveld]] |accessdate=30 Junie 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050630190405/http://www.mcg.org.au/content/document/00000079-src.pdf |archive-date=30 Junie 2005 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Worrell se span was so indrukwekkend dat na dié toetsreeks ’n nuwe trofee tussen die twee spanne geskep is en na die Wes-Indiese kaptein genoem is: Die Frank Worrell-trofee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/wi_v_aus_2003/2784085.stm | title=Legend behind the Worrell Trophy |publisher=[[BBC]] |author=Saj Chowdhury |date=2 April 2003 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Wes-Indië het Indië die volgende jaar met 5–0 tuis verslaan,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155250.html |title=India in West Indies, 1961–62 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en in 1963 het hulle in Engeland met 3–1 geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/152799.html |title=West Indies in England, 1963 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die toets op Lord’s tydens dié reeks het ’n beroemde eindpunt gesien. In die twee oorblywende aflewerings het Engeland ses lopies vir ’n oorwinning benodig en Wes-Indië een paaltjie. Die Engelse kolwer was Colin Cowdrey, wat sy linkerarm weens ’n fraktuur vroeër die dag in ’n hangverband gehad het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/england/content/player/10846.html |title=Colin Cowdrey |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> David Allen het die twee laaste balle egter veilig gespeel en die wedstryd in ’n onbeslis laat eindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/michael-colin-cowdrey-1932-2000-86027 |title=Michael Colin Cowdrey 1932–2000 |publisher=ESPNcricinfo |author=Rick Eyre |date=5 Desember 2000 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Worrell het ná die einde van die reeks as kaptein bedank. Die Wes-Indiese Krieketraad het Garry Sobers as sy opvolger benoem. Worrell het egter as spanbestuurder gedien toe Wes-Indië Australië in 1964/65 gehuisves het. Die wedstryde is hoogs geveg, met beskuldigings rondom Charlie Griffith se aksie (hy is van balgooiery, wat volgens die krieketwette verbode is, beskuldig) en opslaggevegte. Die Wes-Indiese span het dié reeks met 2–1 beklink en is vervolgens as die nieamptelike wêreldkampioen beskou. Sobers was nie so goed in die spanbestuur soos Worrell nie en daar het binnekort krake opgedaag. Dikwels het sy individuele uitmuntendheid die verskil tussen oorwinning en nederlaag gemaak. Regdeur die 1960’s is die Wes-Indiese boulwerk deur Wes Hall, Griffith, Lance Gibbs en Sobers self aangevoer. Beide Hall en Griffith het verbleik en toe aan die einde van dié dekade afgedank, maar Wes-Indië kon tot in die middel-1970’s nie opvolgers vind nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-in-the-west-indies-1964-65-155227 |title=Australia in the West Indies, 1964–65 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1965 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Sobers was op sy hoogtepunt in Engeland in 1966<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sobers-the-supreme-284463 |title=Sobers the supreme |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Maart 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en hy het in die vyf toetse 722 lopies aangeteken en 20 paaltjies geneem. Hy kon drie keer die merk van 150 oorsteek en die 163* op Lord’s het ’n sekere nederlaag in ’n nabye oorwinning omgeskep. Wes-Indië het die reeks met 3–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-england-1966-152365 |title=West Indies in England, 1966 |publisher=ESPNcricinfo |author=Norman Preston |date=18 Mei 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Engeland het in 1967/68 na Wes-Indië vir ’n reeks getoer wat vir Engeland se doelbewuste stadige spel bekend geword het. Wes-Indië was gedwonge om in die eerste toets op te volg, maar kon die sege sonder moeite verseker. Die tweede toets is op ’n onvoorbereide kolfblad op Sabinapark gespeel. Engeland het die belangrike loot gewen en 376 aangeteken. Die bons van die blad af het baie ongelyk geraak, Wes-Indië het na 143 afgestap en oorgegee. Op die vierde dag in die tweede beurt het ’n omstrede besluit tot onrus in die gehoor gelei en die wedstryd moes tydelik onderbreek word. In ’n vreemde besluit het die Wes-Indiese Krieketraad ingestem om 75 minute by die sesde dag se speel by te voeg om die verlore tyd te kompenseer. Sobers het in ’n uitstekende beurt van 113 nie uit nie gespeel, waarvolgens Wes-Indië vir Engeland ’n teiken van 159 in 155 minute gegee het. Engeland was op die punt om die wedstryd te red, maar hulle het agt paaltjies vir 68 verloor. In die vierde toets het Wes-Indië gedurende die eerste beurt ’n voorsprong van 122 in [[Port-of-Spain]] behaal, maar in die tweede beurt met ’n telling van 92 vir 2, wou Sobers, gefrustreer deur Engeland se stadige aflewerings, aan homself ’n kans gee, al was dit net klein, om te wen, en het die beurt verrassend verklaar, ’n besluit waarvoor hy destyds hewige kritiek deurgeloop het. Aan Engeland is ’n teiken van 215 in 165 minute gestel en hulle het daarin geslaag met net drie minute oor. Wes-Indië het ’n laaste poging onderneem om die laaste toets te wen, maar Engeland kon dit met net een paaltjie oor in hul tweede beurt beklink. Wes-Indië het dié reeks met 0–1 verloor, hul eerste nederlaag sedert 1960/61.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/m-c-c-in-west-indies-1967-68-155168 |title=M.C.C. in West Indies, 1967–68 |publisher=ESPNcricinfo |author=E.M. Wellings |date=30 November 1968 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Australië en Bill Lawry kon in 1968/69 wraak neem, nadat hulle Wes-Indië tuis met 3–1 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-australia-1968-69-152424 |title=West Indies in Australia, 1968–69 |publisher=ESPNcricinfo |author=Henry Blofeld |date=30 November 1969 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het die volgende toetsreeks geëwenaar,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-new-zealand-1968-69-155228 |title=West Indies in New Zealand, 1968–69 |publisher=ESPNcricinfo |author=R.T. Brittenden |date=30 November 1969 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en in 1969 is Wes-Indië met 2–0 in Engeland geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-england-1969-153747 |title=West Indies in England, 1969 |publisher=ESPNcricinfo |author=Norman Preston |date=30 November 1969 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Wêreldoorheersing (1970’s) === [[Lêer:Sir Garry Sobers 2012.jpg|duimnael|upright|Garfield Sobers was tussen 1964/65 en 1971/72 Wes-Indië se toetskaptein]] Wes-Indië se ellende het in die 1970’s voorgegaan. Tuis in 1970/71 het hulle vir die eerste keer teen Indië verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-in-the-west-indies-1970-71-150251 |title=India in the West Indies, 1970–71 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die volgende jaar het ’n vyf-toetsreeks teen Nieu-Seeland geëindig sonder dat een van albei spanne naby aan ’n oorwinning was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealanad-in-the-west-indies-1971-72-155231 |title=New Zealand in the West Indies, 1971–72 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die belangrikste ontdekking in dié reeks teen Nieu-Seeland was Lawrence Rowe, wat sy debuut met ’n dubbele honderdtal en ’n honderdtal afgeskop het. Onder Rohan Kanhai se kapteinskap het Wes-Indië die eerste teikens van ’n hernuwing getoon. Australië het tydens die taai 1972/73-reeks in Wes-Indië twee van vyf toetse gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-in-west-indies-1972-73-152519 |title=Australia in West Indies, 1972–73 |publisher=ESPNcricinfo |author=Henry Blofeld |date=30 November 1973 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná Sobers se terugkoms – en nog steeds met Kanhai as kaptein – het die Wes-Indiese span in 1973 in Engeland met 2–0 geseëvier. Dit het ’n oorwinning met ’n beurt en 226 lopies op Lord’s ingesluit, hul hoogste oorwinning oor Engeland nog en een van Engeland se ergste toetsnederlae.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-england-1973-152498 |title=West Indies in England, 1973 |publisher=ESPNcricinfo |author=Norman Preston |date=30 November 1973 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die terugreeks in Wes-Indië het met 1–1 geëindig, maar die gasheer was die beter span.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/m-c-c-in-west-indies-1973-74-155232 |title=M.C.C. in West Indies, 1973–74 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1974 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Rowe het sy lopie-aantekening met drie honderdtalle, insluitende ’n 302 in Kingston voortgesit. Die laaste toets van hierdie 1973/74-reeks het die einde van ’n era in Wes-Indiese krieket ingelui – dit was die laaste toets van beide Garry Sobers en Rohan Kanhai, en het die opkoms van die snelbouler Andy Roberts gekenmerk. Die nuwe kaptein Clive Lloyd het sy eerste verskyning in toetskrieket in 1966 gemaak en sedertdien ’n vaste instelling in die span geword. Sy bebrilde voorkoms en ’n buk naby die skouers het maskeer dat hy ’n baie fyn veldwerker, veral in die buiteblad, en ’n verwoestende slagspeler was. Lloyd se eerste taak was die toer na Indië in 1974/75. Wes-Indië het die eerste twee toetse maklik gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indies-in-india-and-pakistan-and-sri-lanka-1974-75-154333 |title=The West Indies in India and Pakistan and Sri Lanka, 1974–75 |publisher=ESPNcricinfo |author=Dicky Rutnagur |date=30 November 1975 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Gordon Greenidge het sy loopbaan met 107 en 93 in die eerste toets afgeskop. Vivian Richards het in sy debuut gesukkel, maar kon 192* in sy tweede toets aanteken. Indië het herstel en die volgende twee toetse gewen, maar Lloyd slaan 242* in die laaste toets en laat Wes-Indië dié reeks beklink. Tydens die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] in Engeland het Wes-Indië hul groep oorheers, nadat hulle Sri Lanka, Pakistan en Australië geklop het. In die halfeindstryd is Nieu-Seeland verslaan en in die eindstryd op Lord’s het hulle Australië herontmoet en met 17 lopies gewen. Regstreeks ná die kanteling van die laaste Australiese paaltjie het opgewonde ondersteuners die krieketveld binnegestorm en hul span toegejuig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/150279.html |title=The Prudential World Cup final, 1975 – Australia v West Indies |publisher=Wisden |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Ná die oorwinning het duisende Wes-Indiese ondersteuners die sege met dromme en pype gevier en die stadion se omgewing in ’n soort karnaval omgeskep.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-victory-heralds-a-new-era-264375 |title=West Indies victory heralds a new era |publisher=ESPNcricinfo |date=25 Oktober 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 1975/76 het hulle na Australië getoer, maar hulle het met 1–5 in die ses-toetsreeks verloor,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/west-indies-in-australia-1975-76-153010 |title=West Indies in Australia, 1975–76 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1976 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en hulle het daarna Indië tuis met 2–1 in ’n vier-toetsreeks gedurende dieselfde winter verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-in-the-west-indies-1976-153020 |title=India in the West Indies, 1976 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1976 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In Australië het die snelbouler Michael Holding sy eerste verskyning gemaak. Beide Colin Croft en Joel Garner het hul debuut die volgende jaar gemaak, en Malcolm Marshall twee jaar later. In die volgende vier jaar het Wes-Indië ’n kwaliteitsboulspan saamgestel wat nog selde voorheen gesien is. In die toer na Indië het Vivian Richards sy debuut gemaak, glo die fynste Wes-Indiese kolwer nog, en Gordon Greenidge, wat by die sterk kolfspan aangesluit het, wat alreeds uit Alvin Kallicharran en die aanvangskolwer Roy Fredericks, bykomende tot Rowe en Lloyd bestaan het. Hierdie spelers het die kern van die span gevorm wat tot aan die begin van die 1990’s as wêreldkampioen in toetskrieket beskou is. Vervolgens het die Wes-Indiese span in 1976 na Engeland getoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/153475.html |title=West Indies in England, 1976 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In ’n televisie-onderhoud voor die reeks het die Engelse kaptein [[Tony Greig]] opgemerk dat die Wes-Indiese span onder druk swak vaar en hy van plan was ''to make them grovel'' (“laat hulle op die grond kruip”), wat met ’n rassistiese ondertoon geassosieer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/who-s-grovelling-now-134960 |title=Who's grovelling now? |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Mei 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/grovel-racist-slur-west-indies-england-1976-tour-6451079/ |title=‘Grovel’: The racist slur that changed Windies in 1976 |publisher=The Indian Express |author=Sandip G |date=10 Junie 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Hierdie opmerking, veral omdat dit deur ’n [[Suid-Afrika]]ans-gebore speler was, het ’n rou senuwee van die Wes-Indiërs geraak. Regdeur die reeks was die Engelse kolwers onderworpe aan ’n baie vyandige boulwerk. Nadat die eerste twee toetse onbeslis geëindig het, het Wes-Indië die volgende drie gewen. Van die Wes-Indiese span se baie hele het Richards met 829 lopies in vier toetse uitgeblink. Hy slaan 232 op Trent Bridge en 291 op The Oval. Greenidge het drie honderdtalle aangeteken, waarvan twee op die moeilike paaltjie van Old Trafford. Roberts en Holding het 55 paaltjies tussen hulle gedeel, Holding se agt vir 92 en ses vir 57 op die nuttelose paaltjie op The Oval was ’n uitstekende poging. Wes-Indië het in 1976/77 ’n tuisreeks teen ’n sterk Pakistanse span gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-in-the-west-indies-1976-77-152130 |title=Pakistan in the West Indies, 1976–77 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1977 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Enkele maande later het die Wêreldreekskrieketskandaal opgedaag. Die meeste van die Wes-Indiese spelers het kontrakte onderteken met die Australiese televisiemagnaat Kerry Packer wat besig was om sy eie internasionale kriekettoernooi van stapel te stuur. Die Australiese span, wat die volgende jaar na Wes-Indië getoer het, het geen van Packer se spelers ingesluit nie. Die Wes-Indiese Krieketraad het ’n volstoomspan op die veld gestuur met die redenasie dat geen Wes-Indiese speler geweier het om te speel nie, maar geskille het ontstaan rakende betaling en die keuse van sekere spelers. Voor die derde toets het Lloyd as kaptein bedank. Binne twee dae het al die ander Wes-Indiese spelers hulself onttrek. Alvin Kallicharran het die span in die oorblywende toetse van dié reeks aangevoer en Windies het met 3-1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/350489/rumble-in-jamaica |title=Rumble in Jamaica |publisher=The Cricket Monthly |author=Peter Toohey |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-in-the-west-indies-1977-78-152164 |title=Australia in the West Indies, 1977–78 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1978 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Wes-Indiese Krieketraad het die Wêreldreekskrieketspelers toegelaat om aan die [[Krieketwêreldbeker 1979]] in Engeland deel te neem, waar Wes-Indië sy groep ná oorwinnings oor Indië, Sri Lanka en Nieu-Seeland weer eerste afgesluit het. In die halfeindstryd het hulle Pakistan geklop en in die eindstryd teen die gasheer te staan gekom en hulle met 92 lopies verslaan, waardeur Wes-Indië die titel sonder groot moeite verdedig het. Vervolgens het hulle die eerste span geword wat twee krieketwêreldbekertoernooie gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/150321.html |title=Prudential World Cup 1979, final – England v West Indies |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Aan die einde van dieselfde jaar is die Wêreldreekskrieketkwessie opgelos. Kallicharran is as kaptein afgesit nadat Wes-Indië ’n ses-toetsreeks teen Indië met 0-1 verloor het<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/samir-chopra-remembering-alvin-kallicharran-s-1978-79-west-indians-in-india-639111 |title=Remembering Kallicharran's West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Samir Chopra |date=6 Junie 2013 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en Lloyd is as kaptein heringestel vir ’n toer teen ’n volstoom Australië (waar die Windies met 2–0 gewen het, met een onbeslis)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/colin-benjamin-when-the-four-man-apocalypse-hit-australia-947601 |title=When the four-man apocalypse hit Australia |publisher=ESPNcricinfo |author=Colin Benjamin |date=8 Desember 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en Nieu-Seeland. Die laasgenoemde toer was vol omstredenheid. Nieu-Seeland het die eerste toets op [[Carisbrook]] met een paaltjie gewen, maar Wes-Indië was nie tevrede met die skeidsregters nie. Wes-Indië se ontevredenheid het tydens die volgende toets op Lancasterpark oorgekook. Terwyl hy na die bal hardloop, stoot Colin Croft doelbewus die skeidsregter Fred Goodall. Toe Goodall met Lloyd oor Croft se gedrag gaan gesels het, moes hy die hele pad stap om die Wes-Indiese kaptein te ontmoet, aangesien laasgenoemde nie ’n duim van sy posisie by die paaltjies beweeg het nie. Ná tee op die derde dag het Wes-Indië geweier om op die veld te stap, tensy Goodall verwyder word. Hulle is oorreed om voort te gaan en dit het intense onderhandelinge tussen die twee beheerliggame geneem om die toer op koers te hou. Die Kiwis het die drie-toetsreeks gewen nadat die tweede en derde toets onbeslis was. Nietemin was dié nederlaag die laaste in die volgende 15 jaar vir Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/241985/ding-dong-in-dunedin |title=Ding-dong in Dunedin |publisher=The Cricket Monthly |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Toetsoorheersing, rebelltoere en platlope (1980’s) === [[Lêer:Vivian richards crop.jpg|duimnael|upright|Viv Richards, met ’n toetskolfgemiddelde van 50.23 uit 121 wedstryde,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/viv-richards-52812 |title=Viv Richards |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> was tussen 1985 en 1986 kaptein van Wes-Indië, ’n tydperk waarin Wes-Indië die beste toetsland ter wêreld was.]] Die 1980’s het met ’n 1–0-oorwinning in Engeland ná vyf toetse,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-england-1980-153571 |title=The West Indians in England, 1980 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1980 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> 1–0 in Pakistan ná vier toetse,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-pakistan-1980-81-152223 |title=The West Indians in Pakistan, 1980–81 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1981 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> 2–0 tuis oor Engeland ná vier toetse<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-in-west-indies-1980-81-152217 |title=England in West Indies, 1980–81 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1981 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en ’n 1-elk-gelykop in Australië afgeskop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-australia-1981-82-155226 |title=The West Indians in Australia, 1981–82 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 1982 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Daarna het in 1982/83 ’n Wes-Indiese rebellespan na ’n [[Suid-Afrika]] onder [[apartheid]] getoer. Dié span is deur Lawrence Rowe gelei en het ’n aantal vername spelers ingesluit. Die Wes-Indiese Krieketraad het hierdie spelers lewenslang geskors (wat later herroep is) en sommiges is die terugkeer geweier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://content-uk.cricinfo.com/ci/content/story/286356.html |title=The unforgiven |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die rebelle het die volgende jaar egter nog ’n toer gereël en dié span het die meeste spelers van die oorspronklike span ingesluit. Ten spyte van hierdie verlies aan talent kon die amptelike Wes-Indiese span sy oorheersing voortsit. Gedurende hierdie tydperk het Wes-Indië hulself as een van die beste spanne in internasionale toetskrieket gevestig, met hul hoogtepunt dalk tydens die 1984-toer na Engeland, wat hulle met 5–0 beklink het, die enigste keer in die krieketgeskiedenis wat ’n toerende span ’n vyf-toetsreeks skoonskip kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-england-1984-153051 |title=The West Indians in England, 1984 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Dit is opgevolg deur ’n tweede skoonskip teen Engeland in 1985/86 tuis, weer met 5–0.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/1004715/i-was-there-west-indies-5-0-defeat-of-england-in-1985-86 |title='The worst England tour ever' |publisher=The Cricket Monthly |author=Colin Benjamin |date=29 April 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Gelyktydig het die Wes-Indiese span ook die destydse rekord van elf agtereenvolgende toetsoorwinnings opgestel;<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/105118.html |title=Records / Test Matches / Team Records / Most consecutive wins |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> dit was deel van ’n nog bestaande rekord van 27 toetse sonder ’n nederlaag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/284038.html |title=Records / Test Matches / Team Records / Most consecutive matches without defeat |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tussen 1980 en 1985/86 het hulle tien van elf toetsreekse gewen, die 1981/82-reeks in Australië was 1–1-gelykop; tot in die middel-1990’s sou hierdie rekord tot 29 reekse sonder om een te verloor streek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283960.html |title=Records / Test Matches / Team Records / Most consecutive series without defeat |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Wes-Indië se enigste noemenswaardige destydse nederlaag was in ’n EDI-wedstryd, nadat hulle, tot algemene verrassing, die eindstryd van die [[Krieketwêreldbeker 1983]] in Engeland teen die destydse buiteperde Indië verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/150434.html |title=India v West Indies, Lord's, 1983 World Cup final – India defy the odds |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die enigste troosprys was dat hulle die eerste span geword het om in die agtereenvolgende krieketwêreldbekereindstryde te verskyn. Die Wes-Indiese kaptein Clive Lloyd het ná die 1984/85-reeks teen Australië uit toetskrieket bedank. Altesaam het Lloyd die Wes-Indiese span in 74 toetswedstryde aangevoer, waarvan hulle 36 gewen het. Vivian Richards het Lloyd opgevolg en die sukses voortgesit. Intussen het ’n verandering in die ou garde ook plaasgevind. Beide Joel Garner en Michael Holding het teen 1987 uitgetree. ’n Belangrike ontdekking was Curtly Ambrose, wat so lank soos Garner en ewe doeltreffend met die bal was. Courtney Walsh, wat in 1984 sy eerste verskyning gemaak het, het met ’n aksie geboul wat soos Holding s’n gelyk het. Ian Bishop het oor ’n soortgelyke aksie beskik en was as ’n bouler ewe goed totdat beserings sy loopbaan onderbreek het. Patrick Patterson was vinniger as die hele res, maar hy het ’n kort loopbaan gehad. Marshall was nog steeds die fynste snelbouler ter wêreld. Maar die kolfwerk het teikens van swakheid begin toon, ondanks die teenwoordigheid van Richards, Greenidge en Desmond Haynes. Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1987]] in Indië en Pakistan het Wes-Indië nie die halfeindstryd gehaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/wctimeline/content/story/500463.html |title=The gracious Mr Walsh |publisher=ESPNcricinfo |date=5 April 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Aan die einde van die 1980’s, terwyl hulle nog die beste span in die wêreld was, het hulle die aura van onoorwinlikheid verloor wat hulle in die middel van dié dekade nog gehad het. Die opsporing van goeie plaasvervangers vir ou spelers het weer ’n probleem begin word. === Val van roem (1990’s en 2000’s) === [[Lêer:Courtney Walsh (1) (cropped).jpg|duimnael|upright|Courtney Walsh, kaptein van Wes-Indië in 1993/94 en 1997/98]] [[Lêer:BrianLaraUkexpat.jpg|duimnael|Brian Lara hou die wêreldrekord vir die hoogste beurttelling in toetskrieket (400 teen Engeland in 2003/04)<ref name="Brian Lara">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/brian-lara-52337 |title=Brian Lara |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref>]] Gedurende die 1990’s is die Wes-Indiese span ’n geweldige slag toegedien, nadat ’n aantal sleutelspelers hul uittrede aangekondig (almal het ná die Wes-Indiese toer na Engeland in 1991 uitgetree) en ’n glorieryke tydperk laat beëindig het. Dit het ’n jong en onervare span agtergelaat. Ná Richards se aftrede was Richie Richardson (wat as nuwe kaptein aangewys is), Desmond Haynes (wat gou laat val is), Gus Logie (wat herroep is), Courtney Walsh (wat nou die leier van die Wes-Indiese snelaanval was) en Roger Harper (wat gekom en gegaan het) die enigste krieketspelers met ’n belangrike ervaring. Dit het hul prestasie egter nie onmiddellik geraak nie. Richie Richardson was ’n ordentlike opvolger vir Richards. ’n Nuwe groep jong spelers het na vore getree. Dit sou nog vyf jaar neem voordat die Wes-Indiese span ’n reeks verloor, maar hulle het ’n aantal naelskraapse ontkomings gehad. Die na internasionale krieket terugkerende [[Proteas|Suid-Afrika]] het hul eerste toetswedstryd in [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]] gespeel,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/996317/i-was-there-south-africa-readmission-test-in-barbados-1992 |title=The return of South Africa, on a tour they didn't want |publisher=The Cricket Monthly |author=Luke Alfred |date=12 April 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ’n wedstryd wat weens ’n boikot minder as 10&nbsp;000 mense gelok het. Suid-Afrika het ’n teiken van 201 lopies op die laaste dag gehad, maar hulle bereik net 123 vir twee voordat beide Ambrose en Walsh die oorblywende agt paaltjies vir 25 lopies geneem het. In 1992/93 het Wes-Indië Australië met een lopie in [[Adelaide, Australië|Adelaide]] verslaan, waar ’n verlies hulle die reeks sou gekos het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-australia-1992-93-155291 |title=The West Indians in Australia, 1992–93 |publisher=ESPNcricinfo |date=31 Desember 2008 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 1994/95 het Wes-Indië ’n gelykop in Indië behaal, nadat hulle die eerste toets verloor en in die tweede toets onbeslis gespeel het, het hulle die derde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/what-we-re-watching-the-winter-of-padams-and-prabhakar-s-broken-nose-1222055 |title=The winter of Padams and Prabhakar's broken nose |publisher=ESPNcricinfo |author=Gaurav Sundararaman |date=4 Mei 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1992]] in Australië en Nieu-Seeland het Wes-Indië weer versuim om vir die halfeindstryd te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/benson-hedges-world-cup-1991-92-60924 |title=Benson & Hedges World Cup 1991/92 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Australië het Wes-Indië uiteindelik met 2–1 in 1994/95 verslaan om sodoende die nieamptelike wêreldkampioen in toetskrieket te word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/335274/why-would-you-want-to-play-five-days-for-a-draw |title='Why would you want to play five days for a draw?' |publisher=The Cricket Monthly |author=Mark Taylor |date=12 Februarie 2008 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1996]] in Indië, Pakistan en Sri Lanka is Wes-Indië in die halfeindstryd uitgeskakel, waarvolgens Richie Richardson sy loopbaan beëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/kenya-down-the-lacklustre-legends-505731 |title=Kenya down the lacklustre legends |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die kapteinskap is aan Courtney Walsh oorgedra en in 1998 aan Brian Lara. Die Wes-Indiese span het in 1998/99 sy eerste amptelike toer na Suid-Afrika onderneem. Dit het in ’n ramp ontaard, nadat dié toer met speleropstande weens ’n onvoldoende betaling afgeskop en met ’n 5–0-platloop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/rewind-to-1998-when-lara-led-a-players-strike-605998 |title=When Lara led a players' strike |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=23 Februarie 2013 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1999]] in Engeland is Wes-Indië reeds in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/151486.html |title=ICC World Cup, 1999 |publisher=ESPNcricinfo |author=Matthew Engel |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die volgende jaar het Engeland ’n reeks teen die Wes-Indiese span vir die eerste keer in 31 jaar gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/windies-pace-ace-calls-for-heads-to-roll-94042 |title=Windies pace ace calls for heads to roll |publisher=ESPNcricinfo |date=6 September 2000 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Wes-Indiese span het die dekade met nog ’n 5–0-platloop afgesluit, dié keer in Australië.<ref name="aus2000">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-australia-2000-01-154252 |title=The West Indians in Australia, 2000–01 |publisher=ESPNcricinfo |author=Greg Baum |date=30 November 2001 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Vir die grootste deel van die 1990’s is die Wes-Indiese kolfspan deur [[Brian Lara]] aangevoer. Lara het ná Viv Richards se aftrede in 1991 ’n gereelde speler geword. In 1993/94 het hy 375 teen Engeland in Antigua aangeteken en Sobers se rekord vir die hoogste individuele telling in toetskrieket oorgesteek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/rewind-to-1994-brian-lara-s-375-the-world-record-that-nearly-wasn-t-737719 |title=The world record that nearly wasn't |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=17 April 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Hy het sy fyn prestasie vir [[Warwickshire]] tydens die Engelse county-kampioenskap in 1994 voortgesit en sewe eersterangse honderdtalle in agt beurte aangeteken (insluitende die toetswedstryd se 375). Die laaste hiervan was 501 nie uit nie teen [[Durham]], wat Hanif Mohammad se 35-jaar-oue rekord as die hoogste telling in eersterangse krieket oorgesteek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/44632651 |title=Brian Lara's 501 not out: The day Warwickshire's West Indies legend rewrote cricket records |publisher=[[BBC]] |date=6 Junie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Die Wes-Indiese boulaanval is aangevoer deur beide Curtly Ambrose en Courtney Walsh, laasgenoemde het destyds ’n rekord van 529 paaltjies opgestel. Albei het egter in 2001 afgetree en hul opvolgers het versuim om die hoë vlak van Ambrose en Walsh te handhaaf. Ondanks die opkoms van goeie kolwers soos Shivnarine Chanderpaul en Ramnaresh Sarwan het Brian Lara die noodsaaklike speler van die span gebly. Ná ’n 0–2-nederlaag in Nieu-Seeland in 1999/2000<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-new-zealand-1999-2000-153840 |title=The West Indians in New Zealand, 1999–2000 |publisher=ESPNcricinfo |author=Geoffrey Dean |date=30 November 2000 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> is Lara deur Jimmy Adams as kaptein vervang, wie onmiddellik reeksoorwinninge oor beide Zimbabwe<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-zimbabweans-in-the-west-indies-1999-2000-153995 |title=The Zimbabweans in the West Indies, 1999–2000 |publisher=ESPNcricinfo |author=Craig Cozier |date=30 November 2000 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en Pakistan<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-pakistanis-in-the-west-indies-1999-2000-153923 |title=The Pakistanis in the West Indies, 1999–2000 |publisher=ESPNcricinfo |author=Fazeer Mohammed |date=30 November 2000 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> behaal het. Hy is egter ná ’n 1–3-nederlaag teen Engeland (waarvolgens hulle die Wisden-trofee vir die eerste keer in 27 jaar moes afstaan)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/west-indies-tour-of-england-and-scotland-2000-61879/england-vs-west-indies-5th-test-63892/match-report |title=England triumphant after 31 years |publisher=ESPNcricinfo |author=Andy Jalil |date=4 September 2000 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en ’n 0–5-platloop in Australië<ref name="aus2000" /> vir die 2000/01-besoek van Suid-Afrika<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-south-africans-in-the-west-indies-2000-01-154209 |title=The South Africans in the West Indies, 2000–01 |publisher=ESPNcricinfo |author=Tony Cozier |date=30 November 2001 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> deur Carl Hooper vervang. Toe Lara in 2002/03 as kaptein heraangestel is, is reekse teen Suid-Afrika, Sri Lanka, Pakistan, Nieu-Seeland en Indië verloor. Die enigste noemenswaardige reeksoorwinning was oor Indië (alhoewel Zimbabwe en Bangladesj ook geklop is) en die Wes-Indiese span het na die agste plek op die wêreldranglys geval, benede al die ander gevestigde toetslande. Nadat die Wes-Indiese span onder sy tweede kapteinskap hul reeks teen die destydse wêreldkampioen Australië verloor het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-australians-in-the-west-indies-2002-03-155799 |title=The Australians in the West Indies, 2002–03 |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Ramsey |date=3 Junie 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> het Lara sy span tot oorwinnings oor beide Sri Lanka<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-sri-lankans-in-the-west-indies-2003-214650 |title=The Sri Lankans in the West Indies, 2003 |publisher=ESPNcricinfo |author=Fazeer Mohammed |date=29 Julie 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en Zimbabwe gelei, voordat ’n verdere swak loop nederlae in vier-toetsreekse met 0–3 teen beide Suid-Afrika<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-zimbabwe-and-south-africa-2003-04-237266 |title=The West Indians in Zimbabwe and South Africa, 2003–04 |publisher=ESPNcricinfo |author=Tony Cozier en John Ward |date=15 Februarie 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en Engeland<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-in-the-west-indies-2003-04-237224 |title=England in the West Indies, 2003–04 |publisher=ESPNcricinfo |date=30 April 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> gesien het. In die onbeslis tydens die vierde toets teen Engeland het Lara die wêreldrekord vir die hoogste individuele toetstelling met 400 nie uit nie, weer in Antigua, aangeteken<ref name="Brian Lara" /> en Matthew Hayden se 380 teen Zimbabwe uit die vorige jaar oorgesteek. Die Wes-Indiese span is toe in Engeland met 4–0 platgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-west-indians-in-england-232455 |title=The West Indians in England |publisher=ESPNcricinfo |author=Stephen Fay |date=11 November 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003]] in Suid-Afrika het Lara Wes-Indië in ’n oorwinning oor die gasheer gelei en selfs 116 lopies teen die Proteas aangeteken, maar die volgende twee oorwinnings oor [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]] en [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] was nie genoeg om tot die tweede rondte te vorder nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-survive-sarwan-charge-to-defeat-west-indies-127066 |title=Sri Lanka survive Sarwan charge to defeat West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Charlie Austin |date=28 Februarie 2003 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Lara se laaste optrede as kaptein was die [[Kampioenetrofee 2004]], ’n tweede eendagtoernooi net na die Krieketwêreldbekertoernooi, op [[The Oval (Londen)|The Oval]] in Londen wat die Wes-Indiese span gewen het – die oorwinning was ’n welkome verrassing vir die Karibiese gebied wat pas deur die orkaan Ivan verwoes is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-hurricanes-were-the-catalyst-says-lara-143626 |title=The hurricanes were the catalyst, says Lara |publisher=ESPNcricinfo |date=7 Julie 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Geskille tussen spelers en raad (2000’s en 2010’s) === [[Lêer:2007 CWC Opening ceremony.jpg|duimnael|Openingseremonie van die Krieketwêreldbeker 2007]] [[Lêer:ICC CWC 2007 team captains.jpg|duimnael|2007-spankapteins met die trofee]] Die vreugde was net kortstondig, nadat ’n groot geskil tussen die Wes-Indiese Spelersvereniging en die Krieketraad in 2005 na vore getree het. Die twispunt was klousule vyf van die toerkontrak wat aan die Krieketraad “die uitsluitlike en eksklusiewe reg om reëlings te tref vir borgskappe, advertering, lisensiëring, handelsware en promosie-aktiwiteite rakende WIKR of enige WIKR-span” besorg het. Die telekommunikasiemaatskappy Digicel was destyds die borg van die Wes-Indiese span, terwyl die meeste spelers kontrakte met Cable & Wireless onderteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-background-to-the-dispute-208251 |title=The background to the dispute |publisher=ESPNcricinfo |date=28 April 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Hierdie geskil, saam met ’n geskil oor betalings, het beteken dat Wes-Indië uiteindelik ’n span sonder Lara en ’n aantal ander spelers vir die Wes-Indiese toer na Suid-Afrika 2004/05 met Shivnarine Chanderpaul as kaptein aangekondig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/lara-left-out-of-west-indian-squad-146303 |title=Lara left out of West Indian squad |publisher=ESPNcricinfo |date=20 Maart 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Sommige van hierdie spelers het aan die einde nogtans aan die toer deelgeneem. Die geskil was nog nie beëindig nie, wat tot die afkondiging van ’n tweede span vir die toer na Sri Lanka in 2005 gelei het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/second-string-team-hurts-windies-well-wishers-212447 |title=Second-string team hurts Windies well-wishers |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Julie 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ’n Ooreenkoms is eers in November 2005 bereik,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/wipa-and-players-association-reach-agreement-228049 |title=WIPA and players' association reach agreement |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Desember 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> en ’n volstoomspan is uiteindelik vir die toer na Australië in 2005/06 benoem. Tydens hierdie toer het Brian Lara die Australiër Allan Border as die beste lopiemaker in toetskrieket verbygesteek, ten spyte van Wes-Indië se platloop met 3–0.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/lara-sweeps-past-border-227307 |title=Lara sweeps past Border |publisher=ESPNcricinfo |date=26 November 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Te midde van hierdie geskille het Wes-Indië die [[Krieketwêreldbeker 2007]] aangebied, die eerste in die Amerikas. Die gasheer het die groepfase maklik gewen, maar hulle is in die volgende rondte ná net twee oorwinnings uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/my-first-world-cup-stuart-broad-798759 |title=Being there for Lara's goodbye |publisher=ESPNcricinfo |author=Stuart Broad |date=23 November 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 2009 het ’n nuwe geskil ontstaan toe baie seniorspelers besluit het om nie aan kwessies rakende betaling en kontrak met die beheerliggaam saam te werk nie. Die Wes-Indiese Krieketraad het toe ’n tweede span saamgestel wat aan die reeks teen Bangladesj en die Kampioenetrofee deelgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/22771824/ |title=WICB-WIPA peace talks fail |publisher=ESPNcricinfo |date=2 September 2009 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 2012 het beide die IKR en die FIKV (Federasie van Internasionale Krieketspelersverenigings) besluit om in hierdie jarelange geskil te bemiddel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/22290733/west-indies-news-icc-fica-mediate-west-indies-dispute |title=ICC and FICA to mediate in West Indies dispute |publisher=ESPNcricinfo |date=9 Junie 2012 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 2014 het nog ’n dispuut tussen die WIKR en die Wes-Indiese Spelersvereniging (WIPA) daartoe gelei dat die span se Indiese toer ingekort is. Die twispunt was ’n uitgerekte betalingstruktuur tussen die spelers, die beheerliggaam en die spelersvereniging.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/21375161/west-indies-pull-india-tour |title=West Indies pull out of India tour |publisher=ESPNcricinfo |date=17 Oktober 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> In 2015 het spelers hulself nie vir toetse beskikbaar gestel nie en met Jason Holder wat die rol van kapteinskap betree het is hulle met groot wantroue tussen veteraanboulers en Holder en die administrasie en keurders teëgekom. As gevolg hiervan het Wes-Indië tussen 1995 en 2015 21 toetswedstryde met ’n beurt verloor; vanaf 1966 tot 1995 het die span nooit meer as vier wedstryde met ’n beurt verloor nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/20425960/batsmen-drag-west-indies-new-low |title=Batsmen drag West Indies to new low |publisher=ESPNcricinfo |date=12 Desember 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> === Terugkoms na bo en opkoms as ’n T20I-krag (2010’s) === [[Lêer:Darren Sammy, 2010.jpg|duimnael|upright|Daren Sammy in 2010. Wes-Indië het drie belangrike toernooititels verower: die [[Kampioenetrofee]] een keer en die [[T20I-wêreldbeker]] twee keer. Albei T20I-wêreldbekertoernooie is met Sammy as kaptein ingepalm, wat hom die enigste Wes-Indiese kaptein maak, behalwe vir Clive Lloyd, wat verskeie IKR-toernooie gewen het.]] Nadat [[Twintig20]]-krieket volstoom met die eerste [[T20I-wêreldbeker 2007]] in Suid-Afrika begin beslis is, het Wes-Indië ’n voordeel begin ontwikkel en besef dat hulle oor kolwers in die styl van ’n Richards beskik en boulaanvalle ontwikkel wat met mag kon verwoes. Talle Wes-Indiese kolwers het ook op T20I voorberei, aangesien dit vir hulle lonende kontrakte in T20-ligas sal bied. Die vernaamste onder die hardkolwers was Chris Gayle, wat beide die eerste T20I-honderdtal aangeteken en die tweede geslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/chris-gayle-51880 |title=Chris Gayle |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2011]] in Bangladesj, Indië en Sri Lanka het Wes-Indië net weens sy beter lopietempo as Bangladesj s’n tot die kwarteindstryd gevorder, maar hulle is deur Pakistan vinnig uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2010-11-381449/pakistan-vs-west-indies-1st-quarter-final-433600/match-report |title=Clinical Pakistan storm into semi-final |publisher=ESPNcricinfo |date=23 Maart 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2012]] in Sri Lanka het Wes-Indië Australië in die halfeindstryd uitgeskakel en toe die gasheer met 32 lopies verslaan om sodoende hul derde IKR-wêreldbeker en hul eerste sedert Richards, Holding en Lloyd se oorwinning tydens die Krieketwêreldbeker 1979 te wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2012-13-531597/sri-lanka-vs-west-indies-final-533298/match-report |title=Samuels, Sammy give WI first world title since 1979 |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=7 Oktober 2012 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2016]] het hulle die gasheer Indië in die halfeindstryd ná ’n suksesvolle lopiejaag verslaan en hulle is nog by hul hotel deur beide plaaslike en reisende ondersteuners toegejuig<ref>{{en}} {{cite web |url=https://twitter.com/cricketcomau/status/715648198769926144 |title=Fans welcome the West Indies back to the Oberoi in Mumbai after beating India |publisher=[[Krieket Australië]] |website=[[Twitter]] |date=31 Maart 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> nadat hulle in die eindstryd teen Engeland te staan gekom en hulle met vier paaltjies verslaan nadat Carlos Brathwaite vier agtereenvolgende grenshoue uit [[Ben Stokes]] se aflewerings geslaan het, nadat Wes-Indië ’n teiken van 19 lopies in die laaste boulbeurt gehad het. In kontras teenoor hul agtste plek op die toetsranglys en negende op die EDI-ranglys het Wes-Indië die eindstryd as tweede op die T20I-ranglys net agter Indië betree. [[Lêer:West Indies v Zimbabwe World Cup of Cricket The national anthems (16629621122).jpg|duimnael|links|Nasionale volksliedere voor die wedstryd van Zimbabwe teen Wes-Indië tydens die [[Krieketwêreldbeker 2015]] in Canberra]] Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2015]] het Wes-Indië weer volgens ’n beter lopietempo bo Ierland tot die kwarteindstryd gevorder, maar hulle is maklik deur Nieu-Seeland verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/853343.html |title=Guptill's 237 drives New Zealand into semi-final |publisher=ESPNcricinfo |author=Brydon Coverdale |date=21 Maart 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die T20I-wêreldbeker 2016 in Indië het Wes-Indië Engeland verslaan en sodoende hul tweede T20I-wêreldbeker gewen, die eerste span wat daarin kon slaag. As ’n ekstra bonus het Wes-Indië ook die eerste krieketland geword wat in beide die T20I-wêreldbeker vir mans- en vroue op dieselfde dag kon seëvier, aangesien die vrouespan onmiddellik die drie keer verdedigende kampioen Australië vir hul eerste IKR-wêreldtitel geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-t20-2015-16-901359/england-vs-west-indies-final-951373/match-report |title=WI grab title after Brathwaite 6, 6, 6, 6 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2019]] se groepfase het Wes-Indië net twee oorwinnings aangeteken (oor Pakistan en Afghanistan) en op die voorlaaste plek net bo Afghanistan geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/48785855 |title=Cricket World Cup: India thrash West Indies by 125 runs at Old Trafford |publisher=[[BBC]] |date=27 Junie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2021]] se Super 12 in [[Oman]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]] het die verdedigende kampioen Wes-Indië ’n swak toernooi gehad en net Bangladesj verslaan, terwyl hulle deur Engeland, Suid-Afrika, Sri Lanka en Australië geklop en sodoende uit dié toernooi geskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/news/hetmyer-scores-81-not-out-sri-lanka-loss/ |title=Hetmyer scores 81 not out in Sri Lanka loss |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |date=4 November 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2022]] in Australië moes Wes-Indië in die eerste rondte begin en het in hul eerste wedstryd ’n historiese nederlaag teen [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2022-23-1298134/scotland-vs-west-indies-3rd-match-first-round-group-b-1298137/match-report |title=Scotland bowlers script huge upset against West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Sreshth Shah |date=17 Oktober 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Daarna het hulle [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] verslaan, maar ná ’n verdere nederlaag teen [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] kon hulle nie die Super Twaalf haal nie, hul swakste toernooiverloop nog.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/63311585 |title=T20 World Cup: Ireland beat West Indies to advance in Hobart |publisher=[[BBC]] |author=Stephan Shemilt |date=21 Oktober 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Nadat Skotland tydens die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2023 ook hul eerste EDI-oorwinning oor Wes-Indië aangeteken het, kon die tweemalige wêreldkampioen vir die eerste keer nie vir ’n krieketwêreldbekertoernooi kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-2023-west-indies-crash-out-of-qualification-race-1385192 |title=West Indies fail to qualify for 2023 ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Julie 2023 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/66076860 |title=World Cup qualifier: Scotland knock out West Indies at World Cup Qualifier with seven-wicket win |publisher=[[BBC]] |date=1 Julie 2023 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Aangesien die Krieketwêreldbeker 2023 gelyktydig as [[Kampioenetrofee 2025]]-kwalifisering gedien het, het Wes-Indië ook dié toernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2025-champions-trophy-qualification-at-stake-during-odi-world-cup-1406055 |title=2025 Champions Trophy qualification at stake during ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi, Matt Roller |date=29 Oktober 2023 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Wes-Indië het saam met die Verenigde State die [[T20I-wêreldbeker 2024]] aangebied en die span het ná vier oorwinnings in die eerste rondte die Super Agt gehaal, maar hulle is ná nederlae teen Engeland en Suid-Afrika, asook ’n oorwinning oor die [[Verenigde State se nasionale krieketspan|Verenigde State]] uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/rovman-powell-good-to-see-buzz-back-in-caribbean-for-cricket-we-know-how-long-it-had-died-down-1440652 |title=Powell: 'Good to see buzz back in Caribbean for cricket, we know how long it had died down' |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Junie 2024 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2026]] in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] het die Wes-Indiese span die eerste rondte weer onoorwonne afgesluit, waarna hulle ná ’n oorwinning oor Zimbabwe deur beide Suid-Afrika en Indië geklop en sodoende uit die toernooi geskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-west-indies-52nd-match-super-eights-group-1-1512770/match-report |title=Samson special leads India into the semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=1 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> == Vlag en himne == [[Lêer:Windies.png|duimnael|links|Vlag van die Wes-Indiese Krieketraad en -span tussen 1999 en 2017]] [[Lêer:WestIndiesCricketFlagPre1999.svg|duimnael|links|Die Windies-vlag wat tot in 1999 gebruik is]] Die meeste krieketspelende lande gebruik hul eie nasionale vlae tydens internasionale krieketwedstryde. Aangesien die Wes-Indiese krieketspan ’n verskeidenheid onafhanklike lande en afhanklike gebiede verteenwoordig, gebruik hulle nie ’n nasionale vlag nie. Die Wes-Indiese Krieketraad gebruik derhalwe ’n embleem met ’n palmboom en krieketpaaltjies op ’n klein sonnige eiland. Dié embleem, op ’n maroen agtergrond, vorm die Wes-Indiese vlag. Die agtergrond het soms ’n wit baan bo ’n groen baan wat deur ’n maroen baan verdeel word, wat horisontaal deur die middel van die agtergrond loop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/int@wicb.html |title=West Indies Cricket Board |publisher=Flags of the World |date=21 Desember 2013 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Voor 1999 het die WIKR ’n soortgelyke embleem met ’n koolpalm op ’n eiland gebruik, maar daar was nie paaltjies nie en pleks van die son is die [[Jagter (sterrebeeld)|sterrebeeld Jagter]] uitgebeeld. Dit is in 1923 ontwerp deur Sir Algernon Aspinall, die destydse sekretaris van die Wes-Indiese Komitee.<ref>{{en}} {{cite journal |url=https://books.google.de/books?id=OVgjAQAAIAAJ&q=west+indies+cricket+team+orion&dq=west+indies+cricket+team+orion&hl=en&sa=X&redir_esc=y |title=Badge of the West Indian Cricket Team now in England |author=Royal Colonial Institute |date=1923 |journal=United Empire |publisher=Pitman and Sons Ltd. |volume=14 |page=350 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Teen dieselfde tyd in die 1920’s was die voorgestelde leuse vir die Wes-Indiese span ''Nec curat Orion leones'', afgelei van ’n aanhaling deur [[Horatius]], waarvolgens Orion, simbolies vir die Wes-Indiese XI wat nie skrik vir die leeus [van Engelse krieket] nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Sir Algernon Aspinall |title=The Handbook of the British West Indies, British Guiana and British Honduras |year=1929 |publisher=West India Committee |location=Londen |pages=90 |isbn=0-85474-000-7}}</ref> Aangesien die span tydens internasionale wedstryde en toernooie as ’n nasionale span beskou en voor elke wedstryd ’n volkslied gespeel word, was ná die ontbinding van die Wes-Indiese Federasie nie duidelik watter volkslied gebruik sou word nie. Aanvanklik is die volkslied van die kaptein se tuisland gespeel. In onlangse jare word tydens IKR-toernooie ''Rally Round the West Indies…Now and Forever'' wat deur die Trinidadse komponis David Rudder in 1988 saamgestel is, as die span se himne gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/a-cricket-anthem-for-unity/story-gv5y3sNkG02kDGFCHCxR0H.html |title=A ‘cricket anthem’ for unity |publisher=Hindustan Times |author=Venkat Ananth |date=18 Junie 2009 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> == Kleure == [[Lêer:Chris Gayle, 2010 (1).jpg|duimnael|upright|Chris Gayle in Wes-Indië se tradisionele maroenpak]] Wanneer hulle EDI-krieket speel, dra die Wes-Indiese span ’n maroen-gekleurde [[trui#sporttruie|trui]] en broeke. Die hemp vertoon ook die kenteken van die Wes-Indiese Krieketraad en die naam van hul borg, sedert 2018 ''Sandals'', en hul uitruster ''BLK''. Die EDI-pet is maroen met die WIKR se kenteken op die linkervoorkant en twee geel strepe. Wanneer hulle eersterangse krieket speel, dra Wes-Indiese veldwerkers soms ’n maroen sonhoed met ’n wye rand of ’n maroen bofbalpet. Die WIKR-kenteken is op die voorkant van die hoed. Helms is op ’n soortgelyke manier gekleur. Tydens Wêreldkrieketreekse word gekleurde truie gedra. Die oorspronklike Wes-Indiese trui was pienk en is later na maroen verander om met hul toetspette ooreen te stem. Grys is ook as ’n tweede kleur gebruik. In sommige gevalle was grys die hoofkleur bo die tradisionele maroen. Sommige truie het groen, geel of wit as aksentkleure gebruik. Vorige truiverskaffers was BLK (2017–2019), Joma (2015–2018),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.joma-sport.com/news/joma-enters-cricket-market-sponsoring-west-indies |title=Joma enters cricket market sponsoring West Indies |publisher=Joma |date=20 Februarie 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Woodworm (2008–2015),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sports-insight.co.uk/news/woodworm-sponsors-west-indies-cricket-team |title=Woodworm sponsors West Indies cricket team |publisher=sports insight |date=16 Februarie 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.woodworm.tv/woodworm-sponsor-west-indies-cricket |title=Woodworm sponsor West Indies cricket |publisher=Woodworm |accessdate=12 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612065152/https://www.woodworm.tv/woodworm-sponsor-west-indies-cricket |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Admiral (2000–2005),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/23160139/ |title=Replica Windies kits not available in South Africa |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Februarie 2003 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Asics (Krieketwêreldbeker 1999), UK Sportsgear (1997–1998),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ukgear.com/Pages/Media-Centre/News-AND-PR/26-Article-in-Director-Magazine.html |title=A sporting chance against the top dogs |publisher=UK Gear |accessdate=10 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810102207/http://www.ukgear.com/Pages/Media-Centre/News-AND-PR/26-Article-in-Director-Magazine.html |archive-date=10 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ISC (1992–1996) en [[Adidas]] (1979–1991). Voormalige borge was Sandals (2018–2021), Digicel (2005–2018),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/cricket-west-indies-digicel-end-sponsorship-agreement/story-6L3cUOePZFja6CLkYAjulI.html |title=Cricket West Indies, Digicel end sponsorship agreement |publisher=Hindustani Times |date=30 Mei 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> [[KFC]] (2006–2009),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://zeenews.india.com/sports/laras-men-have-kentucky-fried-chicken-for-champions-trophy_326979.html|title=Lara's men have Kentucky Fried Chicken for Champions Trophy |publisher=Zeenews |date=4 Oktober 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Cable & Wireless (2000–2004),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/columnists/scyldberry/2355946/Sponsors-finger-West-Indies.html |title=Sponsors finger West Indies |publisher=The Telegraph |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Carib Beer (1999–2001)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.landofsixpeoples.com/news301/nc3012111.htm |title=WICB and Carib Beer announce sponsorship |publisher=Land of six peoples |date=21 Januarie 2003 |accessdate=14 Mei 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060514224019/http://www.landofsixpeoples.com/news301/nc3012111.htm |archive-date=14 Mei 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en Kingfisher (1996–1999).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/23267658/ |title=West Indies Cricket Board at loggerheads with sponsor |publisher=ESPNcricinfo |date=9 Januarie 1998 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiainfoline.com/article/print/news/kingfisher-premium-brings-biggest-cricketing-celebration-of-the-year-5921407800_1.html |title=Kingfisher Premium brings biggest cricketing celebration of the year |publisher=India Infoline |date=12 Mei 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> == Tuisstadions == [[Lêer:Queens Park Oval Trinidad.jpg|duimnael|links|Queen’s Park-ovaal in [[Port of Spain]], Trinidad en Tobago]] {{Location map+ |Klein-Antille |width=200 |caption=Huidige Wes-Indiese krieketstadions in die [[Klein-Antille]] wat tydens toetswedstryde gebruik word |places= {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Antigua Recreation Ground|Recreation]]</small>|position=bottom|lat=17.122278|long=-61.839028}} {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Sir Vivian Richards-stadion|Sir Viv]]</small>|position=top|lat=17.103275|long=-61.78485}} {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Kensington-ovaal|Kensington]]</small>|position=bottom|lat=13.10505|long=-59.622581}} {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Windsorpark, Dominica|Windsorpark]]</small>|position=left|lat=15.301944|long=-61.384167}} {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Nasionale Krieketstadion, Grenada|Nasionale Stadion]]</small>|position=left|lat=12.059056|long=-61.752111}} {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Warnerpark Sportkompleks|Warnerpark]]</small>|position=left|lat=17.298611|long=-62.721944}} {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Daren Sammy-krieketveld]]</small>|position=left|lat=14.070556|long=-60.931653}} {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Arnos Vale-stadion|Arnos Vale]]</small>|position=left|lat=13.141861|long=-61.211806}} {{location map~|Klein-Antille|label=<small>[[Queen’s Park-ovaal|Queen’s Park]]</small>|position=left|lat=10.667386|long=-61.5237}} }} {{Location map+ |Guyana |width=200 |caption=Huidige Wes-Indiese krieketstadions in [[Guyana]] wat tydens toetswedstryde gebruik word |places= {{location map~|Guyana|label=<small>[[Providence-stadion|Providence]]</small>|position=top|lat=6.757767|long=-58.177992}} {{location map~|Guyana|label=<small>[[Bourda]]</small>|position=bottom|lat=6.808167|long=-58.149872}} }} {{Location map+ |Jamaika |width=200 |caption=Huidige Wes-Indiese krieketstadions in [[Jamaika]] wat tydens toetswedstryde gebruik word |places= {{location map~|Jamaika|label=<small>[[Sabinapark]]</small>|position=bottom|lat=17.977908|long=-76.782567}} }} Net soos die ander vername krieketlande Australië, Bangladesj, Engeland, Ierland, Indië, Nieu-Seeland, Pakistan, Sri Lanka, Suid-Afrika en Zimbabwe beskik Wes-Indië oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Windies gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Wes-Indië. Die Wes-Indiese nasionale krieketspan het tot dusver twaalf tuisstadions tydens toetswedstryde gebruik: {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste toets |- | 1 | [[Kensington-ovaal]] | [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | 11 Januarie 1930 |- | 2 | [[Queen’s Park-ovaal|Queen’s Park]] | [[Port of Spain]], [[Trinidad en Tobago]] | 1 Februarie 1930 |- | 3 | [[Bourda]] | [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] | 21 Februarie 1930 |- | 4 | [[Sabinapark]] | [[Kingston, Jamaika|Kingston]], [[Jamaika]] | 3 April 1930 |- | 5 | [[Antigua Recreation Ground]] | [[St. John’s, Antigua en Barbuda|St. John’s]], [[Antigua en Barbuda]] | 27 Maart 1981 |- | 6 | [[Arnos Vale-stadion|Arnos Vale]] | [[Kingstown]], [[St. Vincent en die Grenadine]] | 20 Junie 1997 |- | 7 | [[Nasionale Krieketstadion, Grenada|Nasionale Krieketstadion]] | [[St. George’s, Grenada|St. George’s]], [[Grenada]] | 28 Junie 2002 |- | 8 | [[Daren Sammy-krieketveld]] | [[St. Lucia]], [[St. Lucia]] | 20 Junie 2003 |- | 9 | [[Warnerpark Sportkompleks|Warnerpark]] | [[Basseterre]], [[St. Kitts en Nevis]] | 22 Junie 2006 |- | 10 | [[Providence-stadion|Providence]] | [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] | 22 Maart 2008 |- | 11 | [[Sir Vivian Richards-stadion]] | [[North Sound, Antigua en Barbuda|North Sound]], [[Antigua en Barbuda]] | 30 Mei 2008 |- | 12 | [[Windsorpark, Dominica|Windsorpark]] | [[Roseau]], [[Dominica]] | 6 Julie 2011 |} === Krieketwêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Krieketwêreldbeker 2007|T20I-wêreldbeker 2010|T20I-wêreldbeker 2024}} Wes-Indië het in 2007 die eerste krieketwêreldbekertoernooi in die Amerikas aangebied. Dit is volgens die Internasionale Krieketraad se rotasiebeleid aan Wes-Indië toegeken. Oorspronklik het die [[Bahamas]], [[Bermuda]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] deel gevorm van die Wes-Indiese eilande se bod vir die Krieketwêreldbeker 2007.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/140649.html |title=Three days to go for ICC Cricket World Cup 2007 bids |publisher=ESPNcricinfo |date=4 Mei 2004 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Dié toernooi is egter aan die Wes-Indiese [[Eilandstaat|eilandstate]] [[Antigua en Barbuda]], [[Barbados]], [[Guyana]], [[Grenada]], [[Jamaika]], [[St. Kitts en Nevis]], [[St. Lucia]], [[St. Vincent en die Grenadine]] en [[Trinidad en Tobago]] toegeken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/westindies/content/story/138760.html |title=Barbados to host World Cup final in 2007 |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Julie 2004 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> Drie jaar later is in Wes-Indië die T20I-wêreldbeker 2010 beslis. Wes-Indië het saam met die Verenigde State ook as gasheer van die T20I-wêreldbeker 2024 opgetree.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> == Lidlande en afhanklikhede == {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 220 | header = | image1 = Map of the West Indies Federation.svg | alt1 = | caption1 = | image2 = Guyana in its region.svg | alt2 = | caption2 = | footer = Die lande van die voormalige Wes-Indiese Federasie het saam met die voormalige Brits-Guiana die grondslag vir die Wes-Indiese nasionale krieketspan gevorm }} Die Wes-Indiese gebied sluit veral die Engelstalige Karibiese gebied in. Binne-in hierdie gebied bestaan ses [[Eersterangse krieket|eersterangse]] spanne wat vir die “nasionale” kampioenskap meeding, van hulle is op hul beurt samesluitings van kleiner lande of eilande. In hul vroeë dae tydens die 1930’s het die Wes-Indiese nasionale krieketspan die [[Britse Ryk|Britse kolonies]] verteenwoordig wat later die Wes-Indiese Federasie en Brits-Guiana sou vorm. Spelers van die volgende lidlande is verkiesbaar vir die Wes-Indiese span:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/insight/west-indies-as-separate/ |title=West Indies as separate cricketing countries? |publisher=Emerging Cricket |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> * '''Soewereine lande''' ** {{vlagland|Antigua en Barbuda}} ** {{vlagland|Barbados}} ** {{vlagland|Dominica}} ** {{vlagland|Grenada}} ** {{vlagland|Guyana}} ** {{vlagland|Jamaika}} ** {{vlagland|St. Kitts en Nevis}} ** {{vlagland|St. Lucia}} ** {{vlagland|St. Vincent en die Grenadine}} ** {{vlagland|Trinidad en Tobago}} * '''[[Britse oorsese gebiede]]''' ** {{vlagland|Anguilla}} ** {{vlagland|Britse Maagde-eilande}} ** {{vlagland|Montserrat}} * '''Lande van die [[Koninkryk van die Nederlande]] ** {{vlagland|Sint Maarten}} * '''[[Eilandgebiede van die Verenigde State van Amerika|Eilandgebied van die Verenigde State van Amerika]]''' ** {{vlagland|Amerikaanse Maagde-eilande}} === Moontlike toekomstige lede === * [[Karibiese Nederland|Besondere munisipaliteite]] van [[Nederland]] ** {{vlagland|Saba}} ** {{vlagland|Sint Eustatius}} * [[Franse oorsese gebiede|Oorsese kollektiwiteite]] van [[Frankryk]] ** {{vlagland|Sint-Martin}} ** {{vlagland|Sint Bartholomeus}} * Oorsese departemente van Frankryk ** {{vlagland|Guadeloupe}} ** {{vlagland|Martinique}} === Nielede === In teenstelling daarmee beskik ander voormalige [[Britse Ryk|Britse kolonies]] en huidige [[Britse oorsese gebiede]] oor hul eie nasionale krieketspanne: * {{vlagland|Bahamas}} – geniet as ’n assosiaatlid T20I-status.<ref name="T20I">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> * {{vlagland|Belize}} – geniet as ’n assosiaatlid T20I-status.<ref name="T20I" /> * {{Cr-BM}} – het op hul eie aan die Krieketwêreldbeker 2007 in Wes-Indië deelgeneem en twee keer oor EDI-status beskik; geniet as ’n assosiaatlid T20I-status.<ref name="T20I" /> * {{vlagland|Kaaimanseilande}} – geniet as ’n assosiaatlid T20I-status.<ref name="T20I" /> * {{vlagland|Turks- en Caicoseilande}} – geniet as ’n assosiaatlid T20I-status.<ref name="T20I" /> == Internasionale toere == Soos gebruiklik sedert die begin van internasionale krieket, onderneem die Wes-Indiese nasionale krieketspan deels maandelange oorsese toere, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaasliksaamgestelde spanne en klubspanne speel. Eweneens huisves hulle ander nasionale spanne wat na Wes-Indië toer. Gedurende die plaaslike somer tree hulle as gasheer op of onderneem op hul beurt toere deur die ander krieketlande van die Noordelike Halfrond en gedurende die plaaslike winter onderneem hulle toere deur krieketlande van die Suidelike Halfrond. As deel daarvan ding Wes-Indië in toetskrieket sedert 1960/61 teen [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] om die Frank Worrell-trofee, sedert 1998 teen [[Proteas|Suid-Afrika]] om die Sir Vivian Richards-trofee, sedert 2001 teen [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] om die Clive Lloyd-trofee, sedert 2015/16 teen [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] om die Sobers-Tissera-trofee en vanaf 1963 tot 2020 teen [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] om die Wisden-trofee mee. Laasgenoemde is 2021/22 deur die Richards-Botham-trofee vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/friendship-and-memories-abound-at-unveiling-of-richards-botham-trophy-1304217 |title=Friendship and memories abound at unveiling of Richards-Botham Trophy |publisher=ESPNcricinfo |author=Cameron Ponsonby |date=7 Maart 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> == Spelers == === Bekende spelers === [[Lêer:George Headley photo.jpg|duimnael|upright|George Headley (1930/31)]] [[Lêer:Michael Holding.jpg|duimnael|upright|Michael Holding (1980)]] [[Lêer:Brian Lara at 2012 Mumbai Marathon pre bash.jpg|duimnael|upright|Brian Lara (2012)]] [[Lêer:Clive Lloyd at 'Idea Champions Of The World' press meet.jpg|duimnael|upright|Clive Lloyd (2013)]] 21 voormalige Wes-Indiese spelers is vir hul uitstekende prestasies in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers |title=ICC Hall of Famers |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Curtly Ambrose]] || Bouler || 2011 |- | [[Shivnarine Chanderpaul]] || Kolwer || 2022 |- | [[Learie Constantine]] || Veelsydig || 2021 |- | [[Joel Garner]] || Bouler || 2010 |- | [[Lance Gibbs]] || Bouler || 2009 |- | [[Gordon Greenidge]] || Aanvangskolwer || 2009 |- | [[Wes Hall]] || Bouler || 2015 |- | [[Desmond Haynes]] || Kolwer || 2021 |- | [[George Headley]] || Kolwer || 2009 |- | [[Michael Holding]] || Bouler || 2009 |- | [[Rohan Kanhai]] || [[Paaltjiewagter]]-Kolwer || 2009 |- | [[Brian Lara]] || Kolwer || 2012 |- | [[Clive Lloyd]] || Kolwer || 2009 |- | [[Malcolm Marshall]] || Bouler || 2009 |- | [[Viv Richards]] || Kolwer || 2009 |- | [[Andy Roberts (krieketspeler)|Andy Roberts]] || Bouler || 2009 |- | [[Garfield Sobers]] || Veelsydig || 2009 |- | [[Clyde Walcott]] || Paaltjiewagter || 2016 |- | [[Courtney Walsh]] || Bouler || 2010 |- | [[Everton Weekes]] || Paaltjiewagter || 2009 |- | [[Frank Worrell]] || Veelsydig || 2009 |} === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 347 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 229 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 110 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Wes-Indië gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Wes-Indiese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- |style="text-align:left;"| [[Brian Lara]] | 1990–2006 | align=center | 130 | align=center | '''11&nbsp;912''' | [[Chris Gayle]] | 1999–2019 | align=center | 298 | align=center | '''10&nbsp;425''' | [[Nicholas Pooran]] | 2016–2024 | align=center | 106 | align=center | '''2&nbsp;275''' |- | [[Shivnarine Chanderpaul]] | 1994–2015 | align=center | 164 | align=center | '''11&nbsp;867''' | [[Brian Lara]] | 1990–2007 | align=center | 295 | align=center | '''10&nbsp;348''' | [[Rovman Powell]] | 2017–hede | align=center | 117 | align=center | '''2&nbsp;261''' |- | [[Viv Richards]] | 1974–1991 | align=center | 121 | align=center | '''{{0}}8&nbsp;540''' | [[Shivnarine Chanderpaul]] | 1994–2011 | align=center | 268 | align=center | '''{{0}}8&nbsp;778''' | [[Brandon King]] | 2009–hede | align=center | {{0}}84 | align=center | '''1&nbsp;973''' |- | [[Garfield Sobers]] | 1954–1974 | align=center | {{0}}93 | align=center | '''{{0}}8&nbsp;032''' | [[Desmond Haynes]] | 1978–1994 | align=center | 238 | align=center | '''{{0}}8&nbsp;648''' | [[Chris Gayle]] | 2006–2021 | align=center | {{0}}79 | align=center | '''1&nbsp;899''' |- | [[Gordon Greenidge]] | 1974–1991 | align=center | 108 | align=center | '''{{0}}7&nbsp;558''' | [[Viv Richards]] | 1975–1991 | align=center | 187 | align=center | '''{{0}}6&nbsp;721''' | [[Evin Lewis]] | 2016–hede | align=center | {{0}}67 | align=center | '''1&nbsp;799''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=1;id=4;type=team |title=Records / West Indies / Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=4;type=team |title=Records / West Indies / One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=4;type=team |title=Records / West Indies / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Courtney Walsh]] | 1984–2001 | align=center | 132 | align=center | '''519''' | [[Courtney Walsh]] | 1985–2000 | align=center | 205 | align=center | '''227''' | [[Jason Holder]] | 2014–hede | align=center | 96 | align=center | '''108''' |- | [[Curtly Ambrose]] | 1988–2000 | align=center | {{0}}98 | align=center | '''405''' | [[Curtly Ambrose]] | 1988–2000 | align=center | 176 | align=center | '''225''' | [[Akeal Hosein]] | 2021–hede | align=center | 96 | align=center | '''{{0}}93''' |- | [[Malcolm Marshall]] | 1978–1991 | align=center | {{0}}81 | align=center | '''376''' | [[Dwayne Bravo]] | 2004–2014 | align=center | 164 | align=center | '''199''' | [[Romario Shepherd]] | 2020–hede | align=center | 79 | align=center | '''{{0}}81''' |- | [[Lance Gibbs]] | 1958–1976 | align=center | {{0}}79 | align=center | '''309''' | [[Carl Hooper]] | 1987–2003 | align=center | 227 | align=center | '''193''' | [[Dwayne Bravo]] | 2006–2021 | align=center | 91 | align=center | '''{{0}}78''' |- | [[Kemar Roach]] | 2009–hede | align=center | {{0}}88 | align=center | '''294''' | [[Chris Gayle]] | 1999–2019 | align=center | 298 | align=center | '''167''' | [[Alzarri Joseph]] | 2022–hede | align=center | 45 | align=center | '''{{0}}62''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=1;id=4;type=team |title=Records / West Indies / Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=2;id=4;type=team |title=Records / West Indies / One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=4;type=team |title=Records / West Indies / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was 38 spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Wes-Indië tydens ’n toetswedstryd, 33 tydens ’n EDI en 17 tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | Toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=1;id=4;type=team |title=Records / West Indies / Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ! colspan="2" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=2;id=4;type=team |title=Records / West Indies / One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=4;type=team |title=Records / West Indies / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Karl Nunes | 1928–1930 | Rohan Kanhai | 1973 | Shivnarine Chanderpaul | 2006 |- | 2 | Edward Hoad | 1930 | Clive Lloyd | 1975–1985 | Chris Gayle | 2007–2010 |- | 3 | Nelson Betancourt | 1930 | Deryck Murray | 1978–1979 | Ramnaresh Sarwan | 2007 |- | 4 | Maurius Fernandes | 1930 | Alvin Kallicharan | 1978 | Dwayne Bravo | 2007–2014 |- | 5 | George Grant | 1930–1935 | Viv Richards | 1980–1991 | Denesh Ramdin | 2009–2010 |- | 6 | Rolph Grant | 1939 | Michael Holding | 1984 | Floyd Reifer | 2009 |- | 7 | George Headley | 1948 | Gordon Greenidge | 1988 | Daren Sammy | 2011–2016 |- | 8 | Gerald Gomez | 1948 | Desmond Haynes | 1989–1993 | Carlos Brathwaite | 2016–2019 |- | 9 | John Goddard | 1948–1957 | Jeff Dujon | 1990 | Jason Mohammed | 2018 |- | 10 | Jeffrey Stollmeyer | 1952–1955 | Richie Richardson | 1991–1996 | Jason Holder | 2019 |- | 11 | Denis Atkinson | 1955–1956 | Courtney Walsh | 1994–1997 | Kieron Pollard | 2019–2022 |- | 12 | Gerry Alexander | 1958–1960 | Brian Lara | 1994–2007 | Nicholas Pooran | 2021–2022 |- | 13 | Frank Worrell | 1960–1963 | Carl Hooper | 1997–2003 | Rovman Powell | 2022–2024 |- | 14 | Garfield Sobers | 1965–1972 | Jimmy Adams | 1999–2001 | Brandon King | 2024 |- | 15 | Rohan Kanhai | 1973–1974 | Sherwin Campbell | 2000 | Roston Chase | 2024 |- | 16 | Clive Lloyd | 1974–1985 | Ridley Jacobs | 2002 | '''Shai Hope''' | 2025–hede |- | 17 | Alvin Kallicharran | 1978–1979 | Ramnaresh Sarwan | 2004–2008 | Akeal Hosein | 2025 |- | 18 | Deryck Murray | 1979 | Shivnarine Chanderpaul | 2005–2006 |- | 19 | Viv Richards | 1980–1991 | Sylvester Joseph | 2005 |- | 20 | Gordon Greenidge | 1988 | Chris Gayle | 2007–2010 |- | 21 | Desmond Haynes | 1990 | Dwayne Bravo | 2007–2014 |- | 22 | Richard Richardson | 1992–1995 | Floyd Reifer | 2009 |- | 23 | Courtney Walsh | 1994–1997 | Daren Sammy | 2010–2013 |- | 24 | Brian Lara | 1997–2006 | Denesh Ramdin | 2011 |- | 25 | James Adams | 2000–2001 | Kieron Pollard | 2013–2022 |- | 26 | Carl Hooper | 2001–2002 | Jason Holder | 2015–2019 |- | 27 | Ridley Jacobs | 2002 | Marlon Samuels | 2015 |- | 28 | Shivnarine Chanderpaul | 2005–2006 | Jason Mohammed | 2017–2021 |- | 29 | Ramnaresh Sarwan | 2007–2008 | Rovman Powell | 2018 |- | 30 | Daren Ganga | 2007 | Nicholas Pooran | 2022 |- | 31 | Chris Gayle | 2007–2010 | '''Shai Hope''' | 2023–hede |- | 32 | Dwayne Bravo | 2008 | Roston Chase | 2023 |- | 33 | Floyd Reifer | 2009 |- | 34 | Daren Sammy | 2010–2014 |- | 35 | Denesh Ramdin | 2014–2015 |- | 36 | Jason Holder | 2015–2020 |- | 37 | Kraigg Brathwaite | 2017–2025 |- | 38 | '''Roston Chase''' | 2025–hede |} == Rekords == === Toetsrekord teen ander lande === {| class="sortable wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 27 November 2019 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 123 || 33 || 64 || 1 || 25 || 26,83 || 27 Februarie 1931 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 22 || 15 || 5 || 0 || 2 || 68,18 || 8 Desember 2002 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 166 || 59 || 54 || 0 || 53 || 35,54 || 21 Februarie 1930 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 102 || 30 || 25 || 0 || 47 || 29,41 || 27 Januarie 1949 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 52 || 13 || 19 || 0 || 20 || 25,00 || 8 Februarie 1952 |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 56 || 19 || 22 || 0 || 15 || 33,92 || 5 Februarie 1958 |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 24 || 4 || 11 || 0 || 9 || 16,67 || 13 Junie 1997 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 34 || 3 || 23 || 0 || 8 || 8,82 || 18 April 1992 |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 12 || 8 || 0 || 0 || 4 || 66,67 || 16 Maart 2000 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''592''' || '''185''' || '''223''' || '''1''' || '''183''' || '''31,25''' || 21 Februarie 1930 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met toets #2616 op 4–8 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 3 Maart 2026.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/westindies/engine/records/team/results_summary.html?class=1;id=4;type=team |title=Records / West Indies / Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Januarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} === Wêreldtoetskampioenskap === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021|2019–2021]] || Agtste plek |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023|2021–2023]] || Agtste plek |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025|2023–2025]] || Agtste plek |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2025–2027|2025–2027]] || ''gekwalifiseer'' |} === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 9 || 5 || 3 || 0 || 1 || 55,56 || 11 Junie 2017 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 146 || 61 || 79 || 3 || 3 || 41,78 || 14 Junie 1975 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 50 || 24 || 23 || 0 || 2 || 48,00 || 21 Mei 1999 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 111 || 48 || 57 || 0 || 6 || 43,24 || 7 September 1973 |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 18 || 12 || 4 || 0 || 2 || 66,67 || 23 Maart 2007 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 142 || 64 || 72 || 2 || 4 || 45,07 || 9 Junie 1979 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 71 || 31 || 33 || 0 || 7 || 43,66 || 18 Junie 1975 |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 140 || 73 || 64 || 3 || 0 || 52,14 || 11 Junie 1975 |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 67 || 32 || 32 || 0 || 3 || 47,76 || 7 Junie 1975 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 64 || 16 || 45 || 1 || 2 || 25,00 || 7 April 1992 |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 49 || 36 || 11 || 1 || 1 || 73,46 || 13 Junie 1983 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Cr-BM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 Augustus 2008 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Februarie 2003 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 0 || 83,33 || 15 Augustus 2001 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 6 || 5 || 0 || 1 || 0 || 83,33 || 10 Julie 2007 |- |align="left"| {{Cr-NP}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 Junie 2023 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 5 Julie 2023 |- |align="left"| {{Cr-PG}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 8 Maart 2018 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 0 || 75,00 || 21 Maart 2018 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 15 Maart 2015 |- |align="left"| {{Cr-US}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 18 Junie 2023 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''897''' || '''429''' || '''425''' || '''12''' || '''31''' || '''47,83''' || 7 September 1973 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #4942 op 27 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 3 Maart 2026. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=2;id=4;type=team |title=Records / West Indies / ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Januarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || '''Kampioen''' |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || '''Kampioen''' |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Naaswenner |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Halfeindrondte |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Super 8 |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Kwarteindrondte |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Kwarteindrondte |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || {{n.v.t.}} |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Naaswenner |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || '''Kampioen''' |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Naaswenner |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 11 || 6 || 5 || 0 || 0 || 54,54 || 2 Junie 2017 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 27 || 11 || 16 || 0 || 0 || 40,74 || 20 Junie 2008 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 22 || 12 || 8 || 0 || 2 || 54,54 || 2 Augustus 2009 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 39 || 19 || 19 || 0 || 1 || 48,72 || 28 Junie 2007 |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 9 || 4 || 3 || 0 || 2 || 44,44 || 30 April 2010 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 31 || 10 || 20 || 0 || 1 || 32,26 || 12 Junie 2009 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 25 || 6 || 13 || 3 || 3 || 24,00 || 30 Junie 2012 |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 24 || 4 || 17 || 0 || 3 || 16,67 || 21 April 2011 |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 18 || 8 || 10 || 0 || 0 || 44,44 || 7 Oktober 2012 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 30 || 15 || 15 || 0 || 0 || 50,00 || 16 Desember 2007 |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 0 || 80,00 || 2 Maart 2013 |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Cr-IT}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Februarie 2026 |- |align="left"| {{Cr-NP}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 0 || 50,00 || 30 September 2025 |- |align="left"| {{Cr-PG}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 2 Junie 2024 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 7 Februarie 2026 |- |align="left"| {{Cr-UG}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 8 Junie 2024 |- |align="left"| {{Cr-US}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 Junie 2024 |- |align="left"| Wêreld XI || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 31 Mei 2018 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''252''' || '''107''' || '''130''' || '''3''' || '''12''' || '''42,46''' || 28 Junie 2007 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3750 op 1 Maart 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=4;type=team |title=Records / West Indies / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Super 8 |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || '''Kampioen''' |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || '''Kampioen''' |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Super 12 |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Super 8 |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Super 8 |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || ''gekwalifiseer'' |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Ray Goble en Keith AP Sandiford |title=75 Years of West Indies Cricket 1928–2003 |publisher=Hansib Publications Limited |year=2004 |isbn=1-870518-78-0}} * {{en}} {{cite book |author=Hilary Beckles |title=The Development of West Indies Cricket: Vol. 1: The Age of Nationalism |publisher=University of the West Indies Press |year=1998 |isbn=978-9766400644}} * {{en}} {{cite book |author=Hilary Beckles |title=The Development of West Indies Cricket: Vol. 2: The Age of Globalization |publisher=Pluto Press |year=1999 |isbn=978-0-7453-1472-3}} * {{en}} {{cite book |author=Michael Manley |title=A History of West Indies Cricket |publisher=Andre Deutsch |year=1988 |location=Londen |isbn=0-233-05037-X}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|West Indies cricket team|Wes-Indiese nasionale krieketspan}} * {{en}} [https://www.windiescricket.com/ Krieket Wes-Indië se amptelike tuisblad] * {{en}} [https://www.wiplayers.com/ Wes-Indiese spelersvereniging] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/west-indies-4 Wes-Indië op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/west-indies Wes-Indië by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Krieket in Anguilla]] [[Kategorie:Krieket in Antigua en Barbuda]] [[Kategorie:Krieket in Barbados]] [[Kategorie:Krieket in die Amerikaanse Maagde-eilande]] [[Kategorie:Krieket in die Britse Maagde-eilande]] [[Kategorie:Krieket in Dominica]] [[Kategorie:Krieket in Grenada]] [[Kategorie:Krieket in Guyana]] [[Kategorie:Krieket in Jamaika]] [[Kategorie:Krieket in Montserrat]] [[Kategorie:Krieket in Sint Maarten]] [[Kategorie:Krieket in St. Kitts en Nevis]] [[Kategorie:Krieket in St. Lucia]] [[Kategorie:Krieket in St. Vincent en die Grenadine]] [[Kategorie:Krieket in Trinidad en Tobago]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Amerika]] 39i3s97qsjqy2pcchgdr4e2hlxii401 0 88174 2913222 2911839 2026-06-23T09:04:41Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913222 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |name = Lionel Messi |image = [[Lêer:Lionel-Messi-Argentina-2022-FIFA-World-Cup sharpness.jpg|240px]] |image_size = 220px |caption = Lionel Messi tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022]] in [[Katar]] |fullname = Lionel Andrés Messi Cuccittini<ref name="2014 FIFA World Cup squad lists">{{en}} {{cite news |title=2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players |url=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/33/44/fwc_2014_squadlists_neutral.pdf |publisher=[[FIFA]] |format=PDF |page=2 |date=11 Junie 2014 |accessdate=15 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213256/https://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/33/44/fwc_2014_squadlists_neutral.pdf |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1987|6|24|df=yes}} |birth_place = [[Rosario]], [[Santa Fe-provinsie|Santa Fe]], [[Argentinië]] |height = 1,70&nbsp;m<ref name="barca">{{en}} {{cite web |title=10 Messi |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/clubs/player=95803/ |publisher=[[UEFA]] |accessdate=27 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629082950/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/clubs/player=95803/ |archive-date=29 Junie 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |position = Voorspeler |currentclub = [[Inter Miami CF]] |clubnumber = 10 |youthyears1 = 1995–2000 |youthclubs1 = [[Newell's Old Boys]] |youthyears2 = 2000–2003 |youthclubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] |years1 = 2003–2004 |clubs1 = [[:en:FC Barcelona C|Barcelona C]] |caps1 = 10 |goals1 = 5 |years2 = 2004–2005 |clubs2 = [[:en:FC Barcelona B|Barcelona B]] |caps2 = 22 |goals2 = 6 |years3 = 2004–2021 |clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] |caps3 = 520 |goals3 = 474 |years4 = 2021–2023 |clubs4 = [[Paris Saint-Germain]] |caps4 = 58 |goals4 = 22 |years5 = 2023– |clubs5 = [[Inter Miami CF]] |caps5 = 67 |goals5 = 62 |nationalyears1 = 2004–2005 |nationalteam1 = Argentinië o/20 |nationalcaps1 = 18 |nationalgoals1 = 14 |nationalyears2 = 2007–2008 |nationalteam2 = Argentinië o/23 |nationalcaps2 = 5 |nationalgoals2 = 2 |nationalyears3 = 2005– |nationalteam3 = [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] |nationalcaps3 =201|nationalgoals3 = 122 |club-update = 25 Mei 2026 |nationalteam-update = 22 Junie 2026 }} '''Lionel Andrés "Leo" Messi Cuccittini''' (gebore [[24 Junie]] [[1987]] in [[Rosario]], Santa Fe-provinsie, [[Argentinië]]) is 'n Argentynse [[sokker]]speler. Hy speel as ’n voorspeler (aanvaller) vir [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in die [[Major League Soccer]] en is die kaptein van beide Inter Miami en die [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentynse nasionale span]]. Sy bynaam is ''La Pulga'' ("die vlooi") wat hy te danke het aan sy kort lengte en spoed. Hy word wêreldwyd beskou as een van die grootste sokkerspelers in die geskiedenis. Messi het deur sy loopbaan ’n groot aantal belangrike sporttoekennings ontvang, onder andere agt ''Ballon d’Or''-pryse, ses Europese Goue Skoene, en verskeie FIFA-pryse vir wêreldspeler van die jaar. In 2025 is hy deur die IFFHS (''International Federation of Football History & Statistics'') aangewys as die Aller Tye Beste Mansspeler. Met 45 trofeë is hy die mees bekroonde sokkerspeler ooit. Sy rekords sluit onder meer die meeste doele in ’n kalenderjaar (91), die meeste doele vir een klub (672 vir Barcelona), en die meeste bydraes tot doele in die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]] in. Messi het sy professionele debuut vir [[FC Barcelona|Barcelona]] op 17-jarige ouderdom gemaak in 2004. Hy het gou ’n belangrike speler geword en in die 2008/09-seisoen het hy daartoe bygedra dat die klub [[La Liga]], die [[Copa del Rey]], die [[Supercopa de España]], die [[UEFA Champions League]], die [[UEFA Superbeker|Superbeker]] en die [[FIFA-Klubwêreldbeker|FIFA Klubwêreldbeker]] gewen het. Gedurende meer as ’n dekade by Barcelona het hy talle klubrekords verbeter en die span gelei tot tien ligatitels en vier Champions League-trofeë. Finansiële probleme by Barcelona het daartoe gelei dat Messi in 2021 na [[Paris Saint-Germain]] verhuis het, waar hy twee ligatitels gewen het. In 2023 het hy by Inter Miami aangesluit. As ’n Argentynse internasionale speler is Messi die land se algehele topdoelskieter en die speler met die meeste wedstryde. Hy het ’n goudmedalje by die [[Olimpiese Somerspele 2008|2008 Olimpiese Spele]] gewen. Nadat hy in 2011 kaptein geword het, het hy Argentinië gelei na drie agtereenvolgende eindstryde, en uiteindelik na groot sukses deur die [[Copa América]] in 2021 en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|Wêreldbeker 2022]] te wen — Argentinië se eerste Wêreldbekertitel sedert die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|toernooi van 1986]]. Destyds was Argentinië se sterspeler [[Diego Maradona]], en saam het hulle byna ’n goddelike status onder Argentynse ondersteuners.<ref>{{Cite web|url=https://aldianews.com/en/culture/heritage-and-history/name-diego|title=Will Messi be the new Savior of the Maradonian Church?|date=2020-11-26|website=aldianews.com|access-date=2025-11-23}}</ref> In 2024 het hy weer die Copa América gewen — sy derde groot titel met die nasionale span. Buite die veld is Messi een van die wêreld se bekendste sportfigure. Hy is herhaaldelik aangewys as een van die hoogste betaalde sportlui ter wêreld deur [[Forbes]] en ''France Football''. Hy is ook verskeie kere op [[Time (tydskrif)|Time]] se lys van die 100 invloedrykste mense.<ref>{{Cite web|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269893/lionel-messi/|title=The 100 Most Influential People of 2023|date=2023-04-13|website=time.com|access-date=2025-11-23|archive-date=2023-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230422015245/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269893/lionel-messi/|url-status=dead}}</ref> == Internasionale loopbaanstatistieke == Vir die [[Argentynse nasionale sokkerspan]]: {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Jaar !! Kere uitgedraf !! Doelskoppe |- |2005||5||0 |- |2006||7||2 |- |2007||14||6 |- |2008||8||2 |- |2009||10||3 |- |2010||10||2 |- |2011||13||4 |- |2012||9||12 |- |2013||7||6 |- |2014||14||8 |- |2015||8||4 |- |2016||11||8 |- |2017||7||4 |- |2018||5||4 |- |2019||10||5 |- |2020||4||1 |- |2021||16||9 |-bgcolor=cccc00 |2022||14||18 |- |2023||8||8 |- |2024 |11 |6 |- |2025 |5 |3 |- |2026 |5 |7 |- !Totaal||201||122 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Simon Kuper: ''Barça: The rise and fall of the club that built modern football'', Short Books, London 2022. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Lionel-Messi|title=Lionel Messi|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=19 Desember 2022}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Messi, Lionel}} [[Kategorie:Argentynse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] 92pf5irirom2uta473xx3k412jorq4f 2913225 2913222 2026-06-23T09:10:58Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913225 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |name = Lionel Messi |image = [[Lêer:Lionel-Messi-Argentina-2022-FIFA-World-Cup sharpness.jpg|240px]] |image_size = 220px |caption = Lionel Messi tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022]] in [[Katar]] |fullname = Lionel Andrés Messi Cuccittini<ref name="2014 FIFA World Cup squad lists">{{en}} {{cite news |title=2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players |url=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/33/44/fwc_2014_squadlists_neutral.pdf |publisher=[[FIFA]] |format=PDF |page=2 |date=11 Junie 2014 |accessdate=15 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213256/https://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/33/44/fwc_2014_squadlists_neutral.pdf |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1987|6|24|df=yes}} |birth_place = [[Rosario]], [[Santa Fe-provinsie|Santa Fe]], [[Argentinië]] |height = 1,70&nbsp;m<ref name="barca">{{en}} {{cite web |title=10 Messi |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/clubs/player=95803/ |publisher=[[UEFA]] |accessdate=27 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629082950/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/clubs/player=95803/ |archive-date=29 Junie 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |position = Voorspeler |currentclub = [[Inter Miami CF]] |clubnumber = 10 |youthyears1 = 1995–2000 |youthclubs1 = [[Newell's Old Boys]] |youthyears2 = 2000–2003 |youthclubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] |years1 = 2003–2004 |clubs1 = [[:en:FC Barcelona C|Barcelona C]] |caps1 = 10 |goals1 = 5 |years2 = 2004–2005 |clubs2 = [[:en:FC Barcelona B|Barcelona B]] |caps2 = 22 |goals2 = 6 |years3 = 2004–2021 |clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] |caps3 = 520 |goals3 = 474 |years4 = 2021–2023 |clubs4 = [[Paris Saint-Germain]] |caps4 = 58 |goals4 = 22 |years5 = 2023– |clubs5 = [[Inter Miami CF]] |caps5 = 67 |goals5 = 62 |nationalyears1 = 2004–2005 |nationalteam1 = Argentinië o/20 |nationalcaps1 = 18 |nationalgoals1 = 14 |nationalyears2 = 2007–2008 |nationalteam2 = Argentinië o/23 |nationalcaps2 = 5 |nationalgoals2 = 2 |nationalyears3 = 2005– |nationalteam3 = [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] |nationalcaps3 =201|nationalgoals3 = 122 |club-update = 25 Mei 2026 |nationalteam-update = 22 Junie 2026 }} '''Lionel Andrés "Leo" Messi Cuccittini''' (gebore [[24 Junie]] [[1987]] in [[Rosario]], Santa Fe-provinsie, [[Argentinië]]) is 'n Argentynse [[sokker]]speler. Hy speel as ’n voorspeler (aanvaller) vir [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in die [[Major League Soccer]] en is die kaptein van beide Inter Miami en die [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentynse nasionale span]]. Sy bynaam is ''La Pulga'' ("die vlooi") wat hy te danke het aan sy kort lengte en spoed. Hy word wêreldwyd beskou as een van die grootste sokkerspelers in die geskiedenis. Messi het deur sy loopbaan ’n groot aantal belangrike sporttoekennings ontvang, onder andere agt ''Ballon d’Or''-pryse, ses Europese Goue Skoene, en verskeie FIFA-pryse vir wêreldspeler van die jaar. In 2025 is hy deur die IFFHS (''International Federation of Football History & Statistics'') aangewys as die Aller Tye Beste Mansspeler. Met 45 trofeë is hy die mees bekroonde sokkerspeler ooit. Sy rekords sluit onder meer die meeste doele in ’n kalenderjaar (91), die meeste doele vir een klub (672 vir Barcelona), en die meeste bydraes tot doele in die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]] in. Messi het sy professionele debuut vir [[FC Barcelona|Barcelona]] op 17-jarige ouderdom gemaak in 2004. Hy het gou ’n belangrike speler geword en in die 2008/09-seisoen het hy daartoe bygedra dat die klub [[La Liga]], die [[Copa del Rey]], die [[Supercopa de España]], die [[UEFA Champions League]], die [[UEFA Superbeker|Superbeker]] en die [[FIFA-Klubwêreldbeker|FIFA Klubwêreldbeker]] gewen het. Gedurende meer as ’n dekade by Barcelona het hy talle klubrekords verbeter en die span gelei tot tien ligatitels en vier Champions League-trofeë. Finansiële probleme by Barcelona het daartoe gelei dat Messi in 2021 na [[Paris Saint-Germain]] verhuis het, waar hy twee ligatitels gewen het. In 2023 het hy by Inter Miami aangesluit. As ’n Argentynse internasionale speler is Messi die land se algehele topdoelskieter en die speler met die meeste wedstryde. Hy het ’n goudmedalje by die [[Olimpiese Somerspele 2008|2008 Olimpiese Spele]] gewen. Nadat hy in 2011 kaptein geword het, het hy Argentinië gelei na drie agtereenvolgende eindstryde, en uiteindelik na groot sukses deur die [[Copa América]] in 2021 en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|Wêreldbeker 2022]] te wen — Argentinië se eerste Wêreldbekertitel sedert die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|toernooi van 1986]]. Destyds was Argentinië se sterspeler [[Diego Maradona]], en saam het hulle byna ’n goddelike status onder Argentynse ondersteuners.<ref>{{Cite web|url=https://aldianews.com/en/culture/heritage-and-history/name-diego|title=Will Messi be the new Savior of the Maradonian Church?|date=2020-11-26|website=aldianews.com|access-date=2025-11-23}}</ref> In 2024 het hy weer die Copa América gewen — sy derde groot titel met die nasionale span. Tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Wêreldbekertoernooi van 2026]] het hy die algehele rekord vir meeste doele in die geskiedenis van die Wêreldbeker opgestel deur [[Miroslav Klose]] se vorige rekord van 16 doele te oortref.<ref>{{Cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/klose-congratulates-messi-world-cup-goals-record-37929|title=Miroslav Klose congratulates Lionel Messi on FIFA World Cup goals record|website=bundesliga.com - the official Bundesliga website|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref> Buite die veld is Messi een van die wêreld se bekendste sportfigure. Hy is herhaaldelik aangewys as een van die hoogste betaalde sportlui ter wêreld deur [[Forbes]] en ''France Football''. Hy is ook verskeie kere op [[Time (tydskrif)|Time]] se lys van die 100 invloedrykste mense.<ref>{{Cite web|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269893/lionel-messi/|title=The 100 Most Influential People of 2023|date=2023-04-13|website=time.com|access-date=2025-11-23|archive-date=2023-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230422015245/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269893/lionel-messi/|url-status=dead}}</ref> == Internasionale loopbaanstatistieke == Vir die [[Argentynse nasionale sokkerspan]]: {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Jaar !! Kere uitgedraf !! Doelskoppe |- |2005||5||0 |- |2006||7||2 |- |2007||14||6 |- |2008||8||2 |- |2009||10||3 |- |2010||10||2 |- |2011||13||4 |- |2012||9||12 |- |2013||7||6 |- |2014||14||8 |- |2015||8||4 |- |2016||11||8 |- |2017||7||4 |- |2018||5||4 |- |2019||10||5 |- |2020||4||1 |- |2021||16||9 |-bgcolor=cccc00 |2022||14||18 |- |2023||8||8 |- |2024 |11 |6 |- |2025 |5 |3 |- |2026 |5 |7 |- !Totaal||201||122 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Simon Kuper: ''Barça: The rise and fall of the club that built modern football'', Short Books, London 2022. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Lionel-Messi|title=Lionel Messi|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=19 Desember 2022}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Messi, Lionel}} [[Kategorie:Argentynse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] 64afb11rh7g9vkfj98ybk2euut6garc 2913258 2913225 2026-06-23T09:28:41Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913258 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |name = Lionel Messi |image = [[Lêer:Lionel-Messi-Argentina-2022-FIFA-World-Cup sharpness.jpg|240px]] |image_size = 220px |caption = Lionel Messi tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022]] in [[Katar]] |fullname = Lionel Andrés Messi Cuccittini<ref name="2014 FIFA World Cup squad lists">{{en}} {{cite news |title=2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players |url=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/33/44/fwc_2014_squadlists_neutral.pdf |publisher=[[FIFA]] |format=PDF |page=2 |date=11 Junie 2014 |accessdate=15 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213256/https://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/33/44/fwc_2014_squadlists_neutral.pdf |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1987|6|24|df=yes}} |birth_place = [[Rosario]], [[Santa Fe-provinsie|Santa Fe]], [[Argentinië]] |height = 1,70&nbsp;m<ref name="barca">{{en}} {{cite web |title=10 Messi |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/clubs/player=95803/ |publisher=[[UEFA]] |accessdate=27 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629082950/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/clubs/player=95803/ |archive-date=29 Junie 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |position = Voorspeler |currentclub = [[Inter Miami CF]] |clubnumber = 10 |youthyears1 = 1995–2000 |youthclubs1 = [[Newell's Old Boys]] |youthyears2 = 2000–2003 |youthclubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] |years1 = 2003–2004 |clubs1 = [[:en:FC Barcelona C|Barcelona C]] |caps1 = 10 |goals1 = 5 |years2 = 2004–2005 |clubs2 = [[:en:FC Barcelona B|Barcelona B]] |caps2 = 22 |goals2 = 6 |years3 = 2004–2021 |clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] |caps3 = 520 |goals3 = 474 |years4 = 2021–2023 |clubs4 = [[Paris Saint-Germain]] |caps4 = 58 |goals4 = 22 |years5 = 2023– |clubs5 = [[Inter Miami CF]] |caps5 = 67 |goals5 = 62 |nationalyears1 = 2004–2005 |nationalteam1 = Argentinië o/20 |nationalcaps1 = 18 |nationalgoals1 = 14 |nationalyears2 = 2007–2008 |nationalteam2 = Argentinië o/23 |nationalcaps2 = 5 |nationalgoals2 = 2 |nationalyears3 = 2005– |nationalteam3 = [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] |nationalcaps3 =201|nationalgoals3 = 122 |club-update = 25 Mei 2026 |nationalteam-update = 22 Junie 2026 }} '''Lionel Andrés "Leo" Messi Cuccittini''' (gebore [[24 Junie]] [[1987]] in [[Rosario]], Santa Fe-provinsie, [[Argentinië]]) is 'n Argentynse [[sokker]]speler. Hy speel as ’n voorspeler (aanvaller) vir [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in die [[Major League Soccer]] en is die kaptein van beide Inter Miami en die [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentynse nasionale span]]. Sy bynaam is ''La Pulga'' ("die vlooi") wat hy te danke het aan sy kort lengte en spoed. Hy word wêreldwyd beskou as een van die grootste sokkerspelers in die geskiedenis. Messi het deur sy loopbaan ’n groot aantal belangrike sporttoekennings ontvang, onder andere agt [[Ballon d'Or|Ballon d’Or]]-pryse, ses Europese Goue Skoene, en verskeie FIFA-pryse vir wêreldspeler van die jaar. In 2025 is hy deur die IFFHS (''International Federation of Football History & Statistics'') aangewys as die Aller Tye Beste Mansspeler. Met 45 trofeë is hy die mees bekroonde sokkerspeler ooit. Sy rekords sluit onder meer die meeste doele in ’n kalenderjaar (91), die meeste doele vir een klub (672 vir Barcelona), en die meeste bydraes tot doele in die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]] in. Messi het sy professionele debuut vir [[FC Barcelona|Barcelona]] op 17-jarige ouderdom gemaak in 2004. Hy het gou ’n belangrike speler geword en in die 2008/09-seisoen het hy daartoe bygedra dat die klub [[La Liga]], die [[Copa del Rey]], die [[Supercopa de España]], die [[UEFA Champions League]], die [[UEFA Superbeker|Superbeker]] en die [[FIFA-Klubwêreldbeker|FIFA Klubwêreldbeker]] gewen het. Gedurende meer as ’n dekade by Barcelona het hy talle klubrekords verbeter en die span gelei tot tien ligatitels en vier Champions League-trofeë. Finansiële probleme by Barcelona het daartoe gelei dat Messi in 2021 na [[Paris Saint-Germain]] verhuis het, waar hy twee ligatitels gewen het. In 2023 het hy by Inter Miami aangesluit. As ’n Argentynse internasionale speler is Messi die land se algehele topdoelskieter en die speler met die meeste wedstryde. Hy het ’n goudmedalje by die [[Olimpiese Somerspele 2008|2008 Olimpiese Spele]] gewen. Nadat hy in 2011 kaptein geword het, het hy Argentinië gelei na drie agtereenvolgende eindstryde, en uiteindelik na groot sukses deur die [[Copa América]] in 2021 en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|Wêreldbeker 2022]] te wen — Argentinië se eerste Wêreldbekertitel sedert die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|toernooi van 1986]]. Destyds was Argentinië se sterspeler [[Diego Maradona]], en saam het hulle byna ’n goddelike status onder Argentynse ondersteuners.<ref>{{Cite web|url=https://aldianews.com/en/culture/heritage-and-history/name-diego|title=Will Messi be the new Savior of the Maradonian Church?|date=2020-11-26|website=aldianews.com|access-date=2025-11-23}}</ref> In 2024 het hy weer die Copa América gewen — sy derde groot titel met die nasionale span. Tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Wêreldbekertoernooi van 2026]] het hy die algehele rekord vir meeste doele in die geskiedenis van die Wêreldbeker opgestel deur [[Miroslav Klose]] se vorige rekord van 16 doele te oortref.<ref>{{Cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/klose-congratulates-messi-world-cup-goals-record-37929|title=Miroslav Klose congratulates Lionel Messi on FIFA World Cup goals record|website=bundesliga.com - the official Bundesliga website|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref> Buite die veld is Messi een van die wêreld se bekendste sportfigure. Hy is herhaaldelik aangewys as een van die hoogste betaalde sportlui ter wêreld deur [[Forbes]] en ''France Football''. Hy is ook verskeie kere op [[Time (tydskrif)|Time]] se lys van die 100 invloedrykste mense.<ref>{{Cite web|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269893/lionel-messi/|title=The 100 Most Influential People of 2023|date=2023-04-13|website=time.com|access-date=2025-11-23|archive-date=2023-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230422015245/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269893/lionel-messi/|url-status=dead}}</ref> == Internasionale loopbaanstatistieke == Vir die [[Argentynse nasionale sokkerspan]]: {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Jaar !! Kere uitgedraf !! Doelskoppe |- |2005||5||0 |- |2006||7||2 |- |2007||14||6 |- |2008||8||2 |- |2009||10||3 |- |2010||10||2 |- |2011||13||4 |- |2012||9||12 |- |2013||7||6 |- |2014||14||8 |- |2015||8||4 |- |2016||11||8 |- |2017||7||4 |- |2018||5||4 |- |2019||10||5 |- |2020||4||1 |- |2021||16||9 |-bgcolor=cccc00 |2022||14||18 |- |2023||8||8 |- |2024 |11 |6 |- |2025 |5 |3 |- |2026 |5 |7 |- !Totaal||201||122 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Simon Kuper: ''Barça: The rise and fall of the club that built modern football'', Short Books, London 2022. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Lionel-Messi|title=Lionel Messi|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=19 Desember 2022}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Messi, Lionel}} [[Kategorie:Argentynse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] jhwnvctn2jsc2rjm7slcciz5xd7k9v0 0 100321 2913146 2860602 2026-06-22T18:54:30Z Aliwal2012 39067 /* Uitslae */ 2913146 wikitext text/x-wiki '''Caroline Wöstmann''' ([[18 Januarie]] [[1983]] - ) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[atleet]] wat in 2015 die vroueafdeling van die [[Twee Oseane-maraton|Twee Oseane-]] en die [[Comrades-maraton]]ne gewen het.<ref>{{cite news |title=Wostmann completes SA Comrades double |url=http://www.sport24.co.za/OtherSport/Athletics/South-Africa/Wostmann-completes-SA-Comrades-double-20150531 |access-date=1 Junie 2015 |agency=Sports24 |date=1 Mei 2015 |location=South Africa |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181026182024/https://www.sport24.co.za/OtherSport/Athletics/South-Africa/Wostmann-completes-SA-Comrades-double-20150531 |archive-date=26 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy is 'n moeder van twee, 'n senior lektor aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] en 'n [[geoktrooieerde rekenmeester]].<ref>{{cite news |title=Wits lecturer wins Two Oceans Marathon |url=http://www.wits.ac.za/newsroom/newsitems/201504/26064/news_item_26064.html |access-date=1 Junie 2015 |agency=Wits University |date=8 April 2015 |location=Johannesburg |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602135826/http://www.wits.ac.za/newsroom/newsitems/201504/26064/news_item_26064.html |archive-date=2 Junie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Wöstmann is die eerste Suid-Afrikaanse vroueatleet, ná Frith van der Merwe in 1989, wat die Twee Oseane én die Comrades in dieselfde jaar kon wen in 2015. Sy is boonop die eerste Suid-Afrikaanse vrou in 17 jaar wat die op-Comrades tussen [[Durban]] en [[Pietermaritzburg]] kon inpalm. == Uitslae == {| class="wikitable sortable" |- ! Jaar !! Wedren !! Tyd !! Afstand !! Plek |- | 2017<ref>{{cite web|title=Runners Guide Article|url=http://www.runnersguide.co.za/Races/BestRaces/OldMutualOmdieDam-18March2017.htm|access-date=5 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730144821/http://www.runnersguide.co.za/Races/BestRaces/OldMutualOmdieDam-18March2017.htm|archive-date=30 July 2017|url-status=dead}}</ref> || Old Mutual Om die Dam || 03:38:38 || 50&nbsp;km || 1 |- | 2016<ref>{{cite web|title=Comrades Marathon 2016 results|url=http://live.ultimate.dk/desktop/front/index.php?eventid=2921&language=en|website=Ultimate Live|accessdate=29 May 2016}}</ref> || Comrades-maraton || 06:30:44 || 89.13&nbsp;km || 2 |- | 2016<ref name=admin>{{cite web |title=Two Oceans Marathon 2016 results |url=http://admin.twooceansmarathon.org.za/HistoryList.aspx?RunnerCode=159501 |website=Two Oceans Marathon |access-date=26 Maart 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181026181914/http://admin.twooceansmarathon.org.za/HistoryList.aspx?RunnerCode=159501 |archive-date=26 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> || Twee Oseane-maraton || 03:44:44 || 56&nbsp;km || 1 |- | 2015<ref>{{cite web|title=Comrades Marathon 2015 results|url=http://live.ultimate.dk/desktop/front/index.php?eventid=2400&language=us|website=Ultimate Live|accessdate=2015-06-02}}</ref> || Comrades-maraton || 06:12:22 || 87.72 km || 1 |- | 2015<ref name=admin /> || Twee Oseane-maraton || 03:41:24 || 56&nbsp;km || 1 |- | 2015<ref name="Profile">{{cite web|title=Performance history: Caroline Worstman|url=http://more.arrs.net/runner/40231|website=Association of road racing statisticians|accessdate=2015-06-02}}</ref> || McCarthy Volkswagen/Audi Love Run || 01:20:50 || 21.1 km || 1 |- | 2015<ref name="Profile" />|| Sarens Edenvale|| 03:03:12 || 42.2 km || 1 |- | 2014<ref name="Profile" />|| Aspen Port Elizabeth Stad || 02:44:57 || 42.2 km || 1 |- | 2014<ref name="Comrades results" />|| Comrades-maraton || 06:51:43 || 89.28 km || 6 |- | 2014<ref name="Profile" />|| Old Mutual Om die Dam || 03:48:51 || 50&nbsp;km || 3 |- | 2013<ref name="Profile" />|| Old Mutual Om die Dam || 03:41:44 || 50&nbsp;km || 4 |- | 2012<ref name="Comrades results" />|| Comrades-maraton || 07:16:48 || 89.28 km || 15 |- | 2011<ref name="Comrades results">{{cite web|title=Comrades-maraton runner history: Caroline Wöstmann|url=http://results.ultimate.dk/comrades/resultshistory/front/index.php?profile=true&ProfileID=95285|website=Ultimate Live|accessdate=2015-06-02|archive-date=2015-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602171955/http://results.ultimate.dk/comrades/resultshistory/front/index.php?profile=true&ProfileID=95285|url-status=dead}}</ref>|| Comrades-maraton || 08:33:29 || 89.96 km || 68 |- | 2009<ref name="Comrades results" />|| Comrades-maraton || 09:17:39 || 89.3 km || 205 |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wostmann, Caroline}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse atlete]] [[Kategorie:Geboortes in 1983]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sportvroue]] 422zazgbcmm0dkiob0pulh0rj91ud7p 0 101000 2913049 2770786 2026-06-22T13:13:43Z Aliwal2012 39067 2025 2913049 wikitext text/x-wiki Die '''Meksikaanse Grand Prix''' ([[Spaans]]: ''Gran Premio de México'') is 'n FIA [[Formule Een]] motorwedren wat by die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou word. Dit is die eerste keer as 'n nie-kampioenskapsbyeenkoms in 1962 gehou, voordat dit 'n kampioenskapsbyeenkoms in 1963-1970 en 1986-1992 geword het. Die Grand Prix word sedert 2015 weer op hierdie baan in [[Meksikostad]] aangebied en word sedert 2020 die Meksikostad Grand Prix genoem. == Wenners van die Meksikostad Grand Prix == [[Beeld:Autódromo Hermanos Rodríguez 2015.svg|duimnael|regs|360px|Die Autódromo Hermanos Rodríguez-baan wat tans in gebruik is.]] [[Beeld:Autódromo Hermanos Rodríguez.svg|duimnael|regs|360px|Die Autódromo Hermanos Rodríguez-baan wat van 1986–2014 gebruik is.]] [[Beeld:Autódromo Hermanos Rodríguez 1959-1985.svg|duimnael|regs|360px|Die oorspronklike Magdalena Mixhuca-baan wat van 1959–1985 gebruik is.]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek |- ! [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | {{vlagikoon|GB}} [[Lando Norris]] | {{vlagikoon|GB}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan="5"| [[Autódromo Hermanos Rodríguez|Hermanos Rodríguez]] |- ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | {{vlagikoon|ESP}} [[Carlos Sainz jr.]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- ! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] |- |- style="background:#ddd;" ! [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] | colspan="3" |''Nie plaasgevind nie, weens koronaviruspandemie'' |} == Wenners van die Meksikaanse Grand Prix == ''Nota: 'n Pienk agtergrond dui 'n nie-kampioenskapsjaar aan.'' {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek |- ! [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |rowspan="5"| [[Autódromo Hermanos Rodríguez|Hermanos Rodríguez]] |- ! [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|TAG Heuer]] |- ! [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|TAG Heuer]] |- ! [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | {{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- style="background:#ddd;" ! 2014<br/>–<br/>1993 |colspan="4"| ''Nie plaasgevind nie'' |- ! [[1992 Formule Een-seisoen|1992]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |rowspan="7"| [[Autódromo Hermanos Rodríguez|Hermanos Rodríguez]] |- ! [[1991 Formule Een-seisoen|1991]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1990 Formule Een-seisoen|1990]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1989 Formule Een-seisoen|1989]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1988 Formule Een-seisoen|1988]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1987 Formule Een-seisoen|1987]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1986 Meksikaanse Grand Prix|1986]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Gerhard Berger]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[BMW]] |- style="background:#ddd;" ! 1985<br/>–<br/>1971 |COLSPAN=4| ''Nie plaasgevind nie'' |- ! 1970 | {{vlagikoon|BEL}} Jacky Ickx | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari]] |rowspan="8"| [[Autódromo Hermanos Rodríguez|Magdalena Mixhuca]] |- ! 1969 | {{vlagikoon|NZL}} Denny Hulme | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! 1968 | {{vlagikoon|VK}} Graham Hill | {{vlagikoon|VK}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! 1967 | {{vlagikoon|VK}} [[Jim Clark]] | {{vlagikoon|VK}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford]] |- ! 1966 | {{vlagikoon|VK}} John Surtees | {{vlagikoon|VK}} [[Cooper Car Company|Cooper]]-[[Maserati]] |- ! 1965 | {{vlagikoon|VSA}} Richie Ginther | {{vlagikoon|JPN}} [[Honda Racing F1|Honda]] |- ! 1964 | {{vlagikoon|VSA}} Dan Gurney | {{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1963 | {{vlagikoon|VK}} [[Jim Clark]] | {{vlagikoon|VK}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- style="background:#fcc;" ! 1962 | {{vlagikoon|VK}} Trevor Taylor <br />{{vlagikoon|VK}} Jim Clark | {{vlagikoon|VK}} [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] | [[Autódromo Hermanos Rodríguez|Magdalena Mixhuca]] |} {{Koördinate|19|24|15|N|99|5|19|W|display=title|source:dewiki}} [[Kategorie:Meksikaanse Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] 45ui4zopd1dxd7oxkktb0sar4q7pz7x 0 102025 2913160 2430632 2026-06-22T19:32:15Z Jcb 223 2913160 wikitext text/x-wiki '''Vertaalstudies '''is ’n akademiese intervakgebied wat die stelselmatige bestudering van die teorie, beskrywing en toepassing van [[Vertaalkunde|vertaling]], [[tolking]] en [[lokalisering]] behels. As ’n intervakgebied is vertaalstudies baie verskuldig aan die studievelde wat vertaling ondersteun. Dit sluit [[vergelykende literatuurstudie]], [[rekenaarwetenskap]], [[geskiedenis]], [[Taalwetenskappe|taalkunde]], [[filologie]], [[filosofie]], [[semiotiek]] en [[terminologie]] in. Die term ''vertaalstudies'' ("translation studies") is gevorm deur James S Holmes, ’n Amerikaanse geleerde wat in Amsterdam werksaam was, in sy artikel "The name and nature of translation studies" (Die naam en aard van vertaalstudies),<ref>Holmes, James S. (1972/1988).</ref> wat as ’n fundamentele stelling van die vakgebied beskou word.<ref name="mun">Munday, Jeremy. 2008.</ref> == Geskiedenis == === Vroeë studies === Geskiedkundig was vertaalstudies lank ''voorskriftelik'' (vertel vir vertalers hoe om te vertaal), dermate dat daar oor die algemeen nie eers gemeen is dat gesprekke oor vertaling wat nie voorskriftelik was nie, hoegenaamd oor vertaling gehandel het nie. Wanneer vertaalgeskiedkundiges vroeë Westerse denke oor vertaling naspeur, beskou hulle gewoonlik [[Cicero]] se kommentaar oor hoe hy vertaling uit Grieks in Latyn gebruik het om sy redenaarsvermoë te verbeter as die begin—’n vroeë beskrywing van wat [[Hieronimus van Stridon|Hieronimus]] uiteindelik [[betekenis-vir-betekenisvertaling]] genoem het. Die beskrywende geskiedenis van tolke in Egipte wat etlike eeue vroeër deur [[Herodotos|Herodotus]] voorsien is, word tipies nie as vertaalstudies beskou nie—vermoedelik omdat dit nie vir vertalers sê hoe hulle moet vertaal nie.<ref>For an anthology of early translation theory readings, see Douglas Robinson, ed. (2002), ''Translation Theory From Herodotus to Nietzsche''.</ref> In [[Volksrepubliek China|China]] het die gesprek oor hoe om te vertaal ontstaan met die vertaling van die [[Boeddhistiese soetras]] gedurende die [[Han-dinastie]]. === Versoeke vir ’n akademiese studieveld === In 1958 het die debat tussen taalkundige en letterkundige benaderings tot vertaling by die Tweede Kongres van Slaviste ’n punt bereik waar daar voorgestel is dat dit die beste sou wees om ’n afsonderlike wetenskap te hê wat alle vorme van vertaling kon bestudeer, sonder om ten volle binne die gebied van die Taalkunde of ten volle binne die gebied van Literatuurstudies te val.<ref>Cary, Edmond. 1959.</ref> In Vergelykende Literatuurstudies, is vertaalwerkswinkels gedurende die 1960's in party Amerikaanse universiteite, soos die [[University of Iowa|Universiteit van Iowa]] en die [[Universiteit van Princeton|Princeton-universiteit]] bevorder.<ref name="mun" /> Gedurende die 1950's en 1960's het sistematiese taalkundig-georiënteerde vertaalstudies begin verskyn. In 1958 het Jean-Paul Vinay en Jean Darbelnet ’n kontrasterende vergelyking van Frans en Engels in Quebec gedoen.<ref>Vinay, Jean-Paul and J.Darbelnet. 1958/1995.</ref> In 1964 het [[Eugene Nida]] ''Toward a Science of Translating'', ’n handleiding tot [[Bybelvertaling]] wat in sekere mate deur [[Noam Chomsky|Chomsky]] se [[generatiewe taalkunde]] beïnvloed is, gepubliseer.<ref>Nida, Eugene. 1964.</ref> In 1965 het John Catford ’n vertaalteorie uit ’n taalkundige perspektief gevorm.<ref>Catford, J.C., (1965).</ref> In die 1960's en vroeë 1970's, het die Tsjeggiese geleerde [[Jiří Levý]] en die Slowaakse geleerdes [[Anton Popovič]] en František Miko aan die styl van literêre vertaling gewerk.<ref>Levý, Jiří (1967).</ref> Hierdie aanvanklike stappe in die rigting van navorsing oor literêre vertaling is saamgestel in James S Holmes se referaat by die Derde Internasionale Kongres van Toegepaste Taalkunde wat in 1972 in [[Kopenhagen]] gehou is. In daardie referaat, "Die naam en aard van vertaalstudies (''"The name and nature of translation studies"''), het Holmes gevra vir die konsolidasie van ’n aparte studieveld en het hy ’n klassifikasie van die veld voorgestel. ’n Visuele "kaart" van Holmes se voorstel sou later deur [[Gideon Toury]] in sy ''Descriptive Translation Studies and beyond'' van 1995 aangebied word.<ref>Toury, Gideon (1995).</ref> === Die bloei van vertaalstudies === Vertaalstudies het oor die daaropvolgende jare goed ontwikkel. Gedurende die 1980's en 1990's het twee baie verskillende paradigmas ontwikkel wat weggebreek het van die vorige navorsing wat op ekwivalensie gebaseer was. Aan die een kant is die doel van deskriptiewe vertaalstudies (’n term wat gevorm is ná Toury se boek ''Descriptive Translation Studies and beyond'' van 1995) om ’n empiriese beskrywende studieveld te skep, om een afdeling van die Holmes-kaart te vul. Die idee dat wetenskaplike metodes toegepas kan word op kulturele produkte is in die vroeë deel van die 20ste eeu deur die Russiese Formaliste ontwikkel en is weer gedek deur etlike navorsers op die gebied van [[Comparative literature|Vergelykende literatuurstudie]]. Dit is nou op literêre vertaling toegepas. ’n Deel van hierdie toepassing van die teorie van polistelsels (Even-Zohar 1990<ref>Even-Zohar, I. (1990b) “Polysystem theory,” Poetics Today 11(1): 9-26 LINK</ref>) waarin vertaalde literatuur beskou is as ’n substelsel van die ontvanger- of teiken literêre stelsel. Gideon Toury baseer sy teorie op die nodigheid om vertalings vir die doel van navorsing as “feite van die teikenkultuur” te beskou. Die konsepte van “manipulasie”<ref>Hermans, T. (ed.) .1985.</ref> en "beskerming"<ref>Lefevere, A. 1992.</ref> is ook ontwikkel ten opsigte van literêre vertalings. Aan die ander kant dateer ’n ander paradigmaskuif in die vertaalteorie uit 1984 in Europa. In daardie jaar is twee boeke in Duits uitgegee: ''Foundation for a General Theory of Translation'' by [[Katharina Reiss]] en [[Hans Vermeer]],<ref>Reiss, Katharina (1989).</ref> ''en Translatorial Action'' (Translatorisches Handeln) deur Justa Holz-Mänttäri.<ref>Pym, Anthony. 2008.</ref> Uit hierdie twee het voortgespruit wat die [[Skopos theory|Skopos-teorie]] genoem word, wat prioriteit verleen aan die doel van die vertaling eerder as om voorrang te verleen aan ekwivalensie. Die kulturele verskuiwing het nog ’n stap vorentoe in die ontwikkeling van die studieveld beteken. Dit is uiteengesit deur [[Susan Bassnett]] en [[André Lefevere]] in ''Translation – History – Culture'' en het kort voor lank die interaksie tussen vertaalstudies en studies en konsepte op ander gebiede verteenwoordig: [[geslagstudies]], kannibalisme, post-kolonialisme<ref>Robinson, Douglas. (1997).</ref> of kulturele studies, onder andere. Aan die begin van die 21ste eeu, speel die [[sosiologie]] (Wolf en Fukari) en die [[Historiography|historiografie]] (Pym) ’n relevante rol, maar word ook [[globalisering]] (Cronin) en die gebruik van nuwe tegnologieë (O’Hagan) in vertaalstudies ingevoer. In die volgende dekades het die groei van vertaalstudies op ander maniere sigbaar geword. Eerstens, met die groei van vertaalskole en -kursusse op universiteitsvlak. In 1995 het 'n studie van 60 lande getoon dat daar 250 liggame op uitversiteitsvlak was wat kursusse in vertaling of tolking aangebied het.<ref>Caminade, M. and A. Pym. 1995.</ref> In 2013 het dieselfde databasis 501 instansies vir vertalersopleiding gelys.<ref>{{Cite web |url=http://isg.urv.es/tti/tti.htm |title=argiefkopie |access-date=13 Augustus 2015 |archive-date=11 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151011235859/http://isg.urv.es/tti/tti.htm |url-status=dead }}</ref> Gevolglik was daar ’n toename in konferensies oor vertaling, vertaalvaktydskrifte en vertalingverwante publikasies. Die sigbaarheid wat vertaling gekry het, het ook gelei tot die ontwikkeling van nasionale en internasionale verenigings oor vertaalstudies.{{feit|datum=Julie 2015}} === Vestiging en toekomsvooruitsigte === Die groeiende verskeidenheid paradigmas word genoem as een van die moontlike bronne van konflik in die studieveld. Reeds in 1999 het die konseptuele gaping tussen nie-essensialistiese en empiriese benaderings onder bespreking gekom by die Vic Forum on Training Translators and Interpreters: New Directions for the Millennium. Die lede van die besprekingsgroep, Rosemary Arrojo en [[Andrew Chesterman]], het gemeenskaplike grond vir albei benaderings gesoek.<ref>Chesterman, A. and R. Arrojo (2000) ‘Shared ground in translation studies’, ''Target'' 12.1:151–60.</ref> Interaksie tussen studievelde het die skepping van nuwe paradigmas moontlik gemaak, aangesien die meeste van die ontwikkelde teorieë ontwikkel het uit kontak met ander studievelde soos taalkunde, vergelykende literatuurstudie, kulturele studies, filosofie, sosiologie of historiografie. Terselfdertyd het dit moontlik die versplintering van vertaalstudies as ’n studieveld in eie reg veroorsaak.<ref>Gile, Daniel. 2004 “Translation research versus interpreting research: kinship, differences and prospects for partnership”.</ref> ’n Tweede bron van konflik ontstaan uit die gaping tussen die teorie en die praktyk. Namate die voorskriftelikheid van die vroeëre studies plek maak vir deskriptivisme en teorievorming, vind professionele vertalers vertaalstudies minder relevant. Terselfdertyd plaas navorsingsassessering op universiteit min indien enige klem op vertaalpraktyk.<ref>Munday 2010. p.15.</ref> == Teorieë en paradigmas == === Kulturele vertaling === Dit is ’n nuwe gebied van belangstelling in die vakgebied van vertaalstudies wat hoofsaaklik ontstaan het uit Homi Bhabha se vertolking van [[Salman Rushdie]] in ''The Location of Culture''.<ref>London and New York: Routledge, 1994.</ref> [[Cultural translation|Kulturele vertaling]] is ’n konsep wat gebruik word in [[Cultural studies|kultuurstudies]] om die proses van transformasie, taalkundig of andersins, in ’n gegewe [[kultuur]] aan te dui. Die konsep maak gebruik van linguistiese vertaling as ’n hulpmiddel of metafoor om die aard van transformasie en interaksie tussen kulture te ontleed. "Nietemin, ten spyte van die feit dat vertaling kulture nader aan mekaar bring, sal daar in elke vertaling ’n besliste vervorming tussen kulture wees." <ref name="ccsenet">Ziaul Haque, Md. [http://ccsenet.org/journal/index.php/ijel/article/view/22598/14599 "Translating Literary Prose: Problems and Solutions"], ''International Journal of English Linguistics'', vol. 2, no. 6; 2012, p. 109.</ref> Daar is baie kwessies in vertaling wat teenwoordig kan wees wanneer ’n stuk werk vertaal word. Dan is daar ook die vraag "Is dit moontlik om hierdie teorie van humor vir ’n ander kultuur te vertaal?" <ref>{{cite web|last1 = Hewlett-Clarke|first1 = Daniel|title = Translating Cultural References|url = https://dhctranslations.com/translation-articles/issues-translating-humour-cultural-references/|accessdate = 16 Januarie 2015}}</ref> Om kulturele verwysings te vertaal is besonder moeilik. Om die taal vlot te kan gebruik is nie genoeg nie. Jy moet ’n grondige kennis van die kultuur van die teikentaal sowel as van die kultuur van die brontaal hê. === Etiek === In die afgelope dekade het belangstelling onder teoretici en praktisyns oor die kwessie van [[etiek]] as gevolg van etlike redes noemenswaardig toegeneem. Die essays van [[Antoine Berman]] en [[Lawrence Venuti]] is indringend bespreek. Hulle het in sekere aspekte verskil, maar het saamgestem oor die idee dat die verskille tussen die bron- en teikentaal en -kultuur beklemtoon moet word wanneer daar vertaal word. Albei stel belang in hoe die 'kulturele andere daardie andersheid op die beste manier kan behou'.<ref>Venuti, Lawrence (1995).</ref> In meer onlangse studies het deskundiges die filosofiese werk van [[Emmanuel Levinas]] oor etiek en subjektiwiteit oor hierdie saak toegepas.<ref>Larkosh, Christopher (2004): "Levinas, Latin American Thought and the Futures of Translational Ethics."</ref> Aangesien sy publikasies op verskillende maniere vertolk is, is verskillende gevolgtrekkings gemaak oor sy konsep van etiese verantwoordelikheid. Party het aangeneem dat die idee van vertaling as sodanig eties twyfelagtig kan wees, terwyl ander dit beskou as ’n oproep om die verhouding tussen die outeur of teks en [[Vertaling|vertaler]] as meer interpersoonlik te beskou, wat dit sodoende ’n gelyke en wedersydse proses maak. Parallel met hierdie studies die algemene erkenning van die vertaler se verantwoordelikheid toegeneem. Al hoe meer vertalers en tolke word beskou as aktiewe deelnemers in geopolitieke konflikte, wat die vraag laat ontstaan hoe hulle eties onafhanklik van hulle eie identiteit of oordeel kan optree. Dit lei tot die gevolgtrekking dat vertaling en tolking nie as bloot ’n proses van [[taaloordrag]] beskou kan word nie, maar ook as sosiaal en polities gerigte aktiwiteite.<ref>Inghilleri, Moira; Maier, Carol. 2001.</ref> Daar is algemene eenstemmigheid oor die behoefte aan ’n etiese praktykkode wat riglyne voorsien om onsekerheid te verminder en professionalisme te verbeter, soos in ander vakrigtings (byvoorbeeld [[militêre mediese etiek]] of [[regsetiek]]). Daar is egter nog steeds geen duidelike begrip van die konsep van [[etiek]] op hierdie gebied nie, opinies oor hoe so ’n kode daar sou uitsien, verskil hemelsbreed. [[Antoine Berman]] dring aan op die behoefte daaraan om ’n [[vertaalprojek]] vir elke vertaling te definieer; die vertaler moet hom by sy eie projek hou en dit sal die enigste maatstaf vir getrouheid wees by vertaling. == Verdere leeswerk == * [[Mona Baker|Baker, Mona]] red. (2001). ''Routledge Encyclopedia of Translation Studies''. New York en Londen: Routledge. * [[Susan Bassnett|Bassnett, Susan]] (1980/1991/2002). ''Translation Studies''. New York en Londen: Routledge. * [[Walter Benjamin|Benjamin, Walter]] (1923). "The Task of the Translator," an introduction to the translation of ''[[Les fleurs du mal]]'' by [[Baudelaire]]. * [[Antoine Berman|Berman, Antoine]] (1991). ''[[La traduction et la lettre ou l'auberge du lointain]]''. Parys: Seuil. * Berman, Antoine (1994). ''[[Pour une critique des traductions: John Donne]]'', Parys: Gallimard. * [[Edwin Gentzler|Gentzler, Edwin]] (2001). ''Contemporary Translation Theories''. 2de uitg. Londen: Routledge. * [[Juliane House|House, Juliane]] (1997) ''A Model for Translation Quality Assessment''. Duitsland * Munday, Jeremy (2008). ''Introducing Translation Studies''. Londen en New York: Routledge * [[Anthony Pym|Pym, Anthony]] (2010/2014). ''Exploring Translation Theories''. Londen: Routledge. * [[Douglas Robinson (academic)|Robinson, Douglas]]. (1991). ''The Translator’s Turn.'' Baltimore en Londen: Johns Hopkins University Press. * [[George Steiner|Steiner, George]] (1975). ''[[After Babel]]''. Oxford en New York: Oxford University Press. * [[Lawrence Venuti|Venuti, Lawrence]]. (2012). ''The Translation Studies Reader'', 3de uitg. Londen: Routledge. == Sien ook == * [[Skopos-teorie]] * [[Vertaling]] * [[Vertaalkritiek]] * [[Vertaalprojek]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Vertaling]] rbv4r5l3vp00r729qz9clx34558fimp 0 106279 2913058 2903016 2026-06-22T14:08:57Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2913058 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Christian Bale | Beeld = Christian Bale 2014 (cropped).jpg | Beeldonderskrif = Christian Bale in 2014 op die Berlynse Rolprentfees. | Geboortenaam = Christian Charles Philip Bale | Geboortedatum = {{GDEO|1974|01|30}} | Geboorteplek = Haverfordwest, Pembrokeshire, [[Wallis]], [[Brittanje]] | Nasionaliteit = Brits | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1982–tans | imdb = 288 }} '''Christian Charles Philip Bale''' (* 30 [[Januarie]] [[1974]]–) is ’n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] akteur.<ref name="Phase 9">{{cite news |url=http://www.phase9.tv/moviefeatures/reignoffire-christianbale.shtml |title=Q&A with Christian Bale |publisher=Phase9.tv |access-date=3 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220035000/http://www.phase9.tv/moviefeatures/reignoffire-christianbale.shtml |archive-date=20 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="NotWelsh">{{cite web |url=http://www.christianbale.net/articles/2000/imdb2000.htm |quote=I was born in Wales but I'm not Welsh – I'm English |title=Christian Bale: American Psycho |publisher=IMDB News |access-date=21 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120816004518/http://www.christianbale.net/articles/2000/imdb2000.htm |archive-date=16 Augustus 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Hy het al in groot rolprente gespeel en in kleiner produksies van onafhanklike vervaardigers en kunsateljees. Hy het op 13 aandag getrek in [[Steven Spielberg]] se ''[[Empire of the Sun (rolprent)|Empire of the Sun]]'' (1987). Hy het die rol vertolk van ’n Engelse seun wat tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] van sy ouers geskei raak en verdwaal, en hom eindelik bevind in ’n [[Japan]]nese [[konsentrasiekamp]].<ref>{{cite news |last=Singer |first=Leigh |url=http://www.guardian.co.uk/film/filmblog/2009/feb/19/best-actors-never-nominated-for-oscars |title=Oscars: the best actors never to have been nominated |work=The Guardian |date=19 Februarie 2009 |access-date=26 Februarie 2010 |location=Londen |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20111209202521/http://www.guardian.co.uk/film/filmblog/2009/feb/19/best-actors-never-nominated-for-oscars |archive-date= 9 Desember 2011 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In 2000 het hy lof gekry vir sy uitbeelding van die reeksmoordenaar Patrick Bateman in ''[[American psycho|American Psycho]]''. Hy gaan tot uiterstes om vir ’n rol voor te berei; dit was veral die geval met die sielkundige riller ''The Machinist'' (2004), waarvoor hy 28,5 kg verloor het om die rol van Trevor Reznik te vertolk.<ref>{{cite web |url=http://www.allvoices.com/contributed-news/5890121-christian-bale-lost-63-pounds-and-get-other-110-in-less-than-a-year |title=Christian Bale Lost 63 pounds and get other 110 in less than 9 months! |publisher=Allvoices.com |date=22 Mei 2010 |access-date=6 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140107024856/http://www.allvoices.com/contributed-news/5890121-christian-bale-lost-63-pounds-and-get-other-110-in-less-than-a-year |archive-date=7 Januarie 2014 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Bale het internasionaal meer bekend geraak vir rol as [[Batman|Bruce Wayne/Batman]] in ''[[Batman Begins]]'' (2005), ''[[The Dark Knight]]'' (2008) en ''[[The Dark Knight Rises]]'' (2012). Vir sy spel in ''The Fighter'' (2010) het hy ook groot lof gekry asook verskeie pryse, onder meer ’n [[Oscar]] vir beste manlike byspeler. Nog noemenswaardige rolle was in ''American Hustle'' en ''The Big Short''. == Vroeë lewe == Bale is in Haverfordwest in Pembrokeshire, [[Wallis]] gebore as die seun van David Bale, ’n entrepreneur, vlieënier en talentbestuurder, en Jenny (geb. James), wat in ’n sirkus opgetree het<ref>[http://www.filmreference.com/film/91/Christian-Bale.html Christian Bale-profiel by] FilmReference.com.</ref><ref name="rourke">{{cite news|first=Mary|last=Rourke|title=Activist David Bale had commitment to Africa|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2001829381_baleobit04.html|work=The Seattle Times|date=4 Januarie 2004|accessdate=30 Junie 2008}}</ref><ref name=Eonl>{{cite news |last=Serpe |first=Gina |title=Christian Bailed Over Alleged Assault; Denies Wrongdoing |url=http://www.eonline.com/news/christian_bailed_over_alleged_assault/3340 |access-date=26 September 2011 |publisher=E! |date=22 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20111210090311/http://www.eonline.com/news/christian_bailed_over_alleged_assault/3340 |archive-date=10 Desember 2011 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Hy het drie susters.<ref>{{cite web|title=Secrets of the Jay Leno show revealed: New book lifts the lid on celebrity divas and behind-the-scenes craziness from the show's 22-year run|work=[[Daily Mail]]|date=14 June 2014|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2658216/Secrets-Jay-Leno-revealed-New-book-lifts-lid-celebrity-divas-scenes-craziness-shows-22-year-run.html}}</ref> Bale se ma is Engels en sy pa ’n gebore [[Suid-Afrika]]ner. Hy het al gesê: "Ek is in Wallis gebore, maar ek is nie Wallies nie – ek is Engels."<ref name="NotWelsh"/> Hy het in [[Wallis]], [[Surrey]] en [[Dorset]] in Engeland, en in [[Portugal]] grootgeword.<ref>{{cite web |author=metrowebukmetro |url=http://www.metro.co.uk/showbiz/interviews/66042-60-seconds-christian-bale |title=60 SECONDS: Christian Bale |publisher=Metro.co.uk |date=13 September 2007 |access-date=6 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514111833/http://www.metro.co.uk/showbiz/interviews/66042-60-seconds-christian-bale |archive-date=14 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/8271873/Christian-Bale-Yes-it-is-the-same-guy.html |title=Christian Bale: Yes, it is the same guy |access-date=9 Februarie 2014 |date=21 Januarie 2011 |work=The Daily Telegraph |publisher=Telegraph Media Group Limited |location=London, UK |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190710154303/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/8271873/Christian-Bale-Yes-it-is-the-same-guy.html |archive-date=10 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy ouers is in 1991 geskei. Sy ma en susters het in Engeland agtergebly terwyl hy en sy pa na [[Los Angeles]], [[Kalifornië]], verhuis het toe hy 17 jaar oud was.<ref name="Sister">{{cite news |title=Sister of Hollywood star Christian Bale faces losing her home |url=http://www.bournemouthecho.co.uk/news/5037278.Sister_of_Hollywood_star_Christian_Bale_faces_losing_her_home |access-date=12 Julie 2013 |newspaper=Bournemouth Echo |date=3 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181106203022/https://www.bournemouthecho.co.uk/news/5037278.Sister_of_Hollywood_star_Christian_Bale_faces_losing_her_home/ |archive-date=6 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy eerste toneelspelondervinding was in 1982 in ’n advertensie vir ’n wasgoedversagmiddel. In 1984 het hy sy verhoogdebuut gemaak in ''The Nerd'' in die [[West End, Londen|West End]] in [[Londen]].<ref>Kamarauskas, K. [http://www.thespiannet.com/actors/B/bale_christian/index.shtml Christian Bale profile at Thespian Net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201227035539/http://www.thespiannet.com/actors/B/bale_christian/index.shtml |date=27 Desember 2020 }}; URL besoek op 19 Maart 2014.</ref> == Loopbaan == [[Beeld:Ch Bale 02.jpg|links|duimnael|180px|'n 14-jarige Bale in [[Stockholm]], [[Swede]], terwyl hy in Februarie 1988 voorbrand vir die prent ''[[Empire of the Sun]]'' gemaak het.]] Bale het sy rolprentdebuut in 1986 gemaak as die tsarewitsj [[Aleksei Nikolajewitsj van Rusland]] in die TV-prent ''Anastasia: The Mystery of Anna''.<ref>{{cite web |title=Christian Bale biography |url=http://www.contactmusic.com/info/christian_bale |publisher=Contact music |access-date=21 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127123424/http://www.contactmusic.com/info/christian_bale |archive-date=27 Januarie 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Daarna het hoofrolle gevolg in die minireeks ''Heart of the Country'' en die fantasieprent ''Mio in the Land of Faraway''. Vir sy spel in ''[[Empire of the Sun]]'' (1987) is hy deur die Amerikaanse National Board of Review of Motion Pictures benoem as beste jong akteur – dit was die eerste keer dat die prys toegeken is.<ref name="bbc wales">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/arts/sites/themes/film/christian_bale.shtml |title=BBC Wales – Arts – Christian Bale |publisher=BBC Wales |access-date=13 April 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090213150833/http://www.bbc.co.uk/wales/arts/sites/themes/film/christian_bale.shtml |archive-date=13 Februarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Hy het nie gehou van die bohaai wat die publiek en sy skoolmaats daaroor gemaak het nie en het oorweeg om op te hou toneelspeel, totdat [[Kenneth Branagh]] hom oorreed het om in 1989 in ''Henry V'' te speel.<ref name="bbc wales"/> In 1990 het hy saam met [[Charlton Heston]] verskyn in ''Treasure Island''. Hierna het rolle gevolg in ''Newsies'', ''Swing Kids'', ''Little Women'' en ''Velvet Goldmine''. In 1999 het Bale die rol van die reeksmoordenaar Patrick Bateman in ''[[American psycho|American Psycho]]'', ’n rolprentweergawe van die omstrede boek met dieselfde naam, vertolk. Hy het tot uiterstes gegaan om die voorkoms te kry wat in die boek beskryf word.<ref>Fischer, Paul. [http://www.crankycritic.com/qa/pf_articles/christianbale.html "Unmasking an American Psycho."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000613080016/http://www.crankycritic.com/qa/pf_articles/christianbale.html |date=13 Junie 2000 }} ''The Cranky Critic''; URL besoek op 15 Mei 2006.</ref> Hy het hom ook eenkant gehou om die donker kant van Bateman se persoonlikheid baas te raak. ''American Psycho'' het groot reaksie uitgelok, sommige daarvan negatief. Die resensent en rolprenthistorikus [[Roger Ebert]] het dit selfs [[pornografie]] genoem.<ref name="McCormick">McCormick, Moira. [http://video.barnesandnoble.com/search/interview.asp?CTR=104632 "Christian Bale&nbsp;– Good Christian Talks About Playing a Yuppie from Hell"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204080229/http://video.barnesandnoble.com/search/interview.asp?CTR=104632 |date= 4 Desember 2008 }}, Barnes & Noble.com, 5 September 2000; URL besoek op 15 Mei 2006</ref> Hy het dit egter ’n positiewe resensie gegee en Bale geprys vir sy spel.<ref>Ebert, Roger. [http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20000414/REVIEWS/4140303/1023 "American Psycho"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121223151935/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20000414/REVIEWS/4140303/1023 |date=23 Desember 2012 }}, ''Chicago Sun-Times'', 14 April 2000; URL besoek op 17 Mei 2006</ref> Sy eerste rol daarna was ''Captain Corelli's Mandolin''. In 2000 het hy weer ’n moordenaar gespeel, dié keer in ''Shaft''. Bale het in 2002 sy eerste aksierol gekry in die post-apokaliptiese aksiefantasieprent ''Reign of Fire''.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0253556/business ''Reign of Fire'' IMDb profile]; URL besoek op 19 Maart 2014.</ref> Hy het daarin saam met [[Matthew McConaughey]] gespeel. Ná ’n blaaskans van ’n jaar het hy in 2004 in die sielkundige riller ''The Machinist'' gespeel. Hy het weer tot uiterstes gegaan om hom vir sy rol voor te berei om Reznik se uitgeteerde voorkoms te kry.<ref name="RadioFree">{{cite web |last=Lee |first=Michael J. |url=http://movies.radiofree.com/interviews/themachi_christian_bale.shtml |title=Interviews Christian Bale, The Machinist |access-date=5 Mei 2008 |date=4 Oktober 2004 |publisher=Radio Free |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190603171029/http://movies.radiofree.com/interviews/themachi_christian_bale.shtml |archive-date=3 Junie 2019 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Hy het in binne ’n paar maande 27&nbsp;kg verloor.<ref name="IGN">{{cite web|last=Gilchrist|first=Todd|url=http://movies.ign.com/articles/557/557527p1.html|title=IGN Interviews Christian Bale|work=IGN FilmForce|date=15 Oktober 2004|accessdate=15 Oktober 2004|archive-date=25 Desember 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111225103005/http://movies.ign.com/articles/557/557527p1.html|url-status=dead}}</ref> Aan die einde van die verfilming het Bale net 55&nbsp;kg geweeg.<ref name="RadioFree"/> In 2004 het Bale die hoofrol van Batman en sy alter ego, Bruce Wayne, gekry in ''[[Batman Begins]]''. Dit was net nadat hy maer geword het vir sy rol in ''The Machinist'' en hy moes weer spiere oefen om soos Batman te lyk. Hy het ses maande gekry om dit te doen. Hy het die spertyd gehaal en binne dié tyd 45&nbsp;kg gewig aangesit.<ref>Jordan, Sean. [http://www.femmefatales.com/?p=44 Christian Bale: Belatedly Blabbing Batman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061007195233/http://www.femmefatales.com/?p=44 |date= 7 Oktober 2006 }}, ''Femme Fatales'', Julie/Augustus 2005; URL besoek op 16 Mei 2006</ref> ''Batman Begins'' is op 15 Junie 2005 uitgereik en was ’n internasionale sukses.<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=batmanbegins.htm |title=Batman Begins (2005) |publisher=Box Office Mojo |access-date=13 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724205014/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=batmanbegins.htm |archive-date=24 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het die rol weer in ''[[The Dark Knight]]'' vertolk. Die prent, wat in 2008 uitgereik is, was ’n treffer en het ’n nuwe rekord opgestel deur in sy eerste naweek in Amerika $158,4&nbsp;miljoen te laat inrol.<ref>{{cite news |title=Dark Knight Sets Weekend Box-Office Record |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,386822,00.html |publisher=Fox News Channel |agency=Associated Press |date=21 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026122002/http://www.foxnews.com/story/0,2933,386822,00.html |archive-date=26 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit het binne 10 dae $300&nbsp;miljoen oorskry, binne 18 dae $400&nbsp;miljoen en binne 43 dae $500&nbsp;miljoen – drie nuwe Amerikaanse rekords.<ref>{{cite news |title=The Dark Knight Rewrites Box Office Record Books |url=http://afp.google.com/article/ALeqM5jIoMPprXFl4emMKV7YkA7XIACbGg |publisher=Google News |agency=Agence France-Presse |date=22 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130617041124/http://afp.google.com/article/ALeqM5jIoMPprXFl4emMKV7YkA7XIACbGg |archive-date=17 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit het wêreldwyd meer as $1&nbsp;miljard gemaak.<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficemojo.com/alltime/world |title=Box Office Mojo: All Time Worldwide Box Office Grosses |publisher=Boxofficemojo.com |access-date=26 Februarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018194502/https://www.boxofficemojo.com/alltime/world/ |archive-date=18 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2012 het hy weer eens die rol van Batman vertolk in ''[[The Dark Knight Rises]]''.<ref>{{cite news |first=Ray |last=Subers |title='Batman' Returns 20 July 2012 |work=Box Office Mojo |date=30 April 2010 |url=http://boxofficemojo.com/news/?id=2747&p=.htm |access-date=30 April 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100820131053/http://www.boxofficemojo.com/news/?id=2747 |archive-date=20 Augustus 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Dié opvolg het weer meer as $1&nbsp;miljard gemaak.<ref name="all time">{{cite web |url=http://boxofficemojo.com/alltime/world |title=All Time Worldwide Box Office Grosses |publisher=Box Office Mojo, Amazon.com |access-date=6 September 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018194502/https://www.boxofficemojo.com/alltime/world/ |archive-date=18 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://boxofficemojo.com/yearly/chart/?view2=worldwide&yr=2012&p=.htm |title=2012 Yearly Box Office Results |publisher=Box Office Mojo, Amazon.com |access-date=6 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130113154847/http://www.boxofficemojo.com/yearly/chart/?view2=worldwide |archive-date=13 Januarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Beeld:Christian Bale - 002.jpg|duimnael|180px|Bale in 2008.]] Ná ''Batman Begins'' het Bale weer in onafhanklike rolprente begin optree. Hy het een van die twee hoffrolle vertolk in die misdaaddrama ''Harsh Times'', saam met [[Freddy Rodriguez (akteur)|Freddy Rodriguez]] en [[Eva Longoria]].<ref>{{cite news |url=http://www.usatoday.com/life/movies/news/2005-07-26-blanchett-toronto_x.htm |title=Blanchett joins Toronto festival lineup |date=26 Julie 2005 |work=USA Today |agency=Associated Press |access-date=13 April 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120630224752/http://www.usatoday.com/life/movies/news/2005-07-26-blanchett-toronto_x.htm |archive-date=30 Junie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In ''The New World'' het hy saam met [[Colin Farrell]] en Q'Orianka Kilcher gespeel. Hy as ’n sekondêre karakter wat net in die laaste derde van die prent sy verskyning gemaak het. Die prent was ’n mislukking in Amerika en dit het ook nie internasionaal ’n wins gemaak nie.<ref>{{cite web|title=The New World at Box Office Mojo|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=newworld.htm}}</ref> In 2006 het Bale vier projekte aangepak, onder meer ''The Prestige'' saam met [[Hugh Jackman]], [[Scarlett Johansson]], [[Piper Perabo]] en [[David Bowie]] en ''I'm Not There'' saam met [[Heath Ledger]]. In 2010 het hy saam met [[Mark Wahlberg]] in die drama ''The Fighter'' gespeel. Hy het 14 kg vir die rol van Dicky Eklund verloor en het die [[Golden Globe]] vir beste manlike byspeler in ’n rolprent, die [[Oscar]] vir beste manlike byspeler en nog 30 pryse vir sy spel gewen.<ref>{{cite news |title=Christian Bale wins Oscar for "The Fighter" |url=http://www.reuters.com/article/2011/02/28/us-oscars-supportactor-idUSTRE71R0OX20110228 |access-date=9 Mei 2015 |agency=Reuters |date=28 Februarie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151128053938/http://www.reuters.com/article/2011/02/28/us-oscars-supportactor-idUSTRE71R0OX20110228 |archive-date=28 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite news |url=http://nymag.com/daily/entertainment/2009/05/melissa_leo_to_control_christi.html |title=Melissa Leo to Control Christian Bale and Mark Wahlberg's Bedtimes |last=Barshad |first=Amos |date=20 Mei 2009 |work=New York |access-date=4 Junie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090531092445/http://nymag.com/daily/entertainment/2009/05/melissa_leo_to_control_christi.html |archive-date=31 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In Desember 2010 is aangekondig Bale sou in die historiese drama ''The Flowers of War'' speel, met [[Zhang Yimou]] as regisseur.<ref name="hollywoodreporter">{{cite news |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/christian-bale-star-zhang-yimou-64417 |title=Christian Bale to Star in Zhang Yimou film |work=The Hollywood Reporter |access-date=25 September 2011 |first=Jonathan |last=Landreth |date=22 Desember 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105185939/https://www.hollywoodreporter.com/news/christian-bale-star-zhang-yimou-64417 |archive-date=5 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Tydens die verfilming in Januarie 2011 het Bale en ’n span van [[CNN]] probeer om [[Chen Guangcheng]], ’n blinde aktivis onder nie-amptelike huisarres weens sy kritiek teen [[China]] se eenkindbeleid, te besoek. Terwyl die kameraspan dit afgeneem het, is hy deur tientalle Chinese veiligheidsbeamptes, wat hom nie herken het nie, geslaan, gestamp en toegang tot Guangcheng geweier.<ref name=CNN1512/> Bale het later gesê hy wou "die man ontmoet, met hom bladskud en vertel watter inspirasie hy is".<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-16215416 |title=Christian Bale barred from visiting China activist Chen |date=16 Desember 2011 |publisher=BBC News |access-date=27 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190422013554/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-16215416 |archive-date=22 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |last=Moore |first=Malcolm |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/china/8960076/Christian-Bale-manhandled-while-trying-to-visit-Chinese-activist.html |title=Christian Bale manhandled while trying to visit Chinese activist |work=The Telegraph |date=16 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190108041908/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/china/8960076/Christian-Bale-manhandled-while-trying-to-visit-Chinese-activist.html |archive-date=8 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op videomateriaal kan ook gesien word hoe Bale en die CNN-span met klippe gegooi word en hoe ’n bussie 40 minute lank agter hul motor aanjaag.<ref name=CNN1512>{{cite web |url=http://edition.cnn.com/2011/12/15/world/asia/china-bale-activist/index.html?hpt=hp_c2 |title='Batman' star Bale punched, stopped from visiting blind Chinese activist |date=17 Desember 2011 |publisher=CNN |access-date=27 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123190614/http://edition.cnn.com/2011/12/15/world/asia/china-bale-activist/index.html?hpt=hp_c2 |archive-date=23 Januarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2013 het hy Russell Baze gespeel in die riller ''Out of the Furnace'',<ref>{{cite web |url=http://www.cinemablend.com/new/Christian-Bale-Casey-Affleck-Zoe-Saldana-Confirmed-Out-Furnace-30296.html |title=Christian Bale, Casey Affleck And Zoe Saldana Confirmed For Out of the Furnace |publisher=CinemaBlend.com |access-date=9 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622141558/https://www.cinemablend.com/new/Christian-Bale-Casey-Affleck-Zoe-Saldana-Confirmed-Out-Furnace-30296.html |archive-date=22 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en ook verskyn in ''American Hustle''.<ref name="COLLIDER">{{cite web |url=http://collider.com/david-o-russell-movie-american-hustle |title=David O. Russell’s Next Film Gets New Title: AMERICAN HUSTLE |first=Adam |last=Chitwood |date=15 April 2013 |publisher=collider.com |access-date=16 April 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108133726/https://collider.com/david-o-russell-movie-american-hustle/ |archive-date=8 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Total Film">{{cite web |url=http://www.totalfilm.com/news/david-o-russell-and-christian-bale-to-reunite-on-american-bullshit |title=David O. Russell and Christian Bale to reunite on American Bullshit |publisher=TotalFilm.com |access-date=9 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714234637/http://www.totalfilm.com/news/david-o-russell-and-christian-bale-to-reunite-on-american-bullshit |archive-date=14 Julie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Vir laasgenoemde prent het hy 20&nbsp;kg aangesit, sy kop kaal geskeer en ’n houding ontwikkel wat hom 3&nbsp;cm korter laat vertoon het – wat tot rugprobleme gelei het.<ref>{{cite news|title=Christian Bale's one-two punch with 'Furnace,' 'Hustle'|author=Mandell, Andrea|date=3 Desember 2013|url=http://www.usatoday.com/story/life/people/2013/12/03/christian-bale-talks-out-of-the-furnace-and-american-hustle/3817069/}}</ref> [[Robert de Niro]], wat ’n kameerol in die prent gehad het, het hom na berig word nie herken toe hy aan hom voorgestel word nie.<ref>{{cite news|title=Christian Bale's 'American Hustle' Transformation Even Fooled Co-Star|author=Rosen, Christopher|date=20 Desember 2013|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/12/09/christian-bale-american-hustle_n_4412611.html|work=The Huffington Post|accessdate=6 Januarie 2014}}</ref> Bale was [[Moses]] in [[Ridley Scott]] se Bybelse epos ''Exodus: Gods and Kings'',<ref name="Deadline">{{cite web |url=http://www.deadline.com/2013/03/christian-bale-eyeing-moses |title=Christian Bale Eyeing Moses? |publisher=Deadline.com |access-date=19 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140426120050/http://www.deadline.com/2013/03/christian-bale-eyeing-moses/ |archive-date=26 April 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Hollywood Reporter">{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/joel-edgerton-play-ramses-ridley-604967 |title=Joel Edgerton to Play Ramses in Ridley Scott's 'Exodus' |publisher=HollywoodReporter.com |access-date=19 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200110224500/https://www.hollywoodreporter.com/news/joel-edgerton-play-ramses-ridley-604967 |archive-date=10 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> wat op 12 Desember 2014 uitgereik is. Sy laaste prent (tot in Januarie 2016) was ''The Promise'' (2016). == Persoonlike lewe == Bale is op 29 Januarie 2000 met Sandra "Sibi" Blažić, ’n [[Serwië|Serwies]]-Amerikaanse voormalige model en grimeerkunstenaar, getroud. Hulle het twee kinders, Emmaline (geb. 2005) en Joseph (geb. 2014).<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/2446065/Christian-Bale---profile.html |title=Christian Bale profile |last=Singh |first=Anita |date=23 Julie 2008 |work=The Daily Telegraph |access-date=13 April 2009 |location=Londen |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090327142441/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/2446065/Christian-Bale---profile.html |archive-date=27 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.imdb.com/news/ni0060707 |title=Bale Becomes a Father |access-date=15 Julie 2008 |date=29 Maart 2005 |publisher=Internet Movie Database |work=Wenn |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129112900/http://www.imdb.com/news/ni0060707 |archive-date=29 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |first=Craig |last=McLean |url=http://www.theage.com.au/news/Film/Suit-yourself-mate/2005/05/26/1116950815155.html |title=Suit yourself, mate |access-date=15 Julie 2008 |date=29 Mei 2005 |work=The Age |location=Melbourne |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170807112033/http://www.theage.com.au/news/Film/Suit-yourself-mate/2005/05/26/1116950815155.html |archive-date=7 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://celebritybabies.people.com/2014/03/08/christian-bale-sibi-blazic-pregnant-expecting-second-child |title=Second Child on the Way for Christian Bale |date=8 Maart 2014 |work=People |access-date=9 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162319/http://celebritybabies.people.com/2014/03/08/christian-bale-sibi-blazic-pregnant-expecting-second-child/ |archive-date=12 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/christian-bale-wife-baby-boy-article-1.1908469 |title=Christian Bale, wife Sibi welcome baby boy |work=nydailynews.com |access-date=12 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180118181410/http://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/christian-bale-wife-baby-boy-article-1.1908469 |archive-date=18 Januarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Bale woon sedert 1992 in [[Los Angeles]].<ref>{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/film/2005/jun/05/features.magazine |title=Dark Star |last=Hoad |first=Phil |date=5 Junie 2005 |work=The Guardian |access-date=13 April 2009 |location=Londen |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20081022145311/http://www.guardian.co.uk/film/2005/jun/05/features.magazine |archive-date=22 Oktober 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Nes sy pa steun hy omgewingsgroepe soos [[Greenpeace]] en die [[Wêreldnatuurlewefonds]]. Hy is saam met sy vrou op die beheerliggaam van die [[Dian Fossey]]-gorillafonds.<ref>{{cite web |url=http://gorillafund.org/page.aspx?pid=419 |title=Dian Fossey Gorilla Fund |publisher=Gorillafund.org |date=14 April 2014 |accessdate=16 Mei 2014 |archive-date=20 Junie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100620181254/http://gorillafund.org/Page.aspx?pid=419 |url-status=dead }}</ref> == Filmografie == {{Col-begin}} {{Col-break}} * ''Mio in the Land of Faraway'' (1987) * ''[[Empire of the Sun]]'' (1987) * ''Treasure Island'' (1990) * ''Newsies'' (1992) * ''Swing Kids'' (1993) * ''Little Women'' (1994) * ''Pocahontas'' (1995) * ''Metroland'' (1997) * ''All the Little Animals'' (1998) * ''Velvet Goldmine'' (1998) * ''A Midsummer Night's Dream'' (1999) * ''[[American Psycho]]'' (2000) {{Col-break}} * ''Shaft'' (2000) * ''Laurel Canyon'' (2002) * ''Reign of Fire'' (2002) * ''Equilibrium'' (2002) * ''The Machinist'' (2004) * ''[[Batman Begins]]'' (2005) *''Harsh Times'' (2005) * ''The New World'' (2005) * ''[[The Prestige]]'' (2006) * ''Rescue Dawn'' (2006) * ''3:10 to Yuma'' (2007) * ''[[The Dark Knight]]'' (2008) {{Col-break}} * ''Terminator Salvation'' (2009) * ''Public Enemies'' (2009) * ''The Fighter'' (2010) * ''The Flowers of War'' (2011) * ''[[The Dark Knight Rises]]'' (2012) * ''Out of the Furnace'' (2013) * ''American Hustle'' (2013) * ''Exodus: Gods and Kings'' (2014) * ''Knight of Cups'' (2015) * ''The Big Short'' (2015) * ''The Promise'' (2016) {{Col-end}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == *{{Imdb naam|288}} * {{Commons-kategorie inlyn|Christian Bale}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Christian Bale|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bale, Christian}} [[Kategorie:Britse akteurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1974]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] rnvyrah2ac27udpxpf2epnqhq9ndo6l 0 120796 2913277 2771564 2026-06-23T10:39:39Z Aliwal2012 39067 2913277 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Suid-Afrika |Flag_suffix = 1928 |Grand Prix = Suid-Afrikaanse |Date = 1 Maart |Year = 1980 |Race_No = 3 |Season_No = 14 |Previous_round = 1980 Brasiliaanse Grand Prix |Image = Kyalami 1961 - 1988 Layout.png |Caption = Kyalami Grand Prix-renbaan (1967–1985) |Official name = XXIV [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]] |Location = [[Kyalami Grand Prix-renbaan|Kyalami]], [[Midrand]]<br />[[Transvaal]], [[Suid-Afrika]] |Course = Permanente renfasiliteit |Course_mi = 2.550 |Course_km = 4.104 |Distance_laps = 78 |Distance_mi = 198.908 |Distance_km = 320.112 |Weather = Sonnig |Pole_Driver = [[Jean-Pierre Jabouille]] |Pole_Team = [[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 1:10.00 |Pole_Country = Frankryk |Fast_Driver = [[René Arnoux]] |Fast_Team = [[Renault F1|Renault]] |Fast_Time = 1:13.15 |Fast_Lap = 51 |Fast_Country = Frankryk |First_Driver = [[René Arnoux]] |First_Team = [[Renault F1|Renault]] |First_Country = Frankryk |Second_Driver = [[Jacques Laffite]] |Second_Team = [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Cosworth|Ford]] |Second_Country = Frankryk |Third_Driver = [[Didier Pironi]] |Third_Team = [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Cosworth|Ford]] |Third_Country = Frankryk }} Die '''[[1980]] [[Formule Een]] [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]]''' is op [[1 Maart]] [[1980]] op die [[Kyalami Grand Prix-renbaan]] in [[Midrand]], [[Suid-Afrika]] gehou. Dit was die derde wedren van die kampioenskapseisoen en is deur die [[Frankryk|Fransman]] [[René Arnoux]] in 'n [[Renault F1|Renault]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 78 | 1:36:52.54 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Cosworth|Ford]]''' | 78 | +34.07 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Cosworth|Ford]]''' | 78 | +52.49 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Cosworth|Ford]]''' | 78 | +61.02 | 3 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Cosworth|Ford]]''' | 77 | +1 rondte | 6 | '''2''' |- ! 6 | 30 | {{DE-VLAG}} '''Jochen Mass''' | '''Arrows-[[Cosworth|Ford]]''' | 77 | +1 rondte | 19 | '''1''' |- ! 7 | 3 | {{FR-VLAG}} Jean-Pierre Jarier | [[Tyrrell Racing]]-[[Cosworth|Ford]] | 77 | +1 rondte | 13 | |- ! 8 | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | Fittipaldi-[[Cosworth|Ford]] | 77 | +1 rondte | 18 | |- ! 9 | 14 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | Ensign-[[Cosworth|Ford]] | 77 | +1 rondte | 20 | |- ! 10 | 6 | {{AR-VLAG}} Ricardo Zunino | [[Brabham]]-[[Cosworth|Ford]] | 77 | +1 rondte | 17 | |- ! 11 | 7 | {{GB-VLAG}} John Watson | [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]] | 76 | +2 rondtes | 21 | |- ! 12 | 11 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] | 76 | +2 rondtes | 15 | |- ! 13 | 17 | {{GB-VLAG}} Geoff Lees | Shadow-[[Cosworth|Ford]] | 70 | suspensie | 24 | |} ''Die res van die veld het uitgeval, en kon dus nie die wedren voltooi nie.'' {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Sport in Johannesburg]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1980|Suid-Afrika]] j84mt4uok7if84jdvkm65220xqsasjx 2913278 2913277 2026-06-23T10:43:07Z Aliwal2012 39067 next=Verenigde State Wes Grand Prix 2913278 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Suid-Afrika |Flag_suffix = 1928 |Grand Prix = Suid-Afrikaanse |Date = 1 Maart |Year = 1980 |Race_No = 3 |Season_No = 14 |Previous_round = 1980 Brasiliaanse Grand Prix |Next_round = 1980 Verenigde State Wes Grand Prix |Image = Kyalami 1961 - 1988 Layout.png |Caption = Kyalami Grand Prix-renbaan (1967–1985) |Official name = XXIV [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]] |Location = [[Kyalami Grand Prix-renbaan|Kyalami]], [[Midrand]]<br />[[Transvaal]], [[Suid-Afrika]] |Course = Permanente renfasiliteit |Course_mi = 2.550 |Course_km = 4.104 |Distance_laps = 78 |Distance_mi = 198.908 |Distance_km = 320.112 |Weather = Sonnig |Pole_Driver = [[Jean-Pierre Jabouille]] |Pole_Team = [[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 1:10.00 |Pole_Country = Frankryk |Fast_Driver = [[René Arnoux]] |Fast_Team = [[Renault F1|Renault]] |Fast_Time = 1:13.15 |Fast_Lap = 51 |Fast_Country = Frankryk |First_Driver = [[René Arnoux]] |First_Team = [[Renault F1|Renault]] |First_Country = Frankryk |Second_Driver = [[Jacques Laffite]] |Second_Team = [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Cosworth|Ford]] |Second_Country = Frankryk |Third_Driver = [[Didier Pironi]] |Third_Team = [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Cosworth|Ford]] |Third_Country = Frankryk }} Die '''[[1980]] [[Formule Een]] [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]]''' is op [[1 Maart]] [[1980]] op die [[Kyalami Grand Prix-renbaan]] in [[Midrand]], [[Suid-Afrika]] gehou. Dit was die derde wedren van die kampioenskapseisoen en is deur die [[Frankryk|Fransman]] [[René Arnoux]] in 'n [[Renault F1|Renault]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 78 | 1:36:52.54 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Cosworth|Ford]]''' | 78 | +34.07 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Cosworth|Ford]]''' | 78 | +52.49 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Cosworth|Ford]]''' | 78 | +61.02 | 3 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Cosworth|Ford]]''' | 77 | +1 rondte | 6 | '''2''' |- ! 6 | 30 | {{DE-VLAG}} '''Jochen Mass''' | '''Arrows-[[Cosworth|Ford]]''' | 77 | +1 rondte | 19 | '''1''' |- ! 7 | 3 | {{FR-VLAG}} Jean-Pierre Jarier | [[Tyrrell Racing]]-[[Cosworth|Ford]] | 77 | +1 rondte | 13 | |- ! 8 | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | Fittipaldi-[[Cosworth|Ford]] | 77 | +1 rondte | 18 | |- ! 9 | 14 | {{CH-VLAG}} [[Clay Regazzoni]] | Ensign-[[Cosworth|Ford]] | 77 | +1 rondte | 20 | |- ! 10 | 6 | {{AR-VLAG}} Ricardo Zunino | [[Brabham]]-[[Cosworth|Ford]] | 77 | +1 rondte | 17 | |- ! 11 | 7 | {{GB-VLAG}} John Watson | [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]] | 76 | +2 rondtes | 21 | |- ! 12 | 11 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] | 76 | +2 rondtes | 15 | |- ! 13 | 17 | {{GB-VLAG}} Geoff Lees | Shadow-[[Cosworth|Ford]] | 70 | suspensie | 24 | |} ''Die res van die veld het uitgeval, en kon dus nie die wedren voltooi nie.'' {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Sport in Johannesburg]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1980|Suid-Afrika]] o87c7bpa74fmfl24nx71ezrhl0rbj5r 0 126074 2913169 2912939 2026-06-22T20:30:07Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2913169 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas internasionale sokkerkompetisie | titel = FIFA Sokker-Wêreldbeker | jaar = 2026 | bo = 2026 FIFA World Cup {{en}}<br />Copa Mundial de Fútbol 2026 {{es}}<br />Coupe du monde de football de 2026 {{fr}} | beeld = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | grootte = 175px | onderskrif = | land = Kanada | land-vlagpar = | land2 = Meksiko | land2-vlagpar = | land3 = Verenigde State | land3-vlagpar = | stad = | datums = 11 Junie – 19 Julie | konfederasies = 6 | num_spanne = 48 | stadions = 16 | stede = 16 | kampioen = | aantal = | tweede = | derde = | vierde = | wedstryde = 41 | doele = 123 | bywoning = 2633652 | top_puntemaker = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Lionel Messi]] (5) | speler = | vorige = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] | volgende = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|2030]] }} Die 23ste '''[[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi''' ([[Engels]]: ''2026 FIFA World Cup''; [[Spaans]]: ''Copa Mundial de Fútbol 2026''; [[Frans]]: ''Coupe du monde de football de 2026'') word van 11 Junie tot 19 Julie 2026 in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> FIFA het op 13 Junie 2018, net voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] in [[Rusland]], die gasheerlande aangekondig. Dit is die eerste toernooi wat deur drie lande saam aangebied word. Daarbenewens is dit die vierde toernooi in [[Noord-Amerika]], die eerste in Kanada, die tweede in die Verenigde State ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994-toernooi]], asook die derde in Meksiko ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970-]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986-toernooie]]. Kandidate vir gasheer was [[Marokko]] asook die gemeenskaplike Noord-Amerikaanse bod.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=11 Mei 2017 |accessdate=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915095957/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=15 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die Sokker-Wêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die toernooi word vir die eerste keer deur 48 nasionale spanne beslis, waaronder dié van die drie gasheerlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=10 Januarie 2017 |accessdate=11 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213938/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die spanne is in twaalf groepe van vier elk verdeel, waarvan die twee beste spanne van elke groep en die agt beste derdeplek-spanne na die 16de eindrondte deurdring. Altesaam 104 wedstryde word gespeel, waarvan 78 in die Verenigde State en 13 elk in Kanada en Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is die langste toernooi volgens beide aantal deelnemende spanne en wedstryde. Die nasionale sokkerspanne van [[Curaçao]], [[Kaap Verde]], [[Jordanië]] en [[Oesbekistan]] neem vir die eerste keer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c79ve0qzy9go |title=Who are the 2026 World Cup debutants? |publisher=[[BBC]] |author=Gary Rose |date=5 Desember 2025 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] neem vir die eerste keer sedert 2010 weer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel. == Toewysing == [[Lêer:Mapa Candidaturas Mundial Fútbol 2026.png|duimnael|400px| {{sleutel|red|Kandidaat vir 2026}} {{sleutel|#a244ff|Gekanselleerde bod}} {{sleutel|#ff6600|Onverkiesbaar vir 2026}}]] [[Lêer:2026 world cup bid election.png|duimnael|400px|FIFA-lede en hul stemme vir die kandidate: {| ! Toegelaat om te stem !! Onbevoeg om te stem |- |{{sleutel|#867650|Stem vir die Verenigde bod}}||{{sleutel|#FFBD41|Kanada-Meksiko-Verenigde State}} |- |{{sleutel|#2770AB|Stem vir die Marokkaanse bod}}||{{sleutel|#55208D|Marokko}} |- |{{sleutel|#008E2A|Neutraal}}||{{sleutel|#000000|Geskors}} |- |{{sleutel|#B32A2F|Onthouding}}||{{sleutel|#C1C1C1|Nie 'n geassosieerde FIFA-lid}} |}]] Volgens FIFA se beleid mag net al om die derde toernooi deur dieselfde kontinentale beheerliggaam aangebied word. Lande van [[AFC]] en [[UEFA]] was dus onverkiesbaar vir 2026, omdat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018-toernooi]] aan [[Rusland]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022-toernooi]] aan [[Katar]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7067187.stm |title=Fifa abandons World Cup rotation |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2007 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Kanada, Meksiko en die Verenigde State is op 13 Junie 2018 in [[Moskou]] deur FIFA gekies as die gasheerlande vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026. Die enigste ander kandidaatland was Marokko. Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is een van vyf groot internasionale sporttoernooie wat die Verenigde State binne een dekade aanbied, saam met die [[T20I-wêreldbeker 2024]] (saam met [[Wes-Indië]]), die [[Olimpiese Somerspele 2028]], die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wpp.com/en/wpp-iq/2022/09/helping-sports-to-cross-the-atlantic |title=Helping sports to cross the Atlantic |publisher=WPP |author=Dominic Grainger |date=30 September 2022 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |title=USA Rugby: 2033 Women’s Rugby and 2031 Rugby World Cup Hosts |publisher=Last Word On Sports |author=Raheem Bashir |date=12 Mei 2022 |accessdate=7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107190038/https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |archive-date=7 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cityam.com/us-and-mexico-launch-bid-for-2027-football-womens-world-cup/ |title=US and Mexico launch bid for 2027 football Women’s World Cup |publisher=City A.M. |author=Matt Hardy |date=20 April 2023 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Die stemming het as volg verloop: {|class="wikitable collapsible" ! colspan="7" | Stemming vir gasheer van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026<ref>{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/77948410df016fb/original/vpnl19m2xr8zk50mnor3-pdf.pdf |title=Voting Results for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> |- ! Land | style="background:silver;" | '''Rondte 1''' |- | {{vlagland|Kanada}}, {{vlagland|Meksiko}}, {{vlagland|Verenigde State}} || style="text-align:center;" | '''134''' |- | {{vlagland|Marokko}} || style="text-align:center;" | 65 |} == Kwalifisering == Die gashere Kanada, Meksiko en die Verenigde State se spanne het regstreeks vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 gekwalifiseer. Van die 45 oorblywende plekke was 16 vir [[UEFA]] ([[Europa]]) gereserveer, nege vir [[CAF]] ([[Afrika]]), agt vir [[AFC]] ([[Asië]]), ses vir [[CONMEBOL]] ([[Suid-Amerika]]), drie vir [[CONCACAF]] ([[Karibiese gebied]], [[Noord-Amerika|Noord]]- en [[Sentraal-Amerika]]) en een vir [[OFC]] ([[Oseanië]]). Twee plekke is tydens uitspeelwedstryde tussen Afrika en Noord-/Sentraal-Amerika en tussen Suid-Amerika en Oseanië beslis. Die kontinentale kwalifiseringswedstryde is tussen 7 September 2023 en 31 Maart 2026 beslis. Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|voortgesette Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] het [[Rusland]] se skorsing deur beide [[FIFA]] en UEFA bly voortbestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4gry9zp412o |title=Why are Russia still playing international football despite ban? |publisher=[[BBC]] |author=Daniel Austin |date=6 Junie 2025 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Vir die eerste keer neem agt [[Arabiere|Arabiese]] lande ([[Algerië]], [[Egipte]], [[Irak]], [[Jordanië]], [[Katar]], [[Marokko]], [[Saoedi-Arabië]] en [[Tunisië]]) aan dieselfde Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sana.sy/en/sport/2307218/ |title=Eight Arab teams make history at the 2026 World Cup |publisher=Syrian Arab News Agency |date=1 April 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Noemenswaardige lande wat nie gekwalifiseer het nie sluit in die viermalige wêreldbekerwenner [[Italië]], [[Denemarke]], [[Kameroen]], [[Nigerië]] en [[Pole]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/football/news/9d3ac852-85ce-4a3a-839b-08f9774070d0/top-five-giants-who-will-miss-the-2026-fifa-world-cup |title=Top five giants who will miss the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[SuperSport]] |date=1 April 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 48 spanne het vir die hooftoernooi gekwalifiseer:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-who-has-qualified |title=Qualified teams for the FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |date=18 November 2025 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> [[Lêer:2026 world cup qualification map.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#cccccc|Nie ’n geassosieerde lid van FIFA nie}} {{sleutel|#000000|Land het homself onttrek of is geskors}} {{sleutel|#ffcc00|Land het nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#2ad4ff|Land neem aan die kwalifisering deel}} {{sleutel|#0000ff|Land het gekwalifiseer}}]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=80|Verskynings by eindstryde !width=50|Agtereen-volgende deelnames !width=80|Laaste verskyning !width=80|Vorige beste prestasie |- |align="left"|{{vlagland|Algerië}} |5de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Argentinië}} |19de||14||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Australië}} |7de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|België}} |15de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Brasilië}} |23ste||23||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Colombia}} |7de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Curaçao}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Duitsland}} |21ste||19||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ecuador}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Egipte}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Engeland}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Frankryk}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ghana}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Haïti}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Irak}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Iran}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ivoorkus}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Japan}} |8ste||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Jordanië}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kaap Verde}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kanada}} |3de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Katar}} |2de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Kroasië}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Marokko}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Meksiko}} |18de||9||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nederland}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |3de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Noorweë}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Oesbekistan}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Oostenryk}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Panama}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Paraguay}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Portugal}} |9de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Senegal}} |4de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Skotland}} |10de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Spanje}} |17de||13||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Korea}} |12de||11||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Swede}} |13de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Switserland}} |13de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tsjeggië}} |9de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tunisië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Turkye}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Uruguay}} |15de||5||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Verenigde State}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]])</small> |} == Stadions == Die 104 wedstryde word op die volgende 16 stadions gespeel, waarvan twee in Kanada, drie in Meksiko en elf in die Verenigde State:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-full-list-stadiums-mexico-canada-usa |title=FIFA World Cup 2026: Full list of stadiums for the men's event in Canada, Mexico, and the United States |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Sebastian Mikkelsen |date=28 September 2023 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]]<ref name="bid_cities">{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |title=United 2026 bid book |publisher=[[FIFA]] |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[New York]]/[[New Jersey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Dallas]]–[[Fort Worth]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Kansas City]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Azteca-stadion]]<br />'''(Estadio Banorte)'''<br /> | [[MetLife-stadion]]<br />'''(New York/New Jersey-stadion)'''<br /><small>([[East Rutherford]])</small> | [[AT&T-stadion]]<br />'''(Dallas-stadion)'''<br /><small>([[Arlington, Texas|Arlington]])</small> | [[Arrowhead-stadion]]<br />'''(Kansas City-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|19|18|11|N|99|9|2|W|aansig=inlyn|name=Azteca-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|40|48|48.7|N|74|4|27.7|W|aansig=inlyn|name=MetLife-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|32|44|52|N|97|5|34|W|aansig=inlyn|name=AT&T-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|2|56|N|94|29|2|W|aansig=inlyn|name=Arrowhead-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''83&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26™ stadiums |publisher=[[FIFA]] |date=15 Julie 2025 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> | Kapasiteit: '''82&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''94&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''73&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|200px]] | [[Lêer:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] | [[Lêer:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] | [[Lêer:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Houston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |title=Los Angeles 2026 |publisher=Los Angeles Sports & Entertainment Commission |accessdate=29 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=29 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Philadelphia]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[NRG-stadion]]<br />'''(Houston-stadion)''' | [[Mercedes-Benz-stadion]]<br />'''(Atlanta-stadion)''' | [[SoFi-stadion]]<br />'''(Los Angeles-stadion)'''<br /><small>([[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]])</small> | [[Lincoln Financial Field]]<br />'''(Philadelphia-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|29|41|5|N|95|24|39|W|aansig=inlyn|name=NRG-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|45|20|N|84|24|0|W|aansig=inlyn|name=Mercedes-Benz-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|57|10.8|N|118|20|20.4|W|aansig=inlyn|name=SoFi-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|54|3|N|75|10|3|W|aansig=inlyn|name=Lincoln Financial Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''72&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''75&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''70&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:USA vs Argentina (Moments before Messi kicked a goal - color).jpg|200px]] | [[Lêer:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] | [[Lêer:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] | [[Lêer:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Seattle]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[San Francisco]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Boston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Miami]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Lumen Field]]<br />'''(Seattle-stadion)''' | [[Levi's-stadion]]<br />'''(San Franciscobaaigebiedstadion)'''<br /><small>([[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]])</small> | [[Gillette-stadion]]<br />'''(Boston-stadion)'''<br /><small>([[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]])</small> | [[Hard Rock-stadion]]<br />'''(Miami-stadion)'''<br /><small>([[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]])</small> |- | <small>{{Koördinate|47|35|42.72|N|122|19|53.76|W|aansig=inlyn|name=Lumen Field}}</small> | <small>{{Koördinate|37|24|10.8|N|121|58|12|W|aansig=inlyn|name=Levi's-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|42|5|27.6|N|71|15|50.4|W|aansig=inlyn|name=Gillette-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|25|57|29|N|80|14|20|W|aansig=inlyn|name=Hard Rock-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''71&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast end.jpg|200px]] | [[Lêer:Entering Levi's Stadium.JPG|200px]] | [[Lêer:New England Revolution Game; 7.06.2013; 745pm.JPG|200px]] | [[Lêer:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Vancouver]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=[[FIFA]] |date=14 April 2022 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Monterrey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Guadalajara]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[BC Place]]<br />'''(BC Place Vancouver)''' | [[Estadio BBVA]]<br />'''(Estadio Monterrey)'''<br /><small>([[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]])</small> | [[Estadio Akron]]<br />'''(Estadio Guadalajara)'''<br /><small>([[Zapopan]])</small> | [[BMO Field]]<br />'''(Toronto-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|49|16|36|N|123|6|43|W|aansig=inlyn|name=BC Place}}</small> | <small>{{Koördinate|25|40|9|N|100|14|40|W|aansig=inlyn|name=Estadio BBVA}}</small> | <small>{{Koördinate|20|40|54|N|103|27|46|W|aansig=inlyn|name=Estadio Akron}}</small> | <small>{{Koördinate|43|37|58|N|79|25|7|W|aansig=inlyn|name=BMO Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''54&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''53&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''48&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''45&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] | [[Lêer:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{location map+|Kanada|width=250|float=left|caption=Plekke in Kanada|places= {{location map~|Kanada|lat=49.276667|long=-123.111944|label=[[Vancouver]]|position=right}} {{location map~|Kanada|lat=43.633333|long=-79.418611|label=[[Toronto]]|position=left}} }} |style="border:0 solid #777;"| {{location map+|Verenigde State|float=center|width=400|caption=Plekke in die Verenigde State|places= {{location map~|Verenigde State|lat=33.755|long=-84.39|label=[[Atlanta]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=42.358056|long=-71.063611|label=[[Boston]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=32.775833|long=-96.796667|label=[[Dallas]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=29.762778|long=-95.383056|label=[[Houston]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.099722|long=-94.578333|label=[[Kansas City]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=34.05|long=-118.25|label=[[Los Angeles]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=25.775278|long=-80.208889|label=[[Miami]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=40.817097|long=-74.085024|label=[[New York|NY/NJ]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.9500|long=-75.1667|label=[[Philadelphia]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=37.354444|long=-121.969167|label=[[San Francisco]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=47.5952|long=-122.3316|label=[[Seattle]]|position=bottom}} }} |style="border:0 solid #2a5;"| {{location map+|Meksiko|float=right|width=320|caption=Plekke in Meksiko|places= {{location map~|Meksiko|lat=19.303056|long=-99.150556|label=[[Meksikostad]]|position=bottom}} {{location map~|Meksiko|lat=25.669167|long=-100.244444|label=[[Monterrey]]|position=left}} {{location map~|Meksiko|lat=20.681667|long=-103.462778|label=[[Guadalajara]]|position=left}} }} |}</center> == Formaat == Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word oor 39 dae tussen 48 verskillende spanne oor 104 wedstryde beslis. Dit het op 11 Junie 2026 op die Azteca-stadion, Meksikostad, Meksiko, met die openingswedstryd tussen die medegasheer Meksiko en Suid-Afrika afgeskop. Die toernooi eindig op die MetLife-stadion, East Rutherford, Verenigde State, op 19 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die Sokker-Wêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />Junie ! scope=col |Do<br />11 ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 11 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep C <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep D <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep E <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep F <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep G <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep H <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep I <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep J <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep K <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep L <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |So<br />28 ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 ! scope=col |Ma<br />6 ! scope=col |Di<br />7 ! scope=col |Wo<br />8 ! scope=col |Do<br />9 ! scope=col |Vr<br />10 ! scope=col |Sa<br />11 ! scope=col |So<br />12 ! scope=col |Ma<br />13 ! scope=col |Di<br />14 ! scope=col |Wo<br />15 ! scope=col |Do<br />16 ! scope=col |Vr<br />17 ! scope=col |Sa<br />18 ! scope=col |So<br />19 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 28 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 29 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 1 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 3 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 6 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 7 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#3399ff| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Derde plek}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepfase === Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word tussen 48 nasionale sokkerspanne beslis. Vir die groepfase is die 48 deelnemende spanne in twaalf groepe van vier elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span drie wedstryde in die groepfase. Drie punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens aangetekende doele gerangskik. Klassifisering binne elke groep sal gegrond wees op die volgende puntestelsel: * Drie wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * Een vir ’n gelykop; * geen vir ’n nederlaag. Aan die einde van die groepfase word die spanne gerangskik van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne en die agt beste derde-plekspanne wat na die uitklopfase deurdring. As twee spanne gelykop in punte is, word die rangorde deur hul aantal aangetekende doele bepaal. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit 32 wedstryde bestaan: 16 16de eindstryde, agt agtste eindstryde, vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n wedstryd om die derde plek en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring saam met die agt beste derde-plekspanne na die uitklopfase deur. Groepwenners speel teen naaswenners in ander groepe in die 16de eindstryde, byvoorbeeld: die wenner van Groep A speel teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A. Spanne van dieselfde groep kan dus eers weer in óf die klein finale óf die eindstryd mekaar ontmoet. Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná negentig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is, word daar verder gespeel word om die wenner te bepaal. Aanvanklik word daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, 15 minute in elke rigting. As daar steeds nie ’n wenner ná 120 minute is nie, word die wenner deur ’n [[Strafskop (sokker)|strafskopkompetisie]] bepaal. == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:#ffc;"|Moontlike uitklopdeelname. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. Die loting is op 5 Desember 2025 in die John F. Kennedy Center in [[Washington, D.C.]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=[[FIFA]] |date=5 Desember 2025 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> === Groepuitdunne === 48 spanne neem aan die groepfase deel. Die twee beste spanne dring saam met die agt beste derde-plekspanne in elke groep na die tweede rondte (die uitklopfase) deur. ==== Groep A ==== [[Lêer:South Corea 2-Czechia 1 (55334091661).jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Suid-Korea en Tsjeggië in Zapopan]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Meksiko}} |2||2||0||0||3||0||+3||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}} |2||1||0||1||2||2||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tsjeggië}} |2||0||1||1||2||3||–1||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |2||0||1||1||1||3||–2||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 13:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|9}}<br />[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{goal|67}} |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |goals1 = [[Hwang In-beom]] {{goal|67}}<br />[[Oh Hyeon-gyu]] {{goal|80}} |goals2 = {{goal|59}} [[Ladislav Krejčí|Krejčí]] |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 44&nbsp;985 |referee = Amin Mohamed Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|83|straf}} [[Teboho Mokoena|Mokoena]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;442 |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = [[Luis Romo|Romo]] {{goal|50}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;522 |referee = Gustavo Tejera (Uruguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = Wedstryd 53 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |score = Wedstryd 54 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} ==== Groep B ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup Match 26, Switzerland v Bosnia and Herzegovina.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Switserland en Bosnië en Herzegowina in Inglewood]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kanada}} |2||1||1||0||7||1||+6||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Switserland}} |2||1||1||0||5||2||+3||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |2||0||1||1||2||5||–3||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Katar}} |2||0||1||1||1||7||–6||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Jovo Lukić|Lukić]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;002 |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Katar}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |goals1 = [[Boualem Khoukhi|Khoukhi]] {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|17|straf}} [[Breel Embolo|Embolo]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 67&nbsp;966 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{goal|74}}, {{goal|90}}<br />[[Rubén Vargas|Vargas]] {{goal|84}}<br />[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{goal|90+7|straf}} |goals2 = {{goal|90+3}} [[Ermin Mahmić|Mahmić]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;026 |referee = João Pinheiro (Portugal)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 6–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|16}}<br />[[Jonathan David|David]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}}<br />[[Nathan Saliba|Saliba]] {{goal|64}}<br />[[Mohamed Manai|Manai]] {{goal|75|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Cristián Garay (Chili)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = Wedstryd 51 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |score = Wedstryd 52 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} ==== Groep C ==== [[Lêer:Gillette2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Haïti en Skotland in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Brasilië}} |2||1||1||0||4||1||+3||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Marokko}} |2||1||1||0||2||1||+1||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}} |2||1||0||1||1||1||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Haïti}} |2||0||0||2||0||4||–4||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|32}} |goals2 = {{goal|21}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|28}} [[John McGinn|McGinn]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = [[Matheus Cunha|Cunha]] {{goal|23}}, {{goal|36}}<br />[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|45+3}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Alejandro Hernández Hernández (Spanje)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = Wedstryd 49 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |score = Wedstryd 50 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} ==== Groep D ==== [[Lêer:Australia vs Türkiye at BC Place - June 13, 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Australië en Turkye in Vancouver]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Verenigde State}} |2||2||0||0||6||1||+5||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Australië}} |2||1||0||1||2||2||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}} |2||1||0||1||2||4||–2||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Turkye}} |2||0||0||2||0||3||–3||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{goal|7|e.d.}}<br />[[Folarin Balogun|Balogun]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}}<br />[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{goal|90+8}} |goals2 = {{goal|73}} [[Maurício]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Australië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |goals1 = [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{goal|27}}<br />[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{goal|75}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Matías Galarza|Galarza]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = [[Cameron Burgess|Burgess]] {{goal|11|e.d.}}<br />[[Alex Freeman|Freeman]] {{goal|43}} |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Felix Zwayer (Duitsland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = Wedstryd 59 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |score = Wedstryd 60 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} ==== Groep E ==== [[Lêer:Germany vs Curaçao 2026 FIFA World Cup.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Duitsland en Curaçao in Houston]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Duitsland}} |2||2||0||0||9||2||+7||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ivoorkus}} |2||1||0||1||2||2||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}} |2||0||1||1||0||1||–1||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Curaçao}} |2||0||1||1||1||7||–6||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 7–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{goal|6}}<br />[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{goal|38}}<br />[[Kai Havertz|Havertz]] {{goal|45+5|straf}}, {{goal|88}}<br />[[Jamal Musiala|Musiala]] {{goal|47}}<br />[[Nathaniel Brown|Brown]] {{goal|68}}<br />[[Deniz Undav|Undav]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Livano Comenencia|Comenencia]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;021 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |goals1 = [[Amad Diallo|Diallo]] {{goal|90}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;274 |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = [[Deniz Undav|Undav]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|30}} [[Franck Kessié|Kessié]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Juan Gabriel Benítez (Paraguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 68&nbsp;598 |referee = Ma Ning (Volksrepubliek China)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |score = Wedstryd 55 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = Wedstryd 56 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} ==== Groep F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nederland}} |2||1||1||0||7||3||+4||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Japan}} |2||1||1||0||6||2||+4||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}} |2||1||0||1||6||6||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tunisië}} |2||0||0||2||1||9||–8||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = [[Virgil van Dijk|Van Dijk]] {{goal|50}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|57}} [[Keito Nakamura|Nakamura]]<br />{{goal|88}} [[Daichi Kamada|Kamada]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 69&nbsp;285 |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Swede}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |goals1 = [[Yasin Ayari|Ayari]] {{goal|7}}, {{goal|90+6}}<br />[[Alexander Isak|Isak]] {{goal|30}}<br />[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{goal|59}}<br />[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{goal|84}} |goals2 = {{goal|43}} [[Omar Rekik|Rekik]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 50&nbsp;987 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{goal|5}}, {{goal|17}}<br />[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{goal|47}}, {{goal|54}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|89}} |goals2 = {{goal|59}} [[Anthony Elanga|Elanga]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 22:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = 0–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|4}} [[Daichi Kamada|Kamada]]<br />{{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ayase Ueda|Ueda]]<br />{{goal|69}} [[Junya Itō|J. Itō]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 51&nbsp;243 |referee = István Kovács (Roemenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Japan}}''' |score = Wedstryd 57 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = Wedstryd 58 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = Katia Itzel García (Meksiko)}} ==== Groep G ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup - Belgium v. Egypt in Seattle - 03.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen België en Egipte in Seattle]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Egipte}} |2||1||1||0||4||2||+2||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}} |2||0||2||0||2||2||±0||'''2''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|België}} |2||0||2||0||1||1||±0||'''2''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |2||0||1||1||3||5||–2||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Iran}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |goals1 = [[Ramin Rezaeian|Rezaeian]] {{goal|32}}<br />[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|54}} [[Elijah Just|Just]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;108 |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Mohamed Hany|Hany]] {{goal|66|e.d.}} |goals2 = {{goal|19}} [[Emam Ashour|Ashour]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;775 |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;317 |referee = Darío Herrera (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Finn Surman|Surman]] {{goal|15}} |goals2 = {{goal|58}} [[Mostafa Ziko|Ziko]]<br />{{goal|67}} [[Mohamed Salah|Salah]]<br />{{goal|82}} [[Trézéguet]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Omar Al Ali (Verenigde Arabiese Emirate)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |score = Wedstryd 63 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = Wedstryd 64 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|België}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} ==== Groep H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Spanje}} |2||1||1||0||4||0||+4||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}} |2||0||2||0||3||3||±0||'''2''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kaap Verde}} |2||0||2||0||2||2||±0||'''2''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |2||0||1||1||1||5||–4||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;640 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |goals1 = [[Abdulelah Al-Amri|Al-Amri]] {{goal|41}} |goals2 = {{goal|80}} [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 62&nbsp;764 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 4–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = [[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|10}}<br />[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{goal|21}}, {{goal|24}}<br />[[Hassan Al-Tambakti|Al-Tambakti]] {{goal|49|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Raphael Claus (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{goal|44}}<br />[[Agustín Canobbio|Canobbio]] {{goal|45+6}} |goals2 = {{goal|21}} [[Kevin Pina|K. Pina]]<br />{{goal|61}} [[Hélio Varela|Varela]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;003 |referee = Espen Eskås (Noorweë)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |score = Wedstryd 65 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = Wedstryd 66 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = |referee = }} ==== Groep I ==== [[Lêer:Iraq and Norway match 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Irak en Noorweë in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Noorweë}} |1||1||0||0||4||1||+3||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Frankryk}} |1||1||0||0||3||1||+2||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}} |1||0||0||1||1||3||–2||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Irak}} |1||0||0||1||1||4||–3||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}}<br />[[Bradley Barcola|Barcola]] {{goal|82}} |goals2 = {{goal|90+5}} [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;545 |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Irak}}''' |score = 1–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = [[Aymen Hoesein|Hoesein]] {{goal|39}} |goals2 = {{goal|29}}, {{goal|43}} [[Erling Haaland|Haaland]]<br />{{goal|76}} [[Leo Østigård|Østigård]]<br />{{goal|90+6|e.d.}} [[Aymen Hoesein|Hoesein]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;106 |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = Wedstryd 41 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = Drew Fischer (Kanada)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = Wedstryd 42 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = Wedstryd 61 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |score = Wedstryd 62 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = }} ==== Groep J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Argentinië}} |2||2||0||0||5||0||+5||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oostenryk}} |2||1||0||1||3||3||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Jordanië}} |1||0||0||1||1||3||–2||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}} |1||0||0||1||0||3||–3||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 69&nbsp;045 |referee = Szymon Marciniak (Pole)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |goals1 = [[Romano Schmid|Schmid]] {{goal|20}}<br />[[Yazan Al-Arab|Al-Arab]] {{goal|76|e.d.}}<br />[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{goal|90+12|straf}} |goals2 = {{goal|50}} [[Ali Olwan|Olwan]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;527 |referee = Dahane Beida (Mauritanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;649 |referee = Amin Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = Wedstryd 44 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |score = Wedstryd 69 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = Wedstryd 70 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} ==== Groep K ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup Match 24, Uzbekistan v Colombia - Uzbekistan squad.webp|duimnael|Die Oesbekiese span tydens die 2026-toernooi]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Colombia}} |1||1||0||0||3||1||+2||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Portugal}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oesbekistan}} |1||0||0||1||1||3||–2||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[João Neves|Neves]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|45+5}} [[Yoane Wissa|Wissa]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |goals1 = [[Abbosbek Fayzullaev|Fayzullaev]] {{goal|60}} |goals2 = {{goal|40}} [[Daniel Muñoz|Muñoz]]<br />{{goal|65}} [[Luis Díaz|Díaz]]<br />{{goal|90+9}} [[Jaminton Campaz|Campaz]] |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = Wedstryd 47 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = Wedstryd 48 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = Wedstryd 71 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |score = Wedstryd 72 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} ==== Groep L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Engeland}} |1||1||0||0||4||2||+2||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}} |1||1||0||0||1||0||+1||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Panama}} |1||0||0||1||0||1||–1||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}} |1||0||0||1||2||4||—2||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 4–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = [[Harry Kane|Kane]] {{goal|12|straf}}, {{goal|42}}<br />[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{goal|47}}<br />[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|85}} |goals2 = {{goal|36}} [[Martin Baturina|Baturina]]<br />{{goal|45+5}} [[Petar Musa|Musa]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;389 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Panama}}''' |goals1 = [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 42&nbsp;942 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = Wedstryd 45 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = Wedstryd 46 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = Wedstryd 67 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |score = Wedstryd 68 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = }} ==== Ranglys van die derdeplek-spanne ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Land !width=30|Groep !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep A |A||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep B |B||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep C |C||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep D |D||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep E |E||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep F |F||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep G |G||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep H |H||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep I |I||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep J |J||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep K |K||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep L |L||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |} === Uitklopfase === {{Wedstrydskema laaste 32 | RD1 = 16de eindrondte | RD2 = Agtste eindrondte | RD3 = Kwarteindrondte | RD4 = Halfeindrondte | RD5 = Eindstryd | RD6 = derde plek | RD1-header-01 = 29 Junie – Foxborough | RD1-team01 = {{vlagland|Duitsland}} | RD1-score01 = | RD1-team02 = 3de Groep A/B/C/D/F | RD1-score02 = | RD1-header-02 = 30 Junie – East Rutherford | RD1-team03 = Wenner Groep I | RD1-score03 = | RD1-team04 = 3de Groep C/D/F/G/H | RD1-score04 = | RD1-header-03 = 28 Junie – Inglewood | RD1-team05 = Naaswenner Groep A | RD1-score05 = | RD1-team06 = Naaswenner Groep B | RD1-score06 = | RD1-header-04 = 29 Junie – Guadalupe | RD1-team07 = Wenner Groep F | RD1-score07 = | RD1-team08 = Naaswenner Groep C | RD1-score08 = | RD1-header-05 = 2 Julie – Toronto | RD1-team09 = Naaswenner Groep K | RD1-score09 = | RD1-team10 = Naaswenner Groep L | RD1-score10 = | RD1-header-06 = 2 Julie – Inglewood | RD1-team11 = Wenner Groep H | RD1-score11 = | RD1-team12 = Naaswenner Groep J | RD1-score12 = | RD1-header-07 = 1 Julie – Santa Clara | RD1-team13 = {{vlagland|Verenigde State}} | RD1-score13 = | RD1-team14 = 3de Groep B/E/F/I/J | RD1-score14 = | RD1-header-08 = 1 Julie – Seattle | RD1-team15 = Wenner Groep G | RD1-score15 = | RD1-team16 = 3de Groep A/E/H/I/J | RD1-score16 = | RD1-header-09 = 29 Junie – Houston | RD1-team17 = Wenner Groep C | RD1-score17 = | RD1-team18 = Naaswenner Groep F | RD1-score18 = | RD1-header-10 = 30 Junie – Arlington | RD1-team19 = Naaswenner Groep E | RD1-score19 = | RD1-team20 = Naaswenner Groep I | RD1-score20 = | RD1-header-11 = 30 Junie – Meksikostad | RD1-team21 = {{vlagland|Meksiko}} | RD1-score21 = | RD1-team22 = 3de Groep C/E/F/H/I | RD1-score22 = | RD1-header-12 = 1 Julie – Atlanta | RD1-team23 = Wenner Groep L | RD1-score23 = | RD1-team24 = 3de Groep E/H/I/J/K | RD1-score24 = | RD1-header-13 = 3 Julie – Miami Gardens | RD1-team25 = Wenner Groep J | RD1-score25 = | RD1-team26 = Naaswenner Groep H | RD1-score26 = | RD1-header-14 = 3 Julie – Arlington | RD1-team27 = Naaswenner Groep D | RD1-score27 = | RD1-team28 = Naaswenner Groep G | RD1-score28 = | RD1-header-15 = 2 Julie – Vancouver | RD1-team29 = Wenner Groep B | RD1-score29 = | RD1-team30 = 3de Groep E/F/G/I/J | RD1-score30 = | RD1-header-16 = 3 Julie – Kansas City | RD1-team31 = Wenner Groep K | RD1-score31 = | RD1-team32 = 3de Groep D/E/I/J/L | RD1-score32 = | RD2-header-1 = 4 Julie – Philadelphia | RD2-team01 = Wenner Wedstryd 74 | RD2-score01 = | RD2-team02 = Wenner Wedstryd 77 | RD2-score02 = | RD2-header-2 = 4 Julie – Houston | RD2-team03 = Wenner Wedstryd 73 | RD2-score03 = | RD2-team04 = Wenner Wedstryd 75 | RD2-score04 = | RD2-header-3 = 6 Julie – Arlington | RD2-team05 = Wenner Wedstryd 83 | RD2-score05 = | RD2-team06 = Wenner Wedstryd 84 | RD2-score06 = | RD2-header-4 = 6 Julie – Seattle | RD2-team07 = Wenner Wedstryd 81 | RD2-score07 = | RD2-team08 = Wenner Wedstryd 82 | RD2-score08 = | RD2-header-5 = 5 Julie – East Rutherford | RD2-team09 = Wenner Wedstryd 76 | RD2-score09 = | RD2-team10 = Wenner Wedstryd 78 | RD2-score10 = | RD2-header-6 = 5 Julie – Meksikostad | RD2-team11 = Wenner Wedstryd 79 | RD2-score11 = | RD2-team12 = Wenner Wedstryd 80 | RD2-score12 = | RD2-header-7 = 7 Julie – Atlanta | RD2-team13 = Wenner Wedstryd 86 | RD2-score13 = | RD2-team14 = Wenner Wedstryd 88 | RD2-score14 = | RD2-header-8 = 7 Julie – Vancouver | RD2-team15 = Wenner Wedstryd 85 | RD2-score15 = | RD2-team16 = Wenner Wedstryd 87 | RD2-score16 = | RD3-header-1 = 9 Julie – Foxborough | RD3-team01 = Wenner Wedstryd 89 | RD3-score01 = | RD3-team02 = Wenner Wedstryd 90 | RD3-score02 = | RD3-header-2 = 10 Julie – Inglewood | RD3-team03 = Wenner Wedstryd 93 | RD3-score03 = | RD3-team04 = Wenner Wedstryd 94 | RD3-score04 = | RD3-header-3 = 11 Julie – Miami Gardens | RD3-team05 = Wenner Wedstryd 91 | RD3-score05 = | RD3-team06 = Wenner Wedstryd 92 | RD3-score06 = | RD3-header-4 = 11 Julie – Kansas City | RD3-team07 = Wenner Wedstryd 95 | RD3-score07 = | RD3-team08 = Wenner Wedstryd 96 | RD3-score08 = | RD4-header-1 = 14 Julie – Arlington | RD4-team01 = Wenner Wedstryd 97 | RD4-score01 = | RD4-team02 = Wenner Wedstryd 98 | RD4-score02 = | RD4-header-2 = 15 Julie – Atlanta | RD4-team03 = Wenner Wedstryd 99 | RD4-score03 = | RD4-team04 = Wenner Wedstryd 100 | RD4-score04 = | RD5-header-1 = 19 Julie – East Rutherford | RD5-team01 = Wenner Wedstryd 101 | RD5-score01 = | RD5-team02 = Wenner Wedstryd 102 | RD5-score02 = | RD6-header-1 = 18 Julie – Miami Gardens | RD6-team01 = Verloorder Wedstryd 101 | RD6-score01 = | RD6-team02 = Verloorder Wedstryd 102 | RD6-score02 = }} ==== 16de eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[28 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Naaswenner Groep A''' |score = Wedstryd 73 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep B''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 16:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = Wedstryd 74 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021513 Verslag] |team2 = '''Derde Groep A/B/C/D/F''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''Wenner Groep F''' |score = Wedstryd 75 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021522 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep C''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep C''' |score = Wedstryd 76 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021516 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep F''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep I''' |score = Wedstryd 77 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021523 Verslag] |team2 = '''Derde Groep C/D/F/G/H''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Naaswenner Groep E''' |score = Wedstryd 78 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021514 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep I''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = Wedstryd 79 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021520 Verslag] |team2 = '''Derde Groep C/E/F/H/I''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep L''' |score = Wedstryd 80 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021512 Verslag] |team2 = '''Derde Groep E/H/I/J/K''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = Wedstryd 81 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021524 Verslag] |team2 = '''Derde Groep B/E/F/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep G''' |score = Wedstryd 82 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021525 Verslag] |team2 = '''Derde Groep A/E/H/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Naaswenner Groep K''' |score = Wedstryd 83 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021526 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep L''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep H''' |score = Wedstryd 84 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021519 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep B''' |score = Wedstryd 85 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021527 Verslag] |team2 = '''Derde Groep E/F/G/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep J''' |score = Wedstryd 86 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021521 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep H''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 20:30 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Groep K''' |score = Wedstryd 87 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021517 Verslag] |team2 = '''Derde Groep D/E/I/J/L''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Naaswenner Groep D''' |score = Wedstryd 88 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021515 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep G''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} ==== Agtste eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 74''' |score = Wedstryd 89 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021533 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 77''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 73''' |score = Wedstryd 90 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021530 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 75''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 76''' |score = Wedstryd 91 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021532 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 78''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 CST (UTC−6) |team1 = '''Wenner Wedstryd 79''' |score = Wedstryd 92 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021531 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 80''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 83''' |score = Wedstryd 93 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021529 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 84''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 81''' |score = Wedstryd 94 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021534 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 82''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 86''' |score = Wedstryd 95 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021528 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 88''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 85''' |score = Wedstryd 96 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021535 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 87''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} ==== Kwarteindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[9 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 89''' |score = Wedstryd 97 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021536 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 90''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[10 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 93''' |score = Wedstryd 98 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021538 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 94''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 91''' |score = Wedstryd 99 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021539 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 92''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 95''' |score = Wedstryd 100 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021537 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 96''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} ==== Halfeindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[14 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 97''' |score = Wedstryd 101 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021541 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 98''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 99''' |score = Wedstryd 102 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021540 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 100''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} ==== Klein finale (om die derde plek) ==== {{sokkerwedstryd |date = [[18 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Verloorder Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 103 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021542 Verslag] |team2 = '''Verloorder Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} ==== Eindstryd ==== {{sokkerwedstryd |date = [[19 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 104 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021543 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Sokkerwêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]] * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 FIFA World Cup|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026}} * {{en}} {{es}} {{fr}} [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Amptelike webwerf] * {{en}} [http://www.worldcup-history.com/index.php?siden=VM&aaret=2026 worldcup-history.com: ''2026''] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/2026-FIFA-World-Cup|title=2026 FIFA World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Junie 2026}} * {{en}} {{IMDb-titel|32915471|2026 FIFA World Cup}} {{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]] [[Kategorie:Geskiedenis van Meksiko]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Kanada]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Meksiko]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] 9d7d650e1urmezww0ffp2aypmwicxp8 2913216 2913169 2026-06-23T06:50:17Z CommonsDelinker 1161 "2026_FIFA_World_Cup_Match_24,_Uzbekistan_v_Colombia_-_Uzbekistan_squad.webp" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Herbythyme|Herbythyme]] verwyder is omrede: Copyright violation; see [[:c:COM:Licensing|Commons:Licensing]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]) 2913216 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas internasionale sokkerkompetisie | titel = FIFA Sokker-Wêreldbeker | jaar = 2026 | bo = 2026 FIFA World Cup {{en}}<br />Copa Mundial de Fútbol 2026 {{es}}<br />Coupe du monde de football de 2026 {{fr}} | beeld = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | grootte = 175px | onderskrif = | land = Kanada | land-vlagpar = | land2 = Meksiko | land2-vlagpar = | land3 = Verenigde State | land3-vlagpar = | stad = | datums = 11 Junie – 19 Julie | konfederasies = 6 | num_spanne = 48 | stadions = 16 | stede = 16 | kampioen = | aantal = | tweede = | derde = | vierde = | wedstryde = 41 | doele = 123 | bywoning = 2633652 | top_puntemaker = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Lionel Messi]] (5) | speler = | vorige = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] | volgende = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|2030]] }} Die 23ste '''[[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi''' ([[Engels]]: ''2026 FIFA World Cup''; [[Spaans]]: ''Copa Mundial de Fútbol 2026''; [[Frans]]: ''Coupe du monde de football de 2026'') word van 11 Junie tot 19 Julie 2026 in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> FIFA het op 13 Junie 2018, net voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] in [[Rusland]], die gasheerlande aangekondig. Dit is die eerste toernooi wat deur drie lande saam aangebied word. Daarbenewens is dit die vierde toernooi in [[Noord-Amerika]], die eerste in Kanada, die tweede in die Verenigde State ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994-toernooi]], asook die derde in Meksiko ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970-]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986-toernooie]]. Kandidate vir gasheer was [[Marokko]] asook die gemeenskaplike Noord-Amerikaanse bod.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=11 Mei 2017 |accessdate=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915095957/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=15 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die Sokker-Wêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die toernooi word vir die eerste keer deur 48 nasionale spanne beslis, waaronder dié van die drie gasheerlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=10 Januarie 2017 |accessdate=11 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213938/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die spanne is in twaalf groepe van vier elk verdeel, waarvan die twee beste spanne van elke groep en die agt beste derdeplek-spanne na die 16de eindrondte deurdring. Altesaam 104 wedstryde word gespeel, waarvan 78 in die Verenigde State en 13 elk in Kanada en Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is die langste toernooi volgens beide aantal deelnemende spanne en wedstryde. Die nasionale sokkerspanne van [[Curaçao]], [[Kaap Verde]], [[Jordanië]] en [[Oesbekistan]] neem vir die eerste keer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c79ve0qzy9go |title=Who are the 2026 World Cup debutants? |publisher=[[BBC]] |author=Gary Rose |date=5 Desember 2025 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] neem vir die eerste keer sedert 2010 weer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel. == Toewysing == [[Lêer:Mapa Candidaturas Mundial Fútbol 2026.png|duimnael|400px| {{sleutel|red|Kandidaat vir 2026}} {{sleutel|#a244ff|Gekanselleerde bod}} {{sleutel|#ff6600|Onverkiesbaar vir 2026}}]] [[Lêer:2026 world cup bid election.png|duimnael|400px|FIFA-lede en hul stemme vir die kandidate: {| ! Toegelaat om te stem !! Onbevoeg om te stem |- |{{sleutel|#867650|Stem vir die Verenigde bod}}||{{sleutel|#FFBD41|Kanada-Meksiko-Verenigde State}} |- |{{sleutel|#2770AB|Stem vir die Marokkaanse bod}}||{{sleutel|#55208D|Marokko}} |- |{{sleutel|#008E2A|Neutraal}}||{{sleutel|#000000|Geskors}} |- |{{sleutel|#B32A2F|Onthouding}}||{{sleutel|#C1C1C1|Nie 'n geassosieerde FIFA-lid}} |}]] Volgens FIFA se beleid mag net al om die derde toernooi deur dieselfde kontinentale beheerliggaam aangebied word. Lande van [[AFC]] en [[UEFA]] was dus onverkiesbaar vir 2026, omdat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018-toernooi]] aan [[Rusland]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022-toernooi]] aan [[Katar]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7067187.stm |title=Fifa abandons World Cup rotation |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2007 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Kanada, Meksiko en die Verenigde State is op 13 Junie 2018 in [[Moskou]] deur FIFA gekies as die gasheerlande vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026. Die enigste ander kandidaatland was Marokko. Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is een van vyf groot internasionale sporttoernooie wat die Verenigde State binne een dekade aanbied, saam met die [[T20I-wêreldbeker 2024]] (saam met [[Wes-Indië]]), die [[Olimpiese Somerspele 2028]], die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wpp.com/en/wpp-iq/2022/09/helping-sports-to-cross-the-atlantic |title=Helping sports to cross the Atlantic |publisher=WPP |author=Dominic Grainger |date=30 September 2022 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |title=USA Rugby: 2033 Women’s Rugby and 2031 Rugby World Cup Hosts |publisher=Last Word On Sports |author=Raheem Bashir |date=12 Mei 2022 |accessdate=7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107190038/https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |archive-date=7 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cityam.com/us-and-mexico-launch-bid-for-2027-football-womens-world-cup/ |title=US and Mexico launch bid for 2027 football Women’s World Cup |publisher=City A.M. |author=Matt Hardy |date=20 April 2023 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Die stemming het as volg verloop: {|class="wikitable collapsible" ! colspan="7" | Stemming vir gasheer van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026<ref>{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/77948410df016fb/original/vpnl19m2xr8zk50mnor3-pdf.pdf |title=Voting Results for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> |- ! Land | style="background:silver;" | '''Rondte 1''' |- | {{vlagland|Kanada}}, {{vlagland|Meksiko}}, {{vlagland|Verenigde State}} || style="text-align:center;" | '''134''' |- | {{vlagland|Marokko}} || style="text-align:center;" | 65 |} == Kwalifisering == Die gashere Kanada, Meksiko en die Verenigde State se spanne het regstreeks vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 gekwalifiseer. Van die 45 oorblywende plekke was 16 vir [[UEFA]] ([[Europa]]) gereserveer, nege vir [[CAF]] ([[Afrika]]), agt vir [[AFC]] ([[Asië]]), ses vir [[CONMEBOL]] ([[Suid-Amerika]]), drie vir [[CONCACAF]] ([[Karibiese gebied]], [[Noord-Amerika|Noord]]- en [[Sentraal-Amerika]]) en een vir [[OFC]] ([[Oseanië]]). Twee plekke is tydens uitspeelwedstryde tussen Afrika en Noord-/Sentraal-Amerika en tussen Suid-Amerika en Oseanië beslis. Die kontinentale kwalifiseringswedstryde is tussen 7 September 2023 en 31 Maart 2026 beslis. Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|voortgesette Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] het [[Rusland]] se skorsing deur beide [[FIFA]] en UEFA bly voortbestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4gry9zp412o |title=Why are Russia still playing international football despite ban? |publisher=[[BBC]] |author=Daniel Austin |date=6 Junie 2025 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Vir die eerste keer neem agt [[Arabiere|Arabiese]] lande ([[Algerië]], [[Egipte]], [[Irak]], [[Jordanië]], [[Katar]], [[Marokko]], [[Saoedi-Arabië]] en [[Tunisië]]) aan dieselfde Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sana.sy/en/sport/2307218/ |title=Eight Arab teams make history at the 2026 World Cup |publisher=Syrian Arab News Agency |date=1 April 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Noemenswaardige lande wat nie gekwalifiseer het nie sluit in die viermalige wêreldbekerwenner [[Italië]], [[Denemarke]], [[Kameroen]], [[Nigerië]] en [[Pole]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/football/news/9d3ac852-85ce-4a3a-839b-08f9774070d0/top-five-giants-who-will-miss-the-2026-fifa-world-cup |title=Top five giants who will miss the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[SuperSport]] |date=1 April 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 48 spanne het vir die hooftoernooi gekwalifiseer:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-who-has-qualified |title=Qualified teams for the FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |date=18 November 2025 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> [[Lêer:2026 world cup qualification map.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#cccccc|Nie ’n geassosieerde lid van FIFA nie}} {{sleutel|#000000|Land het homself onttrek of is geskors}} {{sleutel|#ffcc00|Land het nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#2ad4ff|Land neem aan die kwalifisering deel}} {{sleutel|#0000ff|Land het gekwalifiseer}}]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=80|Verskynings by eindstryde !width=50|Agtereen-volgende deelnames !width=80|Laaste verskyning !width=80|Vorige beste prestasie |- |align="left"|{{vlagland|Algerië}} |5de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Argentinië}} |19de||14||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Australië}} |7de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|België}} |15de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Brasilië}} |23ste||23||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Colombia}} |7de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Curaçao}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Duitsland}} |21ste||19||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ecuador}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Egipte}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Engeland}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Frankryk}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ghana}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Haïti}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Irak}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Iran}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ivoorkus}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Japan}} |8ste||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Jordanië}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kaap Verde}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kanada}} |3de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Katar}} |2de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Kroasië}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Marokko}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Meksiko}} |18de||9||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nederland}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |3de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Noorweë}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Oesbekistan}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Oostenryk}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Panama}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Paraguay}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Portugal}} |9de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Senegal}} |4de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Skotland}} |10de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Spanje}} |17de||13||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Korea}} |12de||11||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Swede}} |13de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Switserland}} |13de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tsjeggië}} |9de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tunisië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Turkye}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Uruguay}} |15de||5||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Verenigde State}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]])</small> |} == Stadions == Die 104 wedstryde word op die volgende 16 stadions gespeel, waarvan twee in Kanada, drie in Meksiko en elf in die Verenigde State:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-full-list-stadiums-mexico-canada-usa |title=FIFA World Cup 2026: Full list of stadiums for the men's event in Canada, Mexico, and the United States |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Sebastian Mikkelsen |date=28 September 2023 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]]<ref name="bid_cities">{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |title=United 2026 bid book |publisher=[[FIFA]] |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[New York]]/[[New Jersey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Dallas]]–[[Fort Worth]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Kansas City]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Azteca-stadion]]<br />'''(Estadio Banorte)'''<br /> | [[MetLife-stadion]]<br />'''(New York/New Jersey-stadion)'''<br /><small>([[East Rutherford]])</small> | [[AT&T-stadion]]<br />'''(Dallas-stadion)'''<br /><small>([[Arlington, Texas|Arlington]])</small> | [[Arrowhead-stadion]]<br />'''(Kansas City-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|19|18|11|N|99|9|2|W|aansig=inlyn|name=Azteca-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|40|48|48.7|N|74|4|27.7|W|aansig=inlyn|name=MetLife-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|32|44|52|N|97|5|34|W|aansig=inlyn|name=AT&T-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|2|56|N|94|29|2|W|aansig=inlyn|name=Arrowhead-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''83&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26™ stadiums |publisher=[[FIFA]] |date=15 Julie 2025 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> | Kapasiteit: '''82&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''94&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''73&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|200px]] | [[Lêer:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] | [[Lêer:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] | [[Lêer:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Houston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |title=Los Angeles 2026 |publisher=Los Angeles Sports & Entertainment Commission |accessdate=29 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=29 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Philadelphia]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[NRG-stadion]]<br />'''(Houston-stadion)''' | [[Mercedes-Benz-stadion]]<br />'''(Atlanta-stadion)''' | [[SoFi-stadion]]<br />'''(Los Angeles-stadion)'''<br /><small>([[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]])</small> | [[Lincoln Financial Field]]<br />'''(Philadelphia-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|29|41|5|N|95|24|39|W|aansig=inlyn|name=NRG-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|45|20|N|84|24|0|W|aansig=inlyn|name=Mercedes-Benz-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|57|10.8|N|118|20|20.4|W|aansig=inlyn|name=SoFi-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|54|3|N|75|10|3|W|aansig=inlyn|name=Lincoln Financial Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''72&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''75&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''70&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:USA vs Argentina (Moments before Messi kicked a goal - color).jpg|200px]] | [[Lêer:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] | [[Lêer:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] | [[Lêer:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Seattle]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[San Francisco]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Boston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Miami]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Lumen Field]]<br />'''(Seattle-stadion)''' | [[Levi's-stadion]]<br />'''(San Franciscobaaigebiedstadion)'''<br /><small>([[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]])</small> | [[Gillette-stadion]]<br />'''(Boston-stadion)'''<br /><small>([[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]])</small> | [[Hard Rock-stadion]]<br />'''(Miami-stadion)'''<br /><small>([[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]])</small> |- | <small>{{Koördinate|47|35|42.72|N|122|19|53.76|W|aansig=inlyn|name=Lumen Field}}</small> | <small>{{Koördinate|37|24|10.8|N|121|58|12|W|aansig=inlyn|name=Levi's-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|42|5|27.6|N|71|15|50.4|W|aansig=inlyn|name=Gillette-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|25|57|29|N|80|14|20|W|aansig=inlyn|name=Hard Rock-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''71&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast end.jpg|200px]] | [[Lêer:Entering Levi's Stadium.JPG|200px]] | [[Lêer:New England Revolution Game; 7.06.2013; 745pm.JPG|200px]] | [[Lêer:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Vancouver]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=[[FIFA]] |date=14 April 2022 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Monterrey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Guadalajara]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[BC Place]]<br />'''(BC Place Vancouver)''' | [[Estadio BBVA]]<br />'''(Estadio Monterrey)'''<br /><small>([[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]])</small> | [[Estadio Akron]]<br />'''(Estadio Guadalajara)'''<br /><small>([[Zapopan]])</small> | [[BMO Field]]<br />'''(Toronto-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|49|16|36|N|123|6|43|W|aansig=inlyn|name=BC Place}}</small> | <small>{{Koördinate|25|40|9|N|100|14|40|W|aansig=inlyn|name=Estadio BBVA}}</small> | <small>{{Koördinate|20|40|54|N|103|27|46|W|aansig=inlyn|name=Estadio Akron}}</small> | <small>{{Koördinate|43|37|58|N|79|25|7|W|aansig=inlyn|name=BMO Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''54&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''53&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''48&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''45&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] | [[Lêer:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{location map+|Kanada|width=250|float=left|caption=Plekke in Kanada|places= {{location map~|Kanada|lat=49.276667|long=-123.111944|label=[[Vancouver]]|position=right}} {{location map~|Kanada|lat=43.633333|long=-79.418611|label=[[Toronto]]|position=left}} }} |style="border:0 solid #777;"| {{location map+|Verenigde State|float=center|width=400|caption=Plekke in die Verenigde State|places= {{location map~|Verenigde State|lat=33.755|long=-84.39|label=[[Atlanta]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=42.358056|long=-71.063611|label=[[Boston]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=32.775833|long=-96.796667|label=[[Dallas]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=29.762778|long=-95.383056|label=[[Houston]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.099722|long=-94.578333|label=[[Kansas City]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=34.05|long=-118.25|label=[[Los Angeles]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=25.775278|long=-80.208889|label=[[Miami]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=40.817097|long=-74.085024|label=[[New York|NY/NJ]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.9500|long=-75.1667|label=[[Philadelphia]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=37.354444|long=-121.969167|label=[[San Francisco]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=47.5952|long=-122.3316|label=[[Seattle]]|position=bottom}} }} |style="border:0 solid #2a5;"| {{location map+|Meksiko|float=right|width=320|caption=Plekke in Meksiko|places= {{location map~|Meksiko|lat=19.303056|long=-99.150556|label=[[Meksikostad]]|position=bottom}} {{location map~|Meksiko|lat=25.669167|long=-100.244444|label=[[Monterrey]]|position=left}} {{location map~|Meksiko|lat=20.681667|long=-103.462778|label=[[Guadalajara]]|position=left}} }} |}</center> == Formaat == Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word oor 39 dae tussen 48 verskillende spanne oor 104 wedstryde beslis. Dit het op 11 Junie 2026 op die Azteca-stadion, Meksikostad, Meksiko, met die openingswedstryd tussen die medegasheer Meksiko en Suid-Afrika afgeskop. Die toernooi eindig op die MetLife-stadion, East Rutherford, Verenigde State, op 19 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die Sokker-Wêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />Junie ! scope=col |Do<br />11 ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 11 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep C <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep D <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep E <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep F <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep G <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep H <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep I <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep J <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep K <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep L <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |So<br />28 ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 ! scope=col |Ma<br />6 ! scope=col |Di<br />7 ! scope=col |Wo<br />8 ! scope=col |Do<br />9 ! scope=col |Vr<br />10 ! scope=col |Sa<br />11 ! scope=col |So<br />12 ! scope=col |Ma<br />13 ! scope=col |Di<br />14 ! scope=col |Wo<br />15 ! scope=col |Do<br />16 ! scope=col |Vr<br />17 ! scope=col |Sa<br />18 ! scope=col |So<br />19 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 28 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 29 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 1 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 3 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 6 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 7 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#3399ff| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Derde plek}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepfase === Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word tussen 48 nasionale sokkerspanne beslis. Vir die groepfase is die 48 deelnemende spanne in twaalf groepe van vier elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span drie wedstryde in die groepfase. Drie punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens aangetekende doele gerangskik. Klassifisering binne elke groep sal gegrond wees op die volgende puntestelsel: * Drie wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * Een vir ’n gelykop; * geen vir ’n nederlaag. Aan die einde van die groepfase word die spanne gerangskik van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne en die agt beste derde-plekspanne wat na die uitklopfase deurdring. As twee spanne gelykop in punte is, word die rangorde deur hul aantal aangetekende doele bepaal. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit 32 wedstryde bestaan: 16 16de eindstryde, agt agtste eindstryde, vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n wedstryd om die derde plek en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring saam met die agt beste derde-plekspanne na die uitklopfase deur. Groepwenners speel teen naaswenners in ander groepe in die 16de eindstryde, byvoorbeeld: die wenner van Groep A speel teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A. Spanne van dieselfde groep kan dus eers weer in óf die klein finale óf die eindstryd mekaar ontmoet. Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná negentig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is, word daar verder gespeel word om die wenner te bepaal. Aanvanklik word daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, 15 minute in elke rigting. As daar steeds nie ’n wenner ná 120 minute is nie, word die wenner deur ’n [[Strafskop (sokker)|strafskopkompetisie]] bepaal. == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:#ffc;"|Moontlike uitklopdeelname. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. Die loting is op 5 Desember 2025 in die John F. Kennedy Center in [[Washington, D.C.]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=[[FIFA]] |date=5 Desember 2025 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> === Groepuitdunne === 48 spanne neem aan die groepfase deel. Die twee beste spanne dring saam met die agt beste derde-plekspanne in elke groep na die tweede rondte (die uitklopfase) deur. ==== Groep A ==== [[Lêer:South Corea 2-Czechia 1 (55334091661).jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Suid-Korea en Tsjeggië in Zapopan]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Meksiko}} |2||2||0||0||3||0||+3||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}} |2||1||0||1||2||2||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tsjeggië}} |2||0||1||1||2||3||–1||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |2||0||1||1||1||3||–2||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 13:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|9}}<br />[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{goal|67}} |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |goals1 = [[Hwang In-beom]] {{goal|67}}<br />[[Oh Hyeon-gyu]] {{goal|80}} |goals2 = {{goal|59}} [[Ladislav Krejčí|Krejčí]] |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 44&nbsp;985 |referee = Amin Mohamed Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|83|straf}} [[Teboho Mokoena|Mokoena]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;442 |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = [[Luis Romo|Romo]] {{goal|50}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;522 |referee = Gustavo Tejera (Uruguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = Wedstryd 53 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |score = Wedstryd 54 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} ==== Groep B ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup Match 26, Switzerland v Bosnia and Herzegovina.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Switserland en Bosnië en Herzegowina in Inglewood]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kanada}} |2||1||1||0||7||1||+6||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Switserland}} |2||1||1||0||5||2||+3||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |2||0||1||1||2||5||–3||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Katar}} |2||0||1||1||1||7||–6||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Jovo Lukić|Lukić]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;002 |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Katar}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |goals1 = [[Boualem Khoukhi|Khoukhi]] {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|17|straf}} [[Breel Embolo|Embolo]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 67&nbsp;966 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{goal|74}}, {{goal|90}}<br />[[Rubén Vargas|Vargas]] {{goal|84}}<br />[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{goal|90+7|straf}} |goals2 = {{goal|90+3}} [[Ermin Mahmić|Mahmić]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;026 |referee = João Pinheiro (Portugal)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 6–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|16}}<br />[[Jonathan David|David]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}}<br />[[Nathan Saliba|Saliba]] {{goal|64}}<br />[[Mohamed Manai|Manai]] {{goal|75|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Cristián Garay (Chili)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = Wedstryd 51 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |score = Wedstryd 52 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} ==== Groep C ==== [[Lêer:Gillette2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Haïti en Skotland in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Brasilië}} |2||1||1||0||4||1||+3||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Marokko}} |2||1||1||0||2||1||+1||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}} |2||1||0||1||1||1||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Haïti}} |2||0||0||2||0||4||–4||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|32}} |goals2 = {{goal|21}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|28}} [[John McGinn|McGinn]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = [[Matheus Cunha|Cunha]] {{goal|23}}, {{goal|36}}<br />[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|45+3}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Alejandro Hernández Hernández (Spanje)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = Wedstryd 49 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |score = Wedstryd 50 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} ==== Groep D ==== [[Lêer:Australia vs Türkiye at BC Place - June 13, 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Australië en Turkye in Vancouver]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Verenigde State}} |2||2||0||0||6||1||+5||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Australië}} |2||1||0||1||2||2||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}} |2||1||0||1||2||4||–2||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Turkye}} |2||0||0||2||0||3||–3||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{goal|7|e.d.}}<br />[[Folarin Balogun|Balogun]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}}<br />[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{goal|90+8}} |goals2 = {{goal|73}} [[Maurício]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Australië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |goals1 = [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{goal|27}}<br />[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{goal|75}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Matías Galarza|Galarza]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = [[Cameron Burgess|Burgess]] {{goal|11|e.d.}}<br />[[Alex Freeman|Freeman]] {{goal|43}} |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Felix Zwayer (Duitsland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = Wedstryd 59 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |score = Wedstryd 60 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} ==== Groep E ==== [[Lêer:Germany vs Curaçao 2026 FIFA World Cup.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Duitsland en Curaçao in Houston]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Duitsland}} |2||2||0||0||9||2||+7||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ivoorkus}} |2||1||0||1||2||2||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}} |2||0||1||1||0||1||–1||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Curaçao}} |2||0||1||1||1||7||–6||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 7–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{goal|6}}<br />[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{goal|38}}<br />[[Kai Havertz|Havertz]] {{goal|45+5|straf}}, {{goal|88}}<br />[[Jamal Musiala|Musiala]] {{goal|47}}<br />[[Nathaniel Brown|Brown]] {{goal|68}}<br />[[Deniz Undav|Undav]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Livano Comenencia|Comenencia]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;021 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |goals1 = [[Amad Diallo|Diallo]] {{goal|90}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;274 |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = [[Deniz Undav|Undav]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|30}} [[Franck Kessié|Kessié]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Juan Gabriel Benítez (Paraguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 68&nbsp;598 |referee = Ma Ning (Volksrepubliek China)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |score = Wedstryd 55 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = Wedstryd 56 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} ==== Groep F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nederland}} |2||1||1||0||7||3||+4||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Japan}} |2||1||1||0||6||2||+4||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}} |2||1||0||1||6||6||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tunisië}} |2||0||0||2||1||9||–8||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = [[Virgil van Dijk|Van Dijk]] {{goal|50}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|57}} [[Keito Nakamura|Nakamura]]<br />{{goal|88}} [[Daichi Kamada|Kamada]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 69&nbsp;285 |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Swede}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |goals1 = [[Yasin Ayari|Ayari]] {{goal|7}}, {{goal|90+6}}<br />[[Alexander Isak|Isak]] {{goal|30}}<br />[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{goal|59}}<br />[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{goal|84}} |goals2 = {{goal|43}} [[Omar Rekik|Rekik]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 50&nbsp;987 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{goal|5}}, {{goal|17}}<br />[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{goal|47}}, {{goal|54}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|89}} |goals2 = {{goal|59}} [[Anthony Elanga|Elanga]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 22:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = 0–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|4}} [[Daichi Kamada|Kamada]]<br />{{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ayase Ueda|Ueda]]<br />{{goal|69}} [[Junya Itō|J. Itō]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 51&nbsp;243 |referee = István Kovács (Roemenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Japan}}''' |score = Wedstryd 57 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = Wedstryd 58 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = Katia Itzel García (Meksiko)}} ==== Groep G ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup - Belgium v. Egypt in Seattle - 03.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen België en Egipte in Seattle]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Egipte}} |2||1||1||0||4||2||+2||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}} |2||0||2||0||2||2||±0||'''2''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|België}} |2||0||2||0||1||1||±0||'''2''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |2||0||1||1||3||5||–2||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Iran}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |goals1 = [[Ramin Rezaeian|Rezaeian]] {{goal|32}}<br />[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|54}} [[Elijah Just|Just]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;108 |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Mohamed Hany|Hany]] {{goal|66|e.d.}} |goals2 = {{goal|19}} [[Emam Ashour|Ashour]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;775 |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;317 |referee = Darío Herrera (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Finn Surman|Surman]] {{goal|15}} |goals2 = {{goal|58}} [[Mostafa Ziko|Ziko]]<br />{{goal|67}} [[Mohamed Salah|Salah]]<br />{{goal|82}} [[Trézéguet]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Omar Al Ali (Verenigde Arabiese Emirate)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |score = Wedstryd 63 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = Wedstryd 64 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|België}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} ==== Groep H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Spanje}} |2||1||1||0||4||0||+4||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}} |2||0||2||0||3||3||±0||'''2''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kaap Verde}} |2||0||2||0||2||2||±0||'''2''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |2||0||1||1||1||5||–4||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;640 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |goals1 = [[Abdulelah Al-Amri|Al-Amri]] {{goal|41}} |goals2 = {{goal|80}} [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 62&nbsp;764 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 4–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = [[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|10}}<br />[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{goal|21}}, {{goal|24}}<br />[[Hassan Al-Tambakti|Al-Tambakti]] {{goal|49|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Raphael Claus (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{goal|44}}<br />[[Agustín Canobbio|Canobbio]] {{goal|45+6}} |goals2 = {{goal|21}} [[Kevin Pina|K. Pina]]<br />{{goal|61}} [[Hélio Varela|Varela]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;003 |referee = Espen Eskås (Noorweë)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |score = Wedstryd 65 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = Wedstryd 66 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = |referee = }} ==== Groep I ==== [[Lêer:Iraq and Norway match 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Irak en Noorweë in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Noorweë}} |1||1||0||0||4||1||+3||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Frankryk}} |1||1||0||0||3||1||+2||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}} |1||0||0||1||1||3||–2||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Irak}} |1||0||0||1||1||4||–3||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}}<br />[[Bradley Barcola|Barcola]] {{goal|82}} |goals2 = {{goal|90+5}} [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;545 |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Irak}}''' |score = 1–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = [[Aymen Hoesein|Hoesein]] {{goal|39}} |goals2 = {{goal|29}}, {{goal|43}} [[Erling Haaland|Haaland]]<br />{{goal|76}} [[Leo Østigård|Østigård]]<br />{{goal|90+6|e.d.}} [[Aymen Hoesein|Hoesein]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;106 |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = Wedstryd 41 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = Drew Fischer (Kanada)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = Wedstryd 42 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = Wedstryd 61 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |score = Wedstryd 62 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = }} ==== Groep J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Argentinië}} |2||2||0||0||5||0||+5||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oostenryk}} |2||1||0||1||3||3||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Jordanië}} |1||0||0||1||1||3||–2||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}} |1||0||0||1||0||3||–3||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 69&nbsp;045 |referee = Szymon Marciniak (Pole)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |goals1 = [[Romano Schmid|Schmid]] {{goal|20}}<br />[[Yazan Al-Arab|Al-Arab]] {{goal|76|e.d.}}<br />[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{goal|90+12|straf}} |goals2 = {{goal|50}} [[Ali Olwan|Olwan]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;527 |referee = Dahane Beida (Mauritanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;649 |referee = Amin Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = Wedstryd 44 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |score = Wedstryd 69 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = Wedstryd 70 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} ==== Groep K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Colombia}} |1||1||0||0||3||1||+2||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Portugal}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oesbekistan}} |1||0||0||1||1||3||–2||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[João Neves|Neves]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|45+5}} [[Yoane Wissa|Wissa]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |goals1 = [[Abbosbek Fayzullaev|Fayzullaev]] {{goal|60}} |goals2 = {{goal|40}} [[Daniel Muñoz|Muñoz]]<br />{{goal|65}} [[Luis Díaz|Díaz]]<br />{{goal|90+9}} [[Jaminton Campaz|Campaz]] |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = Wedstryd 47 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = Wedstryd 48 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = Wedstryd 71 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |score = Wedstryd 72 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} ==== Groep L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Engeland}} |1||1||0||0||4||2||+2||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}} |1||1||0||0||1||0||+1||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Panama}} |1||0||0||1||0||1||–1||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}} |1||0||0||1||2||4||—2||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 4–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = [[Harry Kane|Kane]] {{goal|12|straf}}, {{goal|42}}<br />[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{goal|47}}<br />[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|85}} |goals2 = {{goal|36}} [[Martin Baturina|Baturina]]<br />{{goal|45+5}} [[Petar Musa|Musa]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;389 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Panama}}''' |goals1 = [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 42&nbsp;942 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = Wedstryd 45 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = Wedstryd 46 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = Wedstryd 67 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |score = Wedstryd 68 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = }} ==== Ranglys van die derdeplek-spanne ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Land !width=30|Groep !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep A |A||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep B |B||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep C |C||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep D |D||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep E |E||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep F |F||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep G |G||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep H |H||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep I |I||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep J |J||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep K |K||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep L |L||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |} === Uitklopfase === {{Wedstrydskema laaste 32 | RD1 = 16de eindrondte | RD2 = Agtste eindrondte | RD3 = Kwarteindrondte | RD4 = Halfeindrondte | RD5 = Eindstryd | RD6 = derde plek | RD1-header-01 = 29 Junie – Foxborough | RD1-team01 = {{vlagland|Duitsland}} | RD1-score01 = | RD1-team02 = 3de Groep A/B/C/D/F | RD1-score02 = | RD1-header-02 = 30 Junie – East Rutherford | RD1-team03 = Wenner Groep I | RD1-score03 = | RD1-team04 = 3de Groep C/D/F/G/H | RD1-score04 = | RD1-header-03 = 28 Junie – Inglewood | RD1-team05 = Naaswenner Groep A | RD1-score05 = | RD1-team06 = Naaswenner Groep B | RD1-score06 = | RD1-header-04 = 29 Junie – Guadalupe | RD1-team07 = Wenner Groep F | RD1-score07 = | RD1-team08 = Naaswenner Groep C | RD1-score08 = | RD1-header-05 = 2 Julie – Toronto | RD1-team09 = Naaswenner Groep K | RD1-score09 = | RD1-team10 = Naaswenner Groep L | RD1-score10 = | RD1-header-06 = 2 Julie – Inglewood | RD1-team11 = Wenner Groep H | RD1-score11 = | RD1-team12 = Naaswenner Groep J | RD1-score12 = | RD1-header-07 = 1 Julie – Santa Clara | RD1-team13 = {{vlagland|Verenigde State}} | RD1-score13 = | RD1-team14 = 3de Groep B/E/F/I/J | RD1-score14 = | RD1-header-08 = 1 Julie – Seattle | RD1-team15 = Wenner Groep G | RD1-score15 = | RD1-team16 = 3de Groep A/E/H/I/J | RD1-score16 = | RD1-header-09 = 29 Junie – Houston | RD1-team17 = Wenner Groep C | RD1-score17 = | RD1-team18 = Naaswenner Groep F | RD1-score18 = | RD1-header-10 = 30 Junie – Arlington | RD1-team19 = Naaswenner Groep E | RD1-score19 = | RD1-team20 = Naaswenner Groep I | RD1-score20 = | RD1-header-11 = 30 Junie – Meksikostad | RD1-team21 = {{vlagland|Meksiko}} | RD1-score21 = | RD1-team22 = 3de Groep C/E/F/H/I | RD1-score22 = | RD1-header-12 = 1 Julie – Atlanta | RD1-team23 = Wenner Groep L | RD1-score23 = | RD1-team24 = 3de Groep E/H/I/J/K | RD1-score24 = | RD1-header-13 = 3 Julie – Miami Gardens | RD1-team25 = Wenner Groep J | RD1-score25 = | RD1-team26 = Naaswenner Groep H | RD1-score26 = | RD1-header-14 = 3 Julie – Arlington | RD1-team27 = Naaswenner Groep D | RD1-score27 = | RD1-team28 = Naaswenner Groep G | RD1-score28 = | RD1-header-15 = 2 Julie – Vancouver | RD1-team29 = Wenner Groep B | RD1-score29 = | RD1-team30 = 3de Groep E/F/G/I/J | RD1-score30 = | RD1-header-16 = 3 Julie – Kansas City | RD1-team31 = Wenner Groep K | RD1-score31 = | RD1-team32 = 3de Groep D/E/I/J/L | RD1-score32 = | RD2-header-1 = 4 Julie – Philadelphia | RD2-team01 = Wenner Wedstryd 74 | RD2-score01 = | RD2-team02 = Wenner Wedstryd 77 | RD2-score02 = | RD2-header-2 = 4 Julie – Houston | RD2-team03 = Wenner Wedstryd 73 | RD2-score03 = | RD2-team04 = Wenner Wedstryd 75 | RD2-score04 = | RD2-header-3 = 6 Julie – Arlington | RD2-team05 = Wenner Wedstryd 83 | RD2-score05 = | RD2-team06 = Wenner Wedstryd 84 | RD2-score06 = | RD2-header-4 = 6 Julie – Seattle | RD2-team07 = Wenner Wedstryd 81 | RD2-score07 = | RD2-team08 = Wenner Wedstryd 82 | RD2-score08 = | RD2-header-5 = 5 Julie – East Rutherford | RD2-team09 = Wenner Wedstryd 76 | RD2-score09 = | RD2-team10 = Wenner Wedstryd 78 | RD2-score10 = | RD2-header-6 = 5 Julie – Meksikostad | RD2-team11 = Wenner Wedstryd 79 | RD2-score11 = | RD2-team12 = Wenner Wedstryd 80 | RD2-score12 = | RD2-header-7 = 7 Julie – Atlanta | RD2-team13 = Wenner Wedstryd 86 | RD2-score13 = | RD2-team14 = Wenner Wedstryd 88 | RD2-score14 = | RD2-header-8 = 7 Julie – Vancouver | RD2-team15 = Wenner Wedstryd 85 | RD2-score15 = | RD2-team16 = Wenner Wedstryd 87 | RD2-score16 = | RD3-header-1 = 9 Julie – Foxborough | RD3-team01 = Wenner Wedstryd 89 | RD3-score01 = | RD3-team02 = Wenner Wedstryd 90 | RD3-score02 = | RD3-header-2 = 10 Julie – Inglewood | RD3-team03 = Wenner Wedstryd 93 | RD3-score03 = | RD3-team04 = Wenner Wedstryd 94 | RD3-score04 = | RD3-header-3 = 11 Julie – Miami Gardens | RD3-team05 = Wenner Wedstryd 91 | RD3-score05 = | RD3-team06 = Wenner Wedstryd 92 | RD3-score06 = | RD3-header-4 = 11 Julie – Kansas City | RD3-team07 = Wenner Wedstryd 95 | RD3-score07 = | RD3-team08 = Wenner Wedstryd 96 | RD3-score08 = | RD4-header-1 = 14 Julie – Arlington | RD4-team01 = Wenner Wedstryd 97 | RD4-score01 = | RD4-team02 = Wenner Wedstryd 98 | RD4-score02 = | RD4-header-2 = 15 Julie – Atlanta | RD4-team03 = Wenner Wedstryd 99 | RD4-score03 = | RD4-team04 = Wenner Wedstryd 100 | RD4-score04 = | RD5-header-1 = 19 Julie – East Rutherford | RD5-team01 = Wenner Wedstryd 101 | RD5-score01 = | RD5-team02 = Wenner Wedstryd 102 | RD5-score02 = | RD6-header-1 = 18 Julie – Miami Gardens | RD6-team01 = Verloorder Wedstryd 101 | RD6-score01 = | RD6-team02 = Verloorder Wedstryd 102 | RD6-score02 = }} ==== 16de eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[28 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Naaswenner Groep A''' |score = Wedstryd 73 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep B''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 16:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = Wedstryd 74 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021513 Verslag] |team2 = '''Derde Groep A/B/C/D/F''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''Wenner Groep F''' |score = Wedstryd 75 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021522 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep C''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep C''' |score = Wedstryd 76 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021516 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep F''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep I''' |score = Wedstryd 77 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021523 Verslag] |team2 = '''Derde Groep C/D/F/G/H''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Naaswenner Groep E''' |score = Wedstryd 78 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021514 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep I''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = Wedstryd 79 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021520 Verslag] |team2 = '''Derde Groep C/E/F/H/I''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep L''' |score = Wedstryd 80 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021512 Verslag] |team2 = '''Derde Groep E/H/I/J/K''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = Wedstryd 81 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021524 Verslag] |team2 = '''Derde Groep B/E/F/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep G''' |score = Wedstryd 82 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021525 Verslag] |team2 = '''Derde Groep A/E/H/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Naaswenner Groep K''' |score = Wedstryd 83 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021526 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep L''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep H''' |score = Wedstryd 84 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021519 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep B''' |score = Wedstryd 85 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021527 Verslag] |team2 = '''Derde Groep E/F/G/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep J''' |score = Wedstryd 86 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021521 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep H''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 20:30 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Groep K''' |score = Wedstryd 87 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021517 Verslag] |team2 = '''Derde Groep D/E/I/J/L''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Naaswenner Groep D''' |score = Wedstryd 88 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021515 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep G''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} ==== Agtste eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 74''' |score = Wedstryd 89 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021533 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 77''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 73''' |score = Wedstryd 90 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021530 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 75''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 76''' |score = Wedstryd 91 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021532 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 78''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 CST (UTC−6) |team1 = '''Wenner Wedstryd 79''' |score = Wedstryd 92 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021531 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 80''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 83''' |score = Wedstryd 93 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021529 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 84''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 81''' |score = Wedstryd 94 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021534 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 82''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 86''' |score = Wedstryd 95 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021528 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 88''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 85''' |score = Wedstryd 96 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021535 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 87''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} ==== Kwarteindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[9 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 89''' |score = Wedstryd 97 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021536 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 90''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[10 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 93''' |score = Wedstryd 98 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021538 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 94''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 91''' |score = Wedstryd 99 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021539 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 92''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 95''' |score = Wedstryd 100 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021537 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 96''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} ==== Halfeindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[14 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 97''' |score = Wedstryd 101 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021541 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 98''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 99''' |score = Wedstryd 102 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021540 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 100''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} ==== Klein finale (om die derde plek) ==== {{sokkerwedstryd |date = [[18 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Verloorder Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 103 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021542 Verslag] |team2 = '''Verloorder Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} ==== Eindstryd ==== {{sokkerwedstryd |date = [[19 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 104 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021543 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Sokkerwêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]] * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 FIFA World Cup|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026}} * {{en}} {{es}} {{fr}} [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Amptelike webwerf] * {{en}} [http://www.worldcup-history.com/index.php?siden=VM&aaret=2026 worldcup-history.com: ''2026''] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/2026-FIFA-World-Cup|title=2026 FIFA World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Junie 2026}} * {{en}} {{IMDb-titel|32915471|2026 FIFA World Cup}} {{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]] [[Kategorie:Geskiedenis van Meksiko]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Kanada]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Meksiko]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] e2hqv4hdmjkoc9hxcqqjpc0y4tyzmnb 0 207648 2913147 2535643 2026-06-22T19:01:11Z Aliwal2012 39067 2913147 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Brad Bufanda | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Fred Joseph Bufanda III | Alias = | Geboortedatum = 4 Mei 1983 | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1983|5|4|2017|11|1}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = [[Akteur]] | Aktiewe jare = 1994–2017 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0119317 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Brad Bufanda''' (4 Mei 1983 – 1 November 2017) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent ''A Cinderella Story'' (2004) en in die televisiereekse ''Days of Our Lives'' (1965), ''Veronica Mars'' (2004), en ''Co-Ed Confidential'' (2007). Bufanda sterf weens selfmoord op 1 November 2017, op die ouderdom van 34. == Filmografie == === Rolprente === * 2004: ''A Cinderella Story'' * 2012: ''Dark Tourist'' === Televisiereekse === * 1965: ''Days of Our Lives'' * 2001: ''Dismissed'' * 2004: ''Veronica Mars'' * 2007: ''Co-Ed Confidential'' === Video's === * 1995: ''Little Lost Sea Serpent'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0119317|Brad Bufanda}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bufanda, Brad}} [[Kategorie:Geboortes in 1983]] [[Kategorie:Sterftes in 2017]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] d59qbc20lty5bhx5aukjelvxk1xqars 0 213882 2913200 2834231 2026-06-23T06:05:03Z Jcb 223 2913200 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Artist's impression of the free-floating planet CFBDSIR J214947.2-040308.9.ogv|duimnael|300px|Dié video wys ’n kunstenaarsvoorstelling van die weesplaneet CFBDSIR J214947.2-040308.9.]] ’n '''Weesplaneet''' (ook genoem ’n '''interstellêre''', '''sonlose''' of '''dwaalplaneet''') is ’n voorwerp met die massa van ’n [[planeet]] wat direk om die middel van ’n [[sterrestelsel]] wentel. Sulke voorwerpe is uit hul planeetstelsels gewerp, of was nooit gravitasioneel aan enige [[ster]] of [[bruindwerg]] gebonde nie.<ref name="shostak">Shostak, Seth (24 Februarie 2005). ''Orphan Planets: It's a Hard Knock Life''. [http://www.space.com/ Space.com], 24 Februarie 2005. Besoek op 5 Februarie 2009 by http://www.space.com/searchforlife/seti_orphan_planets_050224.html.</ref><ref name="lloyd">Lloyd, Robin (18 April 2001). ''Free-Floating Planets – British Team Restakes Dubious Claim''. Space.com, 18 April 2001. Besoek op 5 Februarie 2009 by http://www.space.com/scienceastronomy/astronomy/free_floaters_010403-1.html. {{webarchive | url=https://web.archive.org/web/20081013054054/http://www.space.com/scienceastronomy/astronomy/free_floaters_010403-1.html | date=13 Oktober 2008}}</ref> Die [[Melkweg]] alleen kan miljarde weesplanete hê.<ref>Neil deGrasse Tyson in ''Cosmos: A Spacetime Odyssey'' soos na verwys op [http://phenomena.nationalgeographic.com/2014/03/13/a-guide-to-lonely-planets-in-the-galaxy/ National Geographic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313190543/http://phenomena.nationalgeographic.com/2014/03/13/a-guide-to-lonely-planets-in-the-galaxy/ |date=13 Maart 2014 }}</ref> Sommige voowerpe met die massa van ’n planeet kon op dieselfde manier as sterre gevorm het en die [[Internasionale Astronomiese Unie]] het voorgestel hulle word '''subbruindwerge''' genoem.<ref>[http://www.dtm.ciw.edu/boss/definition.html Working Group on Extrasolar Planets – Definition of a "Planet"] Position Statement on the Definition of a "Planet" (IAU) {{webarchive | url=https://web.archive.org/web/20060916161707/http://www.dtm.ciw.edu/boss/definition.html | date=16 September 2006}}</ref> ’n Moontlike voorbeeld is [[Cha 110913-773444]], wat uit ’n planeetstelsel gewerp kon gewees het of op sy eie gevorm het om ’n subbruindwerg te word.<ref name="CNN">{{Cite web |url=http://edition.cnn.com/2000/TECH/space/10/06/space.planets.reut/index.html |title=Rogue planet find makes astronomers ponder theory |access-date= 6 Oktober 2018 |archive-date= 1 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150101034748/http://edition.cnn.com/2000/TECH/space/10/06/space.planets.reut/index.html |url-status=dead }}</ref> Sterrekundiges het die [[Herschel-ruimtesterrewag]] en die [[Baie Groot Teleskoop]] gebruik om ’n baie jong vrybewegende voorwerp met die massa van ’n planeet ([[OTS 44]]) waar te neem en te demonstreer dat sulke voorwerpe die [[Jupiter-massa|massa van ’n paar Jupiters]] het. Herschel-infrarooiwaarnemings het gewys OTS&nbsp;44 word omring deur ’n skyf van minstens 10 [[aardmassa]]s en kan moontlik eindelik ’n klein planetêre stelsel vorm.<ref name=joergens2013_AA558>{{cite journal | last1=Joergens | first1=V. | last2=Bonnefoy | first2=M. | last3=Liu | first3=Y. | last4=Bayo | first4=A. | last5=Wolf | first5=S. | last6=Chauvin | first6=G. | last7=Rojo | first7=P. | title=OTS 44: Disk and accretion at the planetary border | journal=Astronomy & Astrophysics | volume=558 | number=7 | date=2013 | doi=10.1051/0004-6361/201322432 | arxiv=1310.1936 | bibcode=2013A&A...558L...7J | page=L7}}</ref> [[Spektroskopie]]se waarnemings van OTS&nbsp;44 met die SINFONI-spektograaf by die Baie Groot Teleskoop het onthul die skyf versamel aktief materie, net soos ’n jong ster.<ref name=joergens2013_AA558/> In Desember 2013 is die bestaan van die moontlike [[eksomaan]] van ’n weesplaneet, MOA-2011-BLG-262, bekend gemaak.<ref name=moa2011262b>{{cite web |title=MOA-2011-BLG-262 |url=http://exoplanet.eu/catalog/moa-2011-blg-262l_b/ |website=Extrasolar Planets Encyclopaedia |publisher=exoplanet.eu |access-date=1 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150201211419/http://exoplanet.eu/catalog/moa-2011-blg-262l_b/ |archive-date=1 Februarie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Waarnemings== [[Beeld:Alone in Space - Astronomers Find New Kind of Planet.jpg|duimnael|240px|’n Kunstenaarsvoorstelling van ’n weesplaneet omtrent so groot soos Jupiter.]] Die [[Astrofisika|astrofisikus]] Takahiro Sumi van die Universiteit van [[Osaka]] in [[Japan]] en sy kollegas het in 2011 ’n studie oor [[mikrolenseffek]] gepubliseer. Hulle het 50&nbsp;miljoen sterre in die Melkweg waargeneem en 474 voorvalle van mikrolenseffek aangeteken. Daarvan was 10 kort genoeg dat dit planete kon wees van omtrent Jupiter se grootte met geen ster in die nabyheid nie. Hulle het uit hul waarnemings geraam daar is byna twee weesplanete met die massa van Jupiter vir elke ster in die Melkweg.<ref>[http://news.sciencemag.org/sciencenow/2011/05/homeless-planets-may-be-common.html?ref=hp Homeless' Planets May Be Common in Our Galaxy] {{webarchive | url=https://web.archive.org/web/20121008190445/http://news.sciencemag.org/sciencenow/2011/05/homeless-planets-may-be-common.html?ref=hp | date=8 Oktober 2012}} deur Jon Cartwright, Science Now, 18 Mei 2011. Besoek op 20 Mei 2011</ref><ref>[http://www.physorg.com/news/2011-05-class-planets.html Planets that have no stars: New class of planets discovered], Physorg.com, 18 Mei 2011. Besoek op 20 Mei 2011.</ref><ref>{{cite journal | author=T. Sumi | arxiv=1105.3544v1 | title=Unbound or Distant Planetary Mass Population Detected by Gravitational Microlensing | date=2011 | display-authors=etal | doi=10.1038/nature10092 | volume=473 | journal=Nature | pages=349–352 | bibcode=2011Natur.473..349S}}</ref> Ander ramings dui op nog groter getalle, tot 100&nbsp;000 keer meer weesplanete as sterre.<ref>{{cite web | title=Researchers say galaxy may swarm with 'nomad planets' | url=http://news.stanford.edu/news/2012/february/slac-nomad-planets-022312.html | accessdate=29 Februarie 2012 | publisher=Stanford University}}</ref> In 2017 is in ’n studie deur Przemek Mróz en kollegas met die Universiteit van [[Warskou]] se sterrewag, met ses keer meer statistieke as in die 2011-studie, bevind daar is hoogstens sowat 0,25 planete met die massa van Jupiter wat vry rondbeweeg of in ’n wye wentelbaan voorkom vir elke ster in die Melkweg.<ref>{{cite journal | author=P. Mroz | arxiv=1707.07634 | title=No large population of unbound or wide-orbit Jupiter-mass planets | date=2017 | display-authors=etal | doi=10.1038/nature23276 | volume=548 | journal=Nature | pages=183-186 | bibcode=2017Natur.548..183M}}</ref> ==Behoud van hitte== Interstellêre planete wek geen hitte op nie en word nie deur ’n ster verhit nie.<ref>{{cite web |url=https://aeon.co/essays/could-we-make-our-home-on-a-rogue-planet-without-a-sun |title=Life in the dark |publisher=Aeon |author=Sean Raymond |date=9 April 2005 |access-date=9 April 2016 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521000325/https://aeon.co/essays/could-we-make-our-home-on-a-rogue-planet-without-a-sun |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1998 het David J. Stevenson, ’n professor in planetêre wetenskap aan die Kaliforniese Instituut vir Tegnologie, ’n teorie opgestel dat sommige planeetgroottevoorwerpe wat vry in die interstellêre ruimte voorkom, ’n dik atmosfeer kan onderhou. Hy het voorgestel so ’n atmosfeer sal behoue bly danksy die drukgeïnduseerde [[Infrarooi#Verdeling van die infrarooiband|ver-infrarooi]]-bestralingsondeurskynendheid van ’n dik atmosfeer wat [[waterstof]] bevat.<ref name="Stevenson 1999">{{cite journal | url=https://www.nature.com/nature/journal/v400/n6739/full/400032a0.html | journal=Nature | date=1999 | title=Life-sustaining planets in interstellar space? | first=David J. | last=Stevenson | doi=10.1038/21811 | volume=400 | page=32 | last2=Stevens | first2=C. F. | issue=6739 | bibcode= 1999Natur.400...32S | pmid=10403246}}</ref> Tydens die vorming van planete kan verskeie klein protoplanetêre voorwerpe uit die stelsel gewerp word.<ref>{{cite journal | last=Lissauer | first= J. J. | title=Timescales for Planetary Accretion and the Structure of the Protoplanetary disk | journal=Icarus | volume=69 | issue=2 | pages=249–265| date=1987| doi=10.1016/0019-1035(87)90104-7 | bibcode=1987Icar...69..249L}}</ref> So ’n voorwerp sal minder van die ster se [[ultraviolet]]lig kry wat die ligter elemente van sy atmosfeer kan vernietig. Selfs ’n aardgrootte liggaam sal genoeg [[swaartekrag]] hê om te voorkom dat waterstof en [[helium]] uit sy atmosfeer ontsnap.<ref name="Stevenson 1999"/> Op ’n aardgroottevoorwerp wat ’n [[Bar|kilobar]] atmosferiese druk van waterstof het en ’n konveksiegas-[[adiabaat]], kan die oppervlaktemperatuur bo die smeltingspunt van [[water]] bly.<ref name="Stevenson 1999"/> Dan sal oseane met vloeibare water moontlik wees. Sulke planete sal waarskynlik vir lang tydperke geologies aktief wees. As hulle ’n geodinamo-geskepte beskermende [[magnetosfeer]] en seebodemvulkanisme het, sal hidrotermiese bronne energie kan verskaf vir lewe.<ref name="Stevenson 1999"/> Mense sal op so ’n sonlose planeet kan lewe, hoewel voedselbronne beperk sal wees. ==Bekende en moontlike weesplanete== Die tabel hier onder lys bevestigde en vermoedelike weesplanete wat ontdek is. Dit is nog onbekend of hulle uit planeetstelsels gewerp is of op hul eie as subbruindwerge gevorm het. <center> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! Eksoplaneet ! Massa ([[Jupiter-massa|M_J]]) ! Ouderdom (miljoene jare) ! Afstand ([[ligjare]]) ! Status ! Ontdek |- | [[OTS 44]] || ~15 || 0,5-3 || 160 || Waarskynlik ’n bruindwerg met ’n lae massa<ref>{{cite journal | title=Spitzer Identification of the Least Massive Known Brown Dwarf with a Circumstellar Disk | first=Kevin L. | last=Luhman | date=10 Februarie 2005 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=620 | issue=1 | pages=L51-L54 |doi=10.1086/428613 |bibcode=2005ApJ...620L..51L | arxiv=astro-ph/0502100}}</ref> || 1998 |- | S Ori 52 || 2-8 || 1-5 || 1 150 || Ouderdom en massa onseker; kan ’n bruindwerg wees || 2000<ref name="disc">{{cite journal | title=Discovery of Young, Isolated Planetary Mass Objects in the σ Orionis Star Cluster | first=M. R. | last=Zapatero Osorio | date=6 October 2000 | journal=Science | volume=290 | page=103 | doi=10.1126/science.290.5489.103 | bibcode=2000Sci...290..103Z}}</ref> |- | [[S Ori 70]] || 3 || 3 || 1 150 || Indringer? || 2000<ref name="disc" /> |- | [[Cha 110913-773444]] || 5-15 || ~2 || 163 || Kandidaat || 2004<ref>{{cite journal |title=Discovery of a Planetary-Mass Brown Dwarf with a Circumstellar Disk | first=Kevin L. | last=Luhman | date=10 Desember 2005 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=635 | pages=93L | doi=10.1086/498868 | bibcode=2005ApJ...635L..93L | arxiv=astro-ph/0511807}}</ref> |- | [[SIMP J013656.5+093347]] || 11-13 || ~200 || 20-22 || Kandidaat || 2006<ref>{{cite journal|first1=Étienne|last1=Artigau|first2=René|last2=Doyon|first3=David|last3=Lafrenière|first4=Daniel|last4=Nadeau|title=Discovery of the Brightest T Dwarf in the Northern Hemisphere|url=http://stacks.iop.org/1538-4357/651/i=1/a=L57|journal=The Astrophysical Journal Letters|date= |issn=1538-4357|pages=L57|volume=651|issue=1|doi=10.1086/509146|first5=Jasmin|last5=Robert|first6=Loïc|last6=Albert}}</ref><ref>{{cite journal|first1=Jonathan|last1=Gagné|first2=Jacqueline K.|last2=Faherty|first3=Adam J.|last3=Burgasser|first4=Étienne|last4=Artigau|title=SIMP J013656.5+093347 is Likely a Planetary-Mass Object in the Carina-Near Moving Group|url=http://arxiv.org/abs/1705.01625|journal=The Astrophysical Journal|date=15 May 2017|issn=2041-8213|pages=L1|volume=841|issue=1|doi=10.3847/2041-8213/aa70e2|first5=Sandie|last5=Bouchard|first6=Loïc|last6=Albert|first7=David|last7=Lafrenière|first8=René|last8=Doyon|first9=Daniella C.|last9=Bardalez-Gagliuffi}}</ref> |- | UGPS J072227.51-054031.2 || 5-40 || || 13 || Massa onseker || 2010 |- | [MPK2010b] 4450 || 2-3 || || 325 || Kandidaat || 2010<ref>{{cite journal |title=A Young Planetary-Mass Object in the ρ Oph Cloud Core | first=Kenneth A. | last=Marsh | date=1 February 2010 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=709 | pages=L158 | doi=10.1088/2041-8205/709/2/L158 | bibcode=2010ApJ...709L.158M | arxiv=0912.3774}}</ref> |- | CFBDSIR 2149-0403 || 4-7 || 110-130 || 117-143 || Kandidaat || 2012<ref>{{cite journal | title=CFBDSIR2149-0403: a 4-7 Jupiter-mass free-floating planet in the young moving group AB Doradus? | first=Philippe | last=Delorme | date=25 September 2012 | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=548A | page=26 |doi=10.1051/0004-6361/201219984 | bibcode=2012A&A...548A..26D |arxiv=1210.0305}}</ref> |- | MOA-2011-BLG-262 || ~4 || || || Kan ’n [[rooidwerg]] wees || 2013 |- | PSO J318.5-22 || 5,5-8 || 21-27 || 80 || Bevestig || 2013<ref>{{cite journal | title=The Extremely Red, Young L Dwarf PSO J318.5338-22.8603: A Free-floating Planetary-mass Analog to Directly Imaged Young Gas-giant Planets | first=Michael C. | last=Liu | date=10 November 2013 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=777 | issue=1 | pages=L20 | doi=10.1088/2041-8205/777/2/L20 | bibcode=2013ApJ...777L..20L|arxiv=1310.0457}}</ref> |- | 2MASS J2208+2921 || 11-13 || 21-27 || 115 || Kandidaat; radiale snelheid nodig || 2014<ref>{{cite journal | title=BANYAN. II. Very Low Mass and Substellar Candidate Members to Nearby, Young Kinematic Groups with Previously Known Signs of Youth | first=Jonathan | last=Gagné | date=10 Maart 2014 | journal=Astrophysical Journal | volume=783 | page=121 | doi=10.1088/0004-637X/783/2/121 | bibcode=2014ApJ...783..121G | arxiv=1312.5864}}</ref> |- | WISE J1741-4642 || 4-21 || 23-130 || || Kandidaat || 2014<ref>{{cite journal | title=Discovery of the Young L Dwarf WISE J174102.78-464225.5 | first=Adam C. | last=Schneider | date=9 Januarie 2014 | journal=Astronomical Journal | volume=147 | page=34 | doi=10.1088/0004-6256/147/2/34 | bibcode=2014AJ....147...34S |arxiv=1311.5941}}</ref> |- | WISE 0855−0714 || 3-10 || || 7,1 || Ouderdom onseker; kan ’n bruindwerg wees || 2014<ref>{{cite journal | title=Discovery of a ~250 K Brown Dwarf at 2 pc from the Sun | first=Kevin L. | last=Luhman | date=10 Mei 2014 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=786 | page=L18 |doi=10.1088/2041-8205/786/2/L18 |bibcode=2014ApJ...786L..18L | arxiv=1404.6501}}</ref> |- | 2MASS J12074836–3900043 || 11-13 || 7-13 || 200 || Kandidaat; afstand nodig || 2014<ref>{{cite journal | title=The Coolest Isolated Brown Dwarf Candidate Member of TWA | first=Jonathan | last=Gagné | date=10 April 2014 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=785 | issue=1 | page=L14 | doi=10.1088/2041-8205/785/1/L14 | bibcode=2014ApJ...785L..14G | arxiv=1403.3120}}</ref> |- | SIMP J2154–1055 || 9-11 || 30-50 || 63 || Ouderdom bevraagteken<ref>{{cite journal | title=The Hawaii Infrared Parallax Program. II. Young Ultracool Field Dwarfs | first=Michael C. | last=Liu | date=9 Desember 2016 | journal=Astrophysical Journal | volume=833 | page=96 | doi=10.3847/1538-4357/833/1/96 | bibcode=2016ApJ...833...96L|arxiv=1612.02426}}</ref> || 2014<ref>{{cite journal | title=SIMP J2154-1055: A New Low-gravity L4β Brown Dwarf Candidate Member of the Argus Association | first=Jonathan | last=Gagné | date=1 September 2014 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=792 | page=L17 | doi=10.1088/2041-8205/792/1/L17 | bibcode=2014ApJ...792L..17G | arxiv=1407.5344}}</ref> |- | SDSS J111010.01+011613.1 || 10-12 || 110-130 || 63 || Bevestig || 2015<ref>{{cite journal | title=SDSS J111010.01+011613.1: A New Planetary-mass T Dwarf Member of the AB Doradus Moving Group | first=Jonathan | last=Gagné | date=20 Julie 2015 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=808 | page=L20 | doi=10.1088/2041-8205/808/1/L20 | bibcode=2015ApJ...808L..20G | arxiv=1506.04195}}</ref> |- | 2MASS J1119–1137 || 4-8 || 7-13 || 94 || Kandidaat; afstand nodig || 2016<ref>{{cite journal | title=The Nearest Isolated Member of the TW Hydrae Association is a Giant Planet Analog | first=Kendra | last=Kellogg | date=11 April 2016 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=821 | issue=1 | page=L15 | doi=10.3847/2041-8205/821/1/L15 | bibcode=2016ApJ...821L..15K | arxiv=1603.08529}}</ref> |- | WISEA 1147 || 5-13 || 7-13 || 94 || Kandidaat; afstand nodig || 2016<ref>{{cite journal | title=WISEA J114724.10-204021.3: A Free-floating Planetary Mass Member of the TW Hya Association | first=Adam C. | last=Schneider | date=21 April 2016 | journal=Astrophysical Journal Letters | volume=822 | issue=1 | page=L1 | doi=10.3847/2041-8205/822/1/L1 | bibcode=2016ApJ...822L...1S | arxiv=1603.07985}}</ref> |} </center> == Verwysings == {{Verwysings|2}} ==Eksterne skakels== * [https://www.iau.org/static/resolutions/Resolution_GA26-5-6.pdf Definisie van ’n planeet] (Resolusie B5 - [[IAU]]) * [http://www.space.com/scienceastronomy/060605_planemos.html "Strange New Worlds Could Make Miniature Solar Systems"] Robert Roy Britt (SPACE.com), 5 Junie 2006 *{{Commons-kategorie inlyn|Exoplanets|Eksoplanete}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Rogue planet|Engelse Wikipedia]] [[Kategorie:Weesplanete| ]] 8zr8aos3glud6r2guqnej3x569cg9o5 0 216983 2913182 2902314 2026-06-22T21:43:13Z Jcb 223 2913182 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Oos-Turkestan | Artikel = | Beeld = Kokbayraq flag.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = {{ug}} كۆك بايراق, Көк Байрақ, ''Kök Bayraq'' (“blou banier”) | Ander_byname = | Gebruik = 111111 | Simbool = {{FIAV|normal}} | Verhouding = 2:3 | Goedgekeur_op = 12 November 1933 | Ontwerp = ’n Enkele hemelblou baan met ’n wit ster en sekelmaan effens links van die middel. | Ontwerper = }} ’n Aantal [[Vlag|vlae]] is reeds gebruik om die kulturele en geografiese gebied [[Oos-Turkestan]] in [[Sentraal-Asië]] te verteenwoordig, veral deur state wat tydens opstande in die laat 19de en vroeë 20ste eeu van China weggebreek het. Byna al die vlae het ’n [[ster en sekelmaan]] vertoon, ’n simbool van die streek se [[Turkiese volke|Turkiese]] en [[Islam]]itiese identiteit. Die oorspronklike en bekendste '''nasionale vlag van Oos-Turkestan''', '''Oeigoeristan''' of '''Oos-Turkmenistan''', ook bekend as '''Kök Bayraq''' ([[Oeigoers]]: كۆك بايراق, Көк Байрақ, letterlik: “blou banier”) is op 12 November 1933 deur die regering van die kortstondige Eerste Oos-Turkestaanse Republiek (1933–1934) goedgekeur.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.eastturkistan-gov.org/constitution/ |title=Constitution – Article 3 |publisher=Oos-Turkestaanse regering in ballingskap |accessdate=2 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180402040952/http://en.eastturkistan-gov.org/constitution/ |archive-date=2 April 2018 |url-status=dead}}</ref> Die Tweede Oos-Turkestaanse Republiek (1944–1946) het ’n soortgelyke vlag met ’n ster en sekelmaan gebruik, maar met ’n groen agtergrond, asook ’n wit vlag met die ''[[Sjahada]]'' daarop geskryf in goud. Die vlag van Oos-Turkestan toon ’n enkele blou baan met ’n wit ster en sekelmaan effens links van die middel (aan die vlagpaalkant). Die lyk baie soos die [[vlag van Turkye]], insluitende ’n ster en sekelmaan wat die historiese [[Tengriisme]] verteenwoordig, maar met ’n blou agtergrond pleks van rooi. Die blou kleur verwys na die Gökturke, ’n groep van antieke nomadiese [[Turkiese volke]]. Gökturke kan vertaal word as “Hemelse Turke”. Die ''Kök Bayraq'' bly ’n prominente simbool van die Oos-Turkestaanse [[onafhanklikheid]]sbeweging en die [[Oeigoere|Oeigoerse]] [[diaspora]]. Die ''Kök Bayraq'' is ’n simbool van die Oos-Turkestaanse [[onafhanklikheid]]sbeweging wat vir die [[selfbeskikking]] van die Chinese outonome gewes [[Xinjiang]] – soms Oos-Turkestan of Oeigoeristan genoem – pleit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.eastturkistan-gov.org/constitution/ |title=Constitution – Article 4 |publisher=Oos-Turkestaanse regering in ballingskap |accessdate=2 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180402040952/http://en.eastturkistan-gov.org/constitution/ |archive-date=2 April 2018 |url-status=dead}}</ref> Soos die [[vlag van Tibet]] is die vlag van Oos-Turkestan weens die [[Oeigoere]] se strewe na onafhanklikheid in die [[Volksrepubliek China]] volgens die kommunistiese land se anti-separatisme-wet verbied en die besit of vertoning daarvan word erg bestraf word. In teenstelling daarmee word die Oos-Turkestaanse vlag tydens pro-Oeigoerse optogte in die [[Republiek China]] op [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] gereeld gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thediplomat.com/2017/06/i-am-uyghur-and-i-will-protest/ |title=I Am Uyghur and I Will Protest |publisher=The Diplomat |date=8 Junie 2017 |accessdate=1 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181122203925/https://thediplomat.com/2017/06/i-am-uyghur-and-i-will-protest/ |archive-date=22 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Geskiedenis == === Kashgaria (Yettishar) === Die wegbreekstaat Kashgaria (Yettishar) het van 1873 tot 1877 die vlag van die [[Ottomaanse Ryk]] gebruik.<ref name="Rudelson27">{{en}} {{cite book |author=Justin Ben-Adam Rudelson |title=Oasis Identities: Uyghur Nationalism Along China's Silk Road |publisher=Columbia University Press |date=1997 |isbn=978-0-231-10787-7 |url=https://books.google.com/books?id=DMU8Ue0HECcC |pages=27}}</ref><ref name="Zoubir279">{{en}} {{cite book |author=Yahia H. Zoubir |title=Routledge Companion to China and the Middle East and North Africa |publisher=Taylor & Francis |year=2023 |isbn=978-1-00-083531-1 |url=https://books.google.com/books?id=9Ua1EAAAQBAJ |pages=279}}</ref> In 1862 het in Oos-Turkestan ’n groot [[Islam]]itiese opstand teen die [[Qing-dinastie]] uitgebreek. Die militêre leier van Kokandi, Yakub Beg, het in die weste van die streek talle [[oase]]s verower en in 1864 ’n [[emiraat]] met [[Kashgar]] as sy sentrum uitgeroep.<ref name="Rudelson27" /> Seyyid Yaqub Khan Töre, ’n amptelike Kokandi-gesande, het tussen 1865 en 1875 vier reise na [[Istanboel]] onderneem om [[Ottomaanse Ryk|Ottomaanse]] ondersteuning vir Yakub Beg te vra.<ref>{{en}} {{cite book |author=Yitzhak Shichor |title=Ethno-Diplomacy: The Uyghur Hitch in Sino-Turkish Relations |chapter=The Uyghur Hitch in Sino-Turkish Relations |date=2009 |publisher=East-West Center |location=[[Honolulu]], HI |url=https://www.jstor.org/stable/resrep06509 |pages=5–6}}</ref> Ten tye van sy laaste besoek in April 1875 het die Ottomaanse vlag reeds vir twee jaar in Kashgar gewapper.<ref name="Rudelson27" /> In Augustus 1875 het die Ottomaanse sultan [[Abdülaziz]] aan Yakub die titel [[emir]] toegeken en aan hom die ''Sancak-ı Şerif'' (die “sultan se heilige vlag”) geskenk, asook militêre adviseurs en wapens ter ondersteuning van Yakub Beg se weermag ontplooi.<ref name="Shichor6">{{en}} {{cite book |author=Yitzhak Shichor |title=Ethno-Diplomacy: The Uyghur Hitch in Sino-Turkish Relations |chapter=The Uyghur Hitch in Sino-Turkish Relations |date=2009 |publisher=East-West Center |location=[[Honolulu]], HI |url=https://www.jstor.org/stable/resrep06509 |pages=6}}</ref> ’n Ekspedisieleër van die Qind-dinastie het die gebied ná Yakub Beg se skielike dood in 1877 herower.<ref name="Rudelson27" /> Töre het in ’n versoekskrif die Ottomaanse sultan gevra om die Qing-keiser [[Guangxu]] te oorreed om sy troepe uit Kashgaria te onttrek en na Kashgar se hys van die Ottomaanse vlag as ’n bewys van Ottomaanse soewereiniteit oor die gebied verwys. Töre se aansoek is egter geïgnoreer.<ref name="Shichor6" /> === Eerste Oos-Turkestaanse Republiek === [[Lêer:Hoja-Niyaz.jpg|duimnael|upright|[[Khoja Niyaz]], president van die Eerste Oos-Turkestaanse Republiek voor die ''Kök Bayraq'' in Januarie 1934]] Die ''Kök Bayraq'' is as die vlag van die Eerste Oos-Turkestaanse Republiek, amptelik die Turkse Islamitiese Republiek Oos-Turkestan, met sy onafhanklikheidsverklaring op 12 November 1933 amptelik goedgekeur.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Ondřej Klimeš |title=Nationalism and modernism in the East Turkestan Republic, 1933–34. |journal=Central Asian Survey |date=3 November 2014 |volume=34 |issue=2 |doi=10.1080/02634937.2014.976947 |s2cid=144960375 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02634937.2014.976947 |accessdate=27 Maart 2021 |pages=167}}</ref> Pan-Turkiese en Pan-Islamitiese sentimente onder die Turkiese bevolking van Oos-Turkestan het tot plaaslike weerstand teen Chinese heerskappy en die stigting van die republiek in [[Khotan]] gelei.<ref>{{en}} {{cite book |author=Michael Dillon |title=Xinjiang: China's Muslim Far Northwest |publisher=Routledge |year=2003 |isbn=978-1-134-36096-3 |url=https://books.google.com/books?id=1ia-2lDtGH4C |accessdate=18 Augustus 2024 |pages=20}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Justin Ben-Adam Rudelson |title=Oasis Identities: Uyghur Nationalism Along China's Silk Road |publisher=Columbia University Press |date=1997 |isbn=978-0-231-10787-7 |url=https://books.google.com/books?id=DMU8Ue0HECcC |pages=28}}</ref> ’n Regering met ’n grondwet en wetgewer is gestig en die ''Kök Bayraq'' is in eersgenoemde bepaal.<ref name="Dillon21">{{en}} {{cite book |author=Michael Dillon |title=Xinjiang: China's Muslim Far Northwest |publisher=Routledge |year=2003 |isbn=978-1-134-36096-3 |url=https://books.google.com/books?id=1ia-2lDtGH4C |accessdate=18 Augustus 2024 |pages=21}}</ref> Die ontwerp met ’n blou baan met ’n wit ster en sekelmaan, byna identies aan die Turkse vlag, sou na die republiek se kulturele en politieke bande met [[Turkye]] verwys.<ref name="Zoubir279" /><ref name="Shichor8">{{en}} {{cite book |author=Yitzhak Shichor |title=Ethno-Diplomacy: The Uyghur Hitch in Sino-Turkish Relations |chapter=The Uyghur Hitch in Sino-Turkish Relations |date=2009 |publisher=East-West Center |location=[[Honolulu]], HI |url=https://www.jstor.org/stable/resrep06509 |pages=8}}</ref> Terwyl die Turkse publiek sy entoesiasme met die stigting van die republiek uitgedruk het, was die Turkse buitelandse departement versigtig. Die Turkse minister van buitelandse het Turkye se “gevoelens vir 'n volk wat haar taal praat” uitgedruk en die reg van elke nasie op [[selfbeskikking]] herbevestig, maar onmiddellik enige verbintenis met die republiek ontken.<ref name="Shichor8" /> [[Sowjetunie|Sowjetse]] diplomatiese druk het Turkye se politieke invloed op Sentraal-Asië oor die algemeen beperk en die republiek het met die verowering van Kashgar deur die [[Hui-Chinese|Hui-Moslem]]-magte van die Ma-groep op 6 Februarie 1934 ineengestort.<ref name="Zoubir279" /><ref name="Dillon21" /><ref name="Shichor8" /> === Tweede Oos-Turkestaanse Republiek === Op 7 November 1944 het opstande teen die Chinese bewind in die drie noordelike distrikte Ili, Tarbagatay en Altay uitgebreek. Vyf dae later is die Tweede Oos-Turkestaanse Republiek (amptelik slegs die Oos-Turkestaanse Republiek of OTR) in [[Yining|Ghulja (Yining)]] uitgeroep.<ref name="Evans53">{{en}} {{cite thesis |author=Michael P. Evans |degree=PhD |title=A Nearly Perfect Storm: The Rise and Fall of the Eastern Turkistan People's Revolutionary Party |date=Julie 2017 |url=https://www.proquest.com/openview/11e8fd9da1420389db71eea5b201f824 |pages=53}}</ref> Dié nuwe staat is in die geheim deur die Sowjetunie ondersteun, maar sy leierskap is oorheers deur godsdienstige konserwatiewes wat dit as ’n herstel van die Eerste Oos-Turkestaanse Republiek beskou het.<ref name="Evans53" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Jamil Hasanli |title=Soviet Policy in Xinjiang: Stalin and the National Movement in Eastern Turkistan |publisher=Rowman & Littlefield |year=2020 |isbn=978-1-79364-127-4 |url=https://books.google.com/books?id=710JEAAAQBAJ |accessdate=29 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229012539/https://books.google.com/books/about/Soviet_Policy_in_Xinjiang.html?id=710JEAAAQBAJ |archive-date=29 Desember 2023 |url-status=live |pages=125}}</ref> ’n Groen vlag met ’n ster en sekelmaan op is as die nasionale vlag van die OTR goedgekeur, met groen wat Islam verteenwoordig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ke Wang |translator=Carissa Fletcher |title=The East Turkestan Independence Movement, 1930s to 1940s |publisher=The Chinese University of Hong Kong Press |year=2020 |isbn=978-962-996-769-7 |url=https://books.google.com/books?id=ys89EAAAQBAJ |pages=148}}</ref> [[Seypidin Azizi]], ’n lid van die OTR-regering en later die eerste voorsitter van die [[Xinjiang|Xinjiang Oeigoer Outonome Gewes]], het nog ’n vlag in sy biografiese werk ''The Eagle of Tian Shan – The Life of Abdukerim Abbasov'' (“Die Arend van Tiensjan – Die lewe van Abdukerim Abbasof”). Daarin het hy ’n byeenkoms beskryf wat hy een dag ná die stigting van die OTR met ander Oeigoerse politieke leiers gehad het. Hy was die eerste wat ’n toespraak gelewer het en sy verwarring met die skielike wending van gebeure in Ghulja uitgedruk: “Vroeg hierdie oggend het baie vlae op die straat verskyn. Een was ’n groen baan met ’n wit ster en sekelmaan op en die ander was ’n wit baan met die [[Sjahada]]” (“Daar is geen god behalwe Allah nie; Mohammed is die boodskapper van Allah”) geskryf in goue letters daarop. Wat gaan aan?”<ref>{{zh}} {{cite book |author=Seypidin Azizii |title=The Eagle of Tian Shan – The Life of Abdukerim Abbasov |publisher=Chinese Literature and History Press |year= 1987 |isbn=9787503400254 |url=https://www.marxists.org/chinese/pdf/biography/ccp/4.pdf |accessdate=4 Januarie 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231217095804/https://www.marxists.org/chinese/pdf/biography/ccp/4.pdf |archive-date=17 Desember 2023 |url-status=live |pages=71–72}}</ref> Die presiese ontwerp en verhouding van albei vlae is nie deur Seypidin in sy werk beskryf nie. === Vorige vlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the Ottoman Empire (eight pointed star).svg| {{FIAV|historical}} Die vlag van die [[Ottomaanse Ryk]], wat van 1873 tot 1877 ook in Kashgar gewapper het Lêer:Flag of the First East Turkestan Republic.svg| {{FIAV|reconstructed}} Vlag van die Eerstee Oos-Turkestaanse Republiek, 1933 tot 1934 Lêer:Flag of the Second East Turkestan Republic.svg| {{FIAV|reconstructed}} Vlag van die Tweede Oos-Turkestaanse Republiek, 1944 tot 1949 Lêer:Flag of the Second East Turkestan Republic (2).svg| {{FIAV|reconstructed}} Rekonstruksie van die twee vlae soos beskryf deur Seypidin Azizi Lêer:Flag of the Second East Turkestan Republic (golden shahada).png| {{FIAV|reconstructed}} Rekonstruksie van die twee vlae soos beskryf deur Seypidin Azizi </gallery></center> == Huidige gebruik == Die ''Kök Bayraq'' word gereeld gebruik deur ondersteuners van die Oos-Turkestaanse onafhanklikheidsbeweging, Oeigoerse nasionaliste en Turkiese [[diaspora]]gemeenskappe om Oos-Turkestan of die [[Oeigoere]] in die besonder te verteenwoordig.<ref name="Dillon21" /><ref name="Shichor8" /> Die Oos-Turkestaanse regering in ballingskap beskryf die ''Kök Bayraq'' in sy grondwet as sy nasionale vlag.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.eastturkistan-gov.org/constitution/ |title=Constitution of the Republic of East Turkestan |publisher=Oos-Turkestaanse regering in ballingskap |date=25 November 2004 |accessdate=19 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180402040952/http://en.eastturkistan-gov.org/constitution/ |archive-date=2 April 2018 |url-status=dead}}</ref> In die [[Volksrepubliek China]] is die vertoning van die ''Kök Bayraq'' weens dié land se anti-separatisme wette verban.<ref>{{en}} {{cite magazine |author=John Beck |title=China is erasing their culture. In exile, Uyghurs remain defiant. |url=https://www.nationalgeographic.com/history/article/china-uyghurs-oppressed-exile-defiance-culture-preservation-istanbul-diaspora |magazine=[[National Geographic Society|National Geographic]] |date=22 November 2022 |accessdate=23 Maart 2025}}</ref><ref name="Time">{{cite web |url=https://time.com/5862683/hong-kong-revolution-protest-chant-security-law/ |title=Hong Kong Says Common Protest Slogan Calling for 'Revolution' Is Now Illegal Under National Security Law |publisher=[[Time (tydskrif)|Time]] |authors=Iain Marlow, Natalie Lung |date=3 Julie 2020 |accessdate=23 Maart 2025 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Onder die regering van die eerste minister [[Mesut Yılmaz]] was die ''Kök Bayraq'' ook in [[Turkye]] verbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aninews.in/news/world/asia/turkish-govt-banning-activities-of-east-turkestan-turks-report20230416141240/ |title=Turkish govt banning activities of East Turkestan Turks: Report |publisher=Asian News International |date=16 April 2023 |accessdate=19 Augustus 2024}}</ref> Die vlag word dikwels tydens talle optogte teen die Kommunistiese Chinese regering gebruik, insluitende proteste in [[Istanbul]], [[Washington D.C.]], [[New York]], [[Hongkong]] en [[Taipei]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scmp.com/news/world/middle-east/article/3043058/1000-protest-istanbul-over-chinas-treatment-uygurs |title=1,000 protest in Istanbul over China's treatment of Uygurs |publisher=South China Morning Post |date=21 Desember 2019 |access-date=19 Augustus 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rfa.org/english/news/uyghur/baren-uprising-04082024174615.html |title=Uyghurs remember 1990 Baren Uprising over China's forced abortions |publisher=Radio Free Asia |author=Shahrezad Ghayrat |date=8 April 2024 |accessdate=19 Augustus 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://nyunews.com/2022/12/05/protesters-demand-freedom-in-china/ |title=Protesters demand freedom in China |publisher=Washington Square News |author=Shing-Cheng Tu |date=5 Desember 2022 |accessdate=19 Augustus 2024}}</ref><ref name="nst">{{en}} {{cite web |url=https://www.nst.com.my/world/world/2019/12/550105/hong-kongers-take-streets-support-uighurs |title=Hong Kongers take to streets in support of Uighurs |publisher=New Straits Times |date=22 Desember 2019 |accessdate=19 Augustus 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2022/11/13/2003788833 |title=Uighur rights advocated at rally for East Turkestan |publisher=Taipei Times |authors=Chien-hao Wang, Jake Chung |date=13 November 2022 |accessdate=19 Augustus 2024}}</ref> Op 22 Desember 2019 het Hongkongse demokratie-aktiviste tydens grootskaalse teenregeringsproteste ’n optog ter ondersteuning van Oos-Turkestaanse onafhanklikheidsondersteuners gehou. Baie betogers het die ''Kök Bayraq'' gewaai of maskers met die vlag daarop gedra.<ref name="nst" /> Die ''Kök Bayraq'' is in 2020 met die invoering van die nasionale sekuriteitswet in Hongkong verbied, waarvolgens al die simbole van separatisme van die Volksrepubliek China verban is.<ref name="Time" /> Die Turkse skansspringer Fatih Arda İpcioğlu het aan die [[Olimpiese Winterspele 2022]] in [[Beijing]] met ligblou skiërs met ’n ster en sekelmaan daarop deelgeneem. Oeigoerse aktiviste het İpcioğlu geloof en gemeen dat sy skiërs doelbewus die ''Kök Bayraq'' uitgebeeld het. İpcioğlu het in onderhoude egter dié bewering ontken en aangevoer dat sy skiërs die Turkse vlag vertoon het en dat hy slegs ’n sportman is. Die Turkse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] het İpcioğlu se stelling herhaal en aan [[Reuters]] kommentaar gelewer: “Dit was nie ’n politieke stelling nie. Soos u dalk weet toon die amptelike Turkse vlag ’n wit sekelmaan en ’n ster.”<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/athlete-hailed-by-uyghur-advocates-east-turkestan-flag-2022-02-06/ |title=Athlete hailed by Uyghur advocates for 'East Turkestan' flag |publisher=[[Reuters]] |authors=Karolos Grohmann, Mitch Phillips |date=6 Februarie 2022 |accessdate=19 Augustus 2024}}</ref> <center><gallery perrow="8" heights="180" widths="180"> Lêer:Hokumet ilani.jpeg|Lede van die Oos-Turkestaanse regering in ballingskap tydens hul besoek by die Amerikaanse [[Capitol]] in 2004 Lêer:Uyghur protest in Munich 2008.jpg|Die vlag van Oos-Turkestan in [[München]], [[Duitsland]], 2008 Lêer:İstanbul 5880.jpg|Die vlag van Oos-Turkestan langs die [[vlag van Turkye]] in [[Istanboel]], 2009 Lêer:İstanbul 6897.jpg|Die vlag van Oos-Turkestan by die Egiptiese mark in Istanboel, 2009 Lêer:East Turkestan (14674325238).jpg|Die ''Kök Bayraq'' tydens ’n Oos-Turkestaanse saamtrek in [[Washington, D.C.]], 2014 Lêer:Uyghur People Demand Freedom with Flag of East Turkestan in front of the U.N. Building in NYC 維吾爾人在紐約聯合國大樓外高舉東突厥斯坦國旗要求自由.jpg|Protes teen die vervolging en heropvoeding van Oeigoere in die Volksrepubliek China voor die Hoofkantoor van die [[Verenigde Nasies]] in [[New York]], 2014 Lêer:07.UyghurRights.XiJinping.WhiteHouse.WDC.25September2015 21816908196 45654204d8 o.jpg|Protes teen die Volksrepubliek China se leier [[Xi Jinping]] se staatsbesoek aan die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] voor die [[Withuis]] in Washington, D.C., 2015 Lêer:2016 Czech Demonstration Against Communist party China and its dictator in Prague with National Flags of Tibet & East Turkestan 反中示威與圖博&東土耳其斯坦國旗在捷克.jpg|Die vlae van Oos-Turkestan en [[Vlag van Tibet|Tibet]] tydens ’n optog teen die Kommunistiese regering in die Volksrepubliek China in [[Praag]], 2016 </gallery></center> == Ontwerp == {| class="wikitable" style="margin:auto;" !Letter !Mate !Lengte |- |G |Hoogte | |- |A |Afstand tussen die middelpunt van die buitesirkel van die sekelmaan en die soom van die wit band |{{frac|1|2}} G |- |B |Deursnee van die buitesirkel van die sekelmaan |{{frac|1|2}} G |- |C |Afstand tussen die middelpunte van die binne- en buitesirkels van die sekelmaan |{{frac|1|16}} G |- |D |Deursnee van die binnesirkel van die sekelmaan |{{frac|2|5}} G |- |E |Afstand tussen die binnesirkel van die sekelmaan en die (denkbeeldige) sirkel om die ster |{{frac|1|3}} G |- |F |Deursnee van die (denkbeeldige) sirkel om die ster |{{frac|1|4}} G |- |L |Wydte |{{frac|1|1|2}} G |- |M |Wydte van die wit soom aan die vlagpaalkant |{{frac|1|30}} G |} <center>[[Lêer:Uyghur flag construction.svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> === Kleure === In ’n RGB-kleurruimte bestaan die blou kleur van die Oos-Turkestaanse vlag uit 101/183/255 (dec); in heksadesimale kleurkode #65B7FF. In ’n CMYK-kleurruimte bestaan dit uit 58% siaan, 19% magenta, 0% geel en 0% swart. Die blou van die vlag word algemeen as hemelblou beskryf.<ref>{{ug}} {{cite web |url=https://www.akademiye.org/ug/?p=12015 |title=Uyghur Academy on Uyghur issue |work=Uyghur Academy |accessdate=1 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190622064200/https://www.akademiye.org/ug/?p=12015 |archive-date=22 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die kleurskema word hieronder gelys: {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! [[Lêer:Kokbayraq flag.svg|30px]] !! style="background-color:#65B7FF"|<span style="color:white;">Hemelblou !! style="background-color:#FFFFFF"|Wit |- | '''[[RGB-kleurmodel|RGB]]''' || 101-183-255 || 255-255-255 |- | '''[[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]]''' || #65B7FF || #FFFFFF |- | '''CMYK''' || 58, 19, 0, 0 || 0, 0, 0, 0 |} == Soortgelyke vlae == <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Algeria.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Algerië]] Lêer:Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Arabiese Demokratiese Republiek Sahara]] Lêer:Flag of Azerbaijan.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Azerbeidjan]] Lêer:Flag of the Comoros.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Comore-eilande]] Lêer:Flag of Hatay.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Hatay, 1938 tot 1939 Lêer:Flag of Libya.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Libië]] Lêer:Flag of Malaysia.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Maleisië]] Lêer:Flag of Mauritania.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Mauritanië]] Lêer:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Ottomaanse Ryk]], 1844 tot 1923 Lêer:Flag of Pakistan.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Pakistan]] Lêer:Flag of Cyrenaica.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Sirenaïka, 1949 tot 1951 Lêer:Flag of Tunisia.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Tunisië]] Lêer:Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Turkse Republiek van Noord-Siprus]] Lêer:Flag of Turkey.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Turkye]] </gallery></center> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} * [[Vlag van Hongkong]] * [[Vlag van Macau]] * [[Vlag van Tibet]] * [[Vlag van die Republiek China]] * [[Vlag van die Volksrepubliek China]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Flags of East Turkestan|Vlae van Oos-Turkestan}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/cn-islam.html Uighuristan] by ''Flags of the World'' {{Asiëvlae}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of East Turkestan}} [[Kategorie:Nasionale vlae|Oos-Turkestan]] [[Kategorie:Xinjiang]] [[Kategorie:Vlae van China|Oos-Turkestan]] g0ndkhejmx9y6kxh3nhydfyp2hvayx9 0 249573 2913214 2136712 2026-06-23T06:23:41Z StarDeg 27743 2913214 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Mikhail Nozhkin | Beeld = | Beeldbeskrywing = Mikhail Nozhkin 2.jpg | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1937|1|19}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Sowjetunie|Sowjets]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur en skrywer | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0637596 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Mikhail Nozhkin''' (gebore 19 Januarie 1937) is 'n [[Sowjetunie|Sowjetse]] akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Nadezhda'' (1973), ''Finest, the brave Falcon'' (1975), ''Balamut'' (1979), en ''Legend No. 17'' (2013). == Filmografie == === Rolprente === * 1968: ''The Secret Agent's Blunder'' * 1969: ''Kazhdyy vecher v odinnadtsat'' * 1970: ''Sudba rezidenta'' * 1971: ''Liberation'' * 1971: ''Osvobozhdenie: Bitva za Berlin'' * 1971: ''Osvobozhdenie: Posledniy shturm'' * 1972: ''Lyubov i svoboda'' * 1973: ''Nadezhda'' * 1973: ''Baba Yaga'' * 1975: ''Finest, the brave Falcon'' * 1975: ''Semya Ivanovykh'' * 1979: ''Balamut'' * 1985: ''The Detached Mission'' * 2013: ''Legend No. 17'' === Televisiereekse === * 1977: ''Khozhdenie po mukam'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0637596|Mikhail Nozhkin}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Nozhkin, Mikhail}} [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Sowjetse manlike akteurs van die 20ste eeu]] 5tkjpgxxovl247segnxl8nh36yn9578 2913215 2913214 2026-06-23T06:24:51Z StarDeg 27743 2913215 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Mikhail Nozhkin | Beeld = Mikhail Nozhkin 2.jpg | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1937|1|19}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Sowjetunie|Sowjets]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur en skrywer | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0637596 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Mikhail Nozhkin''' (gebore 19 Januarie 1937) is 'n [[Sowjetunie|Sowjetse]] akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Nadezhda'' (1973), ''Finest, the brave Falcon'' (1975), ''Balamut'' (1979), en ''Legend No. 17'' (2013). == Filmografie == === Rolprente === * 1968: ''The Secret Agent's Blunder'' * 1969: ''Kazhdyy vecher v odinnadtsat'' * 1970: ''Sudba rezidenta'' * 1971: ''Liberation'' * 1971: ''Osvobozhdenie: Bitva za Berlin'' * 1971: ''Osvobozhdenie: Posledniy shturm'' * 1972: ''Lyubov i svoboda'' * 1973: ''Nadezhda'' * 1973: ''Baba Yaga'' * 1975: ''Finest, the brave Falcon'' * 1975: ''Semya Ivanovykh'' * 1979: ''Balamut'' * 1985: ''The Detached Mission'' * 2013: ''Legend No. 17'' === Televisiereekse === * 1977: ''Khozhdenie po mukam'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0637596|Mikhail Nozhkin}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Nozhkin, Mikhail}} [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Sowjetse manlike akteurs van die 20ste eeu]] mo0rbmsbsbsjbhqwzeut39wahj7mand 0 250573 2913185 2430853 2026-06-22T21:46:46Z Jcb 223 2913185 wikitext text/x-wiki '''Voertaal''' is 'n [[webwerf]] of webtuiste wat beheer word deur [[Litnet]]. Dit bevat artikels wat van algemene belang vir beide Afrikaans-en Nederlandssprekendes is, en dien om hulle in te lig en op hoogte hou van kulturele en taalsake wat vir beide verwante kultuur-en taalgroepe van belang is, welke doel en gees geïllustreer word deur die webblad se subtitel ''[[Afrikaans]], [[Nederlands]], gewoon voor iedereen''.<ref name="bio">https://voertaal.nu/biografische-literairhistorische-en-tekstuele-perspectieven-in-heden-en-verleden-van-de-trans-atlantische-neerlandistiek/Opgesoek{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} op 02-04-2019. Opgespoor op 02-04-2019.</ref> Die webwerf se [[Lys van Internettopvlakdomeine|Internettopvlakdomein]] is [[.nu]].<ref name="bio" /> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Webwerwe]] ntqccc3snifr7lottlduaaq6stpmugc 0 261142 2913193 2516311 2026-06-23T05:56:56Z Jcb 223 2913193 wikitext text/x-wiki [[File:Valery Gergiev David Shankbone 2010.jpg|thumb|Gergijef tydens die 2010 ''Time'' 100 Gala]] '''Waleri Abisalowitsj Gergijef''' ([[Russies]]:Валерий Абисалович Гергиев; Russiese uitspraak: vɐˈlʲerʲɪj ɐbʲɪˈsaɫəvʲɪtɕ ˈɡʲɛrɡʲɪɪf; [[Osseties]]: Гергиты Абисалы фырт Валери, ''Gergity Abisaly Fyrt Valeri''; gebore [[2 Mei]] [[1953]]), is 'n Sowjetse en Russiese [[dirigent]] en direkteur van 'n operamaatskappy. Hy is van [[Noord-Ossetië|Ossetiese]] afkoms. Hy is die algemene direkteur en artistieke direkteur van die [[Mariinskiteater]], hoofdirigent van die [[München Filharmoniese Orkes]] en artistieke direkteur van die Wit Nagte-fees in [[Sint Petersburg]]. ==Vroeë lewe== Gergijef is in [[Moskou]] gebore as die seun van Tamara Timofejewna (Tatarkanowna) Lagkujewa en Abisal Zaoerbekowitsj Gergijef.<ref name="OMahony">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/music/1999/sep/18/classicalmusicandopera |title=Demon king of the pit |work=The Guardian |author=John O'Mahony |date=18 September 1999 |access-date=18 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200102182047/https://www.theguardian.com/music/1999/sep/18/classicalmusicandopera |archive-date=2 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy is in [[Wladikafkaz]] in [[Noord-Ossetië]] in die [[Kaukasus]] grootgemaak. Hy het sy eerste [[klavier]]lesse op sekondêre skool gehad voordat hy van 1972-'77 aan die Leningradse Konservatorium studeer het. Sy grootste leermeester was Ilja Moesin, een van die grootste "dirigentmakers" in Russiese musikale geskiedenis. Sy suster, Larissa, is 'n pianis en direkteur van die Mariinski-sangersakademie.<ref name="Independent2007-01-19">{{cite news|title=Valery Gergiev: Light the red touchpaper, stand back|url=http://enjoyment.independent.co.uk/music/features/article2163454.ece|publisher=[[The Independent]]|first=Jessica|last=Duchen|date=19 January 2007|location=London, UK|archive-url=https://web.archive.org/web/20070123130531/http://enjoyment.independent.co.uk/music/features/article2163454.ece|archive-date=2007-01-23}} </ref> ==Loopbaan== In 1978 het Gergijef assistentdirigent by die Kirof-opera, nou die Mariinski-opera, onder Joeri Temirkanof geword, waar hy sy buiging gemaak het as dirigent met [[Sergei Prokofiëf]] se opera ''Oorlog en Vrede''. Hy was hoofdirigent van die Armeense Filharmoniese Orkes vanaf 1981 tot 1985 - die jaar het sy sy buiging tydens die Lichfield-fees gemaak in die [[Verenigde Koninkryk]] saam met die pianis Ewgeni Kissin en die violiste Maksim Wengerof en Wadim Repin. [[File:Gergiev klarafestival Brussels 2007.jpg|200px|thumb|left|Gergijef in [[Brussels]] in 2007]] In 1991 het Gergijef vir die eerste keer 'n Wes-Europese geselskap gedirigeer by die Staatsopera van Beiere in 'n opvoering van [[Modest Moessorgski]] se opera [[Boris Godoenof]] in [[München]]. In dieselfde jaar het hy sy Amerikaanse buiging gemaak met die opvoering van ''Oorlog en Vrede'' saam met die San Francisco-opera. Sedertdien het hy regoor die wêreld beide repertoire uit [[opera]] en orkeswerke gedirigeer. Hy neem ook deel aan verskeie musiekfeeste, insluitend die Wit Nagte in Sint Petersburg. Hy het in 1998 hoofdirigent en artistieke direkteur van die Mariinski geword, en in 1996 die oorhoofse direkteur van die geselskap toe hy aangestel is deur die Russiese regering. Bykomend tot sy werk by die Mariinski, het Gergijef geldinsameling aangepak vir projekte soos die onlangs geboude 1100-stoel Mariinski-saal, en hy het ten doel om die Mariinskiteater in geheel teen 2010 op te knap en te restoureer.<ref name="Telegraph-2007-01-18">{{cite news |title = A Russian energy import |url = https://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2007/01/18/bmvalery118.xml |first = Geoffrey |last = Norris |publisher = [[The Daily Telegraph|Telegraph]] |date = 18 January 2007 |location = London, UK |archive-url = https://web.archive.org/web/20070823035012/http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2007%2F01%2F18%2Fbmvalery118.xml |archive-date = 23 August 2007 |df = dmy-all }} </ref> Van 1995 tot 2008 was Gergijef hoofdirigent van die [[Rotterdam Filharmoniese Orkes]]. In 1997 het hy die prinsipiële gasdirigent geword van die Metropolitan Opera in [[New York Stad]]. Sy kontrak daar het geduur tot die 2007-2008-seisoen, en sy buigingswerk het 'n nuwe weergawe van Moessorgski se opera ''Boris Godoenof'', ingesluit, wat hersien en georkestreer is deur Igor Buketoff op 'n wyse wat getrou is aan Moessorgski se bedoelings (anders as Rimski-Korsakof se hersiene weergawe wat meestal gebruik is tot die 1960's of 1970's). In 2002 is hy ingesluit in een toneel in die rolprent ''[[Russian Ark]]'', waarvan Alexander Sokurov die regisseur was en wat in die [[Hermitage]] in Sint Petersburg verfilm is.<ref>Verw. word benodig|date=October 2017</ref> In 2003 was hy die inisieerder en dirigent by die Mariinskiteater vir die eerste volledige siklus van [[Richard Wagner]] se ''Die Ring van die Nebelunge'', wat vir die eerste keer in oor die 90 jaar in Rusland opgvoer is. Die produksie se ontwerp en konsep reflekteer baie aspekte van [[Osseties]]e kultuur. Gergijef het hierdie produksie in 2006 in [[Cardiff]] gedirigeer by die Walliese Millenniumsentrum, in Costa Mesa, Kalifornië in Oktober 2006 in die Orange County-sentrum vir Uitvoerende Kunste, en in Julie 2007 in die Lincolnsentrum, New York, tot groot applous en lof en uitverkoopte sitplekke. In 1988 was Gergijef vir die eerste keer gasdirigent van die [[Londen Simfonieorkes]]. Tydens die volgende verskyning saam met die LSO in 2004 het hy die sewe simfonieë van Prokofiëf gedirigeer.<ref>{{cite news|url=http://arts.guardian.co.uk/reviews/story/0,,1213072,00.html|title=LSO/Gergiev|publisher=The Guardian|author=[[Tom Service]]|date=10 May 2004|accessdate=18 April 2007|location=London, UK}}</ref> Dit het gelei tot sy aanstelling in 2005 as dié geselskap se vyftiende hoofdirigent. Hy het sir [[Colin Davis]] op 1 Januarie 2007 as hoofdirigent opgevolg.<ref name="Times-2012-02-22">{{cite news | title=Lightning conductor | url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/article525723.ece | first=Richard | last=Morrison | author-link=Richard Morrison (music critic) | publisher=[[The Times]] | location=London, UK | date=24 May 2005 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110517032322/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/article525723.ece | archive-date=2011-05-17 |url-status=dead }} </ref> Gergijef se aanvanklike kontrak met die LSO was vir drie jaar.<ref>{{cite news |url=http://arts.guardian.co.uk/news/story/0,,1753870,00.html |title=Russian maestro reveals his plans for the LSO |publisher=The Guardian |author=Charlotte Higgins |date=14 April 2006 |access-date=18 April 2007 |location=London, UK |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20061217031455/http://arts.guardian.co.uk/news/story/0,,1753870,00.html |archive-date=17 Desember 2006 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sy eerste amptelike konsert as hoofdirigent van die LSO was op 23 Januarie 2007; dit is oorspronklik vir 13 Januarie geskeduleer, maar is uitgestel weens Gergijef se ongesteldheid. <ref>{{cite news |url=http://music.guardian.co.uk/classical/reviews/story/0,,1991168,00.html |title=Gubaidulina |publisher=The Guardian |author=Tim Ashley |date=16 Januarie 2007 |access-date=18 April 2007 |location=London, UK |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080705143839/http://music.guardian.co.uk/classical/reviews/story/0,,1991168,00.html |archive-date=5 Julie 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Junie 2011 het Gergijef by die Internasionale Tsjaikofski-kompetisie aangesluit en hervormings aan die organisasie bekendgestel,<ref>{{cite news |author=Tom Service |title=Everything to play for at the Tchaikovsky competition |url=https://www.theguardian.com/music/2011/sep/20/tchaikovsky-competition-moscow-gergiev |work=The Guardian |date=20 September 2011 |access-date=14 Maart 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421234527/https://www.theguardian.com/music/2011/sep/20/tchaikovsky-competition-moscow-gergiev |archive-date=21 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> wat die vervanging van akademiese beoordelaars met noemenswaardige kunstenaars ingesluit het. Hy het ook 'n nuwe fase van deursigtigheid aan die proses bekendgestel, met die reëling dat alle opvoerings regstreeks en gratis op die internet gestroom moet word, en dat die beoordelaars hul gedagtes in die openbaar kan lug as hulle dit verkies. Gergijef is sedert 2015 hoofdirigent van die [[München Filharmoniese Orkes]].<ref>{{cite press release|url=http://www.muenchen.de/rathaus/Stadtverwaltung/Kulturreferat/Musik/Muenchner_Philharmoniker/Gergiev.html|title=Valery Gergiev Chefdirigent der Münchner Philharmoniker ab 2015|publisher=Landeshauptstadt München Kulturreferat|date=2014|accessdate=14 Maart 2015|archivedate= 2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402092409/http://www.muenchen.de/rathaus/Stadtverwaltung/Kulturreferat/Musik/Muenchner_Philharmoniker/Gergiev.html}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.mphil.de/orchester/geschichte-des-orchesters.html |title=Geschichte des Orchesters |website=Die Münchner Philharmoniker |access-date=14 Oktober 2017 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331151007/https://www.mphil.de/orchester/geschichte-des-orchesters.html |archive-date=31 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 5 Mei 2016 het Gergijef by die Romeinse Teater van [[Palmyra]] deelgeneem aan die konsert Praying for Palmyra – Music revives ancient ruins. Dit is gewy aan die slagoffers wat gesterf het tydens die bevryding van Palmyra van [[Isis]] en het die haglike toestand van die antieke stad benadruk.<ref>[https://www.rt.com/news/341983-russia-gergiev-orchestra-palmyra/ Praying for Palmyra: Russian maestro leads orchestra in ruins of ancient city], rt.com; accessed 14 Oktober 2017.</ref> [[File:Valery Gergiev in Tskhinval 21 August 2008.jpg|thumb|Gergijef se dodemiskonsert in [[Tskhinvali]], 21 Augustus 2008]] ==Persoonlike lewe== In 1999 het Gergijef getrou met die musikant Natalia Dzebisowa, wat meer as 'n kwarteeu sy junior is, en ook [[Osseties]] is. Hulle het drie kinders, twee seuns en 'n dogter. Van tyd tot tyd is daar berig dat Gergijef 'n vriend is van [[Wladimir Poetin]]; en daar word gesê dat hulle peetpas van mekaar se kinders is,<ref name="Scotsman-2008-08-15">{{cite news | title=Reaping the Russian whirlwind - Valery Gergiev | url=http://news.scotsman.com/edinburghinternationalfestival/Reaping-the--Russian-whirlwind.4393921.jp | first=Susan | last=Mansfield | publisher=[[The Scotsman]] | date=15 August 2008 | location=Edinburgh, UK | archive-url=https://web.archive.org/web/20110605140533/http://news.scotsman.com/edinburghinternationalfestival/Reaping-the--Russian-whirlwind.4393921.jp | archive-date=2011-06-05 |url-status=dead }} </ref> maar in 'n brief aan ''[[The Daily Telegraph]]'' het Gergijef die idee verwerp.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/comment/letters/3561781/Letters-to-The-Telegraph.html |author=Valery Gergiev |title=Letters to the Telegraph |date=August 2008 |access-date=15 Desember 2008 |location=London, UK |work=The Daily Telegraph |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015044038/http://www.telegraph.co.uk/comment/letters/3561781/Letters-to-The-Telegraph.html |archive-date=15 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die dirigent het ook 'n dogter genaamd Natasja uit 'n vroeëre verhouding met die taalonderwyser Lena Ostowitsj.<ref name="OMahony" /> ==Opnames== Gergijef fokus deurgaans op die opneem van die werke van Russiese komponiste, beide opera en simfonies, insluitende die werke van [[Mikhail Glinka]], [[Pjotr Tsjaikofski]], [[Alexander Borodin]], [[Nikolai Rimski-Korsakof]], [[Sergei Prokofiëf]], [[Dmitri Sjostakowitsj]], [[Igor Strawinski]] en Rodion Shchedrin. Die meeste van sy opnames, onder die Philips-[[plaatetiket]], is gemaak saam met die [[Kirof|Kirof-orkes]], maar hy het ook opnames gemaak saam met die [[Weense Filharmoniese Orkes|Weense Filharmonies Orkes]]. 'n Onlangse onderneming, die volledige Prokofiëf-simfonieë, is saam met die [[Londen Simfonieorkes]] gemaak.<ref>{{cite news |url=http://arts.guardian.co.uk/critic/review/0,,1803667,00.html |title=Prokofiev: Symphonies 1–7, LSO/Gergiev |publisher=The Guardian |author=Andrew Clements |date=23 Junie 2006 |access-date=18 April 2007 |location=London, UK |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080401083321/http://arts.guardian.co.uk/critic/review/0,,1803667,00.html |archive-date= 1 April 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Gergijef het die volledige simfonieë van [[Gustav Mahler]] saam met die Londense Simfonieorkes opgeneem, almal tydens lewendige sessies, en uitgereik op die etiket ''London Symphony Orchestra Live''. Dit is op digitale media beskikbaar gestel. In 2009 het Gergijef en die Mariinskiteater 'n '' Mariinski Live''-plaatetiket begin (versprei deur die ''London Symphony Orchestra Live''-etiket), met die eerste twee opnames wat musiek bevat deur [[Dmitri Sjostakowitsj]]. Gergijef se opnames van Prokofiëf se [[Romeo en Juliet]] saam met die Londen Simfonieorkes op ''LSO live'' in 2010 is gekies as die wenner van die orkestrale kategorie en die Plaat van die Jaar vir die 2011 BBC-musiektydskriftoekennings.<ref name="BBC-Awards2011">{{cite web | title=BBC Music Magazine Awards - The Results | url=http://www.classical-music.com/awards2011 | publisher=[[BBC Music Magazine]] | date=12 April 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110726054937/http://www.classical-music.com/awards2011 | archive-date=2011-07-26 |url-status=dead }} </ref> ===Platelys=== ====Ballette==== {| class="sortable wikitable" style="font-size: smaller; text-align: center; width: 100%;" !Plaat-naam !Orkes ![[Plaatetiket]] !Plate !Jaar van Vrystelling |- !PROKOFIEV: ''[[Romeo and Juliet (Prokofiev)|Romeo and Juliet]]'' (complete ballet) |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |2 |1991 |- !PROKOFIEV: ''[[Romeo and Juliet (Prokofiev)|Romeo and Juliet]]'' (complete ballet) |[[London Symphony Orchestra|LSO]] |LSO Live |2 |2010 |- !RAVEL: ''[[Daphnis et Chloé]]'' (complete ballet) (with ''[[Pavane pour une infante défunte]]'' and ''[[Boléro]]'') |[[London Symphony Orchestra|LSO]] |LSO Live |1 |2010 |- !STRAVINSKY: ''[[The Firebird|The Firebird (L'Oiseau de feu)]]'' (Complete ballet) |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |1 |1998 |- !STRAVINSKY: ''[[The Rite of Spring|The Rite of Spring (Le sacre du printemps)]]'' (with Scriabin's ''[[The Poem of Ecstasy]]'') |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |1 |2001 |- !TCHAIKOVSKY: ''[[The Sleeping Beauty (ballet)|The Sleeping Beauty]]'' (complete ballet) |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |3 |1993 |- !TCHAIKOVSKY: ''[[The Nutcracker]]'' (complete ballet) |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |1 |1998 |- !TCHAIKOVSKY: ''[[Swan Lake]]'' (complete ballet) (Highlights available separately) |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |Decca |2 |2007 |} ==== Operas ==== {| class="sortable wikitable" style="font-size: smaller; text-align: center; width: 100%;" !Plaat-naam !Orkes ![[Plaatetiket]] !Plate !Jaar van Vrystelling |- !BARTÓK: ''[[Bluebeard's Castle]]'' |[[London Symphony Orchestra|LSO]] |LSO Live |1 |2009 |- !BORODIN: ''[[Prince Igor]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |3 |1995 |- !DONIZETTI: ''[[Lucia di Lammermoor]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |Mariinsky Live |2 |2011 |- !GLINKA: ''[[Ruslan and Lyudmila (opera)|Ruslan and Ludmila]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |3 |1997 |- !MUSSORGSKY: ''[[Boris Godunov (opera)|Boris Godunov]]'' (1869 & 1872 version) |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |5 |1999 |- !MUSSORGSKY: ''[[Khovanshchina]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |3 |1992 |- !PROKOFIEV: ''[[The Love for Three Oranges]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |2 |2001 |- !PROKOFIEV: ''[[Semyon Kotko]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |2 |2000 |- !PROKOFIEV: ''[[The Gambler (Prokofiev)|The Gambler]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |2 |1999 |- !PROKOFIEV: ''[[The Fiery Angel (opera)|The Fiery Angel]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |2 |1995 |- !PROKOFIEV: ''[[War and Peace (Prokofiev)|War and Peace]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |3 |1993 |- !PROKOFIEV: ''[[Betrothal in a Monastery]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |3 |1998 |- !RIMSKY-KORSAKOV: ''[[Sadko (opera)|Sadko]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |3 |1994 |- !RIMSKY-KORSAKOV: ''[[The Maid of Pskov]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |2 |1997 |- !RIMSKY-KORSAKOV: ''[[The Legend of the Invisible City of Kitezh]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |3 |1999 |- !RIMSKY-KORSAKOV: ''[[Kashchey the Immortal]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |1 |1999 |- !RIMSKY-KORSAKOV: ''[[The Tsar's Bride (opera)|The Tsar's Bride]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |2 |1999 |- !SHOSTAKOVICH: [[The Nose (opera)|The Nose]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |Mariinsky Live |2 |2009 |- !STRAVINSKY: ''[[Oedipus rex (opera)|Oedipus rex]]'' (Comes with Ballet ''[[Les noces]]'') |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |Mariinsky Live |1 |2010 |- !TCHAIKOVSKY: ''[[The Queen of Spades (opera)|Pique Dame]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |3 |1993 |- !TCHAIKOVSKY: ''[[Mazeppa (opera)|Mazeppa]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |3 |1998 |- !TCHAIKOVSKY: ''[[Iolanta]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |2 |1998 |- !VERDI: ''[[La Forza del Destino]]'' (1862 original version) |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |3 |1997 |- !WAGNER: ''[[Parsifal]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |Mariinsky Live |4 |2010 |} ====Orkestrale werke==== {| class="sortable wikitable" style="font-size: smaller; text-align: center; width: 100%;" !Plaat-naam !Orkes ![[Plaatetiket]] !Plate !Jaar van vrystelling |- !BERLIOZ: ''[[Symphonie Fantastique]]'', ''[[Prix de Rome Cantatas (Berlioz)|La Mort de Cléopâtre]]'' (Soprano: [[Olga Borodina]]) |[[Vienna Philharmonic|VPO]] |Philips |1 |2003 |- !BORODIN: Symphonies No. 1 & [[Symphony No. 2 (Borodin)|2]] |[[Rotterdam Philharmonic Orchestra|RPhO]] |Polygram |1 |1991 |- !DEBUSSY: [[Prélude à l'après-midi d'un faune]], [[La mer (Debussy)|La Mer]], Jeux |[[London Symphony Orchestra|LSO]] |LSO Live |1 |2011 |- !MAHLER: [[Symphony No. 1 (Mahler)|Symphony No. 1]] |[[London Symphony Orchestra|LSO]] |LSO Live |1 |2008 |- !MAHLER: [[Symphony No. 2 (Mahler)|Symphony Nos. 2]] & [[Symphony No. 10 (Mahler)|10]] (Adagio) |[[London Symphony Orchestra|LSO]] |LSO Live |2 |2009 |- !MAHLER:[[Symphony No. 3 (Mahler)|Symphony No. 3]] |[[London Symphony Orchestra|LSO]] |LSO Live |2 |2008 |- !MAHLER: [[Symphony No. 4 (Mahler)|Symphony No. 4]] |[[London Symphony Orchestra|LSO]] |LSO Live |1 |2010 |- !MAHLER: [[Symphony No. 5 (Mahler)|Symphony No. 5]] |[[London Symphony Orchestra|LSO]] |LSO Live |1 |2011 |- !MAHLER: [[Symphony No. 6 (Mahler)|Symphony No. 6]] |[[London Symphony Orchestra|LSO]] |LSO Live |1 |2008 |- !MAHLER: [[Symphony No. 7 (Mahler)|Symphony No. 7]] |[[London Symphony Orchestra|LSO]] |LSO Live |1 |2008 |- !MAHLER: [[Symphony No. 8 (Mahler)|Symphony No. 8]] |[[London Symphony Orchestra|LSO]] |LSO Live |1 |2009 |- !MAHLER: [[Symphony No. 9 (Mahler)|Symphony No. 9]] |[[London Symphony Orchestra|LSO]] |LSO Live |1 |2011 |- !MUSSORGSKY: ''[[Pictures at an Exhibition]]'' |[[Vienna Philharmonic|VPO]] |Philips |1 |2002 |- !PROKOFIEV: ''[[Scythian Suite (Prokofiev)|Scythian Suite]]'', ''[[Alexander Nevsky (Prokofiev)|Alexander Nevsky]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |1 |2003 |- !PROKOFIEV: Completes Symphonies (No. 1–7) (No. 4: 1930 + 1947 Versions) |[[London Symphony Orchestra|LSO]] |Philips |4 |2006 |- !RACHMANINOV: [[Symphony No. 2 (Rachmaninoff)|Symphony No. 2]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |1 |1994 |- !RACHMANINOV: Symphony No. 2 |[[London Symphony Orchestra|LSO]] |LSO Live |1 |2010 |- !RIMSKY-KORSAKOV: ''[[Scheherazade (Rimsky-Korsakov)|Scheherazade]]'', BORODIN: ''[[In the Steppes of Central Asia]]'', BALAKIREV: ''[[Islamey: an Oriental Fantasy|Islamey]]'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |1 |2001 |- !SHOSTAKOVICH: The War Symphonies (No. 4–9) Each one available separately |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |5 |2005 |- !SHOSTAKOVICH: [[Symphony No. 1 (Shostakovich)|Symphonies No. 1]] & [[Symphony No. 15 (Shostakovich)|15]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |Mariinsky Live |1 |2009 |- !SHOSTAKOVICH: [[Symphony No. 2 (Shostakovich)|Symphonies No. 2]] & [[Symphony No. 11 (Shostakovich)|11]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |Mariinsky Live |1 |2010 |- !SHOSTAKOVICH: [[Symphony No. 3 (Shostakovich)|Symphonies No. 3]] & [[Symphony No. 10 (Shostakovich)|10]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |Mariinsky Live |1 |2011 |- !SHOSTAKOVICH: [[Symphony No. 4 (Shostakovich)|Symphonies No. 4]], [[Symphony No. 5 (Shostakovich)|5]] & [[Symphony No. 6 (Shostakovich)|6]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |Mariinsky Live |2 |2014 |- !SHOSTAKOVICH: [[Symphony No. 7 (Shostakovich)|Symphony No. 7 "Leningrad"]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |Mariinsky Live |1 |2012 |- !SHOSTAKOVICH: [[Symphony No. 8 (Shostakovich)|Symphony No. 8]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |Mariinsky Live |1 |2013 |- !STRAVINSKY: ''The Firebird'' – SCRIABIN: ''Prometheus'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |1 |1998 |- !STRAVINSKY: ''The Rite of Spring'' – SCRIABIN: ''The Poem of Ecstasy'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |1 |2001 |- !TCHAIKOVSKY: [[Symphony No. 4 (Tchaikovsky)|Symphonies No. 4]], [[Symphony No. 5 (Tchaikovsky)|5]], [[Symphony No. 6 (Tchaikovsky)|6]]Each one available separately |[[Vienna Philharmonic|VPO]] |Philips |3 |2005 |- !TCHAIKOVSKY: Symphony No. 5 |[[Vienna Philharmonic|VPO]] |Philips |1 |1999 |- !TCHAIKOVSKY: Symphony No. 6, ''Francesca da Rimini'', ''Romeo and Juliet'' |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |1 |2000 |- !TCHAIKOVSKY: [[1812 Overture|''1812'' Overture]] and others |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |1 |1994 |- !TCHAIKOVSKY: ''1812'' Overture, ''Moscow'' Cantata, ''Marche Slave'', Coronation March, Danish Overture |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |Mariinsky Live |1 |2009 |} ====Orkestrale werke met soliste==== {| class="sortable wikitable" style="font-size: smaller; text-align: center; width: 100%;" !PLAAT-NAAM !SOLIS !ORKES ![[Plaatetiket]] !PLATE !JAAR VAN VRYSTELLING |- !BRAHMS & KORNGOLD: Violin Concertos |[[Nikolaj Znaider]] |[[Vienna Philharmonic|VPO]] |RCA Red Seal |1 |2009 |- !Lang Lang: Liszt, My Piano Hero (LISZT: [[Piano Concerto No. 1 (Liszt)|Piano Concerto No. 1]]) |[[Lang Lang]] |[[Vienna Philharmonic|VPO]] |Sony |1 |2011 |- !PROKOFIEV: Complete Piano Concertos (No. 1–5) |[[Alexander Toradze]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |2 |1998 |- !RACHMANINOV: [[Piano Concerto No. 2 (Rachmaninoff)|Piano Concerto No.2]], [[Rhapsody on a Theme of Paganini]] |[[Lang Lang]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |DG |1 |2003 |- !RACHMANINOV: [[Piano Concerto No. 3 (Rachmaninoff)|Piano Concerto No.3]], Rhapsody on a Theme of Paganini |[[Denis Matsuev]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |Mariinsky Live |1 |2010 |- !TCHAIKOVSKY & MIASKOVSKY: Violin Concertos |[[Vadim Repin]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |Philips |1 |2003 |- !TCHAIKOVSKY: Variation on a Rococo Theme, PROKOFIEV: [[Sinfonia Concertante]] |[[Gautier Capuçon]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |Virgin |1 |2010 |} ==== Vokale Werke==== {| class="sortable wikitable" style="font-size: smaller; text-align: center; width: 100%;" !ALBUM !SOLIS !ORKES ![[Plaatetiket]] !PLATE !JAAR VAN VRYSTELLING |- !Tchaikovsky & Verdi Arias |[[Dmitri Hvorostovsky]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |1 |1990 |- !Tchaikovsky & Verdi Arias |[[Galina Gorchakova]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |1 |1996 |- !Homage: The Age Of The Diva |[[Renée Fleming]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |Decca |1 |2007 |- !Russian Album |[[Anna Netrebko]] |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Mariinsky]] |DG |1 |2006 |- !PROKOFIEV: ''Ivan The Terrible'' Cantata | |[[Rotterdam Philharmonic Orchestra|RPhO]] |Philips |1 |1998 |- !VERDI: Requiem | |[[Mariinsky Theatre Orchestra|Kirov]] |Philips |2 |2001 |} === Videos === ==== DVD ==== * ''Valery Gergiev in Rehearsal and Performance'' * ''60 Minutes: The Wild Man of Music'', 2004. * ''Valery Gergiev Conducts the Vienna Philharmonic Orchestra in Prokofiev, Schnittke & Stravinsky'', 2003. * Verdi: ''La forza del destino'', Marinsky Theatre Orchestra, 1998. * Rimsky-Korsakov: ''Sadko'', Kirov Opera, 2006. * Puccini: ''Turandot'', Vienna Philharmonic, 2006. * Prokofiev: ''Betrothal in a Monastery'', Kirov Opera, 2005. * ''Shostakovich against Stalin'', 2005. * "''All the Russias – a musical journey''": a five-part documentary through the tradition and heritage of Russian music. * ''"Gergiev Conducts Brahms: Ein Deutsches Requiem"'' Kringelborn, Kwiecien, Swedish Radio Choir, Rotterdam Philharmonic, 2008 * Tschaikovsky: Eugene Onegin; Dmitri Hvorostovsky, Renee Fleming, Ramon Vargas, Metropolitan Opera, 2007 ==== VHS ==== * Mussorgsky: ''Boris Godunov'', Kirov Opera, 1993. * Tchaikovsky: ''Pique Dame'', Kirov Opera, 1994. * Tchaikovsky: ''Pique Dame'', Acts 1 and 2, Kirov Opera, 1992. * Mussorgsky: ''Kovanshchina'', Kirov Orchestra, 1994. * Prokofiev: ''Fiery Angel'', Polygram Video, 1996. == Eerbewys en toekennings== ;Russies * Orde van Verdienstelikheid vir die Vaderland; ** 3rde-klas (24 April 2003) – vir besondere bydrae tot musiekkultuur ** 4de-klas (2 Mei 2008) – vir besondere bydrae tot die ontwikkeling van plaaslike- en wêreldwye musiek en teater, baie jare van kreatiewe aktiwiteit * Orde van Vriendskap (12 April 2000) – vir dienste aan die staat, en baie jare van vrugtevolle werk in die velde van kultuur en kuns, 'n groot bydrae tot die versterking van vriendskap en samewerking tussen nasies * [[Medalje "Ter herdenking van die 300ste Herdenking van Sint Petersburg" (2003) * Dankbaarheid van die President van die Russiese Federasie (15 Januarie 2009) – vir die konsert gegee deur die Mariinski Teater onder die Valery Gergiev ter ondersteuning van slagoffers gedurende die Georgiese-Ossetiaanse konflik conflict * Medalje "Vir Dapper Arbeid"]] (Tatarstan) – vir vrugtevolle samewerking met die Republiek van Tatarstan, 'n aktiewe deel in nasionale projekte in die velde van kultuur, besondere bydrae tot die ontwikkeling van plaaslike en wêreldmusiek * Held van Arbeid van die Russiese Federasie – vir besondere dienste aan die Staat en sy mense. Die nuwe eerbewyse was geskep op 29 Maart 2013, en eerste toegeken op 1 Mei 2013.<ref name="Sputnik-2013-05-01">{{cite web | title=Putin Hands Out First Soviet-Style Awards | url=https://sputniknews.com/russia/20130501180938173-Putin-Hands-Out-First-Soviet-Style-Awards/ | work=sputniknews.com | publisher=[[Sputnik (news agency)|Sputnik (RIA Novosti)]] | date=1 May 2013 | access-date=16 Junie 2019 | archive-date= 7 Mei 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190507204613/https://sputniknews.com/russia/20130501180938173-Putin-Hands-Out-First-Soviet-Style-Awards/ | url-status=dead }}</ref><ref name="Mariinsky-2013-05-01">{{cite web | title=Valery Gergiev receives the title of Hero of Labour | url=https://www.mariinsky.ru/en/news1/news2/01_230may | work=mariinsky.ru | publisher=[[Mariinsky Theatre]] | date=1 May 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131228221614/https://www.mariinsky.ru/en/news1/news2/01_230may | archive-date=2013-12-28 |url-status=dead }} </ref> ;Buitelandse toekennings * Orde van Sint Mashtots ([[Armenië]], 2000) * Groot Offisier van die Orde van Verdienstelikheid van die Italiaanse Republiek (2001) * Orde "Danaker" (2001, [[Kirgistan]]) * Medalje "Dank" (Kirgistan, 1998) * Ridder van die Orde van die Nederlandse Leeu (2005) * Orde van Prins Yaroslav die Wyse, 5de-klas (Oekraïne, 10 Mei 2006) – 'n aansienlike persoonlike bydrae tot die ontwikkeling van kulturele bande tussen Oekraïne en Rusland, hoë professionalisme en vrugtevolle kreatiewe aktiwiteit * Offisier se Kruis van die Orde van Verdienstelikheid van die Federale Republiek van Duitsland (2001) * Kommandeur van die Orde van die Leeu van [[Finland]] (2006) * Offisier van die [[Erelegioen]] (Nasionale Orde van die Erelegioen of ''Ordre national de la Légion d’honneur'') (Frankryk, 2007) * Orde van Kuns en Lettere (Frankryk) * Orde van die Opkomende Son met Goue Strale en Lint (Japan, 2006) * Orde "Uatsamonga" ([[Suid-Ossetië]], 29 Januarie 2009) – vir moed en groot patriotisme, onskatbare en waardevolle bystand en ondersteuning aan die mense van Suid-Ossetië gedurende die Georgiese konflik in Augustus 2008. * Geëerde Werker van [[Kasakstan]] (2011) * Silwer-medalje in [[Valencia, Spanje|Valencia]], Spanje (2006) * Medalje Pro Mikkeli (Mikkeli, [[Finland]], 2005) * Medalje Johan van Oldenbarnevelt (2008, [[Rotterdam]], [[Nederland]]) * Goue Medalje vir Verdienstelikheid aan Kultuur (Gloria Artis) ([[Pole]], 2011) ;Godsdienstige toekennings * Orde van die Heilige Prins Daniël van Moskou, 3rde-klas (Russies Ortodokse Kerk, 2003) * Orde van Sint Wladimir (Oekraïens Ortodokse Kerk, 2001) * Medalje van Sint Sergius van Radonezh, 1ste-klas (Russies Ortodokse Kerk, 2010). ;Gemeenskapstoekennings * Goue Gedenkmedalje "olyftak met Diamante" (die Russies-Armeense (Slawiese) Staatsuniversiteit) ;Titels * Die Mense se Kunstenaar van Rusland (20 Junie 1996) – vir groot prestasies in kuns * Die Mense se Kunstenaar van die Oekraïne (2004) * Die Mense se Kunstenaar van [[Noord-Ossetië]] – Alania * Honorêre burger van Sint Petersburg (2007), Vladikavkaz (2003), [[Lyon]] en [[Toulouse]] * "Dirigent van die Jaar" (1994) toegeken deur 'n jurie van die internasionale organisasie ''"International Classical Music Awards"'' * UNESCO Kunstenaar vir Vrede (2003) * Honorêre Doktor van die Sint Petersburg Staatsuniversiteit * Honorêre Professor van die Moskou Staatsuniversiteit (2001) ;Toekennings * Staatsprys van die Russiese Federasie in die veld van kuns en literatuur in 1993 (7 Desember 1993) en 1998. (4 Junie 1999) * Prys toegeken deur die President van die Russiese Federasie in die veld van literatuur en kuns in 2001. (30 Januarie 2002) * Wenner van die land se teatrale prys "Goue Masker (Russiese prys)" (vyf kere van 1996 tot 2000) * Wenner van die Teater-prys van Sint Petersburg "Goue soffit" (vier kere; 1997, 1998, 2000 en 2003) * Russiese opera-prys «Casta diva» vir die beste uitvoering – "Parsifal" (1998) * Wenner van die Tsarskoye Selo Kuns-prys (1999) * [[Sjostakowitsj]]-prys (Yuri Bashmet Stigting, 1997) * Koninklike Sweedse Akademie van Musiek, Polêre Musiek-prys (2005) * Herbert von Karajan-pryswenner (Baden-Baden, 2006) * Laureate van die Stigting van Amerikaans-Russiese Kulturele Samewerking (2006) * Polêre Musiek-prys (saam met [[Led Zeppelin]]) (2006) * DaCapo KlassiK-prys - Dirigent van die Jaar (2014) ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== {{commons category|Valery Gergiev}} * {{official website|http://www.valery-gergiev.ru/en/}} * [http://www.mariinsky.today Valery Gergiev Performance Schedule] * {{Allmusic|class=artist|id=q25589|label=Valery Gergiev}} * Rotterdam Philharmonic Gergiev Festival [http://www.gergievfestival.nl] * [http://www.bruceduffie.com/gergiev.html Interview with Valery Gergiev], 16 Oktober 1992 * [http://www.cosmopolis.ch/english/cosmo11/gergiev.htm Biography of and CDs by Valery Gergiev by cosmopolis.ch] {{s-start}} {{s-culture}} {{succession box | title=Hoofdirigent, Armeense Filharmoniese Orkes | before=David Khanjian | years=1981–1985 | after=Rafael Mangassarian}} {{succession box | title=Hoofdirigent en musiekdirekteur, Kirov Opera | before=Yuri Temirkanov | years=1988–present | after=sittende dirigent}} {{succession box | title=[[Rotterdam Filharmoniese Orkes|Hoofdirigent, Rotterdam Filharmoniese Orkes]] | before=Jeffrey Tate | years=1995–2008 | after=Yannick Nézet-Séguin}} {{s-end}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Gergiev, Valery}} [[Kategorie:Russiese musici]] [[Kategorie:Russiese dirigente]] [[Kategorie:Geboortes in 1953]] [[Kategorie:Lewende mense]] 735pyixlb1llgdrv3z765zftjbvx4q8 0 267618 2913207 2836834 2026-06-23T06:13:34Z Jcb 223 2913207 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |naam = Willem Mengelberg |beeld = WillemMengelberg1905.jpg |geboortenaam = {{nowrap|Joseph Willem Mengelberg}} |geboortedatum = 28 Maart 1871 |geboorteplek =[[Utrecht (stad)|Utrecht]], Nederland |sterfdatum = {{SDEO|1951|3|21|1871|3|28}} |sterftplek =[[Sent|Zuort, Sent]], Switserland |beroep = Dirigent |aktiewe jare = 1891–1945 }} '''Joseph Willem Mengelberg''' (28 Maart [[1871]] – 21 Maart [[1951]]) was 'n [[Nederlandse]] dirigent wat bekend was om sy uitvoerings van [[Gustav Mahler|Mahler]] en [[Richard Strauss|Strauss]] met die [[Koninklike Concertgebouw Simfonieorkes]]. == Biografie == Mengelberg was die vierde van vyftien kinders van Duits-gebore ouers in [[Utrecht (stad)|Utrecht]], Nederland. Sy vader was die bekende Nederlands-Duitse beeldhouer Friedrich Wilhelm Mengelberg. Na studies in Utrecht met die komponis en dirigent Richard Hol, die komponis Anton Averkamp (1861–1934) en die violis Henri Wilhelm Petri (1856–1914), het hy voortgegaan om [[klavier]] en komposisie te studeer by die [[Cologne]]-konservatoria (nou die Hochschule für Musik Köln) waar sy hoof-onderwysers Franz Wüllner, Isidor Seiss en Adolf Jensen was. In 1891, toe hy twintig jaar oud was, was hy as Algemene Musikale Direkteur van die stad van [[Luzern]], [[Switserland]] gekies<ref>{{cite journal|last=Kalisch|first=Alfred|authorlink=|date=1 July 1912|title=Willem Mengelberg|journal=The Musical Times|volume= 53|issue= 833|pages=433–435|id=|doi=10.2307/906886|publisher=The Musical Times, Vol. 53, No. 833|jstor=906886|url=https://zenodo.org/record/1449988}}</ref> waar hy 'n orkes en 'n koor gedirigeer het sowel as 'n musiekskool waar hy klavierlesse gegee het en voortgegaan het met komposisie. Vier jaar later, in 1895, op 24 jaar, is Mengelberg as hoofdirigent van die Koninklike Concertgebouw Simfonieorkes aangestel, welke pos hy tot 1945 sou hou. Mengelberg sou in die posisie die eerste uitvoerings van 'n aantal meesterstukke gee. [[Richard Strauss]] het bv. in 1898 sy toongedig ''Ein Heldenleben'' aan Mengelberg en die Concertgebouw Orkes gewy, en joernaliste vertel dat hy "ten einde laaste 'n orkes gevind het wat daartoe in staat was om alle passasies te speel sodat hy nie langer in die verleentheid gestel is wanneer hy ingewikkelde stukke geskryf het nie." Van Mengelberg se ander noemenswaardige eerste uitvoerings was diè op 29 Maart 1939 toe hy die premiere van die Vioolconcerto no. 2 deur [[Béla Bartók]] met die violis Zoltán Székely gedirigeer het, en op 23 November 1939 toe hy die eerste uitvoering van die ''Peacock Variasies'' van Zoltán Kodály gegee het. Mengelberg het naamlik ook die ''Mahler-tradisie'' van die Concertgebouw van stapel gestuur. Hy het [[Gustav Mahler]] in 1902 ontmoet en met hom bevriend geraak en uitgenooi om sy Derde Simfonie in 1903 in Amsterdam te dirigeer. Op 23 Oktober 1904 het Mahler die orkes twee keer by dieselfde geleentheid gelei in sy Vierde Simfonie met geen ander werk op die program nie. Mahler het aan sy vrou Alma Mahler geskryf dat hierdie idee (waarskynlik Mengelberg se idee) 'n "geniale stap." was. Mahler het Nederland op gereelde grondslag besoek ten einde sy werk aan Nederlandse gehore bekend te stel, insluitende ook sy Eerste, Vyfde, en Sewende Simfonieë, sowel as Das Klagende Lied en Kindertotenlieder. Mahler het sommige van sy simfonieë gewysig terwyl hy dit repeteer het saam met die Concertgebouw Orkes, ten einde hulle beter te laat klink vir die akoestiek van die Concertgebouw. Dit is miskien een rede waarom die konsertsaal en die orkes beroemd is om hul Mahler tradisie. In 1920 het Mengelberg 'n Mahler-fees gestig waarin die komponis se volledige musiek uitgevoer was in nege konserte.<ref>{{cite encyclopedia | last= Crichton | first=Ronald | title= Willem Mengelberg | work=New Grove Dictionary of Music and Musicians | year= 1980}}</ref> Mengelberg het ook in 1899 die jaarlikse Concertgebouw tradisie van die opvoer van die Sint Mattheus-passie van [[Johann Sebastian Bach]] op [[Palmsondag]] begin. 'n Punt van kritiek betreffende Mengelberg se invloed oor die Nederlandse musikale lewe, wat die beste deur die komponis Willem Pijper uitgedruk was, was dat Mengelberg nou nie juis 'n voorstander van Nederlandse komponiste gedurende sy Concertgebouw tyd was nie, veral na 1920.<ref>{{cite journal|last=Hoogerwerf|first=Frank W.|date=July 1976|title=Willem Pijper as Dutch Nationalist|journal=The Musical Quarterly|volume= 62|issue= 3|pages=358–373|url=|accessdate=|doi=10.1093/mq/LXII.3.358}}</ref> Mengelberg was van 1922 tot 1928 musikale direkteur van die New York Filharmoniese Orkes. Van die begin van Januarie 1926 af het hy die podium met [[Arturo Toscanini]] gedeel; Toscanini se biograaf Harvey Sachs het gedokumenteer dat Mengelberg en Toscanini verskille gehad het oor interpretasies van musiek en self repetisie tegnieke, welke verdeeldheid tussen die musici veroorsaak het en uiteindelik tot gevolg gehad het dat Mengelberg die orkes verlaat het. Mengelberg het 'n reeks opnames saam met die orkes vir beide die Victor Talking Machine Company en Brunswick Records gemaak, insluitende 'n 1928 elektriese opname van Richard Strauss se ''Ein Heldenleben'' wat later her-uitgereik was op LP en CD. Een van sy eerste elektriese opnames, vir Victor, was 'n twee-plaat stel gewy aan ''A Victory Ball'' deur Ernest Schelling. Mengelberg was deur Fred Goldbeck as "die perfekte diktator/dirigent, 'n Napoleon van die orkes" beskryf;<ref>notes to WILLEM MENGELBERG Archives inédites III, TAHRA TAH 420-421</ref> Alan Sanders skryf, "sy behandeling van die orkes was outokraties. In latere jare het sy gedrag ekstreem geword, en daar is buitengewone verhale van beledigende verbale gedrag tussen hom en sy spelers tydens repetisies".<ref>Alan Sanders, "Eduard van Beinum: High Fidelity in the Concert Hall," notes to EMI 5 756941, 2003</ref> Berta Geissmar roep 'n insident van 1938 in herinnering toe Mengelberg 'n repetisie saam met die London Filharmoniese Orkes gehad het van die ''Vorspiel und Liebestod'' van Tristan en hy die orkeslede martelende lesings gegee het, so asof hulle nooit die musiek vantevore gesien het nie.<ref>Berta Geissmar (1944), ''The Baton and the Jackboot'', bl 321</ref> Die mees kontroversiële aspek van Mengelberg se biografie handel oor sy handelinge en gedrag gedurende die jare van die Nazi okkupasie van Nederland tussen 1940 en 1945. Sy biograaf Fritz Zwart skryf soos volg (vir Radio Nederland) van 'n "onderhoud wat Mengelberg gegee het aan die ''Völkische Beobachter'', die Duitse Nazi koerant...die kort en lank daarvan was dat toe hy verneem het van die Nederlandse oorgawe aan die Duitse invallers op 10 Mei 1940, hy glo 'n heildronk gegee het met 'n glas [[sjampanje]], en dat hy gepraat het van die nabye band wat tussen Nederland en Duitsland bestaan het." Zwart merk ook op dat Mengelberg reg deur die oorlog in Duitsland gedirigeer het en ook in Duits-besette lande, en gefotografeer was in die geselskap van Nazis soos [[Arthur Seyss-Inquart]].<ref name="zwart">Fritz Zwart, "Willem Mengelberg Live," notes to Q Disc box 97016</ref> [[Lêer:MengelbergSeyssInquartJager1942.jpg|duimnael|Mengelberg (links) met [[Arthur Seyss-Inquart|Reichskommissar Seyss-Inquart]] (1942)]] Verduidelikings vir hierdie toedrag van sake strek van politiese naiwiteit oor die algemeen, tot 'n algemene "blinde kol" vir kritiek oor enigiets Duits, gegewe Mengelberg se afkoms. Na die oorlog, in 1945, het die Nederlandse Ereraad vir Musiek hom lewenslank verban om in Nederland te dirigeer; in 1947 het Koningin Wilhelmina sy Goue Medalje van Eer teruggetrek.<ref name="zwart" /> Nieteenstaande die bogenoemde het hy tot 1949 voortgegaan om 'n pensioen van die orkes te trek, waarna dit deur die stadsraad van Amsterdam stopgesit is.<ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,799854,00.html |title=I Bow Humbly |work=Time |date=28 Februarie 1949 |access-date=1 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130721095043/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,799854,00.html |archive-date=21 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Mengelberg het in ballingskap teruggetrek na Zuort, Sent, Switserland, waar hy vir die res van sy lewe tot en met sy dood in 1951, slegs twee maande voor die verstryking van sy ballingskapbevel. Willem Mengelberg was die oom van die musikoloog en komponis Rudolf Mengelberg en van die dirigent, komponis en kritikus Karel Mengelberg, wat self die vader van die improviseerder-pianis en komponis Misha Mengelberg is. == Styl == Die ''New Grove Dictionary of Music and Musicians'' (1980) inskrywing op Mengelberg beskryf hom as 'n "martinet wat verslaaf was aan noukeurige en vele repetisies";<ref>[[Yehudi Menuhin]] also commented on Mengelberg's verbosity in rehearsal (Yehudi Menuhin, ''Unfinished Journey'', 1977, bl. 150)</ref> dit merk ook op dat hy nie gehuiwer het om te maak wat hy genoem het ''changements'' aan 'n komponis se partituur nie wanneer hy gevoel het dat dit klaarheid sal verskaf nie. Mengelberg se opnames met die Concertgebouw Orkes word gemerk deur die gereelde gebruik van 'n ongewoon prominente portamento, d.i. die gly van die strykinstrumentspelers se linkervingers van een noot na 'n ander. Die musiekgeleerde Robert Philip het al daarop gewys dat Mengelberg se opnames met ander orkeste nie hierdie portamento verskynsel toon nie, en dat "die ongewone benadering tot portamento...'n stilistiese eienskap was wat hy saam met die Concertgebouw oor 'n lang tydperk van repetisies ontwikkel het, en dat dit nie 'n styl was wat Mengelberg na ander orkeste oorgedra het toe hy hulle besoek het nie." <ref>{{cite book |first=Robert |last=Philip |title= Early Recordings and Musical Style: Changing Tastes in Instrumental Performance, 1900-1950 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0521235286 |year=1992 |pages=197 }}</ref> Philip merk ook op dat hierdie portamento van die strykinstrumente geverg het om uniforme vingerplasings, soos deur Mengelberg voorgeskryf is, te gebruik, en dat dit ook vir die era ongewoon was, toe baie orkestrale vingerplasings tipies "vry," was met verskillende spelers wat 'n passasies op verskillende wyses bespeel. Diè tipe portamento klink ligter as die wat ons in Mengelberg se opnames hoor, aangesien nie alle spelers hulle vingers op dieselfde note sou laat gly nie. Philip noem opnames deur die Weense Filharmoniese Orkes onder [[Bruno Walter]] as voorbeeld van die styl. Bykomend hiertoe, het Mengelberg gebruik gemaak van wisselinge van tempo wat ekstreem was, selfs tydens 'n era waarin tempo skommelinge meer algemeen was as in die moderne gebruik. Terwyl bewonderaars Mengelberg se tempo verbuigings waardeer, het teenstanders hom daarvoor gekritiseer. Die musikoloog en musiekteoretikus Walter Frisch het al geargumenteer dat "in die Brahms uitvoerings wat deur Willem Mengelberg opgeneem is, neig tempo skommelings te dikwels om die breër vorm van 'n passasie of beweging te verduister." Frisch argumenteer dat hierdie verduistering van struktuur nie resulteer a.g.v. die tempo skommelinge van twee dirigente wat hy bewonder wat ook baie tempo infleksie gebruik het nie, te wete [[Wilhelm Furtwängler]] en Hermann Abendroth. <ref>{{cite book |editor-first=Michael|editor-last=Musgrave |editor2-first=Bernard | editor2-last=Sherman | title= In search of Brahms's First Symphony: Steinbach, the Meiningen tradition, and the recordings of Hermann Abendroth in |booktitle=Performing Brahms: Early Evidence of Performance Style |publisher=Cambridge University Press |isbn=0521652731 |year=2003 |pages=245 }}</ref> == Opname-erfenis == Mengelberg het kommersiële opnames in die VSA saam met die New York Filharmoniese Orkes gemaak vir Victor (1922–30) en Brunswick (1926-27). Hy het in Amsterdam saam met die Concertgebouw Orkes 'n reeks opnames gemaak wat in verskeie lande op die Columbia en Odeon plate-etikette vrygestel is (1926–32) sowel as twee werke wat in 1935 vir die Nederlandse tak van Decca opgeneem is. Mengelberg het saam met die Concertgebouw Orkes en die [[Berliner Philharmoniker]] vir [[Teldec|Telefunken]] opnames gemaak(1937–42). Na sy dood het Philips opnames van sy lewendige uitvoerings wat deur Nederlandse radiodienste opgeneem is vrygestel, en die opnames is deur Decca heruitgereik. Bykomend tot sy opnames van [[Richard Strauss]] se ''Ein Heldenleben'' en ''Don Juan'', het Mengelberg plate van simfonieë deur [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]], [[Tsjaikofski]], [[Johannes Brahms|Brahms]], [[Johann Sebastian Bach|Bach]] se Sint Mattheus Passie, en Gustav Mahler se Simfonie No. 4 en die Adagietto van sy Vyfde Simfonie nagelaat. Sy mees karakteristieke uitvoerings word gekenmerk deur 'n geweldige uitdrukkingsvermoë en vryheid van tempo, miskien die merkwaardigste in sy opname van Mahler se Vierde Simfonie maar sekerlik ook teenwoordig in die voorgenoemde ''Sint Mattheus Passie'' en in ander uitvoerings. Hierdie eienskappe, wat deur 'n slegs 'n handjievol ander dirigente van die era van klankopnames gedeel word (miskien in 'n mindere mate) soos [[Wilhelm Furtwängler]] en [[Leonard Bernstein]], maak baie van Mengelberg se werk berug onder [[klassieke musiek]] luisteraars; opnames wat meer hoofstroomluisteraars sal beskou as te onkonvensioneel sal deur ander weer bewonder word as die grootste opnames wat ooit gemaak is. Baie van sy opgeneemde uitvoerings, insluitende sommige lewendige konserte in Amsterdam gedurende die Tweede Wêreldoorlog is op LP en CD heruitgereik. Terwyl hy bekend was vir sy opnames van die Duitse repertoire, het [[Capitol Records]] 'n kragtige uitvoering van [[César Franck]] se Simfonie in D mineur saam met die Concertgebouw Orkes wat in die 1940's deur Telefunken opgeneem is, uitgereik. As gevolg van die Nederlandse regering se ses-jaar-lange verbod op Mengelberg se dirigeer-aktiwiteite het hy na 1945 geen meer opnames gemaak nie. Sommige van sy uitvoerings in Amsterdam was op die innoverende Duitse bandopnemer, die Magnetophon, opgeneem. Klankrolprente van Mengelberg wat die Concertgebouw Orkes dirigeer gedurende lewendige konserte in Amsterdam het oorleef. Tussen die bg. is 'n 1931 uitvoering van Weber se ''Oberon'' ouverture. Sy opname in 1939 van Bach se Sint Mattheus Passie, terwyl nie op film vasgelê nie, is op 'n Phillips optiese sisteem geskep, wat film as die (slegs klank of oudio) opnamemedium gebruik het.<ref>[http://www.soundfountain.com/amb/phmil.html Willem MENGELBERG, Bach's St. MATTHEW/Matthäus Passion and The Philips Miller Optical Recording System]</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.nederlandsmuziekinstituut.nl/en/archives/list-of-music-archives?task=listdetail&id=2_757 Willem Mengelberg Archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131109083843/http://www.nederlandsmuziekinstituut.nl/en/archives/list-of-music-archives?task=listdetail&id=2_757 |date= 9 November 2013 }} by die Nederlandse Musiekinstituut * [http://www.bach-cantatas.com/Bio/Mengelberg-Willem.htm Willem Mengelberg] by die Bach Kantates Webwerf * [https://web.archive.org/web/20060317212855/http://classicalrecordings.org/mengelberg.html Luister na Mengelberg wat dirigeer en lees sy biografie] * [http://web.kyoto-inet.or.jp/people/thase29/Willem2/Willem2.html Discography] * [http://www.soundfountain.com/amb/phmil.html Mengelberg se legendariese opname van Bach se Sint Matteus Passie] * [http://www.willem-mengelberg.com www.willem-mengelberg.com] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mengelberg, Willem}} [[Kategorie:Nederlanders in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Nederlandse akademici]] [[Kategorie:Nederlandse dirigente]] [[Kategorie:Geboortes in 1871]] [[Kategorie:Sterftes in 1951]] 073lpxg43yqi075pwx18lf332zxyf8r 0 280296 2913192 2868906 2026-06-23T05:56:23Z Jcb 223 2913192 wikitext text/x-wiki '''Wahhabisme''' of '''Wahabisme''' ([[Arabies]]: الوهابية, ''al-Wahhābiya(h)'') is ’n [[Islam]]itiese beweging wat deur [[Mohammad ibn Abd al-Wahhab]] gestig is. Dit is al beskryf as "ultrakonserwatief",<ref>{{cite encyclopedia|title=Encyclopedia of Global Religion|editors=Mark Juergensmeyer, Wade Clark Roof|publisher=SAGE Publications|year=2011|entry=Wahhabis|url=https://books.google.com/books?id=WwJzAwAAQBAJ&pg=PA1369|page=1369|isbn=9781452266565}}</ref> "streng",<ref name=pbs-wahhabism>{{cite web |title=Analysis Wahhabism |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/saudi/analyses/wahhabism.html |publisher=PBS Frontline |access-date=13 Mei 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607015455/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/saudi/analyses/wahhabism.html |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> "fundamentalisties",<ref name=meforum>{{cite web |last1=Schwartz |first=Steven |title=Saudi Arabia and the Rise of the Wahhabi Threat |url=http://www.meforum.org/535/saudi-arabia-and-the-rise-of-the-wahhabi-threat |website=meforum |access-date=24 Junie 2014 |ref=27 Februarie 2003 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228165322/https://www.meforum.org/535/saudi-arabia-and-the-rise-of-the-wahhabi-threat |archive-date=28 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> of "puriteins";<ref name=Kampeas>{{cite web |last=Kampeas |first=Ron |title=Fundamentalist Wahhabism Comes to U.S. |url=http://www.beliefnet.com/Faiths/Islam/2001/12/Fundamentalist-Wahhabism-Comes-To-U-S.aspx |publisher=Belief.net, Associate Press |access-date=27 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805210601/https://www.beliefnet.com/faiths/islam/2001/12/fundamentalist-wahhabism-comes-to-u-s.aspx |archive-date=5 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Wahhabi">{{cite encyclopedia | url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/634039/Wahhabi | title=Wahhabi | encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] aanlyn | accessdate=12 Desember 2010}}</ref> as ’n Islamitiese "hervormingsbeweging" om "suiwer [[monoteïsme|monoteïstiese]] aanbidding" (''tawhid'') te herstel" deur aanhangers;<ref name=Commins>{{cite book|last=Commins|first=David|title=The Wahhabi Mission and Saudi Arabia|publisher=I.B. Tauris|page=vi|url=https://books.google.com/?id=kQN6q16dIjAC&printsec=frontcover&dq=wahhabism#v=onepage&q=wahhabism&f=false|isbn=9781845110802|year=2006}}</ref> en as ’n "afwykende sektariese beweging",<ref name=Commins/> "skandelike sekte"<ref name=SatanicSimonValentine>{{cite book|last1=Valentine|first1=Simon|title=Force and Fanaticism|publisher=Oxford University Press|url=https://books.google.com/books?id=B6mKCwAAQBAJ&pg=PA16|accessdate=24 Julie 2016|pages=16–17|quote=The majority of mainstream Sunni and Shia Muslims worldwide would strongly disagree with the interpretation of Wahhabism outlined above. Rather than see Wahhabism as a reform movement, many Muslims would reject it in the strongest terms as firqa, a new faction, a vile sect.|isbn=9781849046152|date=9 Januarie 2015}}</ref> en verdraaiing van Islam deur teenstanders.<ref name=pbs-wahhabism/><ref name=Commins-viv>{{cite book|last=Commins |first=David |title=The Wahhabi Mission and Saudi Arabia |publisher=I.B.Tauris |year=2009 |page=viv|quote=While Wahhabism claims to represent Islam in its purest form, other Muslims consider it a misguided creed that fosters intolerance, promotes simplistic theology, and restricts Islam's capacity for adaption to diverse and shifting circumstances.}}</ref> Aanhangers van Wahhabisme verwerp gewoonlik die term en verkies om ''Salafi'' of ''muwahhid'' genoem te word;<ref name="Wiktorowicz, Quintan 2006 p.235">Wiktorowicz, Quintan. "Anatomy of the Salafi Movement" in ''Studies in Conflict & Terrorism'', Vol. 29 (2006): p. 235, voetnoot.</ref><ref>{{cite book |last=DeLong-Bas |first=Natana J. |title=Wahhabi Islam: From Revival and Reform to Global Jihad |publisher=Oxford University Press, VSA|year=2004|pages=123–24 |edition=1ste|isbn=0-19-516991-3|quote=''Wahhabism'' has become [...] a blanket term for any Islamic movement that has an apparent tendency toward misogyny, militantism, extremism, or strict and literal interpretation of the Quran and hadith}}</ref><ref>{{cite book|last=Commins |first=David |title=The Wahhabi Mission and Saudi Arabia |publisher=I.B. Tauris |year=2009 |page=ix|quote=Thus, the mission's devotees contend that 'Wahhabism' is a misnomer for their efforts to revive correct Islamic belief and practice. Instead of the Wahhabi label, they prefer either ''Salafi'', one who follows the ways of the first Muslim ancestors (''salaf''), or ''muwahhid'', one who professes God's unity.}}</ref> volgens hulle lê dit klem op die beginsel van ''tawhid''<ref name="GlasseIsl">Sien ook: Glasse, Cyril, ''The New Encyclopedia of Islam'', Rowman & Littlefield, (2001), pp. 469–72</ref> (die "uniekheid" en "eenheid" van [[Allah|God]])<ref name="Esposito333">{{harvnb|Esposito|2003|p=333}}</ref> of monoteïsme. Hulle beskuldig dikwels ander [[Moslems]] daarvan dat hulle ''sjirk'' (afgodsdiens) beoefen.<ref>V.G. Julie Rajan ''Al Qaeda's Global Crisis: The Islamic State, Takfir and the Genocide of Muslims'' Routledge 2015 {{ISBN|978-1-317-64538-2}} bl. 76</ref> Wahhabisme volg die teologie van die [[Hanbali]]-skool van regswetenskap, hoewel Hanbalileiers Ibn Abd al-Wahhab se sienings verwerp.<ref name="Wahhabi"/> ==Geskiedenis== Wahhabism is genoem na die 18de-eeuse prediker en aktivis Mohammad ibn Abd al-Wahhab (1703-1792).<ref name="sells">Michael Sells, Universiteit van Chicago, [http://www.huffingtonpost.com/entry/wahhabist-ideology-what-it-is-and-why-its-a-problem_us_585991fce4b014e7c72ed86e ''Wahhabist Ideology: What It Is And Why It’s A Problem'']. 12 Desember 2016.</ref> Hy het ’n hervormingsbeweging in die afgeleë en ylbevolkte streek [[Nadjd]] begin<ref name=thinnly>{{cite book|last=Commins|first=David|title=The Wahhabi Mission and Saudi Arabia|date=2006|publisher=I.B.Tauris|page=7|url=https://books.google.com/?id=SKf3AgAAQBAJ&pg=PA7&lpg=PA7&dq=wahhabi+nejd+thinly+populated#v=onepage&q=wahhabi%20nejd%20thinly%20populated&f=false|isbn=9780857731357}}</ref> en ’n suiwering gepredik van sulke wydverspreide [[Soenni]]praktyke soos die verering van [[heilige]]s en die besoek van hul grafte – wat dwarsdeur die Islamitiese wêreld beoefen is, maar wat hy as afgodediens en nuwighede in Islam (''bid'ah'') beskou het.<ref name=global-wahhabi>{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/gulf/wahhabi.htm |title=Wahhabi |access-date=10 Mei 2008 |date=27 April 2005 |publisher=GlobalSecurity.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20050507090328/http://www.globalsecurity.org/military/world/gulf/wahhabi.htm |archive-date=7 Mei 2005 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Esposito333"/> Eindelik het hy ’n ooreenkoms met ’n plaaslike leier, [[Mohammad bin Saoed]], aangegaan en politieke onderdanigheid beloof, asook dat die beskerming en verspreiding van die Wahhabibeweging "mag en glorie" en heerskappy oor "grond en mense" beteken het.<ref name="lacey-glory">{{cite book|last=Lacey|first=Robert|title=Inside the Kingdom: Kings, Clerics, Modernists, Terrorists, and the Struggle for Saudi Arabia|date=2009|publisher=Viking |pages=10–11}}</ref> Die alliansie tussen aanhangers van Ibn Abd al-Wahhab en die opvolgers van Mohammad bin Saoed (die [[Huis van Saoed]]) het ’n blywende een blyk te wees. Die Huis van Saoed het sy polities-godsdienstige alliansie met die Wahhabisekte gehandhaaf, dwarsdeur die goeie en slegte tye van hulle politieke mag oor die volgende 150 jaar, tot met die stigting van [[Saoedi-Arabië]] in 1932 en daarna. Vandag is Ibn Abd Al-Wahhab se leerstellings die amptelike vorm van Soenni-Islam<ref name=pbs-wahhabism/><ref name=Glasse-where>{{cite book|last=Glasse|first=Cyril|title=The New Encyclopedia of Islam|date=2001|publisher=AltaMira Press|page=469}}</ref> in Saoedi-Arabië.<ref name=demo>{{cite web|last=Izady|first=Mehrdad |work=Mehrdad Izady|title=Demography of Religion in the Gulf|origyear=1999|year=2014|url=http://gulf2000.columbia.edu/images/maps/GulfReligionGeneral_lg.png}}</ref> Met behulp van geld uit [[petroleum]]uitvoer<ref name=Kepel-61>{{cite book|last=Kepel|first=Gilles|title=Jihad: The Trail of Political Islam|date=2002|publisher=I.B.Tauris|pages=61|url=https://books.google.com/?id=OLvTNk75hUoC&pg=PA61&dq=the+financial+clout+of+Saudi+Arabia#v=onepage&q=the%20financial%20clout%20of%20Saudi%20Arabia&f=false|isbn=9781845112578}}</ref> en ander faktore<ref name=ElFadl-70>Abou El Fadl, Khaled (2005), ''The Great Theft: Wrestling Islam from the Extremists'', Harper San Francisco, pp. 70–2.</ref> het die beweging aan die begin van die 1970's geweldig gegroei en het dit nou ’n wêreldwye invloed.<ref name=pbs-wahhabism/> Die Amerikaanse departement van buitelandse sake raam dat ondernemimgs in [[Riaad]] die afgelope vier dekades minstens $10&nbsp;miljard aan gekeurde welsynorganisasies geskenk het vir die ondermyning van hoofstroom-Soenni-Islam deur Wahhabisme.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2016/03/29/what-is-wahhabism-the-reactionary-branch-of-islam-said-to-be-the/ |title=What is Wahhabism? The reactionary branch of Islam said to be 'the main source of global terrorism' |newspaper=The Telegraph |access-date=16 Desember 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529105417/https://www.telegraph.co.uk/news/2016/03/29/what-is-wahhabism-the-reactionary-branch-of-islam-said-to-be-the/ |archive-date=29 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Wahhabisme vandag== Die "grense" van Wahhabisme is moeilik om te bepaal,<ref name=threat-define> {{cite news|last1=Ibrahim|first1=Youssef Michel|title=The Mideast Threat That's Hard to Define|newspaper=The Washington Post|date=11 Augustus 2002|url=http://www.cfr.org/religion/mideast-threat-s-hard-define/p4702|archive-url=https://web.archive.org/web/20140904022847/http://www.cfr.org/religion/mideast-threat-s-hard-define/p4702|archive-date=4 September 2014|accessdate=21 Augustus 2014}}</ref> maar deesdae word die terme "Wahhabi" en "Salafi" dikwels afwisselend gebruik en word hulle beskou as bewegings met verskillende oorspronge wat sedert die 1960's saamgesmelt het.<ref name=Dillon-3-4>{{cite web|last=Dillon|first=Michael R.|title=Wahabism: Is it a Factor in the Spread of Global Terrorism?|url=http://www.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/a509109.pdf|date=September 2009|publisher=Naval Post-Graduate School|accessdate=2 April 2014|pages=3–4|archive-date= 7 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407090159/http://www.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/a509109.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>Stephane Lacroix, [https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/17210/ISIM_21_Al-Albani-s_Revolutionary_Approach_to_Hadith.pdf?sequence=1 Al-Albani's Revolutionary Approach to Hadith]. Leiden University's ISIM Review, Spring 2008, No. 21.</ref> Wahhabisme is egter ook al ’n "spesifieke oriëntasie binne Salafisme" genoem,<ref name=global-salafi>GlobalSecurity.org [http://www.globalsecurity.org/military/intro/islam-salafi.htm Salafi Islam]</ref> of ’n ultrakonserwatiewe, Saoediese tak van Salafisme.<ref name="washingtonpost.com">{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/09/04/AR2006090401107_2.html|title=Washington Post, For Conservative Muslims, Goal of Isolation a Challenge|accessdate=13 November 2014}}</ref><ref name="John L. Esposito p.54">{{cite book|author=John L. Esposito|title=What Everyone Needs to Know About Islam|url=https://books.google.com/?id=2wSVQI3Ya2EC&printsec=frontcover#v=onepage&q=Wahhabism&f=false|page=54|isbn=9780199794133|publisher=Oxford University Press|date=13 Julie 2011}}</ref> Ramings van die hoeveelheid aanhangers van Wahhabisme wissel, met een bron (Mehrdad Izady) wat reken daar is minder as 5&nbsp;miljoen Wahhabiete in die [[Persiese Golf]]-streek (in vergelyking met 28,5&nbsp;miljoen [[Soenni]]ete en 89&nbsp;miljoen [[Sjia|Sjiiete]]).<ref name=demo/> Die meeste aanhangers van Soenni en Sjia wêreldwyd stem nie saam met die vertolkings van Wahhabisme nie, en baie Moslems veroordeel hulle as ’n faksie of sekte.<ref name=SatanicSimonValentine/> Islamitiese geleerdes, insluitende dié van die [[Al-Azhar-universiteit]], veroordeel Wahhabisme gereeld met terme soos "Sataniese geloof".<ref>{{cite book|last1=Valentine|first1=Simon|title=Force and Fanaticisim|publisher=Oxford|page=17|url=https://books.google.com/?id=Rl9eCwAAQBAJ&pg=PT31&lpg=PT31&dq=similarly,+regularly+denounce+wahhabism#v=onepage&q=similarly%2C%20regularly%20denounce%20wahhabism&f=false|accessdate=25 Oktober 2017|isbn=9781849046169|date=9 Januarie 2015}}</ref> Wahhabisme is al daarvan beskuldig dat dit ’n "bron van globale terrorisme" is<ref name=Haider>{{cite news |last1=Haider |first1=Murtaza |title=European Parliament identifies Wahabi and Salafi roots of global terrorism |url=http://www.dawn.com/news/1029713 |access-date=3 Augustus 2014 |publisher=Dawn.com |date=22 Julie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516035504/https://www.dawn.com/news/1029713 |archive-date=16 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=senate>{{cite web|url=http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/CHRG-108shrg91326/pdf/CHRG-108shrg91326.pdf |title=Terrorism: Growing Wahhabi Influence in the United States |publisher=US GPO|date=26 Junie 2003}}</ref> wat die ideologie van [[ISIL]] aanvuur,<ref>Partick Cockburn, The Rise of Islamic State: ISIS and the New Sunni Revolution. Verso 2014. p. 6</ref> en as die oorsaak van onenigheid in Moslemgemeenskappe deur Moslems wat nie met die Wahhabi-definisie van monoteïsme saamstem nie, te veroordeel as afvalliges<ref name=commins-pivotal>{{cite book|last=Commins |first=David |title=The Wahhabi Mission and Saudi Arabia |url = http://ebooks.rahnuma.org/religion/Muslim_Sects/The-Wahhabi-Mission-and-Saudi-Arabia.pdf|publisher=I.B. Tauris |year=2006 |page=vi}}</ref> en niegelowiges wat verdien om te sterf.<ref name="Blanchard-2">{{cite web|last=Blanchard|first=Christopher M.|title=The Islamic Traditions of Wahhabism and Salafiyya|url=https://fas.org/sgp/crs/misc/RS21695.pdf|work=Bygewerk 24 Januarie 2008|publisher=Congressional Research Service|accessdate=4 Mei 2014|pages=2–3|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924134431/http://www.fas.org/sgp/crs/misc/RS21695.pdf|url-status=dead}}</ref>><ref name=Glasse-heretics>{{cite book|last=Glasse|first=Cyril|title=The New Encyclopedia of Islam |date=2001 |publisher=AltaMira Press |page=470}}</ref><ref name=Mouzahem>{{cite web |last1=Mouzahem |first1=Haytham |title=Saudi Wahhabi Sheikh Calls on Iraq's Jihadists to Kill Shiites |url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/04/wahhabi-sheikh-fatwa-iraq-kill-shiites-children-women.html# |website=Al-Monitor |publisher=al-monitor |access-date=18 Augustus 2014 |date=20 April 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140824095059/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/04/wahhabi-sheikh-fatwa-iraq-kill-shiites-children-women.html |archive-date=24 Augustus 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is ook al gekritiseer vir die vernietiging van historiese heiligdomme, [[mausoleum]]s en ander Moslemse en nie-Moslemse geboue en artefakte.<ref name="Rabasa 2004 103, note 60">{{cite book | last = Rabasa | first = Angel |author2=Benard, Cheryl | title = The Muslim World After 9/11 | year = 2004 | publisher = Rand Corporation | isbn = 0-8330-3712-9 | page = 103, note 60 | chapter = The Middle East: Cradle of the Muslim World }}</ref><ref name=TI>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/the-destruction-of-mecca-saudi-hardliners-are-wiping-out-their-own-heritage-501647.html |title=The destruction of Mecca: Saudi hardliners are wiping out their own heritage |access-date=21 Desember 2009 |last=Howden |first=Daniel |date=6 Augustus 2005 |newspaper=The Independent |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20111020143746/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/the-destruction-of-mecca-saudi-hardliners-are-wiping-out-their-own-heritage-501647.html |archive-date=20 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref name=finn-destruction>{{cite web|last1=Finn|first1=Helena Kane|title=Cultural Terrorism and Wahhabi Islam|website=Council on Foreign Relations|date=8 Oktober 2002|url=http://www.cfr.org/world/cultural-terrorism-wahhabi-islam/p5234|archive-url=https://web.archive.org/web/20140904022946/http://www.cfr.org/world/cultural-terrorism-wahhabi-islam/p5234|archive-date=4 September 2014|accessdate=5 Augustus 2014}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} ==Bronne== *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Wahhabism|Engelse Wikipedia]] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Wahhabism}} {{Normdata}} [[Kategorie:Islam in Saoedi-Arabië]] [[Kategorie:Islamitiese groepe]] kozzalwiy345w948gj1rd5b3kiokcwt 0 286691 2913180 2899331 2026-06-22T21:36:10Z Jcb 223 2913180 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Kunstenaar | naam = Vlado Goreski | beeld =Vlado Goreski Rafik BW.jpg | beeldgrootte = | alt = | onderskrif = Vlado Goreski (2000) | geboortenaam = Vlado Goreski | geboortedatum = {{Bitola|1958|21|1958}} | geboorteplek = [[Bitola]], [[Yugoslavia]],[[Noord-Masedonië]] | sterfdatum = | sterfteplek = | laaste rusplek = | nasionaliteit = {{macedonian|Noord-Masedonië}} | gade = | veld = Skildery, tekening | opleiding = | beweging = | werke = | beskermhere = | beïnvloed_deur = | beïnvloed = | toekenings = | verkies = | webwerf = | atergrondkleur = }} '''Vlado Goreski''' ([[21 April]] [[1958]]) is 'n [[skilder]] van [[Bitola]], [[Noord-Masedonië]]. Hy het by die Akademie vir Beeldende Kunste in [[Ljubljana]], [[Slowenië]] gestudeer, en die Fakulteit Kunsgeskiedenis in [[Skopje]], [[Noord-Masedonië]].<ref>{{Cite web |url=https://www.academia.edu/8097620/Vlado_Goreski/ |title=Academia. edu |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=22 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222125424/https://www.academia.edu/8097620/Vlado_Goreski |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.opafondacija.org/zaum/vlado-goreski/ |title=vlado goresk |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=22 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222133929/https://www.opafondacija.org/zaum/vlado-goreski/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://issuu.com/brutcarniollus/docs/sinjivrh2015-1/ |title=catalogue |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date= 5 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200605161152/https://issuu.com/brutcarniollus/docs/sinjivrh2015-1/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.opafondacija.org/zaum/ex-libris-ex-littera/ |title=Goreski - Littera |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=30 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200730014839/https://www.opafondacija.org/zaum/ex-libris-ex-littera/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.opafondacija.org/zaum/avanti-grafika-drugic-avanto-graphic-2/ |title=Gallery DLUL, Ljubljana |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=22 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222135515/https://www.opafondacija.org/zaum/avanti-grafika-drugic-avanto-graphic-2/ |url-status=dead }}</ref> Sedert 1994 was hy die artistieke direkteur van die International Graphic Triennial - Bitola.<ref>[https://www.scribd.com/document/377870424/9th-International-Triennial-of-Graphic-Art-Bitola-2018/ Triennial of Graphic Art Bitola, 2018]</ref><ref>[https://www.scribd.com/doc/296057356/Catalogue-for-8th-International-Triennial-of-Graphic-Art-Bitola/ International Triennial of Graphic Art, Bitola]</ref> Hy het aan meer as 100 groepkunsuitstallings en 20 solo-uitstallings deelgeneem:Slowenië,<ref>[http://www.sinjivrh.wordpress.com/category/artwork Slovenija Open to Art]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.lokalno.si/2018/09/19/202109/napovedniki/obvestila/Valvasorjevi_mednarodni_graficni_dnevi_odprtje_pregledne_razstave__grad |title=Valvasorjevi mednarodni grafični dnevi |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=28 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228135018/https://www.lokalno.si/2018/09/19/202109/napovedniki/obvestila/Valvasorjevi_mednarodni_graficni_dnevi_odprtje_pregledne_razstave__grad/ |url-status=dead }}</ref> [[Kroasië]],<ref>{{Cite web |url=http://www.splitgraphic.hr/arhiva/10013?lang=en |title=Vlado Goreski (Makedonija/Macedonia) |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=10 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610161303/http://www.splitgraphic.hr/arhiva/10013?lang=en |url-status=dead }}</ref> [[Frankryk]],<ref>{{Cite web |url=http://www.mondialestampe.com/archives/9-triennale/catalogue_9tri/#/page/1 |title=Trienniale mondiale |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=13 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613052710/http://www.mondialestampe.com/archives/9-triennale/catalogue_9tri/#/page/1 |url-status=dead }}</ref> [[Engeland]],<ref>[http://books.google.mk/books/about/Dialogue_with_Nature.html?id=HRSFtgEACAAJ&hl=en&output=html_text&redir_esc=y Dialogue with Nature]</ref> [[Meksiko]],<ref>[http://printsforpeacemexico.blogspot.com/2016/01/eight-prints-for-peace-2016-received.html Prints for Peace-Grabados por la Paz México /]</ref>[[Italië]],<ref>{{Cite web |url=http://estograph.ee/2017/08/15/mirror-face-to-face-2017-italian-and-estonian-artists-exhibition/ |title=MIRROR – face to face 2017 |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=10 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610223432/https://estograph.ee/2017/08/15/mirror-face-to-face-2017-italian-and-estonian-artists-exhibition/ |url-status=dead }}</ref> [[Pools]],<ref>[http://www.bwakielce.art.pl/news/2-miedzynarodowa-wystawa-mala-forma-graficzna-13x18-dialog-warsztatu-z-cyfra/MIEDZYNARODOWA WYSTAWA]</ref> [[Rusland]], [[Japan]]... Hy het meer as twintig pryse vir artistieke prestasies verower.<ref>[http://palatulculturii.ro/noutati/nominalizrile-i-premiile-bigc-n-e-ediia-a-ii-a-iai-romnia-2017-142?year=2017&month=10 Nominalizările și Premiile]</ref> == Galery == <gallery> File:01 let tus.JPG File:02 posleden ostrov,bakropis.jpg File:Let,maslo.JPG File:XVII,moliv.jpg </gallery> == Bronne == * Vlado Goreski, Drypoint I, Galerie Jan SENNY, 2019.<ref name="scribd">[https://www.scribd.com/document/399242011/Vlado-Goreski-Drypoint-I/ Katalog]</ref> * Vlado Goreski, Nocturne, variationer, Galerie Van Gis, 2018.<ref>[https://www.scribd.com/document/396347663/Vlado-Goreski-Nocturne-I-Variations/ Katalog]</ref> * Vlado Goreski, Cathedral – 2.<ref>[https://www.scribd.com/document/400177350/Vlado-Goreski-Drypoint-VI-Cathedral-2/ Katalog]</ref> * Vlado Goreski, Drypoint I, 2019.<ref name="scribd" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [https://independent.academia.edu/vGoreski Academia.edu] * [http://www.exibart.com/profilo/autoriv2/persona_view.asp?id=201836,VLADO GORESKI tutte le informazioni] * [https://progettovolpinimagazine.wordpress.com/tag/vlado-goreski/ MAM Multimedia Art Magazine] * [http://nationalgallery.mk/tag/vlado-goreski/ Владо Ѓорески] * [http://www.incisoricontemporanei.it/files/news/69_w_h_t_Grafiche-divagazioni-comunicato-stampa.pdf, Grafiche divagazioni - Grafiche divagazioni - Incisori Contemporanei] == Notas == {{en-vertaal|Vlado Goreski}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Goreski, Vlado}} [[Kategorie:Kunstenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] kh0uuhqkqxiwy1k6svqyegswfcmf70g 0 287772 2913198 2620833 2026-06-23T06:01:56Z Jcb 223 2913198 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Wassili Primakof | beeld = | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = | agtergrondkleur = Klassieke musiek | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1979}} | geboorteplek = [[Moskou]] | oorsprong = | sterfdatum = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD|df=yes}} --> | sterfplek = | genre = [[Klassieke musiek|Klassiek]] | beroep = Pianis | instrument = [[Klavier]] | jare_aktief = <!-- YYYY–YYYY (or –present) --> | etiket = Bridge Records | assosiasies = | webwerf = {{URL|vassilyprimakov.net/}} | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Wassili Primakof''' ([[1979]], [[Moskou]]) is 'n bekroonde [[Rusland|Russiese]] [[pianis|konsertpianis]] en opname-kunstenaar wat bekend is om sy vertolkings van die werke van [[Chopin]]. == Onderwys == Primakof is in [[Moskou]] gebore, en het op elfjarige ouderdom aan Moskou se Sentrale Musiekskool as 'n leerling van Vera Gornostayeva begin studeer. Daarna het hy die ''Music Academy of the West'' in [[Santa Barbara]] en die Juilliard-skool in New York bygewoon waar hy onder Jerome Lowenthal studeer het. <ref>{{Cite web |url=http://www.bachauer.com/concertseries0910/primakov.html |title=argiefkopie |access-date=24 Januarie 2020 |archive-date=24 Desember 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091224164601/http://www.bachauer.com/concertseries0910/primakov.html |url-status=dead }}</ref> == Loopbaan == In 1999 het Primakov tweede prys tydens die Cleveland Internasionale Klavierkompetisie gewen, en in 2001 was hy 'n semi-finalis tydens die Van Cliburn Internasionale Klavierkompetisie. <ref>{{Allmusic|class=artist|id=q164938|pure_url=yes}}</ref> Nadat hy Primakof se opvoering van ''La Valse'' tydens die kompetisie aangehoor het is Van Cliburn soos volg aangehaal: "Pragtige tegniek, werklik," met 'n "kyk van pure verrukking op sy gesig."<ref>http://goliath.ecnext.com/coms2/gi_0199-739814/High-praise-from-maestro-Cliburn.html</ref> Primakov het daarna beide die silwer medalje en die gehoorprys tydens die 2002 Gina Bachauer Internasionale Klavierkompetisie verower. <ref>{{cite web |url=http://www.bachauer.com/laureates.html |title=Archived copy |access-date=14 Junie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20091026164052/http://www.bachauer.com/laureates.html |archive-date=26 Oktober 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> In 2007 is hy vereer deur die klassieke opname-stigting se toekenning vir jong kunstenaar van die jaar. In 2011 het hy saam met sy duo-vennoot Natalia Lavrova 'n nuwe plate-etiket genaamd ''LP Classics'' gestig. Hul eerste vrystelling was [[Anton Arenski|Arenski]] se Suites vir Twee Klaviere. ==Diskografie== Hy het tot op datum 26 CD's en een DVD vrygestel. * ''Frédéric Chopin: Solo Klavierwerke'' (2004, Tavros) * ''Beethoven: Sonates Opp. 57 "Appassionata", 14/1, 111'' (2008, Bridge) * ''Chopin: Klavierconcertos Nos. 1 & 2'' (2008, Bridge) * ''Chopin: 21 Mazurkas'' (2009, Bridge) * ''[[Pjotr Tsjaikofski|Tsjaikofski]]: Groot-sonate, Op. 37; "Die Seisoene" Op. 37b '' (2009, Bridge) * ''Schumann: Kreisleriana; Karnaval; Arabeske'' (2009, Bridge) * ''[[Antonín Dvořák|Dvořák]] : Klavierconcerto, Op. 33; Poëtiese Toonprente, Op. 85'' (2009, Bridge) * ''Schubert: 26 Walse; 13 Laendler, 4 Impromptus, Op. 90; Impromptus Nos 1 & 2, Op. 142'' (2010, Bridge) * ''[[Johannes Brahms|Brahms]]: 3 Intermezzos, Op. 117; Chopin: Vier Ballades; Skriabin: Sonate No. 4'' (DVD, 2010, Bridge) * ''[[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]]: Klavierconcertos: No. 24, K. 491; No. 25, K. 503; No. 26, K. 537; No. 27, K. 595'' (2010, Bridge) (2-CD stel) * "Primakov in Konsert, Vol. 1" Brahms, Schubert, Tsjaikofski, Rachmaninoff; (2010, Bridge) * ''Poul Ruders: Klavierconcerto No. 2 (Noorweegse Radio-orkes, Sondergard)'' (2011, Bridge) * ''Mozart Klavierconcertos: No. 11, K. 413; No. 20, K. 466; No. 21, K. 467 (Odense SO, Gaudenz)'' (2011, Bridge) * Rachmaninoff: Preludes en Elegie van op.3, 23 & 32; Corelli Variasies op.42 (2011, Bridge) * Arlene Sierra: ''"Birds and Insects, Book 1"''; (2011, Bridge) * "Primakov in Konsert, Vol. 2" Mendelssohn, [[J.S. Bach]], P. Glass, Debussy (2011, Bridge) * Mozart. Klavierconcertos: No.17,K.453; No.22,K.482; (2012,Bridge) * Arenski. Suites vir Twee Klaviere; Lavrova/Primakof Klavierduet (2011,LP Classics) * Vassily Primakov: Lewendig in Konsert. Werke deur [[Nikolai Medtner|Medtner]], [[Robert Schumann|Schumann]], [[Johannes Brahms|Brahms]] en [[Maurice Ravel|Ravel]] (2012, LP Classics) * Chopin: 3 Sonates; 4 Ballades; 4 Scherzos; (2013, LP Classics) * F. Ries. Klaviersonates en Sonatina vir Een Klavier, Vier Hande. Susan Kagan, en Wassili Primakof (Naxos, 2013) * Lewendig vanaf die Gina Bachauer Internasionale Klavierfees: Lavrova/ Primakof Klavierduet. Werke deur [[Aleksander N. Skriabin|Skriabin]], Brahms, Busoni en [[Franz Liszt|Liszt]] (LP Classics, 2014) * [[Sergei Rachmaninoff|Rachmaninoff]]. Simfoniese Danse; Suites vir Twee Klaviere. Lavrova/ Primakof Klavierduet (LP Classics, 2014) * Braam van Eeden. Klaviersonates. Natalia Lavrova en Wassili Primakof, [[klavier]] ( LP Classics, 2014) * Grand Duo. Weber & Mendelssohn. Alexey Gorokholinsky, [[Klarinet]]; Wassili Primakof, [[Klavier]] (LP Classics, 2014) * Chopin en Rachmaninoff Tjellosonates. Ben Capps, Tjello Wassili Primakof, Klavier (LP Classics, 2015) * Chopin. 51 Mazurkas (LP Classics,2015) ''MusicWeb-International'' het die volgende gesê van sy opname van Chopin se Klavierconcertos “een van die groot Chopin-opnames van die afgelope tyd. Primakof se vertolkings van die twee Chopin-klavierconcertos kombineer grasie en vuur in diens van ongeëwenaarde intensiteit. Dit is optredes van buitengewone krag en skoonheid."'<ref>{{Cite web |url=http://www.arkivmusic.com/classical/album.jsp?album_id=206952 |title=argiefkopie |access-date=24 Januarie 2020 |archive-date=13 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150913020134/http://www.arkivmusic.com/classical/album.jsp?album_id=206952 |url-status=dead }}</ref> en die Gramophone tydskrif het geskryf, "Primakof se empatie met die gees van Chopin kan kwalik meer volledig uitgedruk word.<ref name="ark">{{Cite web |url=http://www.arkivmusic.com/classical/album.jsp?album_id=219853 |title=argiefkopie |access-date=24 Januarie 2020 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304002022/http://www.arkivmusic.com/classical/album.jsp?album_id=219853 |url-status=dead }}</ref> Wat sy CD van Chopin se Mazurkas betref, het die Fanfare tydskrif geskryf; "Primakov het 'n Chopin-opname gemaak wat almal moet hoor." <ref name="ark" /> == Eksterne skakels == * http://www.vassilyprimakov.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200128060142/http://vassilyprimakov.net/ |date=28 Januarie 2020 }} * http://lpclassics.net/ == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Primakof, Wassili}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Russiese pianiste]] [[Kategorie:Geboortes in 1979]] i77iomooti4y4tj0n6mfvzp6c9f4lps 0 297911 2913204 2899359 2026-06-23T06:11:27Z Jcb 223 2913204 wikitext text/x-wiki [[Lêer:"The School of Athens" by Raffaello Sanzio da Urbino.jpg|duimnael|regs|300px|"Die Skool van Athene" deur [[Raffaello Sanzio da Urbino]].]] '''Westerse filosofie''' verwys na die [[filosofie]]se denke en werk van die [[Westerse wêreld]]. Histories verwys die term na die filosofiese denke van die Westerse kultuur, beginnend met die Griekse filosofie van die pre-Sokratici soos [[Thales van Milete]] (ca. 624 – ca. 546 vC) en [[Pythagoras]] (ca. 570 – ca. 495 vC), en wat uiteindelik 'n groot deel van die wêreld dek.<ref>Kenny, Anthony, ''A New History of Western Philosophy'', Hoofstuk 1.</ref><ref>Gottlieb, Anthony, ''The Dream of Reason: A History of Western Philosophy from the Greeks to the Renaissance'', 1ste Uitgawe, Hoofstukke 1 en 2.</ref> Die woord filosofie self is afkomstig van die Antieke Griekse filosofie (φιλοσοφία), letterlik, "die liefde van wysheid" (φιλεῖν ''phileîn'', "om lief te hê" en σοφία ''sophía'', "wysheid"). Westerse filosofie, wat dikwels bloot as "filosofie" verwys word, staan as 'n hoeksteen van menslike intellektuele geskiedenis, wat die ontwikkeling van idees, samelewings en kulture oor millennia heen beïnvloed. Dit is gewortel in [[antieke Griekeland]] en het voortgegaan om te ontwikkel in verskeie vorme. Vandag verteenwoordig dit 'n diepgaande soeke om die fundamentele vrae oor bestaan, [[kennis]], [[etiek]] en om die aard van die [[werklikheid]] te verstaan. Dit sluit 'n uitgebreide korpus van gedagtes oor die maniere waarop ons dink, redeneer en die wêreld om ons waarneem in. Die omvang van die filosofie in sy antieke betekenis, en die geskrifte van (ten minste sommige van) die antieke filosowe, was almal intellektuele pogings. Dit sluit die probleme van die filosofie in soos dit vandag verstaan word; maar dit bevat ook baie ander dissiplines, soos suiwer [[wiskunde]] en [[natuurwetenskap]]pe soos [[fisika]], [[sterrekunde]] en [[biologie]] ([[Aristoteles]], byvoorbeeld, het oor al hierdie onderwerpe geskryf). Hierdie artikel spoor sy oorsprong, groot bewegings, invloedryke denkers en blywende bydraes tot menslike denke na. Van die grondliggende ondersoeke van die pre-Sokratiese filosowe tot die kompleksiteit van kontemporêre debatte, het Westerse filosofie 'n deurlopende dialoog aangebied wat die dieptes van menslike [[bewussyn]] en die verwikkeldheid van ons plek in die [[heelal]] ondersoek. Dit verteenwoordig 'n intellektuele reis wat die sleuteltemas, figure en ontwikkelings ondersoek wat Westerse filosofie deur die eeue gedefinieer het. == Antiek == === Pre-Sokratiese periode === [[Lêer:Turkey ancient region map ionia.JPG|duimnael|Ionië, bron van vroeë Griekse filosofie, in Klein Wes-Asië]] In die pre-Sokratiese periode het antieke filosowe vrae oor die ''archḗ'' (oorsaak of eerste beginsel) van die [[heelal]] geartikuleer. Die Westerse filosofie begin gewoonlik in die Griekse stede van [[Klein-Asië]] in Ionië, met [[Thales van Miletus]], wat aktief was van ongeveer 585 vC en was verantwoordelik vir die ''opaque dictum'' "alles is water." Sy bekendste studente was onderskeidelik [[Anaximander]] ("alles is ''apeiron''", wat ongeveer "die onbeperkte" beteken) en [[Anaximenes]] van Miletus ("alles is lug"). [[Pythagoras]], van die eiland Samos aan die kus van [[Ionië]], het later in Croton in die suide van Italië ([[Magna Graecia]]) gewoon. Pythagoreërs glo dat 'alles getal' is en formele verhale word vertel in teenstelling met die vorige [[materialisme]] van die Ioniërs. Hulle glo ook in metempsigose, die oordrag van siele of [[reïnkarnasie]]. === Klassieke periode === ==== Sokrates ==== [[Lêer:P philosophy1.png|links|duimnael|[[Borsbeeld]] van Sokrates, Romeinse kopie van 'n Griekse oorspronklike uit die 4de eeu v.C.]] [[Sokrates]] is 'n sleutelfiguur in die Griekse filosofie. Sokrates het onder verskillende sofiste gestudeer, maar het die Griekse filosofie omskep in 'n tak van filosofie wat vandag nog gevolg word. Daar word gesê dat hy na 'n besoek aan die [[Orakel van Delphi]] 'n groot deel van sy lewe deurgebring het om enige iemand in [[Athene]] te ondervra wat met hom gesprek sou voer, om die orakel profesie te weerlê dat daar geen wyser mens as Sokrates sou wees nie.<ref>West, Thomas G., and Platon. ''Plato's Apology of Socrates: an interpretation, with a new translation''. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1979.</ref> Sokrates het 'n kritiese benadering genaamd die ''elenchus'' of Sokratiese metode gebruik om mense se siening te ondersoek. Hy het daarop gemik om menslike aangeleenthede te bestudeer: die goeie lewe, [[geregtigheid]], [[skoonheid]] en deug. Alhoewel Sokrates niks self geskryf het nie, het sommige van sy vele dissipels sy gesprekke neergeskryf. Hy is deur die demokratiese Griekse stadstaat verhoor omdat hy na bewering die jeug gekorrupteer het en is ook van onbehoorlikheid beskuldig. Hy is skuldig bevind en ter dood veroordeel. Alhoewel sy vriende aangebied het om hom uit die gevangenis te laat ontsnap, het hy verkies om in Athene te bly en by sy beginsels te hou. Sy teregstelling het bestaan uit die drink van die gif en hy is in 399 vC oorlede. ==== Plato ==== [[Plato]] was 'n student van Sokrates. Plato stig die Akademie van Athene en skryf 'n aantal dialoë wat die Sokratiese metode van ondersoek toegepas het om filosofiese probleme te ondersoek. Sommige sentrale idees in die dialoë van Plato is die onsterflikheid van die [[siel]], die voordele daarvan om regverdig te wees, dat boosheid onkunde is en die teorie van vorms. Vorms is universele eienskappe wat ware werklikheid uitmaak en kontrasteer met die veranderlike materiële dinge wat hy "wording" genoem het. ==== Aristoteles ==== [[Lêer:Aristotle-Raphael.JPG|duimnael|Aristoteles in die skool van Athene, geskilder deur [[Raphael]]]] [[Aristoteles]] was 'n leerling van Plato. Aristoteles was miskien die eerste werklik sistematiese filosoof en [[wetenskaplike]]. Hy het geskryf oor [[fisika]], [[biologie]], [[dierkunde]], [[metafisika]], [[estetika]], [[poësie]], [[teater]], [[musiek]], [[retoriek]], [[politiek]] en [[logika]]. Aristoteliese logika was die eerste soort logika wat probeer het om elke geldige silogisme te kategoriseer. Aristoteles het [[Alexander die Grote]] opgevoed, wat op sy beurt vinnig 'n groot deel van die antieke wêreld verower het. Hellenisering en Aristoteliaanse filosofie het groot invloed op byna alle daaropvolgende Westerse en Midde-Oosterse filosowe uitgeoefen, waaronder Hellenistiese, Romeinse, Bisantynse, Westerse Middeleeuse, Joodse en Islamitiese denkers. === Helleniestiese periode === Na Sokrates het 'n verskeidenheid denkrigtings ontstaan. Benewens Plato se Akademie en Aristoteles se [[Peripatetiese skool]], het ander denkrigtings afgelei van die Sokratiese filosofie ook die Akademiese Skeptici, die Sinici, die Sireneïese, die [[Stoïsisme]] en die Neoplatoniste ingesluit. Daarbenewens het twee nie-Sokratiese skole afgelei van die leer van die hedendaagse [[Demokritus]] van Sokrates gefloreer, [[Pyrrho van Elis| Pyrrhonisme]] en [[Epikurus|Epikureanisme]]. === Romeinse periode === Die Romeinse filosofie is sterk beïnvloed deur die tradisies van die Griekse filosofie. 'n Deeglike studie van die Griekse filosofie is die eerste keer deur [[Cicero]] bekendgestel. In die keisertye was Epikureanisme en Stoïsisme veral gewild, veral laasgenoemde, soos voorgestel deur die werke van [[Lucius Annaeus Seneca|Seneca die jongere]] en [[Marcus Aurelius]]. == Middeleeue == [[Lêer:Champaigne, Philippe de - Saint Augustin - 1645-1650.jpg|links|duimnael|Sint Augustinus was die grootste filosoof van die vroeë Middeleeue]] [[Lêer:Anselm of Canterbury, seal.svg|duimnael|Sint [[Anselmus van Kantelberg]] word beskou as die stigter van [[skolastiek]].]] Middeleeuse filosofie strek ongeveer van die kerstening van die [[Romeinse Ryk]] tot die [[Renaissance]].<ref>Frederick Copleston, ''A History of Philosophy'', ''Volume II: From Augustine to Scotus'' (Burns & Oates, 1950), bl. 1</ref> Middeleeuse filosofie word deels gedefinieer deur die herontdekking en verdere ontwikkeling van die klassieke Griekse en Hellenistiese filosofie, en deels deur die behoefte om [[teologie]]se probleme aan te spreek en die destyds wydverspreide heilige leerstellings van die Abrahamitiese godsdientes ([[Islam]], [[Judaïsme]] en [[Christendom]]) te integreer met die sekulêre leerstellings. Vroeë-Middeleeuse filosofie is beïnvloed deur die aard van Stoïsme, Neoplatonisme, maar veral die filosofie van Plato self. Die Karolingiese Renaissance van die 8ste en 9de eeu is gevoed deur kerklike sendelinge wat uit [[Ierland]] gereis het, veral Johannes Scotus Eriugena, 'n neoplatoniese filosoof. Die moderne universiteitstelsel het oorsprong in die Europese Middeleeuse universiteit, wat in [[Italië]] geskep is en ontwikkel het uit die Katolieke katedraal skole vir die geestelikes gedurende die laat Middeleeue.<ref>{{cite journal | last1 = Haskins | first1 = Charles H. | year = 1898 | title = The Life of Medieval Students as Illustrated by their Letters | url = | journal = The American Historical Review | volume = 3 | issue = 2| pages = 203–229 | doi=10.2307/1832500| jstor = 1832500 }}</ref> [[Thomas Aquinas]], 'n akademiese filosoof en die vader van Thomisme, was uiters invloedryk in die Katolieke Europa. Hy plaas 'n groot klem op rede en beredenering, en was een van die eerstes wat die nuwe vertalings van Aristoteles se metafisiese en epistemologiese werke gebruik het. Filosowe uit die [[Middeleeue]] sluit die Christelike filosowe [[Augustinus van Hippo]], Boethius, Anselm, Gilbert de la Porrée, [[Petrus Abaelardus]], Roger Bacon, [[Bonaventura (Giovanni di Fidanza)]], Thomas Aquinas, [[Johannes Duns Scotus]],[[Willem van Ockham]] en Jean Buridan in; die Joodse filosowe [[Maimonides]] en Gersonides; en die Moslem-filosowe Alkindus, Alfarabi, Alhazen, [[Avicenna]], Algazel, Avempace, Abubacer, [[Ibn Khaldun]] en [[Averroes]]. Die middeleeuse tradisie van [[skolastiek]] het steeds laat in die 17de eeu gefloreer, deur figure soos Francisco Suárez en Johannes van St. Thomas. == Renaissance == [[Lêer:Holbein-erasmus.jpg|links|duimnael|[[Desiderius Erasmus]] word beskou as die "Prins van die Humaniste"]] Die [[Renaissance]] ('wedergeboorte') was 'n periode van oorgang tussen die Middeleeue en moderne denke,<ref>Schmitt & Skinner , 1988 ''The Cambridge History of Renaissance Philosophy'', bl. 5.</ref> waarin die herstel van klassieke tekste gehelp het om die filosofiese belangstellings weg te skuif van tegniese studies in logika, metafisika en teologie na eklektiese ondersoeke na moraliteit, [[filologie]] en die mistieke.<ref name="philosophies">Frederick Copleston, ''A History of Philosophy, Volume III: From Ockham to Suarez'' (The Newman Press, 1953), bl. 18: "When one looks at Renaissance philosophy … one is faced at first sight with a rather bewildering assortment of philosophies."</ref><ref name="renaissance3">Brian Copenhaver and Charles Schmitt, ''Renaissance Philosophy'' (Oxford University Press, 1992), bl. 4: "one may identify the hallmark of Renaissance philosophy as an accelerated and enlarged interest, stimulated by newly available texts, in primary sources of Greek and Roman thought that were previously unknown or partially known or little read."</ref> Die bestudering van die klassieke en menslike kunste, soos [[geskiedenis]] en [[letterkunde]], geniet 'n wetenskaplike belangstelling wat tot dusver onbekend was in die Christendom, 'n neiging waarna verwys word as die [[humanisme]]. Die humaniste het die middeleeuse belangstelling in metafisika en logika verdring deur die skyfstyl van [[Francesco Petrarca]] te volg en die [[mens]] en sy deugde die fokus van filosofie te maak.<ref>Cassirer; Kristeller; Randall, eds. (1948). "Introduction". ''The Renaissance Philosophy of Man''. University of Chicago Press.</ref> Op die punt na die beweging van die Renaissance na die vroeë / klassieke moderne filosofie, is dialoog gebruik as 'n primêre skryfstyl deur Renaissance-filosowe, soos [[Giordano Bruno]].<ref>James Daniel Collins, ''Interpreting Modern Philosophy'', Princeton University Press, 2015, bl. 85.</ref> Die mate waartoe die Renaissance-intellektuele geskiedenis deel uitmaak van die moderne filosofie word betwis.<ref>Brian Leiter (ed.), ''The Future for Philosophy'', Oxford University Press, 2006, bl. 44</ref> == Moderne filosofie == [[Lêer:Frans Hals - Portret van René Descartes (cropped).jpg|duimnael|René Descartes]] Die term "moderne filosofie" het veelvuldige gebruike. [[Thomas Hobbes]] word byvoorbeeld soms beskou as die eerste moderne filosoof omdat hy 'n sistematiese metode op [[politieke filosofie]] toegepas het.<ref>"''Hobbes: Moral and Political Philosophy''". Internet Encyclopedia of Philosophy.</ref> In teenstelling hiermee word [[René Descartes]] dikwels beskou as die eerste moderne filosoof omdat hy sy filosofie gegrond het in probleme van kennis, eerder as metafisika.<ref>Diane Collinson (1987). ''Fifty Major Philosophers, A Reference Guide.'' bl. 125.</ref> Moderne filosofie en veral die [[Verligting]]filosofie,<ref>Donald Rutherford, ''The Cambridge Companion to Early Modern Philosophy'' (Cambridge University Press, 2006) bl. xiii</ref> word onderskei deur die toenemende onafhanklikheid van tradisionele owerhede soos die Kerk, Akademie en AristotelianismeSteven Nadler, <ref>''A Companion to Early Modern Philosophy'', 2008, bl. 1–2</ref> 'n nuwe fokus op die grondslae van kennis en metafisiese stelselbou en die ontstaan van moderne [[fisika]] uit die [[natuurfilosofie]].<ref>Kenny, A. ''New History of Western Philosophy,'' vol. 3, bl. 211</ref> === Vroeë moderne periode (17de en 18de eeue) === [[Lêer:John Locke Crop.png|links|duimnael|John Locke]] Sommige sentrale onderwerpe van die Westerse filosofie in die vroeë moderne (ook klassieke moderne)<ref>Jeffrey Tlumak, ''Classical Modern Philosophy: A Contemporary Introduction'', Routledge, 2006, bl. xi</ref> periode sluit die aard van die [[gees (mens)|gees]] en die verhouding daarvan tot die [[liggaam]] in, die implikasies van die nuwe natuurwetenskappe vir tradisionele teologiese onderwerpe soos [[vrye wil]] en God, en die opkoms van 'n sekulêre basis vir morele en politieke filosofie.<ref>Kenny, ''A New History of Western Philosophy'', vol. 3, bl. 212–331.</ref> Hierdie tendense val eerstens opvallend in die oproep van [[Francis Bacon (wetenskaplike, 1561)|Francis Bacon]] vir 'n nuwe, [[Empirisme|empiriese]] program vir die uitbreiding van kennis, en het spoedig 'n groot invloed gehad op die meganiese fisika en die rasionalistiese metafisika van René Descartes.<ref>Nadler, ''A Companion to Early Modern Philosophy'' bl. 2–3</ref> Ander noemenswaardige moderne filosowe sluit [[Baruch Spinoza]], [[Gottfried Wilhelm Leibniz]], [[John Locke]], [[George Berkeley]], [[David Hume]] en [[Immanuel Kant]] in.<ref>Richard Schacht, ''Classical Modern Philosophers: Descartes to Kant'', Routledge, 2013, bl. 1</ref> Baie ander bydraers was filosowe, wetenskaplikes, mediese dokters en politici. 'n Kort lys bevat [[Galileo Galilei]], Pierre Gassendi, [[Blaise Pascal]], Nicolas Malebranche, [[Antonie van Leeuwenhoek]], [[Christiaan Huygens]], [[Isaac Newton]], Christian Wolff, [[Charles Montesquieu]], Pierre Bayle, [[Thomas Reid]], Jean le Rond d'Alembert, [[Adam Smith]], en [[Jean-Jacques Rousseau]]. Die benaderde einde van die vroeë moderne periode word meestal geïdentifiseer met die sistematiese poging van Kant om metafisika te beperk, wetenskaplike kennis te regverdig en beide met moraliteit en [[vryheid]] te versoen.<ref>Kenny, A. ''New History of Western Philosophy,'' vol. 3, bl. xiii</ref> === Laat moderne periode (19de eeu) === [[Lêer:Nietzsche187a.jpg|duimnael|Friedrich Nietzsche in 1875]] Laat-moderne filosofie word gewoonlik geag die begin van die kernjaar van 1781, toe Gotthold Ephraim Lessing te sterwe kom en Immanuel Kant se [[Kritiek van Reine Beredening]] verskyn het.<ref>Karl Ameriks, ''Kant's Elliptical Path'', Oxford University Press, 2012, bl. 307</ref> Die Duitse filosofie het in hierdie eeu 'n groot invloed uitgeoefen, deels te danke aan die oorheersing van die Duitse universiteitsstelsel.<ref>Baldwin, 2003, ''Western philosophy'', bl. 4</ref> Duitse idealiste, soos [[Johann Gottlieb Fichte]], [[Friedrich Wilhelm Joseph Schelling]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], en die lede van die Jena-romantiek ([[Friedrich Hölderlin]], [[Novalis]], en [[August Wilhelm Schlegel]]), het die werk van Kant getransformeer deur te beweer dat die wêreld saamgestel is deur 'n rasionele of geestegenoot prosesse, en as sodanig geheel en al kenbaar is.<ref>Beiser, Frederick C., ''The Cambridge Companion to Hegel'' (Cambridge, 1993), bl.2</ref> [[Arthur Schopenhauer]] se identifisering van hierdie wêreldkonstituerende proses as 'n irrasionele wil om te leef, het die latere denke van die 19de en vroeë 20ste eeu beïnvloed, soos die werk van [[Friedrich Nietzsche]]. Die 19de eeu het die radikale opvattinge van selforganisasie en intrinsieke orde vanuit die Goethese wetenskap en die Kantiaanse metafisika geneem, en het voortgegaan om 'n lang uitbreiding te ontwikkel oor die spanning tussen sistematisering en organiese ontwikkeling. Die belangrikste was die werk van Hegel, wie se ''Phenomenology of Spirit'' (1807) en ''Science of Logic'' (1813–16) 'n "[[Dialektiek|dialektiese]]" raamwerk vir die ordening van kennis opgelewer het. [[Lêer:Arthur Schopenhauer colorized.jpg|links|duimnael|Arthur Schopenhauer]] Soos met die 18de eeu, het wetenskaplike ontwikkelings ontstaan uit filosofie en ook die filosofie uitgedaag: die belangrikste was die werk van [[Charles Darwin]], wat gebaseer was op die idee van organiese selfregulering wat by filosowe soos Smith gevind is, maar gevestigde opvattings fundamenteel uitgedaag het. Na die dood van Hegel in 1831 draai die 19de-eeuse filosofie grotendeels teen [[idealisme]] ten gunste van verskillende vorme van filosofiese [[Naturalisme (filosofie)|naturalisme]], soos die positivisme van [[Auguste Comte]], die empirisme van [[John Stuart Mill]] en die [[historiese materialisme]] van [[Karl Marx]]. [[Logika]] het sedert die ontstaan van die dissipline 'n periode van die belangrikste verbeterings begin, aangesien toenemende wiskundige presisie die hele veld van afleidings tot formalisering in die werk van [[George Boole]] en [[Gottlob Frege]] geopen het.<ref>Baldwin, 2003, ''Western philosophy,'' bl. 119</ref> Ander filosowe wat gedagtes begin het om die filosofie in die 20ste eeu te vorm, is: * Gottlob Frege en Henry Sidgwick, wie se onderskeie werk in logika en etiek, die instrumente verskaf het vir vroeë [[analitiese filosofie]]. * Charles Sanders Peirce en William James, wat pragmatisme gestig het. * [[Søren Kierkegaard]] en [[Friedrich Nietzsche]], wat die grondslag gelê het vir [[eksistensialisme]] en post-strukturalisme. == Hedendaagse periode (20ste en 21ste eeu) == [[Lêer:Heidegger color picture.jpg|links|duimnael|Martin Heidegger]] Die drie belangrikste kontemporêre benaderings tot akademiese filosofie is [[analitiese filosofie]], [[kontinentale filosofie]] en pragmatisme.<ref>Nicholas Joll, [http://www.iep.utm.edu/con-meta/ "Contemporary Metaphilosophy"]</ref> Hulle is nie ten volle verteenwoordig nie of onderling uitsluitend nie. Die 20ste eeu hanteer die omwentelinge wat geproduseer word deur 'n reeks konflikte binne die filosofiese diskoers oor die basis van kennis, met die omverwerping van klassieke sekerhede, en nuwe sosiale, ekonomiese, wetenskaplike en logiese probleme. Die filosofie van die 20ste eeu was opgestel vir 'n reeks pogings om ouer kennisstelsels te hervorm en te bewaar, en dit te verander of af te skaf. Seminale figure sluit [[Bertrand Russell]], [[Ludwig Wittgenstein]], [[Edmund Husserl]], [[Martin Heidegger]] en [[Jean-Paul Sartre]] in. Die publikasie van Husserl se ''Logical Investigations'' (1900–1) en Russell se ''The Principles of Mathematics'' (1903) word beskou as die begin van die 20ste-eeuse filosofie.<ref>''Spindel Conference 2002 – 100 Years of Metaethics. The Legacy of G.E. Moore'', University of Memphis, 2003, bl. 165.</ref> In die 20ste eeu was daar ook toenemende professionalisering van die dissipline en die begin van die huidige (kontemporêre) era van filosofie.<ref>M.E. Waithe (ed.), ''A History of Women Philosophers: Volume IV: Contemporary Women Philosophers, 1900-Today'', Springer, 1995.</ref> Sedert die [[Tweede Wêreldoorlog]] is kontemporêre filosofie meestal verdeel in analitiese en kontinentale tradisies; eersgenoemde word in die Engelssprekende wêreld geskep en laasgenoemde op die kontinent van [[Europa]]. Die waargenome konflik tussen kontinentale en analitiese filosofiese skole is steeds prominent, ondanks toenemende skeptisisme oor die bruikbaarheid van die onderskeid. === Analitiese filosofie === {{Hoofartikel|Analitiese filosofie}} [[Lêer:Bertrand Russell 1954.jpg|duimnael|Bertrand Russel in 1954]] In die Engelssprekende wêreld het analitiese filosofie die dominante skool geword vir 'n groot deel van die 20ste eeu. Die term "analitiese filosofie" wys rofweg na 'n groep filosofiese metodes wat gedetailleerde beredenering, aandag aan [[semantiek]], gebruik van klassieke logika en nie-klassieke logika en duidelike betekenis bo alle ander kriteria benadruk. Alhoewel die beweging uitgebrei het, was dit in die eerste helfte van die eeu 'n samehangende skool. Analitiese filosowe is sterk gevorm deur die [[logiese positivisme]], verenig deur die idee dat filosofiese probleme deur die aandag aan logika en [[taal]] opgelos moet en moes word. [[Bertrand Russell]] en [[George Edward Moore]] word ook gereeld gereken as die stigters van die analitiese filosofie, beginnend met hul verwerping van die Britse idealisme, hul verdediging van realisme en die klem wat hulle op die wettigheid van analise gelê het. Russell se klassieke werke ''The Principles of Mathematics'',<ref>Spindel Conference 2002 – 100 Years of Metaethics. ''The Legacy of G.E. Moore'', University of Memphis, 2003, bl. 165</ref> "''On Denoting''" en ''Principia Mathematica'' (met [[Alfred North Whitehead]]), het behalwe om die gebruik van wiskundige logika in filosofie sterk te bevorder, die grondslag gelê vir 'n groot deel van die navorsingsprogram in die vroeë stadiums van die analitiese tradisie, met die klem op probleme soos: die verwysing van eiename, of 'bestaan' 'n eienskap is, die aard van stellings, die ontleding van definitiewe beskrywings en besprekings oor die grondslag van wiskunde. Hierdie werke ondersoek ook kwessies van ontologiese toewyding en metafisiese probleme rakende tyd, die aard van [[materie]], verstand, volharding en verandering, wat Russell dikwels met behulp van wiskundige logika aangepak het. [[Lêer:Gottlob Frege (Emil Tesch).png|links|duimnael|Gottlob Frege]] [[Gottlob Frege]] se ''The Foundations of Arithmetic'' (1884) was volgens Michael Dummett (''Origins of Analytical Philosophy'', 1993) die eerste analitiese werk. Frege het 'die taalkundige weg' geneem en filosofiese probleme deur middel van taal ontleed. Sommige analitiese filosowe huldig die mening dat filosofiese probleme ontstaan as gevolg van misbruik van taal of as gevolg van misverstande van die logika van menslike taal. In 1921 publiseer [[Ludwig Wittgenstein]], wat onder Russell aan [[Cambridge]] studeer het, sy ''Tractatus Logico-Philosophicus'', wat 'n rigiede "logiese" weergawe van taalkundige en filosofiese kwessies gee. Jare later het hy 'n aantal posisies verander wat hy in die ''Tractatus'' uiteengesit het, byvoorbeeld sy tweede groot werk, ''Philosophical Investigations'' (1953). Ondersoeke was van invloed op die ontwikkeling van 'gewone taalfilosofie', wat hoofsaaklik deur [[Gilbert Ryle]] en J. L. Austin bevorder is. In die [[Verenigde State]] het die filosofie van [[Willard Van Orman Quine]] intussen 'n groot invloed gehad, met die artikel "''Two Dogmas of Empiricism''". In daardie artikel kritiseer Quine die onderskeid tussen analitiese en sintetiese stellings en voer aan dat 'n duidelike opvatting van analitiesheid nie haalbaar is nie. [[Lêer:Patricia Churchland at STEP 2005 a.jpg|duimnael|Patricia Churchland in 2005]] Bekende studente van Quine sluit in Donald Davidson en [[Daniel Dennett]]. Die latere werk van Russell en die filosofie van Willard Van Orman Quine is invloedryke voorbeelde van die naturalistiese benadering wat oorheersend was in die tweede helfte van die 20ste eeu. Die uiteenlopende aard van analitiese filosofie vanaf die 1970's negeer maklike veralgemening: die naturalisme van Quine en sy ''epigoni'' word in sommige gebiede vervang deur 'n "nuwe metafisika" van moontlike wêrelde, soos in die invloedryke werk van David Lewis. Onlangs het die eksperimentele filosofiebeweging probeer om filosofiese probleme deur middel van sosiale wetenskaplike navorsingstegnieke te beoordeel. Enkele invloedryke figure in die hedendaagse analitiese filosofie is: Timothy Williamson, David Lewis, [[John Searle]], Thomas Nagel, [[Hilary Putnam]], Michael Dummett, John McDowell, Saul Kripke, Peter van Inwagen en Patricia Churchland. Analitiese filosofie word soms daarvan beskuldig dat dit nie tot die politieke debat of tradisionele vrae in [[estetika]] bygedra het nie. Met die verskyning van ''A Theory of Justice'' deur [[John Rawls]] en ''Anarchy, State and Utopia'' deur [[Robert Nozick]], het analitiese politieke filosofie egter respek bekom. Analitiese filosowe het ook diepte getoon in hul ondersoeke na estetika, met [[Roger Scruton]], Nelson Goodman, Arthur Danto en ander wat die onderwerp tot sy huidige vorm ontwikkel het. === Kontinentale filosofie === {{Hoofartikel|Kontinentale filosofie}} [[Lêer:Sigmund Freud, by Max Halberstadt (cropped).jpg|links|duimnael|Sigmund Freud]] Kontinentale filosofie is 'n reeks filosofiese tradisies uit die 19de en 20ste eeu uit die vasteland van Europa. Die 20ste-eeuse bewegings soos [[Duitse idealisme]], [[fenomenologie]], [[eksistensialisme]], moderne [[hermeneutiek]] (die teorie en metodologie van interpretasie), kritiese teorie, [[strukturalisme]], post-strukturalisme en andere is onder hierdie los kategorie. Alhoewel die identifisering van 'n nie-triviale gemeenskaplike faktor in al hierdie denkrigtings waarskynlik kontroversieel is, het Michael E. Rosen 'n paar algemene kontinentale temas veronderstel: dat die [[natuurwetenskap]]pe nie die menslike wetenskappe kan vervang nie; dat die denker beïnvloed word deur die ervaringsomstandighede ('n mens se plek en tyd in die geskiedenis); dat filosofie teoreties en prakties is; dat metafilosofie of besinning oor die metodes en aard van die filosofie self 'n belangrike deel van die filosofie is.<ref>Michael Rosen, "''Continental Philosophy from Hegel''", in A. C. Grayling (ed.), ''Philosophy 2: Further through the Subject'', Oxford University Press (1998), bl. 665.</ref> Die stigter van fenomenologie, [[Edmund Husserl]], het probeer om [[bewussyn]] te bestudeer soos ervaar van 'n eerste persoon perspektief, terwyl [[Martin Heidegger]] op die idees van Kierkegaard, Nietzsche en Husserl voortgebou het om 'n onkonvensionele eksistensiële benadering tot [[ontologie]] voor te stel. Fenomenologiese georiënteerde metafisika onderlê Eksistensialisme — Martin Heidegger, Jean-Paul Sartre, [[Maurice Merleau-Ponty]], [[Albert Camus]] – en uiteindelik post-strukturalisme – [[Gilles Deleuze]], [[Jean-François Lyotard]] (veral bekend vir sy artikulasie van [[postmodernisme]]), [[Michel Foucault]], [[Jacques Derrida]] (bekendste vir die ontwikkeling van 'n vorm van semiotiek analise bekend as [[dekonstruksie]]). Die psigoanalitiese werk van [[Sigmund Freud]], [[Carl Jung]], [[Jacques Lacan]], [[Julia Kristeva]], en ander is ook invloedryk in kontemporêre kontinentale denke. Aan die ander kant het filosowe probeer om ouer tradisies van filosofie te definieer en te rehabiliteer. Die meeste, [[Hans-Georg Gadamer]] en Alasdair MacIntyre het beide, al is dit op verskillende maniere, herleef die tradisie van Aristotelisme. ==== Eksistentialisme ==== {{Hoofartikel|Eksistensialisme}} [[Lêer:Kierkegaard.jpg|duimnael|Søren Kierkegaard]] Eksistensialisme is 'n term wat toegepas word op die werk van 'n aantal laat 19de-en 20ste-eeuse filosowe wat, ten spyte van diepgaande leerstellige verskille,<ref>John Macquarrie, ''Existentialism'', New York (1972), bl. 18–21.</ref> die siening deel dat filosofiese denke begin met menslike onderwerpe en nie net denke onderwerpe nie. Die waarnemende, gevoel en die lewende menslike individu is sentraal.In eksistensialisme, word die individu se beginpunt gekenmerk deur wat genoem word "die eksistensiële houding ", of 'n gevoel van disoriëntasie en verwarring in die gesig staar van 'n skynbaar betekenislose of absurde wêreld.<ref>Robert C. Solomon, ''Existentialism'' (McGraw-Hill, 1974), bl 1–2.</ref> Baie eksistensialiste het ook tradisionele sistematiese of akademiese filosofie, in beide styl en inhoud, as te abstrak en afgeleë van tasbare menslike ervaring beskou.<ref>Ernst Breisach, ''Introduction to Modern Existentialism'', New York (1962), bl. 5.</ref> Alhoewel hulle nie die term gebruik het nie, is die 19de-eeuse filosowe [[Søren Kierkegaard]] en [[Friedrich Nietzsche]] wyd beskou as die "Vaders van Eksistensialisme". Hul invloed het egter uitgebrei na meer as die eksistensialistiese denke.<ref>Matustik, Martin J. (1995). ''Kierkegaard in Post/Modernity''. Indiana University Press. {{ISBN|978-0-253-20967-2}}.</ref> ==== Duitse idealisme ==== {{Hoofartikel|Duitse idealisme}} [[Lêer:Immanuel Kant portrait c1790.jpg|links|duimnael|Immanuel Kant]] Duitse idealisme het na vore gekom in [[Duitsland]] in die laat 18de en vroeë 19de eeue. Dit het ontwikkel uit die werk van [[Immanuel Kant]] in die 1780s en 1790s.<ref>Frederick C. Beiser, ''German Idealism: The Struggle Against Subjectivism, 1781–1801,'' Harvard University Press, 2002, Deel I.</ref> Kant het sy Kritiek van Reine Beredening (1781) geskryf in 'n poging om die teenstrydige benaderings van [[rasionalisme]] en [[empirisme]] te versoen, en om 'n nuwe grondslag te vestig vir die bestudering van die [[metafisika]]. Hoewel Kant glo dat objektiewe [[kennis]] van die wêreld vereis dat die verstand 'n konsepsuele of kategoriese raamwerk op die stroom van suiwer sensoriese data toe te pas, ingesluit van ruimte en [[tyd]] ditself, het hy volgehou dat “dinge-in-hulself” bestaan, onafhanklik van menslike persepsies en uitsprake. Hy was dus nie 'n idealis in 'n eenvoudige sin nie. Kant se siening van “dinge-in-hulself” is beide omstrede en hoogs kompleks. In die voortsetting van sy werk het [[Johann Gottlieb Fichte]] en [[Friedrich Schelling]] weggedoen met geloof in die onafhanklike bestaan van die wêreld, en het 'n grondige idealistiese filosofie. Die opvallendste werk van absolute idealisme was [[G.W.F. Hegel]] se ''Phenomenology of Spirit'', van 1807. Hegel erken dat sy idees nie nuut was nie, maar dat al die vorige filosofieë onvolledig was. Sy doel was om hul werk korrek te voltooi. Hegel voer aan dat die tweeledige doelstellings van die filosofie is om rekenskap te gee van die teenstrydighede wat blyk uit die menslike ervaring (wat byvoorbeeld ontstaan uit die veronderstelde teenstrydighede tussen "wees" en "nie te wees"), en om terselfdertyd hierdie teenstrydighede op te los en te bewaar deur hul verenigbaarheid op 'n hoër vlak van ondersoek aan te toon ("word" en "nie wees nie" word opgelos met "word"). Hierdie program vir die aanvaarding en versoening van teenstrydighede staan bekend as die "Hegeliaanse dialektiek". Filosowe wat deur Hegel beïnvloed is, is onder andere [[Ludwig Feuerbach]], wat die term "projeksie" bedoel het met betrekking tot die onvermoë van die mens om iets in die eksterne wêreld te erken sonder om die eienskappe van onsself op hierdie dinge uit te beeld; [[Karl Marx]]; [[Friedrich Engels]]; en die Britse idealiste, veral T. H. Green, J. M. E. McTaggart, F. H. Bradley, en R. G. Collingwood. Min filosowe uit die 20ste eeu onderskryf die kern van die Duitse idealisme na die ondergang van die Britse idealisme. Daar is egter heelwat wat Hegeliaanse [[dialektiek]] gebruik, veral kritiese teoretici van die [[Frankfurt Skool]], [[Alexandre Kojève]], [[Jean-Paul Sartre]] (in sy ''Critique of Dialectical Reason''), en [[Slavoj Žižek]]. 'n Sentrale tema van die Duitse idealisme, die legitimiteit van Kant se "Kopernikaanse rewolusie", bly 'n belangrike twispunt in die 21ste-eeuse post-kontinentale filosofie. ==== Marxisme en kritieke teorie ==== {{Hoofartikel|Marxisme}} [[Lêer:Karl Marx 001 (cropped).jpg|duimnael|Karl Marx]] Marxisme is 'n metode van sosio-ekonomiese analise, afkomstig van Karl Marx en Friedrich Engels. Dit ontleed klasverhoudinge en samelewingskonflik met behulp van 'n materialistiese interpretasie van historiese ontwikkeling en 'n dialektiese siening van sosiale transformasie. Marxistiese ontledings en metodologieë het politieke ideologieë en sosiale bewegings beïnvloed. Die marxistiese verstaan van geskiedenis en samelewing is deur akademici in [[argeologie]], [[antropologie]], mediastudies, [[politieke wetenskap]], [[teater]], [[geskiedenis]], [[sosiologie]], [[kunsgeskiedenis]] en teorie, kultuurstudies, [[onderwys]], [[ekonomie]], [[geografie]], literêre kritiek, [[estetika]], kritiese sielkunde en [[filosofie]] aangeneem. In die hedendaagse filosofie word die kritieke teorie in die [[Westerse Marxisme|Westerse Marxistiese]] filosofie van die [[Frankfurt Skool]] beskryf, wat in die 1930's in Duitsland ontwikkel is. Kritiese teorie hou vol dat [[ideologie]] die grootste struikelblok vir menslike emansipasie is.<ref>Geuss, R. ''The Idea of a Critical Theory'', Cambridge, Cambridge University Press, hfs. 4.</ref> ==== Fenomenologie en hermeneutiek ==== {{Hoofartikel|Fenomenologie|Hermeneutiek}} Edmund Husserl se fenomenologie was 'n ambisieuse poging om die fondamente te skep vir 'n verduideliking van die struktuur van bewuste ervaring in die algemeen.<ref>Smith, Woodruff D. (2007). ''Husserl''. Routledge.</ref> 'n Belangrike deel van Husserl se fenomenologiese-projek was om te wys dat alle bewuste dade gerig is op / of oor objektiewe inhoud, 'n funksie wat Husserl intensionaliteit genoem het.<ref>Dreyfus, Hubert L.; Wrathall, Mark A. (2011). ''A Companion to Phenomenology and Existentialism.'' John Wiley & Sons. {{ISBN|978-1-4443-5656-4}}.</ref> Husserl het in sy leeftyd slegs enkele werke gepubliseer, wat fenomenologie hoofsaaklik in abstrakte metodologiese terme behandel het; maar hy het 'n enorme hoeveelheid ongepubliseerde diepgaande analises nagelaat. Husserl se werk was onmiddellik invloedryk in Duitsland, met die stigting van fenomenologiese skole in [[München]] (München-fenomenologie) en [[Göttingen]] (Göttingen-fenomenologie). Fenomenologie het later internasionale bekendheid verwerf deur die werk van filosowe soos Martin Heidegger (voorheen Husserl se navorsingsassistent en 'n voorstander van hermeneutiese fenomenologie, 'n teoretiese sintese van moderne hermeneutiek en fenomenologie), Maurice Merleau-Ponty, en Jean-Paul Sartre. Deur die werk van Heidegger en Sartre het Husserl se fokus op subjektiewe ervaring aspekte van eksistensialisme beïnvloed. ==== Strukturalisme en poststrukturalisme ==== {{Hoofartikel|Strukturalisme|Poststrukturalisme}} Strukturalisme, wat deur die taalkundige [[Ferdinand de Saussure]] bekendgestel is, het probeer om stelsels van tekens uit te klaar deur die gesprekke te ontleed wat dit beide beperk en moontlik maak. Saussure het die teken voorgestel as afgebaken deur al die ander tekens in die stelsel, en idees as onvoldoende om voor die taalstruktuur te bestaan, wat denke artikuleer. Dit het kontinentale denke weggevoer van humanisme en na wat die mens se ontknoping genoem word: taal word nie meer deur die mens gepraat om 'n ware innerlike self uit te druk nie, maar die taal spreek die mens. Strukturalisme soek na posisionering as 'n eksakte wetenskap, maar die positivisme het spoedig onder skoot gekom deur poststrukturalisme, 'n wye veld denkers, waarvan sommige eens strukturaliste was, maar dit later gekritiseer het. Strukturaliste het geglo dat hulle stelsels vanuit 'n eksterne, objektiewe standpunt sou kon analiseer. Maar die poststrukturaliste het aangevoer dat dit verkeerd is, dat 'n mens nie strukture kan oortref nie en dat analise self bepaal word deur wat dit ondersoek. Terwyl die struktuurkundiges die onderskeid tussen die betekenis en die betekenaar as 'n kristallyn behandel het, het die poststrukturaliste aangevoer dat elke poging om die aangeduide betekenis te verstaan, beteken dat dit altyd in 'n staat van uitstel is, wat 'n uiteindelike interpretasie onmoontlik maak. Strukturalisme het die kontinentale filosofie gedurende die 1960's en vroeë 1970's oorheers en sluit in denkers so uiteenlopend soos [[Claude Lévi-Strauss]], [[Roland Barthes]] en [[Jacques Lacan]]. Vanaf die 1970's het poststrukturalisme oorheers, insluitende denkers soos [[Michel Foucault]], [[Jacques Derrida]], [[Gilles Deleuze]] en selfs Roland Barthes; dit sluit in kritiek op die beperkings van strukturalisme. === Pragmatisme === {{Hoofartikel|Pragmatisme}} Pragmatisme is 'n filosofiese tradisie wat in die [[Verenigde State]] omstreeks 1870 begin het.<ref>''Pragmatism'' (Stanford Encyclopedia of Philosophy). 13 September 2013. Besoek op 13 September 2013.</ref> Dit beweer dat die [[waarheid]] van oortuigings bestaan in die bruikbaarheid en effektiwiteit daarvan eerder as in ooreenstemming met die [[werklikheid]].<ref>Rorty, Richard (1982). ''The Consequences of Pragmatism.'' Minnesota: Minnesota University Press. bl. xvi.</ref> Charles Sanders Peirce en William James was die medestigters daarvan en dit is later deur [[John Dewey]] as instrumentalisme aangepas. Aangesien die bruikbaarheid van enige opvatting op enige tydstip van omstandighede afhanklik kan wees, het Peirce en James die finale waarheid gekonseptualiseer as iets wat vasgestel is deur die toekomstige, finale beslissing van alle opinies.<ref>Putnam, Hilary (1995). ''Pragmatism: An Open Question''. Oxford: Blackwell. bl. 8–12.</ref> Pragmatisme het probeer om 'n wetenskaplike konsep van waarheid te vind wat nie afhang van persoonlike insig (openbaring) of verwysing na die een of ander metafisiese sfeer nie. Dit het die betekenis van 'n stelling geïnterpreteer deur die effek wat die aanvaarding daarvan op die praktyk het. Ondersoek wat ver genoeg geneem word, is dus die enigste weg na die waarheid.<ref name="peirce">Peirce, C.S. (1878), "''How to Make Our Ideas Clear''", ''Popular Science Monthly'', v. 12, 286–302.</ref> Volgens Peirce was toewyding aan ondersoek noodsaaklik vir die vind van die waarheid, geïmpliseer deur die idee en hoop dat die ondersoek nie vrugteloos is nie. Die interpretasie van hierdie beginsels is sedertdien onder bespreking. Peirce se aksioom vir pragmatisme is: "Oorweeg watter effekte, wat moontlik praktiese verwysings kan hê, ons beskou as die voorwerp van ons opvatting. Dan is ons opvatting van hierdie gevolge die geheel van ons opvatting van die voorwerp."<ref name="peirce" /> Kritici beskuldig pragmatisme daarvan dat dit die slagoffer van 'n eenvoudige dwaling is: dat omdat iets waar is, dit nuttig blyk te wees, daardie nut 'n gepaste basis is vir die waarheid daarvan kan wees.<ref>Pratt, J.B. (1909). ''What is Pragmatism''?. New York: Macmillan. bl. 89.</ref> Pragmatiste-denkers sluit Dewey, [[George Santayana]] en C. I. Lewis in. Pragmatisme is later bewerk deur neopragmatis [[Richard Rorty]] (wat die eerste was om neopragmatistiese filosofie te ontwikkel in sy ''Philosophy and the Mirror of Nature'' (1979),<ref>''Pragmatism'' – Internet Encyclopedia of Philosophy</ref> Hilary Putnam, [[W. V. O. Quine]], en Donald Davidson. Neopragmatisme is beskryf as 'n brug tussen analitiese en kontinentale filosofie.<ref>William Egginton/Mike Sandbothe (eds.). ''The Pragmatic Turn in Philosophy. Contemporary Engagement between Analytic and Continental Thought''. SUNY Press. 2004.</ref> === Prosesfilosofie === {{Hoofartikel|Prosesfilosofie}} [[Lêer:Alfred North Whitehead. Photograph. Wellcome V0027330 (cropped).jpg|links|duimnael|[[Alfred North Whitehead]]]] Prosesfilosofie is 'n tradisie wat begin met [[Alfred North Whitehead]], wat begin met onderrig en skryf oor proses- en metafisika toe hy in 1924 by die [[Harvard-universiteit]] aangesluit het.<ref>"Alfred North Whitehead (Internet Encyclopedia of Philosophy)".</ref> Hierdie tradisie identifiseer die metafisiese werklikheid met verandering. Prosesfilosofie word soms geklassifiseer as nader aan kontinentale filosofie as analitiese filosofie, omdat dit gewoonlik slegs in kontinentale departemente aangebied word.<ref>William Blattner, "''Some Thoughts About "Continental" and "Analytic" Philosophy''"</ref> Ander bronne noem egter dat prosesfilosofie êrens in die middel tussen die pole van analitiese teenoor kontinentale metodes in die hedendaagse filosofie geplaas moet word.<ref>Seibt, Johanna. "''Process Philosophy''". In Zalta, Edward N. (ed.). Stanford Encyclopedia of Philosophy.</ref><ref>Nicholas Gaskill, A.J. Nocek, ''The Lure of Whitehead,'' University of Minnesota Press, 2014, bl. 4.</ref> === Thomisme === Thomisme, in 'n groot mate Aristoteliaans in benadering en inhoud, is 'n filosofiese tradisie wat die geskrifte van [[Thomas Aquinas]] volg. Sy werk word sedert die 13de eeu gelees, bestudeer en betwis, veral deur [[Rooms-Katolieke]]. Aquinas geniet 'n herleefde hoofstroombelang in die hedendaagse filosofie, onder beide ateïste (Philippa Foot) en teiste (Elizabeth Anscombe).<ref>Kerr, Fergu (2008). ''After Aquinas: Versions of Thomism''. John Wiley & Sons. {{ISBN|978-1-4051-3714-0}}.</ref> Thomistiese filosowe is geneig om rasionaliste te wees in die epistemologie, sowel as metafisiese realiste en deugde-etici. Hulle beweer dat mense rasionele diere is waarvan die goeie geken kan word deur die rede wat deur die [[Wil (filosofie)|wil]] bereik kan word. Thomiste argumenteer dat [[siel]] of psige werklik en onmateriaal is, maar onlosmaaklik van materie in organismes is. Siel is die vorm van die liggaam. Thomiste aanvaar Aristoteles se oorsake as natuurlik, insluitend teleologiese of finale oorsake. Op hierdie manier, hoewel Aquinas aangevoer het dat alles wat in die intellek is, in die sintuie begin, kan natuurlike [[teleologie]] met die sintuie onderskei word en deur induksie uit die [[natuur]] onttrek word.<ref>Aquinas, ''De veritate'', Q. 2, art. 3, antwoord 19.</ref> Kontemporêre Thomisme omvat verskeie variante, van neo-skolastiek tot eksistensiële thomisme.<ref>Feser, Edward (2009). ''Aquinas: A Beginner's Guide.'' Oneworld Publications. bl. 216. {{ISBN|978-1-85168-690-2}}.</ref> Die sogenaamde nuwe natuurregslui soos Germain Grisez en Robert P. George het thomistiese regsbeginsels toegepas op kontemporêre etiese debatte, terwyl Freeman voorgestel het dat thomisme se [[kognisie]] die beste versoenbaar was met neurodinamika. Analitiese thomisme (John Joseph Haldane) moedig dialoog aan tussen analitiese filosofie en in die breë Aristoteliaanse geestesfilosofie, sielkunde en hylomorfe metafisika.<ref>Paterson, Craig; Pugh, Matthew S. (2006). ''Analytical Thomism: Traditions in Dialogue''. Ashgate. {{ISBN|978-0-7546-3438-6}}.</ref> Ander kontemporêre Thomiste is Eleonore Stump, Alasdair MacIntyre en John Finnis. == Invloede uit die [[Oosterse filosofie]] == [[Lêer:Philosopher, marble head, Roman copy, AM Corfu, Krfm22.jpg|duimnael|Pyrrho van Elis, marmerkop, Romeinse kopie, Argeologiese Museum van Corfu.]] Die Antieke Griekse filosoof [[Pyrrho van Elis|Pyrrho]] het [[Alexander die Grote]] vergesel in sy oostelike veldtogte en het sowat 18 maande in [[Indië]] deurgebring. Pyrrho het daarna na [[Griekeland]] teruggekeer en Pyrrhonisme gestig, 'n filosofie met wesenlike ooreenkomste met [[Boeddhisme]]. Die Griekse biograaf [[Diogenes Laërtios]] het verduidelik dat Pyrrho se gelykmoedigheid en losmaking van die wêreld in Indië verkry is,<ref>" Hy sou hom van die wêreld onttrek en in eensaamheid lewe, en homself selde aan sy familielede wys; dit is omdat hy 'n Indiese verwyt Anaxarchus gehoor het wat vir hom sê dat hy nooit ander sal kan leer wat goed is terwyl hy self bywoning van konings in hul hof gedans het nie. Hy sou te alle tye dieselfde kalmte handhaaf." (Diogenes Laertius, IX.63 on Pyrrhon)</ref> Pyrrho is direk deur Boeddhisme beïnvloed in die ontwikkeling van sy filosofie, wat gebaseer is op Pyrrho se interpretasie van die Boeddhistiese [[Drie kenmerke van die bestaan|drie kenmerke van bestaan]].<ref>{{cite book|last=Beckwith|first=Christopher I.|url=http://press.princeton.edu/chapters/s10500.pdf|title=Greek Buddha: Pyrrho's Encounter with Early Buddhism in Central Asia|publisher=Princeton University Press|year=2015|isbn=978-1-4008-6632-8|page=28|access-date=2020-10-29|archive-date=2016-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20161130150905/http://press.princeton.edu/chapters/s10500.pdf|url-status=live}}</ref> Volgens Edward Conze kan Pyrrhonisme met Boeddhistiese filosofie vergelyk word, veral die Indiese Madhyamika-skool.<ref name="Conze">Conze, Edward. [http://ccbs.ntu.edu.tw/FULLTEXT/JR-PHIL/conze2.htm Buddhist Philosophy and Its European Parallels] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190207161259/http://ccbs.ntu.edu.tw/FULLTEXT/JR-PHIL/conze2.htm |date=2019-02-07 }}. Philosophy East and West 13, p.9-23, no.1, Januarie 1963. University Press of Hawaii.</ref> Die Pyrrhoniste se doelwit van ataraxia (die toestand van ongestoord wees) is 'n [[Soteriologie|soteriologiese doelwit]] soortgelyk aan [[Nirwana]]. Die Pyrrhoniste het die opskorting van oordeel (epoché) oor [[dogma]] (oortuigings oor nie-voor die hand liggend sake) bevorder as die manier om ataraxia te bereik. Dit is soortgelyk aan die Boeddha se weiering om sekere metafisiese vrae te beantwoord wat hy gesien het as nie-geleidend vir die pad van Boeddhistiese praktyk en [[Nagarjuna]] se "afstaan van alle sienings (drsti)". Adrian Kuzminski argumenteer vir direkte invloed tussen hierdie twee denksisteme. In ''Pyrrhonism: How the Ancient Greeks Reinvented Buddhism'' <ref name="Reinvented">Adrian Kuzminski (2008), ''Pyrrhonism How the Ancient Greeks Reinvented Buddhism''; for a recent study see Georgios T . Halkias, [https://www.academia.edu/12679460/The_Self-immolation_of_Kalanos_and_other_Luminous_Encounters_Among_Greeks_and_Indian_Buddhists_in_the_Hellenistic_World "The Self-immolation of Kalanos and other Luminous Encounters among Greeks and Indian Buddhists in the Hellenistic World"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221208221329/https://www.academia.edu/12679460/The_Self-immolation_of_Kalanos_and_other_Luminous_Encounters_Among_Greeks_and_Indian_Buddhists_in_the_Hellenistic_World |date=2022-12-08 }}, 2015, ''Journal of the Oxford Centre for Buddhist Studies'' '''8''', 163–186.</ref> argumenteer Kuzminski dat beide filosofieë teen die aanvaarding van enige dogmatiese bewerings oor 'n uiteindelike metafisiese werklikheid agter ons sinsindrukke as 'n taktiek om rustigheid te bereik en beide maak ook gebruik van logiese argumente teen ander filosofieë om hul teenstrydighede bloot te lê.<ref name="Reinvented" /> Sommige mense dink dat die Sirenese filosoof Hegesias van Cirene beïnvloed is deur die leerstellings van [[Ashoka die Grote|Ashoka]] se Boeddhistiese sendelinge.<ref>" Die filosoof Hegesias van Cirene (met die bynaam ''Peisithanatos'', "Die voorstander van die dood") was 'n tydgenoot van Magas en is waarskynlik beïnvloed deur die leerstellings van die Boeddhistiese sendelinge na Cirene en Alexandrië. Sy invloed was sodanig dat hy uiteindelik verbied is om onderrig te gee." Jean-Marie Lafont, Inalco in "Les Dossiers d'Archéologie", No. 254, bl. 78</ref> Empiristiese filosowe, soos [[David Hume]] en [[George Berkeley]], het die bondelteorie van persoonlike identiteit bevoordeel.<ref>{{Cite book|last=Dicker|first=Georges|url=https://books.google.com/books?id=lnGGAgAAQBAJ|title=Hume's Epistemology and Metaphysics: An Introduction|date=2002-01-04|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-71425-4|pages=15}}</ref> In hierdie teorie is die verstand bloot 'n bondel van persepsies sonder eenheid.<ref>{{Cite web|title=Western philosophy {{!}} History, Figures, Schools, Movements, Books, Beliefs, & Facts|url=https://www.britannica.com/topic/Western-philosophy|access-date=2021-05-18|website=Encyclopedia Britannica|archive-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513135159/https://www.britannica.com/topic/Western-philosophy|url-status=live}}</ref> Een interpretasie van Hume se siening van die self, waarvoor die filosoof en sielkundige James Giles aangevoer het, is dat Hume nie argumenteer vir 'n bondelteorie, wat 'n vorm van reduksionisme is nie, maar eerder vir 'n eliminatiewe siening van die self. Eerder as om die self tot 'n bondel persepsies te reduseer, verwerp Hume die idee van die self geheel en al. Op hierdie interpretasie stel Hume 'n "geen-self-teorie" voor en het dus baie gemeen met Boeddhistiese denke (sien anattā). Sielkundige Alison Gopnik het aangevoer dat Hume in 'n posisie was om van Boeddhistiese denke te leer tydens sy tyd in [[Frankryk]] in die 1730's.<ref>{{Cite book |last=Garfield |first=Jay L. |url=https://www.worldcat.org/oclc/884817774 |title=Engaging Buddhism : why it matters to philosophy |date=2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-020434-1 |location=Oxford |pages=45, 107 |oclc=884817774}}</ref> == Sien ook == * [[Lys van filosowe]] * [[Filosofie van tegnologie]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Western philosophy}} * [http://plato.stanford.edu/ The Stanford Encyclopedia of Philosophy] * [http://www.iep.utm.edu/ Internet Encyclopedia of Philosophy] * [https://web.archive.org/web/20081123072019/http://www.rep.routledge.com/views/home.html The Routledge Encyclopedia of Philosophy] * [http://www.tau.ac.il/humanities/philos/links.htm Philosophy Sites on the Internet – Tel Aviv University list] * [http://www.sqapo.com/index.htm Glyn Hughes' Squashed Philosophers] – verkorte weergawes van klassieke filosofiese tekste. * [https://web.archive.org/web/20090413090205/http://www.lutterworth.com/lp/titles/shwphil.htm Short History of Western Philosophy, A], deur Johannes Hirschberger; geredigeer deur Clare Hay; {{ISBN|978-0-7188-3092-2}} * [http://forums.philosophyforums.com/ Philosophy Forums] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329152553/http://forums.philosophyforums.com/ |date=29 Maart 2016 }} * [http://sophiasdialectic.com/ Philosophy Wiki] {{Vertaaluit | taalafk = en | il = Western philosophy }} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Filosofie]] ihoh4kt0joyiroff69vypln9nx6lgfz 0 318280 2913156 2876522 2026-06-22T19:27:14Z Jcb 223 2913156 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Nowruz 2017 in Bisaran, Kurdistan province.jpg|thumb|260px|'n Ouma en haar kleinkind tydens [[Nouruz]] in [[Koerdistan]], [[Iran]].]] {{Kantbalk Menslike ontwikkeling}} '''Veroudering''' is die proses van ouer word. Die term verwys hoofsaaklik na [[mens]]e, baie ander [[dier]]e en [[swamme]], terwyl [[Bakterie|bakterieë]], [[meerjarige plant]]e en sommige eenvoudige diere potensieel onsterflik is.<ref>{{Cite journal |last=Smadent.com |date=2021 |title=Age Calculator |url=https://www.calculator.net/age-calculator.html |journal=Smadent |volume=2 |issue=1 |access-date=Feb 12, 2021}}</ref> By die mens verteenwoordig dit die stelselmatige ophoping van veranderings,<ref name="Bowen 2004">{{cite journal | vauthors = Bowen RL, Atwood CS | title = Living and dying for sex. A theory of aging based on the modulation of cell cycle signaling by reproductive hormones | journal = Gerontology | volume = 50 | issue = 5 | pages = 265–90 | year = 2004 | pmid = 15331856 | doi = 10.1159/000079125 | s2cid = 18109386 }}</ref> wat [[Liggaam|fisiek]], [[Sielkunde|sielkundig]] en sosiaal kan wees.<ref>{{Cite web |title=Understanding the Dynamics of the Aging Process |url=http://www.nia.nih.gov/about/aging-strategic-directions-research/understanding-dynamics-ageing |access-date=2021-05-19 |website=National Institute on Aging |language=en }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Prakash IJ |date=October 1997 |title=Women & ageing |journal=The Indian Journal of Medical Research |volume=106 |pages=396–408 |pmid=9361474}}</ref> Reaksietyd kan byvoorbeeld met veroudering stadiger raak, terwyl herinneringe en algemene kennis kan toeneem. Veroudering is die grootste bekende risikofaktor vir die meeste menslike [[siekte]]s: [[kanker]], [[Alzheimersiekte]], [[diabetes]], [[hartbloedvatsiekte]]s, [[beroerte]] en talle ander.<ref>{{Cite journal |vauthors=Ahmed AS, Sheng MH, Wasnik S, Baylink DJ, Lau KW |date=February 2017 |title=Effect of aging on stem cells |journal=World Journal of Experimental Medicine |volume=7 |issue=1 |pages=1–10 |doi=10.5493/wjem.v7.i1.1 |pmc=5316899 |pmid=28261550 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web |last=Renstrom |first=Joelle |date=2020-03-02 |title=Is Aging a Disease? |url=https://slate.com/technology/2020/03/aging-disease-classification.html |access-date=2022-01-16 |website=Slate Magazine |language=en}}</ref> Van die rofweg 150&nbsp;000 sterftes wat elke dag wêreldwyd voorkom, is sowat twee derdes verwant aan ouderdom. Huidige verouderingsteorieë word toegeskryf aan die skadekonsep, waar die ophoping van skade (soos [[DNS]]-[[oksidasie]]) kan veroorsaak dat biologiese stelsels ingee, of aan die geprogrammeerde verouderingskonsep, waar die interne prosesse (epigenetiese onderhoud soos DNS-[[metielgroep|metilering]])<ref>{{Cite journal |vauthors=Ghosh S, Sinha JK, Raghunath M |date=September 2016 |title=Epigenomic maintenance through dietary intervention can facilitate DNA repair process to slow down the progress of premature aging |journal=IUBMB Life |volume=68 |issue=9 |pages=717–21 |doi=10.1002/iub.1532 |pmid=27364681 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Miller |first1=Freda D. |last2=Kaplan |first2=David R. |date=February 2007 |title=To Die or Not to Die: Neurons and p63 |journal=Cell Cycle |volume=6 |issue=3 |pages=312–317 |doi=10.4161/cc.6.3.3795 |pmid=17264677 |s2cid=24939720}}</ref> inherent veroudering kan veroorsaak. ==Veroudering teenoor onsterflikheid== Mense en lede van ander spesies, veral diere, verouder en gaan dood. Swamme kan ook verouder.<ref name="Mortimer 1959">{{Cite journal |vauthors=Mortimer RK, Johnston JR |date=June 1959 |title=Life span of individual yeast cells |url=http://www.escholarship.org/uc/item/9j53s5wd |journal=Nature |volume=183 |issue=4677 |pages=1751–2 |bibcode=1959Natur.183.1751M |doi=10.1038/1831751a0 |pmid=13666896 |hdl-access=free |s2cid=4149521 |hdl=2027/mdp.39015078535278}}</ref> In teenstelling daarmee kan baie spesies as moontlik onsterflik beskou word: Bakterieë verdeel byvoorbeeld om dogterselle te produseer, [[aarbei]]plante groei lopers om klone van hulleself te skep en diere in die genus ''Hydra'' het 'n herlewingsvermoë wat voorkom dat hulle van ouderdom doodgaan. Vroeë lewe op [[Aarde]], wat minstens 3,7&nbsp;miljard jaar gelede begin het,<ref name="Nutman 2016">{{Cite journal |vauthors=Nutman AP, Bennett VC, Friend CR, Van Kranendonk MJ, Chivas AR |date=September 2016 |title=Rapid emergence of life shown by discovery of 3,700-million-year-old microbial structures |url=http://ro.uow.edu.au/smhpapers/4157 |journal=Nature |type=Submitted manuscript |volume=537 |issue=7621 |pages=535–538 |bibcode=2016Natur.537..535N |doi=10.1038/nature19355 |pmid=27580034 |s2cid=205250494}}</ref> was enkelsellige organismes (organismes wat net uit een sel bestaan, in teenstelling met meersellige organismes, wat uit talle selle bestaan). Sulke organismes ([[Prokarioot|prokariote]], [[alg]]e, ensovoorts) vermeerder deur die verdeling in dogterselle. Hulle verouder nie en is dus potensiaal onsterflik onder gunstige toestande.<ref name="Rose1991">{{Cite book |title=Evolutionary Biology of Aging |vauthors=Rose MR |publisher=Oxford University Press |year=1991 |location=New York}}</ref><ref name="Partridge1993">{{Cite journal |vauthors=Partridge L, Barton NH |date=March 1993 |title=Optimality, mutation and the evolution of aging |journal=Nature |volume=362 |issue=6418 |pages=305–11 |bibcode=1993Natur.362..305P |doi=10.1038/362305a0 |pmid=8455716 |s2cid=4330925}}</ref> Veroudering en sterflikheid van die individuele organisme het moontlik geraak met die [[evolusie]] van seksuele [[voortplanting]],<ref name="Williams1957">{{Cite journal |vauthors=Williams GC |year=1957 |title=Pleiotropy, Natural Selection, and the Evolution of Senescence |journal=Evolution |volume=11 |issue=4 |pages=398–411 |doi=10.2307/2406060 |jstor=2406060}}</ref> wat begin het met die opkoms van die [[Koninkryk (biologie)|koninkryke]] [[Swam|Fungi]]/[[Animalia]] sowat 'n miljard jaar gelede en die ontwikkeling van [[saadplante]] 320&nbsp;miljoen jaar gelede. Die seksuele organisme kon hierna van sy [[Genetika|genetiese materiaal]] oordra om nuwe individue te produseer en self misbaar word met betrekking tot die oorlewing van die spesie.<ref name="Williams1957" /> [[Beeld:Hydras (8).JPG|thumb|180px|Die onsterflike ''Hydra'', 'n verwant van die [[Kwalle|jellievis]].]] Dié klassieke biologiese idee is egter onlangs op sy kop gekeer met die ontdekking dat die bakterie ''[[E. coli]]'' in onderskeidbare dogterselle kan verdeel. Dit het die teoretiese moontlikheid daargestel dat "ouderdomsklasse" onder baterieë kan bestaan.<ref name="Stewart2005">{{Cite journal |vauthors=Stewart EJ, Madden R, Paul G, Taddei F |date=February 2005 |title=Aging and death in an organism that reproduces by morphologically symmetric division |journal=PLOS Biology |volume=3 |issue=2 |pages=e45 |doi=10.1371/journal.pbio.0030045 |pmc=546039 |pmid=15685293}}</ref> Selfs in mense en ander sterflike spesies is daar selle met die moontlikheid van onsterflikheid: spesifieke kankerselle<ref name="PereiraSmith1992">{{Cite journal |vauthors=Pereira-Smith OM, Ning Y |year=1992 |title=Molecular genetic studies of cellular senescence |journal=Experimental Gerontology |volume=27 |issue=5–6 |pages=519–22 |doi=10.1016/0531-5565(92)90006-L |pmid=1426085 |s2cid=27839420}}</ref> en [[stamsel]]le soos kiemselle (wat [[Eiersel|eier-]] en [[spermsel]]le vervaardig).<ref name="Forster 2015">{{Cite journal |vauthors=Forster P, Hohoff C, Dunkelmann B, Schürenkamp M, Pfeiffer H, Neuhuber F, Brinkmann B |date=March 2015 |title=Elevated germline mutation rate in teenage fathers |journal=Proceedings. Biological Sciences |volume=282 |issue=1803 |pages=20142898 |doi=10.1098/rspb.2014.2898 |pmc=4345458 |pmid=25694621}}</ref> In kunsmatige [[kloning]] kan moederselle tot [[embrio]]status verjong word en dan gebruik word om nuwe weefsel of 'n dier te skep sonder dat hulle ouer word.<ref name="Wakayama 2013">{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Wakayama S, Kohda T, Obokata H, Tokoro M, Li C, Terashita Y, Mizutani E, Nguyen VT, Kishigami S, Ishino F, Wakayama T |date=March 2013 |title=Successful serial recloning in the mouse over multiple generations |journal=Cell Stem Cell |volume=12 |issue=3 |pages=293–7 |doi=10.1016/j.stem.2013.01.005 |pmid=23472871 |doi-access=free}}</ref> [[Beeld:Senescence.JPG|thumb|180px|Ouer mense se groter [[neus]]e en [[Oor|ore]] word soms toegeskryf aan die voortgesette groei van [[kraakbeen]], maar die oorsaak is waarskynliker [[swaartekrag]].<ref name=Guardian2013>{{Cite news|title=Big ears: they really do grow as we age |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/shortcuts/2013/jul/17/big-ears-grow-as-we-age|access-date=9 September 2016|date=July 2013|id=MeshID:D000375; OMIM:502000| author = Moss, S |newspaper=The Guardian}}</ref>]] ==Tekens== Die meeste mense ondervind 'n paar tipiese verouderingsimptome gedurende hul leeftyd: * Tieners verloor ’n jong kind se vermoë om hoëfrekwensieklanke bo 20&nbsp;kHz te hoor.<ref name=HiFreqAudiometry2014>{{cite journal | vauthors = Rodríguez Valiente A, Trinidad A, García Berrocal JR, Górriz C, Ramírez Camacho R | title = Extended high-frequency (9-20 kHz) audiometry reference thresholds in 645 healthy subjects | journal = International Journal of Audiology | volume = 53 | issue = 8 | pages = 531–45 | date = August 2014 | pmid = 24749665 | doi = 10.3109/14992027.2014.893375 | s2cid = 30960789 }}</ref> * Plooie ontwikkel, veral op dele wat aan die son blootgestel word (soos die gesig).<ref name="Thurstan 2012">{{cite journal | vauthors = Thurstan SA, Gibbs NK, Langton AK, Griffiths CE, Watson RE, Sherratt MJ | title = Chemical consequences of cutaneous photoageing | journal = Chemistry Central Journal | volume = 6 | issue = 1 | pages = 34 | date = April 2012 | pmid = 22534143 | pmc = 3410765 | doi = 10.1186/1752-153X-6-34 }}</ref> * Nadat vroulike [[vrugbaarheid]] in die middel 20's ’n hoogtepunt bereik het, neem dit stadig af.<ref>{{cite journal|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0076677/|title=Infertility: Overview|last=pmhdev|date=25 March 2015|publisher=Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG)|via=www.ncbi.nlm.nih.gov}}</ref> * Ná 30 jaar neem die menslike liggaamsmassa af.<ref name="Age dynamics">{{cite journal| vauthors = Gerasimov IG, Ignatov DY |title=Age Dynamics of Body Mass and Human Lifespan| journal = Journal of Evolutionary Biochemistry and Physiology | volume = 40 | issue = 3| pages = 343–349|year=2004| doi = 10.1023/B:JOEY.0000042639.72529.e1|s2cid=9070790|url=https://www.researchgate.net/publication/226729610}}</ref> * [[Spier]]e reageer minder op oefening of besering, en verlies aan spiermassa en -krag is algemeen.<ref>{{cite journal | vauthors = Ryall JG, Schertzer JD, Lynch GS | title = Cellular and molecular mechanisms underlying age-related skeletal muscle wasting and weakness | journal = Biogerontology | volume = 9 | issue = 4 | pages = 213–28 | date = August 2008 | pmid = 18299960 | doi = 10.1007/s10522-008-9131-0 | s2cid = 8576449 }}</ref> * ’n Groter risiko kom by mense bo 35 voor dat die krag in die siliêre spier (die kringspier van die straalvormige liggaam in die oog) afneem, wat kan lei tot probleme om op nabye voorwerpe te fokus (versiendheid).<ref>{{cite web|title=Facts About Presbyopia|url=https://nei.nih.gov/health/errors/presbyopia|publisher=National Eye Institute|access-date=11 September 2016|location=Besoek in Oktober 2010|archive-date= 4 Oktober 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161004195255/https://www.nei.nih.gov/health/errors/presbyopia|url-status=dead}}</ref><ref name="Weale 2003">{{cite journal | vauthors = Weale RA | title = Epidemiology of refractive errors and presbyopia | journal = Survey of Ophthalmology | volume = 48 | issue = 5 | pages = 515–43 | year = 2003 | pmid = 14499819 | doi = 10.1016/S0039-6257(03)00086-9 }}</ref> Die meeste mense ondervind versiendheid teen 45 tot 50 jaar.<ref name="Truscott 2009">{{cite journal | vauthors = Truscott RJ | title = Presbyopia. Emerging from a blur towards an understanding of the molecular basis for this most common eye condition | journal = Experimental Eye Research | volume = 88 | issue = 2 | pages = 241–7 | date = Februarie 2009 | pmid = 18675268 | doi = 10.1016/j.exer.2008.07.003 }}</ref> * Om en by 50 jaar begin [[Haar|hare]] grys word.<ref>{{cite journal | vauthors = Pandhi D, Khanna D | title = Premature graying of hair | journal = Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology | volume = 79 | issue = 5 | pages = 641–53 | date = 2013 | pmid = 23974581 | doi = 10.4103/0378-6323.116733 | doi-access = free }}</ref> Omtrent 30% tot 50% van [[man]]s<ref>{{cite journal | vauthors = Hamilton JB | title = Patterned loss of hair in man; types and incidence | journal = Annals of the New York Academy of Sciences | volume = 53 | issue = 3 | pages = 708–28 | date = Maart 1951 | pmid = 14819896 | doi = 10.1111/j.1749-6632.1951.tb31971.x | bibcode = 1951NYASA..53..708H }}</ref> en ’n kwart van vroue<ref name=Var2015>{{cite journal | vauthors = Vary JC | title = Selected Disorders of Skin Appendages--Acne, Alopecia, Hyperhidrosis | journal = The Medical Clinics of North America | volume = 99 | issue = 6 | pages = 1195–211 | date = November 2015 | pmid = 26476248 | doi = 10.1016/j.mcna.2015.07.003 }}</ref> begin hare op dele van die kop verloor. * [[Menopouse]] kom tussen gemiddeld 44 en 58 jaar voor.<ref>{{cite journal | vauthors = Morabia A, Costanza MC | title = International variability in ages at menarche, first livebirth, and menopause. World Health Organization Collaborative Study of Neoplasia and Steroid Contraceptives | journal = American Journal of Epidemiology | volume = 148 | issue = 12 | pages = 1195–205 | date = Desember 1998 | pmid = 9867266 | doi = 10.1093/oxfordjournals.aje.a009609 }}</ref> * In die ouderdomsgroep 60 tot 64 styg die voorkoms van [[artritis|osteoartritis]] tot 53%. Net 20% rapporteer egter op dié ouderdom stremmende osteoartritis.<ref name="Thomas2014">{{cite journal | vauthors = Thomas E, Peat G, Croft P | title = Defining and mapping the person with osteoarthritis for population studies and public health | journal = Rheumatology | volume = 53 | issue = 2 | pages = 338–45 | date = Februarie 2014 | pmid = 24173433 | pmc = 3894672 | doi = 10.1093/rheumatology/ket346 }}</ref> * Amper die helfte van mense bo 75 jaar ervaar [[gehoor]]verlies, wat gesproke kommunikasie kan belemmer.<ref>{{cite web|title=Hearing Loss and Older Adults|url=https://www.nidcd.nih.gov/health/hearing-loss-older-adults|publisher=National Institute on Deafness and Other Communication Disorders|access-date=11 September 2016|format=Laas bygewerk op 3 Junie 2016|date=2016-01-26}}</ref> * Teen 80-jarige ouderdom het meer as die helfte van Amerikaners ’n [[katarak]].<ref name=NIH2009>{{cite web|title=Facts About Cataract|url=https://www.nei.nih.gov/health/cataract/cataract_facts|access-date=14 Augustus 2016|date=September 2015}}</ref> * Tingerigheid, ’n gevolg van ’n afname in krag, fisieke aktiwiteit en energie, raak 25% van mense ouer as 85.<ref name=Fried_2001>{{cite journal | vauthors = Fried LP, Tangen CM, Walston J, Newman AB, Hirsch C, Gottdiener J, Seeman T, Tracy R, Kop WJ, Burke G, McBurnie MA | title = Frailty in older adults: evidence for a phenotype | journal = The Journals of Gerontology. Series A, Biological Sciences and Medical Sciences | volume = 56 | issue = 3 | pages = M146-56 | date = Maart 2001 | pmid = 11253156 | doi = 10.1093/gerona/56.3.m146 | citeseerx = 10.1.1.456.139 }}</ref><ref>Persentasie verkry uit Tabel 2 in Fried et al. 2001</ref> * [[Arteriosklerose]] word as ’n ouderdomsiekte geklassifiseer.<ref name="Wang 2012">{{cite journal | vauthors = Wang JC, Bennett M | title = Aging and atherosclerosis: mechanisms, functional consequences, and potential therapeutics for cellular senescence | journal = Circulation Research | volume = 111 | issue = 2 | pages = 245–59 | date = Julie 2012 | pmid = 22773427 | doi = 10.1161/CIRCRESAHA.111.261388 }}</ref> Dit lei tot hartbloedvatsiektes (soos [[beroerte]] en [[hartaanval]]le),<ref name="Wang 2016">{{cite journal | vauthors = Herrington W, Lacey B, Sherliker P, Armitage J, Lewington S | title = Epidemiology of Atherosclerosis and the Potential to Reduce the Global Burden of Atherothrombotic Disease | journal = Circulation Research | volume = 118 | issue = 4 | pages = 535–46 | date = Februarie 2016 | pmid = 26892956 | doi = 10.1161/CIRCRESAHA.115.307611 }}</ref> wat wêreldwyd die algemeenste oorsaak van die dood is.<ref>{https://laysamagazine.com/pdf/heart-disease-stroke-statistics/}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die veroudering van [[Aar|are]] veroorsaak ’n verlies aan elastisiteit en veroorsaak ’n styfheid van die liggaam se bloedvatnetwerk.<ref name="Wang 2012"/> [[Beeld:Alzheimer's disease brain comparison.jpg|thumb|220px|’n Vergelyking tussen ’n brein wat normaalweg verouder het (links) en ’n brein wat deur [[Alzheimersiekte]] aangetas is (regs).]] [[Demensie]] kom algemeen by ouer mense voor.<ref name=Larson2013>{{cite journal | vauthors = Larson EB, Yaffe K, Langa KM | title = New insights into the dementia epidemic | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 369 | issue = 24 | pages = 2275–7 | date = Desember 2013 | pmid = 24283198 | pmc = 4130738 | doi = 10.1056/nejmp1311405 }}</ref> Sowat 3% van mense tussen 65 en 74, 19% tussen 75 en 84, en byna die helfte van mense ouer as 85 jaar het demensie.<ref>{{cite book|last1=Umphred|first1=Darcy| name-list-format = vanc |title=Neurological rehabilitation|date=2012|publisher=Elsevier Mosby|location=St. Louis, MO|isbn=978-0-323-07586-2|page=838|edition=6th|url=https://books.google.com/books?id=I9ltC-ZrNOMC&pg=PA838}}</ref> Die spektrum wissel van ligte kognitiewe belemmering tot die neurodegeneratiewe siektes [[Alzheimersiekte]], [[serebrovaskulêre siekte]], [[Parkinson se siekte]] en [[motorneuronsiekte]]. Baie soorte geheue neem ook af met die ouderdom, maar nie [[Semantiek|semantiese geheue]] (algemene kennis soos woorddefinisies) nie; dié neem toe of bly dieselfde tot laat in ’n mens se lewe.<ref name="Schaie2005">{{cite book|last1=Schaie|first1=K. Warner v|year=2005|doi=10.1093/acprof:oso/9780195156737.001.0001|title=Developmental Influences on Adult Intelligence|isbn=978-0-19-515673-7}}</ref> [[Intelligensie]] neem ook af, maar die tempo hang af van die soort en kan selfs dieselfde bly en net aan die einde van die leeftyd skielik afneem. Ouderdom kan sigprobleme meebring en dit bemoeilik nieverbale kommunikasie,<ref>{{cite book | vauthors = Worrall L, Hickson LM | date = 2003 | chapter = Theoretical foundations of communication disability in aging | title = Communication disability in aging: from prevention to intervention | pages = 32–33 | veditors = Worrall L, Hickson LM | location = Clifton Park, NY | publisher = Delmar Learning }}</ref> wat weer kan lei tot afsondering en moontlik [[depressie]]. Dit lyk egter of ouer mense minder aan depressie ly as jonger volwassenes; oor die algemeen verbeter die gemoedstoestand, ondanks ’n afname in fisieke gesondheid.<ref>{{cite journal | vauthors = Lys R, Belanger E, Phillips SP | title = Improved mood despite worsening physical health in older adults: Findings from the International Mobility in Aging Study (IMIAS) | journal = PLOS One | volume = 14 | issue = 4 | pages = e0214988 | date = April 2019 | pmid = 30958861 | pmc = 6453471 | doi = 10.1371/journal.pone.0214988 | bibcode = 2019PLoSO..1414988L }}</ref> Sigprobleme kan ook deur ander faktore veroosaak word, soos spieragteruitgang<ref name="Meh2015">{{cite journal | author = Mehta S | title = Age-Related Macular Degeneration | journal = Primary Care | volume = 42 | issue = 3 | pages = 377–91 | date = September 2015 | pmid = 26319344 | doi = 10.1016/j.pop.2015.05.009 }}</ref> en groeisels om die [[retina]].<ref name="Nussbaum, J. F. 1989">{{cite book | vauthors = Nussbaum JF, Thompson TL, Robinson JD | date = 1989 | chapter = Barriers to conversation | pages = 234–53 | veditors = Nussbaum JF, Thompson TL, Robinson JD | title = Communication and aging | location = New York | publisher = Harper & Row }}</ref> Veroudering is die grootste risikofaktor vir siektes.<ref name="Aleksey V 2018">{{cite journal | author = Belikov AV | title = Age-related diseases as vicious cycles | journal = Ageing Research Reviews | volume = 49 | pages = 11–26 | date = Januarie 2019 | pmid = 30458244 | doi = 10.1016/j.arr.2018.11.002 | s2cid = 53567141 }}</ref> Van die rofweg 150&nbsp;000 mense wat jaarliks wêreldwyd sterf, sterf omtrent twee derdes (100&nbsp;000 mense per dag) aan ouderdomsverwante siektes. In nywerheidslande is die persentasie hoër, tot 90%.<ref name="de Grey 2007">{{cite journal |doi=10.2202/1941-6008.1011 |title=Life Span Extension Research and Public Debate: Societal Considerations |year=2007 |last1=De Grey |first1=Aubrey D.N.J |journal=Studies in Ethics, Law, and Technology |volume=1|citeseerx=10.1.1.395.745 }}</ref><ref name="Lopez 2006">{{cite journal | vauthors = Lopez AD, Mathers CD, Ezzati M, Jamison DT, Murray CJ | title = Global and regional burden of disease and risk factors, 2001: systematic analysis of population health data | journal = Lancet | volume = 367 | issue = 9524 | pages = 1747–57 | date = Mei 2006 | pmid = 16731270 | doi = 10.1016/S0140-6736(06)68770-9 | s2cid = 22609505 }}</ref><ref>[https://stanford.edu/group/brunet/background.html Brunet Lab: Molecular Mechanisms of Longevity and Age Related Diseases]. Stanford.edu. Besoek op 11 April 2012.</ref> ==Biologiese basis== [[Beeld:Old woman with young baby boy.JPG|thumb|160px|links|'n 95-jarige vrou hou 'n vyf maande oue seuntjie vas.]] Navorsers begin nou maar eers die biologiese faktore van veroudering verstaan, selfs in relatief eenvoudige organismes met 'n kort leeftyd soos [[gis]].<ref name="Janssens 2015">{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Janssens GE, Meinema AC, González J, Wolters JC, Schmidt A, Guryev V, Bischoff R, Wit EC, Veenhoff LM, Heinemann M |date=December 2015 |title=Protein biogenesis machinery is a driver of replicative aging in yeast |journal=eLife |volume=4 |pages=e08527 |doi=10.7554/eLife.08527 |pmc=4718733 |pmid=26422514}}</ref> Selfs minder is bekend oor die lewe van [[soogdier]]e, deels as gevolg van die langer lewe van selfs klein soogdiere soos die muis (sowat drie jaar). 'n Ideale organisme vir die bestudering van ouderdom is die [[Rondewurms|rondewurm]] ''Caenorhabditis elegans'', danksy sy kort leeftyd van twee tot drie weke en ons vermoë om genetiese manipulasies toe te pas of [[geen]]aktiwiteit met [[RNS]]-inmenging te onderdruk, ensovoorts.<ref name="RothmanSingson2012">{{Cite book |title=Caenorhabditis Elegans: Cell Biology and Physiology |vauthors=Wilkinson DS, Taylor RC, Dillin A |publisher=Academic Press |year=2012 |isbn=978-0-12-394620-1 |veditors=Rothman JH, Singson A |pages=353–381 |chapter=Analysis of Aging |chapter-url=https://books.google.com/books?id=F-jp8kwcHiAC}}</ref> Die meeste bekende mutasies en RNS-inmengingsteikens wat lewensduur verleng, is eerste in ''C. elegans'' ontdek.<ref name="Reis2009">{{Cite journal |vauthors=Shmookler Reis RJ, Bharill P, Tazearslan C, Ayyadevara S |date=October 2009 |title=Extreme-longevity mutations orchestrate silencing of multiple signaling pathways |journal=Biochimica et Biophysica Acta (BBA) - General Subjects |volume=1790 |issue=10 |pages=1075–1083 |doi=10.1016/j.bbagen.2009.05.011 |pmc=2885961 |pmid=19465083}}</ref> Die faktore wat as invloede op biologiese veroudering voorgestel is,<ref>{{Cite web |title=Mitochondrial Theory of Aging and Other Aging Theories |url=http://www.1vigor.com/science/mitochondrial-theory/ |access-date=4 October 2013 |publisher=1Vigor}}</ref> val in twee hoofkategorieë: "geprogrammeer" en "skadeverwant".<ref name="Jin_2010">{{Cite journal |vauthors=Jin K |date=October 2010 |title=Modern Biological Theories of Aging |journal=Aging and Disease |volume=1 |issue=2 |pages=72–74 |pmc=2995895 |pmid=21132086}}</ref> Geprogrammeerde faktore volg 'n biologiese tydskaal, dalk een wat 'n verlenging is van die een wat {{nowrap|kindertydgroei en -ontwikkeling}} reguleer. Dié regulering sou afhang van veranderings in geenuitdrukking wat die stelsel beïnvloed wat verantwoordelik is vir instandhouding-, herstel- en verdedigingsmeganismes. Skadeverwante faktore sluit in interne en omgewingsaanslae op lewende organismes wat op verskillende vlakke ophopende skade aanrig.<ref name="Jin_2010" /> ==Voorkoming en vertraging== ===Lewenstyl=== 'n Kaloriebeperking beïnvloed baie diere se lewensduur aansienlik, veral die vermoë om ouderdomsverwante siektes uit te stel of te voorkom.<ref name="Guarente2005">{{Cite journal |vauthors=Guarente L, Picard F |date=February 2005 |title=Calorie restriction--the SIR2 connection |journal=Cell |volume=120 |issue=4 |pages=473–82 |doi=10.1016/j.cell.2005.01.029 |pmid=15734680 |doi-access=free |s2cid=14245512}}</ref> Gewoonlik beteken dit die inname van 60-70% van die kalorieë wat 'n dier normaalweg sou inneem terwyl dit nog genoeg voedingstowwe inkry.<ref name="Guarente2005" /> In [[knaagdier]]e het dit lewensduur tot 50% verleng;<ref name="Agarwal2011">{{Cite journal |vauthors=Agarwal B, Baur JA |date=January 2011 |title=Resveratrol and life extension |journal=Annals of the New York Academy of Sciences |volume=1215 |issue=1 |pages=138–43 |bibcode=2011NYASA1215..138A |doi=10.1111/j.1749-6632.2010.05850.x |pmid=21261652 |doi-access=free |s2cid=41701458}}</ref> 'n soortgelyke invloed is behaal met gis en ''Drosophila'' ('n genus [[Vlieg|vlieë]]).<ref name="Guarente2005" /> Geen data daaroor bestaan vir die mens nie,<ref name="Junnila2013">{{Cite journal |vauthors=Junnila RK, List EO, Berryman DE, Murrey JW, Kopchick JJ |date=June 2013 |title=The GH/IGF-1 axis in ageing and longevity |journal=Nature Reviews. Endocrinology |volume=9 |issue=6 |pages=366–376 |doi=10.1038/nrendo.2013.67 |pmc=4074016 |pmid=23591370}}</ref> maar verskeie verslae steun beskerming teen ouderdomsverwante siektes.<ref>{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Larson-Meyer DE, Newcomer BR, Heilbronn LK, Volaufova J, Smith SR, Alfonso AJ, Lefevre M, Rood JC, Williamson DA, Ravussin E |date=June 2008 |title=Effect of 6-month calorie restriction and exercise on serum and liver lipids and markers of liver function |journal=Obesity |volume=16 |issue=6 |pages=1355–62 |doi=10.1038/oby.2008.201 |pmc=2748341 |pmid=18421281}}</ref><ref>{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Heilbronn LK, de Jonge L, Frisard MI, DeLany JP, Larson-Meyer DE, Rood J, Nguyen T, Martin CK, Volaufova J, Most MM, Greenway FL, Smith SR, Deutsch WA, Williamson DA, Ravussin E |date=April 2006 |title=Effect of 6-month calorie restriction on biomarkers of longevity, metabolic adaptation, and oxidative stress in overweight individuals: a randomized controlled trial |journal=JAMA |volume=295 |issue=13 |pages=1539–48 |doi=10.1001/jama.295.13.1539 |pmc=2692623 |pmid=16595757}}</ref> In sy boek ''How and Why We Age'' skryf Hayflick kaloriebeperking sal nie vir die mens voordelig wees nie en noem die Baltimore Longitudinal Study of Aging, wat getoon het dat mense wat skraal is nie noodwendig langer lewe nie.<ref name="Hayflick 1994">{{Cite book |url=https://archive.org/details/howwhyweage00hayf/page/261 |title=How and why we age |vauthors=Hayflick L |publisher=Ballantine Books |year=1994 |isbn=978-0-345-33918-8 |location=New York |page=[https://archive.org/details/howwhyweage00hayf/page/261 261] |oclc=29908633 |url-access=registration}}</ref> Daar is ook ander verwarrende faktore, soos die [[rookgewoonte]], wat beide eetlus demp en lewensduur verkort of massaverlies weens 'n terminale siekte. Soms word ook beweer gematigde oorgewig later in die lewe kan oorlewing bevorder. Dié faktore moet nog uitgeklaar word. Intussen lyk dit of die optimale liggaamsmassa bo 65 jaar ooreenstem met 'n skraler liggaamsmassaindeks van 23 tot 27.<ref name="Bowman2016">{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Bowman K, Delgado J, Henley WE, Masoli JA, Kos K, Brayne C, Thokala P, Lafortune L, Kuchel GA, Ble A, Melzer D |date=February 2017 |title=Obesity in Older People With and Without Conditions Associated With Weight Loss: Follow-up of 955,000 Primary Care Patients |journal=The Journals of Gerontology. Series A, Biological Sciences and Medical Sciences |volume=72 |issue=2 |pages=203–209 |doi=10.1093/gerona/glw147 |pmc=5233914 |pmid=27492450}}</ref> [[Beeld:Habibaadansalat.jpg|thumb|220px|’n Bejaarde vrou.]] [[Beeld:003 p4 dd.JPG|thumb|220px|’n Bejaarde man.]] Dit hou ook voordele vir 'n langer lewe in wanneer die inname van proteïene verminder word sonder 'n afname in kalorieë.<ref>{{Cite journal |vauthors=Nakagawa S, Lagisz M, Hector KL, Spencer HG |date=June 2012 |title=Comparative and meta-analytic insights into life extension via dietary restriction |journal=Aging Cell |volume=11 |issue=3 |pages=401–9 |doi=10.1111/j.1474-9726.2012.00798.x |pmid=22268691 |doi-access=free |s2cid=19043668}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Simpson SJ, Raubenheimer D |date=October 2009 |title=Macronutrient balance and lifespan |journal=Aging |volume=1 |issue=10 |pages=875–80 |doi=10.18632/aging.100098 |pmc=2815731 |pmid=20157561}}</ref> 'n Beperking op proteïene onderdruk twee meganismes wat vermoedelik tot veroudering lei, mTOR en IGF-1.<ref name="Fontana2010">{{Cite journal |vauthors=Fontana L, Partridge L, Longo VD |date=April 2010 |title=Extending healthy life span--from yeast to humans |journal=Science |volume=328 |issue=5976 |pages=321–6 |bibcode=2010Sci...328..321F |doi=10.1126/science.1172539 |pmc=3607354 |pmid=20395504}}</ref> Die [[Middellandse See|Mediterreense]] dieet word daarvoor geprys dat dit die gevaar van hartsiektes en 'n vroeë dood beperk.<ref>{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Rees K, Takeda A, Martin N, Ellis L, Wijesekara D, Vepa A, Das A, Hartley L, Stranges S |date=March 2019 |title=Mediterranean-style diet for the primary and secondary prevention of cardiovascular disease |journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews |volume=2019 |issue=3 |pages=CD009825 |doi=10.1002/14651858.CD009825.pub3 |pmc=6414510 |pmid=30864165 |collaboration=Cochrane Heart Group}}</ref><ref name="pmid18786971">{{Cite journal |vauthors=Sofi F, Cesari F, Abbate R, Gensini GF, Casini A |date=September 2008 |title=Adherence to Mediterranean diet and health status: meta-analysis |journal=BMJ |volume=337 |issue=sep11 2 |pages=a1344 |doi=10.1136/bmj.a1344 |pmc=2533524 |pmid=18786971}}</ref> Die grootste rede hiervoor blyk 'n hoër inname te wees van [[groente]], [[Vis (voedsel)|vis]], [[vrug]]te, [[neut]]e en essensiële vetsure soos [[olyf]]olie.<ref name="deGaetano2016">{{Cite journal |vauthors=de Gaetano G |date=2016-08-29 |title=Mediterranean diet associated with lower risk of early death in cardiovascular disease patients. ''European Society of Cardiology'' |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2016/08/160829094040.htm |journal=ScienceDaily}}</ref> In teenstelling daarmee kan die inname van sekere kossoorte soos [[suiker]], verfynde [[Koolhidraat|koolhidrate]], [[alkohol]], [[Geprosesseerde kos|geprosesseerde vleise]] en oliegebraaide kos veroudering verhaas.<ref>{{Cite web |date=9 October 2020 |title=5 Foods That Speed Up Aging |url=https://health.usnews.com/wellness/food/slideshows/foods-that-age-you |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009164957/https://health.usnews.com/wellness/food/slideshows/foods-that-age-you |archive-date=9 October 2020 |website=US News}}</ref> Die hoeveelheid slaap het ook 'n invloed op langlewendheid. Mense wat die langste lewe, slaap volgens verslae tusssen ses en sewe uur per nag.<ref>{{Cite news |date=15 February 2002 |title=Experts challenge study linking sleep, life span |work=CNN |url=http://edition.cnn.com/2002/HEALTH/02/14/sleep.study/index.html |access-date=29 October 2013 |vauthors=Rowland R}}</ref> 'n Gebrek aan slaap (minder as vyf uur per nag) meer as verdubbel die kans op sterfte aan hartbloedvatsiektes. Te veel slaap (meer as nege uur) word ook verbind met 'n verdubbeling in die risiko van sterfte, hoewel nie aan hartbloedvatsiektes nie.<ref>{{Cite journal |vauthors=Ferrie JE, Shipley MJ, Cappuccio FP, Brunner E, Miller MA, Kumari M, Marmot MG |date=December 2007 |title=A prospective study of change in sleep duration: associations with mortality in the Whitehall II cohort |journal=Sleep |volume=30 |issue=12 |pages=1659–66 |doi=10.1093/sleep/30.12.1659 |pmc=2276139 |pmid=18246975}}</ref> [[Fisiese oefening|Fisieke oefening]] kan 'n mense se lewensverwagting verleng.<ref>{{Cite journal |vauthors=Gremeaux V, Gayda M, Lepers R, Sosner P, Juneau M, Nigam A |date=December 2012 |title=Exercise and longevity |journal=Maturitas |volume=73 |issue=4 |pages=312–317 |doi=10.1016/j.maturitas.2012.09.012 |pmid=23063021}}</ref> Mense wat matig tot baie oefen, het 'n laer sterftesyfer as mense wat nie fisiek aktief is nie.<ref>{{Cite book |last=United States Department of Health And Human Services |url=https://books.google.com/books?id=WZZPc1FmL7QC&q=+United+States.+Department+of+Health.+Physical+activity+and+health:+a+report+of+the+Surgeon+General.+diane+Publishing,+1996.&pg=PA3 |title=Physical activity and health: a report of the Surgeon General |publisher=United States Department of Health and Human Services |year=1996 |isbn=978-1-4289-2794-0}}</ref> Die grootste voordele uit oefening word bereik by omtrent 3&nbsp;500 [[Metaboliese ekwivalent|MET]]-minute per week.<ref name=BMJ2016/> Om byvoorbeeld elke dag 10 minute trappe te klim, 15 minute te stofsuig, 20 minute in die tuin te werk, 20 minute te draf en 25 minute te loop of fiets te ry sal saam sowat 3&nbsp;000 MET-minute per week wees.<ref name="BMJ2016">{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Kyu HH, Bachman VF, Alexander LT, Mumford JE, Afshin A, Estep K, Veerman JL, Delwiche K, Iannarone ML, Moyer ML, Cercy K, Vos T, Murray CJ, Forouzanfar MH |date=August 2016 |title=Physical activity and risk of breast cancer, colon cancer, diabetes, ischemic heart disease, and ischemic stroke events: systematic review and dose-response meta-analysis for the Global Burden of Disease Study 2013 |journal=BMJ |volume=354 |pages=i3857 |doi=10.1136/bmj.i3857 |pmc=4979358 |pmid=27510511}}</ref> Die vermyding van chroniese spanning (in teenstelling met akute spanning) word in die meeste studies verbind met 'n stadiger verlies van [[Telomeer|telomere]]<ref name="pmid26318949">{{Cite journal |vauthors=Notterman DA, Mitchell C |date=October 2015 |title=Epigenetics and Understanding the Impact of Social Determinants of Health |journal=Pediatric Clinics of North America |type=Review |volume=62 |issue=5 |pages=1227–40 |doi=10.1016/j.pcl.2015.05.012 |pmc=4555996 |pmid=26318949}}</ref> en met 'n afname in vlakke van [[kortisol]] (hidrokortisoon). 'n Kortisolvlak wat chronies hoog is, benadeel die [[immuunstelsel]], veroorsaak hartskade/arterosklerose en word verbind met gesigsveroudering, wat weer 'n aanduiding kan wees van 'n toename in swartgalligheid en sterfte.<ref name="Noordam2012">{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Noordam R, Gunn DA, Tomlin CC, Rozing MP, Maier AB, Slagboom PE, Westendorp RG, van Heemst D, de Craen AJ |date=October 2012 |title=Cortisol serum levels in familial longevity and perceived age: the Leiden longevity study |journal=Psychoneuroendocrinology |volume=37 |issue=10 |pages=1669–75 |doi=10.1016/j.psyneuen.2012.02.013 |pmid=22429748 |doi-access=free |s2cid=16189194}}</ref> Daar is aanduidings dat eensaamheid 'n groter sterwensgevaar inhou as rook.<ref name="HoltLunstad2010">{{Cite journal |vauthors=Holt-Lunstad J, Smith TB, Layton JB |date=July 2010 |title=Social relationships and mortality risk: a meta-analytic review |journal=PLOS Medicine |volume=7 |issue=7 |pages=e1000316 |doi=10.1371/journal.pmed.1000316 |pmc=2910600 |pmid=20668659}}</ref> Spanning kan verminder word deur sosiale verkeer, spiritualiteit en (meer vir mans as vir vroue) 'n getroude lewe. Dit word alles verbind met langlewendheid.<ref>{{Cite web |title=Social ties are good for your health |url=https://bewell.stanford.edu/features/social-ties-good-health |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160911082609/http://bewell.stanford.edu/features/social-ties-good-health |archive-date=11 September 2016 |website=stanford.edu}}</ref><ref>{{Cite book |title=Handbook of religion and health |vauthors=Koenig HG, King DE, Carson VB |date=2012 |publisher=Oxford University Press |edition=2nd |location=New York |pages=476}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 April 2015 |title=Married Vs Single: What Science Says Is Better For Your Health |url=http://www.medicaldaily.com/married-vs-single-what-science-says-better-your-health-327878 |website=medicaldaily.com}}</ref> ===Mediese ingryping=== 'n Paar middels het getoon hulle vertraag veroudering in diere of keer dit om, maar daar is geen bewyse van dié gevolge in mense nie. In 'n oorsig lê Wolf (2021) klem daarop dat 'n paar van dié middels (soos resveratrol, rapamisien en metformien) almal massaverlies veroorsaak, 'n faktor wat "as onbelangrik afgemaak word" in baie publikasies oor veroudering; dit is dus waarskynlik dat die middels net die lewensverkortende uitwerking van obesiteit teenwerk en nie veel kan doen vir iemand met 'n normale liggaamsmassa nie.<ref name="Wolf2021">{{Cite journal |vauthors=Wolf AM |date=December 2021 |title=Rodent diet aids and the fallacy of caloric restriction |journal=Mechanisms of Ageing and Development |volume=200 |pages=111584 |doi=10.1016/j.mad.2021.111584 |doi-access=free }}</ref> In 2015 is die middel [[metformien]] getoets vir 'n moontlike vertraging in die veroudering in die [[wurm]] ''C. elegans'' en die [[kriek]] ''Acheta domesticus''.<ref name=Pry2015/> Die uitwerking op gesonde mense is onbekend.<ref name="Pry2015">{{Cite journal |vauthors=Pryor R, Cabreiro F |date=November 2015 |title=Repurposing metformin: an old drug with new tricks in its binding pockets |journal=The Biochemical Journal |volume=471 |issue=3 |pages=307–22 |doi=10.1042/bj20150497 |pmc=4613459 |pmid=26475449}}</ref> Rapamisien het in 2006 die eerste keer getoon dat dit die lewe in [[Eukarioot|eukariote]] verleng, in 'n studie van Powers et al. Daarin is bewys 'n klein dosis rapamisien verleng die lewe in gisselle.<ref name="pmid16418483">{{Cite journal |vauthors=Powers RW, Kaeberlein M, Caldwell SD, Kennedy BK, Fields S |date=January 2006 |title=Extension of chronological life span in yeast by decreased TOR pathway signaling |journal=Genes & Development |volume=20 |issue=2 |pages=174–84 |doi=10.1101/gad.1381406 |pmc=1356109 |pmid=16418483}}</ref> In 2009 is die lewensduur van muise wat rapamisien ingegee is, met tussen 28% en 38% verleng in die tyd van die studie, of met tussen 9% en 14% oor hulle hele lewensduur. Die proefneming is gedoen op muise vanaf 20 maande, wat ooreenstem met 60 mensejare.<ref name="pmid19587680">{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Harrison DE, Strong R, Sharp ZD, Nelson JF, Astle CM, Flurkey K, Nadon NL, Wilkinson JE, Frenkel K, Carter CS, Pahor M, Javors MA, Fernandez E, Miller RA |date=July 2009 |title=Rapamycin fed late in life extends lifespan in genetically heterogeneous mice |journal=Nature |volume=460 |issue=7253 |pages=392–5 |bibcode=2009Natur.460..392H |doi=10.1038/nature08221 |pmc=2786175 |pmid=19587680}}</ref> Rapamisien het daarna ook in verskeie ander studies bewys dat hulle muise se lewe verleng.<ref name="Miller2010">{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Miller RA, Harrison DE, Astle CM, Baur JA, Boyd AR, de Cabo R, Fernandez E, Flurkey K, Javors MA, Nelson JF, Orihuela CJ, Pletcher S, Sharp ZD, Sinclair D, Starnes JW, Wilkinson JE, Nadon NL, Strong R |date=February 2011 |title=Rapamycin, but not resveratrol or simvastatin, extends life span of genetically heterogeneous mice |journal=The Journals of Gerontology. Series A, Biological Sciences and Medical Sciences |volume=66 |issue=2 |pages=191–201 |doi=10.1093/gerona/glq178 |pmc=3021372 |pmid=20974732}}</ref> Dit word nou getoets op 'n niemenslike [[primaat]] (die klouapie).<ref name="Tardif2015">{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Tardif S, Ross C, Bergman P, Fernandez E, Javors M, Salmon A, Spross J, Strong R, Richardson A |date=May 2015 |title=Testing efficacy of administration of the antiaging drug rapamycin in a nonhuman primate, the common marmoset |journal=The Journals of Gerontology. Series A, Biological Sciences and Medical Sciences |volume=70 |issue=5 |pages=577–87 |doi=10.1093/gerona/glu101 |pmc=4400395 |pmid=25038772}}</ref> Die kankergenetikus Ronald A. DePinho en sy kollegas het navorsing op muise gepubliseer waar [[telomerase]]-aktiwiteit die eerste keer geneties verwyder is. Toe, nadat die muise voortydig verouder het, is die telomerase-aktiwiteit herstel deur die telomerasiegeen te heraktiveer. Die muise is hierdeur verjong: Krimpende [[testikel]]s het herstel en die diere het hulle [[vrugbaarheid]] herwin. Ander organe soos die [[lewer]] en [[brein]] het ook herstel. "[Die gevolgtrekking] bied die moontlikheid dat normale menslike veroudering vertraag kan word deur die ensieme te herstel in selle waar dit ophou werk het", sê Ronald DePinho. Die aktivering van telomerase in mense kan egter moontlik die groei van gewasse bevorder.<ref>{{Cite journal |vauthors=Callaway E |year=2010 |title=Telomerase reverses ageing process |journal=Nature |doi=10.1038/news.2010.635}}</ref> In 2023 het navorsers by die Sinclair-laboratorium van die Harvard Mediese Skool ou muise verjong deur hulle [[DNS]] met geenterapie te herstel.<ref name="harvard"/> Die muise se selle het die gene in vorme van proteïen omgesit en so is aspekte van veroudering uitgewis.<ref name="harvard">{{cite web |url=https://www.cbsnews.com/boston/news/harvard-researchers-reverse-aging-in-mice/ |website=CBS |archive-url=https://web.archive.org/web/20230126000918/https://www.cbsnews.com/boston/news/harvard-researchers-reverse-aging-in-mice/ |title=Harvard researchers reverse aging in mice |archive-date=January 25, 2023 |author=Jordyn Jagolinzer}}</ref> ===Navorsing=== Sommige navorsingsprojekte is gerig op stadige veroudering en die verlenging van 'n gesonde lewensduur.<ref>{{Cite journal |vauthors=Blagosklonny MV |date=March 2009 |title=Validation of anti-aging drugs by treating age-related diseases |journal=Aging |volume=1 |issue=3 |pages=281–8 |doi=10.18632/aging.100034 |pmc=2806014 |pmid=20157517}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Kogan V, Molodtsov I, Menshikov LI, Shmookler Reis RJ, Fedichev P |date=August 2015 |title=Stability analysis of a model gene network links aging, stress resistance, and negligible senescence |journal=Scientific Reports |volume=5 |pages=13589 |arxiv=1408.0463 |bibcode=2015NatSR...513589K |doi=10.1038/srep13589 |pmc=4551969 |pmid=26316217}}</ref> In 1993 het die Yale-gesondheids-en-verouderingstudie<ref>{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Cornoni-Huntley J, Ostfeld AM, Taylor JO, Wallace RB, Blazer D, Berkman LF, Evans DA, Kohout FJ, Lemke JH, Scherr PA |date=February 1993 |title=Established populations for epidemiologic studies of the elderly: study design and methodology |journal=Aging |volume=5 |issue=1 |pages=27–37 |doi=10.1007/bf03324123 |pmid=8481423 |s2cid=26861993}}</ref> op die belangrikheid gewys van fisieke aktiwiteit en gemaan teen negatiewe stereotipes wat ouderdom betref. Dr. David Snowdon se studie oor veroudering en Alzheimersiekte het baie interessante ontdekkings gedoen oor geheue, die uitwerking van positief uitgedrukte emosies en hoe om 'n langer lewe van beter gehalte te lei.<ref>{{Cite journal |last1=Danner |first1=Deborah D. |last2=Snowdon |first2=David A. |last3=Friesen |first3=Wallace V. |date=2001 |title=Positive emotions in early life and longevity: Findings from the nun study. |url=http://doi.apa.org/getdoi.cfm?doi=10.1037/0022-3514.80.5.804 |journal=Journal of Personality and Social Psychology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=804–813 |doi=10.1037/0022-3514.80.5.804 |issn=1939-1315 |pmid=11374751}}</ref> Die Amerikaanse Nasionale Instituut oor Veroudering befonds tans 'n ingrypingstoetsprogram vir muise.<ref>{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Miller RA, Harrison DE, Astle CM, Floyd RA, Flurkey K, Hensley KL, Javors MA, Leeuwenburgh C, Nelson JF, Ongini E, Nadon NL, Warner HR, Strong R |date=August 2007 |title=An Aging Interventions Testing Program: study design and interim report |journal=Aging Cell |volume=6 |issue=4 |pages=565–75 |doi=10.1111/j.1474-9726.2007.00311.x |pmid=17578509 |hdl-access=free |s2cid=2409462 |hdl=2027.42/74625}}</ref> Die program doen paralelle proefnemings by drie internasionaal erkende muisverouderingsentrums. Verskeie maatskappye en organisasies, soos Google Calico, Human Longevity, Craig Venter, Gero,<ref>{{Cite web |title=Ageing |url=http://gero.com/aging-research |access-date=2015-02-04 |website=Gero |archive-date=2016-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160121030708/http://gero.com/aging-research |url-status=dead }}</ref> en Wetenskap vir Lewensverlenging in Rusland<ref>{{Cite web |title=Science for Life Extension |url=http://www.scienceagainstaging.org/ENG/index_ENG.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218035718/http://www.scienceagainstaging.org/ENG/index_ENG.html |archive-date=18 February 2015 |access-date=2015-02-03 |website=Science against aging foundation}}</ref> het verklaar hulle doel is om veroudering stop te sit of te vertraag. Pryse bestaan vir die verlenging van die lewensduur van soogdiere. Die Metusalagstigting bied die M-prys aan. Die Palo Alto Longevity Prize van $1 miljoen is onlangs geloods. Dit is daarop gemik om spanne van oor die wêreld aan te moedig om mee te ding in 'n poging om "die kode te kraak" wat ons gesondheid en lewensduur beheer.<ref name="palo">{{Cite web |title=FAQ |url=http://paloaltoprize.com/faq/ |access-date=1 October 2014 |publisher=Palo Alto Longevity Prize |archive-date= 6 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006100629/http://paloaltoprize.com/faq/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite magazine |date=9 September 2014 |title=Silicon Valley Investor Backs $1 Million Prize to End Death |url=http://www.businessweek.com/articles/2014-09-09/silicon-valley-investor-backs-1-million-longevity-prize |magazine=Bloomberg Businessweek |access-date=1 October 2014 |vauthors=Vance A}}</ref> ==Gemeenskap en kultuur== [[Beeld:Menneske Aldrene (C. W. Eckersberg).png|thumb|260px|Christoffer Wilhelm Eckersberg se voorstelling van die veroudering van die mens.]] Verskillende kulture druk ouderdom op verskillende maniere uit. Die ouderdom van ’n mens word gewoonlik getel in volle jare vanaf die geboorte. Ander soorte verdelings is lewenstydperke: [[kind]]erjare (ook preadolessensie, adolessensie), vroeë, middel- en laat [[volwassene|volwassenheid]]. Minder formele terme sluit in "voortieners", "tieners", "twintigerjare", "dertigerjare", ensovoorts. Die meeste regstelsels bepaal spesifieke ouderdomme waarop dit wettig of verpligtend is om sekere goed te doen. Dit sluit in stemgeregtige ouderdom, wettige ouderdom vir alkoholgebruik, instemmingsouderdom, meerderjarigheid, ouderdom van misdaadverantwoordelikheid, troubare ouderdom en verpligte aftreeouderdom. Toegang tot ’n rolprentteater kan byvoorbeeld beperk word tot ’n sekere ouderdom vir ’n spesifieke rolprent. Kinders of bejaardes van ’n sekere ouderdom kan afslag kry op reistariewe. Elke nasie, regerings- en nieregeringsorganisasie het verskillende maniere om ouderdom te klassifiseer. Chronologiese veroudering kan dus verskil van "sosiale veroudering" (kulturele verwagtings van hoe iemand behoort op te tree as hulle ouer word) en biologiese veroudering (mense se fisieke toestand terwyl hulle ouer word).<ref>Phillips, Judith, Kristine Ajrouch, and Sarah Hillcoat-Nallétamby (2010) ''Key Concepts in Social Gerontology''. SAGE Publications. {{ISBN|978-1-4462-0428-3}}. pp. 12–13.</ref> ===Ekonomie=== Bevolkingsveroudering is die toename in die aantal of die proporsie van ouer mense in die gemeenskap. Dit het drie moontlike oorsake: migrasie, ’n langer lewensverwagting (’n afname in sterfgevalle) en ’n afname in geboortes. Veroudering het ’n aansienlike impak op die gemeenskap. Jong mense het gewoonlik minder wetlike voorregte (as hulle [[minderjarig]] is), hulle is meer geneig om op politieke en sosiale veranderings aan te dring, om nuwe [[tegnologie]] te ontwikkel en gebruik, en om opvoeding nodig te hê. Ouer mense het ander vereistes van die gemeenskap en regering, soos besit van eiendom en pensioen.<ref name="Vincent 2005">{{cite journal | vauthors = Vincent JA | title = Understanding generations: political economy and culture in an ageing society | journal = The British Journal of Sociology | volume = 56 | issue = 4 | pages = 579–99 | date = December 2005 | pmid = 16309437 | doi = 10.1111/j.1468-4446.2005.00084.x | s2cid = 1775770 }}</ref> In die 21ste eeu is veroudering een van die grootste bevolkingsneigings.<ref>{{cite web |url=http://www.unfpa.org/publications/population-ageing-and-development-0 |title=Population Ageing and Development |year=2002 |publisher= UNFPA}}</ref> Meer as 11% van die wêreld se huidige bevolking is 60 jaar of ouer en die [[Verenigde Nasies]] (VN) se Bevolkingsfonds raam dat dit teen 2050 tot sowat 22% sal styg.<ref name="Ageing in the Twenty-First Century">{{cite web |url=http://www.unfpa.org/publications/ageing-twenty-first-century |title=Ageing in the Twenty-First Century |year=2012 |publisher= UNFPA}}</ref> [[Beeld:2017 world map, median age by country.svg|thumb|links|400px|’n Kaart wat mediaanouderdomme vir 2017 aandui.]] Veroudering kom voor vanweë ontwikkeling, wat beter voeding, sanitasie, gesondheidsorg, opvoeding en ekonomiese welsyn tot gevolg gehad het. Gevolglik neem vrugbaarheid af en lewensverwagting toe. Die lewensverwagting is in 33 lande hoër as 80 jaar. Veroudering is ’n "wêreldwye verskynsel" wat die vinnigste in [[ontwikkelende land]]e toeneem, insluitende dié met groot jong bevolkings, en stel sosiale en ekonomiese uitdagings wat oorkom kan word met "die regte stel beleidsrigtings om individue, families en gemeenskappe toe te rus om hierdie uitdagings te bowe te kom en voordeel daaruit te trek".<ref name="unfpa.org">{{cite web|url=http://www.unfpa.org/ageing|title=Ageing |publisher= UNFPA – United Nations Population Fund|work=unfpa.org}}</ref> Terwyl lewensverwagting styg en geboortes afneem in [[ontwikkelde land]]e, styg die mediaanouderdom ook. Volgens die VN vind hierdie proses plaas in feitlik elke land ter wêreld.<ref name="devrep05">{{Cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR05_complete.pdf| title=UN Human Development Report 2005|access-date=7 Oktober 2010|publisher=United Nations Development Programme |archive-url = https://web.archive.org/web/20080527203423/http://hdr.undp.org/en/media/hdr05_complete.pdf |archive-date = 27 Mei 2008}}</ref> ’n Stygende mediaanouderdom kan aansienlike sosiale en ekonomiese implikasies inhou, aangesien die werkplek progressief ouer word en die aantal ou werkers en pensioentrekkers toeneem in vergelyking met die jong werkers. Ouer mense het gewoonlik meer geld vir gesondheidsorg nodig as jonger mense en maak aanspraak op pensioen.<ref name="aging-workforce">{{cite web|last=Chosewood|first=L. Casey|title=Safer and Healthier at Any Age: Strategies for an Aging Workforce|url=http://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2012/07/agingworkforce/|work=NIOSH Science Blog|publisher=National Institute for Occupational Safety and Health|access-date=6 Augustus 2012|archive-date=28 Julie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728014951/http://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2012/07/agingworkforce/|url-status=dead}}</ref> Sommige mense het al gesê bevolkingsveroudering het ekonomiese ontwikkeling gestrem.<ref name="Basakha 2015">{{cite journal| vauthors = Basakha M, Yavari K, Sadeghi H, Naseri A |title=Population Aging And Iran's Non-Oil Economic Growth|journal= Payavard Salamat |year=2015|volume= 9 |issue=2|pages= 131–46|url=http://payavard.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-113&sid=1&slc_lang=en}}</ref> Bewyse dui daarop dat pensioene nie net vir ouer mense voordelig is nie, maar soms vir hele gesinne of families, veral in krisistye wanneer daar ’n werktekort of {{nowrap|-verlies}} in huishoudings kan wees. In ’n studie in 2003 deur die [[Australië|Australiese]] regering is geraam "vroue tussen 65 en 74 jaar dra A$16&nbsp;miljard per jaar by tot versorging sonder betaling en welsynwerk. Mans in dieselfde ouderdomsgroep dra nog A$10&nbsp;miljard per jaar by."<ref name="Ageing in the Twenty-First Century"/> Vanweë die toename van ouer mense in die bevolking sal uitgawes vir gesondheidsorg in die komende dekades bly toeneem relatief tot die ekonomie. Dit is al as ’n negatiewe verskynsel beskou en doeltreffende strategieë soos die verbetering van arbeidsproduktiwiteit moet oorweeg word om die negatiewe gevolge van veroudering teen te werk.<ref name="Basakha 2014">{{cite journal | vauthors = Basakha M, Yavari K, Sadeghi H, Naseri A | title = Health care cost disease as a threat to Iranian aging society | journal = Journal of Research in Health Sciences | volume = 14 | issue = 2 | pages = 152–6 | year = 2014 | pmid = 24728752 | url = http://jrhs.umsha.ac.ir/index.php/JRHS/article/view/1109/pdf | access-date = 19 Oktober 2020 | archive-date = 6 Augustus 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200806213242/http://jrhs.umsha.ac.ir/index.php/JRHS/article/view/1109/pdf | url-status = dead }}</ref> ===Gesondheidsorg=== [[Beeld:Remains of times. Moscow. 2015. (19372765604) (cropped).jpg|thumb|links|200px|'n Ouer Russiese vrou lees 'n koerant met 'n vergrootglas.]] Met veroudering kom onafwendbare biologiese veranderings wat die risiko van siektes en ongeskiktheid verhoog.<ref name="unfpa.org" /> Terwyl die uitwerking van 'n verouderende bevolking op die gemeenskap ingewikkeld is, is daar kommer oor die impak van die behoefte aan gesondheidsorg in die lande waar dit voorkom. Die talle voorstelle in geskrifte vir spesifieke ingrypings om die verwagte toename in die behoefte aan langtermynversorging te hanteer kan in vier groepe ingedeel word: die verbetering van stelseloptrede, die herontwerping van dienslewering, steun aan informele versorgers en 'n verskuiwing in demografiese parameters.<ref name="Saltman2006">{{Cite journal |vauthors=Saltman RB, Dubois HF, Chawla M |year=2006 |title=The impact of aging on long-term care in Europe and some potential policy responses |journal=International Journal of Health Services |volume=36 |issue=4 |pages=719–46 |doi=10.2190/AUL1-4LAM-4VNB-3YH0 |pmid=17175843 |s2cid=45396303}}</ref> Die jaarlikse groei in nasionale gesondheidsuitgawes word egter nie hoofsaaklik deur 'n toename in die behoeftes van verouderende gemeenskappe veroorsaak nie, maar eerder deur 'n hoër inkomste, duurder mediese tegnologie, 'n gebrek aan gesondheidswerkers en 'n asimmetrie tussen verskaffers en pasiënte.<ref name="Rheinhardt2003">{{Cite journal |vauthors=Reinhardt UE |year=2003 |title=Does the aging of the population really drive the demand for health care? |journal=Health Affairs |volume=22 |issue=6 |pages=27–39 |doi=10.1377/hlthaff.22.6.27 |pmid=14649430 |doi-access=free}}</ref> Veroudering verduidelik na raming net 0,2 persentasiepunte van die jaarlikse groei in mediese uitgawes van 4,3% sedert 1970. Daarbenewens het sekere veranderings in die Medicare-stelsel in Amerika daartoe gelei dat ouer mense tussen 1996 en 2000 altesaam 12,5% per jaar minder aan gesondheidsorg bestee het.<ref name="Meara2004.">{{Cite journal |vauthors=Meara E, White C, Cutler DM |year=2004 |title=Trends in medical spending by age, 1963-2000 |journal=Health Affairs |volume=23 |issue=4 |pages=176–83 |doi=10.1377/hlthaff.23.4.176 |pmid=15318578 |doi-access=free}}</ref> ===Eie indruk van ouderdom=== Skoonheidstandaarde verander deur die dekades voortdurend vanweë ’n groter persepsie van [[estetika]].<ref>{{cite journal | vauthors = Kattimani V, Tiwari RV, Gufran K, Wasan B, Shilpa PH, Khader AA | title = Botulinum Toxin Application in Facial Esthetics and Recent Treatment Indications (2013-2018) | journal = Journal of International Society of Preventive & Community Dentistry | volume = 9 | issue = 2 | pages = 99–105 | date = March 2019 | pmid = 31058058 | pmc = 6489509 | doi = 10.4103/jispcd.JISPCD_430_18}}</ref> Daarom brei die kosmetiese bedryf uit en word dit geleidelik deel van baie mense se persoonlike sorgroetine. Kosmeseutika ('n kombinasie van kosmetiese en farmaseutiese eienskappe in ’n enkele produk) is tans die vinnigs groeiende skoonheidsbedryf, met meer as $42&nbsp;miljard wat in 2018 daarin gestort is.<ref name="juh">{{cite journal | vauthors = Juhász ML, Levin MK, Marmur ES | title = The use of natural ingredients in innovative Korean cosmeceuticals | journal = Journal of Cosmetic Dermatology | volume = 17 | issue = 3 | pages = 305–312 | date = Junie 2018 | pmid = 29363245 | doi = 10.1111/jocd.12492 | s2cid = 25982162 }}</ref> Korea is aan die voorpunt van die navorsing oor en ontwikkeling van kosmeseutiese produkte met middels teen veroudering, insluitende bestanddele soos slakafskeidings, botaniese ekstrakte, groentee en rooiginseng. [[Beeld:Eldre, Karin Beate Nosterud - norden.org.jpg|thumb|260px|'n Groep vrolike ouer mans.]] Daar is bevind die afskeiding van die [[gewone tuinslak]] het antioksidantiese eienskappe, vermenigvuldig velselle en laat ekstrasellulêre [[proteïen]]e soos kollagaan en fibronektien (belangrike proteïene vir selvermeerdering) toeneem.<ref name="juh" /> Positiewe selfindrukke van veroudering word verbind met beter geestelike en fisieke gesondheid en welsyn.<ref name=Sabatini2019>{{cite journal | vauthors = Sabatini S, Silarova B, Martyr A, Collins R, Ballard C, Anstey KJ, Kim S, Clare L | display-authors = 6 | title = Associations of Awareness of Age-Related Change With Emotional and Physical Well-being: A Systematic Review and Meta-analysis | journal = The Gerontologist | volume = 60 | issue = 6 | pages = e477–e490 | date = Augustus 2020 | pmid = 31350849 | pmc = 7427487 | doi = 10.1093/geront/gnz101 }}</ref> Positiewe selfindrukke van gesondheid is al verbind met beter welsyn en ’n afname in sterftes onder bejaardes.<ref name=Idler2003>{{cite journal |doi=10.1093/geront/43.3.372 |title=Discussion: Gender Differences in Self-Rated Health, in Mortality, and in the Relationship Between the Two |year=2003 | vauthors = Idler EL |journal=The Gerontologist |volume=43 |issue=3 |pages=372–75}}</ref><ref name=Deeg2003>{{cite journal | vauthors = Deeg DJ, Bath PA | title = Self-rated health, gender, and mortality in older persons: introduction to a special section | journal = The Gerontologist | volume = 43 | issue = 3 | pages = 369–71 | date = Junie 2003 | pmid = 12810900 | doi = 10.1093/geront/43.3.369 }}</ref> Dié gevoel is gewoonlik sterker by mans as by vroue,<ref name=Deeg2003/> maar dit is nie in alle studies bevind nie en is dalk net in sekere omstandighede waar.<ref name=Benyamini2003>{{cite journal | vauthors = Benyamini Y, Blumstein T, Lusky A, Modan B | title = Gender differences in the self-rated health-mortality association: is it poor self-rated health that predicts mortality or excellent self-rated health that predicts survival? | journal = The Gerontologist | volume = 43 | issue = 3 | pages = 396–405; discussion 372–5 | date = Junie 2003 | pmid = 12810904 | doi = 10.1093/geront/43.3.396 }}</ref> Wanneer mense ouer word, bly hulle subjektiewe gesondheid relatief stabiel, al verswak hulle objektiewe gesondheid.<ref name=Kunz2000>{{cite journal | vauthors = Kunzmann U, Little TD, Smith J | title = Is age-related stability of subjective well-being a paradox? Cross-sectional and longitudinal evidence from the Berlin Aging Study | journal = Psychology and Aging | volume = 15 | issue = 3 | pages = 511–26 | date = September 2000 | pmid = 11014714 | doi = 10.1037/0882-7974.15.3.511 }}</ref> Dit kan ’n gevolg wees van vergelyking,<ref>{{cite book|last1=Heckhausen|first1=Jutta | name-list-format = vanc |title=Developmental Regulation in Adulthood: Age-Normative and Sociostructural Constraints as Adaptive Challenges|url=https://archive.org/details/developmentalreg0000heck|url-access=registration|isbn=978-0-521-02713-7|date=1999|publisher=Cambridge University Press}}</ref> soos wanneer ouer mense hulle eie gesondheid met dié van ander in hulle ouderdomsgroep vergelyk.<ref>{{cite journal | vauthors = Sargent-Cox KA, Anstey KJ, Luszcz MA | title = Determinants of self-rated health items with different points of reference: implications for health measurement of older adults | journal = Journal of Aging and Health | volume = 20 | issue = 6 | pages = 739–61 | date = September 2008 | pmid = 18625760 | doi = 10.1177/0898264308321035 | s2cid = 34866893 }}</ref> ===Suksesvolle veroudering=== Die begrip "suksesvolle veroudering" kan na die 1950's teruggespoor word en het in die 1980's gewild geraak. Tradisionele definisies daarvan lê klem op die gebrek aan fisieke en kognitiewe gestremdhede.<ref>{{cite book |doi=10.1017/CBO9780511665684.003 |chapter=Psychological perspectives on successful aging: The model of selective optimization with compensation |title=Successful Aging |year=1990 | vauthors = Baltes PB, Baltes MM | veditors = Baltes PB, Baltes MM |isbn=978-0-511-66568-4 |pages=1–34}}</ref> In 1987 het Rowe en Kahn in ’n artikel suksesvolle veroudering beskryf as die betrokkenheid van drie elemente: a) gebrek aan siektes en gestremdhede, b) goeie kognitiewe en fisieke toestand, en c) sosiale en produktiewe betrokkenheid.<ref name="Human aging: Usual and successful">{{cite journal | vauthors = Rowe JW, Kahn RL | title = Human aging: usual and successful | journal = Science | volume = 237 | issue = 4811 | pages = 143–9 | date = July 1987 | pmid = 3299702 | doi = 10.1126/science.3299702 | bibcode = 1987Sci...237..143R }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== * [https://www.pitt.edu/~dash/aging.html "Aging and Death in Folklore"] * [http://www.helpage.org/global-agewatch/ Global AgeWatch] "Statistics on population aging and life expectancy" * HelpAge International and UNFPA (2012). [http://www.helpage.org/resources/ageing-in-the-21st-century-a-celebration-and-a-challenge/ "Ageing in the 21st Century – A Celebration and a Challenge".] {{CommonsKategorie-inlyn|Ageing}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Ageing}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Veroudering| ]] iaz0d7nh3p0remgodm4yv6hqy4eq45w 0 385980 2913212 2888467 2026-06-23T06:17:51Z Jcb 223 2913212 wikitext text/x-wiki {{multiple image | align = | image1 = Wilbur Wright-crop.jpg | width1 = 160 | alt1 = Orville | caption1 = | image2 = Orville Wright 1905-crop.jpg | width2 = 160 | alt2 = Wilbur | caption2 = | footer = <center>Wilbur (links, toe 38 jaar oud) en Orville Wright in 1905.</center> }} Die '''Wright-broers''' – '''Orville''' ([[19 Augustus]] [[1871]] – [[30 Januarie]] [[1948]]) en '''Wilbur''' ([[16 April]] [[1867]] – [[30 Mei]] [[1912]]) – was twee Amerikaanse lugvaartpioniers wat oor die algemeen erkenning gekry het vir die uitvind, bou, en vlieg met die wêreld se eerste suksesvolle gemotoriseerde vliegtuig.<ref name="wb-smithson-edu">{{cite web |title=The Wright Brothers and the invention of the aerial age |publisher=Smithsonian Institution |department=National Air & Space Museum |url=http://www.nasm.si.edu/wrightbrothers/ |access-date=21 September 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150813220152/http://airandspace.si.edu/exhibitions/wright-brothers/online/ |archive-date=13 Augustus 2015}}</ref><ref name="wb-wstate-univ">{{cite conference |first=Mary Ann |last=Johnson |date=28 September 2001 |title=Program&nbsp;3 |book-title=Following the footsteps of the Wright Brothers: Their sites and stories symposium papers |conference =Following in the Footsteps of the Wright Brothers: Their Sites and Stories |url=http://corescholar.libraries.wright.edu/following/symposium/program/3/ |access-date=16 August 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150619100928/http://corescholar.libraries.wright.edu/following/symposium/program/3/ |archive-date=19 June 2015}}</ref><ref name="BBC News">{{cite news |title=Flying through the ages |work=BBC News |date=19 Maart 1999 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/special_report/1998/11/98/great_balloon_challenge/299568.stm |access-date=17 Julie 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021044458/http://news.bbc.co.uk/2/hi/special_report/1998/11/98/great_balloon_challenge/299568.stm |archive-date=21 Oktober 2014}}</ref> Hulle het die eerste beheerde, volgehoue vlug van 'n swaarder-as-lug aangedrewe [[vliegtuig]] met die [[Wright-broers se eerste vliegtuig|''Wright Flyer'']] op [[17 Desember]] [[1903]], 6&nbsp;km suid van [[Kitty Hawk, Noord-Carolina|Kitty Hawk]], [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Die broers was ook die eerstes wat vliegtuigkontroles uitgevind het wat vastevlerkvlugte moontlik gemaak het. In 1904–1905 het die Wright-broers hul "vliegmasjien" ontwikkel om langer en meer aërodinamiese vlugte met die ''Wright Flyer II'' te maak, gevolg deur die eerste werklik praktiese vliegtuig met 'n vaste vlerk, die ''Wright Flyer III''. Die deurbraak van die broers was die skep van 'n drie-as-beheerstelsel wat die vlieënier in staat gestel het om die vliegtuig effektief te stuur en die vliegtuig se ewewig te handhaaf.<ref name="wb-smithson-inventing">{{cite web |title=Inventing a flying machine – the breakthrough concept |series=The Wright Brothers and the invention of the aerial age |publisher=The Smithsonian Institution |url=http://airandspace.si.edu/wrightbrothers/fly/1899/breakthrough.cfm |access-date=5 Maart 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150117154412/http://airandspace.si.edu/exhibitions/wright-brothers/online/fly/1899/breakthrough.cfm |archive-date=17 Januarie 2015}}</ref><ref name="wb-wagg tail-org">{{cite web |title=Wagging Its Tail |publisher=The Wright Story&nbsp;– Inventing the Airplane, wright-brothers.org |url=http://www.wright-brothers.org/History_Wing/Wright_Story/Inventing_the_Airplane/Wagging_Its_Tail/Wagging_Its_Tail.htm |access-date=5 Maart 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021232240/http://www.wright-brothers.org/History_Wing/Wright_Story/Inventing_the_Airplane/Wagging_Its_Tail/Wagging_Its_Tail.htm|archive-date=October 21, 2014}}</ref><ref name="wb-aviation-nps">{{cite web |title=Aviation: From sand dunes to sonic booms |publisher=U.S. National Park Service |url=http://www.nps.gov/nr/travel/aviation/wrightbrothers.htm |access-date=5 Maart 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610073832/http://www.nps.gov/nr//travel/aviation/wrightbrothers.htm |archive-date=June 10, 2015}}</ref><ref name="wb-aero journal-2003">{{cite journal |first1=Gareth D. |last1=Padfield |first2=Ben |last2=Lawrence |date=Desember 2003 |title=The birth of flight control: An engineering analysis of the Wright brothers' 1902 glider |journal=The Aeronautical Journal |pages=697 |department=Department of Engineering |publisher=The University of Liverpool |url=http://pcwww.liv.ac.uk/eweb/fst/publications/2854.pdf |url-status=live |access-date=23 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150523192549/http://pcwww.liv.ac.uk/eweb/fst/publications/2854.pdf |archive-date=23 Mei 2015}}</ref> Hierdie metode bly tot vandag standaard op alle vliegtuie van alle soorte.<ref>Howard 1988, bl. 89.</ref><ref name="Jakab-1997" />{{rp|page=183}} Sedert die begin van hul lugvaartwerk het Wilbur en Orville gefokus op die ontwikkeling van 'n betroubare metode van vlieënierbeheer as die sleutel tot die oplossing van "die vliegprobleem". Hierdie benadering het aansienlik verskil van ander eksperimenteerders van die tyd wat meer klem gelê het op die ontwikkeling van kragtige [[enjin]]s.<ref>Mortimer 2009, p. 2.</ref> Met behulp van 'n klein tuisgeboude [[windtonnel]] het die Wrights meer akkurate [[data]] versamel as ooit tevore, wat hulle in staat gestel het om doeltreffender [[Vlerk (lugvaart)|vlerke]] en [[Skroef (lugvaart)|skroewe]] te ontwerp.<ref name=Jakab-1997>{{cite book |last=Jakab |first=Peter L. |title=Visions of a Flying Machine: The Wright brothers and the process of invention |series=Smithsonian History of Aviation and Spaceflight |place=Washington, DC |publisher=Smithsonian |year=1997 |isbn=1-56098-748-0 }}</ref>{{rp|page=156}}<ref name="Crouch-2003" />{{rp|page=228}} Hulle eerste Amerikaanse patent behels nie die uitvind van 'n vlieënde masjien nie, maar eerder 'n stelsel van [[Aërodinamika|aërodinamiese]] beheer wat 'n vlieënde masjien se oppervlaktes gemanipuleer het.<ref name="Flying Machine patent">{{cite web |title=Flying machine |id=US&nbsp;Patent 821393 |date=22 Mei 1906 |url=http://www.google.com/patents?vid=USPAT821393&id=h5NWAAAAEBAJ&dq=821,393 |access-date=21 September 2010 }}{{Dooie skakel|date=Desember 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die broers het die meganiese vaardighede aangeleer wat noodsaaklik was vir hul sukses deur jare lank in hul winkel in Dayton, [[Ohio]], te werk met drukperse, [[fiets]]e, motors en ander masjinerie. Veral hul werk met fietse het hul oortuiging beïnvloed dat 'n onstabiele voertuig, soos 'n vlieënde masjien, met oefening beheer en gebalanseer kan word. Van 1900 tot hul eerste gemotoriseerde vlugte in laat 1903, het hulle intensiewe toetse met [[Sweeftuig|sweeftuie]] gedoen wat ook hul vaardighede as [[vlieënier]]s ontwikkel het. Hul winkelwerknemer [[Charles Taylor (lugvaartpionier)|Charlie Taylor]] het 'n belangrike deel van die span geword en hul eerste vliegtuigmotor in noue samewerking met die broers gebou. Die status van die Wright-broers as uitvinders van die vliegtuig is onderhewig aan teenaansprake van verskeie partye. Baie kontroversie duur voort oor die vele mededingende bewerings van vroeë vlieëniers. Edward Roach, historikus van die Dayton Aviation Heritage National Historical Park, voer aan dat die Wrights uitstekende self-geleerde [[ingenieur]]s was wat 'n klein onderneming kon bestuur, maar hulle het nie die sakevaardighede of temperament gehad om die groeiende lugvaartbedryf te oorheers nie.<ref>Roach, Edward J. The Wright Company: From Invention to Industry. Athens, Ohio: Ohio University Press, 2014. {{ISBN|978-0-8214-2051-5}}, page 2.</ref> == Kinderjare == {{multiple image | align = | image1 = Wilbur Wright child.jpg | width1 = 120 | alt1 = Orville | caption1 = | image2 = Young Orville Wright.jpg | width2 = 120 | alt2 = Wilbur | caption2 = | footer = <center>Wilbur (links) en Orville as kinders in 1876.</center> }} Wilbur en Orville Wright was twee van sewe kinders gebore uit die huwelik van Milton Wright (1828–1917), van Engelse en Nederlandse afkoms, en Susan Catherine Koerner (1831–1889), van Duitse en Switserse afkoms.<ref name="wb-dayton-online">{{cite web|url=http://www.daytonhistorybooks.com/the_wright_brothers_2.html|title=The Wright Brothers, Chapter Two|publisher=Dayton History Books Online|access-date=26 Mei 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150123025900/http://www.daytonhistorybooks.com/the_wright_brothers_2.html|archive-date=23 Januarie 2015|url-status=live}}</ref><ref name="wb-loc-papers">{{cite web|url=https://www.loc.gov/collection/wilbur-and-orville-wright-papers/about-this-collection/|title=Wilbur and Orville Wright Papers at the Library of Congress |publisher=Library of Congress|access-date=26 Mei 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150407222923/http://www.loc.gov/collection/wilbur-and-orville-wright-papers/about-this-collection/|archive-date=7 April 2015|url-status=live}}</ref> Milton Wright se ma, Catherine Reeder, was afstammelinge van die stamvader van die Vanderbilt-familie en die [[Hugenote]] Gano-familie van New Rochelle, New York.<ref>Wright, Milton. The Reeder Family. The Making Of A Township: Being an Account of the Early Settlement and Subsequent Development of Fairmount Township Grant County, Indiana 1829–1917, pages 223–227.</ref> Wilbur is in 1867 naby Millville, Indiana, gebore; Orville in Dayton, Ohio, in 1871.<ref name="The Wright Brothers">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=NzVl2tA6rpUC&q=wright+brothers+Samuel+Wright&pg=PA4|title=The Wright Brothers|isbn=978-1-900747-44-8|last1=Gibbs-Smith|first1=Charles Harvard|year=2002}}</ref> Die broers was nooit getroud nie. Die ander Wright-broers en susters was Reuchlin (1861–1920), Lorin (1862–1939), Katharine (1874–1929) en die tweeling Otis en Ida (gebore 1870, oorlede as kind). Die direkte vaderlike afkoms gaan terug na 'n Samuel Wright (geb. 1606 in Essex, Engeland) wat na Amerika gevaar het en hom in 1636 in [[Massachusetts]] gevestig het.<ref name="The Wright Brothers" /> Nie een van die Wright-kinders het middelname nie. In plaas daarvan het hul pa hard probeer om hulle kenmerkende voorname te gee. Wilbur is vernoem na Willbur Fisk en Orville na Orville Dewey, beide geestelikes wat Milton Wright bewonder het.<ref>McCullough, 2015, "The Wright Brothers", p. 11.</ref> Hulle was 'Will' en 'Orv' vir hul vriende en in Dayton het hul bure hulle bloot as 'die biskop se kinders', of 'die biskop seuns' geken. Vanweë hul vader se posisie as biskop in die Church of the United Brethren in Christ, het hy gereeld gereis en die Wrights het gereeld verhuis – twaalf keer voordat hy uiteindelik in 1884 permanent na Dayton teruggekeer het. In die laerskool was Orville gereeld stout en was by een geleentheid geskors. In 1878, toe die gesin in Cedar Rapids, [[Iowa]], gewoon het, het hul pa 'n speelgoedhelikopter vir sy twee jonger seuns huis toe gebring. Die toestel was gebaseer op die uitvinding van die Franse lugvaartpionier [[Alphonse Pénaud]]. Dit was ongeveer 30&nbsp;cm lank, gemaak van [[papier]], [[bamboes]] en kurk met 'n rekkie om sy rotor te draai. Wilbur en Orville speel daarmee totdat dit breek, en bou toe hul eie.<ref>[http://www.centennialofflight.net/essay/Wright_Bros/wright_family/WR1.htm "The Wright Family."] ''U.S. Centennial of Flight Commission'', 2003. Besoek 21 September 2010.</ref> In latere jare wys hulle op hul ervaring met die [[speelding]] as die vonk van hul belangstelling in vlieg.<ref name=Crouch-2003>{{cite book |last=Crouch |first=Tom D. |year=2003 |title=The Bishop's Boys: A life of Wilbur and Orville Wright |place=New York, NY |publisher=W.W. Norton & Company |isbn=0-393-30695-X }}</ref>{{rp|pages=56–57}} == Vroeë loopbaan en navorsing == [[Lêer:WrightBrothersHome.jpg|duimnael|Wright-broers se ouerhuis in Hawthornstraat 7, Dayton omstreeks 1900. Wilbur en Orville het in die 1890's die onderdak stoep gebou.]] Beide broers het hoërskool toe gegaan, maar nie diplomas ontvang nie. Die skielike verhuising van die gesin in 1884 van Richmond, [[Indiana]], na Dayton, Ohio, waar die gesin gedurende die 1870's gewoon het, het Wilbur verhinder om sy diploma te ontvang nadat hy vier jaar op hoërskool voltooi het. Die diploma is op 16 April 1994 postuum toegeken aan Wilbur, wat sy 127ste verjaardag sou wees.<ref>[http://www.waynet.org/facts/default.htm Waynet Facts and Fun Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120603023514/http://www.waynet.org/facts/default.htm |date= 3 Junie 2012 }} Wayne County, IN. Besoek op 5 Julie 2015</ref> Aan die einde van 1885 of vroeg in 1886 is Wilbur met 'n hokkiestok in die gesig geslaan terwyl hy saam met vriende 'n [[yshokkie]]wedstryd gespeel het, waartydens hy sy voortande verloor het. Hy was tot op daardie stadium sterk en atleties gebou, en hoewel sy beserings nie besonder ernstig voorgekom het nie, het hy hom begin teruggetrek. Hy was van plan om by Yale te studeer. In plaas daarvan spandeer hy die volgende paar jaar grootliks huisgebonde. Gedurende hierdie tyd sorg hy vir sy ma, wat terminaal siek was aan [[tuberkulose]], en spandeer baie tyd in die biblioteek van sy vader waar hy lees. Hy was ook sy vader behulpsaam in tye van omstredenheid in die kerk,<ref name="Jakab-1997" />{{rp|page=164}} Hy het ook sy ongemak uitgespreek oor sy eie gebrek aan ambisie.<ref name="Crouch-2003" />{{rp|page=130}} Orville verlaat die hoërskool na sy juniorjaar om 'n [[Drukkerswese|drukkery]] te begin in 1889, nadat hy sy eie [[drukpers]] ontwerp en gebou het met die hulp van Wilbur. Wilbur het by die drukkery aangesluit, en in Maart het die broers 'n weekblad, die ''West Side News'', bekendgestel. Daaropvolgende uitgawes het Orville as uitgewer vermeld en Wilbur as redakteur op die opskrifbanier. In April 1890 omskep hulle die [[koerant]] in 'n dagblad, ''The Evening Item'', maar dit hou slegs vier maande. Hulle fokus toe op kommersiële drukwerk. Een van hul kliënte was die vriend en klasmaat van Orville, [[Paul Laurence Dunbar]], wat internasionaal bekendheid verwerf het as 'n baanbrekende [[Afro-Amerikaanse]] [[digter]] en [[skrywer]]. Vir 'n kort tydjie druk die Wrights die ''Dayton Tattler'', 'n weekblad wat Dunbar geredigeer het.<ref name="wb-nps-chapter4">{{cite web|url=http://www.nps.gov/history/history/online_books/daav/chap4.htm|title=What Dreams We Have – Chapter 4|author=Paul Laurence Dunbar|publisher=National Park Service, nps.gov|date=2003|access-date=21 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20070815192635/http://www.nps.gov/history/history/online_books/daav/chap4.htm|archive-date=15 Augustus 2007|url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Wright_St_Clair_bicycle.jpg|links|duimnael|'n Wright-broers se fiets by die National Air and Space Museum ]] Ten einde te kapitaliseer op die nasionale fietsgier (aangemoedig deur die uitvinding van die veiligheidsfiets en die aansienlike voordele daarvan bo die ontwerp van die ''penny-farthing'') het die broers in Desember 1892 'n herstel- en verkoopswinkel (die ''Wright Cycle Exchange'', later die ''Wright Cycle Company'') oopgemaak en in 1896 begin met die vervaardiging van hul eie handelsmerkfiets.<ref name="wb-centennial-bicycle">"The Van Cleve bicycle that the Wrights built and sold." ''U.S. Centennial of Flight Commission'', 2003.</ref> Hulle het hierdie poging aangewend om hul groeiende belangstelling in vliegkuns te finansier. In die vroeë of middel 1890's het hulle koerant- of tydskrifartikels gesien en waarskynlik foto's van die dramatiese sweeftuigvlugte van [[Otto Lilienthal]] in Duitsland. Die jaar 1896 het drie belangrike lugvaartgebeurtenisse meegebring. In Mei het die Smithsonian Institution-sekretaris, [[Samuel Langley]], suksesvol 'n onbemande stoomaangedrewe vastevlerk-modelvliegtuig gevlieg. In die middel van die jaar het die ingenieur en lugvaartowerheid van [[Chicago]], [[Octave Chanute]], verskeie individue laat vergader wat verskillende soorte sweeftuie oor die sandduine langs die oewer van die [[Michiganmeer]] getoets het. In Augustus sterf Lilienthal tydens 'n val met sy sweeftuig.{{refn|Crouch (2003)<ref name="Crouch-2003" /> Chapter&nbsp;10: "The year of the flying machine" and Chapter&nbsp;11: "Octave chanute".}} Hierdie gebeure het die broers laat nadink, veral Lilienthal se dood. Die Wright-broers noem sy dood later as die tydstip toe hul ernstige belangstelling in vliegnavorsing begin het.<ref name="airandspace.si.edu">{{cite web |url=https://airandspace.si.edu/exhibitions/wright-brothers/online/fly/1899/forefathers.cfm | title=The Wright brothers – fore-fathers of flight |department=National Air & Space Museum |publisher=The Smithsonian Institution}}</ref> Wilbur het gesê:"Lilienthal was sonder twyfel die grootste van die voorgangers, en die wêreld is baie aan hom verskuldig."<ref name="airandspace.si.edu" /> In Mei 1899 skryf Wilbur 'n brief<ref>[http://siarchives.si.edu/history/exhibits/documents/wrightmay301899.htm "Wilbur Wright 30 Mei 1899 Brief aan Smithsonian."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090626145921/http://siarchives.si.edu/history/exhibits/documents/wrightmay301899.htm |date=26 Junie 2009 }} '' Smithsonian Plakboek: Letters uit die argief ''. Ontsluit: 21 September 2010.</ref> aan die Smithsonian Instituut en vra inligting en publikasies oor [[lugvaart]].<ref>Howard 1988, bl. 30.</ref> Op grond van die werk van sir George Cayley, Chanute, Lilienthal, [[Leonardo da Vinci]] en Langley, het hulle daardie jaar met hul meganiese lugvaarteksperimente begin. Die Wright-broers het altyd 'n verenigde beeld aan die publiek voorgehou, en gesamentlik die eer vir hul uitvinding gedeel. Biograwe merk op dat Wilbur in 1899–1900 die inisiatief geneem het deur van 'my' masjien en 'my' planne te skryf voordat Orville diep betrokke geraak het, toe die eerste persoon enkelvoud die meervoud 'ons' geword het. Skrywer James Tobin beweer, "dit is onmoontlik om hom voor te stel dat Orville, briljant soos hy was, die dryfveer was wat hul werk begin het en dit van die agterkamer van 'n winkel in Ohio tot konferensies met kapitaliste, presidente en konings gehou het. Will het dit gedoen. Hy was die leier, van die begin tot die einde."<ref>Tobin 2004, bl. 92.</ref> === Idees oor beheer === [[Lêer:WrightBrothers1899Kite.jpg|duimnael|Wright 1899-vlieër: voor- en sy-aansig, met kontrolestokke. Vlerkvervorming word in die onderste aansig getoon. (Wright-broers tekening in die Library of Congress)]] Ondanks Lilienthal se lot het die broers sy strategie gesteun: Om sweef te oefen ten einde die kuns van beheer onder die knie te kry voordat hulle met motoraangedrewe vlug probeer. Die dood van die Britse lugvaartpionier Percy Pilcher in 'n ander vliegongeluk in Oktober 1899 het net hul mening versterk dat 'n betroubare metode van vlieënierbeheer die sleutel was tot 'n suksesvolle en veilige vlug. Aan die begin van hul eksperimente beskou hulle beheer as die onopgeloste derde deel van "die vliegprobleem". Hulle het geglo dat daar reeds voldoende belowende kennis van die ander twee kwessies – vlerke en [[enjin]]s – bestaan.<ref name="Crouch-2003" />{{rp|page=166}} Die plan van die Wright-broers het dus skerp verskil van meer ervare praktisyns van die dag, veral [[Clément Ader]], [[Hiram Maxim]] en Langley, wat almal kragtige enjins gebou het, dit aan vliegtuie vasgeheg het wat met ongetoetsde beheertoestelle toegerus was, en na verwagting sonder die vorige vlieg ervaring in die lug moes opstyg. Alhoewel hulle saamstem met Lilienthal se idee van oefen, het die Wrights gesien dat sy metode van balans en beheer deur sy liggaamsgewig te verskuif onvoldoende was.<ref>Tobin 2004, p. 53.</ref> Hulle was vasbeslote om iets beters te vind. Op grond van waarneming het Wilbur tot die gevolgtrekking gekom dat [[voël]]s die hoek van die punte van hul vlerke verander het om hul liggame regs of links te laat rol.<ref>Tobin 2004, bl. 70.</ref> Die broers het besluit dat dit ook 'n goeie manier is om 'n vlieënde masjien te draai – om soos 'n voël te "draai" of "leun" in die draai en net soos 'n persoon wat op 'n fiets ry, 'n ervaring waarmee hulle deeglik vertroud was. Net so belangrik, hulle het gehoop dat hierdie metode herstel sal moontlik maak as die wind die masjien eenkant kantel (laterale balans). Hulle wonder hoe hulle dieselfde effek met mensgemaakte vlerke kan bereik en het uiteindelik vlerkbuiging ontdek toe Wilbur 'n lang binnebuis by die fietswinkel ledig gedraai het.<ref>Tobin 2004, bl. 53–55.</ref> Ander lugvaartondersoekers beskou vlug asof dit nie werklik verskil van oppervlaktebeweging nie, behalwe dat die oppervlak verhewe sou wees. Hulle het gedink in terme van 'n skip se roer vir stuur, terwyl die vlieënde masjien in wese gelyk in die lug was, net soos 'n trein of 'n motor of 'n skip aan die oppervlak. Die idee om doelbewus aan die een kant te leun of te rol, het óf ongewens gelyk óf het nie by hulle denke opgekom nie.<ref name="Crouch-2003" />{{rp|pages=167–168}} Sommige van die ondersoekers, insluitende Langley and Chanute, was op soek na die ontwykende ideaal of "inherente stabiliteit", glo dat die vlieënier van 'n vlieënde masjien nie vinnig genoeg sou op windturbulensie kon reageer om meganiese kontroles effektief te gebruik nie. Die Wright-broers, aan die ander kant, wou hê dat die vlieënier absolute beheer moes hê.<ref name="Crouch-2003" />{{rp|page=168–169}} Om hierdie rede het hul vroeë ontwerpe geen toegewings gemaak vir ingeboude stabiliteit nie (soos tweevlakkige vlerke). Hulle het doelbewus hul eerste aangedrewe ''Flyer'' uit 1903 ontwerp met anhedrale (hangende) vlerke, wat inherent onstabiel is, maar minder vatbaar vir stormwind was. == Vlugte == === Aanloop tot vlieg === [[Lêer:Park Ranker Wright Brothers Memorial.JPG|links|duimnael|Demonstrasie van 'n replika van die Wright-broers se boksvlieër uit 1899 by die Wright Brothers National Memorial.]] Op 27 Julie 1899 het die broers die manipulasie tegniek op hul vlerke getoets deur 'n dubbelvlerkvlieër met 'n vlerkspan van 45&nbsp;cm en 'n geboë vlerk met 'n koord van 30&nbsp;cm te bou en te laat vlieg. As die vlerke skeefgetrek of gedraai is, het die agterrand wat afbeweeg of draai, meer opwaartse steun gebied as die teenoorgestelde vlerk, wat 'n rolbeweging veroorsaak het. Die manipulasie word beheer deur koorde tussen vlieër en gekruiste plankies wat deur die vlieërbeheerder vasgehou word. In ruil daarvoor was die vlieër onder laterale beheer.<ref name="hc">{{cite book |last1=Combs |first1=Harry |title=Kill Devil Hill: Discovering the Secret of the Wright Brothers |date=1979 |publisher=TernStyle Press, Ltd. |location=Englewood |isbn=0-940053-02-0 |pages=68–71}}</ref> In 1900 is die broers na Kitty Hawk, Noord-Carolina, om met hul bemande sweefeksperimente te begin. In sy antwoord op Wilbur se eerste brief het Octave Chanute die middel-Atlantiese kus voorgestel vir sy gereelde wind en sagte sandagtige landingsoppervlak. Wilbur het ook data van die Amerikaanse weerburo aangevra en ondersoek, en besluit op Kitty Hawk<ref>{{cite web|url= https://babel.hathitrust.org/cgi/ssd?id=mdp.39015003322461;seq=87;num=23 |title=The papers of Wilbur and Orville Wright, including the Chanute-Wright letters and other papers of Octave Chanute. Marvin W. McFarland, editor., v.1. – Text-only – Full View |date=13 September 1900|publisher=McGraw-Hill / HathiTrust Digital Library|access-date= 19 Maart 2017|quote= Ek het Kitty Hawk gekies omdat dit die plek was wat die beste aan die vereiste voorwaardes voldoen. Om steun in die lug te bewerkstellig, is dit nodig om met redelike groot vlerke daardeur te beweeg teen 'n snelheid van vyftien of twintig myl per uur. … As die wind met die regte spoed waai, kan ondersteuning sonder beweging met verwysing na die grond verkry word. Dit is veiliger om in die wind te oefen, mits dit nie te veel opgebreek word in stormwinde en skielike rukwinde deur heuwels, bome nie.}}</ref><ref>{{cite document|title=The papers of Wilbur and Orville Wright, including the Chanute-Wright letters and other papers of Octave Chanute. (Book view) |page=23 |date=13 September 1900|publisher=McGraw-Hill |hdl = 2027/mdp.39015003322461}}</ref> nadat hy inligting ontvang het van die [[meteoroloog]] wat daar gestasioneer was.<ref name="wb-first-five-flights">{{cite journal |first=Carroll F. |last=Gray |date=Augustus 2002 |title=The first five flights, the slope and winds of Big Kill Devil Hill – the first flight reconsidered |journal=WW1 AERO – the Journal of the Early Aeroplane |issue=177 |url=http://www.thewrightbrothers.org/fivefirstflights.html |via=TheWrightBrothers.org |access-date=21 September 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150423162519/http://www.thewrightbrothers.org/fivefirstflights.html |archive-date=23 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.loc.gov/collections/wilbur-and-orville-wright-papers/articles-and-essays/collection-highlights/kitty-hawk/ |title=Letter from J. J. Dosher, Weather Bureau, to Wilbur Wright, 16 Augustus 1900 Kitty Hawk |publisher=Library of Congress – Wilbur and Orville Wright Papers|access-date=19 Maart 2017}}</ref> Kitty Hawk, hoewel afgeleë, was nader aan Dayton as ander plekke wat Chanute voorgestel het, insluitend [[Kalifornië]] en [[Florida]]. Die plek het hulle ook privaatheid teen [[verslaggewer]]s gebied, wat die Chanute-eksperimente van 1896 aan die Michiganmeer van 1896 byna in 'n sirkus verander het. Chanute het die Wrights elke seisoen van 1901 tot 1903 in die kamp besoek en hul sweefeksperimente gesien, maar nie die aangedrewe vlugte nie. === Sweeftuie === [[Lêer:Chanute-Herring 1896 hang glider.jpg|duimnael|Chanute se hangsweeftuig van 1896. Die vlieënier kan Augustus Herring wees.]] Die Wright-broers het die ontwerp van hul vlieër en volgrootte sweeftuie gebaseer op werk wat in die 1890's deur ander lugvaartpioniers gedoen is. Hulle het die basiese ontwerp aangeneem van die Chanute-Herring tweedekker hangsweefvliegtuig ("dubbeldekker" soos die Wrights dit genoem het), wat goed gevlieg het in die 1896-eksperimente naby Chicago, en lugvaartdata oor [[Stukrag|hefkrag]] gebruik wat Otto Lilienthal gepubliseer het. Die Wrights het die vlerke met 'n kromming van die boonste oppervlak ontwerp. Die broers het nie hierdie beginsel self ontdek nie, maar dit wel uitgebreid benut. Sir George Cayley se wetenskaplike bespreking van die beter hefkrag van 'n gekromde oppervlak in vergelyking met 'n plat oppervlak is wetenskaplik bespreek. Lilienthal, wie se werk die Wrights noukeurig bestudeer het, het gekromde vlerke in sy sweeftuie gebruik, wat die voordeel bo plat oppervlaktes in vlug bewys. Die houtsparre tussen die vlerke van die Wright-sweeftuig is vasgemaak deur drade in hul eie weergawe van Chanute se aangepaste Pratt-stut, 'n brugbou-ontwerp wat hy gebruik het vir sy dubbeldekkersweeftuig (aanvanklik gebou as 'n driedekker). Die Wrights het die horisontale [[hoogteroer]] voor op die vlerke gemonteer eerder as agter, en blykbaar geglo dat hierdie funksie sou help om 'n neusduik te vermy of te beskerm soos die een wat Lilienthal doodgemaak het.<ref name="Jakab-1997" />{{rp|page=73}} Wilbur het verkeerdelik geglo dat 'n stert nie nodig was nie,<ref>{{cite web |last=Wright |first=Wilbur |date=September 18, 1901 |title=Some aeronautical experiments |publisher=Western Society of Engineers |via=MS State U. Libraries |url=http://invention.psychology.msstate.edu/inventors/i/Wrights/library/Aeronautical.html |access-date=14 Julie 2010}}</ref> en hul eerste twee sweeftuie het nie een gehad nie. Volgens sommige Wright-biograwe het Wilbur waarskynlik tot 1902 al die sweefwerk gedoen, miskien om sy gesag as ouer broer uit te oefen en Orville te beskerm teen enige mislukkings, aangesien hy nie aan hul pa, biskop Wright, sou wou verduidelik as Orville beseer word nie.<ref>Howard 1988, p. 52.</ref><ref name="Crouch-2003" />{{rp|page=198}} {| class="wikitable" |+ Sweeftuigbesonderhede<ref>[http://www.wright-brothers.org/Information_Desk/Just_the_Facts/Just_the_Facts_Intro/Just_the_Facts_Intro.htm "Just the Facts."] ''Wright Brothers Aeroplane Company''. Besoek op 18 April 2012.</ref> ! !! Vlerkspan!!Vlerkarea!! Koordlyn !! Kromming !! Slankheidsverhouding!!Lengte !!Massa |- | '''1900''' ||{{convert|17|ft|6|in|m|abbr=on}}|| {{convert|165|sqft|m2|0|abbr=on}} || {{convert|5|ft|m|0|abbr=on}} ||1/20|| 3.5:1 ||{{convert|11|ft|6|in|m|abbr=on}}||{{convert|52|lb|kg|abbr=on}} |- |'''1901'''|| {{convert|22|ft|m|0|abbr=on}} ||{{convert|290|sqft|m2|0|abbr=on}} ||{{convert|7|ft|m|abbr=on}}||1/12,*1/19||3:1||{{convert|14|ft|m|abbr=on}} ||{{convert|98|lb|kg|abbr=on}} |- |'''1902'''||{{convert|32|ft|1|in|m|abbr=on}}||{{convert|305|sqft|m2|0|abbr=on}}||{{convert|5|ft|m|abbr=on}}||1/20–1/24||6.5:1||{{convert|17|ft|m|abbr=on}} ||{{convert|112|lb|kg|abbr=on}} |} <nowiki>*</nowiki> (Hierdie vlerkprofiel het ernstige stabiliteitsprobleme veroorsaak; die Wrights het die kromming gemodifiseer.) ==== 1900 ==== [[Lêer:WrightBrothers1900Glider.jpg|duimnael|Die sweeftuig van 1900. Geen foto is geneem met 'n vlieënier aan boord nie]] Die broers het slegs 'n paar dae in die vroeë herfs van 1900 by Kitty Hawk met die sweeftuig gevlieg. In die eerste toetse, waarskynlik op 3 Oktober, was Wilbur aan boord terwyl die sweeftuig gevlieg word as 'n vlieër, nie ver bokant die grond nie, met mans onder wat toue vasgehou het.<ref name="Crouch-2003" />{{rp|pages=188–189}} Meeste van die vlieër se toetse was onbeman, met sandsakke of kettings en selfs 'n plaaslike seuntjie as teengewig.<ref>{{cite web |url=http://www.wright-brothers.org/History_Wing/History_of_the_Airplane/Century_Before/Road_to_Kitty_Hawk/Road_to_Kitty_Hawk.htm |title=The road to Kitty Hawk |website=wright-brothers.org |access-date=12 Januarie 2016}}, "The Wrights send 10-year-old Tom Tate, William’s nephew up on the glider as they fly it like a kite."</ref> Hulle het vlerkvorming getoets met behulp van beheertoue van die grond af. Die sweeftuig is ook onbeman getoets terwyl dit aan 'n klein tuisgemaakte toring gehang is. Wilbur, maar nie Orville nie, het op 'n enkele dag, 20 Oktober, ongeveer 'n dosyn sweefvlugte onderneem. Vir hierdie toetse het die broers 10&nbsp;km suid verskuif tot by Kill Devil Hills, 'n groep sandduine tot 30&nbsp;m hoog (waar hulle die volgende drie jaar kamp opgeslaan het). Alhoewel die sweeftuig se styging minder was as wat verwag is, het dit die broers aangemoedig omdat die voorste hoogteroer van die tuig goed gewerk het en daar geen ongelukke was nie. Die klein aantal sweefslae het egter beteken dat hulle nie hul vlerkmanipulasie 'n ware toets kon gee nie. Die vlieënier het, soos beplan, plat op die onderste vlerk gelê om aërodinamiese weerstand te verminder. As 'n sweeftog eindig, was die vlieënier veronderstel om homself in 'n vertikale posisie te laat sak deur 'n opening in die vlerk en op sy voete te land met sy arms om die raam. Binne 'n paar sweefpogings het hulle egter ontdek dat die vlieënier op die vlerk kan bly sonder onnodige gevaar tydens die landing. Hulle het die volgende vyf jaar al hul vlugte in daardie posisie gemaak. ==== 1901 ==== [[Lêer:Wright1901GliderBottom.jpg|duimnael|Orville met die 1901 sweeftuig, sy neus hemelwaarts gewys; dit het geen stert gehad nie.]] [[Lêer:Wright 1901 glider landing.jpg|duimnael|Wilbur net nadat hy die 1901 sweeftuig geland het. Sweeftuiglandingsmerke is agter dit sigbaar, en merke van 'n vorige landing word voor gesien; Kill Devil Hills, Noord-Carolina.]] Voordat Wilbur in die somer van 1901 terugkeer na Kitty Hawk, publiseer hy twee artikels, "''The Angle of Incidence''" in ''The Aeronautical Journal'' en "''The Horizontal Position While Gliding Flight''" in die ''Illustrierte Aeronautische Mitteilungen''. Die broers het al die voorraad saamgebring wat hulle gedink het nodig was om selfonderhoudend by Kitty Hawk te wees. Behalwe dat hulle weer in tente woon, bou hulle 'n kombinasie-werkswinkel en vliegtuigloods. Die konstruksie is 7,6&nbsp;m lank en 4,9&nbsp;m breed, en die punte het na bo oopgemaak vir maklike toegang vir die sweeftuie.<ref name="hc" />{{rp|129–130}} In die hoop om die hefkrag te verbeter, het hulle die sweeftuig van 1901 met 'n veel groter vlerkoppervlak gebou en tientalle vlugte in Julie en Augustus gedoen met afstande van 15 tot 122&nbsp;m.<ref>[http://www.wright-brothers.org/Information_Desk/Just_the_Facts/Kites_&_Gliders/1901_Glider.htm "1901 Wright Glider"] Wright Brothers Aeroplane Company. Besoek op 11 April 2014.</ref> Die sweeftuig het 'n paar keer gestol, maar die valskerm-effek van die voorwaartse hoogteroer het Wilbur in staat gestel om 'n veilige plat landing te maak in plaas van 'n neusduik. Hierdie voorvalle het die Wrights nog sterker geneë gemaak aan die neusvlerkontwerp wat hulle eers in 1910 prysgegee het. Die sweeftuig het egter twee groot teleurstellings opgelewer. Dit het slegs 'n derde van die hefkrag opgelewer en soms teenoor die beoogde rigting van 'n draai uitgewyk – 'n probleem wat later 'n rolroergier genoem word – toe Wilbur die vlerkmanipulasiebeheer gebruik het. Tydens die reis huis toe het 'n diep moedelose Wilbur aan Orville opgemerk dat die mens oor duisend jaar nie sou vlieg nie.<ref>Kelly 2002, bl. 42</ref> Die swak hefkrag van die sweeftuie het daartoe gelei dat die Wrights die akkuraatheid van Lilienthal se gegewens bevraagteken het, sowel as die 'Smeaton-koëffisiënt' van lugdruk, 'n waarde wat meer as 100 jaar lank gebruik is en deel was van die aanvaarde vergelyking vir hefkrag. :: {| class="wikitable" |+ Die hefkragvergelyking |<math>L = k\;S\;V^2\;C_L</math> L = hefkrag in pond <br /> k = lugdruk koëffisiënt (Smeaton-koëffisiënt)<br /> S = totale oppervlakte van die hefoppervlak in vierkante voet <br /> V = snelheid (teenwind plus grondspoed) in myl per uur<br /> C_L = hefkoëffisiënt (wissel met vlerkvorm) |} Die Wrights het hierdie vergelyking gebruik om die hoeveelheid hefkrag wat 'n vlerk sou produseer, te bereken. Deur die jare is 'n wye verskeidenheid waardes vir die Smeaton-koëffisiënt gemeet; Chanute het tot 50 van hulle geïdentifiseer. Wilbur het geweet dat Langley byvoorbeeld 'n laer getal as die tradisionele een gebruik het. Wilbur wou die korrekte Smeaton-waarde bevestig en sy eie berekeninge uitgevoer met behulp van metings wat ingesamel is tydens vlieër en sweefvlugte van die 1901 sweeftuig. Sy resultate het korrek getoon dat die koëffisiënt baie naby 0,0033 was (soortgelyk aan die getal wat Langley gebruik het), nie die tradisionele 0,0054 nie, wat die voorspelde styging aansienlik sou oordryf.<ref name=Crouch-1989>{{cite book |last=Crouch |first=Tom D. |year=1989 |title=The Bishop's Boys }}</ref>{{rp|pages=220–221}} [[Lêer:WB Wind Tunnel.jpg|links|duimnael|Replika van die Wright-broers se windtonnel by die Virginia Air and Space Center]] Die broers het besluit om uit te vind of Lilienthal se gegewens vir die hefkoëffisiënte korrek is. Hulle het 'n eksperimentele apparaat ontwerp wat bestaan uit 'n vrydraaiende fietswiel wat horisontaal voor die stuur van 'n fiets gemonteer is. Die broers het om die beurt die fiets sterk getrap en lugvloei oor die horisontale wiel geskep. 'n [[Vlerkprofiel]] en 'n plat plaat wat 90° weg gemonteer is, is vertikaal aan die wiel vasgemaak. Soos die lug by die vlerkprofiel verby beweeg, sou die hefkrag wat dit genereer, indien dit nie versteur word nie, die wiel laat draai. Die plaat was georiënteer sodat sy sleur die wiel in die teenoorgestelde rigting van die lugvloei sou druk. Die vlerkprofiel en die plaat is in spesifieke groottes gemaak, volgens Lilienthal se meting. Die plaat was georiënteer sodat sy sleur die wiel in die teenoorgestelde rigting van die lugvloei sou druk. Die [[sleurkrag]] wat deur die vlerkprofiel gegenereer word, sou presies gelyk wees aan die [[weerstand]] wat deur die plaat gegenereer word en dus sou die [[wiel]] nie kon draai nie. Toe die broers die toestel toets, draai die wiel egter. Die eksperiment bevestig hul vermoede dat óf die standaard Smeaton-koëffisiënt óf Lilienthal se hef- en sleepkoëffisiënte – of almal – verkeerd was.<ref name="KittyHawkBox">{{cite web |url=http://www.wright-brothers.org/History_Wing/Wright_Story/Inventing_the_Airplane/Kitty_Hawk_in_a_Box/Kitty_Hawk_in_a_Box.htm |title=Kitty Hawk in a box |series=Wright Brothers Aeroplane Company |website=wright-borthers.org |access-date=11 April 2014}}</ref><ref name="Crouch-1989" />{{rp|pages=221–222}} Hulle het toe 'n 1,8&nbsp;m lange [[windtonnel]] in hul winkel gebou en tussen Oktober en Desember 1901 stelselmatige toetse op tientalle miniatuurvlerke uitgevoer.<ref name=Dodson>Dodson, M.G. (2005) [http://archive.rubicon-foundation.org/3585 "An Historical and Applied Aerodynamic Study of the Wright Brothers' Wind Tunnel Test Program and Application to Successful Manned Flight."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110905162319/http://archive.rubicon-foundation.org/3585 |date= 5 September 2011 }} ''United States Naval Academy'', Tegniese Verslag, Volume USNA-334. Besoek:21 September 2010.</ref> Die "balanse" wat hulle uitgedink en binne die tonnel gemonteer het om die vlerke te hou, het kru gelyk, gemaak van fietsspeke en skrootmetaal, maar was "so krities vir die uiteindelike sukses van die Wright-broers soos die sweeftuie."<ref name="Crouch-1989" />{{rp|page=22}} Die toestelle het die broers in staat gestel om die hefkrag teen die weerstand te balanseer en die prestasie van elke vlerk akkuraat te bereken. Hulle kon ook sien watter vlerke goed werk terwyl hulle deur die inkykvenster bo in die tonnel gekyk het. Die toetse het 'n magdom waardevolle data opgelewer wat nog nooit vantevore bekend was nie en het getoon dat die swak hefkrag van die 1900- en 1901-sweeftuie geheel en al te wyte was aan 'n verkeerde Smeaton-waarde, en dat Lilienthal se gepubliseerde data redelik akkuraat was vir die toetse wat hy gedoen het.<ref name="KittyHawkBox" /><ref name="Crouch-1989" />{{rp|page=226}} Voor die gedetailleerde windtonneltoetse het Wilbur op Chanute se uitnodiging na [[Chicago]] gereis om 'n lesing te gee aan die Western Society of Engineers op 18 September 1901. Hy het 'n deeglike verslag oor die 1900–1901 sweeftuigeksperimente aangebied en sy toespraak met 'n lanternskyfie vertoning van foto's aangevul. Wilbur se toespraak was die eerste openbare verslag van die broers se eksperimente.<ref>{{cite web |last=Wright |first=Wilbur |title=Aeronautical Experiments |url=http://invention.psychology.msstate.edu/i/Wrights/library/Aeronautical.html}}</ref> 'n Verslag is in die joernaal van die vereniging gepubliseer, wat toe afsonderlik gepubliseer is as 'n afdruk getiteld ''Some Aeronautical Experiments'' in 'n 300 uitgawe oplaag.<ref>{{cite magazine |title=[no title cited] |date=February 2006 |magazine=Book and Magazine Collector |number=265 |page=15}}</ref> ==== 1902 ==== [[Lêer:WrightGlidersSideBySide.jpg|duimnael|Links, 1901-sweeftuig gevlieg deur Wilbur (links) en Orville. Regs, 1902-sweeftuig gevlieg deur Wilbur (regs) en Dan Tate, hul helper. Drastiese verbetering in prestasie is duidelik. Die 1901-sweeftuig vlieg teen 'n steil invalshoek as gevolg van swak hefkrag en hoë sleur. Daarteenoor vlieg die 1902-sweeftuig teen 'n baie platter hoek en hou sy kettinglyne byna vertikaal regop, wat duidelik 'n baie beter hefkrag-sleurverhouding toon.<ref>[http://airandspace.si.edu/exhibitions/wright-brothers/online/fly/1902/perfecting.cfm "Perfecting the Control System"], Inventing a Flying Machine, The Wright Brothers and the Invention of the Aerial Age, The Smithsonian Institution, National Air and Space Museum. Besoek op 6 April 2014.</ref>]] Lilienthal het 'swaaiarm'-toetse op slegs 'n paar vlerkvorms gemaak, en die Wrights het verkeerdelik aanvaar dat die data van toepassing sou wees op hul vlerke, wat 'n ander vorm gehad het. Die Wrights het 'n groot stap vorentoe geneem en basiese windtonneltoetse op 200 skaalmodelvlerke van baie vorms en vleuelkurwes gedoen, gevolg deur gedetailleerde toetse op 38 van hulle. 'n Belangrike ontdekking was die voordeel van langer, nouer vlerke: in lugvaartkundige terme, vlerke met 'n groter aspekverhouding (vlerkspan gedeel deur die koordlyn – die vlerk se voor-na-agter afmeting). Sulke vorms het baie beter hefkrag-sleurverhouding gebied as die stomper vlerke wat die broers tot dusver probeer het. Met hierdie kennis, en 'n meer akkurate Smeaton-getal, het die Wrights hul 1902-sweeftuig ontwerp. Die windtonneltoetse, wat van Oktober tot Desember 1901 gedoen is, is deur biograaf Fred Howard beskryf as "die mees deurslaggewende en vrugbare lugvaarteksperimente wat ooit in so 'n kort tyd uitgevoer is met so min materiaal en teen so 'n lae koste".<ref>Howard 1988, bl. 72.</ref> In hul September 1908 ''Century Magazine''-artikel het die Wrights verduidelik: "Die berekeninge waarop alle vlieënde masjiene gebaseer was, was onbetroubaar, en … elke eksperiment het eenvoudig in die donker getas … Ons het dit alles opsy gesit en besluit om geheel en al op ons eie ondersoeke te vertrou."<ref>{{cite magazine |last1=Wright |first1=Orville |last2=Wright |first2=Wilbur |collaboration=Wright Brothers Aeroplane Company |date=September 1908 |title=The Wright Brothers aeroplane |magazine=Century Magazine |url=https://www.wright-brothers.org/History_Wing/Wright_Story/Showing_the_World/Tragedy_at_Fort_Myer/Wright_Brothers_Aeroplane.htm |via=Wright-Brothers.org |access-date=7 Maart 2021}}</ref> Die 1902-sweeftuigvlerk het 'n platter vlerkprofiel gehad, met die kromming verminder tot 'n verhouding van 1-in-24, in teenstelling met die vorige dikker vlerk. Die groter aspekverhouding is bereik deur die vlerkspan te vergroot en die koordlyn te verkort. Die sweeftuig het ook 'n nuwe strukturele kenmerk gehad: 'n Vaste, agterste vertikale rigtingroer, wat die broers gehoop het draaiprobleme sou uitskakel. Die 1902-sweeftuig het egter probleme ondervind in dwarswinde en steil kantelingdraaie, wanneer dit soms in die grond gespiraal het – 'n verskynsel wat die broers "putgrawery" genoem het. Volgens Combs, "Hulle het geweet dat wanneer die vroeëre 1901-sweeftuig gekantel het, dit sywaarts deur die lug sou begin gly, en as die sybeweging nie reggestel word nie, of te vinnig plaasvind, die sweeftuig in 'n onbeheerde draaibeweging sou gaan. Nou, met vertikale vinne bygevoeg om dit reg te stel, het die sweeftuig weer in 'n draaibeweging gegaan, maar in die teenoorgestelde rigting, met die neus wat afwaarts swaai.” <ref name="hc" />{{rp|149,158–168}} [[Lêer:1902 WrightBrosGlider.jpg|links|duimnael|Wilbur Wright loods die 1902-sweeftuig oor die Kill Devil Hills, 10 Oktober 1902. Die enkele agterste rigtingroer is stuurbaar; dit het die oorspronklike vaste dubbelrigtingroer vervang.]] Orville het blykbaar gevisualiseer dat die vaste rigtingroer die effek van regstellende vlerkbuiging weerstaan wanneer hy probeer afplat van 'n draai. Hy het in sy dagboek geskryf dat ek die nag van 2 Oktober “’n nuwe vertikale rigtingroer uitgeredineer het”. Die broers het toe besluit om die agterste rigtingroer beweegbaar te maak om die probleem op te los.<ref>Anderson 2004, bl. 134.</ref> Hulle het die rigtingroer geskarnier en dit aan die vlieënier se kromtrek "wieg" gekoppel, so 'n enkele beweging deur die vlieënier het gelyktydig vlerkdraaiing en rigtingroerdefleksie beheer. Die apparaat het die agterrand van die rigtingroer laat wegdraai van watter kant van die vlerke ook al meer sleur (en styging) ervaar het as gevolg van kromming. Die opponerende druk wat geproduseer word deur die rigtingroer te draai, het regstellende vlerkbuiging moontlik gemaak om betroubaar gelykvlug te herstel na 'n draai of 'n windversteuring. Verder, toe die sweeftuig in 'n draai ingeval het, het rigtingroerdruk die effek van differensiële sleur oorkom en die neus van die vliegtuig in die rigting van die draai gewys, wat nadelige slingerbeweging uitskakel. Kortom, die Wrights het die ware doel van die beweegbare vertikale rigtingroer ontdek. Die rol daarvan was nie om die rigting van vlug te verander, soos 'n rigtingroer in vaart doen nie, maar eerder om die vliegtuig korrek te posisioneer of in lyn te bring tydens kanteldraaie en wanneer herstel van draaie en windversteurings.<ref>Culick, Fred E.C. [http://www.wrightflyer.org/wp-content/uploads/2012/10/Flight-Mechanics-In-Modern-Terms.pdf "What the Wright brothers did and did not understand about flight mechanics – in modern terms."] Pasadena, California: ''American Institute of Aeronautics and Astronautics: California Institute of Technology'', Paper AIAA-2001-3385, 37th AIAA/ASME/SAE/ASEE Joint Propulsion Conference and Exhibit, July 8–11, 2001. Besoek op 20 Februarie 2017.</ref> Die werklike draai – die verandering in rigting – is gedoen met rolbeheer deur vlerkmanipulasie te gebruik. Die beginsels het dieselfde gebly toe rolroers vlerkmanipulasie vervang het. Met hul nuwe metode het die Wrights op 9 Oktober vir die eerste keer ware beheer om die beurt behaal, 'n groot mylpaal. Van 20 September tot die laaste weke van Oktober het hulle meer as duisend vlugte gesweef. Die langste duur was tot 26 sekondes, en die langste afstand meer as 180&nbsp;m. Nadat hulle hefkrag, beheer en stabiliteit getoon het, het die broers nou hul fokus op die probleem van aandrywing gerig.<ref name="hc" />{{rp|161,171–175}} So het drie-as-beheer ontwikkel: vlerkdraai vir rol (laterale beweging), vorentoe hoogteroer vir steek (op en af) en agterste rigtingroer vir swaai (van kant tot kant). Op 23 Maart 1903 het die Wrights aansoek gedoen vir hul bekende [[patent]] vir 'n "Vliegmasjien", gebaseer op hul suksesvolle 1902-sweeftuig. Sommige lugvaarthistorici glo dat die toepassing van die drie-assige vlugbeheerstelsel op die 1902-sweeftuig gelykstaande was aan, of selfs meer betekenisvol, as die toevoeging van aandrywing tot die 1903 ''Flyer''. Peter Jakab van die Smithsonian beweer dat perfeksie van die 1902-sweeftuig in wese die uitvinding van die vliegtuig verteenwoordig.<ref>Langewiesche 1972, p. 163.</ref><ref name="Jakab-1997" />{{rp|pages=183–184}} === Die byvoeging van aandrywing === Benewens die ontwikkeling van die hefkragvergelyking, het die broers ook die vergelyking vir sleur ontwikkel. Dit is van dieselfde vorm as die hefkragvergelyking, behalwe dat die sleurkragkoëffisiënt die hefkragkoëffisiënt vervang, en sleurkrag in plaas van hefkrag bereken word. Hulle het hierdie vergelyking gebruik om die vraag te beantwoord: "Is daar genoeg krag in die enjin om 'n stukrag te produseer wat voldoende is om die weerstand van die totale raam te oorkom …," in die woorde van Combs. Die Wrights het toe "... die trekkrag in ponde op verskeie dele van hul vliegtuig gemeet, insluitend die trekkrag op elk van die vlerke van die tweedekker in gelyke posisie in bekende windsnelhede … Hulle het ook 'n formule vir krag-tot-gewigsverhouding en skroefdoeltreffendheid wat sou antwoord of hulle die krag wat nodig is aan die skroewe kan verskaf al dan nie om die stukrag te lewer om vlug te handhaaf … hulle het selfs die stukrag van hul skroewe bereken tot binne 1 persent van die stukrag wat werklik gelewer is ..."<ref name="hc" />{{rp|181–186,367–375}} [[Lêer:Wright brothers engine 17.jpg|duimnael|'n Wright-enjin, reeksnommer 17, c. 1910, uitgestal by die New England Air Museum]] In 1903 het die broers die enjinaangedrewe ''[[Wright Flyer]]'' gebou, met hul voorkeurmateriaal vir konstruksie, sparhout,<ref>{{cite web|url=http://www.nasm.si.edu/exhibitions/gal100/wright1903.html|title=Exhibitions|date=28 April 2016|access-date=21 November 2021|archive-date=25 Desember 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225123954/https://airandspace.si.edu/exhibitions|url-status=dead}}</ref> 'n sterk en liggewig hout, en ''Pride of the West''-moeselien vir oppervlakbedekkings. Hulle het ook hul eie houtskroewe, ontwerp en uitgekerf, en 'n doelgeboude [[petrolenjin]] in hul fietswinkel laat vervaardig. Hulle het gedink [[Skroef (lugvaart)|skroefontwerp]] sou 'n eenvoudige saak wees en was bedoel om data van [[skeepsbou]] aan te pas. Hul biblioteeknavorsing het egter geen gevestigde formules vir óf see- óf lugskroewe, openbaar nie, en hulle het geen seker beginpunt gevind nie. Hulle het die vraag bespreek en beredeneer, soms heftig, totdat hulle tot die gevolgtrekking gekom het dat 'n lugvaartskroef in wese 'n vlerk is wat in die vertikale vlak roteer.<ref name="Crouch-1989" />{{rp|pages=242–243}} Op grond daarvan het hulle data van meer windtonneltoetse gebruik om hul skroewe te ontwerp. Die voltooide blaaie was net meer as agt voet lank, gemaak van drie gelamineerde gegomde sparhout. Die Wrights het besluit op dubbele "stoot"-skroewe (teenroterende om wringkrag te kanselleer), wat op 'n groter hoeveelheid lug sou inwerk as 'n enkele relatief stadige skroef en nie lugvloei oor die voorrand van die vlerke versteur nie. Wilbur het 'n Maart 1903-inskrywing in sy notaboek gemaak wat aandui dat die prototipe skroef 66% doeltreffend was. Moderne windtonneltoetse op presiese kopieë van die 1903-skroewe toon dat hulle meer as 75% doeltreffend was onder die toestande van die eerste vlugte, "'n merkwaardige prestasie", en het eintlik 'n piekdoeltreffendheid van 82% gehad.<ref>{{cite magazine | last1 = Ash | first1 = Robert L. | last2 = Britcher | first2 = Colin P. | last3 = Hyde | first3 = Kenneth W. | date = Desember 2003 | title = 100&nbsp;years of flight | at = supplement, Prop-Wrights | magazine = Mechanical Engineering |url=http://www.memagazine.org/supparch/flight03/propwr/propwr.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040705082042/http://www.memagazine.org/supparch/flight03/propwr/propwr.html |archive-date=5 Julie 2004 }}</ref> Die Wrights het aan verskeie enjinvervaardigers geskryf, maar nie een kon in hul behoefte aan 'n voldoende liggewig kragbron voorsien nie. Hulle het hulle tot hul winkelwerktuigkundige, Charlie Taylor, gewend, wat 'n enjin in net ses weke gebou het in noue oorleg met die broers.<ref name="Crouch-1989" />{{rp|page=245}} [[Lêer:Wright First Flight 1903Dec17 (full restore 115, colorized).jpg|links|duimnael|Die eerste vlug van die Wright Flyer, 17 Desember 1903, Orville vlieënier, Wilbur hardloop langs die  vlerkpunt.]] Om die gewig laag te hou, is die enjinblok van [[aluminium]] gegiet, 'n seldsame praktyk destyds. Die Wright/Taylor-enjin het 'n primitiewe weergawe van 'n [[vergasser]] gehad, en het geen brandstofpomp gehad nie. Petrol is deur [[swaartekrag]] gevoer vanaf die brandstoftenk wat op 'n vlerkstut gemonteer is tot in 'n kamer langs die silinders waar dit met [[lug]] gemeng is: Die brandstof-lugmengsel is toe verdamp deur hitte van die [[krukas]], wat dit in die [[silinder]]s gedwing het.<ref>{{cite web |series=Inventing a Flying Machine |title=Engine |publisher=The Smithsonian Institution |url=https://airandspace.si.edu/exhibitions/wright-brothers/online/fly/1903/engine.cfm |access-date=7 Maart 2014}}</ref> Die skroefaandrywingkettings, wat soos dié van fietse lyk, is deur 'n vervaardiger van swaardiens-motorkettings verskaf.<ref>Howard 1988, bl. 108–109.</ref> Die ''Flyer'' het minder as 'n duisend [[dollar]] gekos, in teenstelling met meer as $50 000 in staatsfondse wat aan Samuel Langley gegee is vir sy man-draende ''Great Aerodrome''<ref>Tobin 2004, bl. 192.</ref> In 1903 was $1 000 gelykstaande aan $29 000 in 2020. Die ''Wright Flyer'' het 'n vlerkspan van 12,3&nbsp;m, gewig van 274&nbsp;kg,<ref>{{cite web |title=''Wright Flyer&nbsp;I'' |website=Wright-Brothers.org |url=http://www.wright-brothers.org/Information_Desk/Just_the_Facts/Airplanes/Flyer_I.htm |access-date=31 Januarie 2013}}</ref> en het 'n 12 perdekrag (8,9 kW), 82&nbsp;kg enjin gehad.<ref>Tobin 2004, bl. 159.</ref> Op 24 Junie 1903 het Wilbur 'n tweede aanbieding in Chicago aan die Western Society of Engineers gedoen. Hy het besonderhede gegee oor hul 1902-eksperimente en sweefvliegvlugte, maar vermy enige melding van hul planne vir enjinaangedrewe vlug.<ref name="hc" />{{rp|186–187}} === Eerste enjinaangedrewe vlug in Desember 1903 === [[Lêer:19031228 Machine That Flies - The Newark Daily Advocate.jpg|duimnael|Binne weke na die eerste aangedrewe vlug, het hierdie koerant in Ohio beskryf "wat die Wright-broers se uitvinding bereik het" – na jare se sweeftuigtoetse, vier suksesvolle vlugte in 'n aangedrewe vlieëer wat "geen ballonaanhegsels van enige aard het nie, maar ondersteun word in die lug deur 'n paar aerokurves, of vlerke, wat "Santos-Dumont en Lebaudys, met hul stuurbare ballonne … in die duisternis" plaas.<ref name="NewarkDailyAdvocate_19031228">{{cite news|title=Machine that flies / What the Wright brothers' invention has accomplished|date=December 28, 1903|newspaper=The Newark Daily Advocate|location=Newark, Ohio, U.S.|page=7|url=https://newspaperarchive.com/newark-advocate-dec-28-1903-p-7/}}</ref>]] [[Lêer:19060107 Another attempt to solve aerial navigation problem - Wright Brothers - The New York Times.jpg|duimnael|Hierdie 1906-artikel beskryf hoe die Wrights se eksperimente uitgevoer is in "streng geheimhouding vir etlike jare", met "nie meer as 'n dosyn persone" wat in die geheim was nie.<ref name="NYTimes_19060107">{{cite news|title=Another attempt to solve aerial navigation problem|url=https://newspaperarchive.com/new-york-times-jan-07-1906-p-12/|newspaper=[[The New York Times]]|date=7 Januarie 1906|page=2}} (page&nbsp;2 of the ''[[New York Times]]'' "Magazine" section)</ref>Een binnekringpersoon het gesê dat die broers "nie na skouspelagtige sukses gesoek het nie", en eerder hul "progressiewe opeenhoping van ervarings" beskryf het, insluitend geleidelike vordering van sweeftuie na aangedrewe vlug, en van reguit vlugte na kringe wat vereis dat die vliegtuig gedraai word.<ref name="NYTimes_19060107" /> Die verslag het berig "'n  geringe sukses om aan die einde van die somer van 1903 deur die lug te vlieg".<ref name="NYTimes_19060107" /> Daar word gesê dat die Wrights vlugbeheerkwessies opgelos het om op 20 September 1904 beheerde draaie op 'n sirkelbaan van een myl te bereik, gevolg deur vyf minute vlugte in die daaropvolgende weke, en 'n 24 myl, 38 minute vlug in die somer 1905.<ref name="NYTimes_19060107" />]] In die kamp by Kill Devil Hills het die Wrights weke se vertragings verduur wat veroorsaak is deur gebreekte skroefasse tydens enjintoetse. Nadat die skagte vervang is (wat twee reise terug na Dayton vereis het), het Wilbur 'n muntgooi gewen en op 14 Desember 1903 'n vlugpoging van drie sekondes gedoen, wat ná opstyg tot stilstand gekom het en geringe skade aan die ''Flyer'' veroorsaak het. Omdat 13 Desember 1903 'n Sondag was, het die broers daardie dag geen pogings aangewend nie, al was die weer goed, so hul eerste aangedrewe toetsvlug het plaasgevind op die 121ste herdenking van die eerste [[warmlugballon]]-toetsvlug wat die [[Montgolfier-broers]] gedoen het, op [[14 Desember]] [[1782]]. In 'n boodskap aan hul familie het Wilbur na die toetse verwys as 'slegs gedeeltelike sukses' en gesê: "die krag is genoeg, en behalwe vir 'n geringe fout as gevolg van 'n gebrek aan ervaring met hierdie masjien en hierdie metode om te begin, sou die masjien ongetwyfeld pragtig gevlieg het."<ref>Kelly 2002, pp. 112–113.</ref> Na herstelwerk het die Wrights uiteindelik op [[17 Desember]] [[1903]] in die lug opgestyg, en elk twee vlugte van gelyk grond in 'n ysige teenwind tot 43&nbsp;km per uur gemaak. Die eerste vlug, deur Orville om 10:35 vm., van 37&nbsp;m in 12 sekondes, teen 'n spoed van slegs 10,9&nbsp;km per uur oor die grond, is in 'n [[:Lêer:First flight2.jpg|bekende foto]] gedokumenteer.<ref name="WDL">{{cite web |title = Telegram from Orville Wright in Kitty Hawk, North Carolina, to his father announcing four successful flights, December 17, 1903 |website = World Digital Library |date = 17 Desember 1903 |url = http://www.wdl.org/en/item/11372/ |access-date = 21 Julie 2013 |archive-date = 7 Januarie 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190107070246/https://www.wdl.org/en/item/11372/ |url-status = dead }}</ref> Die volgende twee vlugte was ongeveer 53 en 61&nbsp;m ver deur onderskeidelik Wilbur en Orville. Hulle hoogte was ongeveer 3&nbsp;m bo die grond.<ref name="wb-first-five-flights"/> Die volgende is Orville Wright se weergawe van die laaste vlug van die dag:<ref>Kelly 1943, bl. 101–102.</ref> {{Quote|text=Wilbur het die vierde en laaste vlug omstreeks 12 uur begin. Die eerste paar honderd voet was op en af, soos voorheen, maar teen die tyd dat driehonderd voet afgelê is, was die masjien baie beter onder beheer. Die baan vir die volgende vier of vyfhonderd voet het maar min golwing gehad. Maar toe hy ongeveer aghonderd voet uit was, het die masjien weer begin vooroor draai, in een van sy afwaartse bewegings, die grond getref. Die afstand oor die grond is gemeet was 852 voet; die tyd van die vlug was 59 sekondes. Die raam wat die voorste roer ondersteun was erg gebreek, maar die grootste deel van die masjien is glad nie beskadig nie. Ons het geskat dat die masjien oor 'n dag of twee weer in 'n toestand gestel sou kon word vir verdere vlugte.}} Vyf mense het die vlugte aanskou: Adam Etheridge, John T. Daniels (wat die beroemde "eerste vlug"-foto geneem het met Orville se vooraf-geposisioneerde kamera), en Will Dough, almal van die Amerikaanse regering se kus-reddingspan; area sakeman W.C. Brinkley; en Johnny Moore, 'n tienerseun wat in die area gewoon het. Nadat die mans die ''Flyer'' van sy vierde vlug teruggesleep het, het 'n kragtige windvlaag dit verskeie kere omgekeer, ten spyte van die helpers se poging om dit vas te hou. Die ''Wright Flyer'' is erg beskadig en het nooit weer gevlieg nie.<ref>Howard 1988, bl. 139.</ref> Die broers het die vliegtuig huis toe laat vervoer, en jare later het Orville dit gerestoureer, dit aan verskeie Amerikaanse plekke geleen vir uitstalling, daarna aan 'n Britse museum (sien Smithsonian-dispuut hieronder), voordat dit uiteindelik in 1948 in die Smithsonian-instelling, waar dit tans nog steeds is, geïnstalleer is. Die Wrights het 'n [[Telegrafie|telegram]] oor die vlugte aan hul pa gestuur en versoek dat hy die "pers in kennis stel".<ref name="WDL" /> Die ''Dayton Journal'' het egter geweier om die storie te publiseer en gesê die vlugte was te kort om belangrik te wees. Intussen, teen die broers se wense, het 'n telegraafoperateur hul boodskap aan 'n [[Virginië]]-koerant uitgelek, wat 'n hoogs onakkurate nuusartikel saamgestel het wat die volgende dag in verskeie koerante elders herdruk is, insluitend Dayton.<ref name="Crouch-1989" />{{rp|pages=271–272}}<ref>{{cite web |url=http://www.wright-brothers.org/History_Wing/Wright_Story/Inventing_the_Airplane/December_17_1903/Virginia_Pilot_Story.htm |title=''Virginian-Pilot'' story |series=In their own words |website=Wright-Brothers.org |access-date=29 Januarie 2013}}</ref> Die Wrights het in Januarie hul eie feitelike verklaring aan die pers uitgereik.<ref name="Crouch-1989" />{{rp|page=274}}  Nietemin het die vlugte nie publieke opgewondenheid geskep nie – self by mense wat daarvan geweet het – en die nuus het gou vervaag. In [[Parys]], egter het lede van die Aero Club of France, wat reeds gestimuleer is deur Chanute se verslae van Wrights se sweeftuig suksesse, die nuus ernstiger opgeneem en hul pogings verskerp om die broers in te haal.<ref>{{cite book |first=C.H. |last=Gibbs-Smith |title=The Rebirth of European Aviation |year=1974 |pages=64–9 |isbn=978-0-11-290180-8 |location=London, UK |publisher=HMSO}}</ref> 'n Ontleding in 1985 deur professor Fred E.C. Culick en Henry R. Jex het getoon dat die 1903 ''Wright Flyer'' so onstabiel was dat dit byna onhanteerbaar was deur enigiemand behalwe die Wrights, wat hulself in die 1902-sweeftuig opgelei het.<ref>{{cite book |last1=Abzug |first1=Malcolm J. |first2=E. Eugene |last2=Larrabee |title=Airplane Stability and Control: A history of the technologies that made aviation possible |date=23 September 2002 |edition=2nd |publisher= (cambridge.org) |isbn=978-0-521-80992-4 |url=http://assets.cambridge.org/97805218/09924/sample/9780521809924ws.pdf |access-date=21 September 2010}}</ref> In 'n poging om die vlug te herhaal tydens die geleentheid se 100ste herdenking op 17 Desember 2003, het Kevin Kochersberger, wat 'n presiese replika geloods het, misluk in sy poging. Dit het getoon dat die sukses wat die Wright-broers behaal het toe te skryf kan word aan hul loodsvaardigheid.<ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=S3b1avsSw3g&t=136 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122182153/https://www.youtube.com/watch?v=S3b1avsSw3g&t=136 |archive-date=2021-11-22 |via=YouTube |title=Attempt to recreate Wright brothers flight fails |publisher=AP Archive |medium=video |access-date=2021-11-22 |url-status=bot: unknown }}</ref> === Vestiging van legitimiteit === [[Lêer:1904WrightFlyer.jpg|duimnael|Wilbur wat byna vier sirkels by Huffman Prairie vlieg, ongeveer 2+3⁄4 myl in 5 minute 4 sekondes; vlug 82, 9 November 1904]] In 1904 het die Wrights die ''Wright Flyer II'' gebou. Hulle het besluit om die koste van reis en die bring van voorrade na die Outer Banks te vermy en het 'n vliegveld by Huffman Prairie, 'n koeiweiding 13&nbsp;km noordoos van Dayton, opgerig. Die Wrights het in hul vliegskoolbrosjure na die vliegveld verwys as Simms Station. Hulle het toestemming gekry om die veld huurvry te gebruik van eienaar en bankpresident Torrance Huffman. Hulle het verslaggewers genooi na hul eerste vlugpoging van die jaar op 23 Mei, op voorwaarde dat geen foto's geneem word nie. Enjinprobleme en swak winde het enige vlugte verhoed, en hulle kon 'n paar dae later slegs 'n baie kort sprong vlugte regkry met minder verslaggewers teenwoordig. Biblioteek van die Kongres-historikus Fred Howard het verwys na spekulasie dat die broers opsetlik versuim het om te vlieg om verslaggewers se belangstelling in hul eksperimente te laat verloor. Of dit waar is, is nie bekend nie, maar na hul swak vertoning het plaaslike koerante hulle feitlik geïgnoreer vir die volgende jaar en 'n half.<ref>Howard 1998, bl. 154–155.</ref> Die Wrights was bly om vry te wees van die afleiding van verslaggewers. Die afwesigheid van nuusmanne het ook die kans verminder dat mededingers hul metodes kon leer. Na die Kitty Hawk-aangedrewe vlugte, het die Wrights 'n besluit geneem om te begin onttrek uit die fietsbesigheid sodat hulle kon konsentreer op die skep en bemarking van 'n praktiese vliegtuig.<ref name="Crouch-2003" />{{rp|pages=273–274}} Dit was finansieel riskant, aangesien hulle nie ryk of die regering befonds was nie (anders as ander eksperimenteerders soos Ader, Maxim, Langley en Santos-Dumont). Die Wright-broers het nie die luukse gehad om hul uitvinding te kon weggee nie: dit moes hul hoof inkomste bron wees. So het hul geheimhouding verskerp, aangemoedig deur advies van hul patentprokureur, Henry Toulmin, om nie besonderhede van hul masjien bekend te maak nie. [[Lêer:WrightBrothersFirstCircleFlightLogBook.gif|links|duimnael|Wilbur se logboek wat 'n diagram en data vir eerste sirkelvlug op 20 September 1904 toon.]] [[Lêer:WrightFlyer1904Circling.jpg|duimnael|Wilbur wat byna vier sirkels by Huffman Prairie vlieg, ongeveer 2+3⁄4 myl in 5 minute 4 sekondes; vlug 82, 9 November 1904.]] By Huffman Prairie het ligter winde opstygings moeiliker gemaak, en hulle moes 'n langer wegspringspoor gebruik as die 18&nbsp;m spoor wat by Kitty Hawk gebruik was. Die eerste vlugte in 1904 het probleme met longitudinale stabiliteit aan die lig gebring, wat opgelos is deur [[ballas]] by te voeg en die stutte vir die hoogteroer te verleng.<ref name="Crouch-2003" />{{rp|page=286}}  Gedurende die lente en somer het hulle baie harde landings ervaar, wat dikwels die vliegtuig beskadig en geringe beserings veroorsaak het. Op 13 Augustus, met 'n onondersteunde opstyg, het Wilbur uiteindelik hul beste Kitty Hawk-poging oortref met 'n vlug van 400&nbsp;m. Toe besluit hulle om 'n gewig-aangedrewe katapult te gebruik om opstygings makliker te maak en het dit op 7 September vir die eerste keer probeer.<ref name="h161">Howard 1998, bl. 161</ref> Op 20 September 1904 het Wilbur die eerste volledige sirkel in die geskiedenis gevlieg deur 'n bemande swaarder-as-lug-aangedrewe masjien, wat 1 244&nbsp;m in ongeveer 'n minuut en 'n half bereik het.<ref name="h161" /> Hulle twee beste vlugte was 9 November deur Wilbur en 1 Desember deur Orville, wat elk vyf minute oorskry en byna drie myl in byna vier sirkels afgelê het.<ref>Howard 1998, bl. 162–163</ref> Teen die einde van die jaar het die broers sowat 50 minute in die lug deurgebring in 105 vlugte oor die taamlik nat 34 hektaar weiding, wat, merkwaardig genoeg, vandag feitlik onveranderd is van sy oorspronklike toestand en nou deel is van die Dayton Aviation Heritage National Historical Park, aangrensend aan Wright-Patterson Lugmagbasis. Die Wrights het die gehawende en baie herstelde vliegtuig geskrap, maar die enjin gered, en in 1905 'n nuwe vliegtuig, die ''Flyer III'', gebou. Nietemin het hierdie ''Flyer'' aanvanklik dieselfde marginale prestasie as die eerste twee gelewer. Sy eerste vlug was op 23 Junie en die eerste paar vlugte was nie langer as 10 sekondes nie.<ref name="Winchester">Winchester 2005, bl. 311.</ref> Nadat Orville op 14 Julie 'n ernstige en potensieel noodlottige ongeluk gehad het, het hulle die Flyer herbou met die voorste hoogteroer en agterste roer beide vergroot en verskeie voete verder van die vlerke geplaas. Hulle het ook 'n aparte kontrole vir die agterste roer geïnstalleer in plaas daarvan om dit soos voorheen aan die vlerk-kromtrek "wieg" te koppel.<ref>’n Wright-broers brief [[commons:File:WrightAeroClubLetterPg1.jpg|(page 1]], [[commons:File:WrightAeroClubLetterPg2.jpg|page 2)]] aan die Aero Club of America beskryf die lang vlugte en verskaf 'n lys van ooggetuies.(Dayton Metro Biblioteek.)</ref> Elkeen van die drie asse – steek, rol en gier – het nou sy eie onafhanklike beheer gehad. Hierdie wysigings het stabiliteit en beheer aansienlik verbeter, wat 'n reeks van ses dramatiese "lang vlugte" moontlik gemaak het wat wissel van 17 tot 38 minute en 11–24 myl (39&nbsp;km) rondom die driekwartmyl-baan oor Huffman Prairie tussen 26 September en 5 Oktober. Wilbur het die laaste en langste vlug gemaak, 39,4&nbsp;km in 38 minute en 3 sekondes, wat geëindig het met 'n veilige landing toe die brandstof opgrraak het. Die vlug is deur 'n aantal mense gesien, insluitend verskeie genooide vriende, hul pa Milton, en naburige boere.<ref>A Wright brothers letter [[commons:File:WrightAeroClubLetterPg1.jpg|(page 1]], [[commons:File:WrightAeroClubLetterPg2.jpg|page 2)]] aan die Aero Club of America beskryf die lang vlugte en verskaf 'n lys van ooggetuies.(Dayton Metro Biblioteek.)</ref> [[Lêer:Wright Flyer III above.jpg|duimnael|''Wright Flyer III'' geloods deur Orville oor Huffman Prairie, 4 Oktober 1905. Vlug #46, wat 20+3⁄4 myl dek in 33 minute 17 sekondes; die laaste gefotografeerde vlug van die jaar]] Verslaggewers het die volgende dag opgedaag (slegs hul tweede verskyning op die veld sedert Mei die vorige jaar), maar die broers het geweier om te vlieg. Die lang vlugte het die Wrights oortuig dat hulle hul doel bereik het om 'n vlieënde masjien van "praktiese nut" te skep wat hulle kon aanbied om te verkoop. Die enigste foto's van die vlugte van 1904–1905 is deur die broers geneem. ('n Paar foto's is beskadig in die Groot Dayton-vloed van 1913, maar die meeste het ongeskonde oorleef.) In 1904 het die Ohio-byeboerdery-sakeman Amos Root, 'n tegnologie-entoesias, 'n paar vlugte gesien, insluitend die eerste sirkel. Artikels wat hy vir sy byeboerdery-tydskrif geskryf het, was die enigste gepubliseerde ooggetuieverslae van die Huffman Prairie-vlugte, behalwe vir die onindrukwekkende vroeë hop wat plaaslike nuusmanne gesien het. Root het 'n verslag aan die tydskrif ''Scientific American'' aangebied, maar die redakteur het dit van die hand gewys. Gevolglik was die nuus nie wyd bekend buite Ohio nie, en is dit dikwels met skeptisisme ontmoet. Die Paryse uitgawe van die ''Herald Tribune'' het 'n 1906-artikel ''Wrights "Flyers or liars?''" gepubliseer. In die komende jare sou die Dayton-koerante die tuisdorp Wright-broers met trots as nasionale helde vier, maar die plaaslike verslaggewers het op een of ander manier een van die belangrikste stories in die geskiedenis gemis, soos dit 'n paar kilometer van hul voorstoep af gebeur het. J.M. Cox, wat destyds die ''Dayton Daily News'' gepubliseer het, het die houding van koerantmanne – en die publiek – in daardie dae uitgespreek toe hy jare later erken het: "Eerlik gesê, niemand van ons het dit geglo nie."<ref>Tobin 2004, bl. 211.</ref> 'n Paar koerante het artikels oor die lang vlugte gepubliseer, maar geen verslaggewers of fotograwe was daar nie. Die gebrek aan splinternuwe ooggetuie-persdekking was 'n groot rede vir ongeloof in [[Washington, D.C.]] en Europa, en in joernale soos ''Scientific American'', wie se redakteurs die "beweerde eksperimente" betwyfel en gevra het hoe Amerikaanse koerante, "waaksaam soos hulle is, dit toelaat sensasionele optredes hul aandag ontsnap het".<ref>[http://invention.psychology.msstate.edu/i/Wrights/library/WrightSiAm1.html "To fly is everything!"] msstae.edu. Besoek op 19 Mei 2008.</ref> In Oktober 1904 is die broers besoek deur die eerste van baie belangrike Europeërs wat hulle in die komende jare sou bevriend, kolonel J.E. Capper, later superintendent van die Royal Balloon Factory. Capper en sy vrou het die Verenigde State besoek om die lugvaartuitstallings by die St. Louis Wêreldskou te ondersoek, maar Patrick Alexander het aan hom 'n bekenstellingsbrief gegee vir beide Chanute en die Wrights. Capper was baie gunstig beïndruk deur die Wrights, wat vir hom foto's van hul vliegtuie in vlug gewys het.<ref>Alfred W. Gollin (1984) ''No Longer an Island Nation: Britain and the Wright brothers, 1902–1909'' [https://books.google.com/books?id=xT2rAAAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=britain+no+longer+an+island+nation&hl=en&sa=X&ei=UTZ9UcTsKfTL0gHDiYHACQ&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q=britain%20no%20longer%20an%20island%20nation&f=false pages&nbsp;66–68] (for easier reading, type "John Capper" or "J. E. Capper" into the GoogleBooks search on the left).</ref> [[Lêer:HeadlineWrightBros.gif|duimnael|Die Dayton Daily News het die vlug van 5 Oktober op bladsy 9 berig, met landbou- en sakenuus.<ref>[[c:File:DaytonNewspaperArticleWrightBros.gif|"Wright Brothers"]]. Dayton Metro Biblioteek. Besoek:21 September, 2010.</ref>]] Die Wright-broers was beslis aandadig aan die gebrek aan aandag wat hulle ontvang het. Vrees vir mededingers wat hul idees steel, en steeds sonder 'n patent, het hulle net nog 'n dag na 5 Oktober gevlieg. Van toe af het hulle geweier om êrens heen te vlieg tensy hulle 'n vaste kontrak gehad het om hul vliegtuie te koop. Hulle het aan die Amerikaanse regering, toe aan Brittanje, Frankryk en Duitsland geskryf met 'n aanbod om 'n vlieënde masjien te verkoop, maar is afgewys omdat hulle op 'n getekende kontrak aangedring het voordat hulle 'n demonstrasie gegee het. Hulle was nie eens bereid om hulle foto's van die ''Flyer'' in die lug te deel nie. Die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]], wat onlangs $50 000 op die Langley Aerodrome spandeer het – 'n produk van die land se voorste wetenskaplike – net om te sien hoe dit twee keer in die Potomac-rivier duik "soos 'n handvol [[mortier]]e", was besonder onontvanklik vir die eise van twee onbekende fietsmakers van Ohio.<ref name="wb-smithson-langley">{{cite web |url=http://airandspace.si.edu/research/aero/aircraft/langleyA.htm |title=Langley Aerodrome A |publisher=The Smithsonian Institution |department=National Air and Space Museum |access-date=21 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071109075536/http://airandspace.si.edu/research/aero/aircraft/langleyA.htm |archive-date=9 November 2007 |url-status=dead}}</ref> Dus, betwyfel of geminag, het die Wright-broers hul werk in semi-duisternis voortgesit, terwyl ander lugvaartpioniers soos Santos-Dumont, [[Henri Farman]], Léon Delagrange en Amerikaner Glenn Curtiss die kollig betree het. == Europese skeptisisme == In 1906 het skeptici in die Europese lugvaartgemeenskap die pers tot 'n anti-Wright-broers-houding oorgehaal. Europese koerante, veral dié in Frankryk, was openlik bespottend en noem hulle ''bluffeurs'' (bluffers).<ref name="EuroDoubt">[http://wrightbros.org/History_Wing/Wright_Story/Showing_the_World/Prize_Patrol/Prize_Patrol.htm The Prize Patrol] ''Wright Brothers.org''. Besoek op 1 Oktober 2012.</ref> Ernest Archdeacon, stigter van die Aéro-Club de France, was in die openbaar minagting teenoor die broers se aansprake ten spyte van gepubliseerde verslae. Hy het verskeie artikels geskryf en in 1906 verklaar dat "...die Franse die eerste openbare vertoning van 'n aangedrewe vlug sou maak".<ref name="US Cent">[https://web.archive.org/web/20121008023307/http://www.centennialofflight.gov/essay/Dictionary/Archdeacon/DI49.htm "Ernest Archdeacon."] ''US Centennial of Flight'', 2003. Besoek op 14 Oktober 2009.</ref> Die Paryse uitgawe van die ''New York Herald'' het Europa se mening oor die Wright-broers in 'n hoofartikel op 10 Februarie 1906 opgesom: "Die Wrights het gevlieg of hulle het nie gevlieg nie. Hulle besit 'n masjien of hulle besit nie een nie. Hulle is in werklikheid of vlieëniers of leuenaars. Dit is moeilik om te vlieg. Dit is maklik om te sê: 'Ons het gevlieg'."<ref name="EuroDoubt" /> In 1908, na die Wrights se eerste vlugte in Frankryk, het Archdeacon in die openbaar erken hy het hulle 'n onreg aangedoen.<ref name="US Cent" /> == Kontrakte en terugkeer na Kitty Hawk == Die broers het die Verenigde State se Departement van Oorlog, die Britse Oorlogskantoor en 'n Franse sindikaat op 19 Oktober 1905 gekontak. Die US Board of Ordnance and Fortification het op 24 Oktober 1905 geantwoord en gespesifiseer dat hulle geen verdere stappe sou neem nie "totdat 'n masjien geproduseer is wat deur werklike operasie getoon word dat dit in staat is om horisontale vlug te produseer en om 'n operateur te dra." In Mei 1908 het Orville geskryf:<ref name="hc" />{{rp|253}} {{quote|text= 'n Praktiese vlieër het ons uiteindelik gerealiseer, ons het die jare 1906 en 1907 bestee aan die konstruksie van nuwe masjiene en in besigheidsonderhandelinge. Dit was eers in Mei vanjaar dat eksperimente hervat is by Kill Devil Hill, Noord-Carolina ..."}} Die broers het hulle aandag gevestig op Europa, veral Frankryk, waar entoesiasme vir lugvaart hoog geloop het, en het in 1907 vir die eerste keer daarheen gereis vir aangesig-tot-aangesig gesprekke met staatsamptenare en sakemanne. Hulle het ook met lugvaartverteenwoordigers in Duitsland en Brittanje vergader. Voordat hy gereis het, het Orville 'n nuutgeboude ''Model A Flyer'' na Frankryk gestuur in afwagting van demonstrasievlugte. In Frankryk het Wilbur Frank P. Lahm ontmoet, 'n luitenant in die lugvaartafdeling van die Amerikaanse weermag. Lahm het aan sy meerderes geskryf en die eg gebaan vir Wilbur om 'n persoonlike aanbieding aan die US Board of Ordnance and Fortification in Washington, DC te gee, wanneer hy na die VSA teruggekeer het. Hierdie keer was die Raad gunstig beïndruk, in teenstelling met hul vorige onverskilligheid. Met verdere insette van die Wrights, het die US Army Signal Corps Spesifikasie 486 in Desember 1907 uitgereik, waarin 'n bod uitgenooi is vir die konstruksie van 'n vlieënde masjien onder militêre kontrak<ref>[http://www.wright-brothers.org/History_Wing/Wright_Story/Showing_the_World/Back_in_Air/Signal_Corps_Spec.htm "In Their Own Words: Signal Corps Specification No.&nbsp;486"]. Wright Brothers Aeroplane Company. Besoek op 13 Oktober 2011.</ref> Die Wrights het hul bod in Januarie ingedien en 'n kontrak is op 8 Februarie 1908 toegeken. Verder op 23 Maart 1908 het die broers 'n kontrak bekom om die Franse maatskappy La Compagnie Générale de Navigation Aérienne te stig. Hierdie Franse sindikaat het Lazare Weiller, Henri Deutsch de la Meurthe, Hart O. Berg en Charles Ranlett Flint ingesluit<ref name="hc" />{{rp|255–256}}. In Mei is hulle terug na Kitty Hawk met hul 1905 ''Flyer'' om te oefen vir hul gekontrakteerde demonstrasievlugte. Hul privaatheid het verlore gegaan toe verskeie korrespondente op die toneel aangekom het. Die broers se kontrakte het vereis dat hulle met 'n passasier moes vlieg, en daarom het hulle die 1905 ''Flyer'' verander deur twee regop sitplekke met dubbele beheerhefbome te installeer. Charlie Furnas, 'n werktuigkundige van Dayton, het op 14 Mei 1908 die eerste vastevlerkvliegtuigpassasier op aparte vlugte met albei broers geword. Later het Wilbur die voorste hoogteroer oorbeheer en teen ongeveer 80&nbsp;km per uur in die sand neergestort. Hy het met kneusplekke en beseerde ribbes daaruit gekom, maar die ongeluk het die oefenvlugte beëindig.<ref name="hc" />{{rp|258–263}} === Keer terug na sweeftuigvlugte === In Oktober 1911 het Orville Wright weer na die Outer Banks teruggekeer om veiligheids- en stabiliseringstoetse met 'n nuwe sweeftuig uit te voer. Op 24 Oktober het hy vir 9 minute en 45 sekondes gestyg, 'n rekord wat vir byna 10 jaar gehou het, toe sweef as 'n sport in die 1920's begin het.<ref name="wb-fff-2011">{{cite web |title=Soaring&nbsp;100 – October 21–24, 2011 |publisher=First Flight Foundation |url=http://firstflightfoundation.org/first-flight-foundation-events/first-flight-foundation-soaring-100/ |date=21 Oktober 2011 |access-date=2 Junie 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121184715/http://firstflightfoundation.org/first-flight-foundation-events/first-flight-foundation-soaring-100/ |archive-date=21 November 2011}}</ref> == Publieke vertoning == [[Lêer:Wright-Fort Myer.jpg|duimnael|Orville demonstreer die ''Flyer'' aan die Amerikaanse weermag, Fort Myer, Virginia, September 1908.. Foto deur C.H. Claudy]] Die broers se kontrakte met die Amerikaanse weermag en 'n Franse sindikaat het afgehang van suksesvolle openbare vlugdemonstrasies wat aan sekere voorwaardes voldoen het. Die broers moes hul pogings verdeel. Wilbur het na Europa gevaar; Orville sou naby Washington, DC vlieg. Met baie skeptisisme in die Franse lugvaartgemeenskap en volstrekte minagting deur sommige koerante wat hom 'n "''bluffeur''" genoem het, het Wilbur op 8 Augustus 1908 amptelike openbare betogings begin by die Hunaudières-perderenbaan naby die stad [[Le Mans]], Frankryk. Sy eerste vlug het slegs 1 minuut 45 sekondes geduur, maar sy vermoë om moeiteloos bankdraaie te maak en 'n sirkel te vlieg, het toeskouers verbaas en verstom, insluitend verskeie Franse pioniersvlieëniers, onder wie [[Louis Blériot]]. In die daaropvolgende dae het Wilbur 'n reeks tegnies uitdagende vlugte gemaak, insluitende syfer-agt, wat sy vaardighede as 'n vlieënier en die vermoë van sy vliegmasjien demonstreer, wat dié van alle ander baanbrekersvliegtuie en vlieëniers van die dag ver oortref het.<ref>Howard, bl. 258–260</ref><ref name="Crouch-1989" />{{rp|pages=368–369}} [[Lêer:HartBerg with WilburWright.jpg|links|duimnael|Hart O. Berg (links), die Wrights se Europese sake-agent, en Wilbur by die vliegveld naby Le Mans.]] Die Franse publiek was opgewonde oor Wilbur se prestasies en het by die duisende na die veld gestroom, waarna die Wright-broers wêreldberoemd geword het. Voormalige twyfelaars het verskonings en uitbundige lof uitgespreek. Georges Besançon, redakteur van ''L'Aérophile'', het geskryf dat die vlugte "alle twyfel heeltemal uit die weg geruim het. Nie een van die voormalige teenstanders van die Wrights waag dit vandag die vorige eksperimente van die manne wat werklik die eerste was om te vlieg ..." {{refn|''L'Aerophile'', 11 Augustus 1908, aangehaal in Crouch (2003).<ref name="Crouch-2003" />{{rp|page=368}} }} Die leidende Franse lugvaartpromotor Ernest Archdeacon het geskryf: "Vir 'n lang tyd is die Wright-broers in Europa van bluf beskuldig … Hulle word vandag in Frankryk geheilig, en ek voel 'n intense plesier … om reg te maak. “ {{refn|''L'Auto'', 9 Augustus 1908, aangehaal in Crouch (2003).<ref name="Crouch-2003" />{{rp|page=368}} }} Op 7 Oktober 1908 het Edith Berg, die vrou van die broers se Europese sakeagent, die eerste Amerikaanse vrouepassasier geword toe sy saam met Wilbur gevlieg het – een van vele passasiers wat daardie herfs saam met hom gevlieg het,<ref>[http://www.nasm.si.edu/research/aero/women_aviators/therese_peltier.htm "Thérèse Peltier."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121051930/http://www.nasm.si.edu/research/aero/women_aviators/therese_peltier.htm |date=21 Januarie 2012 }} ''Smithsonian'', besoek op 3 Julie 2010. Nota: Die eerste vroulike passasier was Thérèse Peltier op 8 Julie 1908, toe sy 'n vlug van 200 meter meegemaak het.</ref> insluitend Griffith Brewer en Charles Rolls.<ref name="hc" />{{rp|298,315}}  Wilbur het ook met Léon Bollée en sy gesin kennis gemaak. Bollée was die eienaar van 'n motorfabriek waar Wilbur die ''Flyer'' sou monteer en waar hy van gehuurde hulp voorsien sou word. Bollée sou daardie herfs saam met Wilbur vlieg. Madame Bollée was in die laaste stadiums van swangerskap toe Wilbur in Junie 1908 in LeMans aangekom het om die ''Flyer'' aanmekaar te sit. Wilbur het haar belowe dat hy sy eerste Europese vlug sou maak die dag toe haar baba gebore word, wat hy gedoen het, 8 Augustus 1908.<ref>Combs 1979, p. 282. [van materiaal aangebied aan Orville Wright in Dayton in 1920 deur Madame Bollée en haar dogter Elizabeth Bollée (the August&nbsp;1908 baby)]</ref> Orville het sy broer se sukses gevolg deur nog 'n byna identiese ''Flyer'' aan die Amerikaanse weermag te demonstreer by Fort Myer, [[Virginia]], wat op 3 September 1908 begin het. Op 9 September het hy die eerste uurlange vlug gemaak wat 62 minute en 15 sekondes geduur het. Op dieselfde dag het hy Frank P. Lahm as passasier opgeneem, en drie dae later majoor George Squier.<ref name="hc" />{{rp|295}} Op 17 September het Luitenant [[Thomas Selfridge]] van die weermag as sy passasier saamgevlieg en as 'n amptelike waarnemer gedien. 'n Paar minute na die vlug op 'n hoogte van ongeveer 30 meter, het 'n skroef geskeur en gebreek, wat die ''Flyer'' buite beheer laat val het. Selfridge het 'n skedelbreuk in die ongeluk opgedoen en is daardie aand in die nabygeleë weermaghospitaal dood, en sodoende die eerste vliegtuigongeluksterfte geword het. Orville is erg beseer en het 'n gebreekte linkerbeen en vier gebreekte ribbes opgedoen. Twaalf jaar later, nadat hy toenemend erger pyne ondervind het, het [[X-straal|X-strale]] aan die lig gebring dat die ongeluk ook drie heupbeenfrakture en 'n ontwrigte heup veroorsaak het.<ref>Kelly 1943, bl. 230.</ref> Die broers se suster Katharine, 'n skoolonderwyseres, het van Dayton na Virginia gehaas en vir die sewe weke van sy hospitalisasie aan Orville se sy gebly. Sy het gehelp om 'n verlenging van een jaar van die weermagkontrak te beding. 'n Vriend wat Orville in die hospitaal besoek het, het gevra: "Is jy op jou senuwees?" "Senuwees?" herhaal Orville, effens verbaas. "O, bedoel jy ek sal bang wees om weer te vlieg? Die enigste ding waarvoor ek bang is, is dat ek nie gou genoeg gesond kan word om daardie toetse volgende jaar te voltooi nie."<ref>Kelly 1943, bl. 231–232.</ref> Diep geskok en ontsteld oor die ongeluk, was Wilbur vasbeslote om selfs meer indrukwekkende vlugdemonstrasies te maak; in die daaropvolgende dae en weke het hy nuwe rekords vir hoogte en vlugduur opgestel. Op 28 September het Wilbur die Commission of Aviation-prys gewen, en toe op 31 Desember die Coupe Michelin.<ref name="hc" />{{rp|314–316}}  In Januarie 1909 het Orville en Katharine by hom aangesluit in Frankryk, en vir 'n tyd lank was hulle die drie bekendste mense in die wêreld, gesog deur koninklikes, die rykes, verslaggewers en die publiek.<ref>[https://www.alamy.com/stock-photo-220may-1908-the-wright-brothers-patented-their-flying-machine-wilbur-20228070.html Orville in France with Wilbur after Ft. Myer Crash]; Wilbur helps Orville out of a limousine while in France.</ref> Die konings van Groot-Brittanje, Spanje en Italië het Wilbur kom sien vlieg.<ref>[https://www.loc.gov/exhibits/dreamofflight/dream-achieve.html "The Dream of Flight – The Achievement"] Library of Congress. Besoek op 26 Julie 2018.</ref> Al drie Wrights het na Pau verhuis, waar Wilbur baie meer openbare vlugte in die nabygeleë Pont Long gemaak het. Wilbur het ritte gegee aan 'n reeks van offisiere, joernaliste en staatsmanne, insluitend sy suster Katharine op 17 Maart 1909. Die broers het die wêreld se eerste vliegskool gestig om aan die Franse sindikaatvereistes te voldoen om drie vlieëniers, Charles de Lambert, Paul Tissandier en P.-N. Lucas-Girardville, op te lei. In April is die Wrights na [[Rome]] waar Wilbur nog 'n ''Flyer'' aanmekaar gesit het. By Centocelle het Wilbur demonstrasievlugte gedoen en drie militêre vlieëniers opgelei, Mario Calderara, Umbert Savoia en Castagneris Guido. 'n [[Universal Pictures|Universal]] kameraman het as 'n passasier gevlieg en die eerste rolprentfilm vanaf 'n vliegtuig verfilm.<ref name="hc" />{{rp|330–341}} Na hul terugkeer na die VSA op 13 Mei 1909, is die broers en Katharine na die [[Withuis]] genooi waar president [[William Howard Taft]] op 10 Junie toekennings aan hulle oorhandig het. Dayton het opgevolg met 'n uitspattige tweedaagse tuiskomsviering op 17 en 18 Junie. Op 27 Julie 1909 het Orville, met Wilbur bystand, die proefvlugte vir die Amerikaanse weermag voltooi. Hulle het voldoen aan die vereistes van 'n vliegtuig wat twee persone vervoer wat 'n uur lank aan boord bly, gevolg deur 'n spoedproef wat 'n gemiddelde spoed van minstens 64&nbsp;km/h demonstreer.<ref name="hc" />{{rp|330–341}} President Taft, sy kabinet, plus lede van die Kongres het die gehoor van 10 000 saamgestel. Na die suksesvolle vlugte het die Wrights $25 000 van die weermag ontvang, plus $2500 vir elke myl per uur wat hulle 40 myl per uur oorskry het. Orville en Katherine het toe na Duitsland gereis, waar Orville in September 1909 demonstrasievlugte by [[Tempelhof-lughawe|Tempelhof]] gemaak het, insluitend 'n vlug met die Kroonprins van Duitsland as passasier.<ref name="hc" />{{rp|330–341}}. Op 4 Oktober 1909 het Wilbur tydens die Hudson-Fulton-viering 'n vlug voor 'n miljoen mense in die [[New York|New York stad]]-omgewing gemaak. Wilbur het van Governors-eiland opgestyg en met die [[Hudsonrivier]] op na Grant's Tomb gevlieg, en terug na Governors-eiland vir 'n landing, met 'n kano wat aan die vliegtuig se raamwerk vasgemaak is, as 'n veiligheidsmaatreël in die geval van 'n val. Wilbur het toe drie militêre vlieëniers by die College Park-lughawe opgelei, Frank P. Lahm, Frederick E. Humphreys en Benjamin Foulois.<ref name="hc" />{{rp|330–341}} === Familie vlugte === Op 25 Mei 1910, terug by Huffman Prairie, het Orville twee unieke vlugte geloods. Eers het hy op 'n vlug van ses minute opgestyg met Wilbur as sy passasier, die enigste keer wat die Wright-broers ooit saam gevlieg het. Hulle het toestemming van hul pa gekry om die vlug te maak. Hulle het altyd vir Milton belowe hulle sal nooit saam vlieg nie om die kans op 'n dubbele tragedie te vermy en om te verseker dat een broer sal oorbly om hul eksperimente voort te sit. Daarna het Orville sy 82-jarige pa op 'n byna 7 minute vlug geneem, die enigste aangedrewe luguitstappie van Milton Wright se lewe. Die vliegtuig het tot ongeveer 107 meter gestyg terwyl die bejaarde Wright na sy seun geroep het, "Hoër, Orville, hoër!".<ref name="Crouch-2003" />{{rp|page=12}} == Patente-oorlog == Die Wright-broers het self hul 1903-patentaansoek opgestel, maar dit is afgekeur. In Januarie 1904 het hulle 'n Ohio-patentprokureur, Henry Toulmin aangestel, en op 22 Mei 1906 is die Amerikaanse patent 821393<ref name="Flying Machine patent" /> aan hulle toegestaan vir "...nuwe en nuttige verbeterings vir vlieënde masjiene". [[Lêer:WrightPatentIntro.jpg|duimnael|U.S. Patent and Trademark Office argief]] Die patent illustreer 'n nie-aangedrewe vlieënde masjien – naamlik die 1902-sweeftuig. Die patent se belangrikheid lê in sy aanspraak op 'n nuwe en nuttige metode om 'n vlieënde masjien te beheer, aangedryf of nie. Die tegniek van vlerkdraai word beskryf, maar die patent stel uitdruklik dat ander metodes in plaas van vlerkdraai gebruik kan word om die buitenste gedeeltes van 'n masjien se vlerke aan te pas na verskillende hoeke aan die regter- en linkerkant om sywaartse (rol) beheer te verkry. Die konsep van die verandering van die hoek van die vlerkpunte met die lug, deur enige geskikte metode, is sentraal tot die patent. Die patent beskryf ook die stuurbare agterste vertikale roer en die innoverende gebruik daarvan in kombinasie met vlerkdraaiing, wat die vliegtuig in staat stel om 'n gekoördineerde draai te maak, 'n tegniek wat gevaarlike nadelige slingerbeweging voorkom, die probleem wat Wilbur gehad het toe hy probeer het om die 1901-sweeftuig te draai. Ten slotte beskryf die patent die voorwaartse hoogteroer, wat gebruik word om styg en te daal. In Maart 1904 het die Wright-broers aansoek gedoen om Franse en Duitse patente. Die Franse patent is op 1 Julie 1904 toegestaan. Volgens Combs, met betrekking tot die Amerikaanse patent, "... teen 1906 was die tekeninge in die Wright-patente beskikbaar vir almal wat dit wou bekom. En hulle het bewys gelewer – in aanskoulike, tegniese detail – van hoe om in die lug te kom."<ref name="hc" />{{rp|244,257–258}} === Regsgedinge begin === In 'n poging om die patent te omseil, het Glenn Curtiss en ander vroeë vlieëniers rolroere ontwerp om laterale beheer na te boots wat in die patent beskryf word en deur die Wrights in hul openbare vlugte gedemonstreer is. Kort na die historiese 4 Julie 1908, een kilometer lange vlug deur Curtiss in die AEA June Bug, het die Wrights hom gewaarsku om nie hul patent te skend deur voordeel te trek uit die vlieg of vliegtuie wat rolroere gebruik het nie. Orville het aan Curtiss geskryf, "Eis 14 van ons patent nr. 821,393 dek spesifiek die kombinasie wat ons ingelig word dat jy gebruik. As dit jou begeerte is om die lugvertoonbesigheid te betree, sal ons graag die kwessie van 'n lisensie opneem ingevolge van ons patent vir daardie doel."<ref name="hc" />{{rp|269–270}} Curtiss was destyds 'n lid van die Aerial Experiment Association (AEA), onder leiding van [[Alexander Graham Bell]], waar hy in 1908 gehelp het om vlerkpuntrolroere vir hul ''Aerodrome No. 2'', bekend as die ''AEA White Wing'', te herontwerp.<ref name="Aerospaceweb">{{cite web |last=Yoon |first=Joe |date=17 November 2002 |title=Origins of control surfaces |website=Aerospaceweb.org |url=http://www.aerospaceweb.org/question/history/q0103.shtml}}</ref><ref name="Casey">{{cite book |last=Casey |first=Louis S. |year=1981 |title=Curtiss: The Hammondsport era, 1907–1915 |pages=12–15 |place=New York, NY |publisher=Crown Publishers |isbn=978-0-517-54326-9 |url=https://books.google.com/books?id=PXtGAAAAYAAJ}}</ref><ref>Die AEA se ander lede het ontsteld geraak toe Curtiss onverwags uit hul organisasie getree het; hulle het later begin glo dat hy die regte op hul gesamentlike innovasie aan die Verenigde State se regering verkoop het.</ref> Curtiss het geweier om lisensiegeld aan die Wrights te betaal en het in 1909 'n vliegtuig wat met rolroere toegerus is aan die Aeronautic Society of New York verkoop. Die Wrights het 'n regsgeding aanhangig gemaak, wat 'n jare lange regskonflik begin het. Hulle het ook buitelandse vlieëniers gedagvaar wat by Amerikaanse uitstallings gevlieg het, insluitend die voorste Franse vlieënier Louis Paulhan. Die Curtiss-mense het bespotlik voorgestel dat as iemand in die lug spring en sy arms swaai, die Wrights sou dagvaar.<ref>{{cite magazine |last=Wicks |first=Frank |year=2003 |title=Trial by Flyer |series=100&nbsp;Years of Flight |magazine=Mechanical Engineering |url=http://www.memagazine.org/supparch/flight03/trialby/trialby.html |access-date=7 November 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629103435/http://www.memagazine.org/supparch/flight03/trialby/trialby.html |archive-date=29 Junie 2011}} Onttrek van die Web Argief 29 Julie 2012.</ref> Europese maatskappye wat buitelandse patente gekoop het wat die Wrights ontvang het, het ander vervaardigers in hul lande gedagvaar. Dié regsgedinge was net gedeeltelik suksesvol. Ten spyte van 'n pro-Wright-beslissing in Frankryk, het regsmaneuvers gesloer totdat die patent in 1917 verval het. 'n Duitse hof het die patent ongeldig verklaar weens die voorafgaande openbaarmaking in toesprake deur Wilbur Wright in 1901, en Chanute in 1903. In die VSA het die Wrights 'n ooreenkoms bereik met die Aero Club of America om lugskoue te lisensieer wat die Klub goedgekeur het, wat deelnemende vlieëniers van 'n wettige bedreiging gevrywaar het. Promotors van goedgekeurde vertonings het fooie aan die Wrights betaal.<ref>{{cite book |last1=Jackman |first1=W.J. |last2=Russell |first2=Thomas H. |last3=Chanute |first3=Octave |year=1912 |chapter=Chapter&nbsp;23: Amateurs may use Wright patents |title=Flying Machines: Construction and operation |pages=211–212 |publisher=Charles C. Thompson Co. |location=Chicago, IL |chapter-url=http://etext.lib.virginia.edu/etcbin/toccer-new2?id=JacFlym.sgm&images=images%2Fmodeng&data=%2Ftexts%2Fenglish%2Fmodeng%2Fparsed&tag=public&part=all |access-date=28 Januarie 2016 |url-status=dead |via=Electronic Text Center, University of Virginia Library |archive-url=https://web.archive.org/web/20110221081718/http://etext.lib.virginia.edu/etcbin/toccer-new2?id=JacFlym.sgm&images=images%2Fmodeng&data=%2Ftexts%2Fenglish%2Fmodeng%2Fparsed&tag=public&part=all |archive-date=21 Februarie 2011 }}</ref> Die Wright-broers het hul aanvanklike saak teen Curtiss in Februarie 1913 gewen toe 'n regter beslis het dat rolroere onder die patent gedek is. Die Curtiss-maatskappy het teen die bevel geappelleer. Vanaf 1910 tot sy dood aan [[tifus]]koors in 1912, het Wilbur die leidende rol in die patentestryd geneem, en het onophoudelik gereis om met prokureurs te konsulteer en te getuig in wat hy gevoel het 'n morele saak was, veral teen Curtiss, wat 'n groot maatskappy geskep het om vliegtuie te vervaardig. Die Wrights se beheptheid met die regskwessie het hul werk aan nuwe ontwerpe gesmoor, en teen 1911 is Wright-vliegtuie as minderwaardig beskou as dié van Europese vervaardigers. Inderdaad, lugvaartontwikkeling in die VSA is in so 'n mate onderdruk dat toe die VSA die [[Eerste Wêreldoorlog]] begin het, geen aanvaarbare Amerikaans-ontwerpte vliegtuie beskikbaar was nie, en Amerikaanse magte verplig was om Franse vliegtuie te gebruik. Orville en Katharine Wright het geglo Curtiss was deels verantwoordelik vir Wilbur se voortydige dood, wat plaasgevind het in die nasleep van sy uitputtende reise en die spanning van die regstryd. === Oorwinning en samewerking === In Januarie 1914 het 'n Amerikaanse rondgaande appèlhof die uitspraak teen die Curtiss-maatskappy bekragtig, wat voortgegaan het om strawwe deur regstaktieke te vermy. Orville het blykbaar geregverdig gevoel deur die besluit, en tot groot frustrasie van maatskappybestuurders het hy nie kragtig aangedring op verdere regstappe om 'n vervaardigingsmonopolie te verseker nie. Trouens, hy was van plan om die maatskappy te verkoop en het in 1915 vertrek. In 1917, met die Eerste Wêreldoorlog aan die gang, het die Amerikaanse regering druk op die bedryf uitgeoefen om 'n kruislisensie-organisasie, die Manufacturers Aircraft Association, te stig waaraan lidmaatskappye 'n standaard tarief betaal het vir die gebruik van lugvaartpatente, insluitend die oorspronklike en daaropvolgende Wright-patente<ref name="wb-centflight">{{cite web |title=Glenn Curtiss and the Wright patent battles |year=2003 |website=Centennial of Flight |url=http://www.centennialofflight.gov/essay/Wright_Bros/Patent_Battles/WR12.htm |access-date=7 Maart 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022185447/http://www.centennialofflight.gov/essay/Wright_Bros/Patent_Battles/WR12.htm |archive-date=22 Oktober 2012 |quote=Die saak het uiteindelik geëindig met die aanbreek van die Eerste Wêreldoorlog toe die vliegtuigvervaardigers die Vervaardigersvliegtuigvereniging gestig het om die vervaardiging van oorlogsvliegtuie in die Verenigde State te koördineer en 'n patentepoel gevorm het met die goedkeuring van die Amerikaanse regering. Alle patentlitigasie het outomaties gestaak. Tantieme is tot een persent verminder en vrye uitruiling van uitvindings en idees het tussen al die vliegraambouers plaasgevind. Die Wright-Martin-maatskappy (opvolger van die Wright Company) en die Curtiss-maatskappy (wat 'n aantal van sy eie patente gehad het) het elk 'n betaling van $2&nbsp;miljoen ontvang.}}</ref><ref>{{cite news |title=End patent wars of aircraft makers |date=7 Augustus 1917 |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1917/08/07/archives/end-patent-wars-of-aircraft-makers-new-organization-is-formed-under.html |access-date=7 Maart 2009 |quote=New organization is formed, under war pressure, to interchange patents.}}</ref><ref>{{cite news |title=Big Royalties to be Paid: Wright and Curtiss interests each to receive ultimately $2,000,000 – increased production predicted. Payment of royalties. |date=7 Augustus 1917 |newspaper=[[The New York Times]] <!-- |url=? |access-date=7 Maart 2009 --> }}</ref>Die "patentoorlog" het geëindig, hoewel bykwessies tot in die 1920's in die howe voortgeduur het. In 'n ironiese wending het die Wright Aeronautical Corporation (opvolger van die Wright-Martin Company) en die Curtiss Airplane-maatskappy in 1929 saamgesmelt om die Curtiss-Wright Corporation te vorm, wat vandag nog in besigheid is en hoë-tegnologie komponente vir die lugvaart vervaardig. Lugvaarthistorikus C.H. Gibbs-Smith het 'n aantal kere<ref>{{cite magazine |first=C.H. |last=Gibbs-Smith |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1956/1956%20-%200598.html |series=Correspondence |title=The first aileron |place=UK |magazine=Flight Magazine |year=1956 |page=598 |access-date=1 Januarie 2011}}</ref><ref name="Flight-1960.09.16">{{cite magazine |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%201994.html |title=A complete new historical assessment |place=UK |magazine=Flight magazine |date=16 September 1960 |page=478 |access-date=15 April 2013}} Bekom van FlightGlobal.com, Januarie&nbsp;2011.</ref> gesê dat die Wrights se regsoorwinning "twyfelagtig" sou gewees het as 'n 1868-patent van "'n vorige maar verlore uitvinding" deur M.P.W. Boulton van die VK bekend was in die tydperk 1903–1906.<ref name="Aerospaceweb" /><ref name="Gibbs-Smith">{{cite book |first=C.H. |last=Gibbs-Smith |year=2000 |title=Aviation: An historical survey from its origins to the end of the Second World War |page=54 |publisher=Science Museum |isbn=978-1-900747-52-3 |url=https://books.google.com/books?id=u4dTAAAAMAAJ |via=Google Books}}</ref><ref>{{cite book |first1=F. Alexander |last1=Magoun |first2=Eric |last2=Hodgins |year=1931 |title=A History of Aircraft |page=308 |publisher=Whittlesey House |url=https://books.google.com/books?id=UnLVAAAAMAAJ |via=Google Books}}</ref> Die patent, getiteld ''Aërial Locomotion &c'', het verskeie enjinverbeterings en konseptuele ontwerpe beskryf en het 'n tegniese beskrywing en tekeninge van 'n rolroerbeheerstelsel en 'n opsionele kenmerk ingesluit wat bedoel is om as 'n outomatiese vlieënier te funksioneer.<ref name="Boulton Patent, No. 392, 1868">Matthew Piers Watt Boulton (1868) "Specification of Matthew Piers Watt Boulton: 5th&nbsp;February a.d&nbsp;1868, no.&nbsp;392: Aärial Locomotion &c.". London, UK: Great Seal of the Realm / Patent Office (printed by George E. Eyre and William Spottiswoode).</ref><ref name="Bridgements">''Patents for Inventions: Bridgements of Specifications: Class&nbsp;4, Aeronautics: Period – A.D.&nbsp;1867–1876''. (1903). London, UK: His Majesty's Stationery Office (Darling & Sons Ltd. Printers), pp.&nbsp;7–8.</ref> Trouens, hierdie patent was welbekend aan deelnemers aan die Wright-Curtiss regsgeding. 'n Amerikaanse federale regter wat vorige uitvindings en patente hersien het en die Wright-patent teen die Curtiss-maatskappy gehandhaaf het, het die teenoorgestelde gevolgtrekking van Gibbs-Smith bereik en gesê die Boulton-patent "is nie voorspellend nie.” <ref>{{cite web |title=Relevant excerpts of court judgement defining the Wrights' claim to primacy |website=gustave-whitehead.com |access-date=10 Oktober 2014 |url=http://www.gustave-whitehead.com/history/wright-vs-herring-curtiss-co-wrights-admit-not-inventing-powered-aircraft/}}</ref> === Openbare reaksies === Die regsgedinge het die openbare beeld van die Wright-broers beskadig, wat algemeen voorheen as helde beskou is. Kritici het gesê die broers was gulsig en onregverdig, en het hul optrede ongunstig vergelyk met Europese uitvinders, wat meer openlik gewerk het. Ondersteuners het gesê die broers beskerm hul belange en was geregverdig om billike vergoeding te verwag vir die jare se werk wat tot hul suksesvolle uitvinding gelei het. Hul 10-jarige vriendskap met Octave Chanute, reeds gespanne deur spanning oor hoeveel krediet, indien enige, hy dalk vir hul sukses verdien, het in duie gestort nadat hy hul optrede in die openbaar gekritiseer het.<ref>Howard, 1998, hoofstuk 39, "End of a Friendship"</ref> == In besigheid == [[Lêer:Wright Brothers in 1910.jpg|links|duimnael|Die Wright-broers by die Belmont Park lugvaartbyeenkoms in 1910 naby New York.]] Die Wright maatskappy is op 22 November 1909 gestig. Die broers het hul patente aan die maatskappy verkoop vir $100 000 en het ook een derde van die aandele ontvang in 'n miljoen dollar aandele-uitgifte en 'n 10 persent tantième op elke vliegtuig wat verkoop is.<ref name="Crouch-2003" />{{rp|page=410}}  Met Wilbur as president en Orville as visepresident, het die maatskappy 'n fabriek in Dayton en 'n vliegskool/toetsvlugveld by Huffman Prairie opgerig; die hoofkwartierkantoor was in New York Stad. In die middel van 1910 het die Wrights die ontwerp van die ''Wright Flyer'' verander, deur die horisontale hoogteroer van voor na agter te verskuif en wiele bygevoeg, alhoewel die glybane as deel van die onderstel-eenheid gehou is. Dit het toe al duidelik geword dat 'n hoogteroer agter 'n vliegtuig makliker sou maak om te beheer, veral namate hoër snelhede meer algemeen geword het. Die nuwe weergawe is as die "Model B" aangewys, hoewel daar nooit na die oorspronklike canard-ontwerp as die "Model A" deur die Wrights verwys is nie. Die US Army Signal Corps wat die vliegtuig gekoop het, het dit egter "Wright tipe A" genoem.<ref>Cragg 1973, bl. 272. Die skrywer het inligting by die Fort Sam Houston-museum bekom wat ook die plek van die vlugte aanteken het as die Arthur MacArthur-veld, toe gebruik vir kavallerie-oefening.</ref> Daar was nie baie kliënte vir vliegtuie nie, so in die lente van 1910 het die Wrights 'n span gesalarieerde uitstallingsvlieëniers gehuur en opgelei om hul masjiene te wys en prysgeld vir die maatskappy te wen – ten spyte van Wilbur se minagting vir wat hy "die kwaksalwer besigheid" genoem het. Die span het op 13 Junie by die Indianapolis Speedway gedebuteer. Voordat die jaar verby was, het die vlieëniers Ralph Johnstone en Arch Hoxsey in lugskouongelukke gesterf, en in November 1911 het die broers die span ontbind waarop nege mans gedien het (vier ander voormalige spanlede het daarna in ongelukke gesterf.<ref name="Crouch-2003" />{{rp|at= Hoofstuk 31, "The Mountebank Game"}} Die Wright mmatskappy het die eerste bekende kommersiële lugvrag op 7 November 1910 vervoer deur twee bale rok-sy 105&nbsp;km van Dayton na [[Columbus, Ohio|Columbus]], [[Ohio]], te vlieg vir die Morehouse-Martens Afdelingswinkel, wat 'n $5 000 fooi betaal het. Maatskappyvlieënier Phil Parmelee het die vlug – wat meer 'n oefening in advertensies was as 'n eenvoudige aflewering – in 'n uur en ses minute gemaak met die vrag vasgegord in die passasiersitplek. Die sy is in klein stukkies gesny en as aandenkings verkoop. Tussen 1910 en 1916 het die Wright-broers vliegskool by Huffman Prairie 115 vlieëniers opgelei wat deur Orville en sy assistente onderrig is. Verskeie leerlinge het beroemd geraak, insluitend Henry "Hap" Arnold, wat tot vyfster-generaal gevorder het, die Amerikaanse weermag se lugmag in die [[Tweede Wêreldoorlog]] gelei het en die eerste hoof van die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] geword het; Calbraith Perry Rodgers, wat die eerste kus-tot-kus-vlug in 1911 gemaak het (met baie stoppe en ongelukke) in 'n ''Wright Model EX'' genaamd die "''Vin Fiz''" (na die borg se druifkoeldrank); en Eddie Stinson, stigter van die Stinson Aircraft Company. === Weermag ongelukke === In 1912–1913 het 'n reeks noodlottige ongelukke van Wright-vliegtuie wat deur die Amerikaanse weermag gekoop is, hul veiligheid en ontwerp bevraagteken. Die dodetal het teen 1913 11 bereik, die helfte van hulle in die ''Wright-model C''. Al ses model C-Leër vliegtuie het neergestort. Hulle het 'n neiging gehad vir neusduike,<ref name="MIL">[http://www.history.army.mil/books/30-17/S_4.htm "The Signal Corps takes to the air"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101231111303/http://www.history.army.mil/books/30-17/S_4.htm |date=31 Desember 2010 }}. history.army.mil. Besoek op 8 Januarie 2012.</ref> maar Orville het daarop aangedring dat stolvoorvalle deur vlieëniersfoute veroorsaak is.<ref name="Crouch-2003" />{{rp|at=459}}.  Hy het met die weermag saamgewerk om die vliegtuie met 'n rudimentêre vlugaanwyser toe te rus om die vlieënier te help vermy om te steil te styg. 'n Regeringsondersoek het gesê die ''Wright-model C'' is "dinamies ongeskik om te vlieg”<ref name="MIL" /> en die Amerikaanse weermag het sy gebruik van vliegtuie met "stoot"-tipe enjins beëindig, insluitend modelle wat deur beide die Wright- en Curtiss-maatskappye gemaak is, waarin die enjin agter die vlieënier geleë was en sal hom waarskynlik in 'n ongeluk sou verpletter. Orville het die oorskakeling na die vervaardiging van "trektipe" skroefvliegtuie teen gestaan, bekommerd dat 'n ontwerpverandering die Wright-patentoortredingsaak teen Curtiss kan bedreig.<ref name="Crouch-2003" />{{rp|at=457}} == Smithsonian vete == [[Lêer:LangleyAerodromeFlown.jpg|duimnael|Elwood Doherty, 'n Curtiss-vlieënier,<ref>[http://wright-brothers.org/History_Wing/Wright_Story/Airplane_Business/Airplane_Business_Intro.htm "The Airplane Business"] The Wright Story, Wright Brothers Aeroplane Co. Besoek op 7 April 2014</ref> poog om die struktuurgewysigde ''Langley Aerodrome'' in die lug bo die oppervlak van Keuka-meer naby Hammondsport, New York, 17 September 1914, te kry.]] [[Lêer:430-L1-S1 640.jpg|duimnael|Stukkie materiaal en hout van die 1903 ''Wright Flyer'' het na die Maan gereis in die Apollo 11 [[Apollo-maanmodule]] ''Eagle'', en word uitgestal by die Wright Brothers National Memorial.]] SP Langley, sekretaris van die Smithsonian Instituut vanaf 1887 tot sy dood in 1906, het jare lank met modelvliegmasjiene geëksperimenteer en suksesvol onbemande aangedrewe vastevlerkmodelvliegtuie in 1896 en 1903 gevlieg. Twee toetse van sy bemande volgrootte motoraangedrewe ''Aerodrome'' in Oktober en Desember 1903 was egter volslae mislukkings. Nietemin het die Smithsonian later met trots die ''Aerodrome'' in sy museum vertoon as die eerste swaarder-as-lug-vaartuig wat "in staat is" tot bemande aangedrewe vlug, wat die Wright-broers se uitvinding tot sekondêre status verplaas het en 'n dekade lange vete met Orville Wright ontketen het, wie se broer hulp van die Smithsonian ontvang het toe hy sy eie soeke na vlieg begin het. Die Smithsonian het sy aanspraak van die ''Aerodrome'' gegrond op kort toetsvlugte wat Glenn Curtiss en sy span in 1914 daarmee gemaak het. Die Smithsonian het Curtiss toegelaat om groot veranderinge aan die tuig aan te bring voordat hulle probeer het om dit te vlieg.<ref>{{cite web |title=Twin Pushers |url=http://home.att.net/~dannysoar2/Langley.htm |access-date=21 Mei 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100202023250/http://home.att.net/~dannysoar2/Langley.htm |archive-date=2 Februarie 2010}}<br />"The Langley Aerodrome". Besoek op 29 Desember 2011. Die geargiveerde webwerf bevat besonderhede van die wysigings.</ref> Die Smithsonian het gehoop om Langley se lugvaartreputasie te red deur te bewys dat die ''Aerodrome'' kon vlieg; Curtiss wou dieselfde ding bewys om die Wrights se patentregsgedinge teen hom te verslaan. Die toetse het geen effek op die patentgeveg gehad nie, maar die Smithsonian het die meeste daarvan gemaak en die ''Aerodrome'' in sy museum en publikasies vereer. Die instelling het nie die uitgebreide Curtiss-wysigings bekend gemaak nie, maar Orville Wright het daarvan verneem by sy broer Lorin en 'n goeie vriend van hom en Wilbur, Griffith Brewer, beide wat van die toetse aanskou en gefotografeer het.<ref>Howard 1988, Chapter 46: "The Aerodrome Affair".</ref> Orville het herhaaldelik beswaar gemaak teen wanvoorstelling van die ''Aerodrome'', maar die Smithsonian was onversetlik. Orville het gereageer deur die gerestoureerde 1903 ''Kitty Hawk Flyer'' in 1928 aan die London Wetenskapmuseum te leen en geweier om dit aan die Smithsonian te skenk aangesien die instelling die geskiedenis van die vlieënde masjien "verdraai" het.<ref name="Crouch-2003" />{{rp|at=491}}  Orville sou nooit weer sy uitvinding sien nie, aangesien hy gesterf het voor dit teruggebring is na die Verenigde State.<ref name="wb-nps-abbot" /> [[Charles Lindbergh]] het probeer om die dispuut te bemiddel, sonder sukses. In 1942, na jare van slegte publisiteit, en aangemoedig deur Wright-biograaf F.C. Kelly, het die Smithsonian uiteindelik toegegee deur vir die eerste keer 'n lys van die ''Aerodrome''-wysigings te publiseer en die misleidende stellings wat dit oor die 1914-toetse gepubliseer het, te herroep.<ref name="wb-nps-abbot">{{cite web |first=C.G. |last=Abbot |title=Appendix&nbsp;C – Tests of the Langley Aerodrome |series=What Dreams We Have |publisher=U.S. National Park Service |website=nps.gov |url=http://www.nps.gov/parkhistory/online_books/daav/appendix-c.htm |url-status=live |access-date=21 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150603022206/http://www.nps.gov/parkhistory/online_books/daav/appendix-c.htm |archive-date=3 Junie 2015}}</ref> Orville het toe privaat die Britse museum versoek om die ''Flyer'' terug te gee, maar die vliegtuig het vir die duur van die [[Tweede Wêreldoorlog]] in beskermende stoor gebly; dit het uiteindelik tuisgekom ná Orville se dood. Op 23 November 1948 het die eksekuteurs van Orville se boedel 'n ooreenkoms onderteken vir die Smithsonian om die ''Flyer'' vir een [[dollar]] te koop. Op aandrang van die eksekuteurs het die ooreenkoms ook streng voorwaardes vir vertoon van die vliegtuig ingesluit. Die ooreenkoms lees deels:<ref>{{cite news |title=Contract between Wrights, Smithsonian decrees Flyer was first plane |date=1 April 2013 |website=Fox News |url=http://www.foxnews.com/science/interactive/2013/04/01/contract-between-wrights-smithsonian-decrees-flyer-was-first-plane/}}</ref><ref>{{cite web |title=Image of the Smithsonian-Wright Agreement |url=http://glennhcurtiss.com/d93f42b0.jpg |access-date=26 Maart 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20020817151648/http://glennhcurtiss.com/d93f42b0.jpg |archive-date=17 Augustus 2002 }} on {{cite web |title=glennhcurtiss.com website |url=http://glennhcurtiss.com/id50.htm |access-date=4 Desember 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20030228050514/http://glennhcurtiss.com/id50.htm |archive-date=28 Februarie 2003 }} Die ooreenkoms is ook op aanvraag beskikbaar by die Nasionale Lug- en Ruimtemuseum van die Smithsonian-instelling.</ref> "Nóg die Smithsonian-instelling of sy opvolgers, nóg enige museum of ander agentskap, buro of fasiliteite wat vir die Verenigde State van Amerika deur die Smithsonian-instelling of sy opvolgers geadministreer word, sal 'n verklaring of etiket publiseer of toelaat dat dit vertoon word in verband met of ten opsigte van enige vliegtuigmodel of -ontwerp van vroeër datum as die 1903 Wright-vliegtuig, wat in werklikheid beweer dat sodanige vliegtuig in staat was om 'n man onder sy eie krag in beheerde vlug te vervoer." Indien hierdie ooreenkoms nie nagekom word nie, kan die ''Flyer'' deur die erfgenaam van die Wright-broers teruggeëis word. Sommige lugvaartentoesiaste, veral diegene wat die nalatenskap van [[Gustave Whitehead]] bevorder, beskuldig die Smithsonian nou daarvan dat hulle geweier het om eise van vroeëre vlugte te ondersoek.<ref>{{cite book|last=O'Dwyer |first=William J. |year=1978 |title=History by Contract: The beginning of motorized aviation, August 14, 1901: Gustave Whitehead, Fairfield, Conn. |place=Leutershausen, Germany |publisher=Fritz Majer & Sohn |isbn=3-922175-00-7}}</ref> Ná ’n seremonie in die Smithsonian-museum word die ''Flyer'' op 17 Desember 1948 in die publiek vertoon, die 45ste herdenking van die enigste dag waarop dit suksesvol gevlieg is. Die Wright-broers se broerskind Milton (Lorin se seun), wat sweeftuie en die ''Flyer'' in aanbou in die fietswinkel gesien het toe hy 'n seuntjie was, het 'n kort toespraak gehou en die vliegtuig formeel na die Smithsonian oorgeplaas, wat dit met die meegaande etiket vertoon het: : {| class="wikitable" style="margin:auto; text-align:center; width:85%; height:95px;" |- | Die oorspronklike Wright broers vliegtuig Die wêreld se eerste kragaangedrewe swaarder-as-lug-masjien waarin die mens vrye, beheerde en volgehoue vlug gemaak het<br /> Uitgevind en gebou deur Wilbur en Orville Wright<br /> Gevlieg deur hulle by Kitty Hawk, Noord-Carolina 17 Desember 1903<br /> Deur oorspronklike wetenskaplike navorsing het die Wright-broers die beginsels van menslike vlug ontdek<br /> As uitvinders, bouers en vlieëniers het hulle die vliegtuig verder ontwikkel, die mens geleer vlieg en die era van lugvaart geopen |} == Latere jare == === Wilbur === [[Lêer:US pilots certificate back.jpg|duimnael|Die agterkant van die VSA Vlieëniers Sertifikaat met 'n foto van die Wright-broers.]] Beide Wilbur en Orville was lewenslange vrygeselle.<ref>{{cite web |last=Lindbergh |first=Reeve |date=8 Mei 2015 |title=David McCollough turns his attention to the Wright brothers |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/how-two-ohio-boys-taught-the-world-to-fly/2015/05/06/ef150572-d711-11e4-8103-fa84725dbf9d_story.html |access-date=2 Januarie 2021}}</ref> Wilbur het eenkeer gespot dat hy 'nie tyd gehad het vir beide 'n vrou en 'n vliegtuig nie'.<ref name="Crouch-2003" />{{rp|at=118}}  Na 'n kort opleidingsvlug wat hy in Junie 1911 aan 'n Duitse vlieënier in [[Berlyn]] gegee het, het Wilbur nooit weer gevlieg nie. Hy het geleidelik besig geraak met sake-aangeleenthede vir die Wright maatskappye en die hantering van verskillende regsgedinge. Met die hantering van die patentregsgedinge, wat groot spanning op beide broers geplaas het, het Wilbur in 'n brief aan 'n Franse vriend geskryf:<ref>McCullough, 2015, "The Wright Brothers", bl. 255.</ref> "As ons dink wat ons sou kon bereik het as ons hierdie tyd aan eksperimente kon wy, voel ons baie hartseer, maar dit is altyd makliker om dinge te hanteer as met mense, en niemand kan sy lewe heeltemal rig soos hy sou kies nie." Wilbur het die volgende jaar voor sy dood op reis spandeer, waar hy 'n volle ses maande in Europa deurgebring het om aan verskeie sake- en regsaangeleenthede aandag te gee. Wilbur het Amerikaanse stede aangemoedig om die Europese – veral Paryse – filosofie na te volg om ruim openbare ruimte naby elke belangrike openbare gebou toe te deel.<ref>{{cite AV media | last=McCullough | first=David | date=9 Julie 2016 | time=41:53 | title=Bastille Day in France; The Only Street in Paris; Americans in Paris | number=450 | medium=Radio broadcast | publisher=Rick Steves' Europe | quote= ...&nbsp; Wilbur Wright … het gekyk hoe hulle hul ruimtes [in Parys] uitgelê het, en hy het gesê: Elke belangrike openbare gebou het oop ruimte voor dit, sodat jy dit kan geniet. Hoekom het ons dit nie in New York gedoen nie? Hoekom doen ons dit nie in ons stad nie?| url=https://www.ricksteves.com/watch-read-listen/audio/radio/programs/program-450}}</ref> Hy was ook voortdurend heen en weer tussen New York, Washington en Dayton. Al die spanning het Wilbur fisies 'n tol geëis. Orville sou opmerk dat hy "bleek huis toe sou kom".<ref name="McCollough 2015, bl. 256">McCollough, 2015, "The Wright Brothers", bl. 256.</ref> Daar is deur die familie besluit dat 'n nuwe en veel groter huis gebou sou word, met die geld wat die Wrights deur hul uitvindings en besigheid verdien het. Liefdevol genoem Hawthorn Hill, het bouwerk begin in die Dayton-voorstad Oakwood, Ohio, terwyl Wilbur in Europa was. Katharine en Orville het toesig gehou oor die projek in sy afwesigheid. Wilbur se een bekende uitdrukking oor die ontwerp van die huis was dat hy 'n kamer en badkamer van sy eie het.<ref name="McCollough 2015, bl. 256" /> Die broers het Schenck en Williams, 'n argitektuurfirma, gehuur om die huis te ontwerp, tesame met insette van beide Wilbur en Orville. Wilbur het nie geleef om die voltooiing daarvan in 1914 te sien nie. Hy het siek geword op 'n sakereis na [[Boston]] in April 1912.<ref>{{cite book | last = Maurer | first = Richard | year = 2003 | title = The Wright Sister: Katharine Wright and her famous brothers | pages = 88–89 | publisher = Macmillan | isbn = 978-0-7613-1546-9 |url=https://books.google.com/books?id=eSCpF3fIHesC | access-date = 3 Januarie 2013}}</ref> Die siekte word soms toegeskryf aan die eet van slegte skulpvis by 'n banket. Nadat hy vroeg in Mei 1912 na Dayton teruggekeer het, afgemat in gees en liggaam, het hy weer siek geword en is met [[tifus]]koors gediagnoseer.<ref>McCollough, 2015, "The Wright Brothers", bl. 256</ref> Hy het siek gebly, sy simptome het vir baie dae teruggeval en dan weer herstel. Wilbur is op 30 Mei op 45-jarige ouderdom by die Wright-gesin se huis oorlede.<ref name=NYTWilbur>{{cite news |title=Wilbur Wright dies of typhoid fever. Ill more than three weeks, the end came at 3:15&nbsp;o'clock Thursday morning |date=30 Mei 1912 |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1912/05/31/104897247.pdf |access-date=25 Februarie 2015 |quote=Dayton, Ohio. Na 'n terugslag wat kort ná middernag ontwikkel het, is Wilbur Wright, vlieënier en vliegtuigbouer, vandag om 03:15&nbsp;vm aan tifuskoors dood. Wright was vir baie dae siek en hoewel sy toestand van tyd tot tyd 'n mate van hoop aan lede van sy familie gegee het, het die behandelende dokters, Dr. D.B. Conklin en Levi Spitler, gedurende die laaste deel van sy siekte volgehou dat hy nie kon herstel nie.}}</ref>Sy pa het oor Wilbur in sy dagboek geskryf: "'n Kort lewe, vol gevolge. 'n Onfeilbare intellek, onverstoorbare humeur, groot selfstandigheid en besonderse beskeidenheid, wat die regte optrede duidelik sien, dit onwrikbaar najaag, het hy gelewe en gesterf."<ref name="Crouch-2003" />{{rp|page=449}} === Orville === [[Lêer:Orville Wright-1928.jpg|duimnael|Orville Wright, 1928]] Orville het met Wilbur se dood die presidentskap van die Wright maatkappy opgevolg. Hy het die gesogte Collier-trofee in 1914 gewen vir die ontwikkeling van sy outomatiese stabiliseerder op die broers se ''Wright Model E''.<ref>{{cite news |title=Orville Wright receives the Collier trophy for stabilizer |newspaper=The Dayton Herald |location=Dayton, Ohio |date=6 Februarie 1914 |page=14 |url=https://www.newspapers.com/clip/36620294/the_dayton_herald/ |via=Newspapers.com}}</ref> Deur Wilbur se afkeer vir besigheid te deel, maar nie sy broer se uitvoerende vaardighede nie, het Orville die maatskappy in 1915 verkoop. Die Wright maatskappy het toe in 1916 deel van Wright-Martin geword. Nadat hulle 42 jaar by hul woning in Hawthornstraat 7 gewoon het, het Orville, Katharine, en hul pa, Milton, in die lente van 1914 na Hawthorn Hill verhuis. Milton is op 3 April 1917 in sy slaap op die ouderdom van 88 oorlede. Tot en met sy dood, was Milton baie aktief, besig met lees, skryf van artikels vir godsdienstige publikasies en het sy oggendwandelings geniet. Hy het ook saam met Orville en Katharine aan 'n Dayton vroue stemregparade deelgeneem.<ref>McCullough, 2015, "The Wright Brothers", bl. 257.</ref> Orville het sy laaste vlug as vlieënier in 1918 in 'n 1911 ''Model B'' gemaak. Hy het uit besigheid getree en 'n ouer staatsman van lugvaart geword, wat op verskeie amptelike rade en komitees gedien het, insluitend die Nasionale Advieskomitee vir Lugvaartkunde (NACA), en Lugvaartkundige Kamer van Koophandel (ACCA). Katharine het in 1926 met Henry Haskell van [[Kansas City]], 'n voormalige Oberlin-klasmaat, getrou. Orville was woedend en ontroosbaar, omdat hy gevoel het dat hy deur sy suster Katharine verraai is.<ref>McCullough, 2015, "The Wright Brothers", Epilogue bl. 258</ref> Hy het geweier om die troue by te woon of selfs met haar te kommunikeer. Hy het uiteindelik ingestem om haar te sien, blykbaar op Lorin se aandrang, net voordat sy op 3 Maart 1929 aan [[longontsteking]] gesterf het. Orville Wright het vir 28 jaar in die NACA gedien. In 1930 het hy die eerste Daniel Guggenheim-medalje ontvang wat in 1928 deur die Daniel Guggenheim Fonds vir die Bevordering van Lugvaartkunde gestig is. In 1936 is hy verkies as 'n lid van die Nasionale Akademie van Wetenskappe. In 1939 het president [[Franklin D. Roosevelt]] 'n presidensiële proklamasie uitgereik wat die herdenking van Orville se verjaardag as Nasionale Lugvaartdag aangewys het, 'n nasionale erkenning wat die ontwikkeling van lugvaart vier. Op 19 April 1944 het die tweede vervaardigde ''Lockheed Constellation'', geloods deur [[Howard Hughes]] en TWA-president Jack Frye, van Burbank, Kalifornië, na Washington, DC gevlieg in 6 uur en 57 minute (2300 myl, 330,9 mph). Op die terugreis het die vliegtuig by Wright Field gestop om Orville Wright sy laaste vliegtuigvlug te gee, meer as 40 jaar na sy geskiedkundige eerste vlug.<ref>{{cite book |last=Parker |first=Dana T. |year=2013 |title=Building Victory: Aircraft manufacturing in the Los Angeles area in World War&nbsp;II |page=66 |place=Cypress, California |isbn=978-0-9897906-0-4}}</ref> Hy het dalk selfs kortstondig die kontroles gehanteer. Hy het opgemerk dat die vlerkspan van die ''Constellation'' langer was as die afstand van sy eerste vlug.<ref name=yenne>Yenne 1987, bl. 44–46.</ref> [[Lêer:Grave of the Wright brothers, Woodland Cemetery chapel, Dayton, Ohio.jpg|duimnael|Die Wright-familie-graf in die Woodland-begraafplaas en Arboretum.]] Orville se laaste groot projek was om toesig te hou oor die herwinning en bewaring van die 1905 ''Wright Flyer III'', wat historici beskryf as die eerste praktiese vliegtuig. Orville het jare later hartseer in 'n onderhoud uitgespreek oor die dood en vernietiging wat deur die bomwerpers van die Tweede Wêreldoorlog veroorsaak is:<ref>McCullough, 2015, "The Wright Brothers", Epilogue pp. 260–261</ref> "Ons het gewaag om te hoop ons het iets uitgevind wat blywende vrede op die aarde sou bring. Maar ons was verkeerd … Nee, ek het geen spyt oor my aandeel in die uitvinding van die vliegtuig nie, alhoewel niemand meer kan betreur as ek oor die vernietiging wat dit veroorsaak het nie. Ek voel omtrent dieselfde oor die vliegtuig as wat ek oor vuur voel. Dit wil sê, ek is spyt oor al die verskriklike skade wat deur vuur aangerig is, maar ek dink dit is goed vir die mensdom dat iemand dit ontdek het hoe om vure te begin en dat ons geleer het hoe om duisende belangrike gebruike van vuur te ontwikkel." Orville is op 30 Januarie 1948 op die ouderdom van 76 oorlede, meer as 35 jaar ná sy broer, ná sy tweede hartaanval, nadat hy van die perd-en-karretjie-tydvak tot die aanbreek van supersoniese vlug geleef het.<ref>[http://2.bp.blogspot.com/-iIXmigN2LQw/VaMrGhxy2EI/AAAAAAAABIg/bEoVV9sTTwo/s1600/NCR%2BOrville0001.jpg "NCR Loses a Close Friend"] ''NCR Factory News''. February–March 1948, bl. 3 (tribute by National Cash Register Company) Besoek op 23 Maart 2016</ref> Albei broers is begrawe in die familiegraf by Woodland-begrafplaas, Dayton, Ohio.<ref name=NYTOrville>{{cite news |type=obituary |title=Orville Wright, 76, is dead in Dayton; co-inventor with his brother, Wilbur, of the airplane was pilot in first flight |newspaper=[[The New York Times]] |date=31 Januarie 1948 <!-- |url=? |access-date=21 Julie 2007 --> |quote=Dayton, Ohio, 30 Oktober 1948, Orville Wright, wat saam met sy broer, wyle Wilbur Wright, die vliegtuig uitgevind het, is vanaand om 10:40 hier in die Miami Valley-hospitaal dood. Hy was 76&nbsp;jaar oud.}}</ref> John T. Daniels, die kuswagoffisier wat hul beroemde eerste vlugfoto geneem het, is die dag ná Orville dood.<ref>{{cite magazine |last=Hodgins |first=Eric |date=6 Desember 1931 |title=Heavier than air |url=https://www.newyorker.com/magazine/1930/12/13/heavier-than-air |magazine=The New Yorker |access-date=17 Desember 2018}}</ref> == Kompeterende aansprake == Eerste aangedrewe vlieg-aansprake word gemaak vir Clément Ader, Gustave Whitehead, Richard Pearse en [[Karl Jatho]] vir hul verskillende gedokumenteerde toetse in jare voor en insluitend 1903. Bewerings dat die eerste ware vlug ná 1903 plaasgevind het, word gemaak vir [[Traian Vuia]] en [[Alberto Santos-Dumont]]. Ondersteuners van die post-Wright-pioniers voer aan dat tegnieke wat deur die Wright-broers gebruik is, hulle diskwalifiseer as eerste om suksesvolle vliegtuigvlugte te maak.<ref>Christopher Klein, 20 November 2018, [https://www.history.com/news/history-faceoff-who-was-first-in-flight History faceoff: Who was first in flight?], history.com, besoek op 3 Oktober 2020</ref> Daardie tegnieke was: 'n lanseerspoor; glyvoete in plaas van wiele; 'n teenwind by opstyg; en 'n katapult na 1903. Ondersteuners van die Wright-broers voer aan dat bewese, herhaalde, beheerde en volgehoue vlugte deur die broers hulle geregtig maak op krediet as uitvinders van die vliegtuig, ongeag daardie tegnieke.<ref>[http://www.wright-brothers.org/History_Wing/History_of_the_Airplane/Who_Was_First/Who_Was_First_Intro/Who_Was_First_Intro.htm "Who Was First?"] Wright Brothers Aeroplane Company. Besoek op 23 September, 2010</ref> Die lugvaarthistorikus C.H. Gibbs-Smith was 'n voorstander van die Wrights se aanspraak op voorrang vir die eerste vlug. Hy het geskryf dat 'n skuurdeur vir 'n kort afstand kan "vlieg" as genoeg energie daarop toegepas word; hy het vasgestel dat die baie beperkte vlugeksperimente van Ader, Vuia en ander "aangedrewe hoppe" in plaas van ten volle beheerde vlugte was.<ref name="Gibbs-Smith" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Verdere leeswerk == {{Refbegin}} * Anderson, John D. ''Inventing Flight: The Wright Brothers and Their Predecessors''. Baltimore, Maryland: Johns Hopkins University Press, 2004. {{ISBN|0-8018-6875-0}}. * Russell Ash. ''The Wright Brothers''. London: Wayland, 1974. {{ISBN|978-0-85340-342-5}}. * Chmiel, Louis. ''Ohio, Home of the Wright Brothers: Birthplace of Aviation'', 2013. {{ISBN|9780615800714}} * Ciampaglia, Giuseppe. "Il soggiorno romano dei Fratelli Wright". ''La Strenna dei Romanisti'', 1992. * Ciampaglia, Giuseppe. ''I Fratelli Wright e le loro macchine volanti''. Roma: IBN Editore, 1993. * Combs, Harry with Martin Caidin. ''Kill Devil Hill: Discovering the Secret of the Wright Brothers''. Denver, Colorado: Ternstyle Press Ltd, 1979. {{ISBN|0-940053-01-2}}. * Cragg, Dan, Sgt.Maj, USA (Ret.), ed. ''The Guide to Military Installations''. Harrisburg, Pennsylvania: Stackpole Books, 1983. {{ISBN|978-0-8117-2781-5}}. * Howard, Fred, ''Wilbur And Orville: A biography of the Wright brothers''. New York: Ballantine Books, 1988. {{ISBN|0-345-35393-5}}. * Howard, Fred, ''Wilbur And Orville: A Biography of the Wright Brothers''. Mineola: Dover Publications, Inc., 1998. {{ISBN|0-486-40297-5}} * Kelly, Fred C., ed. ''Miracle At Kitty Hawk, The Letters of Wilbur & Orville Wright''. New York: Da Capo Press, 2002. {{ISBN|0-306-81203-7}}. * Kelly, Fred C. ''The Wright Brothers: A Biography Authorized by Orville Wright''. Mineola, New York: Dover Publications, originally published in 1943, 1989. {{ISBN|0-486-26056-9}}. * Langewiesche, Wolfgang. ''Stick and Rudder: An Explanation of the Art of Flying''. New York: McGraw-Hill, Copyright 1944 and 1972. {{ISBN|0-07-036240-8}}. * {{Cite book |last=McCullough |first=David |year=2015 |title=The Wright Brothers |location=New York |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-1-4767-2874-2 |oclc=897424190 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/wrightbrothers0000unse }} * McFarland, Marvin W., ed. ''The Papers of Wilbur and Orville Wright: Including the Chanute-Wright Letters and the Papers of Octave Chanute''. New York: McGraw-Hill, 2001, originally published in 1953. {{ISBN|0-306-80671-1}}. * McPherson, Stephanie Sammartino and Joseph Sammartino Gardner. ''Wilbur & Orville Wright: Taking Flight''. Minneapolis, Minnesota, Carolrhoda, Inc., 2004. {{ISBN|1-57505-443-4}}. * Mortimer, Gavin. ''Chasing Icarus: The Seventeen Days in 1910 That Forever Changed American Aviation''. New York: Walker, 2009. {{ISBN|978-0-8027-1711-5}}. * Tobin, James. ''To Conquer The Air: The Wright Brothers and the Great Race for Flight''. New York: Simon & Schuster, 2004. {{ISBN|0-7432-5536-4}}. * Walsh, John E. ''One Day at Kitty Hawk: The Untold Story of the Wright Brothers''. New York: Ty Crowell Co, 1975. {{ISBN|0-690-00103-7}}. * Winchester, Jim, ed. "Wright Flyer". ''Biplanes, Triplanes and Seaplanes'' (The Aviation Factfile). Rochester, Kent, UK: Grange Books plc, 2004. {{ISBN|1-84013-641-3}}. * Wright, Orville. ''How We Invented the Airplane''. Mineola, New York: Dover Publications, 1988. {{ISBN|0-486-25662-6}}. * Yenne, Bill, ''Lockheed''. Greenwich, Connecticut: Bison Books, 1987. {{ISBN|0-690-00103-7}}. {{Refend}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Wright brothers}} {{Wikiquote|Wilbur Wright}} {{Wikiquote|Orville Wright}} {{Wikisource|Author:Wilbur Wright|Wilbur Wright}} {{Wikisource|Author:Orville Wright|Orville Wright}} * {{Gutenberg author | id=Wright,+Orville | name=Orville and Wilbur Wright}} * {{Internet Archive author |search=("Orville Wright" OR "Wright, Orville" OR "Wilbur Wright" OR "Wright, Wilbur" OR "Wright brothers" OR "Orville and Wilbur Wright")|dname=Orville and Wilbur Wright}} * [http://www.shapell.org/manuscript.aspx?169819 Original Letters From The Wright Brothers: The First Flight] Shapell Manuscript Foundation * [http://invention.psychology.msstate.edu/ To Fly Is Everything Articles, photos, historical texts] * [http://www.wrightexperience.com/ The Wright Experience Articles and photos about construction of replica gliders and airplanes] * [http://www.nps.gov/parkhistory/online_books/daav/index.htm ''What Dreams We Have'' E-book by National Park Service historian] * [http://firstflight.open.ac.uk/ FirstFlight: flight simulation, videos and experiments] * [http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&articleID=000E2A9A-2E05-1FA8-AE0583414B7F0000 ''Scientific American'' magazine (December 2003 Issue) The Equivocal Success of the Wright Brothers] * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/wright/ PBS ''Nova'': The Wright Brothers' Flying Machines] * [https://web.archive.org/web/20160303170249/https://www.asme.org/getmedia/3764d124-ce32-4335-bbac-24836c780066/224-Wright-Flyer-III.aspx "Wright Flyer III (1905)" at ASME.org] * [https://web.archive.org/web/20070912065254/http://www.fai.org/news_archives/fai/000295.asp FAI NEWS: "100 Years Ago, the Dream of Icarus Became Reality"] * [http://www.nps.gov/parkhistory/online_books/daav/index.htm Wright Brothers], ''National Park Service'' * [http://www.shapell.org/manuscript/wright-brothers-first-flight Orville Wright Personal Manuscripts] * [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.CRMS185 Guide to Postcards on Wright's Airplane Ascension at Le Mans 1908] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Lugvaartpioniers]] [[Kategorie:Geboortes in 1867]] [[Kategorie:Geboortes in 1871]] [[Kategorie:Sterftes in 1912]] [[Kategorie:Sterftes in 1948]] 21or633ekezvvdz6d5q6xr54i57k6kn 0 386761 2913197 2466288 2026-06-23T06:00:41Z Jcb 223 2913197 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Basil Yakovlev.jpg|thumb|200px|Jakowlef omstreeks 1911.]] '''Wasili Wasiljewitsj Jakowlef''' ({{OuVormDatum|29 Augustus|1885|17 Augustus}} - 16 September 1938) was 'n [[Rusland|Russiese]] [[Bolsjewis]]tiese rewolusionêr en politikus (van [[Letland|Letse]] afkoms). Hy het deelgeneem aan die [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie]] van 1917 en het die voormalige [[tsaar]], [[Nikolaas II van Rusland|Nikolaas II]], en sy gesin na [[Jekaterinburg]] geneem waar hulle later [[Moord op die Romanofs|vermoor is]]. Tydens die Russiese Burgeroorlog ná die rewolusie het hy 'n bevelvoerder in die [[Rooi Leër]] geword. Nadat die antikommunistiese [[Wit Leër]] hom gevang het, het hy ontsnap en na [[China]] gevlug, waar hy 'n regeringsraadgewer geword het. In 1928 het Jakowlef na die [[Sowjetunie]] teruggekeer, maar hy is eindelik tydens die [[Groot Suiwering]] in hegtenis geneem en tereggestel. Volgens die skrywer Robert Massie het die Bolsjewiste beweer Jakowlef se aksies ten opsigte van die keiserlike gesin was eintlik deel van 'n monargistiese ontsnappingspoging.<ref>Massie, Robert. Nicholas and Alexandra (Phoenix) 2000 {{ISBN|978-0-575-40006-1}}</ref> ==Politieke loopbaan== Wasili Jakowlef is op {{OuVormDatum|29 Augustus|1885|17 Augustus}} in Sjarlik, Rusland, gebore as '''Konstantin Aleksejewitsj Macin''', die seun van Aleksei Macin, 'n [[Letland|Letse]] ingenieur. In 1901 is hy as matroos gewerf en het hy [[elektriese ingenieurswese]] in [[Helsinki]] studeer, waar hy in 1905 by die [[Bolsjewis]]tiese faksie van die [[Rusland|Russiese]] Sosiaal-Demokratiese Arbeidersparty aangesluit en aan 'n opstand deur matrose deelgeneem het. Nadat 'n militêre hof hom in sy afwesigheid ter dood veroordeel het, het hy weggekruip onder die naam Wasili Wasiljewitsj Jakowlef. Hy het aan baie dade van [[terreur]] en [[sabotasie]] deelgeneem, insluitende 'n gewapende treinroof waarin hy 'n klomp [[goud]] gesteel het wat in die party belê is. Hy het daarna na [[Brussel]] in [[België]] ontsnap, waar hy as 'n elektrisiën gewerk het. Hy was daar aktief in die party se sake en het vir kort rukke in [[Kanada]] en [[Duitsland]] gewoon. Ná die [[Februarie-rewolusie]] van 1917 het hy deur [[Stockholm]] na Rusland teruggekeer. Hy was 'n aktiewe lid van die [[Petrograd]]-sowjet, waarvan hy 'n onderbevelvoerder en militêre bibliotekaris geword het. Tydens die [[Oktober-rewolusie]] van 1917 het hy aan die oorname van die [[Winterpaleis]] deelgeneem, waarna hy kommissaris van die Petrogradse telefoonsentrale geword het. Hy was ook 'n afgevaardigde by die Tweede Al-Russiese Kongres van Sowjette. ==Laaste dae van die tsaar== In Maart 1918 is Jakowlef deur die Sentrale Uitvoerende Komitee aangestel om toesig te hou oor die skuif van die Russiese tsaar, [[Nikolaas II van Rusland|Nikolaas II]], en sy gesin van [[Tobolsk]] na [[Omsk]]<ref>{{cite book|last=Slater|first=Wendy|title=The Many Deaths of Nicholas II|url=https://books.google.com/books?id=dCEGxF4i1L8C&q=Vasily+Yakovlev&pg=PA50|year=2007|publisher=Routledge|page=50|isbn=9781134283330}}</ref> (of [[Moskou]] volgens ander bronne), waar Nikolaas verhoor sou word.<ref>{{cite book|last=Haywood|first=A J |title=Siberia: A Cultural History|url=https://books.google.com/books?id=YKPaLi1d1O4C&q=Vasily+Yakovlev&pg=PA44|year=2010|publisher=OUP|isbn=978-0199754182|page=44}}</ref> Die trein het op 17 April vertrek, maar vanweë die nadering van die [[Wit Leër]], wat lojaal was aan admiraal [[Aleksander Koltsjak]], wat die spoorlyne geblokkeer het as deel van die voortdurende Russiese Burgeroorlog, het Jakowlef opdrag van Moskou gekry om die trein eerder na [[Jekaterinburg]] te herlei, waar dit op 30 April aangekom het. Die gesin is deur die Oeralse Streeksowjet in hegtenis geneem en in die [[Ipatijef-huis]] aangehou tot op 17 Julie, waar [[Moord op die Romanofs|hulle tereggestel is]] saam met vier lede van die huishouding. [[Beeld:Nicholas II-af.png|thumb|links|300px|'n Kaart van die laaste dae van Rusland se keiserlike gesin.]] Volgens Massie wou Jakowlef die keiserlike gesin nie na Jekaterinburg neem nie, omdat hy geweet het die Oeralse Sowjet sou hulle arresteer.<ref name="n476">Nicholas and Alexandra, p.476</ref> Hy het nadat hy in Tobolsk aangekom het, besef [[Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland|Aleksei]] is te siek vanweë [[hemofilie]] om te reis. Moskou het hom opdrag gegee om net die tsaar, sy vrou, [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt|Aleksandra Fjodorowna]], en een dogter, [[Groothertogin Maria Nikolajewna van Rusland|Maria]], te neem. [[Groothertogin Olga Nikolajewna van Rusland|Olga]], [[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|Tatjana]] en [[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]] sou by Aleksei agterbly totdat hy kon reis. Jakowlef en sy geselskap het meer as 320&nbsp;km ver met perdekarre gereis na [[Tjoemen]], die naaste spoorwegstasie.<ref>Nicholas and Alexandra, p.475</ref> Hier het Jakowlef bsef dit sou te gevaarlik wees om deur Jekaterinburg te reis en het hy besluit om met 'n draai te ry na Omsk, meer as 500&nbsp;km suidoos van Tjoemen. Van daar sou hy na Moskou gaan sonder om deur Jekaterinburg te reis.<ref name="n476" /> Hulle is egter naby Omsk deur soldate voorgekeer wat deur die Oeralse Sowjet in kennis gestel is.<ref>Nicholas and Alexandra, p. 476</ref> Hy het [[Jakof Swerdlof]] gekontak, en dié het hom aangesê om na Jekaterinburg te reis. Die keiserhulle is hier deur die Oeralse Sowjet weggeneem.<ref>Nicholas and Alexandra, p.477</ref> Ander skrywers stem saam met Massie dat Jakowlef na Moskou wou reis en nie na Jekaterinburg nie.<ref>The Plots to Rescue the Tsar, Shay McNeal (Arrow Books) 2002, pp.86-91 {{ISBN|0-09-929810-4}}</ref><ref>The Fall of the Romanovs, Mark D. Steinberg en Vladimir M. Khrustalev (Yale University Press) 1995, p.245 {{ISBN|0-300-07067-5}}</ref> Hierna het Jakowlef na Moskou teruggekeer, waar hy op 15 Mei aangestel is as bevelvoerder van die [[Rooi Leër]] se Oeralse front, en in Junie bevelvoerder van die leër. Hy is in November deur die Wit Leër gevang – nadat hy dié leër reeds sedert Oktober probeer infiltreer het – maar is in 1919 vrygelaat en het na Harbin, [[China]], gevlug waar hy in 1921 'n raadgewer van die republikeinse regering geword het onder die naam "Konstantin Aleksejewitsj Stojanowitsj". Hy het in 1928 na Moskou teruggekeer, is dadelik aan verraad skuldig bevind en is tot 1933 aangehou. Hy is kort daarna vrygestel, maar in 1938 – tydens die [[Groot Suiwering]] – is hy weer van verraad aangekla en op 16 September is hy tereggestel. Later het die Bolsjewiste, volgens Massie, beweer Jakowlef se dade in verband met die keiserlike familie was eintlik deel van 'n monargistiese ontsnappingspoging.<ref>Nicholas and Alexandra, p.477</ref> ==Beskrywing== Volgens Massie was daar 'n geheimsinnigheid aan Jakowlef van die oomblik dat hy in Tobolsk aangekom het. Hy het dadelik tee saam met die voormalige keiser en keiserin gehad, maar hy het hulle nie oor sy sending ingelig nie. Hulle het aangeteken hulle dink hy is 32 of 33 jaar oud en lank en gespierd, met swart hare. Hy was soos 'n matroos aangetrek, maar het die indruk gewek dat hy 'n beter opvoeding gehad het, en hy het met 'n beskaafde stem gepraat. Hy het die voormalige tsaar as "U Majesteit" aangespreek en het die kinders se onderwyser Pierre Gilliard gegroet deur te sê: "''Bonjour, monsieur''." Sy vingers was lank en dun, en sy hande was skoon.<ref>Nicholas and Alexandra, p.471</ref> Shay McNeal sê dit is interessant om te sien hoe verskillende skrywers hom beskryf. Hy is met "algehele respek" beskou deur [[Aleksander Kerenski]]; deur die joernalis Robert Wilton, wat in die Britse buitelandse diens was; deur Paul Bulygin, wat in bevel was van die persoonlike wag van die keiserinmoeder, [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]]; en deur barones Buxhoeveden, die tsarina se hofdame. Volgens McNeal het geen ander Bolsjewis "sulke sagte behandeling" ontvang van die tsaar se ondersteuners nie.<ref>The Plots to Rescue the Tsar, p.96</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Vasily Yakovlev}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Jakowlef, Wasili}} [[Kategorie:Russiese militariste]] [[Kategorie:Russiese Rewolusie]] fcrngn2p3wlj7e0a26f9laexzutnuvj 0 387279 2913264 2750139 2026-06-23T09:59:58Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2913264 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Daubenya aurea.jpg |image_caption = ''Daubenya aurea'' |display_parents = 3 |taxon = Daubenya |authority = Lindl., (1835) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Amphisiphon'' <small>W.H.Baker</small> * ''Androsiphon'' <small>Schltr.</small> * ''Neobakeria'' <small>Schltr.</small> }} '''''Daubenya''''' is 'n blomplant [[genus]] en [[geofiet]]e wat hoort tot [[Asparagaceae]] en is die eerste keer in 1835 beskryf. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is agt [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24180-1</ref> * ''[[Daubenya alba]]'' <small>A.M.van der Merwe</small> * ''[[Daubenya aurea]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Daubenya capensis]]'' <small>(Schltr.) A.M.van der Merwe & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small> * ''[[Daubenya comata]]'' <small>([[William John Burchell|Burch.]] ex Baker) J.C.Manning & A.M.van der Merwe</small> * ''[[Daubenya marginata]]'' <small>(Willd. ex Kunth) J.C.Manning & A.M.van der Merwe</small> * ''[[Daubenya namaquensis]]'' <small>(Schltr.) J.C.Manning & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''[[Daubenya stylosa]]'' <small>(W.H.Baker) A.M.van der Merwe & J.C.Manning</small> * ''[[Daubenya zeyheri]]'' <small>(Kunth) J.C.Manning & A.M.van der Merwe</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Daubenya| ]] h0erm0fhtt6suswm5p4v2ls4dat7k5e 0 387322 2913265 2750172 2026-06-23T10:01:08Z Oesjaar 7467 Skakel 2913265 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = IUCN2.3 | name = | image = | taxon = Daubenya namaquensis | authority = (Schltr.) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]], (2000) | synonyms = * ''Neobakeria namaquensis'' <small>Schltr.</small> * ''Polyxena namaquensis'' <small>(Schltr.) K.Krause</small> }} '''''Daubenya namaquensis''''' is 'n bolagtige [[geofiet]] wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Noord-Kaap]] en kom tussen [[Okiep]] en [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] voor. Dit het 'n [[voorkomsgebied]] van 1&nbsp;955&nbsp;km². == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3793-11 SANBI Redlist] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1017455-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Daubenya|namaquensis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Blomme]] 3lnk43d6f11c1pr821l2b3id7vlmrhz 0 389747 2913194 2682506 2026-06-23T05:57:43Z Jcb 223 2913194 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lieutenant General Valerii Zaluzhnyi.jpg|duimnael|Generaal Waleri Fedorowitsj Zaloezjni (2021)]] '''Waleri Fedorowitsj Zaloezjni Fedorowitsj Zaloezjni''' ([[Oekraïens]]: Валерій Федорович Залужний; gebore [[8 Julie]] [[1973]]) is 'n Oekraïense vierster-generaal wat vanaf 27 Julie 2021 tot 8 Februarie 2024 as die opperbevelvoerder van die [[Oekraïense Gewapende Magte]] gedien het.<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/europe/ukraines-zelenskiy-says-time-has-come-changes-top-military-2024-02-08/ |title=Ukraine's Zelenskiy says time has come for changes at top of military |publisher=[[Reuters]] |date=2024-02-08 |access-date=2024-02-08 |website=reuters.com |language=en |author= |quote= }}</ref><ref name=Suspilne>{{cite web|url=https://suspilne.media/680206-zelenskij-obgovoriv-iz-zaluznim-onovlenna-kerivnictva-zsu-so-vidomo/ |title=Зміна керівництва ЗСУ: Зеленський звільнив Залужного і призначив головкомом ЗСУ Сирського |trans-title=Change of leadership of the Armed Forces of Ukraine: Zelensky dismisses Zaluzhny and appoints Syrsky as chief of the Armed Forces |publisher=Suspilne |date=2024-02-08 |access-date=2024-02-08 |website=suspilne.media |language= |author= |quote=Пізніше Зеленський повідомив, що звільнив Залужного із посади головнокомандувача ЗСУ, а на його місце призначив генерал-полковника Олександра Сирського. }}</ref> Bevelvoerder van die Noord-Operasionele Bevelruktuur (2019–2021), Hoof van die Gesamentlike Operasionele Staf van die Gewapende Magte van Oekraïne — Eerste Adjunk-bevelvoerder van die Gesamentlike Magte (2018), Stafhoof — Eerste Adjunk-bevelvoerder van die Wes-Operasionele Bevel (2017). Bevelvoerder van die 51ste Gemeganiseerde Wagte Brigade (2009–2012). ==Biografie== In 1989, het hy gegradueer aan die stad skool No.9, begin studeer aan die Novograd-Volyn Masjiebou Tegniese Skool waar hy in 1993 met onderskeiding gegradueer het. Hy het later die algemene militêre fakulteit van die Odesa Instituut vit Landmagte betree. In 1997 het hy met lof aan die instituut gegradueer, waarna hy al die vlakke van militêre diens geslaag het: pelotonbevelvoerder, opleidingpelotonbevelvoerder, gevegpelotonbevelvoerder, opleidingskompaniebevelvoerder, kadetmaatskappybevelvoerder en bataljonbevelvoerder. In 2005 het hy by die Nasionale Akademie van Verdediging van Oekraïne ingeskryf. In 2007 het hy met 'n goue medalje gegradueer, is hy aangestel as stafhoof en eerste adjunkbevelvoerder van die 24ste Afsonderlike Gemeganiseerde Brigade in Yavoriv, Lviv-oblast. Hy het vir twee en 'n half jaar in hierdie pos gedien.<ref>{{Cite web|date=5 November 2010|title=Валерій Залужний: "Новоград-Волинський був колискою мрій і прагнень, Володимир-Волинський дав можливість втілити їх у життя…"|url=http://www.zvyagel.com.ua/?p=2802|archive-url=|archive-date=|access-date=1 Maart 2018|website=zvyagel.com.ua|publisher=Звягель|language=uk}}</ref> Deur die besluit van die Hoof van die Algemene Staf van die Gewapende Magte van Oekraïne op 13 Oktober 2009, is hy aangestel as bevelvoerder van die 51ste afsonderlike gemeganiseerde brigade. Hy het dit tot 2012 aangevoer.<ref>{{Cite web|title=У найбільшої військової частини у Волинській області новий командир!|url=https://blogs.korrespondent.net/blog/users/3232156-u-naibilshoi-viiskovoi-chastyny-u-volynskii-oblasti-novyi-komandyr|access-date=2021-08-11|website=blogs.korrespondent.net|language=ru}}</ref> In 2014 het hy aan die Ivan Cherniakhovskyi Nasionale Verdedigingsuniversiteit van Oekraïne gegradueer. As die beste gegradueerde van die operasionele en strategiese vlak van opleiding, is hy bekroon met die "Oorgangsswaard van die Koningin van Groot-Brittanje".<ref>{{Cite web|title=генерал-майор ЗАЛУЖНИЙ Валерій Федорович|url=https://www.zsu.gov.ua/menu/6104f4286d7bf54932890379|access-date=2021-08-25|website=www.zsu.gov.ua|language=uk}}</ref> In 2017 was hy Stafhoof — Eerste Adjunkbevelvoerder van die Operasionele Bevel Wes.<ref name=":0" /> In 2018, word hy Hoof van die Gesamentlike Operasionele Personeel van die Gewapende Magte van Oekraïne, Eerste Adjunkbevelvoerder van die Gesamentlike Magte.<ref>{{Cite news|title=Брифінг начальника штабу — першого заступника Командувача об'єднаних сил генерал-майора Валерія Залужного|work=Офіційний вебсайт Міністерства оборони України|url=http://www.mil.gov.ua/news/2018/05/01/brifing-nachalnika-shtabu-pershogo-zastupnika-komanduvacha-obednanih-sil-valeriya-zaluzhnogo/|access-date=2018-05-01}}</ref> Op 9 Desember 2019 is hy aangestel as bevelvoerder van die Operasionele Bevel Noord.<ref>{{Cite web|date=|title=В ОК "Північ" новий командувач&nbsp;— генерал-майор Валерій Залужний|url=https://armyinform.com.ua/2019/12/v-ok-pivnich-novyj-komanduvach-general-major-valerij-zaluzhnyj/|archive-url=|archive-date=|access-date=10 Desember 2019|website=armyinform.com.ua|publisher=АрміяInform|language=uk}}</ref> In Desember gedurende 2020 het hy aan die Nasionale Universiteit “Ostroh Akademie” gegradueer met 'n meestersgraad in [[Internasionale verhoudinge|Internasionale Verhoudinge]]. Op 27 Julie 2021 het president van die Oekraïne, [[Wolodimir Zelenski]], Zaloezjni aangestel as opperbevelvoerder van die gewapende magte van die Oekraïne.<ref>{{Cite web|title=Сфера оборони має функціонувати стабільно, скоординовано, з чіткою перспективою та без непорозумінь між керівниками – Глава держави|url=https://www.mil.gov.ua/news/2021/07/27/sfera-oboroni-mae-funkczionuvati-stabilno-skoordinovano-z-chitkoyu-perspektivoyu-ta-bez-neporozumin-mizh-kerivnikami-%E2%80%93-glava-derzhavi/|access-date=2021-09-22|website=Міністерство оборони України}}</ref><ref>{{Cite web|title=Президент призначив головнокомандувачем ЗСУ Валерія Залужного|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-polytics/3287729-prezident-priznaciv-golovnokomanduvacem-zsu-valeria-zaluznogo.html|access-date=2021-09-22|website=www.ukrinform.ua|language=uk}}</ref><ref>{{Cite web|title=УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №320/2021|url=https://www.president.gov.ua/documents/3202021-39509|access-date=2021-07-28|website=Офіційне інтернет-представництво Президента України|language=uk}}</ref> Hy het Ruslan Khomchak in hierdie posisie vervang.<ref>{{Cite web|title=Хомчак іде з посади. Призначено нового головнокомандувача – ОП|url=https://www.pravda.com.ua/news/2021/07/27/7301896/|access-date=27 Julie 2021|website=Українська правда}}</ref><ref name="rbc">{{Cite web|title=Названо наступника Хомчака на посаді головнокомандувача ЗСУ|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/nazvan-preemnik-homchaka-postu-glavnokomanduyushchego-1627400338.html|access-date=2021-07-27|website=РБК-Украина|language=ru}}</ref> Die volgende dag is hy aangestel as 'n lid van die Nasionale Veiligheids- en Verdedigingsraad van Oekraïne.<ref>{{Cite web|title=Хомчак іде з посади. Призначено нового головнокомандувача – ОП|url=https://www.pravda.com.ua/news/2021/07/27/7301896/|access-date=27 July 2021|website=Українська правда}}</ref><ref name="rbc" /> <ref>{{Cite web|title=УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №325/2021|url=https://www.president.gov.ua/documents/3252021-39525|access-date=2021-07-28|website=Офіційне інтернет-представництво Президента України|language=uk}}</ref> Hy word een van die mees vrydenkende generaals genoem, wat die probleme van soldate en junior offisiere verstaan.<ref>{{Cite web|title=Хто такий новий головнокомандувач ЗСУ Валерій Залужний|url=https://www.radiosvoboda.org/a/valeriy-zaluzhnyi-komanduvach-zsu/31379957.html|access-date=2021-07-27|website=Радіо Свобода|language=uk}}</ref> As 'n verteenwoordiger van Oekraïense senior offisiere en 'n deelnemer aan die vyandelikhede in die [[Donbas]], wat nie in die Sowjet-weermag gedien het nie, het 'n positiewe houding teenoor die vernuwing van personeel deur jong mense en die afwyking van Sowjet-praktyke.<ref>{{Cite web|title=Генерал Валерій Залужний. Що відомо про нового головнокомандувача ЗСУ|url=https://www.bbc.com/ukrainian/news-57986999|access-date=2021-07-27|website=Новини - BBC News Україна|language=uk}}</ref> Een van sy eerste stappe in sy amp was om die weermag aan die front toe te laat om teenvuur te magtig in reaksie op die besetters sonder die toestemming van die topleierskap en om die behoefte vir die weermag om onnodige dokumente in te vul uit te skakel.<ref>{{Cite web|title=Військовим в зоні ООС дозволили відповідати окупантам без узгодження з вищим керівництвом, - головнокомандувач ЗСУ Залужний|url=https://espreso.tv/viyskovim-v-zoni-oos-dozvolili-vidpovidati-okupantam-golovnokomanduvach-zsu-zaluzhniy|access-date=2021-09-29|website=Еспресо - український погляд на світ!|language=uk}}</ref> Met betrekking tot sy prioriteite as opperbevelvoerder, het Zaloezjni gesê: "Die algehele verloop van die hervorming van Oekraïne se gewapende magte in ooreenstemming met [[NAVO]]-beginsels en -standaarde bly onomkeerbaar. En die sleutel hier is die beginsels. Veranderinge moet hoofsaaklik in die [[wêreldbeskouing]] en houding plaasvind, teenoor mense. Ek wil graag hê dat u u aangesig na die mense, na u ondergeskiktes moet rig. My houding teenoor mense het nie deur my dienstyd verander nie."<ref>{{Cite web|title=Новий головнокомандувач ЗСУ Залужний назвав свої пріоритети на цій посаді|url=https://espreso.tv/noviy-golovnokomanduvach-zsu-zaluzhniy-nazvav-svoi-prioriteti-na-tsiy-posadi|access-date=2021-07-31|website=Еспресо - український погляд на світ!|language=uk}}</ref> Op 2 November 2021 het Zaloezjni Dmytro Yarosh, voormalige leier van Regte Sektor, as sy adviseur aangestel; volgens ''Ukrayinska Pravda'' is Yarosh egter in Desember 2021 deur so 'n posisie ontslaan, toe die (weermag) pos van openbare adviseurs afgeskaf is.<ref>{{Cite web|title=Новий головнокомандувач ЗСУ Залужний назвав свої пріоритети на цій посаді|url=https://espreso.tv/noviy-golovnokomanduvach-zsu-zaluzhniy-nazvav-svoi-prioriteti-na-tsiy-posadi|access-date=2021-07-31|website=Еспресо - український погляд на світ!|language=uk}}</ref> Op 5 Maart 2022, te midde van die [[Russiese inval in Oekraïne, 2022|Russiese inval in die Oekraïne]], is luitenant-generaal Zaloezjni bevorder tot die rang van generaal deur die president Zelenski die hoogste moontlike rang in die gewapende magte van die Oekraïne. == Militêre range == • Generaal-majoor (23 Augustus 2017);<ref name=":0">{{Cite web|date=24 Augustus 2017|title=Президент України підписав Указ "Про присвоєння військових звань"|url=https://www.mil.gov.ua/news/2017/08/24/prezident-ukraini-pidpisav-ukaz-pro-prisvoennya-vijskovih-zvan/|website=mil.gov.ua}}</ref> • Luitenant-generaal (24 Augustus 2021); • Generaal (5 Maart 2022);<ref>{{Cite web|date=5 Maart 2022|title=Twitter account of the Ministry of Defense of Ukraine|url=https://twitter.com/DefenceU/status/1499904884950421509/|website=twitter.com}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Zaloezjni, Waleri}} [[Kategorie:Generaals]] [[Kategorie:Geboortes in 1973]] 5bkz8qpbyb23b6mqtpghzqedhmepq5o 0 393704 2913196 2890542 2026-06-23T05:59:35Z Jcb 223 2913196 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Databoks}} [[Lêer:USMC-13748.jpg|duimnael|CH-46E vlieenier Lt. Kol. Jenifer Nothelfer met Gen Maj Jon Davis saam met Wally Funk; by die 23ste jaarlikse "Vroue in Lugvaart Internasionale Kongres in Dallas, Texas; Maart 2012.]] '''Mary Wallace Funk''' (gebore 1 Februarie 1939) is 'n Amerikaanse [[vlieënier]], kommersiële ruimtevaarder, <ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2021/12/10/politics/astronaut-wings-bezos-branson-shatner/index.html|title=First on CNN: The US gives Bezos, Branson and Shatner their astronaut wings|last=Fisher|first=Kristin|date=10 December 2021|website=CNN|access-date=10 December 2021|quote=The US government is making it official, Jeff Bezos, Richard Branson, and William Shatner have earned the title of astronaut after their flights to the edge of space. The Federal Aviation Administration will also award Commercial Space Astronaut Wings to 12 other people who have flown at least 50 miles above Earth on a FAA licensed commercial spacecraft, including the crew of SpaceX's Inspiration4 mission. The FAA will award wings to eight people who flew on Blue Origin's New Shepherd spacecraft, three who flew on Virgin Galactic's SpaceShipTwo, and to the four members of the SpaceX crew who spent three days in space in September.}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.faa.gov/space/licenses/human_spaceflight/recognition/|title=FAA Commercial Human Spaceflight Recognition|access-date=10 December 2021}}</ref> en welwillendheidsambassadeur . Sy was die eerste vroulike lugveiligheidsinspekteur vir die Nasionale Vervoerveiligheidsraad, die eerste vroulike burgerlike vlieginstrukteur by Fort Sill, Oklahoma, en die eerste vroulike inspekteur van die [[Federale Lugvaartadministrasie|Federale Lugvaartagentskap]], sowel as een van die Mercurius 13. Funk het op 20 Julie 2021 op 82-jarige ouderdom die oudste persoon geword wat na die ruimte gegaan het, terwyl sy op Blue Origin se New Shepard -ruimtetuig gevlieg het tydens sy suborbitale vlug, wat 'n rekord gebreek het wat 23 jaar lank deur [[John Glenn]] gehou is. Haar rekord sou staan tot later daardie jaar toe [[William Shatner]] se vlug op 13 Oktober plaasgevind het; Shatner was toe 90 jaar oud. Funk hou steeds die rekord vir die oudste vrou om na die ruimte te reis. Funk is, saam met Gene Nora Jessen, een van die laaste twee oorlewende lede van die Mercury 13 -groep. <ref>{{Cite web|url=https://tulsaworld.com/longtime-friend-of-wally-funk-recalls-trailblazers-dream-of-space-flight/article_bcdc2a22-e8da-11eb-9f4c-031299596b52.html|title=Longtime friend of Wally Funk recalls trailblazer's dream of space flight}}</ref> Sy is ook die enigste een van die dertien wat na die ruimte gereis het. == Vroeë lewe == Funk is in 1939 in Las Vegas, New Mexico, gebore <ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=DuLvAAAAMAAJ&q=%22****FAA+Inspector+for+SWAP.+Home:+655+8th+Pl.,+Hermosa+Beach.+Calif.+Born+Feb.+1,+1939,+Las+Vegas,+N.M.+Other+Activities%22|title=Who's Who in Aviation|date=October 13, 1973|publisher=Harwood & Charles Publishing Company|via=Google Books}}</ref> en het in Taos, New Mexico, grootgeword. Haar ouers het 'n verskeidenheidswinkel besit . Die gesin het 'n versameling kunswerke van kunstenaars by die Taos-kunskolonie gehad, aangesien die kunstenaars kunswerke sou verruil om hul skuld by die winkel te delg. As kind was Funk deur vliegtuie bekoor. Toe sy een jaar oud was, het haar ouers haar na 'n lughawe toe naby aan waar hulle in New Mexico gewoon het geneem en sy het 'n [[Douglas DC-3]], 'n vroeë vliegtuig, van naby beskou. “Ek gaan regs na die wiel en ek probeer die moer draai,” sê sy. "Ma het gesê: 'Sy gaan vlieg.'<ref name="guar">https://www.theguardian.com/science/2019/jun/24/ill-be-flying-till-i-die-why-wally-funk-wont-give-up-her-lifelong-space-mission</ref> Sy het in meganika begin belangstel en modelvliegtuie en -skepe gebou. Teen die tyd dat sy sewe was, was sy besig om vliegtuie van balsahout te maak. Op negejarige ouderdom het sy haar eerste vliegles gehad. Funk was ook 'n bekwame buitelugvrou, wat tyd spandeer het op haar fiets of haar perd, ski, jag en visvang. Op 14-jarige ouderdom het sy 'n kundige skut geword en die Distinguished Rifleman's Award ontvang. Die [[National Rifle Association]] het haar ongelooflike skietuitslae aan die president, [[Dwight D. Eisenhower|Dwight Eisenhower]], gestuur en hy het aan haar teruggeskryf. Terselfdertyd het sy die suidwestelike Verenigde State verteenwoordig as Top Vroulike Skiër, Slalom en Afdraande wedrenne in die Verenigde State-kompetisie. == Onderwys en vlugskool == As 'n hoërskoolleerling wou Funk kursusse soos meganiese tekening en motorwerktuigkunde neem, maar omdat sy 'n meisie was, is sy toegelaat om slegs kursusse soos huishoudkunde te neem. Gefrustreerd het Funk die hoërskool vroeg op die ouderdom van 16 verlaat en by Stephens College in Columbia, Missouri, ingegaan.<ref name="Wilde2019">{{Cite web|url=https://www.huckmag.com/perspectives/activism-2/wally-funk-the-woman-cheated-out-of-space-by-gender-politics/|title=Wally Funk: the woman cheated out of space by gender politics|last=Wilde|first=George|date=June 20, 2019|website=Huck Mag|access-date=July 22, 2019|archive-date=21 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721164608/https://www.huckmag.com/perspectives/activism-2/wally-funk-the-woman-cheated-out-of-space-by-gender-politics/|url-status=dead}}</ref> Funk het 'n lid van die "Flying Susies" geword en eerste gegradeer in haar klas van 24 vlieërs. Sy het in 1958 gegradueer met haar vlieënierslisensie en 'n Assosiaat van die Kunste-graad. Funk het voortgegaan om 'n [[Baccalaureus scientiae|Baccalaureus Scientiae-]] graad in Sekondêre Onderwys aan die Oklahoma State University te voltooi. Terwyl hy by OSU was, was Funk 'n lid van Alpha Chi Omega, Gamma Epsilon hoofstuk. Funk is hoofsaaklik na OSU getrek deur sy beroemde "Flying Aggies"-program. By OSU het Funk 'n groot aantal [[Lugvaart|lugvaartsertifikate]] en -graderings verwerf, insluitend haar kommersiële, enkelmotorige land, multi-enjin land, enkelmotor see, instrument, vlieginstrukteur en alle grondinstrukteur se graderings. Funk is verkies as 'n offisier van die "Flying Aggies" en het vir hulle in die International Collegiate Air Meets gevlieg. Sy het die "Uitstekende vroulike vlieënier"-trofee, die "Flying Aggie Top Pilot" en die "Alfred Alder Memorial Trophy" twee jaar agtereenvolgens ontvang. == Lugvaart loopbaan == Op 20-jarige ouderdom het Funk 'n professionele vlieënier geword. Haar eerste werk was by Fort Sill, Oklahoma, as 'n burgervluginstrukteur van onder- en opdragoffisiere van die Amerikaanse weermag. Funk was die eerste vroulike vlieginstrukteur by 'n Amerikaanse militêre basis.<ref name="Saner2019">https://www.ninety-nines.org/wally-funk.htm</ref> Gedurende die herfs van 1961 het sy 'n pos aanvaar as 'n gesertifiseerde vlieginstrukteur, 'charter' en hoofvlieënier by 'n lugvaartmaatskappy in Hawthorne, Kalifornië. Funk het haar Airline Transport Rating in 1968 bekom, die 58ste vrou in die VSA om dit te doen.<ref>https://www.ninety-nines.org/wally-funk.htm</ref> Sy het by drie kommersiële lugrederye aansoek gedoen, maar is, soos ander gekwalifiseerde vroulike vlieëniers, weggewys weens haar geslag.<ref>{{Cite web |url=https://opoyi.com/science/who-is-wally-funk-378042/ |title=argiefkopie |access-date=18 Februarie 2023 |archive-date=18 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230218171820/https://opoyi.com/science/who-is-wally-funk-378042/ |url-status=dead }}</ref> In 1971 het Funk die gradering van vluginspekteur van die [[Federale Lugvaartadministrasie|Federal Aviation Administration]] (FAA) verwerf, wat die eerste vrou geword het wat die FAA se General Aviation Operations Inspector Academy-kursus voltooi het, wat loodsertifisering en vlugtoetsprosedures, hantering van ongelukke en oortredings insluit. <ref name="Romo">https://www.discoverwalks.com/blog/united-states/top-10-fascinating-facts-about-wally-funk/</ref> Sy het vir vier jaar by die FAA gewerk as 'n veldeksaminator, die eerste vrou wat dit gedoen het. In 1973 is sy bevorder tot FAA SWAP (Systems Worthiness Analysis Program) as 'n spesialis, die eerste vrou in die Verenigde State wat hierdie pos beklee het. Aan die einde van November 1973 het Wally weer die FAA Akademie betree om kursusse te neem wat lugtaxi-, 'charter'- en lugvaartverhuringsondernemings insluit. <ref name="Ninetynines">{{Cite web|url=http://www.ninety-nines.org/wally-funk.htm|title=Advancing Women Pilots {{!}} Women Pilots Today {{!}} Wally Funk|website=The [[Ninety-Nines]], Inc.|access-date=April 21, 2016}}</ref> In 1974 is Funk deur die National Transportation Safety Board (NTSB) aangestel as sy eerste vroulike lugveiligheidsondersoeker.<ref name="WA1">{{Cite web|url=http://womenaviators.org/WallyFunk.html|title=Wally Funk|website=Women Aviators|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902144216/http://womenaviators.org/WallyFunk.html|archive-date=September 2, 2011|access-date=June 16, 2013}}</ref> Funk het 450 ongelukke ondersoek, wat wissel van 'n waarskynlike gepeupel getref tot 'n noodlottige ongeluk by 'n lykshuis. Sy het die ontdekking gemaak dat mense wat in klein vliegtuigongelukke sterf, dikwels hul juweliersware, skoene en klere deur die impak afgestroop word. Terselfdertyd het Funk aan baie lugresiese deelgeneem.<ref name="Varnum2009">https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2004-jan-18-tm-wallyfunk03-story.html</ref> Sy het die agtste plek behaal in die Powder Puff Derby se 25ste jaarlikse wedren, sesde in die Pacific Air Race, en agtste in die Palms to Pines Air Race. Op 16 Augustus 1975 het sy tweede geplaas in die Palms to Pines All Women Air Race van Santa Monica, Kalifornië, na Independence, Oregon. Op 4 Oktober 1975, met haar rooi en wit Citabria, het Wally die Pacific Air Race van San Diego, Kalifornië, na Santa Rosa, Kalifornië, gewen teen 80 deelnemende mededingers. Funk het in 1985 uit haar pos as 'n Lugveiligheidsondersoeker getree nadat sy 11 jaar lank gedien het.<ref>https://web.archive.org/web/20200109002647/http://www.wallyfly.com/PDF/WallyFunkSpaceflightArticle.pdf</ref> Funk is toe aangestel as 'n FAA Veiligheidsraadgewer en het 'n bekende vlieënieropleier en spreker oor lugvaartveiligheid geword. In 1986 was sy die hoofspreker vir die VSA by die World Aviation Education and Safety Congress. In 1987 is Funk aangestel as hoofvlieënier by Emery Aviation College, Greeley, Colorado, wat toesig gehou het oor die hele vlugprogramme vir 100 studente van privaat tot multi-enjin vluginstrukteurs en helikoptergraderings. Funk was hoofvlieënier vir vyf lugvaartskole regoor die land. Tot op hede het sy as 'n professionele vlieginstrukteur meer as 700 studente solo's gedoen en 3 000 privaat, kommersiële, multi-enjin, seevliegtuig, sweeftuig, instrument, CFI, Al en lugvervoervlieëniers deurgesit. == Ruimte loopbaan == === Mercurius 13 === In Februarie 1961 het Funk vrywillig aangemeld vir die "Women in Space"-program. Die program is deur William Randolph Lovelace bestuur, alhoewel dit nie amptelike regeringsondersteuning gehad het nie. Funk het Lovelace gekontak en haar ervaring en prestasies uiteengesit. Ten spyte daarvan dat sy jonger as die werwingsouderdom van 25–40 was, is Funk genooi om deel te neem.<ref>https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19745040/</ref> Vyf-en-twintig vroue is genooi, negentien het ingeskryf en dertien het gegradueer, insluitende Funk, wat op 21 die jongste was. Op sommige toetse het sy beter as John Glenn gevaar. Die media het die groep die "Mercury 13 " gedoop, 'n verwysing na die [[Mercury Sewe|Mercury 7]]. <ref name="Butler">{{Cite web|url=http://www.c-spanvideo.org/program/291543-1|title=Wally Funk Oral History Interview|last=Butler|first=Carol L.|website=C-SPAN|access-date=June 16, 2013}}</ref> Soos die ander deelnemers aan die program, is Funk deur streng fisiese en psigometriese toetse gesit. In een toets is vrywilligers in tenks vir sensoriese ontneming geplaas. Funk was in die tenk, sonder om te [[Hallusinasie|hallusineer]], vir 10 uur en 35 minute, 'n rekord. Sy het haar toetse geslaag en was gekwalifiseer om die ruimte in te gaan. Haar telling was die derde beste in die Mercury 13 -program. Ten spyte hiervan is die program gekanselleer voordat die vroue hul laaste toets sou ondergaan.<ref>https://www.space.com/wally-funk-mercury-13-astronaut-history</ref><ref>https://www.space.com/mercury-13.html</ref> Nadat die Mercury 13-program gekanselleer is, het Funk 'n welwillendheidsambassadeur geword.  === Latere loopbaan === Funk het bly droom om ruimte toe te gaan. Toe [[Nasa|NASA]] uiteindelik begin om vroue te aanvaar in die laat 1970's, het Funk drie keer aansoek gedoen. Ten spyte van haar indrukwekkende geloofsbriewe, is sy afgekeur omdat sy nie 'n ingenieursgraad of 'n agtergrond as 'n toetsvlieënier gehad het nie. <ref>[https://www.nytimes.com/live/2021/07/20/science/jeff-bezos-space-flight ‘Best Day Ever’: Highlights From Bezos and Blue Origin Crew’s Short Flight to Space], ''[[New York Times]]'', July 20, 2021. Retrieved July 20, 2021.</ref> In 1995 het lt.kol. Eileen Collins het die eerste vrou geword om 'n [[Pendeltuig|Ruimtependeltuig]] die ruimte in te loods; Funk was te oud om te kwalifiseer om 'n Space Shuttle-vlieënier te word teen die tyd dat Collins een geword het. Funk en ses ander lede van die Mercury 13 was genooide gaste van Collins by die bekendstelling, en NASA het vir hulle 'n agter-die-skerms BBP-toer van die [[Kennedy-ruimtesentrum|Kennedy Space Centre-]] kompleks aangebied. In 2012 het sy geld spandeer om een van die eerste mense te wees wat die ruimte invlieg via Virgin Galactic . Die fondse vir die vlug was afkomstig van Funk se eie boek- en filmtantieme en familiegeld. Funk het in Julie 2020 'n memoir gepubliseer, ''Higher Faster Longer – My Life in Aviation en My Quest for Space Flight'' met skrywer Loretta Hall.<ref>{{Cite web|url=https://space.nss.org/book-review-higher-faster-longer/|title=Book Review: Higher Faster Longer - National Space Society|date=2021-02-07|website=National Space Society|language=en-US|access-date=2021-07-19}}</ref> === 2021 suborbitale ruimtevlug === Op 1 Julie 2021 het Blue Origin aangekondig dat Funk op die eerste New Shepard -vlug met passasiers sou vlieg, een van vier op die vlug, insluitend [[Jeff Bezos]], sy broer Mark, en die 18-jarige Oliver Daemen van Nederland, wat toe tydens die vlug van 20 Julie 2021die jongste persoon ooit in die ruimte geword het. <ref name="sn20210720">{{Cite web |url=https://www.blueorigin.com/news/wally-funk-will-fly-to-space-on-new-shepard/ |title=argiefkopie |access-date=18 Februarie 2023 |archive-date=18 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230218170223/https://www.blueorigin.com/news/wally-funk-will-fly-to-space-on-new-shepard/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="BlueOriginTwitter">{{Cite web|url=https://www.blueorigin.com/news/wally-funk-will-fly-to-space-on-new-shepard|title=Wally Funk will fly to space on New Shepard's first human flight|website=Blue Origin|language=en|access-date=July 1, 2021|archive-date= 1 Julie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701133303/https://www.blueorigin.com/news/wally-funk-will-fly-to-space-on-new-shepard|url-status=dead}}</ref> Tydens die suksesvolle vlug het Funk, op die ouderdom van 82, die oudste persoon geword wat na die ruimte gevlieg het, wat [[John Glenn]] se rekord op die ouderdom van 77 in 1998 (aan boord van STS-95 ) oortref het. <ref>{{Cite web|url=https://www.history.com/this-day-in-history/john-glenn-returns-to-space|title=John Glenn returns to space|last=The Editors|website=History.com|language=en|access-date=July 1, 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/wally-funk-trailblazing-pilot-will-go-space-60-years-after-passing-astronaut-tests-180978108/|title=Trailblazing Pilot Wally Funk Will Go to Space 60 Years After Passing Her Astronaut Tests|last=Machemer|first=Theresa|website=Smithsonian Magazine|language=en|access-date=2021-07-20}}</ref> Haar rekord sou later daardie jaar oortref word deur [[William Shatner]], wat op die ouderdom van 90 aan boord van Blue Origin NS-18 gevlieg het. == Persoonlike lewe == Funk woon tans in Grapevine, Texas. Sy geniet sport en die restourasie van antieke motors, met 'n versameling wat 'n 1951 Hooper Silver Wraith insluit. <ref>https://www.standard.co.uk/insider/wally-funk-82-female-pilot-jeff-bezos-b945269.html</ref> Sy het meer as 18 600 vliegure<ref>{{Cite web |url=https://content.time.com/time/nation/article/0,8599,2112251,00.html |title=argiefkopie |access-date=18 Februarie 2023 |archive-date= 7 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207091619/https://content.time.com/time/nation/article/0,8599,2112251,00.html |url-status=dead }}</ref> en het tot en met Junie 2019 steeds elke Saterdag as instrukteur gevlieg.<ref name="guar" /> == Populêre kultuur == * ''The Flight of Wally Funk'' is 'n 2001-album deur die Australiese rockgroep Spiderbait. Dit het 'n hoogtepunt op nommer 34 bereik op die ARIA-kaarte. <ref>https://open.spotify.com/album/02foNNZ3BhdERrfoijOFiQ</ref>  * ''Wally Funk'' is die titel van die 11de snit op ''Pleasure Seekers'', die 2022-album deur The Electric Swing Circus.<ref>https://www.beatport.com/track/wally-funk/16298322</ref> [[Lêer:2022 Michael Collins Trophy Presentation (NHQ202203240009).jpg|duimnael|Wally Funk ontvang die 2022 Michael Collins Trofee]] == Toekennings en eerbewyse == * In 1964 het Funk die jongste vrou in die geskiedenis van Stephens College geword wat die Alumna-prestasietoekenning ontvang het, vereer as erkenning vir haar werk in lugvaart. <ref name="Hackel2013">{{Cite web|url=http://www.columbiamissourian.com/news/female-aviation-pioneer-to-share-her-fervor-for-flight-at/article_c7dea103-277c-526b-b09a-2e32cd4a70d8.html|title=Female aviation pioneer to share her fervor for flight at Stephens College|last=Hackel|first=Karee|website=Columbia Missourian|access-date=April 21, 2016}}</ref> * In 1965 is Funk gekies as een van die Uitstaande Jong Vroue in Amerika, "ter erkenning van haar uitstaande vermoë, prestasies en diens aan haar gemeenskap, land en beroep". * In 2012 het sy haar lewensverhaal vir die Travelling Space Museum verfilm. * In 2017 is Wally Funk se naam op die Smithsonian Nasionale Lug- en Ruimtemuseum se Muur van Eer ingeskryf “ter erkenning vir jou bydrae tot ons lugvaart- en eksplorasie-erfenis”. * In 2022 is Funk bekroon met die RA"Bob" Hoover-trofee deur die Aircraft Owners and Pilots Association, <ref name="AvWebMar22">{{Cite web|url=https://www.avweb.com/air-shows-events/wally-funk-receives-bob-hoover-trophy/|title=Wally Funk Receives Bob Hoover Trophy - AVweb|last=O'Connor|first=Kate|date=24 March 2022|website=AVweb|access-date=28 March 2022}}</ref> vir die uitstal van "die lugmanskap, leierskap, mentorskap en passie vir lugvaart" wat Hoover geïllustreer het, sowel as vir die feit dat hy 'n " 'n vooraanstaande loopbaan as vlieënier en lugvaartadvokaat, terwyl dit ook gedien het as 'n bron van inspirasie en aanmoediging vir huidige en voornemende vlieëniers.” Ook in 2022 het The Smithsonian's National Air and Space Museum sy Michael Collins-trofee aan Funk for Lewenslange Prestasie toegeken. * Funk is gelys in die "Wie is wie in lugvaart". == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [http://wallyfly.com/ Amptelike webwerf] * [http://www.ninety-nines.org/index.cfm/wally_funk.htm Wally Funk-profiel] van die Ninety-Nines, Inc., International Organisation of Women Pilots {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1939]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lugvaartpioniers]] [[Kategorie:Ruimtevaarders]] [[Kategorie:Amerikaanse ruimtevaarders]] [[Kategorie:Vroue ruimtevaarders]] [[Kategorie:Amerikaanse vluginstrukteurs]] [[Kategorie:Lugvaart]] [[Kategorie:Rekordhouers]] [[Kategorie:Pages with unreviewed translations]] g09sk7zzi1irm4s9iwdg9cploftwcfi 0 408405 2913159 2713543 2026-06-22T19:31:26Z Jcb 223 2913159 wikitext text/x-wiki '''Verspring,''' ook geskryf as vêrspring, is 'n [[atletiek]]item waar die doel is om so ver moontlik te spring na 'n aanloop.<ref>Supertaal: Woordeboek » verspring (gesellig.co.za)</ref><ref>Afrikaanse Woordelys en Spelreëls – Taalkommissie</ref> Dit is ook deel van die tienkamp vir mans en sewekamp vir vroue. Die aanloop vir verspring is minstens 40 m lank en 1,22 m tot 1,25 m breed. Die atleet moet sy aanloop kies en ná die sprong in 'n sandput land. Daar is 'n houtbalk een meter voor die sandput ingebou. Die atleet moet van hierdie afsetbalk, of voor dit, spring, anders is die poging ongeldig. 'n Strook elastiese plastiek word dikwels agter hierdie houtbalk geplaas om na te gaan: as die springer verby die houtbalk trap sal dit 'n afdruk op die plastiek laat. Die lengte van die sprong word gemeet vanaf die houtbalk tot by die eerste afdruk wat die springer in die sandput maak, gesien vanaf die houtbalk.<ref name="usatf">{{cite web| url = http://www.usatf.com/about/rules/2006/| title = USATF – 2006 Competition Rules| access-date = 29 October 2006| publisher = USA Track & Field| url-status = dead| archive-date = 2 November 2006| archive-url = https://web.archive.org/web/20061102014358/http://www.usatf.com/about/rules/2006/2006USATFRules_Article3.pdf}}:*See Rule 185 in </ref><ref name="AOG_book">{{cite book|last=Swaddling|first=Judith|title=The Ancient Olympic Games|year=1999|publisher=University of Texas Press|isbn=0292777515|url-access=registration|url=https://archive.org/details/ancientolympicga00swad}}</ref><ref name="Stephen G. Miller 2004, p.66">[[#Miller|Miller]], p. 66</ref><ref name="m67">[[#Miller|Miller]], p. 67</ref> ’n Kompetisie bestaan uit drie pogings. In internasionale kompetisies en kampioenskappe sal die top agt atlete daarna drie finale pogings ontvang. Slegs drie pogings word by multikampkompetisies toegelaat.<ref name="m67" /><ref name="ancient_origins">{{cite web | url = http://www.times-olympics.co.uk/communities/athletics/athleticsancient.html | archive-url = https://archive.today/20070311052052/http://www.times-olympics.co.uk/communities/athletics/athleticsancient.html | archive-date = 11 March 2007 | title = Ancient Origins | access-date = 29 October 2006 | publisher = The Times/The Sunday Times }}</ref><ref>[[#Miller|Miller]], p. 68</ref><ref name="Tricard">{{cite book | last = Tricard | first = Louise Mead | title = American Women's Track & Field: A History, 1895 Through 1980| date= 1 July 1996 | publisher = McFarland & Company | isbn = 0-7864-0219-9 | pages = 60–61}}</ref><ref>{{cite web|title=Long jump: Know how it works, rules, history and world records|url=https://olympics.com/en/featured-news/long-jump-athletics-rules-history-world-records-olympics-techniques|last=Nag|first=Utathya|date=30 April 2022|access-date=14 June 2022|website=olympics.com|archive-date = 22 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522071026/https://olympics.com/en/featured-news/long-jump-athletics-rules-history-world-records-olympics-techniques}}</ref> [[Lêer:Women heptathlon LJ French Athletics Championships 2013 t144221.jpg|duimnael|upright=1.25|'n Atleet neem deel aan verspring as deel van 'n sewekampkompetisie by die 2013 Franse Atletiekkampioenskappe in Parys.]] [[Lêer:Jessica Ennis - long jump - 3.jpg|duimnael|regs|Sewekampatleet Jessica Ennis land in die sandput tydens 'n sprong.]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Atletiek]] 0eb1pknvutl79it4nbjy991oh8n4z4w 0 409392 2913149 2634787 2026-06-22T19:20:25Z Jcb 223 2913149 wikitext text/x-wiki 'n '''Vasektomie''' is 'n [[chirurgie]]se prosedure vir manlike [[sterilisasie]] of permanente geboortebeperking. Tydens die prosedure word die manlike [[vas deferens|vasa deferentia]] gesny en afgebind of verseël om te voorkom dat [[Spermsel|sperma]] in die [[uretra]] beland tydens [[seksuele omgang]] en die vrou [[bevrugting|bevrug]] raak. ==Prosedure== {{Multibeeld | align = right | direction = vertical | background color = | beeld1 = Vasectomy day 1.jpg | width1 = 180 | onderskrif1 = Klein snitte en steke ná die tyd. | beeld2 = Vesectomy after 14 days.jpg | width2 = 180 | onderskrif2 = 14 dae ná die prosedure. }} 'n Vasektomie word gewoonlik in 'n dokter se spreekkamer of mediese kliniek uitgevoer, of in die geval van diere in 'n [[veearts]] se kliniek. [[Hospitaal|Hospitalisasie]] is gewoonlik onnodig, want dit is 'n roetineprosedure en nie ingewikkeld nie, en die snitte is baie klein. Daar is verskeie maniere vir 'n vasektomie, wat almal ten doel het om minstens een kant van elke vas deferens te verseël. Daar is metodes om [[angs]] te verminder en die pasiënt gemaklik te laat voel, soos die gebruik van geen naalde vir [[narkose]] nie.<ref>{{Cite web|title=What Happens When I Get a Vasectomy?|url=https://www.webmd.com/sex/birth-control/vasectomy-overview|access-date=2021-10-07|website=WebMD|language=en}}</ref> Omdat 'n vasektomieprosedure so eenvoudig is, kan dit gewoonlik binne 30 minute gedoen word. Die pasiënt kan binne sowat 'n uur huis toe gaan om te rus. Baie mans kan binne 'n week hulle seksbedrywighede hervat. Die prosedure word as 'n permanente manier van geboortebeperking beskou en kan nie maklik omgekeer word nie. Pasiënte kry dikwels berading sodat hulle die emosionele én fisieke uitwerking op lang termyn kan verstaan.<ref name="thon">{{cite journal|last=THONNEAU|first=P.|author2=D'ISLE, BÉATRICE|title=Does vasectomy have long-term effects on somatic and psychological health status?|journal=International Journal of Andrology|year=1990|volume=13|issue=6|pages=419–432|doi=10.1111/j.1365-2605.1990.tb01050.x|pmid=2096110|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|last=Labrecque|first=Michel|author2=Paunescu, Cristina |author3=Plesu, Ioana |author4=Stacey, Dawn |author5= Légaré, France |title=Evaluation of the effect of a patient decision aid about vasectomy on the decision-making process: a randomized trial|journal=Contraception|year=2010|volume=82|issue=6|pages=556–562|doi=10.1016/j.contraception.2010.05.003|pmid=21074020}}</ref> Die prosedure word gewoonlik nie aanbeveel vir jong, kinderlose mans nie, want hulle is meer geneig om ná die tyd spyt te wees omdat hulle kans op ouerskap verklein of uitgeskakel word. ==Komplikasies== Moontlike komplikasies op kort termyn sluit in infeksie, kneusing en bloeding in die [[skrotum]] as deel van 'n versameling van bloed buite die are, bekend as [[hematoom]].<ref>{{Cite journal |last1=Yang |first1=Fang |last2=Li |first2=Junjun |last3=Dong |first3=Liang |last4=Tan |first4=Kun |last5=Huang |first5=Xiaopeng |last6=Zhang |first6=Peihai |last7=Liu |first7=Xiaozhang |last8=Chang |first8=Degui |last9=Yu |first9=Xujun |date=2021 |title=Review of Vasectomy Complications and Safety Concerns |journal=The World Journal of Men's Health |volume=39 |issue=3 |pages=406–418 |doi=10.5534/wjmh.200073 |issn=2287-4208 |pmc=8255399 |pmid=32777870}}</ref> 'n Studie in 2012 het die infeksiekoers op 2,5% van gevalle vasgestel.<ref name="bji.sagepub.com">Nevill et al (2013) Surveillance of surgical site infection post vasectomy. ''Journal of Infection Prevention''. Januarie 2013. Vol 14(1) [https://archive.today/20130411181657/http://bji.sagepub.com/content/14/1/14.abstract]</ref> Die steke wat ná die tyd ingesit word, is geneig tot irritasie, maar die kans kan verklein word deur dit met gaas of klein pleisters te bedek. Die belangrikste komplikasies op lang termyn is chroniese pyntoestande of sindrome wat enige van die laerbekkenstreke kan aantas. Die risiko van testikulêre [[kanker]] word nie deur 'n vasektomie beïnvloed nie.<ref name=schwingl>{{Cite journal |doi=10.1016/S0015-0282(00)00482-9 |title=Safety and effectiveness of vasectomy |year=2000 |last1=Schwingl |first1=Pamela J |last2=Guess |first2=Harry A |journal=Fertility and Sterility |volume=73 |issue=5 |pages=923–936 |pmid=10785217|citeseerx=10.1.1.494.1247 }}</ref> In 2014 het die Amerikaanse Urologievereniging (AUA) herbevestig dat 'n vasektomie ook nie 'n risikofaktor vir [[prostaatkanker]] is nie. Daar is bevind 'n chirurg hoef nie prostaatkanker te bespreek in hulle konsultasie voor 'n vasektomie nie.<ref name=":2">{{cite web|title=AUA Responds to Study Linking Vasectomy with Prostate Cancer|url=https://www.auanet.org/press-media/vasectomy-with-prostate-cancer.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160331161227/https://www.auanet.org/press-media/vasectomy-with-prostate-cancer.cfm|archive-date=2016-03-31|access-date=2016-03-19|publisher=American Urological Association}}</ref> Die risiko vir prostaatkanker bly egter omstrede. 'n Studie in 2017 het bevind daar is geen aansienlike toename in die risiko nie,<ref name=":3">{{cite journal|last1=Bhindi|first1=Bimal|last2=Wallis|first2=Christopher J. D.|last3=Nayan|first3=Madhur|last4=Farrell|first4=Ann M.|last5=Trost|first5=Landon W.|last6=Hamilton|first6=Robert J.|last7=Kulkarni|first7=Girish S.|last8=Finelli|first8=Antonio|last9=Fleshner|first9=Neil E.|last10=Boorjian|first10=Stephen A.|last11=Karnes|first11=R. Jeffrey|date=17 July 2017|title=The Association Between Vasectomy and Prostate Cancer: A Systematic Review and Meta-analysis|journal=JAMA Internal Medicine|volume=177|issue=9|pages=1273–1286|doi=10.1001/jamainternmed.2017.2791|pmc=5710573|pmid=28715534}}</ref> maar 'n studie in 2019 onder 2,1 miljoen [[Denemarke|Deense]] mans het bevind vasektomie het die voorkoms van prostaatkanker met 15% verhoog.<ref>{{Cite journal|last1=Husby|first1=Anders|last2=Wohlfahrt|first2=Jan|last3=Melbye|first3=Mads|date=1 January 2020|title=Vasectomy and Prostate Cancer Risk: A 38-Year Nationwide Cohort Study|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31119294/|journal=Journal of the National Cancer Institute|volume=112|issue=1|pages=71–77|doi=10.1093/jnci/djz099|issn=1460-2105|pmid=31119294}}</ref> In 'n ontleding in 2020 is bevind 'n vassektomie verhoog die voorkoms met 9%.<ref>{{Cite journal|last1=Cheng|first1=Sheng|last2=Yang|first2=Bo|last3=Xu|first3=Liwei|last4=Zheng|first4=Qiming|last5=Ding|first5=Guoqing|last6=Li|first6=Gonghui|date=2020-08-09|title=Vasectomy and prostate cancer risk: a meta-analysis of prospective studies|journal=Carcinogenesis|volume=42|issue=1|pages=31–37|doi=10.1093/carcin/bgaa086|issn=1460-2180|pmid=32772072|doi-access=free}}</ref> Ander, onlangser studies het die syfer van 15% bevestig, maar bevind mans wat 'n vasektomie gehad het, se kans om aan prostaatkanker te sterf is nie groter as dié sonder 'n vasektomie nie.<ref>{{Cite journal|last1=Seikkula|first1=Heikki|last2=Kaipia|first2=Antti|last3=Hirvonen|first3=Elli|last4=Rantanen|first4=Matti|last5=Pitkäniemi|first5=Janne|last6=Malila|first6=Nea|last7=Boström|first7=Peter J.|date=February 2020|title=Vasectomy and the risk of prostate cancer in a Finnish nationwide population-based cohort|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31760357/|journal=Cancer Epidemiology|volume=64|pages=101631|doi=10.1016/j.canep.2019.101631|issn=1877-783X|pmid=31760357|s2cid=208276171}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Xu|first1=Yawei|last2=Li|first2=Lei|last3=Yang|first3=Wuping|last4=Zhang|first4=Kenan|last5=Ma|first5=Kaifang|last6=Xie|first6=Haibiao|last7=Zhou|first7=Jingcheng|last8=Cai|first8=Lin|last9=Gong|first9=Yanqing|last10=Zhang|first10=Zheng|last11=Gong|first11=Kan|date=2021-04-29|title=Association between vasectomy and risk of prostate cancer: a meta-analysis|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33927357/|journal=Prostate Cancer and Prostatic Diseases|volume=24|issue=4|pages=962–975|doi=10.1038/s41391-021-00368-7|issn=1476-5608|pmid=33927357|s2cid=233458537}}</ref> ===Pyn ná 'n vasektomie=== Postvasektomie-pynsindroom is 'n chroniese en soms aftakelende toestand wat onmiddellik of 'n paar jaar ná 'n vasektomie kan ontwikkel.<ref name=nangia/> Die grootste studie oor dié soort pyn is in 2012 deur die AUA gedoen.<ref>{{Cite web|url=https://www.auanet.org/guidelines/guidelines/vasectomy-guideline|title=Vasectomy Guideline - American Urological Association|website=www.auanet.org}}</ref> Mense is net voor en sewe maande ná 'n vasektomie ondervra. Van dié wat gesê het hulle het nie voor die tyd enige skrotumpyn ervaar nie, het 7% verskeie maande later pyn ervaar wat hulle as "lig, 'n effense steurnis" beskryf het, 1,6% pyn wat "gematig was, het pynstillers nodig gehad" en 0,9% pyn wat "taamlik erg was en hulle lewensgehalte beïnvloed het".<ref name=leslie>{{Cite journal|title = The incidence of chronic scrotal pain after vasectomy: a prospective audit|author1=Leslie TA |author2=Illing RO |author3=Cranston DW |s2cid=23328539 |display-authors=etal |date = 2007|journal = BJU Int |volume=100 |issue=6|pages=1330–3|doi = 10.1111/j.1464-410X.2007.07128.x|pmid =17850378|doi-access=free }}</ref> Postvasektomiepyn kan óf konstant wees óf met tye ervaar word soos met [[seks]], [[ejakulasie]] of fisieke inspanning.<ref name=christiansen/> ===Sielkundige uitwerking=== Sowat 90% van mans is na berig word tevrede met die feit dat hulle 'n vasektomie gehad het,<ref name="thon" /> terwyl 7-10% spyt is oor hulle besluit.<ref>{{cite journal|last=Labrecque|first=Michel|author2=Paunescu, Cristina |author3=Plesu, Ioana |author4=Stacey, Dawn |author5= Légaré, France |title=Evaluation of the effect of a patient decision aid about vasectomy on the decision-making process: a randomized trial|journal=Contraception|year=2010|volume=82|issue=6|pages=556–562|doi=10.1016/j.contraception.2010.05.003|pmid=21074020}}</ref> Vir die mans in 'n verhouding het spyt minder voorgekom as albei maats saam besluit het om die prosedure te laat uitvoer.<ref name=Koh2009/> Jonger mense wat 'n vasektomie kry, is aansienlik meer geneig om spyt te wees en 'n omkeringsoperasie te vra. Mense in hulle 20's is volgens een studie 12,5 keer meer geneig om 'n ommekeer van hulle vasketomie later in hulle lewe te verlang. Berading voor die operasie word gewoonlik vir jonger pasiënte aanbeveel.<ref>{{cite journal|last=POTTS|first=J.M.|author2=PASQUALOTTO, F.F.|author3=NELSON, D.|author4=THOMAS, A.J.|author5=AGARWAL, A.|journal=The Journal of Urology|date=June 1999|volume=161|issue=6|pages=1835–1839|doi=10.1016/S0022-5347(05)68819-2|url=http://www.ccf.org/ReproductiveResearchCenter/docs/agradoc64.pdf|pmid=10332448|title=Patient Characteristics Associated with Vasectomy Reversal|access-date=28 January 2014|archive-date=3 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303145116/http://www.ccf.org/ReproductiveResearchCenter/docs/agradoc64.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Dohle 159–163">{{Cite journal |last1=Dohle |first1=Gert R. |last2=Diemer |first2=Thorsten |last3=Kopa |first3=Zsolt |last4=Krausz |first4=Csilla |last5=Giwercman |first5=Aleksander |last6=Jungwirth |first6=Andreas |last7=European Association of Urology Working Group on Male Infertility |date=January 2012 |title=European Association of Urology guidelines on vasectomy |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22033172/ |journal=European Urology |volume=61 |issue=1 |pages=159–163 |doi=10.1016/j.eururo.2011.10.001 |issn=1873-7560 |pmid=22033172}}</ref> ==Swangerskap ná 'n vasektomie== Om 'n moontlike swangerskap later in hulle lewe moontlik te maak deur middel van [[kunsmatige bevrugting]], laat sommige mans voor 'n vasektomie van hulle [[sperm]]a vries. Dr. Allan Pacey, 'n senior lektor in [[andrologie]] aan die Universiteit van Sheffield en sekretaris van die Britse Vrugbaarheidsvereniging, sê baie mense wat hom vir 'n omkeringsoperasie kom spreek, sê as hulle daaraan gedink het, sou hulle dit laat doen het. Pacey skryf: "Die probleem is dat jy 'n man vra om 'n moontlike toekoms sonder sy huidige maat te voorsien – en dit kan moeilik wees as sy langs jou sit."<ref name="bbcnews" /> ===Omkeringsoperasie=== Hoewel mense wat 'n vasektomie oorweeg nie daaraan moet dink as omkeerbaar nie, kan lewensomstandighede verander. Daar is 'n chirurgiese prosedure met vasovasostomie ('n vorm van mikrochirurgie) waarmee 'n vasektomie omgekeer kan word. Dit is in 1971 die eerste keer uitgevoer.<ref name=owen_webpage/><ref name=owen/> Vasovasostomie is doeltreffend om swangerskappe met 'n wisselende mate van sukses moontlik te maak, maar kos duisende rande (in Amerika $10&nbsp;000 en meer).<ref name=cost/> Die sukseskoers is sowat 55% as dit binne 10 jaar gedoen word en neem daarna af tot sowat 25%.<ref>{{Cite web |date=2009-03-29 |title=Vasectomy reversal: first cut isn't final |url=https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/vasectomy-reversal-first-cut-isn-t-final-1657039.html |access-date=2023-06-28 |website=The Independent |language=en}}</ref> Ná 'n omkeringsoperasie is die spermtelling en {{nowrap|-beweeglikheid}} aansienlik laer as voor die tyd. Daar is ook bewyse dat meer abnormale sperma vervaardig kan word.<ref name=sukcharoen/><ref name=abdelmassih/> Dit kan lei tot 'n groter gevaar van misvorming by pasgebore babas.<ref name=sukcharoen/> Sowat 2% van mans wat 'n vasektomie gehad het, sal binne 10 jaar 'n omkeringsoperasie laat doen.<ref name="Dohle 159–163"/> Van die redes is die opbreking van 'n verhouding, die dood van 'n lewensmaat of kind, of 'n verandering in lewensomstandighede soos beter finansies.<ref name="bbcnews">Murphy, Clare. "[http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7948690.stm Divorce fuels vasectomy reversals]", ''BBC News'', 18 Maart 2009. Besoek op 19 September 2012.</ref> Sommige operasies word ook gedoen in 'n poging om postvasektomie-pynsindroom te verlig.<ref>{{cite journal|last1=Horovitz|first1=D.|title=Vasectomy reversal provides long-term pain relief for men with the post-vasectomy pain syndrome.|journal= Journal of Urology|date=February 2012|pmid=22177173|doi=10.1016/j.juro.2011.10.023|volume=187|issue=2|pages=613–7}}</ref> ==Geskiedenis== Die eerste vasektomieë op mense is in die laat 19de eeu uitgevoer. Dit is aanvanklik gebruik as behandeling vir [[prostaat]]vergroting en om "uitgeworpenes" te steriliseer.<ref name=Drake>{{cite journal |journal=BJU International|year=1999 |last1=Drake|first1=M.J.|last2=Mills|first2=I.W.|last3=Cranston|first3=D. |title=On the chequered history of vasectomy |volume=84 |issue=4 |pages=475–481 |doi=10.1046/j.1464-410x.1999.00206.x |pmid=10468765 |s2cid=20563820 }}</ref> Vasektomie as 'n metode van vrywillige geboortebeperking het in die [[Tweede Wêreldoorlog]] begin.<ref name=leavesley/> Die eerste vasektomie op rekord is in 1823 op 'n [[hond]] uitgevoer.<ref name=leavesley>{{cite journal |pmid=12336890 |year=1980 |last1=Leavesley |first1=JH |title=Brief history of vasectomy |volume=1 |issue=5 |pages=2–3 |journal=Family Planning Information Service}}</ref> [[Kastrasie]] is soms in die 1880's gebruik as behandeling teen 'n vergrote prostaat, maar weens die ernstige newe-effekte het dokters alternatiewe metodes gesoek. Die eerste persoon wat vasektomie in die plek van kastrasie aanbeveel het, was óf die Amerikaner James Ewing Mears (in 1890) óf die Fransman Jean Casimir Félix Guyon.<ref name=Drake/> Die eerste vasektomie op 'n mens is vermoedelik deur die Britse chirurg Reginald Harrison uitgevoer.<ref name=leavesley/> Teen 1900 het Harrison berig hy het al meer as 100 vasektomieë uitgevoer, met geen nadelige uitwerking nie.<ref name=Drake/> In die laat 1890's is vasektomieë ook voorgestel vir die sterilisasie van mans wat beskou is as onbevoeg om voort te plant. Die eerste so 'n voorstel in die VSA was in 1897 deur A.J. Ochsner, 'n chirurg van Chicago, in 'n geskrif met die naam "Surgical treatment of habitual criminals". Hy het geglo vasektomieë is 'n eenvoudige, doeltreffende manier om die golf van rasse-agteruitgang te keer wat in dié tyd algemeen as werklik ervaar is.<ref>{{Cite journal|last=A.J.|first=Ochsner|date=1969|title=Surgical Treatment of Habitual Criminals|journal=Buck V Bell Documents|url=https://readingroom.law.gsu.edu/buckvbell/81/|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=A Century of Eugenics in America: From the Indiana Experiment to the Human Genome Era|editor-last=Lombardo|editor-first=Paul A.|publisher=Indiana University Press|year=2011 |isbn=978-0253222695|chapter=The Hoosier Connection: Compulsory Sterilization as Moral Hygiene|page=19 |last=Carlson|first=Elof Axel}}</ref> In 1902 het Harry C. Sharp, die chirurg van die Indiana-verbeteringskool, berig hy het 42 aangehoudenes gesteriliseer in 'n poging om beide misdaadgedrag in sulke individue en die geboorte van toekomstige misdadigers te verminder.<ref name=reilly>{{cite book|last1=Reilly|first1=Phillip|title=The Surgical Solution: A History of Involuntary Sterilization in the United States|date=1991|publisher=Johns Hopkins University Press|pages=30–33}}</ref> Die Oostenrykse dokter Eugen Steinach (1861-1944) het geglo 'n eensydige vasektomie (die afbinding van net een vas deferens) in ouer individue kan algemene en seksuele lewenskrag herstel, vergrote prostate verklein en verskeie kwale genees deur op 'n manier die hormoonvervaardiging van die gevasektomiseerde tetikel te vergroot.<ref name=":0">{{Cite journal|last1=Schultheiss|first1=Dirk|last2=Engel|first2=Rainer M.|s2cid=12706657|date=2003-11-01|title=G. Frank Lydston (1858–1923) revisited: androgen therapy by testicular implantation in the early twentieth century|journal=World Journal of Urology|language=en|volume=21|issue=5|pages=356–363|doi=10.1007/s00345-003-0370-z|pmid=14586546|issn=0724-4983}}</ref> Dié prosedure het in die 1920's baie gewild geword en is ondergaan deur baie ryk mans, insluitende [[Sigmund Freud]] en [[W.B. Yeats]].<ref>{{Cite journal|url=http://www.nybooks.com/articles/1985/05/09/yeatss-second-puberty/|title=Yeats's Second Puberty|last=Ellmann|first=Richard|journal=The New York Review of Books|access-date=2017-08-23|date=1985-05-09}}</ref> Dié uitwerking was waarskynlik nie werklik nie en ná die latere ontwikkeling van sintetiese, inspuitbare hormone het dié operasie sy gewildheid verloor.<ref name=":0" /><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=TBbUo2AcJzgC&q=steinach%20operation%20unilateral&pg=PA90|title=Reproduction by Design: Sex, Robots, Trees, and Test-Tube Babies in Interwar Britain|last=McLaren|first=Angus|date=2012-03-09|publisher=University of Chicago Press|isbn=9780226560694|language=en}}</ref> Vasektomie is in die Tweede Wêreldoorlog begin gebruik as 'n manier van vrywillige geboortebeperking.<ref name=leavesley/> Die eerste vasektomieprogram op 'n nasionale vlak is in 1954 in [[Indië]] van stapel gestuur.<ref>{{cite journal|last1=Sharma|first1=Sanjay|title=A Study of Male Sterilization with No Scalpel Vasectomy|journal=JK Science|date=April–June 2014|volume=16|issue=2|page=67|url=http://www.jkscience.org/archives/volume162/originalarticle4.pdf|access-date=23 October 2015|ref=jkscience}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3 |verwysings= <ref name=nangia>{{cite journal |doi=10.1016/S0022-5347(05)66923-6 |year=2000 |last1=Nangia |first1=Ajay K. |title=Vasectomy Reversal for the Post-Vasectomy Pain Syndrome: : A Clinical and Histological Evaluation |last2=Myles |first2=Jonathan L. |last3=Thomas Aj |first3=Anthony J. |journal=The Journal of Urology |volume=164 |issue=6 |pages=1939–1942 |pmid=11061886}}</ref> <ref name=christiansen>{{Cite journal| vauthors=Christiansen C, Sandlow J| title=Testicular Pain Following Vasectomy: A Review of Post vasectomy Pain Syndrome| journal=Journal of Andrology| year=2003| volume=24| issue=3| pmid=12721203| pages=293–8| doi=10.1002/j.1939-4640.2003.tb02675.x| doi-access=free}}</ref> <ref name=Koh2009>{{cite journal |vauthors=Köhler TS, Fazili AA, Brannigan RE |title=Putative health risks associated with vasectomy |journal=Urol. Clin. North Am. |volume=36 |issue=3 |pages=337–45 |date=August 2009 |pmid=19643236 |doi=10.1016/j.ucl.2009.05.004 }}</ref> <ref name=owen_webpage>{{cite web |url=http://www.earlowen.com.au/about%20vasectomy%20reversal.htm |title=About Vasectomy Reversal |access-date=2007-11-29 |work=Professor Earl Owen's homepage |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071206002919/http://www.earlowen.com.au/about%20vasectomy%20reversal.htm |archive-date=2007-12-06 }}</ref> <ref name=owen>{{Cite journal|author=Owen ER |title=Microsurgical vasovasostomy: a reliable vasectomy reversal |journal=Urology|year=1977 |pmid=11905902 |volume=167 |issue=2 Pt 2 |page=1205 |doi=10.1016/S0022-5347(02)80388-3}}</ref> <ref name=cost>Vasectomy Reversal http://www.epigee.org/guide/vasectomy_reversal.html</ref> <ref name=sukcharoen>{{Cite journal |doi=10.1023/A:1023674110940 |year=2003 |last1=Sukcharoen |first1=Nares |journal=Journal of Assisted Reproduction and Genetics |volume=20 |issue=5 |pages=196–203 |pmid=12812463 |last2=Ngeamvijawat |first2=J |last3=Sithipravej |first3=T |last4=Promviengchai |first4=S |title=High sex chromosome aneuploidy and diploidy rate of epididymal spermatozoa in obstructive azoospermic men |pmc=3455301}}</ref> <ref name=abdelmassih>{{Cite journal |doi=10.1093/humrep/17.3.736 |title=Relationship between time period after vasectomy and the reproductive capacity of sperm obtained by epididymal aspiration |year=2002 |last1=Abdelmassih |first1=V. |journal=Human Reproduction |volume=17 |issue=3 |pages=736–740 |pmid=11870128 |last2=Balmaceda |first2=JP |last3=Tesarik |first3=J |last4=Abdelmassih |first4=R |last5=Nagy |first5=ZP|doi-access=free }}</ref> }} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Vasectomy}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Vasectomy}} {{Normdata}} [[Kategorie:Andrologie]] oqnf2i0zxbekhhl2qj42bzia0dgec49 0 410727 2913187 2884731 2026-06-23T05:44:09Z Jcb 223 2913187 wikitext text/x-wiki Die '''Konvensie oor die Voorkoming en Straf van die Misdaad van Volksmoord''' (CPPCG), of die Volksmoordkonvensie, is 'n internasionale verdrag wat [[volksmoord]] kriminaliseer en staatspartye verplig om die afdwinging van die verbod daarvan na te streef. Dit was die eerste regsinstrument om volksmoord as 'n misdaad te kodifiseer, en die eerste menseregteverdrag wat eenparig deur die [[Verenigde Nasies]] se Algemene Vergadering op 9 Desember 1948 tydens die derde sitting van die Verenigde Nasies se Algemene Vergadering aanvaar is.<ref>{{cite web|url=https://legal.un.org/avl/pdf/ha/cppcg/cppcg_ph_e.pdf |title=Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide|work=United Nations Audiovisual Library of International Law|access-date=2020-01-05}}</ref> Die Konvensie het op 12 Januarie 1951 in werking getree en het vanaf 2022 152 staatspartye. Die Volksmoordkonvensie is grootliks geskep in reaksie op die [[Tweede Wêreldoorlog]], wat gruweldade soos die [[Holocaust]] gesien het wat nie 'n voldoende beskrywing of wetlike definisie gehad het nie. Die Pools-Joodse prokureur Raphael Lemkin, wat die term volksmoord in 1944 geskep het om Nazi-beleid in die besette [[Europa]] en die [[Armeense volksmoord]] te beskryf, het hom beywer vir die erkenning daarvan as 'n misdaad onder [[internasionale reg]].<ref>Auron, Yair, ''The Banality of Denial'', (Transaction Publishers, 2004), 9.</ref> Dit het in 1946 uitgeloop op 'n landmerkresolusie deur die Algemene Vergadering wat volksmoord as 'n internasionale misdaad erken het en gevra het vir die skepping van 'n bindende verdrag om die pleging daarvan te voorkom en te straf.<ref>{{Cite web|title=A/RES/96(I) - E - A/RES/96(I) -Desktop|url=https://undocs.org/en/A/RES/96(I)|access-date=2021-06-03|website=undocs.org}}</ref><ref name="un">{{Cite web|title=Genocide Background|url=https://www.un.org/en/genocideprevention/genocide.shtml|access-date=|website=United Nations Office on Genocide Prevention and the Responsibility to Protect}}</ref> Daaropvolgende gesprekke en onderhandelinge tussen VN-lidlande het tot die CPPCG gelei. Die Konvensie definieer volksmoord as enige van vyf "dade wat gepleeg is met die doel om 'n nasionale, etniese, rasse- of godsdiensgroep geheel of gedeeltelik te vernietig." Hierdie vyf dade sluit in die doodmaak van lede van die groep, die aandoening van hulle ernstige liggaamlike of geestelike skade, die oplegging van lewensomstandighede wat bedoel is om die groep te vernietig, die voorkoming van geboortes en die gewelddadige verplasing van kinders uit die groep. Slagoffers word geteiken weens hul werklike of vermeende lidmaatskap van 'n groep, nie lukraak nie. <ref name="un" />Die konvensie kriminaliseer verder "medepligtigheid, poging of aanhitsing van die pleeg daarvan." Lidlande word verbied om aan volksmoord deel te neem en is verplig om die afdwinging van hierdie verbod na te streef. Alle oortreders moet verhoor word, ongeag of hulle privaat individue, openbare amptenare of politieke leiers met soewereine immuniteit is. Die CPPCG het die reg op beide nasionale en internasionale vlak beïnvloed. Die definisie van volksmoord is deur internasionale en hibriede tribunale, soos die [[Internasionale Strafhof]], aanvaar en in die binnelandse wetgewing van verskeie lande opgeneem.<ref>{{Cite web|title=United Nations Office on Genocide Prevention and the Responsibility to Protect|url=https://www.un.org/en/genocideprevention/genocide.shtml|access-date=2021-06-03|website=www.un.org}}</ref> Die bepalings daarvan word algemeen beskou as weerspieëlend van gewoontereg en daarom bindend op alle nasies, ongeag of hulle partye is of nie. Die Internasionale Hof van Justisie (ICJ) het eweneens beslis dat die beginsels onderliggend aan die Konvensie 'n dwingende norm teen volksmoord verteenwoordig wat geen regering kan afwyk nie.<ref>{{Cite web |title=United Nations Office on Genocide Prevention and the Responsibility to Protect |publisher=United Nations |access-date=2023-11-24|url= https://www.un.org/en/genocideprevention/genocide.shtml |quote=The ICJ has also stated that the prohibition of genocide is a peremptory norm of international law (or ius cogens) and consequently, no derogation from it is allowed. }}</ref> Die Volksmoordkonvensie magtig die verpligte jurisdiksie van die ICJ om geskille te bereg, wat lei tot internasionale litigasie soos die [[Rohingia]]-volksmoordsaak, dien dispuut oor die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in die Oekraïne in 2022]] en die [[Gasa-Israel-konflik van Oktober 2023]]. == Sien ook == * [[Suid-Afrika teen Israel (Volksmoordkonvensie)]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Verenigde Nasies]] hdwhj3xsypp3t8kv7mfz2tu6k9ioyww 0 417362 2913189 2886435 2026-06-23T05:52:48Z Jcb 223 2913189 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Logo of the Freedom Party of Austria.svg|duimnael|Party logo.]] Die '''Vryheidsparty van Oostenryk'''<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/218572/Freedom-Party-of-Austria|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|title=Freedom Party of Austria|access-date=9 Julie 2011}}</ref> ([[Duits]]: '''''Freiheitliche Partei Österreich''''', '''FPÖ''') is 'n nasionaal-konserwatiewe,<ref>{{Cite web |date=2008-09-19 |title=Anti-Islamisierungs-Kongress: Mit dem Ausflugsdampfer gegen den Islam - WELT |url=https://www.welt.de/politik/article2468756/Mit-dem-Ausflugsdampfer-gegen-den-Islam.html |access-date=2024-06-28 |website=DIE WELT |language=de}}</ref><ref>{{Cite book |last=Braunthal |first=G. |url=https://books.google.com/books?id=1iOHDAAAQBAJ&pg=PA158 |title=Right-Wing Extremism in Contemporary Germany |date=2009-11-04 |publisher=Springer |isbn=978-0-230-25116-8}}</ref><ref>{{Cite web |title=Parties and Elections in Europe |url=http://www.parties-and-elections.eu/austria.html |access-date=2024-06-28 |website=www.parties-and-elections.eu}}</ref> regse populistiese,{{refn|<ref name="Kriesi">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=6_zivrfDd3AC&pg=PA52 | title=Political Conflict in Western Europe | isbn=978-1-107-02438-0 | last1=Kriesi | first1=Hanspeter | date=26 Julie 2012 | publisher=Cambridge University Press }}</ref><ref name="Jäger">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=JJsGCAAAQBAJ&pg=PA110 | title=Asymmetric Crisis in Europe and Possible Futures: Critical Political Economy and Post-Keynesian Perspectives | isbn=978-1-317-65298-4 | last1=Jäger | first1=Johannes | last2=Springler | first2=Elisabeth | date=10 April 2015 | publisher=Routledge }}</ref><ref name="DolezalHutterWüest">{{cite book|author1=Martin Dolezal|author2=Swen Hutter|author3=Bruno Wüest|chapter=Exploring the new cleavage in across arenas and public debates: designs and methods|editor1=Edgar Grande|editor2=Martin Dolezal|editor3=Marc Helbling|display-editors = 3 |editor4=Dominic Höglinger|title=Political Conflict in Western Europe |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6_zivrfDd3AC&pg=PA52 |access-date=19 Julie 2013|year=2012|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-02438-0|page=52}}</ref><ref name="Bieling2015">{{cite book|author=Hans-Jürgen Bieling|chapter=Uneven development and 'European crisis constitutionalism', or the reasons for and conditions of a 'passive revolution in trouble'|editor1=Johannes Jäger|editor2=Elisabeth Springler|title=Asymmetric Crisis in Europe and Possible Futures: Critical Political Economy and Post-Keynesian Perspectives|chapter-url=https://books.google.com/books?id=JJsGCAAAQBAJ&pg=PA110|year=2015|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-65298-4|page=110}}</ref><ref name="Zaslove">{{Cite journal | last = Zaslove | first = Andrej | title = Exclusion, community, and a populist political economy: the radical right as an anti-globalization movement | journal = Comparative European Politics | volume = 6 | issue = 2 | pages = 169–189 | doi = 10.1057/palgrave.cep.6110126 | date = Julie 2008 | s2cid = 144465005 }}</ref><ref name="dw1">{{cite news|url=https://www.welt.de/politik/article2468756/Mit-dem-Ausflugsdampfer-gegen-den-Islam.html|work=[[Die Welt]]|title=Mit dem Ausflugsdampfer gegen den Islam|first1=Freia|last1=Peters|first2=Kristian|last2=Frigelj|date=19 September 2008|access-date=14 Augustus 2011|language=de}}</ref>}} euroskepties,<ref>{{Cite web |title=Populist, nativist, neofascist? A lexicon of Europe's far right {{!}} The far right {{!}} The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/jun/18/populist-nativist-neofascist-a-lexicon-of-europes-far-right |access-date=2024-06-28 |website=amp.theguardian.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=How Europe's far right is marching steadily into the mainstream {{!}} The far right {{!}} The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2023/jun/30/far-right-on-the-march-europe-growing-taste-for-control-and-order |access-date=2024-06-28 |website=amp.theguardian.com}}</ref> en verregse {{refn|<ref name="orf">{{Cite web |last=oe1.orf.at |title=Wie rechtsextrem ist die FPÖ? |url=https://oe1.orf.at/artikel/378025/Wie-rechtsextrem-ist-die-FPOe/ |access-date=2024-06-28 |website=oe1.orf.at |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |title=Herbert Kickl und der Rechtsextremismus |url=https://www.derstandard.at/story/2000128225055/herbert-kickl-und-der-rechtsextremismus |access-date=2024-06-28 |website=DER STANDARD |language=de-AT}}</ref><ref>{{Cite web |title="Systemparteien", "Volksverrat", "Ketten brechen" – Kickl und die Sprache der Nazis |url=https://www.derstandard.at/story/3000000203911/systemparteien-volksverrat-ketten-brechen-kickl-und-die-sprache-der-nazis |access-date=2024-06-28 |website=DER STANDARD |language=de-AT}}</ref><ref>{{Cite web |last=bonavida.iris |date=2024-02-10 |title=Sind AfD und FPÖ rechtsextrem? |url=https://www.profil.at/oesterreich/sind-afd-und-fpoe-rechtsextrem/402773383 |access-date=2024-06-28 |website=www.profil.at |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |title=Austrian government collapses after far-right minister fired {{!}} Austria {{!}} The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2019/may/20/austrian-government-collapses-after-far-fight-minister-fired |access-date=2024-06-28 |website=amp.theguardian.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-04-02 |title=Österreich: FPÖ-Chef Herbert Kickl wird radikaler |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/oesterreich-fpoe-chef-herbert-kickl-wird-radikaler-19618205.html |access-date=2024-06-28 |website=FAZ.NET |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wodak |first=Ruth |date=2024-02-18 |title=(S+) Herbert Kickl und der Rechtsextremismus: In Österreich kündigt sich ein autoritäres Regime bereits an |url=https://www.spiegel.de/kultur/herbert-kickl-und-der-rechtsextremismus-in-oesterreich-kuendigt-sich-ein-autoritaeres-regime-bereits-an-a-f3f35fdb-5e6d-49fb-b9c1-6cc0e59fb884 |access-date=2024-06-28 |work=Der Spiegel |language=de |issn=2195-1349}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kahlweit |first=Cathrin |date=2023-01-30 |title=Österreich: Warum die FPÖ so stark ist, nicht nur in Niederösterreich |url=https://www.sueddeutsche.de/meinung/oesterreich-niederoesterreich-fpoe-kickl-nehammer-kommentar-1.5741580 |access-date=2024-06-28 |website=Süddeutsche.de |language=de}}</ref>}}politieke party in Oostenryk. Dit word sedert 2021 deur Herbert Kickl gelei.{{refn|<ref name="orf" /><ref>{{Cite web |title=Herbert Kickl und der Rechtsextremismus |url=https://www.derstandard.at/story/2000128225055/herbert-kickl-und-der-rechtsextremismus |access-date=2024-06-28 |website=DER STANDARD |language=de-AT}}</ref><ref>{{Cite web |title="Systemparteien", "Volksverrat", "Ketten brechen" – Kickl und die Sprache der Nazis |url=https://www.derstandard.at/story/3000000203911/systemparteien-volksverrat-ketten-brechen-kickl-und-die-sprache-der-nazis |access-date=2024-06-28 |website=DER STANDARD |language=de-AT}}</ref><ref>{{Cite web |last=bonavida.iris |date=2024-02-10 |title=Sind AfD und FPÖ rechtsextrem? |url=https://www.profil.at/oesterreich/sind-afd-und-fpoe-rechtsextrem/402773383 |access-date=2024-06-28 |website=www.profil.at |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |title=Austrian government collapses after far-right minister fired {{!}} Austria {{!}} The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2019/may/20/austrian-government-collapses-after-far-fight-minister-fired |access-date=2024-06-28 |website=amp.theguardian.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-04-02 |title=Österreich: FPÖ-Chef Herbert Kickl wird radikaler |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/oesterreich-fpoe-chef-herbert-kickl-wird-radikaler-19618205.html |access-date=2024-06-28 |website=FAZ.NET |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wodak |first=Ruth |date=2024-02-18 |title=(S+) Herbert Kickl und der Rechtsextremismus: In Österreich kündigt sich ein autoritäres Regime bereits an |url=https://www.spiegel.de/kultur/herbert-kickl-und-der-rechtsextremismus-in-oesterreich-kuendigt-sich-ein-autoritaeres-regime-bereits-an-a-f3f35fdb-5e6d-49fb-b9c1-6cc0e59fb884 |access-date=2024-06-28 |work=Der Spiegel |language=de |issn=2195-1349}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kahlweit |first=Cathrin |date=2023-01-30 |title=Österreich: Warum die FPÖ so stark ist, nicht nur in Niederösterreich |url=https://www.sueddeutsche.de/meinung/oesterreich-niederoesterreich-fpoe-kickl-nehammer-kommentar-1.5741580 |access-date=2024-06-28 |website=Süddeutsche.de |language=de}}</ref>}} Dit is die derde grootste van vyf partye in die Nasionale Raad, met 30 van die 183 setels, en het 16,2% van die stemme wat in die 2019-wetgewende verkiesing uitgebring is, gewen en dit is in al nege staatswetgewers verteenwoordig. Op Europese vlak was die FPÖ 'n stigterslid van die [[Identiteit en Demokrasie Party]] en sy ses LEP's is deel van [[Patriotte vir Europa]] (PfE)-groep in die [[Europese Parlement]] na die ontbinding van sy voorganger, Identiteit en Demokrasie (ID). Die FPÖ is in 1956 gestig as die opvolger van die kortstondige Federasie van Onafhanklikes (VdU), wat pan-Germaniste en nasionale liberalisme verteenwoordig het teen [[sosialisme]] en Katolieke klerikalisme, verteenwoordig deur die [[Sosiaal-Demokratiese Party van Oostenryk]] (SPÖ) en die Oostenrykse Volksparty (ÖVP), onderskeidelik. Sy eerste leier, Anton Reinthaller, was 'n voormalige [[Nazi]]-funksionaris en [[SS]]-offisier, maar die FPÖ het nie verregse beleide voorgestaan nie en dit as 'n sentristiese party voorgehou.<ref name=lh10>{{Cite book|title=Defiant populist: Jörg Haider and the politics of Austria|url=https://books.google.com/books?id=4wWJAAAAMAAJ|first=Lothar|last=Höbelt|year=2003|publisher=Purdue University Press|isbn=978-1-55753-230-5|pages=10–13}}</ref> Die FPÖ was lank die derde grootste in Oostenryk en het beskeie steun gehad. Onder die leierskap van Norbert Steger in die vroeë 1980's, het dit probeer om die party op [[Duitsland]] se Vrye Demokratiese Party (FDP) te skoei.{{sfn|Meret|2010|p=186}}{{sfn|Campbell|1995|p=184}}<ref name="gbfp">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EK81N6akyEUC|title=The changing Austrian voter|first1=Günter |last1=Bischof | first2=Fritz |last2=Plasser|year=2008|publisher=Transaction Publishers|isbn=978-1-4128-0751-7|pages=105–106}}</ref> Die FPÖ het eksterne steun aan SPÖ-kanselier Bruno Kreisky (SPÖ) gegee ná die 1970-verkiesing en het ná die 1983-verkiesing by Fred Sinowatz se regering, as SPÖ se junior vennoot, aangesluit. [[Jörg Haider]] het in 1986 leier van die party geword, waarna dit 'n [[ideologie]]se wending na regse [[populisme]] begin het. Dit het gelei tot 'n sterk oplewing in verkiesingssteun, maar het ook daartoe gelei dat die SPÖ bande verbreek het, en 'n splinter in die vorm van die Liberale Forum in 1993 weggebreek het. In die 1999-verkiesing het die FPÖ 26,9% van die stemme gekry, wat die tweede gewildste party, voor die ÖVP met ongeveer 500 stemme, gemaak het. Die twee partye het uiteindelik 'n koalisie-ooreenkoms bereik waarin ÖVP die amp van kanselier behou. Die FPÖ het gou die meeste van sy steun verloor en in die 2002-verkiesing tot 10% gedaal, maar het as junior vennoot in die regering gebly. Interne spanning het daartoe gelei dat Haider en baie van die partyleiers in 2005 vertrek het en die Alliansie vir die Toekoms van Oostenryk (BZÖ) gevorm het, wat die FPÖ as regerende vennoot vervang het. Heinz-Christian Strache het toe leier geword, en die party het geleidelik sy steun herwin, met 'n hoogtepunt van 26,0% in die 2017-verkiesing. Die FPÖ het weer junior vennoot in die regering met die ÖVP geword. In Mei 2019 het die Ibiza-aangeleentheid gelei tot die ineenstorting van die regering en die bedanking van Strache uit beide die ampte van visekanselier en partyleier.<ref name="russwhoreresigns">{{Cite news|date=2019-05-18|title=Heinz-Christian Strache: FPÖ-Chef tritt nach Skandal-Video zurück|language=de|work=Der Spiegel|url=https://www.spiegel.de/politik/ausland/heinz-christian-strache-fpoe-chef-tritt-nach-skandal-video-zurueck-a-1268099.html|access-date=2023-01-03|issn=2195-1349}}</ref> Die gevolglike kitsverkiesing het die FPÖ tot 16,2% laat daal en na opposisie teruggekeer.<ref>{{Cite news|url=https://www.thelocal.at/20190929/austrians-vote-with-conservatives-in-lead|title=Austria conservatives win most votes in snap election while far right suffer losses|date=29 September 2019|newspaper=The Local Austria|access-date=3 Oktober 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/09/29/europe/austria-holds-snap-election-intl/index.html|title=One of the world's youngest leaders returns in Austria after scandal brought his government down|author=Sarah Dean and Ivana Kottasová|website=CNN|date=29 September 2019|access-date=4 Oktober 2019}}</ref> Op 30 Junie 2024 het die ANO 2011, die Vryheidsparty van Oostenryk, en die [[Fidesz]], 'n nuwe alliansie genaamd [[Patriotte vir Europa]] gestig.<ref>{{Cite web |date=2024-06-30 |title=Hungary's Orban announces plan to form new far-right bloc in EP |url=https://www.euronews.com/my-europe/2024/06/30/hungarys-orban-announces-new-far-right-bloc-for-the-european-parliament |access-date=2024-06-30 |website=euronews}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politieke partye in Oostenryk]] 04qan1vfy5ktf2poo15n02z6r8vd1cp 0 420792 2913085 2819439 2026-06-22T16:43:45Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2913085 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Eriospermum paradoxum - Ashton South Africa.jpg |image_caption = ''Eriospermum paradoxum'' |display_parents = 3 |taxon = Eriospermum |authority = Jacq. ex Willd., (1799) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Loncodilis'' <small>Raf.</small> * ''Phylloglottis'' <small>Salisb.</small> * ''Thaumaza'' <small>Salisb.</small> }} '''''Eriospermum''''' is 'n [[genus]] van [[geofiet]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asparagaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]]. Die genus staan ook bekend as ''bobbejaanore'' en ''haasklossies''. == Spesies == Daar is 114 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24239-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Eriospermum abyssinicum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum adpressifolium]]'' <small>O.Weber</small> * ''[[Eriospermum aequilibre]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Eriospermum alcicorne]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum algiferum]]'' <small>[[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Marloth]] ex [[Ave Duthie|A.V.Duthie]]</small> * ''[[Eriospermum andongense]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker</small> * ''[[Eriospermum aphyllum]]'' <small>Marloth</small> * ''[[Eriospermum appendiculatum]]'' <small>A.V.Duthie</small> * ''[[Eriospermum arachnoideum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum arenosum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum aribesense]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum aridicola]]'' <small>G.Will.</small> * ''[[Eriospermum armianum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum attenuatum]]'' <small>[[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Marloth]] ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum bakerianum]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Eriospermum bayeri]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum bifidum]]'' <small>R.A.Dyer</small> * ''[[Eriospermum bowieanum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum bracteatum]]'' <small>Archibald</small> * ''[[Eriospermum brevipes]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum breviscapum]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum bruynsii]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum buchubergense]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Eriospermum calcareum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum capense]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]]</small> * ''[[Eriospermum cecilii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum cernuum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum cervicorne]]'' <small>Marloth</small> * ''[[Eriospermum ciliatum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum citrinum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum coactum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum cooperi]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum cordiforme]]'' <small>T.M.Salter</small> * ''[[Eriospermum corymbosum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum crispum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum currorii]]'' <small>(Baker) Baker</small> * ''[[Eriospermum descendens]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum deserticola]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum dielsianum]]'' <small>Schltr. ex Poelln.</small> * ''[[Eriospermum dissitiflorum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Eriospermum dregei]]'' <small>[[Selmar Schönland|Schönland]]</small> * ''[[Eriospermum dyeri]]'' <small>Marloth ex Archibald</small> * ''[[Eriospermum erinum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum eriophorum]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum ernstii]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum exigium]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum exile]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum filicaule]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum flabellatum]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum flavum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum flexum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum flexuosum]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Eriospermum folioliferum]]'' <small>Andrews</small> * ''[[Eriospermum fragile]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum glaciale]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum graminifolium]]'' <small>A.V.Duthie</small> * ''[[Eriospermum graniticola]]'' <small>Dinter ex Poelln.</small> * ''[[Eriospermum halenbergense]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Eriospermum inconspicuum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum juttae]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Eriospermum kiboense]]'' <small>K.Krause</small> * ''[[Eriospermum kirkii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum krauseanum]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Eriospermum lanceifolium]]'' <small>Jacq. ex Willd.</small> * ''[[Eriospermum lanimarginatum]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum lanuginosum]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Eriospermum lavranosii]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum laxiracemosum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum macgregoriorum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum mackenii]]'' <small>(Hook.f.) Baker</small> * ''[[Eriospermum marginatum]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum minutiflorum]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum minutipustulatum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum multifidum]]'' <small>Marloth</small> * ''[[Eriospermum namaquanum]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum nanum]]'' <small>Marloth</small> * ''[[Eriospermum occultum]]'' <small>Archibald</small> * ''[[Eriospermum ophioglossoides]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Eriospermum ornithogaloides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum orthophyllum]]'' <small>(Archibald) P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum paludosum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum papilliferum]]'' <small>A.V.Duthie</small> * ''[[Eriospermum paradoxum]]'' <small>(Jacq.) Ker Gawl.</small> * ''[[Eriospermum parvifolium]]'' <small>Jacq. ex Willd.</small> * ''[[Eriospermum parvulum ]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum patentiflorum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Eriospermum porphyrium]]'' <small>Archibald</small> * ''[[Eriospermum porphyrovalve]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum proliferum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum pubescens]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Eriospermum pumilum]]'' <small>T.M.Salter</small> * ''[[Eriospermum pusillum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum pustulatum]]'' <small>Marloth ex A.V.Duthie</small> * ''[[Eriospermum ramosum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum ratelpoortianum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum rhizomatum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum roseum]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Eriospermum sabulosum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum schinzii]]'' <small>Conrath ex Baker</small> * ''[[Eriospermum schlechteri]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum spirale]]'' <small>(L.) Bergius ex Schult. & Schult.f.</small> * ''[[Eriospermum stenophyllum]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Eriospermum strachaniae]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Eriospermum subincanum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum subtile]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum titanopsoides]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum triphyllum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum tuberculatum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum undulatum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum vermiforme]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum villosum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum viscosum]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum volkmanniae]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Eriospermum zeyheri]]'' <small>R.A.Dyer</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Eriospermum| ]] [[Kategorie:Flora van Afrika]] gnx7owkursm7zwnw56uvt76hgpt7r2n 0 420846 2913256 2861342 2026-06-23T09:27:47Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913256 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Erling Haaland | image = [[Lêer:Erling Haaland June 2025.jpg|240px]] | caption = Haaland in 2025 | full_name = Erling Braut Haaland | birth_name = Erling Braut Håland | birth_date = {{birth date and age|2000|7|21|df=y}} | birth_place = [[Leeds]], [[West Yorkshire]], [[Engeland]] | height = 1,94 m | position = Voorspeler, doelskieter | currentclub = [[Manchester City]] | clubnumber = 9 | youthyears1 = 2005–2016 | youthclubs1 = [[Bryne FK|Bryne]] | years1 = 2015–2016 | clubs1 = [[:en:Bryne FK 2|Bryne 2]] | caps1 = 14 | goals1 = 18 | years2 = 2016–2017 | clubs2 = [[Bryne FK|Bryne]] | caps2 = 16 | goals2 = 0 | years3 = 2017 | clubs3 = [[:en:Molde FK 2|Molde 2]] | caps3 = 4 | goals3 = 2 | years4 = 2017–2019 | clubs4 = [[Molde FK|Molde]] | caps4 = 39 | goals4 = 14 | years5 = 2019–2020 | clubs5 = [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] | caps5 = 16 | goals5 = 17 | years6 = 2020–2022 | clubs6 = [[Borussia Dortmund]] | caps6 = 67 | goals6 = 62 | years7 = 2022– | clubs7 = [[Manchester City]] | caps7 = 132 | goals7 = 112<!-- LEAGUE APPEARANCES AND GOALS ONLY --> | nationalyears1 = 2015 | nationalteam1 = Noorweë o/15 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 4 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = [[:en:Norway national under-16 football team|Noorweë o/16]] | nationalcaps2 = 17 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2017 | nationalteam3 = [[:en:Norway national under-17 football team|Noorweë o/17]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2017 | nationalteam4 = [[:en:Norway national under-18 football team|Noorweë o/18]] | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 6 | nationalyears5 = 2018 | nationalteam5 = [[:en:Norway national under-19 football team|Noorweë o/19]] | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 6 | nationalyears6 = 2019 | nationalteam6 = [[:en:Norway national under-20 football team|Noorweë o/20]] | nationalcaps6 = 5 | nationalgoals6 = 11 | nationalyears7 = 2018 | nationalteam7 = [[:en:Norway national under-21 football team|Noorweë o/21]] | nationalcaps7 = 3 | nationalgoals7 = 0 | nationalyears8 = 2019– | nationalteam8 = [[Noorse nasionale sokkerspan|Noorweë]] | nationalcaps8 = 52 | nationalgoals8 = [[:en:List of international goals scored by Erling Haaland|59]] | club-update = 19 Mei 2026 | nationalteam-update = 23 Junie 2026 }} '''Erling Braut Haaland''' (oorspronklik '''Håland''' [ˈhoːlant]; gebore [[21 Julie]] [[2000]]) is ’n [[Noorweë|Noorse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvaller speel vir die [[Premier League]]-klub [[Manchester City]] en die Noorweegse nasionale span. Hy word beskou as een van die beste spelers ter wêreld en is bekend vir sy spoed, krag, posisionering en afronding binne die doelgebied. In sy debuutseisoen in die Premier League het Haaland die rekord gebreek vir die meeste doele wat deur ’n speler in ’n enkele seisoen aangeteken is, met 36 doele.<ref name=":5">{{cite news|title=Haaland breaks Premier League goalscoring record|url=https://www.mancity.com/news/mens/erling-haaland-all-time-premier-league-goal-record-63818125|access-date=3 Mei 2023|publisher=Manchester City F.C.|archive-date=3 Mei 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230503210621/https://www.mancity.com/news/mens/erling-haaland-all-time-premier-league-goal-record-63818125|url-status=live}}</ref> Haaland het deur die jeugstelsels van Bryne en Molde gekom voordat hy in Januarie 2019 na [[Oostenryk]] verhuis het om vir [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] te speel. Sy uitstaande vertonings daar het hom ’n oordrag na die [[Bundesliga]]-klub [[BV Borussia Dortmund|Borussia Dortmund]] besorg, waar hy in 2021 die [[DFB-Pokal]] gewen het. In die somer van 2022 het hy by Manchester City aangesluit vir ’n bedrag van €60 miljoen (£51,2 miljoen), en was hy ’n sleutelspeler in die klub se oorwinning van ’n kontinentale drieslag in sy debuutseisoen. Sy 52 doele oor alle kompetisies heen was die meeste ooit deur ’n Premier League-speler in ’n enkele seisoen. Haaland is aangewys as beide die Premier League se Jong Speler van die Seisoen en Speler van die Seisoen – die eerste speler ooit wat albei toekennings in dieselfde jaar gewen het. Haaland het verskeie individuele toekennings gewen en talle rekords gebreek gedurende sy loopbaan, insluitend die 2020 Golden Boy-toekenning. In 2021 is hy aangewys as Bundesliga Speler van die Seisoen, en is hy ingesluit in die [[FIFA]] FIFPro World11 vir 2021, 2022, 2023 en 2024. Hy het ook verskeie Premier League-rekords opgestel, insluitend die meeste doele in ’n seisoen, en was die vinnigste speler om twee, drie, vier en vyf driekunsdoele aan te teken. Hy was ook die eerste speler in die liga se geskiedenis wat driekunsdoele in drie agtereenvolgende tuiswedstryde aangeteken het. In 2023 het hy die Premier League Golden Boot, die Europese Goue Skoen en die Gerd Müller-trofee vir sy doelskietvermoë gewen. Daardie jaar is hy ook aangewys as [[UEFA]] Manspeler van die Jaar, IFFHS Wêreld se Beste Speler, en het as naaswenner geëindig in die Ballon d'Or. Haaland het Noorweë op verskeie jeugvlakke verteenwoordig. Tydens die 2019 FIFA Onder-20 Wêreldbeker het hy die Goue Skoen van die toernooi gewen ná ’n rekord van nege doele in ’n enkele wedstryd. Hy het sy senior internasionale debuut in September 2019 gemaak, en is tans Noorweë se algehele topskieter van alle tye.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/41721566/erling-haaland-norway-leading-scorer|title=Erling Haaland becomes Norway's all-time leading scorer|date=2024-10-10|website=ESPN|access-date=2025-05-30}}</ref> Hy het sy eerste [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbekerdoele]] aangeteken as lid van die Noorse span tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Wêreldbekertoernooi van 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/videos/cze9g17p6rlo|title=World Cup 2026 highlights: Norway v Senegal - Erling Haaland scores twice|date=2026-06-23|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Haaland, Erling}} [[Kategorie:Geboortes in 2000]] [[Kategorie:Noorse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] j2rmw3rvn7w85z94zazfkg4fs9jwgsc 0 424912 2913291 2771561 2026-06-23T11:45:30Z Aliwal2012 39067 2913291 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Grand Prix = Brasiliaanse |Country = Brasilië |flag_suffix = 1968 |Official name = 15º Grande Premio do Brasil |Image = Autódromo_de_Jacarepaguá_1978-1995.png |Date = 23 Maart |Year = 1986 |Race_No = 1 |Season_No = 16 |Location = [[Autódromo Internacional Nelson Piquet]], [[Rio de Janeiro]], [[Brasilië]] |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 3.126 |Course_km = 5.031 |Distance_laps = 61 |Distance_mi = 190.693 |Distance_km = 306.891 |Weather = Sonnig |Pole_Driver = [[Ayrton Senna]] |Pole_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 1:25.501 |Pole_Country = BRA |pole_flag_suffix = 1968 |Fast_Driver = [[Nelson Piquet]] |Fast_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Fast_Time = 1:33.546 |Fast_Lap = 46 |Fast_Country = BRA |fast_flag_suffix = 1968 |First_Driver = [[Nelson Piquet]] |First_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |First_Country = BRA |first_flag_suffix = 1968 |Second_Driver = [[Ayrton Senna]] |Second_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |Second_Country = BRA |second_flag_suffix = 1968 |Third_Driver = [[Jacques Laffite]] |Third_Team = [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault F1|Renault]] |Third_Country = Frankryk |Lapchart = {{F1Laps1986|BRA}} }} Die '''[[1986 Formule Een-seisoen]] [[Formule Een]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' het op 23 Maart op die [[Autódromo Internacional Nelson Piquet]] in [[Rio de Janeiro]], [[Brasilië]] plaasgevind. Dit was die eerste wedren van die kampioenskapseisoen gewees. Die wedren oor 61 rondtes is deur [[Nelson Piquet]] in 'n [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 61 | 1:39:32.583 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 61 | + 34.827 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 61 | + 59.759 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 61 | + 1:28.429 | 4 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{GB-VLAG}} '''[[Martin Brundle]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]]''' | 60 | + 1 Ronde | 17 | '''2''' |- ! 6 | 20 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]]''' | 59 | + 2 Rondes | 16 | '''1''' |- ! 7 | 4 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 59 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 8 | 8 | {{IT-VLAG}} Elio de Angelis | [[Brabham]]-[[BMW]] | 58 | + 3 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 9 | 11 | {{GB-VLAG}} Johnny Dumfries | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 58 | + 3 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! 10 | 19 | {{IT-VLAG}} Teo Fabi | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]] | 56 | + 5 Rondes | 12 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] kg4nqc69bdh7qnp0yld0nv9sc8lrxcl 2913292 2913291 2026-06-23T11:46:33Z Aliwal2012 39067 2913292 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Grand Prix = Brasiliaanse |Country = Brasilië |flag_suffix = 1968 |Official name = 15º Grande Premio do Brasil |Image = Autódromo_de_Jacarepaguá_1978-1995.png |Date = 23 Maart |Year = 1986 |Race_No = 1 |Season_No = 16 |Location = [[Autódromo Internacional Nelson Piquet]], [[Rio de Janeiro]], [[Brasilië]] |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 3.126 |Course_km = 5.031 |Distance_laps = 61 |Distance_mi = 190.693 |Distance_km = 306.891 |Weather = Sonnig |Pole_Driver = [[Ayrton Senna]] |Pole_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 1:25.501 |Pole_Country = BRA |pole_flag_suffix = 1968 |Fast_Driver = [[Nelson Piquet]] |Fast_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Fast_Time = 1:33.546 |Fast_Lap = 46 |Fast_Country = BRA |fast_flag_suffix = 1968 |First_Driver = [[Nelson Piquet]] |First_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |First_Country = BRA |first_flag_suffix = 1968 |Second_Driver = [[Ayrton Senna]] |Second_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |Second_Country = BRA |second_flag_suffix = 1968 |Third_Driver = [[Jacques Laffite]] |Third_Team = [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault F1|Renault]] |Third_Country = Frankryk }} Die '''[[1986 Formule Een-seisoen|1986]] [[Formule Een]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' het op 23 Maart op die [[Autódromo Internacional Nelson Piquet]] in [[Rio de Janeiro]], [[Brasilië]] plaasgevind. Dit was die eerste wedren van die kampioenskapseisoen gewees. Die wedren oor 61 rondtes is deur [[Nelson Piquet]] in 'n [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 61 | 1:39:32.583 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 61 | + 34.827 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 61 | + 59.759 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 61 | + 1:28.429 | 4 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{GB-VLAG}} '''[[Martin Brundle]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]]''' | 60 | + 1 Ronde | 17 | '''2''' |- ! 6 | 20 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]]''' | 59 | + 2 Rondes | 16 | '''1''' |- ! 7 | 4 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 59 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 8 | 8 | {{IT-VLAG}} Elio de Angelis | [[Brabham]]-[[BMW]] | 58 | + 3 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 9 | 11 | {{GB-VLAG}} Johnny Dumfries | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 58 | + 3 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! 10 | 19 | {{IT-VLAG}} Teo Fabi | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]] | 56 | + 5 Rondes | 12 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] 3118obf7asorqdbf28na0efxq1ymudq 0 427422 2913210 2758734 2026-06-23T06:15:57Z Jcb 223 2913210 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = White tailed eagle raftsund square crop.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Haliaeetus albicilla'' |volume=2020 |page=e.T22695137A181768148 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22695137A181768148.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A1 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite web |title=Appendices {{!}} CITES |url=https://cites.org/eng/app/appendices.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211130848/https://cites.org/eng/app/appendices.php |url-status=live |archive-date=2025-02-11 |access-date=2022-01-14 |website=cites.org}}</ref> | genus = Haliaeetus | species = albicilla | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision_ref = <ref>Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2020. IOC World Bird List (v10.2). doi : 10.14344/IOC.ML.10.2.</ref> | subdivision = * ''H. a. albicilla'' - (Linnaeus, 1758) * ''H. a. groenlandicus'' - Brehm, CL, 1831 | range_map = HaliaeetusAlbicillaIUCN.svg | range_map_caption = Range of ''H. albicilla'' {{leftlegend|#00FF00|Breeding|outline=gray}} {{leftlegend|#008000|Resident|outline=gray}} {{leftlegend|#00FFFF|Passage|outline=gray}} {{leftlegend|#007FFF|Non-breeding|outline=gray}} {{leftlegend|#FFFF00|Extant & Reintroduced (resident)|outline=gray}} {{leftlegend|#a76f3b|Extant & Reintroduced (passage)|outline=gray}} | synonyms = ''Falco albicilla'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}}<br /> ''Falco melanaetos'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1766}}<br /> ''Falco ossifragus'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1766}}<br /> ''Haliaeetus albicilla albicilla''<br /> ''Haliaeetus albicilla groenlandicus'' }} Die '''witstertarend''' (Haliaeetus albicilla), soms bekend as die 'see-arend',<ref>{{Cite web|url=https://www.wildlifetrusts.org/wildlife-explorer/birds/birds-prey/white-tailed-eagle|title=White-tailed eagle &#124; The Wildlife Trusts|website=www.wildlifetrusts.org}}</ref> is 'n groot roofvoël, wyd verspreid oor gematigde [[Eurasië]]. Soos alle arende is dit 'n lid van die familie Accipitridae (of accipitrids) wat ook ander dag roofvoëls soos valke, vlieërs en harriers insluit. Een van tot elf lede in die genus Haliaeetus, wat algemeen seearende genoem word, word ook na verwys as die '''witstert-seearend'''.<ref name="Helander">Helander, B., & Stjernberg, T. (2003). ''Action plan for the conservation of white-tailed sea eagle (''Haliaeetus albicilla'')''. In Convention on the Conservation of European Wildlife and Natural Habitats, Strasbourg, France.</ref> Soms staan ​​dit bekend as die '''ern''' of '''erne''' (afhangende van spelling deur bronne),<ref name="Love-1983">Love, J. A. (1983). ''The return of the Sea Eagle''. Cambridge University Press, {{ISBN|0-521-25513-9}}.</ref> <ref name="amadon">{{cite journal |last=Amadon |first=Dean |author-link=Dean Amadon |year=1963 |title=Comparison of fossil and recent species: some difficulties |journal=The Condor |volume=65 |issue=5 |pages=407–409 |doi=10.2307/1365146 |jstor=1365146 |s2cid=73710353}}</ref> '''grys seearend'''<ref name="amadon" /> en '''Eurasiese seearend'''.<ref>Ridgway, R., & Friedmann, H. (1919). ''The birds of North and Middle America: a descriptive catalogue of the higher groups, genera, species, and subspecies of birds known to occur in North America, from the Arctic lands to the Isthmus of Panama, the West Indies and other islands of the Caribbean sea, and the Galapagos Archipelago'' (Vol. 50, No. 8). Govt. Print. Off.</ref> Terwyl hulle oor 'n wye reeks aangetref word, broei hulle vandag van so ver wes as Groenland en Ysland tot so ver oos as Hokkaido, Japan, is hulle dikwels skaars en vlekkeloos versprei as 'n nesende spesie, hoofsaaklik as gevolg van menslike aktiwiteite. Dit het habitatveranderings en vernietiging van vleilande ingesluit, ongeveer honderd jaar van sistematiese vervolging deur mense (van die vroeë 1800's tot rondom die Tweede Wêreldoorlog) gevolg deur onopsetlike vergiftigings en epidemies van nesmislukkings as gevolg van verskeie mensgemaakte chemiese plaagdoders en organiese verbindings, wat die arende en potensiaal steeds bedreig het om steeds 'n 50 potensiaal te wees. As gevolg hiervan is die witstertarend in verskeie lande as bedreig of uitgesterf beskou.<ref name="Love-1983"/><ref>King, W. B., & Vincent, J. (1978). ''Endangered birds of the world, The ICBP Bird red data book (Vol. 2)''. Smithsonian Inst Press.</ref><ref name="Hailer">{{cite journal |last1=Hailer |first1=Frank |last2=Gautschi |first2=Barbara |last3=Helander |first3=Björn |year=2005 |title=Development and multiplex PCR amplification of novel microsatellite markers in the White-tailed Sea Eagle, ''Haliaeetus albicilla'' (Aves: Falconiformes, Accipitridae) |journal=Molecular Ecology Resources |volume=5 |issue=4 |pages=938–940 |doi=10.1111/j.1471-8286.2005.01122.x}}</ref><ref name="Krone">{{cite journal |last1=Krone |first1=Oliver |last2=Stjernberg |first2=Torsten |last3=Kenntn |first3=Norbert |last4=Tataruch |first4=Frieda |last5=Koivusaari |first5=Juhani |last6=Nuuja |first6=Ismo |display-authors=1 |year=2006 |title=Mortality factors, helminth burden, and contaminant residues in white-tailed sea eagles (Haliaeetus albicilla) from Finland |journal=Ambio: A Journal of the Human Environment |volume=35 |issue=3 |pages=98–104 |doi=10.1579/0044-7447(2006)35[98:MFHBAC]2.0.CO;2 |pmid=16846196 |s2cid=34897657}}</ref> Sommige bevolkings het sedertdien goed herstel as gevolg van regeringsbeskerming, toegewyde natuurbewaarders en natuurkundiges wat habitatte en nesplekke beskerm, stropery en plaagdodergebruik gedeeltelik reguleer, sowel as versigtige herinstellings in dele van hul vorige gebied.<ref name="Ferguson-Lees">{{cite book |last1=Ferguson-Lees |first1=James |last2=Christie |first2=David A. |year=2001 |others=Illustrated by Kim Franklin, David Mead, and Philip Burton |title=''Raptors of the World'' |publisher=Houghton Mifflin |isbn=978-0-618-12762-7 |url=https://books.google.com/books?id=hlIztc05HTQC&pg=PP1 |access-date=29 May 2011}}</ref><ref name="Krüger">{{cite journal |last1=Krüger |first1=Oliver |last2=Grünkorn |first2=Thomas |last3=Struwe-Juhl |first3=Bernd |year=2010 |title=The return of the White-tailed Eagle (Haliaeetus albicilla) to northern Germany: modelling the past to predict the future |journal=Biological Conservation |volume=143 |issue=3 |pages=710–721 |doi=10.1016/j.biocon.2009.12.010}}</ref><ref name="Love-1988">Love, J. A. (1988). ''The reintroduction of the white-tailed sea eagle to Scotland: 1975–1987''. Nature Conservancy Council.</ref> Witstertarende leef gewoonlik die grootste deel van die jaar naby groot liggame oop water, insluitend kussoutwatergebiede en binnelandse varswatermere, vleilande, moerasse en riviere. Dit vereis ou bome of ruim seekranse vir nes,<ref name="Love-1983"/><ref name="Ferguson-Lees"/> en 'n oorvloedige voedselvoorraad van visse en voëls (hoofsaaklik watervoëls) onder byna enige ander beskikbare prooi.<ref name="Love-1983"/><ref name="Ferguson-Lees"/> Beide 'n kragtige top-roofdier en 'n opportunistiese aasdier, dit vorm 'n spesiepaar met die Amerikaanse arend (Haliaeetus leucocephalus), wat 'n soortgelyke nis in Noord-Amerika beklee.{{sfn|Wink|Heidrich|Fentzloff|1996}} ==Verwysings== {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Roofvoëls]] 1rndbij9qjf0ww1p6iharynw1vtg0m4 0 428416 2913275 2912417 2026-06-23T10:26:33Z Aliwal2012 39067 2913275 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Brasilië |Grand Prix = Brasiliaanse Grand Prix |GP_Suffix = |Official name = XI Grande Prêmio do Brasil |Date = 21 Maart |Image = Autódromo_de_Jacarepaguá_1978-1995.png |Year = 1982 |Race_No = 2 |Season_No = 16 |Previous_round = 1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix |Location = [[Autódromo Internacional Nelson Piquet|Jacarepaguá Circuit]]<br/>Jacarepaguá, [[Rio de Janeiro]] |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 3.126 |Course_km = 5.031 |Distance_laps = 63 |Distance_mi = 196.945 |Distance_km = 316.953 |Weather = Droog |Pole_Driver = [[Alain Prost]] |Pole_Team = [[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 1:28.808 |Pole_Country = Frankryk |Fast_Driver = [[Alain Prost]] |Fast_Team = [[Renault F1|Renault]] |Fast_Time = 1:37.016 |Fast_Lap = 36 |Fast_Country = Frankryk |First_Driver = [[Alain Prost]] |First_Team = [[Renault F1|Renault]] |First_Country = Frankryk |Second_Driver = [[John Watson]] |Second_Team = [[McLaren]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |Second_Country = VK |Third_Driver = [[Nigel Mansell]] |Third_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Country = VK |Lapchart = {{F1Laps1982|BRA}} }} Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]- [[Motorsport|motorren]] wat op 21 Maart 1982 by [[Nelson Piquet Internasionale Renbaan|Jacarepaguá]] gehou is. Dit was die tweede ronde van die [[1982 Formule Een-seisoen]]. Baie bestuurders het aan uitputting gely weens die intens warm weer, veral die Brabham-jaers [[Nelson Piquet]] en [[Riccardo Patrese]]. Patrese is gedwing om uit die wedren te onttrek weens algehele uitputting. Piquet het, nadat hy eerste in die wedren geëindig het, dit skaars tot by die podiumseremonie gemaak. Hy het weens uitputting flou geword, en is boonop later gediskwalifiseer weens 'n ondermassa renmotor. == Wedrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" !Plek !No !Renjaer !Vervaardiger !Bande !Rondtes !Tyd/Uitval !Rooster !Punte |- !1 |15 |{{Vlagikoon|Frankryk}} '''[[Alain Prost]]''' |'''[[Renault F1|Renault]]''' |{{Michelin}} |63 |1:44:33.134 |1 |'''9''' |- !2 |7 |{{Vlagikoon|UK}} '''[[John Watson]]''' |'''[[McLaren]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |{{Michelin}} |63 | + 2.990 |12 |'''6''' |- !3 |12 |{{Vlagikoon|UK}} '''[[Nigel Mansell]]''' |'''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |{{Goodyear}} |63 | + 36.859 |14 |'''4''' |- !4 |3 |{{Vlagikoon|Italië}} '''[[Michele Alboreto]]''' |'''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |{{Goodyear}} |63 | + 50.761 |13 |'''3''' |- !5 |9 |{{Vlagikoon|FRG}} '''Manfred Winkelhock''' |'''ATS-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |Avon |62 | + 1 Rondte |15 |'''2''' |- !6 |28 |{{Vlagikoon|Frankryk}} '''Didier Pironi''' |'''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' |{{Goodyear}} |62 | + 1 Rondte |8 |'''1''' |- !7 |4 |{{Vlagikoon|Swede}} Slim Borgudd |[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Goodyear}} |61 | + 2 Rondtes |21 |  |- !8 |17 |{{Vlagikoon|FRG}} [[Jochen Mass]] |March-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Pirelli}} |61 | + 2 Rondtes |22 |  |- !9 |31 |{{Vlagikoon|Frankryk}} [[Jean-Pierre Jarier]] |Osella-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Pirelli}} |60 | + 3 Rondtes |23 |  |- !10 |30 |{{Vlagikoon|Italië}} [[Mauro Baldi]] |[[Arrows]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Pirelli}} |57 | + 6 Rondtes |19 |  |- !DSQ |1 |{{Vlagikoon|Brasilië|1968}} [[Nelson Piquet]] |[[Brabham]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Goodyear}} |63 |Ondermassa |7 |  |- !DSQ |6 |{{Vlagikoon|Finland}} [[Keke Rosberg]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Goodyear}} |63 |Ondermassa |3 |  |- !Ret |10 |{{Vlagikoon|Chili}} Eliseo Salazar |ATS-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |Avon |38 |Enjin |18 |  |- !Ret |20 |{{Vlagikoon|Brasilië|1968}} Chico Serra |Fittipaldi-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Pirelli}} |36 |Suspensie |25 |  |- !Ret |2 |{{Vlagikoon|Italië}} [[Riccardo Patrese]] |[[Brabham]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Goodyear}} |34 |Fisies uitgeput |9 |  |- !Ret |27 |{{Vlagikoon|Kanada}} [[Gilles Villeneuve]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |{{Goodyear}} |29 |Ongeluk |2 |  |- !Ret |8 |{{Vlagikoon|AUT}} [[Niki Lauda]] |[[McLaren]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Michelin}} |22 |Botsing |5 |  |- !Ret |16 |{{Vlagikoon|Frankryk}} [[René Arnoux]] |[[Renault F1|Renault]] |{{Michelin}} |21 |Botsing |4 |  |- !Ret |5 |{{Vlagikoon|Argentinië}} [[Carlos Reutemann]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Goodyear}} |21 |Botsing |6 |  |- !Ret |11 |{{Vlagikoon|Italië}} Elio de Angelis |[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Goodyear}} |21 |Botsing |11 |  |- !Ret |25 |{{Vlagikoon|USA}} [[Eddie Cheever]] |[[Equipe Ligier|Ligier]]-Matra |{{Michelin}} |19 |Waterlekkasie |26 |  |- !Ret |23 |{{Vlagikoon|Italië}} Bruno Giacomelli |Alfa Romeo |{{Michelin}} |16 |Koppelaar |16 |  |- !Ret |26 |{{Vlagikoon|Frankryk}} [[Jacques Laffite]] |[[Equipe Ligier|Ligier]]-Matra |{{Michelin}} |15 |Onderstel |24 |  |- !Ret |22 |{{Vlagikoon|Italië}} Andrea de Cesaris |Alfa Romeo |{{Michelin}} |14 |Onderstel |10 |  |- !Ret |33 |{{Vlagikoon|Ierland}} Derek Daly |Theodore-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |Avon |12 |Tol |20 |  |- !Ret |18 |{{Vlagikoon|Brasilië|1968}} Raul Boesel |March-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Pirelli}} |11 |Tol |17 |  |- !DNQ |36 |{{Vlagikoon|Italië}} Teo Fabi |Toleman-Hart |{{Pirelli}} |  | | |  |- !DNQ |14 |{{Vlagikoon|Colombia}} Roberto Guerrero |Ensign-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |Avon |  | | |  |- !DNQ |29 |{{Vlagikoon|VK}} Brian Henton |[[Arrows]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Pirelli}} |  | | |  |- !DNQ |35 |{{Vlagikoon|VK}} [[Derek Warwick]] |Toleman-Hart |{{Pirelli}} |  | | |  |- !DNPQ<ref name="LangVol4P86">{{Cite book |last=Lang |first=Mike |title=Grand Prix! Vol 4 |date=1992 |publisher=Haynes Publishing Group |isbn=0-85429-733-2 |page=86}}</ref> |32 |{{Vlagikoon|Italië}} Riccardo Paletti |Osella-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Pirelli}} |  |  |  |  |- ! colspan="9" |Bron:<ref>{{cite web |url=http://www.formula1.com/results/season/1982/343/ |title=1982 Brazilian Grand Prix |publisher=formula1.com |access-date=23 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104030812/http://www.formula1.com/results/season/1982/343/ |archive-date=4 November 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1982-brazilian-grand-prix/|title=1982 Brazilian Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|date=21 March 1982|access-date=1 November 2021|archive-date= 1 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101181419/https://gparchive.com/formula-1/1982-brazilian-grand-prix/|url-status=dead}}</ref> |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1982]] aedy3yhs1gnso0fefj1jzudro1puwd6 2913281 2913275 2026-06-23T10:48:07Z Aliwal2012 39067 2913281 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Brasilië |Grand Prix = Brasiliaanse Grand Prix |GP_Suffix = |Official name = XI Grande Prêmio do Brasil |Date = 21 Maart |Image = Autódromo_de_Jacarepaguá_1978-1995.png |Year = 1982 |Race_No = 2 |Season_No = 16 |Previous_round = 1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix |Next_round = 1982 Verenigde State Wes Grand Prix |Location = [[Autódromo Internacional Nelson Piquet|Jacarepaguá Circuit]]<br/>Jacarepaguá, [[Rio de Janeiro]] |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 3.126 |Course_km = 5.031 |Distance_laps = 63 |Distance_mi = 196.945 |Distance_km = 316.953 |Weather = Droog |Pole_Driver = [[Alain Prost]] |Pole_Team = [[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 1:28.808 |Pole_Country = Frankryk |Fast_Driver = [[Alain Prost]] |Fast_Team = [[Renault F1|Renault]] |Fast_Time = 1:37.016 |Fast_Lap = 36 |Fast_Country = Frankryk |First_Driver = [[Alain Prost]] |First_Team = [[Renault F1|Renault]] |First_Country = Frankryk |Second_Driver = [[John Watson]] |Second_Team = [[McLaren]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |Second_Country = VK |Third_Driver = [[Nigel Mansell]] |Third_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Country = VK |Lapchart = {{F1Laps1982|BRA}} }} Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]- [[Motorsport|motorren]] wat op 21 Maart 1982 by [[Nelson Piquet Internasionale Renbaan|Jacarepaguá]] gehou is. Dit was die tweede ronde van die [[1982 Formule Een-seisoen]]. Baie bestuurders het aan uitputting gely weens die intens warm weer, veral die Brabham-jaers [[Nelson Piquet]] en [[Riccardo Patrese]]. Patrese is gedwing om uit die wedren te onttrek weens algehele uitputting. Piquet het, nadat hy eerste in die wedren geëindig het, dit skaars tot by die podiumseremonie gemaak. Hy het weens uitputting flou geword, en is boonop later gediskwalifiseer weens 'n ondermassa renmotor. == Wedrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" !Plek !No !Renjaer !Vervaardiger !Bande !Rondtes !Tyd/Uitval !Rooster !Punte |- !1 |15 |{{Vlagikoon|Frankryk}} '''[[Alain Prost]]''' |'''[[Renault F1|Renault]]''' |{{Michelin}} |63 |1:44:33.134 |1 |'''9''' |- !2 |7 |{{Vlagikoon|UK}} '''[[John Watson]]''' |'''[[McLaren]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |{{Michelin}} |63 | + 2.990 |12 |'''6''' |- !3 |12 |{{Vlagikoon|UK}} '''[[Nigel Mansell]]''' |'''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |{{Goodyear}} |63 | + 36.859 |14 |'''4''' |- !4 |3 |{{Vlagikoon|Italië}} '''[[Michele Alboreto]]''' |'''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |{{Goodyear}} |63 | + 50.761 |13 |'''3''' |- !5 |9 |{{Vlagikoon|FRG}} '''Manfred Winkelhock''' |'''ATS-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' |Avon |62 | + 1 Rondte |15 |'''2''' |- !6 |28 |{{Vlagikoon|Frankryk}} '''Didier Pironi''' |'''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' |{{Goodyear}} |62 | + 1 Rondte |8 |'''1''' |- !7 |4 |{{Vlagikoon|Swede}} Slim Borgudd |[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Goodyear}} |61 | + 2 Rondtes |21 |  |- !8 |17 |{{Vlagikoon|FRG}} [[Jochen Mass]] |March-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Pirelli}} |61 | + 2 Rondtes |22 |  |- !9 |31 |{{Vlagikoon|Frankryk}} [[Jean-Pierre Jarier]] |Osella-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Pirelli}} |60 | + 3 Rondtes |23 |  |- !10 |30 |{{Vlagikoon|Italië}} [[Mauro Baldi]] |[[Arrows]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Pirelli}} |57 | + 6 Rondtes |19 |  |- !DSQ |1 |{{Vlagikoon|Brasilië|1968}} [[Nelson Piquet]] |[[Brabham]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Goodyear}} |63 |Ondermassa |7 |  |- !DSQ |6 |{{Vlagikoon|Finland}} [[Keke Rosberg]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Goodyear}} |63 |Ondermassa |3 |  |- !Ret |10 |{{Vlagikoon|Chili}} Eliseo Salazar |ATS-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |Avon |38 |Enjin |18 |  |- !Ret |20 |{{Vlagikoon|Brasilië|1968}} Chico Serra |Fittipaldi-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Pirelli}} |36 |Suspensie |25 |  |- !Ret |2 |{{Vlagikoon|Italië}} [[Riccardo Patrese]] |[[Brabham]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Goodyear}} |34 |Fisies uitgeput |9 |  |- !Ret |27 |{{Vlagikoon|Kanada}} [[Gilles Villeneuve]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |{{Goodyear}} |29 |Ongeluk |2 |  |- !Ret |8 |{{Vlagikoon|AUT}} [[Niki Lauda]] |[[McLaren]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Michelin}} |22 |Botsing |5 |  |- !Ret |16 |{{Vlagikoon|Frankryk}} [[René Arnoux]] |[[Renault F1|Renault]] |{{Michelin}} |21 |Botsing |4 |  |- !Ret |5 |{{Vlagikoon|Argentinië}} [[Carlos Reutemann]] |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Goodyear}} |21 |Botsing |6 |  |- !Ret |11 |{{Vlagikoon|Italië}} Elio de Angelis |[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Goodyear}} |21 |Botsing |11 |  |- !Ret |25 |{{Vlagikoon|USA}} [[Eddie Cheever]] |[[Equipe Ligier|Ligier]]-Matra |{{Michelin}} |19 |Waterlekkasie |26 |  |- !Ret |23 |{{Vlagikoon|Italië}} Bruno Giacomelli |Alfa Romeo |{{Michelin}} |16 |Koppelaar |16 |  |- !Ret |26 |{{Vlagikoon|Frankryk}} [[Jacques Laffite]] |[[Equipe Ligier|Ligier]]-Matra |{{Michelin}} |15 |Onderstel |24 |  |- !Ret |22 |{{Vlagikoon|Italië}} Andrea de Cesaris |Alfa Romeo |{{Michelin}} |14 |Onderstel |10 |  |- !Ret |33 |{{Vlagikoon|Ierland}} Derek Daly |Theodore-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |Avon |12 |Tol |20 |  |- !Ret |18 |{{Vlagikoon|Brasilië|1968}} Raul Boesel |March-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Pirelli}} |11 |Tol |17 |  |- !DNQ |36 |{{Vlagikoon|Italië}} Teo Fabi |Toleman-Hart |{{Pirelli}} |  | | |  |- !DNQ |14 |{{Vlagikoon|Colombia}} Roberto Guerrero |Ensign-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |Avon |  | | |  |- !DNQ |29 |{{Vlagikoon|VK}} Brian Henton |[[Arrows]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Pirelli}} |  | | |  |- !DNQ |35 |{{Vlagikoon|VK}} [[Derek Warwick]] |Toleman-Hart |{{Pirelli}} |  | | |  |- !DNPQ<ref name="LangVol4P86">{{Cite book |last=Lang |first=Mike |title=Grand Prix! Vol 4 |date=1992 |publisher=Haynes Publishing Group |isbn=0-85429-733-2 |page=86}}</ref> |32 |{{Vlagikoon|Italië}} Riccardo Paletti |Osella-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |{{Pirelli}} |  |  |  |  |- ! colspan="9" |Bron:<ref>{{cite web |url=http://www.formula1.com/results/season/1982/343/ |title=1982 Brazilian Grand Prix |publisher=formula1.com |access-date=23 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104030812/http://www.formula1.com/results/season/1982/343/ |archive-date=4 November 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1982-brazilian-grand-prix/|title=1982 Brazilian Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|date=21 March 1982|access-date=1 November 2021|archive-date= 1 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101181419/https://gparchive.com/formula-1/1982-brazilian-grand-prix/|url-status=dead}}</ref> |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1982]] oanf345e3f9dwmgyizosyupax4rafyf 0 428919 2913042 2892140 2026-06-22T13:01:00Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ 2913042 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Meksiko |Grand Prix = Meksikaanse |Previous_round= 1986 Portugese Grand Prix |Next_round = 1986 Australiese Grand Prix |Official name = [[Meksikaanse Grand Prix|Gran Premio de Mexico]] |Date = 12 Oktober |Year = 1986 |Image = Autódromo Hermanos Rodríguez.svg |Race_No = 15 |Season_No = 16 |Location = [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], [[Meksikostad]], [[Meksiko]] |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 2.747 |Course_km = 4.421 |Distance_laps = 68 |Distance_mi = 186.802 |Distance_km = 300.628 |Weather = Sonnig en baie warm |Pole_Driver = [[Ayrton Senna]] |Pole_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 1:16.990 |Pole_Country = Brasilië |pole_flag_suffix = 1968 |Fast_Driver = [[Nelson Piquet]] |Fast_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Fast_Time = 1:19.360 |Fast_Lap = 64 |Fast_Country = Brasilië |fast_flag_suffix = 1968 |First_Driver = [[Gerhard Berger]] |First_Team = [[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]] |First_Country = Oostenryk |Second_Driver = [[Alain Prost]] |Second_Team = [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] |Second_Country = Frankryk |Third_Driver = [[Ayrton Senna]] |Third_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |Third_Country = Brasilië |third_flag_suffix = 1968 |Lapchart = {{F1Laps1986|MEX}} }} Die '''1986 [[Meksikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 12 Oktober 1986 op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]]in [[Meksikostad]] gehou is. Die eerste Meksikaanse Grand Prix sedert 1970 is gehou by die nuuthernoemde [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], geleë in die Magdalena Mixhuca-ontspanningsportpark in die middel van Meksikostad. Die baan is effens verkort en aangepas van sy vorige uitleg; hoewel Meksikostad op 'n geologies aktiewe oppervlak geleë was; dus was die baan baie hobbelrig - en die mees vreesaanjaende en skouspelagtige draai (met 'n groot helling) op die baan, die 275 km/h, 180-grade Peraltada-draai, het van voorheen gebly, maar met meer aflooparea en minder helling as voorheen. Dit was die eerste oorwinning vir [[Gerhard Berger]] sowel as vir die [[Benetton Formula-span]]. Benetton het op [[Pirelli]]-bande gery, en hul relatiewe duursaamheid in vergelyking met mededingers op Goodyearbande het tot die span se voordeel gestrek. Berger het hierdie wedren gewen omdat hy nie 'n kuipestop vir 'n vars stel bande hoef te gemaak het nie. Dit sou ook die finale oorwinning vir die [[Turboaanjaer|turbo-aangejaagde]] BMW-enjin wees. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondtes !Tyd/Rede vir uitval !Rooster !Punte |- !1 |20 |{{Vlagikoon|AUT}} '''[[Gerhard Berger]]''' |'''[[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[BMW]]''' |68 |1:33:18.700 |4 |'''9''' |- !2 |1 |{{Vlagikoon|FRA}} '''[[Alain Prost]]''' |'''[[McLaren]]-TAG''' |68 | + 25.438 |6 |'''6''' |- !3 |12 |{{Vlagikoon|BRA|1968}} '''[[Ayrton Senna]]''' |'''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]]''' |68 | + 52.513 |1 |'''4''' |- !4 |6 |{{Vlagikoon|BRA|1968}} '''[[Nelson Piquet]]''' |'''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' |67 | + 1 rondte |2 |'''3''' |- !5 |5 |{{Vlagikoon|VK}} '''[[Nigel Mansell]]''' |'''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' |67 | + 1 rondte |3 |'''2''' |- !6 |26 |{{Vlagikoon|FRA}} '''Philippe Alliot''' |'''[[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault F1|Renault]]''' |67 | + 1 rondte |10 |'''1''' |- !7 |18 |{{Vlagikoon|BEL}} [[Thierry Boutsen]] |[[Arrows]]-[[BMW]] |66 | + 2 rondtes |21 |  |- !8 |23 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Andrea de Cesaris]] |[[Minardi]]-Motori Moderni |66 | + 2 rondtes |22 |  |- !9 |17 |{{Vlagikoon|GER}} Christian Danner |[[Arrows]]-[[BMW]] |66 | + 2 rondtes |20 |  |- !10 |14 |{{Vlagikoon|UK}} [[Jonathan Palmer]] |Zakspeed |65 |Sonder brandstof |18 |  |- !11 |3 |{{Vlagikoon|UK}} [[Martin Brundle]] |[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-Renault |65 | + 3 rondtes |16 |  |- !12 |28 |{{Vlagikoon|SWE}} Stefan Johansson |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |64 |Turbo |14 |  |- !13 |7 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] |[[Brabham]]-[[BMW]] |64 |Tol uit |5 |  |- !14 |24 |{{Vlagikoon|ITA}} Alessandro Nannini |[[Minardi]]-Motori Moderni |64 | + 4 Rondtes |24 |  |- !15 |25 |{{Vlagikoon|FRA}} [[René Arnoux]] |[[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault F1|Renault]] |63 |Enjin |13 |  |- !16 |22 |{{Vlagikoon|CAN}} Allen Berg |Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |61 | + 7 rondtes |26 |  |- !Ret |11 |{{Vlagikoon|UK}} Johnny Dumfries |[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |53 |Elektries |17 |  |- !Ret |8 |{{Vlagikoon|UK}} [[Derek Warwick]] |[[Brabham]]-[[BMW]] |37 |Enjin |7 |  |- !Ret |15 |{{Vlagikoon|AUS}} [[Alan Jones]] |[[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |35 |Buiteband |15 |  |- !Ret |2 |{{Vlagikoon|FIN}} [[Keke Rosberg]] |[[McLaren]]-TAG |32 |Pap band |11 |  |- !Ret |27 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Michele Alboreto]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |10 |Turbo |12 |  |- !Ret |21 |{{Vlagikoon|ITA}} Piercarlo Ghinzani |Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |8 |Turbo |25 |  |- !Ret |4 |{{Vlagikoon|FRA}} Philippe Streiff |[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault F1|Renault]] |8 |Turbo |19 |  |- !Ret |19 |{{Vlagikoon|ITA}} Teo Fabi |[[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[BMW]] |4 |Enjin |9 |  |- !Ret |16 |{{Vlagikoon|FRA}} Patrick Tambay |[[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |0 |Ongeluk |8 |  |- !DNS |29 |{{Vlagikoon|NED}} Huub Rothengatter |Zakspeed |0 |Ongeluk |23 |  |- ! colspan="8" |Bron:<ref>{{cite web |url=http://www.formula1.com/results/season/1986/261/ |title=1986 Mexican Grand Prix |publisher=formula1.com |access-date=23 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141113042029/http://www.formula1.com/results/season/1986/261/ |archive-date=13 November 2014}}</ref> |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Meksikaanse Grand Prix]] rweq8ngzuogv83g2857xdg8vnoggtyb 2913051 2913042 2026-06-22T13:19:45Z Aliwal2012 39067 2913051 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Meksiko |Grand Prix = Meksikaanse |Previous_round= 1986 Portugese Grand Prix |Next_round = 1986 Australiese Grand Prix |Official name = [[Meksikaanse Grand Prix|Gran Premio de Mexico]] |Date = 12 Oktober |Year = 1986 |Image = Autódromo Hermanos Rodríguez.svg |Race_No = 15 |Season_No = 16 |Location = [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], [[Meksikostad]], [[Meksiko]] |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 2.747 |Course_km = 4.421 |Distance_laps = 68 |Distance_mi = 186.802 |Distance_km = 300.628 |Weather = Sonnig en baie warm |Pole_Driver = [[Ayrton Senna]] |Pole_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 1:16.990 |Pole_Country = Brasilië |pole_flag_suffix = 1968 |Fast_Driver = [[Nelson Piquet]] |Fast_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Fast_Time = 1:19.360 |Fast_Lap = 64 |Fast_Country = Brasilië |fast_flag_suffix = 1968 |First_Driver = [[Gerhard Berger]] |First_Team = [[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]] |First_Country = Oostenryk |Second_Driver = [[Alain Prost]] |Second_Team = [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] |Second_Country = Frankryk |Third_Driver = [[Ayrton Senna]] |Third_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |Third_Country = Brasilië |third_flag_suffix = 1968 |Lapchart = {{F1Laps1986|MEX}} }} Die '''[[1986 Formule Een-seisoen|1986]] [[Meksikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 12 Oktober 1986 op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou is. Die eerste Meksikaanse Grand Prix sedert 1970 is gehou by die nuuthernoemde [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], geleë in die Magdalena Mixhuca-ontspanningsportpark in die middel van Meksikostad. Die baan is effens verkort en aangepas van sy vorige uitleg; hoewel Meksikostad op 'n geologies aktiewe oppervlak geleë was; dus was die baan baie hobbelrig - en die mees vreesaanjaende en skouspelagtige draai (met 'n groot helling) op die baan, die 275 km/h, 180-grade Peraltada-draai, het van voorheen gebly, maar met meer aflooparea en minder helling as voorheen. Dit was die eerste oorwinning vir [[Gerhard Berger]] sowel as vir die [[Benetton Formula-span]]. Benetton het op [[Pirelli]]-bande gery, en hul relatiewe duursaamheid in vergelyking met mededingers op Goodyearbande het tot die span se voordeel gestrek. Berger het hierdie wedren gewen omdat hy nie 'n kuipestop vir 'n vars stel bande hoef te gemaak het nie. Dit sou ook die finale oorwinning vir die [[Turboaanjaer|turbo-aangejaagde]] BMW-enjin wees. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondtes !Tyd/Rede vir uitval !Rooster !Punte |- !1 |20 |{{Vlagikoon|AUT}} '''[[Gerhard Berger]]''' |'''[[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[BMW]]''' |68 |1:33:18.700 |4 |'''9''' |- !2 |1 |{{Vlagikoon|FRA}} '''[[Alain Prost]]''' |'''[[McLaren]]-TAG''' |68 | + 25.438 |6 |'''6''' |- !3 |12 |{{Vlagikoon|BRA|1968}} '''[[Ayrton Senna]]''' |'''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]]''' |68 | + 52.513 |1 |'''4''' |- !4 |6 |{{Vlagikoon|BRA|1968}} '''[[Nelson Piquet]]''' |'''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' |67 | + 1 rondte |2 |'''3''' |- !5 |5 |{{Vlagikoon|VK}} '''[[Nigel Mansell]]''' |'''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' |67 | + 1 rondte |3 |'''2''' |- !6 |26 |{{Vlagikoon|FRA}} '''Philippe Alliot''' |'''[[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault F1|Renault]]''' |67 | + 1 rondte |10 |'''1''' |- !7 |18 |{{Vlagikoon|BEL}} [[Thierry Boutsen]] |[[Arrows]]-[[BMW]] |66 | + 2 rondtes |21 |  |- !8 |23 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Andrea de Cesaris]] |[[Minardi]]-Motori Moderni |66 | + 2 rondtes |22 |  |- !9 |17 |{{Vlagikoon|GER}} Christian Danner |[[Arrows]]-[[BMW]] |66 | + 2 rondtes |20 |  |- !10 |14 |{{Vlagikoon|UK}} [[Jonathan Palmer]] |Zakspeed |65 |Sonder brandstof |18 |  |- !11 |3 |{{Vlagikoon|UK}} [[Martin Brundle]] |[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-Renault |65 | + 3 rondtes |16 |  |- !12 |28 |{{Vlagikoon|SWE}} Stefan Johansson |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |64 |Turbo |14 |  |- !13 |7 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] |[[Brabham]]-[[BMW]] |64 |Tol uit |5 |  |- !14 |24 |{{Vlagikoon|ITA}} Alessandro Nannini |[[Minardi]]-Motori Moderni |64 | + 4 Rondtes |24 |  |- !15 |25 |{{Vlagikoon|FRA}} [[René Arnoux]] |[[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault F1|Renault]] |63 |Enjin |13 |  |- !16 |22 |{{Vlagikoon|CAN}} Allen Berg |Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |61 | + 7 rondtes |26 |  |- !Ret |11 |{{Vlagikoon|UK}} Johnny Dumfries |[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |53 |Elektries |17 |  |- !Ret |8 |{{Vlagikoon|UK}} [[Derek Warwick]] |[[Brabham]]-[[BMW]] |37 |Enjin |7 |  |- !Ret |15 |{{Vlagikoon|AUS}} [[Alan Jones]] |[[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |35 |Buiteband |15 |  |- !Ret |2 |{{Vlagikoon|FIN}} [[Keke Rosberg]] |[[McLaren]]-TAG |32 |Pap band |11 |  |- !Ret |27 |{{Vlagikoon|ITA}} [[Michele Alboreto]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |10 |Turbo |12 |  |- !Ret |21 |{{Vlagikoon|ITA}} Piercarlo Ghinzani |Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |8 |Turbo |25 |  |- !Ret |4 |{{Vlagikoon|FRA}} Philippe Streiff |[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault F1|Renault]] |8 |Turbo |19 |  |- !Ret |19 |{{Vlagikoon|ITA}} Teo Fabi |[[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[BMW]] |4 |Enjin |9 |  |- !Ret |16 |{{Vlagikoon|FRA}} Patrick Tambay |[[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |0 |Ongeluk |8 |  |- !DNS |29 |{{Vlagikoon|NED}} Huub Rothengatter |Zakspeed |0 |Ongeluk |23 |  |- ! colspan="8" |Bron:<ref>{{cite web |url=http://www.formula1.com/results/season/1986/261/ |title=1986 Mexican Grand Prix |publisher=formula1.com |access-date=23 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141113042029/http://www.formula1.com/results/season/1986/261/ |archive-date=13 November 2014}}</ref> |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Meksikaanse Grand Prix]] b40kctp25i432u800oz8kcfotthwx0d 0 450345 2913184 2902316 2026-06-22T21:45:55Z Jcb 223 2913184 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Swede | Artikel = | Beeld = Flag of Sweden.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = {{sv}} ''Sveriges flagga'' | Ander_byname = | Gebruik = 110110 | Simbool = | Verhouding = 5:8 | Goedgekeur_op = 22 Junie 1906<ref name="FOTW">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/se.html |title=Sweden |publisher=Flags of the World |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> | Ontwerp = ’n Geel [[Skandinawiese kruis]] op ’n blou veld. Die vertikale arm van die kruis is in die rigting van die vlagpaal verskuif. | Ontwerper = | Beeld2 = Naval Ensign of Sweden.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = {{sv}} ''örlogsflaggan'' | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 001001 | Simbool2 = | Verhouding2 = 1:2 | Goedgekeur_op2= Mideel-17de eeu<br />Wetlik beskryf op 6 November 1663.<ref name="plakat">{{sv}} ''Plakat, av den 6. Nov. 1663, angående den åtskillnad som härefter bör observeras emellan de flaggor som Kongl. Maj:ts enskilda skepp och farkoster föra, så ock de skepps och farkosters flaggor, som private personer tillhöra och af dem brukas skola.''</ref><br />Huidige ontwerp: 22 Junie 1906 | Ontwerp2 = ’n Geel Skandinawiese kruis op ’n blou veld in die vorm van ’n swaelstert. Die vertikale arm van die kruis is in die rigting van die vlagpaal verskuif. | Ontwerper2 = }} Die '''nasionale vlag van [[Swede]]''' ([[Sweeds]]: ''Sveriges flagga'') is op 22 Junie 1906 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n geel [[Skandinawiese kruis]] op ’n blou veld. Die vertikale arm van die kruis is in die rigting van die vlagpaal verskuif volgens die patroon van die ander Skandinawiese vlae. Die Skandinawiese kruis verteenwoordig [[Christendom|Christenskap]].<ref>{{en}} {{cite book |author=Jeroen Temperman |title=State Religion Relationships and Human Rights Law |year=2010 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |isbn=978-9004181489 |url=https://books.google.de/books?id=Khag6tbsIn4C&q=flag+of+sweden+christian&pg=PA88&redir_esc=y#v=snippet&q=flag%20of%20sweden%20christian&f=false |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{fi}} {{cite book |author=Yrjö Varpio |title=Väinö Linna: toisen tasavallan kirjailija |year=1980 |publisher=Söderström |isbn=9789510100813 |page=235 |url=https://books.google.de/books?id=3CshAAAAMAAJ&redir_esc=y |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Carol A. Foley |title=The Australian Flag: Colonial Relic or Contemporary Icon |publisher=William Gaunt & Sons |year=1996 |isbn=978-1-86287-188-5 |url=https://books.google.de/books?id=WV7ag4EpHF8C&q=sweden+flag+cross+christian&pg=PA10&redir_esc=y |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |url=https://books.google.de/books?id=9_GfdBAASUQC&pg=PA27&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |author=Andrew Evans |title=Iceland |year=2008 |publisher=Bradt |isbn=978-1-84162-215-6 |quote=Die legende lui dat ’n rooi kleed met die wit kruis bloot uit die lug geval het gedurende die slag van Valdemar in die middel van die 13de eeu, waarna die Dene seëvierend was. As teken van die goddelike reg het Denemarke sy kruis in die ander Skandinawiese lande waar hy regeer het, vertoon en soos elke volk onafhanklikheid verkry het, het hulle die Christelike simbool geïnkorporeer. |accessdate=7 Julie 2025}}</ref><ref>{{fi}} {{cite web |url=http://www.rauhantervehdys.fi/cgi-bin/linnea.pl?document=00011185 |title=Suomen lippu muistuttaa kristillisistä arvoista |publisher=Rauhantervehdys 41/2013 |accessdate=9 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170309140040/http://www.rauhantervehdys.fi/cgi-bin/linnea.pl?document=00011185 |archive-date=9 Maart 2017 |url-status=dead}}</ref> Die ontwerp en kleure van die Sweedse vlag is glo ontleen aan die huldige wapen van Swede wat uit 1442 dateer en blou is kwartaalliks gedeel deur ’n kruispatroon in goud. Blou en geel word ten minste sedert [[Magnus III van Swede|Magnus III]] se koninklike wapen uit 1275 as Sweedse kleure gebruik. == Ontwerp == [[Lêer:Swedish flag with blue sky behind ausschnitt.jpg|duimnael|’n Wapperende vlag van Swede]] Die Sweedse vlag het die volgende tegniese ontwerp: <center>[[Lêer:Flag of Sweden (construction sheet).svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> === Kleure === Die kleurskema word hieronder gelys: {|class="wikitable" ! [[Lêer:Flag of Sweden.svg|40px]]<br />Kleurskema ! colspan="2" style="background:#005583; width:110px; color:White" |Blou (Blå) ! colspan="2" style="background:#FFC200; width:110px; color:Black" |Geel (Gul) |- | Stelsel ! style="background:#005583; width:110px; color:White" |Natuurkleure ! style="background:#004B87; width:110px; color:White" |Pantone ! style="background:#FFC200; width:110px; color:Black" |Natuurkleure ! style="background:#FFCD00; width:110px; color:Black" |Pantone |- | Kleurnaam || 4055-R95B || 301 C || 0580-Y10R || 116 C |- | [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] || #005583 || #004B87 || #FFC200 || #FFCD00 |- | [[RGB-kleurmodel|RGB]] || 0, 85, 131 || 0, 75, 135 || 255, 194, 0 || 255, 205, 0 |- | CMYK || 100, 35, 0, 49 || 100, 44, 0, 47 || 0, 24, 100, 0 || 0, 20, 100, 0 |} === Verhouding en kleurskema === Die Sweedse vlag is slegs een van vyf vlae met die verhouding 5:8, die ander is dié van [[Vlag van Argentinië|Argentinië]], [[Vlag van Guatemala|Guatemala]], [[Vlag van Palau|Palau]] en [[Vlag van Pole|Pole]]. Dit is ook een van slegs vier vlae met die kleurskema blou en geel, die ander is dié van [[Vlag van Kasakstan|Kasakstan]], Palau en [[Vlag van Oekraïne|Oekraïne]]. === Staatsvlag en burgerlike vaandel === Die afmetings van die Sweedse vlag is 5:2:9 horisontaal en 4:2:4 vertikaal. Die afmetings van die Sweedse swawelstertvlag is 5:2:5:8 horisontaal en 4:2:4 vertikaal.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/lag-1982269-om-sveriges-flagga_sfs-1982-269 |title=Lag (1982:269) om Sveriges flagga |publisher=[[Riksdag]] |accessdate=25 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170225210836/https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/lag-1982269-om-sveriges-flagga_sfs-1982-269 |archive-date=25 Februarie 2017 |url-status=live}}</ref> Die vlagkleure word amptelik bepaal volgens die natuurlike kleurskema as NCS 0580-Y10R vir die geelskakering en NCS 4055-R95B vir die blouskakering.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1983826-med-riktlinjer-for_sfs-1983-826 |title=Förordning (1983:826) med riktlinjer för färgnyanserna i Sveriges flagga |publisher=[[Riksdag]] |accessdate=19 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160519154132/https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1983826-med-riktlinjer-for_sfs-1983-826 |archive-date=19 Mei 2016 |url-status=live}}</ref> Volgens die Pantone-stelsel word die blou bepaal as ''PMS 301 C/U'' en die geel as ''PMS 116'' of ''PMS 109 U''.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://riksarkivet.se/sveriges-flaggas-farger |title=Sveriges flaggas färger |publisher=Nasionale Argief van Swede |accessdate=29 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140529015311/https://riksarkivet.se/sveriges-flaggas-farger |archive-date=29 Mei 2014 |url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.norden.org/en/information/swedish-flag |title=The Swedish flag |publisher=[[Nordiese Raad]] |accessdate=26 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126105609/https://www.norden.org/en/information/swedish-flag |archive-date=26 Januarie 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sharingsweden.se/the-sweden-brand/brand-visual-identity/colour |title=Colour |publisher=Sharing Sweden |accessdate=31 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250131141416/https://sharingsweden.se/the-sweden-brand/brand-visual-identity/colour |archive-date=31 Januarie 2025 |url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.schemecolor.com/sweden-flag-colors.php |title=Sweden Flag Colors Hex, RGB & CMYK Codes |publisher=Scheme Color |accessdate=14 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241214045212/https://www.schemecolor.com/sweden-flag-colors.php |archive-date=14 Desember 2024 |url-status=live}}</ref> Die vierkantige Sweedse staatsvlag is identies aan die burgerlike vaandel. Sweedse wetgewing bepaal nie die ontwerp van die Sweedse wimpel nie, maar dit word aanbeveel dat sy kleurskema met dié van die nasionale vlag ooreenstem.<ref name="vim">{{sv}} {{cite web |url=https://riksarkivet.se/vimpel |title=Vimpel |publisher=Nasionale Argief van Swede |accessdate=25 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725013637/https://riksarkivet.se/vimpel |archive-date=25 Julie 2014 |url-status=live}}</ref> === Vlootvaandel === [[Lêer:HMS Gustav V.jpg|duimnael|Die kuswagskip HSwMS ''Gustaf V'' in 1957 met die huidige vlootvaandel en die groter wapen aan die agterdek]] Die swawelstertvlag ([[Sweeds]]: ''tretungad flagga'') word as vlootvaandel (''örlogsflaggan'') gebruik. Sy algehele verhouding, insluitende die stert, is 1:2. Die vlag word ook as Sweedse vlootgeus (''örlogsgösen'') gebruik. Die geuse is kleiner as die vaandels, maar hulle het dieselfde afmetings. Die Sweedse swawelstertvlag was oorspronklik die koning se persoonlike kenteken of die kenteken het ’n beveel verteenwoordig wat deur die koning uitgereik is. Dit was oorspronklik tweepuntig, maar in die middel-17de eeu af het die kenmerkende swawelstert verskyn. Die vlag word ook deur die departement van verdediging gehys, terwyl burgerlike departemente vierkantige vlae gebruik. === Koninklike standaard === [[Lêer:Royal Flag of Sweden.jpg|duimnael|Die koninklike standaard wapper op die Koninklike paleis in [[Stockholm]]]] Die koninklike standaard (''Kungliga flaggan'') is identies aan die driepuntige vlootvaandel, behalwe vir ’n wit veld met óf die groter óf kleiner wapen van Swede daarin omring deur die Orde van die Serafim wat die monarg as sy grootmeester het. Die monarg self besluit oor die spesifieke gebruik van die koninklike vlag.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1994657-om-anvandning-av-tretungad_sfs-1994-657 |title=Förordning (1994:657) om användning av tretungad flagga |publisher=[[Riksdag]] |accessdate=13 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160513003332/https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1994657-om-anvandning-av-tretungad_sfs-1994-657 |archive-date=13 Mei 2016 |url-status=live}}</ref> == Geskiedenis == === Mitologie === Volgens ’n vroeë moderne legende het die 12de-eeuse [[Erik IX van Swede|koning Erik IX]] ’n goue kruis in die hemel gesien toe hy tydens die Eerste Sweedse Kruistog in 1157 in [[Finland]] voet aan wal gesit het. Omdat hy dit as ’n teken van God beskou het, het hy die goue kruis op ’n blou agtergrond as sy vaandel aangeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skaneflaggan.nu/04_flaggskriften/flageng/index.html |title=Flag of Scania – ENG Part 1 |publisher=Skane Flaggan |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Volgens ’n ander teorie is die Sweedse vlag ontwerp tydens die bewind van koning [[Karl Knutsson]] wat in 1442 ook die wapen van Swede ingevoer het. Die nasionale wapen is ’n samevoeging van [[Albrecht van Mecklenburg|koning Albert]] se wapen uit 1364 en koning Magnus III se wapen uit 1275 en dit is blou kwartaalliks gedeel deur ’n kruispatroon in goud. Volgens historici was die Sweedse vlag voor 1420 blou met ’n goue kruis daarop en ’n eeu later is dit tydens die vroeë bewind van [[Gustaf V van Swede|Gustaf V]] verander in blou met ’n goue kruis daarop.{{feit}} === Vroeë geskiedenis === <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Royal Banner of Sweden (14th Century).svg| {{FIAV|historical}} Koninklike vaandel van Swede, 14de eeu Lêer:Swedish 1620 soldier banner.jpg| Een van die oudste bewaarde Sweedse vlae. Hierdie vaandel is in 1620 gemaak en gebruik deur soldate aan boord van Sweedse vlootskepe. Lêer:Swedish historical flags at Maritime Museum2.jpg| Historiese Sweedse vlootvaandels by die maritieme museum in Stockholm. Die gestreepte ontwerpe is van die vroegste weergawes in die kleurskema blou en geel. Lêer:Two-tailed Swedish ensign.jpg| {{FIAV|historical}} ’n Vroeë weergawe van die staats- en oorlogsvlag. Hierdie ontwerp is ook deur die [[Sweedse Oos-Indiese Kompanjie]] gebruik. Lêer:Arms of John III of Sweden as the Duke of Finland.svg| Wapen van [[Johan III van Swede|prins Johan]] toe hy van 1556 tot 1563 hertog van Finland was met die tweepuntige Sweedse vaandel in die onderste regterkantse kwadrant.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://heraldica.narc.fi/aineisto.html?id=9836&lang=en |title=Vaakuna – Kansallisarkisto |website=Europeana Heraldica |publisher=Nasionale Argief van Finland |accessdate=26 Mei 2021}}</ref> Lêer:Varsinais-Suomen.vaakuna.svg| Wapen van die huidige Finse provinsie [[Suidwes-Finland]] Lêer:Sweden-1761-army-fleet.svg| {{FIAV|historical}} Vlootvaandel van die Argipelvloot, 1761 tot 1813 </gallery> Die presiese ouderdom van die Sweedse vlag is nie bekend nie, maar die oudste gedokumenteerde uitbeeldings van ’n blou doek met ’n geel kruis daarop dateer uit [[Gustaf I van Swede|Gustaf I]] se bewind aan die vroeë 16de eeu.{{feit}} Die eerste wetlike beskrywing van die vlag was in ’n koninklike lasbrief van 19 April 1562 as “geel in ’n kruis gevorm op blou”.<ref>{{sv}} ''gult udi korssvijs fördeelt påå blott''"; Kongl. bref, den 19. April 1562</ref> Soos in ’n koninklike lasbrief van 1569 bepaal moes die geel kruis altyd op Sweedse oorlogsvlae en -vaandels vertoon word. Voorheen het ’n soortgelyke vlag op die wapen van [[Johan III van Swede|koning Johan III]] se hertogdom, die huidige [[Suidwes-Finland]], verskyn. Dieselfde wapen word steeds deur dié Finse provinsie gebruik. ==== Driepuntige vlag ==== ’n Koninklike lasbrief van 6 November 1663 het die gebruik van die driepuntige vlag bepaal, waarvolgens dit slegs as ’n staatsvlag en vlootvaandel gebruik mog word.<ref name="plakat">{{sv}} ''Plakat, av den 6. Nov. 1663, angående den åtskillnad som härefter bör observeras emellan de flaggor som Kongl. Maj:ts enskilda skepp och farkoster föra, så ock de skepps och farkosters flaggor, som private personer tillhöra och af dem brukas skola.''</ref> Volgens dieselfde koninklike lasbrief is handelskepe slegs toegelaat om vierkantige stadsvlae in hul onderskeidelike provinsiale kleure te gebruik. Die handelsvloot het in die praktyk egter ’n vierkantige burgerlike vaandel van die staatsvlag begin gebruik. Volgens ’n regeringsinstruksie oor [[skeepsbou]] uit 1730 moes hierdie burgerlike vaandel dieselfde verhouding en kleurskema as die staatsvlag hê met die noemenswaardige verskil om vierkantig gesny te word.<ref>{{sv}} Tomas Rajalin, ''Nödig underrättelse om skiepz-byggeriet och der utaf härflytande högnödige och siöväsendet samt taklingen tilhörige proportioner'', Carlscrona : 1730</ref> In 1756 is die gebruik van wimpels deur privaat skepe verbied.<ref>{{sv}} ''Kongl. Maj:ts förbud, den 19. November 1756, emot vimplars bruk på kofferdi- och privata fartyg.''</ref> ==== Blou vaandel ==== ’n Koninklike lasbrief van 18 Augustus 1761 het bepaal dat die argipelvloot, ’n tak van die Sweedse Vloot wat die eilande langs die Sweedse kus verdedig het, ’n geheel en al bou driepuntige vlag gebruik. Die vlootbevelvoerder het ook die reg gehad om die gebruik die gewone oorlogsvaandel pleks van die blou vaandel te las wanneer dit “gepas” was.<ref>{{sv}} Kongl. bref, den 18. Augusti 1761</ref> Dié blou vlag is tot in 1813 gebruik. === Unie tussen Swede en Noorweë === ==== Unievlae van 1815 en 1818 ==== [[Lêer:Skandinavism.jpg|duimnael|Omstreeks 1850 was Skandinawië ’n politieke visioen. Die Noorse en Sweedse vlae op hierdie beeld toon albei die uniekenmerk]] Op 6 Junie 1815 is ’n gemeenskaplike militêre vaandel vir die twee verenigde koninkryke Swede en Noorweë ingevoer. Dié vlag was identies aan die voormalige driepuntige militêre vaandel van Swede behalwe vir ’n wit kruis op ’n rooi veld in die skildhoek. Die wit skuinskruis is voorgestel deur die destydse Noorweegse eerste minister en unionis [[Peder Anker]] en dit sou Noorweë verteenwoordig, aangesien die land voorheen met [[Denemarke]] verenig was en as ’n onafhanklike land aanvanklik voortgegaan het om dieselfde vlag te gebruik, maar met die nasionale wapen in die skildhoek.<ref>{{sv}} ''Krigskollegii samt Förvaltningens af sjöärendena kungörelse, den 3 Maj 1815, om den för konungarikena Sverige och Norge fastställda örlogsflaggans allmänna anläggnade.''</ref> Noorweegse skepe het noord van die Spaanse Kaap Finisterre die Deense burgerlike vaandel met die nasionale wapen in die skildhoek aanhou gebruik, maar hulle moes ter beskerming teen seerowers in die [[Middellandse See]] die Sweedse burgerlike vaandel gebruik. In 1818 is ’n gemeenskaplike burgerlike vaandel vir albei lande ingevoer gebaseer op die patroon van die vlootvaandel, maar dit was reghoekig. Hierdie vlag was opsioneel vir Sweedse skepe, maar verpligtend vir Noorse skepe in afgeleë waters. In 1821 het Noorweë ’n nuwe nasionale burgerlike vaandel aangeneem, identies aan die huidige [[vlag van Noorweë]]. Ná die goedkeuring van ’n aparte Noorse vlag het op 17 Julie 1821 ’n koninklike regulasie bepaal dat skepe van albei koninkryke in “afgeleë waters” (byvoorbeeld duskant die Kaap Finisterre) die gemeenskaplike reghoekige burgerlike vaandel (met die skuinskruis in die skildhoek) gebruik.<ref>{{sv}} ''Kungl. Maj:ts kungörelse, den 17. Juli 1821, om de förenade konungarikena Sveriges och Norges handelsflagga.''</ref> In “afgeleë waters” het hulle die reg geniet om enige van die reghoekige burgerlike vaandel van hul onderskeidelike lande of die gemeenskaplike burgerlike vaandel te gebruik. Hierdie stelsel was van krag tot in 1838. ==== Unievlae van 1844 ==== [[Lêer:Flaggsirkulære 1899.jpg|duimnael|Sweedse en Noorse vlae nadat die uniemerk in 1899 van die Noorse vlag verwyder is. Bylaag tot ’n omsendbrief deur die koning, ministerie van buitelandse Sake op 18 Oktober 1899.]] Op 20 Junie 1844 het ’n koninklike resolusie nuwe vlae en heraldiek ingevoer om aan albei koninkryke gelyke status binne die unie te verleen. Albei lande het burgerlike en militêre vaandels met dieselfde patroon en hul onderskeidelike nasionale vlae met ’n uniemerk in die skildhoek wat die vlagkleure gekombineer het ontvang. Die vlootvaandel was gebaseer op die tradisionele driepuntige Sweedse model. Daarbenewens moes die nuwe uniemerk as vlootvaandel en die vlag van die gemeenskaplike oorsese diplomatieke missies gebruik word. Die lasbrief het ook bepaal dat die handelsvloot hul onderskeidelike land se reghoekige burgerlike vaandels moes gebruik, insluitende die nuwe uniemerk. Vir albei lande is ook koninklike standaarde ingevoer met hul onderskeidelike vlootvaandel met die uniemerk, waarop die uniewapen in die middel van die kruis gevoeg is. Die nuwe unievlae is goed ontvang deur die [[Noorweërs]] wat sedert die stigting van die unie hul eie militêre vaandel geëis het. In Swede het die nuwe uniemerk egter redelik ongewild geraak en daarna is minagtend verwys as ''Sillsallaten'' ([[Sweeds]]) of ''Sildesalaten'' ([[Noors]]) na ’n kleurryke gereg van ingelegde haring, versier met rooi beet en appels in ’n radiale patroon. Die bynaam is glo vir die eerste keer gebruik in ’n toespraak deur Lord Brakel by die Sweedse Adelhuis in [[Stockholm]].<ref>Die Brakel-familie is in 1756 in die Sweedse Adelhuis opgeneem en is veral bekend vir hul deelname aan die [[Groot Nordiese Oorlog]] in Finland. C.O. Brakel was ’n sekretaris van die Sweedse Adelhuis (''Riddarhussekreterare'') en sy opmerking is in 1868 in ’n toespraak gemaak.</ref> Gedurende die 19de eeu is ’n aantal bepalings oor die gebruik van Sweedse vlae uitgereik. Die militêre vaandel moes ook deur burgerlike regeringskepe en -geboue soos doeane, haweloodse en die koninklike pos gebruik word. Vir hierdie gebruik sou die militêre vaandel ’n wit veld met ’n goue merk hê: Vir die haweloodse (van 1881 af, gebaseer op ’n 1825-voorstel) ’n anker met ’n ster;<ref>{{sv}} ''Kongl. Maj:ts skrivelse 1825 till Förvaltningen af sjöärendena om förslag till en särskild lotsflagg''</ref> vir doeane (van 1844 af) met die letter “T” en ’n koninklike kroon daarop;<ref>{{sv}} ''General-tullstyrelsens cirkulär, 26. September 1844, till herrar tulldistriktschefer och tullkamrarne med tillkännagifvande, att en särskild flagga för tullverkets fartyg blifvit av Kongl. Maj:t fastställd.''</ref> vir die koninklike pos (van 1844 af) ’n poshoring met ’n koninklike kroon. Op 7 Mei 1897 is ’n alternatiewe vlag ingevoer. Hierdie dubbelpuntige vlag is gebruik deur regeringskepe en -geboue wat nie die driepuntige militêre vaandel gebruik het nie. Aan die einde van die 19de eeu het die toenemende Noorse ontevredenheid met die unie gelei tot die eis vir ’n terugkeer na die “suiwer” 1821-vlag sonder die uniemerk. Teenstanders van die unie het hierdie vlag begin gebruik jare voordat dit amptelik erken is. In die 1890’s het twee agtereenvolgende sittings van die [[Storting (Noorse parlement)|Noorse parlement]] gestem om die merk te verwyder, maar dié besluit is deur ’n koninklike veto tersyde gestel. Toe die vlagwet in 1898 vir ’n derde keer aangeneem is, moes die koning dit egter goedkeur. Op 12 Oktober 1899 is die uniemerk van die Noorse burgerlike vaandel verwyder. Aangesien die Noorse militêre vaandel volgens die 1814-[[grondwet]] ’n unievaandel moes wees, het die uniemerk op militêre vlae gebly tot die ontbinding van die unie met Swede. “Suiwer” militêre vaandels is op 9 Junie 1905 by vestings en vlootskepe gehys. Die uniemerk het egter tot in 1905 op die Sweedse vlag gebly, toe ’n wet op 28 Oktober 1905 die verwydering van die uniemerk van 1 November 1905 af bepaal het.<ref>{{sv}} ''Lag, den 28. Oktober 1905, om upphäfvande för Sveriges del af den till bestämmande af de genom föreningen emellan Sverige och Norge uppkomna konstitutionella förhållanden antagna riksakt.''</ref> <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Swedish and Norwegian merchant flag 1818-1844.svg| {{FIAV|historical}} Sweedse en Noorse burgerlike vaandel met die wit skuinskruis op ’n rooi agtergrond in die skildhoek wat Noorweë verteenwoordig het, 1818 tot 1844 Lêer:Union Jack of Sweden and Norway (1844-1905).svg| {{FIAV|historical}} Die uniemerk wat op Sweedse vlae gebruik is in die verhouding 5:4, 1844 tot 1905. Hierdie weergawe van die uniemerk is ook deur die vlote van albei lande as ’n gemeenskaplike vlootvaandel en as hul gemeenskaplike diplomatieke vlag gebruik. Noorse vlae het ’n vierkantige uniemerk op gehad. Lêer:HMS Wasa 1903.jpg| Die Sweedse kuswagskip HSwMS ''Wasa'' vertoon die gemeenskaplike unievlag, 1903 Lêer:Naval Ensign of Sweden (1844-1905).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|000001}} Vlootvaandel van Swede met die uniemerk, 1844 tot 1905 Lêer:Swedish norwegian union flag.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|000100}} Sweedse burgerlike vaandel met die uniemerk in die skildhoek, 1844 tot 1905 Lêer:Flag of Sweden (pre-1906).svg| {{FIAV|historical}} Sweedse burgerlike vaandel sonder die uniemerk, 1 November 1905 tot 21 Junie 1906 </gallery> === Kleurverandering in 1906 === [[Lêer:Color change of the national flag of Sweden.svg|duimnael|Kleurverandering van die Sweedse vlag in 1906]] Ná die ontbinding van die unie in 1905 het die driepuntige vlootvandel ook die Sweedse vlootgeus geword en die gemeenskaplike vlootgeus vervang en die vlagwet van 22 Junie 1906 het die gebruik en ontwerp van die vlag verder bepaal, die kleure is gespesifiseer as ''ljust mellanblå'' (“ligte mediumblou”) en ''guldgul'' (“goudgeel”), ’n afwyking van die voorheen donkerder blouskakering. Die Sweedse staatsvlag is aangepas aan die reghoekige burgerlike vaandel en al die privaat gebruik van die driepuntige vaandel is verbied. ==== Koninklike standaard ==== Die koning en koningin gebruik ’n koninklike standaard met die groter wapenskild. Ander lede van die koninklike huis gebruik ’n koninklike standaard met die kleiner wapenskild. Op vlootskepe word die koninklike standaard saam met ’n gesplete wimpel met die groter wapenskild vertoon. Eweneens word op vlootskepe die standaard van die troonopvolger met ’n gesplete wimpel met die kleiner wapenskild vertoon. Die Sweedse ryksmaarskalk (''Riksmarskalken'') het ’n reeks besluite oor die koninklike standaard van Swede gepubliseer. In ’n besluit van 6 April 1987 is reëls bepaal hoe die koninklike standaard by die Koninklike paleis van Stockholm gebruik moet word.<ref>{{sv}} ''Riksmarskalkens beslut den 6. April 1987, för flaggning.''</ref> * Die Koninklike standaard met die groter wapenskild word by die Koninklike paleis gehys wanner sy Majesteit die koning in die ryk is en sy verpligtinge as staatshoof waarneem. * Die Koninklike standaard met die kleiner wapenskild word by die Koninklike paleis gehys wanner die koning weens siekte, buitelandse reise of ’n ander rede verhinder word om sy verpligtinge as staatshoof waar te neem; ’n lid van die Koninklike huis in die opvolgingslyn wat nie daardeur verhinder word nie neem die verpligtinge as staatshoof in die hoedanigheid as voorlopige regent waar. * Die “eenvoudige” driepuntige vlag (sonder die wapenskild) word by die Koninklike paleis gehys wanner die [[Riksdag]] kragtens ’n regeringsbevel ’n persoon aangewys het om as voorlopige regent te dien as geen lid van die Koninklike huis in die opvolgingslyn in staat is om te dien. Die driepuntige oorlogsvlag word ook by die Koninklike paleis gehys wanner die speaker, of, in sy onvermydelike afwesigheid, een van die adjunkspeakers, volgens ’n regeringsbevel as voorlopige regent dien wanner geen lid van die Koninklike huis in die opvolgingslyn in staat is om te dien nie.<ref>Dit is ook een van die koninklike standaarde en beweerings dat die driepuntige oorlogsvaandel hoofsaaklik gekies word omdat die Koninklike Paleis die Paleiswag herberg is is nie korrek nie.</ref> Onder [[Carl XVI Gustaf van Swede|koning Carl XVI Gustaf]], sedert 1973 koning, is die “eenvoudige” driepuntige vlag slegs een keer by die Koninklike paleis gehys. Dit was op 2–3 Julie 1988, toe die koning op ’n privaat besoek was aan [[Wuppertal]], [[Wes-Duitsland]]; terselfdertyd was die [[Bertil van Swede|hertog van Halland]], sy oom en destyds die enigste person in die opvolgingslyn, was op ’n privaat besoek aan [[Sainte-Maxime]], [[Frankryk]]. Gevolglik het die regering die speaker van die Riksdag, [[Ingemund Bengtsson]], vir twee dae as voorlopige regent aangewys. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Royal standard of Sweden.svg| {{FIAV|normal}} Koninklike standaard van Swede met die groter wapenskild, gebruik deur die koning en koningin Lêer:Sweden-Royal-flag-lesser-coa.svg| {{FIAV|normal}} Koninklike standaard van Swede met die kleiner wapenskild, gebruik deur ander lede van die Koninklike huis </gallery> === Privaat gebruik van die staatsvlag === Daar was ’n paar noemenswaardige vrystellings oor die verbod op privaat individue om die staatsvlag te gebruik. Ingevolge die nuwe vlagregulasies van 22 Junie 1906 is al hierdie voorregte beëindig. * Volgens ’n koninklike lasbrief van 31 Oktober 1786 het die [[Sweedse Oos-Indiese Kompanjie]] die reg gehad om die driepuntige oorlogsvaandel in “Indiese waters” te gebruik wanneer dit nie onder onmiddellike beskerming van die Sweedse vloot was nie. In die handelsvloot was daar ’n algemene praktyk om die oorlogsvaandel onwettig te gebruik om aan te dui dat die skip bewapen was.<ref>Een van die oudste bewaarde vlae is ’n tweepuntige vlag uit 1760 by die Maritieme Museum in Stockholm.</ref> * In 1838 is besluit dat privaat skepe wat deur die Koninklike pos gekontrakteer is, ’n dubbelstertvlag moes toon. * Op 27 Februarie 1832 het die Koninklike Sweedse Seiljagklub die reg ontvang om die driepuntige oorlogsvaandel te gebruik, insluitende ’n wit veld in die middel met ’n goue “O” en ’n hertogkroon daarop (van 1878 af ’n koninklike kroon). * Op 7 Junie 1893 het die Koninklike Gotenburgse Seiljagklub die reg ontvang om die driepuntige oorlogsvaandel te gebruik, insluitende ’n wit veld in die middel met ’n goue “G K S S“ en ’n ster daarop. == Gebruik buite Swede == Die vlag van Swede verskyn in die wapen van die Finse provinsie [[Suidwes-Finland]]. Die vlag van [[Wilmington, Delaware|Wilmington]], [[Delaware]] in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] is geskoei op die Sweedse vlag in herinnering aan die kortstondige kolonie [[Nieu-Swede]] met die seël van die stad op die kruis se middel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/us-dewil.html |title=Wilmington, Delaware (U.S.) |publisher=Flags of the World |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Die vlag van [[Philadelphia]], [[Pennsilvanië]], wat ook in die historiese Nieu-Swede geleë is, toon ’n vertikale driekleur pleks van ’n Skandinawiese kruis, maar die kleure blou en geel is gekies in herinnering aan die Sweedse vestiging in die streek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/us-pa-ph.html |title=Philadelphia, Pennsylvania (U.S.) |publisher=Flags of the World |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Volgens ’n legende is die [[Argentinië|Argentynse]] [[sokker]]klub [[Boca Juniors]] se vlag en kleure geïnspireer deur die vlag van Swede.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/ar@cabj.html |title=Club Atletico Boca Juniors (Argentina) |publisher=Flags of the World |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> In die [[Sjanghai]] Internasionale Nedersetting bevat die vlag van die Sjanghai Munisipale Raad ’n skild waarop die Sweedse burgerlike vaandel van 1844 geïnkorporeer is. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of the City of Wilmington.png| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Wilmington, Delaware|Wilmington]] Lêer:Flag of Philadelphia, Pennsylvania.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Philadelphia]] Lêer:Flag of the Shanghai International Settlement.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Sjanghai Munisipale Raad, Sjanghai Internasionale Nedersetting </gallery> == Vlagprotokol == [[Lêer:Riksdagshuset2014.jpg|duimnael|Die vlag van Swede voor die Ryksdaggebou in Stockholm]] [[Lêer:Flags at half mast in Göteborg because of Örebro shooting (cropped).jpg|duimnael|Vlae van Swede op halfstok ná die 2025-skoolskietery in Örebro]] Wanner die vlag aan ’n alleenstaande vlagpaal gehys word, word aanbeveel dat die vlag se breedte ’n kwart is van die vlagpaal se hoogte. Wanner die vlag aan ’n vlagpaal by ’n gebou gehys word, word aanbeveel dat die vlag se breedte ’n derde is van die vlagpaal se hoogte.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://www.forsvarsmakten.se/siteassets/4-om-myndigheten/dokumentfiler/reglementen/r-parad-2-2017.pdf |title=Parad 2: Flaggor, fälttecken & heraldik |publisher=Sweedse Gewapende Magte |accessdate=26 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210626172819/https://www.forsvarsmakten.se/siteassets/4-om-myndigheten/dokumentfiler/reglementen/r-parad-2-2017.pdf |archive-date=26 Junie 2021 |url-status=live}}</ref> Die tye en reëls vir die hys en stryk van die Sweedse vlag is soos volg:<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://riksarkivet.se/flaggningstider |title=Flaggningstider |publisher=Nasionale Argief van Swede |accessdate=16 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716101130/https://riksarkivet.se/flaggningstider |archive-date=16 Julie 2019 |url-status=live}}</ref> * Tussen 1 Maart en 31 Oktober kan die vlag vanaf 08h00 gehys word. * Tussen 1 November en 28/29 Februarie kan die vlag vanaf 09h00 gehys word. * Die vlag sal teen sononder, maar op die laatste 21h00 gestryk word. * As die vlag verlig is kan dit bly hang self ná sondonder. As die vlag nie meer in ’n vertoonbare toestand is nie, moet dit weggegooi word deur dit op ’n respekvolle manier te verbrand of aan die vervaardiger teruggestuur word vir wegdoening. Privaatburgers is nie verplig om die vlag op amptelike vlagdae te hys nie, maar hulle word aangemoedig om dit wél te doen. Afgesien van die vlagdae in Swede kan almal natuurlik die vlag hys wanneer daar ’n rede is vir feesviering in die gesin of andersins.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://riksarkivet.se/flaggdagar |title=Flaggdagar i Sverige |publisher=Nasionale Argief van Swede |accessdate=6 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210606095011/https://riksarkivet.se/flaggdagar |archive-date=6 Junie 2021 |url-status=live}}</ref> === Vlagdae === Volgens ’n verordening deur die Sweedse regering is daar ’n aantal amptelike vlagdae waartydens die Sweedse vlag by openbare vlagpale en geboue gehys word.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1982270-om-allmanna-flaggdagar_sfs-1982-270 |title=Förordning (1982:270) om allmänna flaggdagar |publisher=[[Riksdag]] |accessdate=2 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190802072814/https://www.riksdagen.se/sv/dokument-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/forordning-1982270-om-allmanna-flaggdagar_sfs-1982-270 |archive-date=2 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref> Die hys van die Sweedse vlag by privaat vlagpale op hierdie dae word sterk aangemoedig, maar dit is nie verpligtend nie. Die tyd van die dag waarop die vlag gehys en gestryk word, word oor die algemeen bepaal deur die posisie van die son, maar daar is ook riglyne wat deur militêre tradisie bepaal word. Die vlag word [[somer]]s om 08h00 en [[winter]]s om 09h00 gehys en met sononder gestryk, maar nooit later as 21h00 nie. In dele van Swede noord van die [[Arktiese Sirkel]] verrys die son vir ’n aantal weke nie oor die horison nie. Byvoorbeeld wapper die vlag in die noordelike stad [[Kiruna]] van 09h00 tot 11h50.<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://kiruna.se/download/18.22bd3f5d17597b58e4e4da/1604915975019/riktlinjer-for-flaggning-vid-kommunala-byggnader-i-kiruna-kommun-beslut-ks-201005--240.pdf |title=Riktlinjer för flaggning – Vid kommunala byggnader i Kiruna kommun |publisher=Kiruna |accessdate=2 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202103205/https://kiruna.se/download/18.22bd3f5d17597b58e4e4da/1604915975019/riktlinjer-for-flaggning-vid-kommunala-byggnader-i-kiruna-kommun-beslut-ks-201005--240.pdf |archive-date=2 Desember 2022}}</ref> {| class="wikitable" ! Datum !! Afrikaanse naam !! Sweedse naam !! Opmerkings |- | 1 Januarie || [[Nuwejaarsdag]] || ''Nyårsdagen'' |- | 28 Januarie || Naamdag van die koning || ''Konungens namnsdag'' || [[Carl XVI Gustaf van Swede|Koning Carl XVI Gustaf]] |- | 12 Maart || Naamdag van die kroonprinses || ''Kronprinsessans namnsdag'' || [[Victoria van Swede|Kroonprinses Victoria]] |- | Eerste Sondag ná die eerste volmaan op of ná 21 Maart || [[Paasfees|Paassondag]] || ''Påskdagen'' || |- | 30 April || Koning se verjaardag || ''Konungens födelsedag'' || [[Carl XVI Gustaf van Swede|Koning Carl XVI Gustaf]] |- | 1 Mei || [[Werkersdag]] || ''Första maj'' || |- | 29 Mei || Veteranedag || ''Veterandagen'' || |- | Sewende Sondag ná Paassondag || [[Pinkster]] || ''Pingstdagen'' || 50 dae ná Paasfees |- | 6 Junie || [[Nasionale Dag van Swede]] en Vlagdag || ''Sveriges nationaldag'', ''svenska flaggans dag'' || Vlagdag sedert ca. 1900, sedert 1983 amptelik as nasionale dag gevier, vakansiedag sedert 2005 |- | Saterdag tussen 20 en 26 Junie || [[Midsomerfees]] || ''Midsommardagen'' || |- | 14 Julie || Victoriadag || ''Kronprinsessans födelsedag'' || [[Victoria van Swede|Kroonprinses Victoria]] |- | 8 Augustus || Naamdag van die koningin || ''Drottningens namnsdag'' || [[Silvia van Swede|Koningin Silvia]] |- | Tweede Sondag van September tydens verkiesingsjare || Verkiesingsdag || ''Dag för val i hela riket till riksdagen'' || Verkiesings word al om die vier jaar gehou |- | 24 Oktober || [[Verenigde Nasies]]-dag || ''FN-dagen'' || |- | 6 November || [[Gustav II Adolf]]-dag || ''Gustav Adolfsdagen'' || Slag van Lützen (1632) |- | 10 Desember || [[Nobelprys]]dag || ''Nobeldagen'' || Die Nobelprysseremonie |- | 23 Desember || Koningin se verjaardag || ''Drottningens födelsedag'' || [[Silvia van Swede|Koningin Silvia]] |- | 25 Desember || [[Kersfees|Kersdag]] || ''Juldagen'' || |} == Wimpels == [[Lêer:Pendón sueco en Visby.jpg|duimnael|’n Sweedse wimpel]] Wimpels is ’n redelik algemene Nordiese en Skandinawiese tradisie. ’n Wimpel kan gehys word op enige dag wat nie ’n amptelike vlagdag is nie en dit is meestal ’n manier om aan te dui dat die “baas van die huis” tuis is of bloot ter versiering. Gevolglik is wimpels gewoonlik meer algemeen sigbaar as die onderskeidelike nasionale vlag van die land. Hierdie wimpels het ’n lang, smal, driehoekige vorm, gewoonlik ’n derde tot die helfte van die lengte van die vlagpaal. In sommige lande word wimpels ook gebruik om die windrigting te bepaal. Anders as die nasionale vlag, wat gewoonlik ’n bepaalde tydsraamwerk het waartydens dit amptelik gedurende die dag gehys kan word, word wimpels as meer informeel beskou en kan hulle heeldag en nag gehys word totdat hulle verslyt is. Die Sweedse wimpel is soos ’n gelykbenige driehoek gevorm (om rafels te voorkom word dit soms soos ’n gelykbenige trapesium gevorm) bestaande uit twee horisontale bane in blou bo en geel onder. Die Nasionale Argief van Swede bevel aan dat sy lengte 1⁄3 van die vlagpaal se hoogte is. Daar is ook ’n nieamptelike weergawe van die wimpel wat soos die nasionale vlag lyk met ’n geel kruis op ’n blou veld wat liefs nie gebruik moet word nie.<ref name="vim" /><ref>{{sv}} {{cite web |url=https://nationaldagen.se/start/flaggan/flaggregler-och-flaggtyper/ |title=Reglerna enkla att följa: Behandla flaggan med respekt |publisher=Stiftelsen Sveriges Nationaldag |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Pennant of Sweden.svg| Sweedse wimpel Lêer:Swedish-Pennant with cross.png| Nieamptelike weergawe met kruis Lêer:Kven-Pennant.png| Wimpel van die [[Kven]] Lêer:Sami-Peoples-Vimpel-Pennant-Flag.png| Wimpel van die [[Sami]] Lêer:ForestFinn-Pennant.png| Wimpel van die [[Woudfinne]] </gallery> == Ander vlae == <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Gotlands län vapenflagga.svg| {{FIAV|normal}} Amptelike vlag van [[Gotland]] Lêer:Flag of Gotland.svg| {{FIAV|defacto}} Nieamptelike Vlag van Gotland Lêer:Flag of Oland.svg| {{FIAV|defacto}} Nieamptelike Vlag van [[Öland]] </gallery> == Subnasionale vlae == === Etniese vlae === Swede se grootste etniese minderhede beskik oor hul eie vlae. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Sverigefinskaflaggan.svg| Vlag van die Finssprekende minderheid in Swede<ref>{{se}} {{cite web |url=https://www.sverigesradio.se/artikel/sverigefinnarna-firar-med-egen-flagga |title=Sverigefinnarna firar med egen flagga |publisher=Sveriges Radio |date=22 Februarie 2019 |accessdate=7 Julie 2025 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Lêer:Flag of the Kven people.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die [[Kven]]<ref>{{no}} {{cite web |url=https://www.nrk.no/sapmi/endelig-et-felles-flagg-for-kvenene-1.13521954 |title=Endelig et felles flagg for kvenene |publisher=[[NRK]] |date=18 Mei 2017 |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Lêer:Sami flag.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die [[Sami]]<ref>{{no}} {{cite web |url=https://snl.no/samisk_flagg |title=samisk flagg |publisher=Store norske leksikon |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> Lêer:Flag of Tornedalians (2007).svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die [[Tornedal]] Lêer:Forest Finns flag.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die Woudfinne<ref>{{no}} {{cite web |url=https://www.nrk.no/tromsogfinnmark/skogfinner-har-na-fatt-eget-flagg-1.16236883 |title=Skogfinner har nå fått eget flagg |publisher=[[NRK]] |date=29 Desember 2022 |accessdate=7 Julie 2025}}</ref> </gallery> === Munisipale vlae === Sommige van die Sweedse munisipaliteite beskik oor hul eie vlae. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Gothenburg.svg| [[Gotenburg]] Lêer:Flag of Malmö.svg| [[Malmö]] Lêer:Flag of Stockholm.svg| [[Stockholm]] </gallery> == Verwante vlae == <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Denmark.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Denemarke]] Lêer:Flag of Finland.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Finland]] Lêer:Flag of Norway.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Noorweë]] Lêer:Flag of Iceland.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Ysland]] Lêer:Flag of Åland.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Åland]] Lêer:Flag of the Faroe Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Faroëreilande]] </gallery> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} * [[Du gamla, Du fria]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{sv}} {{cite book |author=Svante Svärdström |title=Rikets vapen och flagga |publisher=Koninklike Wapenkamer |location=Stockholm |year=1960 |pages=23–48}} * {{sv}} {{cite book |author=Leif Törnquist |title=Svenska flaggans historia |publisher=Medströms Förlag |location=Stockholm |year=2008}} * {{sv}} {{cite web |url=https://riksarkivet.se/arkivera-och-forvalta/heraldik-och-statssymboler/sveriges-flagga |title=Sveriges flagga |publisher=Nasionale Argief van Swede|accessdate=7 Julie 2025}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Sweden|Vlae van Swede}} * {{en}} [https://www.fotw.info/flags/se.html Swede] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Sweden|title=Flag of Sweden|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=7 Julie 2025}} {{Europavlae}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of Sweden}} [[Kategorie:Swede]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Swede]] 4i9ivgn6gldpxa5xmtumt29cqr5glvw 0 451248 2913226 2892774 2026-06-23T09:17:01Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913226 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Miroslav Klose | image = [[Lêer:2016209185719 2016-07-27 Champions for Charity - Sven - 1D X - 0149 - DV3P4742 mod.jpg|240px]] | caption = Klose in 2016 | fullname = Miroslav Josef Klose<ref>{{cite web |url=https://www.fifadata.com/document/FWC/2014/pdf/FWC_2014_SQUADLISTS.PDF |title=2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players: Germany |publisher=FIFA |page=16 |date=14 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203092301/https://www.fifadata.com/document/FWC/2014/pdf/FWC_2014_SQUADLISTS.PDF |archive-date=3 February 2020}}</ref> | birth_name = Mirosław Marian Klose | birth_date = {{birth date and age|1978|06|09|df=y}}<ref name="Klose Kicker">{{Cite web |url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/2011-12/23709/vereinsspieler_miroslav-klose.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113005658/http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/2011-12/23709/vereinsspieler_miroslav-klose.html |url-status=dead |archive-date=13 November 2012 |title=Miroslav Klose |website=kicker Online |language=de |access-date=30 January 2019}}</ref> | birth_place = [[Opole]], [[Pole]]<ref name="LAZProfile"/> | height = 1,84 m<ref name="LAZProfile">{{Cite web |url=http://www.sslazio.it/en/team/first-team/player/34/Klose |title=Miroslav Klose |publisher=S.S. Lazio |access-date=21 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151218123850/http://www.sslazio.it/en/team/first-team/player/34/Klose |archive-date=18 December 2015 }}</ref> | position = Aanvaller, doelskieter | currentclub = [[1. FC Neurenberg|1. FC Nürnberg]] (hoofafrigter) | youthyears1 = 1987–1998 | youthclubs1 = SG Blaubach-Diedelkopf | years1 = 1998–1999 | clubs1 = [[FC 08 Homburg|FC 08 Homburg II]] | caps1 = 15 | goals1 = 10 | years2 = 1998–1999 | clubs2 = [[FC 08 Homburg]] | caps2 = 18 | goals2 = 1 | years3 = 1999–2001 | clubs3 = [[1. FC Kaiserslautern|1. FC Kaiserslautern II]] | caps3 = 50 | goals3 = 26 | years4 = 1999–2004 | clubs4 = [[1. FC Kaiserslautern]] | caps4 = 120 | goals4 = 44 | years5 = 2004–2007 | clubs5 = [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]] | caps5 = 89 | goals5 = 53 | years6 = 2007–2011 | clubs6 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps6 = 98 | goals6 = 24 | years7 = 2011–2016 | clubs7 = [[Società Sportiva Lazio|Lazio]] | caps7 = 139 <!-- DOMESTIC LEAGUE MATCHES ONLY --> | goals7 = 54 | totalcaps = 529 | totalgoals = 212 | nationalyears1 = 2001–2014 | nationalteam1 = [[Duitse nasionale sokkerspan|Duitsland]] | nationalcaps1 = 137 | nationalgoals1 = 71 | manageryears1 = 2022–2023 | managerclubs1 = [[SC Rheindorf Altach|Rheindorf Altach]] | manageryears2 = 2024– | managerclubs2 = [[1. FC Neurenberg|1. FC Nürnberg]] }} '''Miroslav Josef Klose''' (gebore as '''Mirosław Marian Klose''' op [[9 Junie]] [[1978]]) is ’n [[Duitsland|Duitse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige speler wat tans as hoofafrigter van [[1. FC Neurenberg|1. FC Nürnberg]] dien. As ’n aanvaller is Klose die voorste doelskieter van alle tye vir die [[Duitse nasionale sokkerspan|Duitse nasionale span]] en hou hy die rekord vir die meeste doele in die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]], met 16 doele wat oor vier toernooie tussen [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]] aangeteken is. Klose is veral bekend vir sy vertonings saam met die Duitse nasionale span. Klose het sy loopbaan by [[FC 08 Homburg]] begin en daarna in die [[Bundesliga]] vir [[1. FC Kaiserslautern|Kaiserslautern]] gespeel voordat hy een van die mees doeltreffende aanvallers in die liga geword het by [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]]. Daar is hy as Duitse Sokkerspeler van die Jaar aangewys in 2006 en ingesluit in die ''Kicker'' Bundesliga-span van die seisoen in 2004–05 en 2005–06. Sy indrukwekkende spel het hom in 2007 na [[FC Bayern München|Bayern München]] gebring, waar hy die Bundesliga in 2007–08 en 2009–10 gewen het. In 2011 het hy na die Italiaanse [[Serie A]]-klub [[Società Sportiva Lazio|Lazio]] verhuis, waar hy die Coppa Italia in 2012–13 gewen het en uiteindelik sy loopbaan in 2016 beëindig het ná vyf jaar by die klub. Hy was deel van die Duitse span wat die Wêreldbeker in 2014 gewen het, nadat hy vroeër tweede in 2002 en derde in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]] geëindig het. Hy was ook naaswenner by die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] in 2008 en het gesamentlik derde geëindig by die [[Europese Sokkerkampioenskap 2012|Europese Kampioenskap in 2012]]. Hy hou die rekord vir die meeste doele in FIFA Wêreldbeker-toernooie: vyf doele in sy debuut in 2002, en vyf doele in op eie bodem in 2006, wat hom die Goue Skoen besorg het. Hy het vier doele in 2010 en twee in 2014 aangeteken, waarmee hy [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] se [[Ronaldo Nazário|Ronaldo]] se rekord van 15 doele verbygesteek het. Sy rekord van 16 Wêreldbekerdoele is tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026-toernooi]] deur [[Lionel Messi]] oortref.<ref>{{Cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/klose-congratulates-messi-world-cup-goals-record-37929|title=Miroslav Klose congratulates Lionel Messi on FIFA World Cup goals record|website=bundesliga.com - the official Bundesliga website|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref> Klose het in Augustus 2014 uit internasionale sokker getree kort ná Duitsland se oorwinning in die Wêreldbeker. Klose is in die [[Silesië|Silesiese]] stad [[Opole]] in [[Pole]] gebore. Sy pa, Josef Klose, was ook ’n professionele sokkerspeler wat vir Odra Opole gespeel het voordat hy in 1978 Pole verlaat het om vir die Franse klub AJ Auxerre te speel.<ref>{{Cite web |url=http://www.historia-odry.opole.pl/wywiady/wywiad_klose.html |title=HISTORIA OKS "Odra" Opole |publisher=Opolski Klub Sportowy |language=pl |access-date=15 December 2012}}</ref> Josef Klose was ’n ''Aussiedler'' wie se familie agtergebly het toe Silesië ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] aan Pole afgestaan is.<ref name="worldfootball.net">{{Cite web |url=http://www.worldfootball.net/spieler_profil/miroslav-klose/ |title=Miroslav Klose |website=worldfootball.net |access-date=30 June 2010 |archive-date=18 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130518165022/http://www.worldfootball.net/spieler_profil/miroslav-klose/ |url-status=dead }}</ref> In 1986, toe Miroslav agt jaar oud was, het hy by sy pa in Kusel, Wes-Duitsland, aangesluit – hy het toe slegs twee Duitse woorde geken. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Klose, Miroslav}} [[Kategorie:Duitse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1978]] [[Kategorie:Lewende mense]] nkttck08pesv7qvv2zxh8mfavqghs3y 0 453652 2913188 2886866 2026-06-23T05:51:54Z Jcb 223 2913188 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = Vrouekrieketwêreldbeker 2025 | beeld = Vrouekrieketwêreldbeker 2025.svg | beeldgrote = | onderskrif = Kenteken van die Vrouekrieketwêreldbeker 2025 | vanafdatum = 30 September | totdatum = 2 November | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Internasionale eendagwedstryd|Internasionale eendagkrieket]] (EDI) | toernooiformaat = Groep- en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Indië}}<br />{{vlagland|Sri Lanka}} | kampioen = {{Crv-IN}} | naaswenner = {{Crv-ZA}} | getal = 1 | deelnemers = 8 (12 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 31 | bywoning = | speler van die reeks = {{vlagikoon|Indië}} [[Deepti Sharma]] | meeste lopies = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Laura Wolvaardt]] (571)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-women-s-world-cup-2025-26-17068 |title=Most runs in ICC Women's World Cup, 2025/26 |publisher=ESPNcricinfo |date=2 November 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Indië}} [[Deepti Sharma]] (22)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-women-s-world-cup-2025-26-17068 |title=Most wickets For ICC Women's World Cup, 2025/26 |publisher=ESPNcricinfo |date=2 November 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> | vorige jaar = 2022 | vorige toernooi = Vrouekrieketwêreldbeker 2022 | volgende jaar = 2029 | volgende toernooi = Vrouekrieketwêreldbeker 2029 }} Die '''Vrouekrieketwêreldbeker 2025''' ([[Engels]]: ''2025 Women's Cricket World Cup''; [[Hindi]]: 2025 महिला क्रिकेट विश्व कप; [[Singalees]]: 2025 කාන්තා ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය; [[Tamil]]: 2025 மகளிர் துடுப்பாட்ட உலகக்கிண்ணம்) is van 30 September tot 2 November 2025 in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] beslis. Dit was die 13de [[vrouekrieketwêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse krieketwêreldkampioenskap in [[Internasionale eendagwedstryd|internasionale eendagkrieket]] (EDI) en die vyfde wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied is. Daarbenewens was dit ná die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978-]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997-]] en [[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013-toernooie]] die vierde in Indië, terwyl Sri Lanka vir die eerste keer vrouekrieketwêreldbekerwedstryde aangebied het.<ref name="need" /> Die toernooi se formaat van 2017 en 2022 het onveranderd gebly en agt nasionale vroue[[krieket]]spanne het aan die Vrouekrieketwêreldbeker 2025 deelgeneem: [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]], [[Bengaalse nasionale vrouekrieketspan|Bangladesj]], [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]], [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]], [[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]], [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]] en [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]]. Dit was die laaste vrouekrieketwêreldbekertoernooi waaraan agt nasionale spanne deelgeneem het, nadat die aantal nasionale spanne vir die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2029]] na tien verhoog is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2057513 |title=ICC announces expansion of the women's game |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=8 Maart 2021 |accessdate=2 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230602092538/https://www.icc-cricket.com/news/2057513 |archive-date=2 Junie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Vrouekrieketwêreldbeker 2025 is 31 wedstryde gespeel, waaronder 28 tydens die groepfase en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in een groep geplaas, waarin elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het, dus het elke span sewe groepwedstryde gespeel. Die vier beste spanne het hierna vir die halfeindrondte gekwalifiseer en die wenners het mekaar in die eindstryd ontmoet. Elke wedstryd het uit 50 boulbeurte per span bestaan. Australië, Engeland, Indië en Suid-Afrika het vir die halfeindrondte gekwalifiseer. Indië het die verdedigende kampioen Australië geklop en Suid-Afrika vir Engeland, waardeur twee spanne mekaar in die vrouekrieketwêreldbekereindstryd ontmoet het wat nog nie ’n titel ingepalm het nie. Die Suid-Afrikaanse Proteas het vir die eerste keer die eindstryd van ’n krieketwêreldbekertoernooi – beide mans en vroue – gehaal, waarmee elke vasteland deur minstens een nasionale span in ’n eindstryd verteenwoordig is. Daarbenewens het vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis beide Australië en Engeland versuim om na die eindstryd deur te dring.<ref name="Final_preview" /> In die eindstryd op die [[DY Patil-stadion]] in [[Navi Mumbai]] het die medegasvroue Indië Suid-Afrika met 52 lopies geklop en sodoende sy eerste vrouekrieketwêreldbekertitel ingepalm. Daarbenewens was dit ná die mansspan se twee titels in [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] en [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] Indië se derde algehele krieketwêreldbekertitel. Die Vrouekrieketwêreldbeker 2025 was die mees gesiene Vrouekrieketwêreldbeker in dié tyd met 446&nbsp;miljoen se digitale toeskouers in Indië, meer as die vorige drie toernooie saam. Die eindstryd tussen Indië en Suid-Afrika was die mees gesiene vrouekrieketwedstryd in dié tyd en het 185 miljoen digitale kykers in Indië gelok.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/womens-world-cup-final-equals-viewership-record-of-2024-mens-t20-world-cup-final-1510398 |title=Women's World Cup final equals viewership record of 2024 Men's T20 World Cup final |publisher=ESPNcricinfo |date=7 November 2025 |accessdate=21 Maart 2026}}</ref> == Toewysing == Die Internasionale Krieketraad het in Julie 2022 die Vrouekrieketwêreldbeker 2025 aan Indië toegewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |title=Hosts for ICC Women’s global events until 2027 announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=28 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228190055/https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |archive-date=28 Februarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Saam met die [[T20I-wêreldbeker 2026|T20I-manswêreldbeker 2026]] was dit een van twee vername internasionale kriekettoernooie wat binne ses maande in beide Indië en Sri Lanka beslis is. Presies twee jaar voorheen het Indië die [[Krieketwêreldbeker 2023]] vir mans aangebied. Teen die agtergrond van Indië en Pakistan se wedywering het lang onderhandelinge plaasgevind voor die [[Kampioenetrofee 2025]]. Op 19 Desember 2024, ná ’n ooreenkoms tussen die [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] en die [[Pakistanse Krieketraad]] het die Internasionale Krieketraad ’n hersiening uitgereik oor die toernooie wat deur Indië en Pakistan aangebied sal word, waarvolgens albei nasionale spanne se wedstryde in mekaar se lande tussen 2024 en 2027 op neutrale plekke gehuisves sal word. Vervolgens het Pakistan sy wedstryde tydens die Vrouekrieketwêreldbeker 2025 in Sri Lanka gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/champions-trophy-2025/news/update-issued-on-india-and-pakistan-hosted-matches-at-icc-events |title=Update issued on India and Pakistan hosted matches at ICC events |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=19 Desember 2024 |accessdate=2 November 2025}}</ref> == Deelnemers == Agt nasionale vrouekrieketspanne het aan die Vrouekrieketwêreldbeker 2025 deelgeneem. Die kwalifisering het uit twee dele bestaan. Van Junie 2022 tot Januarie 2025 is die Vrouekampioenskap 2022–2025 tussen tien spanne beslis, waarvan die ses beste spanne vir die Vrouekrieketwêreldbeker 2025 gekwalifiseer het. Die vier verslane spanne het saam met nog twee spanne wat deur hul plek op die EDI-ranglys bepaal is, tydens die Vrouekrieketwêreldbekerkwalifisering 2025 in [[Pakistan]] die oorblywende twee plekke beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-odi-world-cup-2025-bangladesh-miss-out-on-direct-qualification-new-zealand-through-1470366 |title=Bangladesh miss out on direct qualification for 2025 Women's ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=25 Januarie 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]], ’n semifinalis tydens die vorige [[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022-toernooi]] en naaswenner in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]], het vir die eerste keer sedert [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]] en wel vir die eerste keer sedert die [[vrouekrieketwêreldbeker]]toernooi deur die Internasionale Krieketraad aangebied word, versuim om te kwalifiseer.<ref name="need">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/faqs-all-you-need-to-know-about-womens-odi-world-cup-2025-1504085 |title=All you need to know about Women's ODI World Cup 2025 |publisher=ESPNcricinfo |author=Srinidhi Ramanujam |date=25 September 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> Interessant genoeg het [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië se mansspan]] met die onlangse Krieketwêreldbeker 2023 in Indië ook sy eerste toernooi misgeloop. [[Lêer:2025 Women's Cricket World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering; altesaam twaalf spanne het deelgeneem. {{sleutel|#003|Gekwalifiseer as gasvroue}} {{sleutel|#00f|Gekwalifiseer tydens die Vrouekampioenskap}} {{sleutel|#080|Gekwalifiseer tydens die Vrouekrieketwêreldbekerkwalifisering}} {{sleutel|#fc0|Nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Crv-IN}} |'''Gasvroue''' |Elfde |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] |Naaswenner <small>([[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]])</small> |- |{{Crv-AU}} | rowspan="5" |Vrouekampioenskap |13de |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] |'''Kampioen''' <small>([[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Crv-EN}} |13de |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] |'''Kampioen''' <small>([[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]])</small> |- |{{Crv-NZ}} |13de |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] |'''Kampioen''' <small>([[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]])</small> |- |{{Crv-LK}} |Sewende |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] |Vyfde plek <small>([[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]])</small> |- |{{Crv-ZA}} |Agtste |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] |Halfeindrondte <small>([[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Crv-BD}} | rowspan="2" |Vrouekrieketwêreldbekerkwalifisering 2025 |Tweede |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] |Groepfase <small>([[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Crv-PK}} |Sesde |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] |Sesde plek <small>([[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]])</small> |} == Stadions == Oorspronklik sou die Vrouekrieketwêreldbeker 2025 in vyf verskeie Indiese stede aangebied word,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/india-set-to-host-womens-odi-world-cup-in-september-check-likely-dates-venues-and-other-details/articleshow/119493805.cms?from=mdr |title=India set to host Women's ODI World Cup in September: Check likely dates, venues and other details |publisher=The Economic Times |date=25 Maart 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-world-cup-2025-final-in-mullanpur-vishakhapatnam-thiruvananthapuram-indore-raipur-to-host-1478181 |title=Mullanpur to host the final of Women's ODI World Cup 2025 |publisher=ESPNcricinfo |date=25 Maart 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> nadat die Raad vir Beheer van Krieket in Indië stede prioritiseer het wat waarskynlik gunstige weerstoestande geniet en doeltreffend is in terme van vervoer en logistiek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/womens-cricket-world-cup-2025-in-india-september-october-venues-shortlisted-news/article69361321.ece |title=Women’s World Cup 2025 to begin from September; Indore, Thiruvananthapuram, Vizag among tentative venues |publisher=The Hindu |date=22 Maart 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> Ná Pakistan se kwalifisering is daar ooreengekom dat hulle wedstryde buite Indië op neutrale plekke aangebied sal word<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/wwc-qualifiers-fatima-sanas-all-round-heroics-take-pakistan-to-odi-world-cup-1481729 |title=Sana's all-round heroics take Pakistan to ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=17 April 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> en in Junie 2025 het die Internasionale Krieketraad die finale plekke in Indië en Sri Lanka bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-cricket-worldcup-2025/news/dates-venues-confirmed-for-2025-women-s-cricket-world-cup |title=Dates, venues confirmed for 2025 Women's Cricket World Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=2 Junie 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> Aanvanklik is die stede [[Bangalore]], [[Guwahati]], [[Indore]] en [[Visakhapatnam]] in Indië, asook [[Colombo]] in [[Sri Lanka]] as plekke aangekondig,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-odi-world-cup-at-four-indian-venues-and-colombo-1488759 |title=Women's ODI World Cup at four Indian venues and Colombo |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Junie 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> maar die volgende maand het die Internasionale Krieketraad Bangalore met die [[DY Patil-stadion]] in [[Navi Mumbai]] vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/revised-schedule-confirmed-for-icc-women-s-cricket-world-cup |title=Revised schedule confirmed for ICC Women's Cricket World Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=22 Augustus 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !colspan=3|{{vlagland|Indië}} |- ! [[Navi Mumbai]] ! [[Guwahati]] ! [[Visakhapatnam]] |- | [[DY Patil-stadion]] | [[Assam-krieketverenigingstadion]] | [[ACA-VDCA-krieketstadion]] |- | <small>{{Koördinate|19|2|31|N|73|1|36|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=DY Patil-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|26|8|42|N|91|44|11|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Assam-krieketverenigingstadion}}</small> | <small>{{Koördinate|17|47|50.64|N|83|21|6.84|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=ACA-VDCA-krieketstadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''45&nbsp;300''' | Kapasiteit: '''46&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''27&nbsp;500''' |- | [[Lêer:D Y Patil Sports Stadium.jpg|200px]] | [[Lêer:Barsapara Cricket Stadium match under floodlights.jpg|200px]] | [[Lêer:Vizag2ndInnings-2016Nov21.jpg|200px]] |- ! {{vlagland|Indië}} ! {{vlagland|Sri Lanka}} |- ! [[Indore]] ! [[Colombo]] |- | [[Holkar-stadion]] | [[R. Premadasa-stadion]] |- | <small>{{Koördinate|22|43|27.49|N|75|52|47.9|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Holkar-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|6|56|22.8|N|79|52|19.3|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=R. Premadasa-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''30&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''35&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Maharani Usha Raje Cricket Stadium Indore - panoramio.jpg|200px]] | [[Lêer:The clouds roll in.jpg|200px]] |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{Location map+|Indië|width=300|float=left|caption=Plekke in Indië|places= {{Location map~|Indië|lat=19.041944|long=73.026667|label=[[Navi Mumbai]]|position=right}} {{Location map~|Indië|lat=26.145|long=91.736389|label=[[Guwahati]]|position=bottom}} {{Location map~|Indië|lat=17.7974|long=83.3519|label=[[Visakhapatnam]]|position=right}} {{Location map~|Indië|lat=22.724303|long=75.879972|label=[[Indore]]|position=left}}}} |style="border:0 solid #2a5;"| {{Location map+|Sri Lanka|width=200|float=right|caption=Plekke in Sri Lanka|places= {{Location map~|Sri Lanka|lat=6.878076|long=79.89688|label=[[Colombo]]|position=right}} }} |}</center> == Formaat == Die Vrouekrieketwêreldbeker 2025 is oor 34 dae tussen agt verskillende spanne oor 31 wedstryde beslis. Dit het op 30 September 2025 op die Assam-krieketverenigingstadion in Guwahati met die openingswedstryd tussen die medegasvroue Indië en Sri Lanka begin. Die toernooi het geëindig op 2 November op die DY Patil-stadion in Navi Mumbai met die eindstryd tussen Indië en Suid-Afrika, waartydens die medegasvroue Indië die Vrouekrieketwêreldbekertrofee ingepalm het. Dieselfde formaat is voorheen tydens die vrouekrieketwêreldbekertoernooie in 2017 en 2022 gebruik. === Kalender === Die volgende tabel dui die Vrouekrieketwêreldbeker 2025 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />September/Oktober ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 ! scope=col |Ma<br />6 ! scope=col |Di<br />7 ! scope=col |Wo<br />8 ! scope=col |Do<br />9 ! scope=col |Vr<br />10 ! scope=col |Sa<br />11 ! scope=col |So<br />12 ! scope=col |Ma<br />13 ! scope=col |Di<br />14 ! scope=col |Wo<br />15 ! scope=col |Do<br />16 ! scope=col |Vr<br />17 ! scope=col |Sa<br />18 ! scope=col |So<br />19 ! scope=col |Ma<br />20 ! scope=col |Di<br />21 ! scope=col |Wo<br />22 ! scope=col |Do<br />23 ! scope=col |Vr<br />24 ! scope=col |Sa<br />25 ! scope=col |So<br />26 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 30 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| |- align=center | align=left|Groepfase <!-- 30 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Oktober/November ! scope=col |Ma<br />27 ! scope=col |Di<br />28 ! scope=col |Wo<br />29 ! scope=col |Do<br />30 ! scope=col |Vr<br />31 ! scope=col |Sa<br />1 ! scope=col |So<br />2 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 31 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 31 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} {| | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepfase}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} === Groepfase === Die Vrouekrieketwêreldbeker 2025 is deur agt nasionale vrouekrieketspanne beslis. Vir die groepfase is die agt deelnemende spanne in een enkele groep geplaas; elke span het een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel, dus het elke span sewe wedstryde in die groepfase gespeel. Twee punte is vir ’n oorwinning toegeken, een punt vir ’n gelykop of onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte geëindig het, is volgens lopietempo gerangskik. Die vier beste spanne het na die halfeindrondte deurgedring. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit drie wedstryde bestaan het: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die vier beste spanne van die groep het na die uitklopfase deurgedring. Die eerste span het teen die vierde span en die tweede span teen die derde span in die halfeindstryde gespeel. == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van 14 skeidsregters en vier wedstrydbeamptes is vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2025-women-s-odi-world-cup-icc-names-all-woman-panel-of-match-officials-1502387 |title=All-woman panel to officiate at 2025 women's ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=11 September 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Lauren Agenbag <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Candace la Borde <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Kim Cotton <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Zimbabwe}} Sarah Dambanevana <small>([[Zimbabwe Krieket|Zimbabwe]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Shathira Jakir <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Narayanan Janani <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Kerrin Klaaste <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> || * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Nimali Perera <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Claire Polosak <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Vrinda Rathi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Sue Redfern <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Eloise Sheridan <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Gayathri Venugopalan <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Jacqueline Williams <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Trudy Anderson <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Shandre Fritz <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> || * {{vlagikoon|Indië}} G. S. Lakshmi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Michell Pereira <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> |} === Spanne === Elke land het 15 spelers vir die toernooi gekies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/all-the-squads-for-icc-women-s-cricket-world-cup-2025 |title=All the squads for ICC Women’s Cricket World Cup 2025 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=10 September 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. === Groepfase === Agt spanne het aan die groepfase deelgeneem. Die vier beste spanne het na die uitklopfase deurgedring. {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} |- bgcolor="ccffcc" |style="text-align:left"|{{Crv-AU}} |7||6||0||1||+2.102||'''13''' |- bgcolor="ccffcc" |style="text-align:left"|{{Crv-EN}} |7||5||1||1||+1.233||'''11''' |- bgcolor="ccffcc" |style="text-align:left"|{{Crv-ZA}} |7||5||2||0||–0.379||'''10''' |- bgcolor="ccffcc" |style="text-align:left"|{{Crv-IN}} |7||3||3||1||+0.628||'''7''' |- |style="text-align:left"|{{Crv-LK}} |7||1||3||3||–1.035||'''5''' |- |style="text-align:left"|{{Crv-NZ}} |7||1||4||2||–0.876||'''4''' |- |style="text-align:left"|{{Crv-BD}} |7||1||5||1||–0.578||'''3''' |- |style="text-align:left"|{{Crv-PK}} |7||0||4||3||–2.651||'''3''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 30 September 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 269/8 (47 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 211 (45.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Amanjot Kaur]] 57 (56) | paaltjies1 = [[Inoka Ranaweera]] 4/46 (9 boulbeurte) | lopies2 = [[Chamari Athapaththu]] 43 (47) | paaltjies2 = [[Deepti Sharma]] 3/54 (10 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 59 lopies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|DLS-metode]]) | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-sri-lanka-women-1st-match-1490413/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Assam-krieketverenigingstadion]], [[Guwahati]] | skeidsregters = Claire Polosak en Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Deepti Sharma]] (Ind) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = Wedstryd verkort weens reën tot 47 boulbeurte per span.'' * ''[[Duckworth-Lewis-Stern-metode]] hersien teiken om te wen: 271 lopies in 47 boulbeurte vir Sri Lanka. | notas = Dit was die eerste EDI-vrouewedstryd wat op hierdie stadion gespeel is.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://assamtribune.com/sports/guwahati-to-host-four-league-matches-of-icc-womens-world-cup-2025-1581252 |title=Guwahati to host four league matches of ICC Women's World Cup 2025 |publisher=The Assam Tribune |author=Abdul Gani |date=16 Junie 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/guwahati-set-to-host-its-first-test-match-world-cup-match-in-2025-bcci-secretary/articleshow/119372320.cms |title=Guwahati set to host its first Test match, world cup match in 2025: BCCI secretary" |publisher=The Economic Times |date=23 Maart 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Die bywoning van 22&nbsp;843 is die hoogste in dié tyd vir ’n vrouekrieketwêreldbekerwedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-cricket-worldcup-2025/news/india-sri-lanka-cwc25-opener-sets-new-attendance-record |title=India-Sri Lanka CWC25 opener sets new attendance record |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=30 September 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 1 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 326 (49.3 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = 237 (43.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Ashleigh Gardner]] 115 (83) | paaltjies1 = [[Lea Tahuhu]] 3/42 (8 boulbeurte) | lopies2 = [[Sophie Devine]] 112 (112) | paaltjies2 = [[Sophie Molineux]] 3/25 (8.2 boulbeurte) | uitslag = Australië met met 89 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/australia-women-vs-new-zealand-women-2nd-match-1490414/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Holkar-stadion]], [[Indore]] | skeidsregters = Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Ashleigh Gardner]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste EDI-vrouewedstryd wat op hierdie stadion gespeel is.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/indore/indore-to-host-five-matches-of-icc-womens-world-cup/articleshow/121893256.cms |title=Indore to host five matches of ICC Women's World Cup |publisher=[[The Times of India]] |date=17 Junie 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.freepressjournal.in/indore/indore-to-host-5-matches-of-icc-womens-odi-world-cup-2025-at-holkar-stadium |title=Indore To Host 5 Matches Of ICC Women’s ODI World Cup 2025 At Holkar Stadium |publisher=The Free Press Journal |date=17 Junie 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Beide [[Ashleigh Gardner]] (Aus) en [[Sophie Devine]] (NZ) teken ’n vrouekrieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Hundreds">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-list-hundreds/women-s-world-cup-68 |title=List of hundreds for Women's World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Phoebe Litchfield]] (Aus) teken haar 1&nbsp;000ste EDI-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/75037-phoebe-litchfield-becomes-2nd-youngest-australian-after-meg-lanning-to-1000-odi-runs.html |title=Phoebe Litchfield Becomes 2nd Youngest Australian After Meg Lanning to 1000 ODI Runs |publisher=Female Cricket |date=1 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Amelia Kerr]] (NZ) neem haar 100ste EDI-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/75030-new-zealands-amelia-kerr-becomes-youngest-to-complete-100th-odi-wicket-achieves-historic-double.html |title=New Zealand’s Amelia Kerr Becomes Youngest to Complete 100th ODI Wicket, Achieves Historic Double |publisher=Female Cricket |date=1 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Sophie Devine (NZ) teken haar 4&nbsp;000ste EDI-lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/75094-sophie-devine-becomes-only-the-4th-new-zealander-to-surpass-4000-odi-runs-landmark.html |title=Sophie Devine Becomes Only the 4th New Zealander to Surpass 4,000 ODI Runs Landmark |publisher=Female Cricket |date=2 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 2 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 129 (38.3 boulbeurte) | span2 = {{Crv-BD}} | telling2 = 131/3 (31.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Rameen Shamim]] 23 (39) | paaltjies1 = [[Shorna Akter]] 3/5 (3.3 boulbeurte) | lopies2 = [[Rubya Haider]] 54* (77) | paaltjies2 = [[Diana Baig]] 1/14 (8 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/bangladesh-women-vs-pakistan-women-3rd-match-1490415/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Lauren Agenbag ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Marufa Akter]] (Ban) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Rubya Haider]] (Ban) het haar EDI-debuut gemaak.'' * ''[[Fatima Sana]] (Pak) speel in haar 50ste EDI-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/bangladesh-women-vs-pakistan-women-3rd-match-1490415/match-preview |title=Evenly matched Bangladesh and Pakistan aim to hit the ground running in Colombo |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=1 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 3 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-ZA}} | telling1 = 69 (20.4 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 73/0 (14.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Sinalo Jafta]] 22 (36) | paaltjies1 = [[Linsey Smith]] 3/7 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Amy Jones]] 40* (50) | paaltjies2 = [[Marizanne Kapp]] 0/13 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met tien paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/england-women-vs-south-africa-women-4th-match-1490416/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Assam-krieketverenigingstadion]], [[Guwahati]] | skeidsregters = Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) en Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Linsey Smith]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Heather Knight]] (Eng) speel in haar 150ste EDI-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/75183-heather-knight-becomes-only-the-2nd-english-player-after-charlotte-edwards-to-reach-150-odi-appearances.html |title=Heather Knight Becomes Only the 2nd English Player, After Charlotte Edwards, to Reach 150 ODI Appearances |publisher=Female Cricket |date=3 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 4 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-LK}} | telling1 = | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Wedstryd afgelas sonder dat ’n bal geboul is. | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/sri-lanka-women-vs-australia-women-5th-match-1490417/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Geen loot nie. | reën = Wedstryd afgelas weens reën. | notas = Dit is die tiende vrouekrieketwêreldbekerwedstryd wat afgelas is sonder dat ’n bal geboul is. }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 247 (50 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 159 (43 boulbeurte) | lopies1 = [[Harleen Deol]] 46 (65) | paaltjies1 = [[Diana Baig]] 4/69 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Sidra Ameen]] 81 (106) | paaltjies2 = [[Kranti Goud]] 3/20 (10 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 88 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-pakistan-women-6th-match-1490418/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Lauren Agenbag ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Kranti Goud]] (Ind) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Fatima Sana]] (Pak) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.'' * ''[[Deepti Sharma]] (Ind) teken haar 4&nbsp;000ste internasionale lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/75322-deepti-sharma-completes-4000-international-runs-for-india.html |title=Deepti Sharma Completes 4000 International Runs for India |publisher=Female Cricket |date=5 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 6 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 231 (47.5 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 234/4 (40.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophie Devine]] 85 (98) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 4/40 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Tazmin Brits]] 101 (89) | paaltjies2 = [[Amelia Kerr]] 2/62 (10 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/new-zealand-women-vs-south-africa-women-7th-match-1490419/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Holkar-stadion]], [[Indore]] | skeidsregters = Sarah Dambanevana ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Tazmin Brits]] (RSA) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Suzie Bates]] (NZ) word die eerste vroulike krieketspeler wat in haar 350ste internasionale wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/new-zealand-women-vs-south-africa-women-7th-match-1490419/match-preview |title=New Zealand and South Africa meet after a year with both teams needing a pick-me-up |publisher=ESPNcricinfo |author=Srinidhi Ramanujam |date=5 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Sophie Devine]] (NZ) speel in haar 300ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-world-cup-2025/75365-suzie-bates-opens-up-on-milestone-350th-match-devines-300th-and-australia-loss.html |title=Suzie Bates Opens Up on Milestone 350th Match, Devine’s 300th, and Australia Loss |publisher=Female Cricket |date=6 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Chloe Tryon]] (RSA) neem haar 100ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/75397-chloe-tryon-completes-100-international-wickets-for-south-africa.html |title=Chloe Tryon completes 100 International Wickets for South Africa |publisher=Female Cricket |date=6 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Laura Wolvaardt]] word die eerste Suid-Afrikaner wat haar 7&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/75401-laura-wolvaardt-becomes-the-first-south-african-to-surpass-7000-international-runs.html |title=Laura Wolvaardt Becomes the First South African to Surpass 7000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=6 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Tazmin Brits]] (RSA) teken ’n vrouekrieketwêreldbekerhonderdtal aan.<ref name="Hundreds" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 178 (49.4 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 182/6 (46.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Sobhana Mostary]] 60 (108) | paaltjies1 = [[Sophie Ecclestone]] 3/24 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Heather Knight]] 79* (111) | paaltjies2 = [[Fahima Khatun]] 3/16 (10 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/bangladesh-women-vs-england-women-8th-match-1490420/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Assam-krieketverenigingstadion]], [[Guwahati]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Heather Knight]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 221/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 114 (36.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Beth Mooney]] 109 (114) | paaltjies1 = [[Nashra Sandhu]] 3/37 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Sidra Ameen]] 35 (52) | paaltjies2 = [[Kim Garth]] 3/14 (6 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 107 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/australia-women-vs-pakistan-women-9th-match-1490421/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Beth Mooney]] (Aus) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Beth Mooney]] (Aus) teken ’n vrouekrieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Hundreds" /> * ''Beth Mooney en [[Alana King]] (albei Aus) teken met 106 lopies om die negende paaltjie die hoogste negende EDI-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/beth-mooney-and-alana-king-create-history-become-1st-batting-pair-to-ws-l-9623024.html |title=Beth Mooney And Alana King Create History, Become 1st Batting Pair To... |publisher=News 18 |author=Harshit Bisht |date=8 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Annabel Sutherland]] (Aus) neem haar 100ste internasionale paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/75610-australian-all-rounder-annabel-sutherland-joins-the-100-international-wickets-club.html |title=Australian All-Rounder Annabel Sutherland Joins the 100 International Wickets Club |publisher=Female Cricket |date=8 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 251 (49.5 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 252/7 (48.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Richa Ghosh]] 94 (77) | paaltjies1 = [[Chloe Tryon]] 3/32 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Nadine de Klerk]] 84* (54) | paaltjies2 = [[Sneh Rana]] 2/47 (10 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-south-africa-women-10th-match-1490422/full-scorecard Telkaart] | plek = [[ACA-VDCA-krieketstadion]], [[Visakhapatnam]] | skeidsregters = Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Nadine de Klerk]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Marizanne Kapp]] word die eerste Suid-Afrikaanse vroulike speler wat in haar 155ste EDI-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-south-africa-women-10th-match-1490422/match-preview |title=India, South Africa seek momentum amid unpredictable World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Vishal Dikshit |date=8 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Laura Wolvaardt]] (RSA) speel in haar 200ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/75706-laura-wolvaardt-completes-200-international-appearances-for-south-africa.html |title=Laura Wolvaardt Completes 200 International Appearances for South Africa |publisher=Female Cricket |date=10 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Richa Ghosh]] (Ind) teken haar 1&nbsp;000ste EDI-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/richa-ghosh-1000-runs-womens-odi-world-cup-2025-india-vs-south-africa-stats-records/article70144134.ece |title=IND vs SA: Richa Ghosh becomes fastest Indian to 1000 runs in Women’s ODIs by balls faced |publisher=The Hindu |date=10 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/75681-richa-ghosh-becomes-only-the-2nd-indian-keeper-batter-to-1000-odi-runs-milestone.html |title=Richa Ghosh Becomes Only the 2nd Indian Keeper-Batter to 1,000 ODI Runs Milestone |publisher=Female Cricket |date=10 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Richa Ghosh en [[Sneh Rana]] teken met 88 lopies om die agtste paaltjie die hoogste Indiese agtste EDI-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/ind-vs-sa-women-odi-world-cup-2025-records-richa-ghosh-smriti-mandhana-runs-india-v-south-africa/article70144501.ece |title=IND vs SA: List of records broken, milestones during India vs South Africa Women’s ODI World Cup 2025 match |publisher=The Hindu |date=10 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 227/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Crv-BD}} | telling2 = 127 (39.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Brooke Halliday]] 69 (104) | paaltjies1 = [[Rabeya Khan]] 3/30 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Fahima Khatun]] 34 (80) | paaltjies2 = [[Jess Kerr]] 3/21 (8 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met 100 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/bangladesh-women-vs-new-zealand-women-11th-match-1490423/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Assam-krieketverenigingstadion]], [[Guwahati]] | skeidsregters = Sarah Dambanevana ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) en Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Brooke Halliday]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Lea Tahuhu]] (NZ) speel in haar 100ste EDI-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/75742-veteran-pacer-lea-tahuhu-makes-100th-odi-appearance-for-new-zealand.html |title=Veteran Pacer Lea Tahuhu Makes 100th ODI Appearance for New Zealand |publisher=Female Cricket |date=10 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Brooke Halliday]] (NZ) teken haar 1&nbsp;000ste EDI-lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/75746-brooke-halliday-completes-1000-odi-runs-for-new-zealand.html |title=Brooke Halliday Completes 1000 ODI Runs for New Zealand |publisher=Female Cricket |date=10 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 253/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 164 (45.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Natalie Sciver-Brunt]] 117 (117) | paaltjies1 = [[Inoka Ranaweera]] 3/33 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Hasini Perera]] 35 (60) | paaltjies2 = [[Sophie Ecclestone]] 4/17 (10 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 89 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/england-women-vs-sri-lanka-women-12th-match-1490424/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Natalie Sciver-Brunt]] (Eng) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Natalie Sciver-Brunt]] (Eng) teken ’n vrouekrieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Hundreds" /> * ''Sy word ná [[Charlotte Edwards]] ook die tweede Engelse vroulike kolwer wat haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/75844-nat-sciver-brunt-joins-elite-8000-run-club-with-record-breaking-world-cup-century-against-sri-lanka.html |title=Nat Sciver-Brunt Joins Elite 8,000-Run Club with Record-Breaking World Cup Century against Sri Lanka |publisher=Female Cricket |date=12 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 330 (48.5 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 331/7 (49 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 80 (66) | paaltjies1 = [[Annabel Sutherland]] 5/40 (9.5 boulbeurte) | lopies2 = [[Alyssa Healy]] 142 (107) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 3/41 (10 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-australia-women-13th-match-1490425/full-scorecard Telkaart] | plek = [[ACA-VDCA-krieketstadion]], [[Visakhapatnam]] | skeidsregters = Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Alyssa Healy]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies en eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Smriti Mandhana]] word ná [[Mithali Raj]] die tweede Indiese vroulike kolwer wat haar 5&nbsp;000ste EDI-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/75877-smriti-mandhana-becomes-fastest-and-only-second-indian-woman-to-surpass-5000-odi-runs.html |title=Smriti Mandhana Becomes Fastest and Only Second Indian Woman to Surpass 5000 ODI Runs |publisher=Female Cricket |date=12 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Harleen Deol]] (Ind) teken haar 1&nbsp;000ste EDI-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/75897-harleen-deol-surpasses-1000-odi-runs-milestone-for-india.html |title=Harleen Deol Surpasses 1000 ODI Runs Milestone for India |publisher=Female Cricket |date=12 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Annabel Sutherland]] (Aus) neem haar eerste EDI-vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-list-5wi/women-s-world-cup-68 |title=List of five-wickets-in-an-innings For Women's World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/australias-annabel-sutherland-becomes-only-2nd-odi-cricketer-to-achieve-unique-birthday-feat20251012211719 |title=Australia's Annabel Sutherland becomes only 2nd ODI cricketer to achieve unique birthday feat |publisher=Asian News International |date=12 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Indië teken hul hoogste vrouekrieketwêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-world-cup-2025/india-vs-australia-rewrites-history-all-the-records-broken-in-womens-world-cup-thriller/articleshow/124514879.cms |title=India vs Australia rewrites history: All the records broken in Women's World Cup thriller |publisher=[[The Times of India]] |date=13 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref><ref name="Team_score">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?%5Dam=3379;class=9;filter=advanced;template=results;trophy=68;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Women's One-Day Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Alyssa Healy]] (Aus) teken ’n vrouekrieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Hundreds" /> * ''Australië teken die hoogste vrouekrieketwêreldbekerlopiejaagtog in dié tyd aan.''<ref name="INDvAUS">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-set-new-record-for-highest-successful-womens-odi-chase-1506945 |title=Australia set new record for highest successful ODI chase |publisher=ESPNcricinfo |author=Deep Gadhia |date=12 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref><ref name="Run_chase">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?batting_fielding_first=2;class=9;filter=advanced;orderby=target;result=1;template=results;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Women's One-Day Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Australië teken ook die hoogste EDI-vrouelopiejaagtog in dié tyd aan.''<ref name="INDvAUS" /><ref name="Run_chase" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 232/6 (50 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 235/7 (49.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Shorna Akter]] 51* (35) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 2/42 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Chloe Tryon]] 62 (69) | paaltjies2 = [[Nahida Akter]] 2/44 (9.3 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/bangladesh-women-vs-south-africa-women-14th-match-1490426/full-scorecard Telkaart] | plek = [[ACA-VDCA-krieketstadion]], [[Visakhapatnam]] | skeidsregters = Candace la Borde en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Chloe Tryon]] (RSA) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit is Suid-Afrika se 50ste vrouekrieketwêreldbekerwedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/bangladesh-women-vs-south-africa-women-14th-match-1490426/match-preview |title=South Africa eye NRR boost against Bangladesh |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=12 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-LK}} | telling1 = 258/6 (50 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = | lopies1 = [[Nilakshi de Silva]] 55* (28) | paaltjies1 = [[Sophie Devine]] 3/54 (9 boulbeurte) | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Onbeslis | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/sri-lanka-women-vs-new-zealand-women-15th-match-1490427/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = Reën tydens Nieu-Seeland se kolfbeurt verhoed verdere verrigtinge. | notas = [[Nilakshi de Silva]] (SL) teken haar 1&nbsp;000ste EDI-lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/76068-nilakshika-silva-completes-1000-odi-runs-for-sri-lanka-with-a-record-fifty-against-new-zealand.html |title=Nilakshika Silva Completes 1000 ODI Runs for Sri Lanka with a Record Fifty Against New Zealand |publisher=Female Cricket |date=14 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 133/9 (31 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 34/0 (6.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Charlie Dean]] 33 (51) | paaltjies1 = [[Fatima Sana]] 4/27 (6 boulbeurte) | lopies2 = [[Omaima Sohail]] 19* (18) | paaltjies2 = [[Charlie Dean]] 0/0 (1 boulbeurt) | uitslag = Onbeslis | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/england-women-vs-pakistan-women-16th-match-1490428/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) en Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = Wedstryd verkort weens reën tot 31 boulbeurte per span.'' * ''Pakistan se teiken is weens reën tot 113 lopies in 31 boulbeurte hersien.'' * ''Reën tydens Pakistan se kolfbeurt verhoed verdere verrigtinge. | notas = [[Sophia Dunkley]] (Eng) teken haar 1&nbsp;000ste EDI-lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/76110-englands-sophia-dunkley-completes-1000-odi-runs.html |title=England’s Sophia Dunkley Completes 1000 ODI Runs |publisher=Female Cricket |date=15 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 198/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 202/0 (24.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Sobhana Mostary]] 66* (80) | paaltjies1 = [[Alana King]] 2/18 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Alyssa Healy]] 113* (77) | paaltjies2 = [[Nishita Akter Nishi]] 0/24 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met tien paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/australia-women-vs-bangladesh-women-17th-match-1490429/full-scorecard Telkaart] | plek = [[ACA-VDCA-krieketstadion]], [[Visakhapatnam]] | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Sarah Dambanevana ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) | speler van die wedstryd = [[Alana King]] (Aus) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Alyssa Healy]] word ná [[Meg Lanning]] en [[Ellyse Perry]] die derde Australiese vroulike kolwer wat haar 7&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/4383946/alyssa-healy-700-runs-perry-lanning-record-milestone-australia-bangladesh-womens-cricket-world-cup-vizag-odi-highlights? |title=Foot on the throat: No letting up as Healy joins 7k club |publisher=[[Krieket Australië]] |author=Laura Jolly |date=17 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Sy teken ook haar tweede agtereenvolgende vrouekrieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Hundreds" /> * <span style="color:green">''Australië vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/australia-women-vs-bangladesh-women-17th-match-1490429/match-report |title=Healy, spinners seal semi-final spot for Australia |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=16 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-LK}} | telling1 = 105/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 125/0 (14.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Vishmi Gunaratne]] 34 (33) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 3/30 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Laura Wolvaardt]] 60* (47) | paaltjies2 = [[Malki Madara]] 0/14 (3 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met tien paaltjies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|DLS-metode]]) | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/sri-lanka-women-vs-south-africa-women-18th-match-1490430/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Vrinda Rathi en Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Laura Wolvaardt]] (RSA) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = Wedstryd verkort weens reën tot 20 boulbeurte per span.'' * ''[[Duckworth-Lewis-Stern-metode]] hersien teiken om te wen: 121 lopies in 20 boulbeurte vir Suid-Afrika. | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 92/5 (25 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = | lopies1 = [[Aliya Riaz]] 28* (52) | paaltjies1 = [[Lea Tahuhu]] 2/20 (6 boulbeurte) | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Onbeslis | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/new-zealand-women-vs-pakistan-women-19th-match-1490431/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = Wedstryd verkort weens reën tot 46 boulbeurte per span.'' * ''Reën tydens Nieu-Seeland se kolfbeurt verhoed verdere verrigtinge. | notas = [[Omaima Sohail]] (Pak) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/76295-pakistans-omaima-sohail-makes-her-100th-international-appearance.html |title=Pakistan’s Omaima Sohail Makes Her 100th International Appearance |publisher=Female Cricket |date=18 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Amelia Kerr]] (NZ) neem haar 200ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/76304-star-new-zealand-all-rounder-amelia-kerr-completes-200-international-wickets.html |title=Star New Zealand All-Rounder Amelia Kerr Completes 200 International Wickets |publisher=Female Cricket |date=18 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/new-zealand-women-vs-pakistan-women-19th-match-1490431/match-report |title=Another washout for Pakistan; SA through to semis |publisher=ESPNcricinfo |author=Vishal Dikshit |date=18 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 288/8 (50 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = 284/6 (50 boulbeurte) | lopies1 = [[Heather Knight]] 109 (91) | paaltjies1 = [[Deepti Sharma]] 4/51 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Smriti Mandhana]] 88 (94) | paaltjies2 = [[Natalie Sciver-Brunt]] 2/47 (8 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met vier lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-england-women-20th-match-1490432/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Holkar-stadion]], [[Indore]] | skeidsregters = Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Heather Knight]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Heather Knight]] word ná [[Stuart Broad]] en [[James Anderson]] die derde Engelse speler wat in haar 300ste internasionale wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/76385-heather-knight-becomes-only-the-3rd-english-player-to-300-internationals.html |title=Heather Knight becomes only the 3rd English player to 300 Internationals |publisher=Female Cricket |date=19 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Sy teken ook ’n vrouekrieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Hundreds" /> * ''[[Deepti Sharma]] word ná [[Jhulan Goswami]] die tweede Indiese vroulike bouler wat haar 150ste EDI-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com/news/150-wickets-and-counting-deepti-sharmas-rise-continues-in-wodis-10192025-1760874951739 |title=150 Wickets And Counting: Deepti Sharma’s Rise Continues in WODIs |publisher=Cricket.com |date=19 Oktober 2025 |accessdate=4 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251104065730/https://www.cricket.com/news/150-wickets-and-counting-deepti-sharmas-rise-continues-in-wodis-10192025-1760874951739 |archive-date=4 November 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/76419-deepti-sharma-creates-history-as-the-first-indian-spinner-to-claim-150-odi-wickets.html |title=Deepti Sharma Creates History as the First Indian Spinner to Claim 150 ODI Wickets |publisher=Female Cricket |date=20 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Engeland vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-england-women-20th-match-1490432/match-report |title=England in semi-finals after India unravel in tense finish |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=19 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-LK}} | telling1 = 202 (48.4 boulbeurte) | span2 = {{Crv-BD}} | telling2 = 195/9 (50 boulbeurte) | lopies1 = [[Hasini Perera]] 85 (99) | paaltjies1 = [[Shorna Akter]] 3/27 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Nigar Sultana]] 77 (98) | paaltjies2 = [[Chamari Athapaththu]] 4/42 (10 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met sewe lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/sri-lanka-women-vs-bangladesh-women-21st-match-1490433/full-scorecard Telkaart] | plek = [[DY Patil-stadion]], [[Navi Mumbai]] | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Sarah Dambanevana ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) | speler van die wedstryd = [[Hasini Perera]] (SL) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste EDI-vrouewedstryd wat op hierdie stadion gespeel is.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-world-cup-2025/72279-dy-patil-stadium-replaces-bengalurus-chinnaswamy-as-womens-world-cup-2025-venue.html |title=DY Patil Stadium Replaces Bengaluru’s Chinnaswamy as Women’s World Cup 2025 Venue |publisher=Female Cricket |date=22 Augustus 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tribuneindia.com/news/cricket/navi-mumbai-replaces-bengaluru-as-venue-for-womens-odi-world-cup |title=Navi Mumbai replaces Bengaluru as venue for women's ODI World Cup |publisher=The Tribune |date=22 Augustus 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Anushka Sanjeewani]] (SL) speel in haar 50ste EDI-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/bangladesh-women-vs-sri-lanka-women-21st-match-1490433/match-preview |title=Bangladesh seek first ODI win against SL as semi-final race heats up |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=19 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Chamari Athapaththu]] word die eerste Sri Lankaanse vroulike kolwer wat haar 4&nbsp;000ste EDI-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/76428-chamari-athapaththu-becomes-the-first-sri-lankan-woman-to-surpass-4000-odi-runs.html |title=Chamari Athapaththu Becomes the First Sri Lankan Woman to Surpass 4,000 ODI Runs |publisher=Female Cricket |date=20 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Hasini Perera]] (SL) teken haar 1&nbsp;000ste EDI-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/76457-hasini-pereras-career-best-innings-takes-her-past-1000-odi-runs-mark.html |title=Hasini Perera’s Career-Best Innings Takes Her Past 1000 ODI Runs Mark |publisher=Female Cricket |date=21 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Bangladesj is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/sri-lanka-women-vs-bangladesh-women-21st-match-1490433/match-report |title=SL pull off a heist after Bangladesh collapse in magnificent fashion |publisher=ESPNcricinfo |author=Madushka Balasuriya |date=20 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-ZA}} | telling1 = 312/9 (40 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 83/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Laura Wolvaardt]] 90 (82) | paaltjies1 = [[Nashra Sandhu]] 3/45 (8 boulbeurte) | lopies2 = [[Sidra Nawaz]] 22* (33) | paaltjies2 = [[Marizanne Kapp]] 3/20 (5 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 150 lopies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|DLS-metode]]) | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/pakistan-women-vs-south-africa-women-22nd-match-1490434/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Marizanne Kapp]] (RSA) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = Wedstryd verkort weens reën tot 40 boulbeurte per span.'' * ''[[Duckworth-Lewis-Stern-metode]] hersien teiken om te wen: 234 lopies in 20 boulbeurte vir Pakistan. | notas = Suid-Afrika teken hul hoogste vrouekrieketwêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Team_score" /><ref name="kapp">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/pakistan-women-vs-south-africa-women-22nd-match-1490434/match-report |title=Kapp-powered South Africa knock Pakistan out in wet Colombo |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=21 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref name="kapp" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 22 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 244/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 248/4 (40.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Tammy Beaumont]] 78 (105) | paaltjies1 = [[Annabel Sutherland]] 3/60 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Ashleigh Gardner]] 104* (73) | paaltjies2 = [[Linsey Smith]] 2/43 (8 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/australia-women-vs-england-women-23rd-match-1490435/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Holkar-stadion]], [[Indore]] | skeidsregters = Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Annabel Sutherland]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies en eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Natalie Sciver-Brunt]] word ná [[Charlotte Edwards]] en [[Janette Brittin]] die derde Engelse vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;000ste vrouekrieketwêreldbekerlopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/76598-nat-sciver-brunt-becomes-3rd-english-batter-to-surpass-1000-odi-world-cup-runs.html |title=Nat Sciver-Brunt Becomes 3rd English Batter to surpass 1000 ODI World Cup Runs |publisher=Female Cricket |date=22 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Ashleigh Gardner]] (Aus) teken ’n vrouekrieketwêreldbekerhonderdtal aan.<ref name="Hundreds" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 340/3 (49 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = 271/8 (44 boulbeurte) | lopies1 = [[Pratika Rawal]] 122 (134) | paaltjies1 = [[Suzie Bates]] 1/40 (7 boulbeurte) | lopies2 = [[Brooke Halliday]] 81 (84) | paaltjies2 = [[Renuka Singh]] 2/25 (6 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 53 lopies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|DLS-metode]]) | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-new-zealand-women-24th-match-1490436/full-scorecard Telkaart] | plek = [[DY Patil-stadion]], [[Navi Mumbai]] | skeidsregters = Lauren Agenbag ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Smriti Mandhana]] (Ind) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = Wedstryd verkort weens reën tot 49 boulbeurte per span.'' * ''[[Duckworth-Lewis-Stern-metode]] hersien teiken om te wen: 325 lopies in 44 boulbeurte vir Nieu-Seeland. | notas = [[Lea Tahuhu]] word ná [[Suzie Bates]], [[Sophie Devine]], [[Amy Satterthwaite]] en [[Sara McGlashan]] die vyfde Nieu-Seelandse speler wat in haar 200ste internasionale wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/76654-lea-tahuhu-becomes-only-the-fifth-new-zealander-to-200-internationals.html |title=Lea Tahuhu Becomes Only the Fifth New Zealander to 200 Internationals |publisher=Female Cricket |date=23 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Pratika Rawal]] (Ind) word volgens aantal wedstryde (in 23 kolfbeurte) die gesamentlik vinnigste vroulike kolwer in dié tyd wat haar 1&nbsp;000ste EDI-lopie aanteken en ewenaar [[Lindsay Reeler]] (Aus) se vorige rekord.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/womens-odi-world-cup-2025-india-vs-new-zealand-pratika-rawal-fastest-to-1000-runs-world-record-mark/article70193288.ece |title=Pratika Rawal equals world record, joint-fastest to 1000 runs in women’s ODIs |publisher=The Hindu |date=23 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/76673-pratika-rawal-becomes-fastest-indian-to-score-1000-odi-runs-in-just-23-innings.html |title=Pratika Rawal Becomes Fastest Indian to Score 1000 ODI Runs in Just 23 Innings |publisher=Female Cricket |date=23 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref><ref name="INDvNZL">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-nz-wwc-2025-stats-smriti-mandhana-and-pratika-rawal-tear-up-the-record-book-1508469 |title=Stats – Smriti Mandhana and Pratika Rawal tear up the record book |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=23 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Beide [[Pratika Rawal]] en [[Smriti Mandhana]] (albei Ind) teken ’n vrouekrieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Hundreds" /> * ''Smriti Mandhana (Ind) word ná [[Meg Lanning]] (Aus) die tweede vroulike kolwer wat haar 17de internasionale honderdtal aanteken.''<ref name="INDvNZL" /> * ''Pratika Rawal en Smriti Mandhana teken met 212 lopies om die eerste paaltjie die hoogste Indiese eerste vrouekrieketwêreldbekervrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref name="INDvNZL" /> * ''Indië teken hul hoogste vrouekrieketwêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Team_score" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/india-register-highest-ever-odi-world-cup-total-against-new-zealand-in-navi-mumbai-2025-10-23-1014107 |title=India register highest-ever ODI World Cup total against New Zealand in Navi Mumbai |publisher=India TV |author=Koustav Sengupta |date=23 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Renuka Singh]] (Ind) neem haar 100ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/76726-renuka-singh-thakur-becomes-the-fastest-indian-pacer-to-claim-100-international-wickets.html |title=Renuka Singh Thakur Becomes the Fastest Indian Pacer to Claim 100 International Wickets |publisher=Female Cricket |date=24 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Indië vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-new-zealand-women-24th-match-1490436/match-report |title=Rawal and Mandhana tons seal India's semi-final spot |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=23 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Beide Nieu-Seeland en Sri Lanka is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cn7exx5d02lo |title=India beat New Zealand to take last semi-final spot |publisher=[[BBC]] |author=Elizabeth Botcherby |date=23 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 18/0 (4.2 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = | lopies1 = [[Omaima Sohail]] 9* (9) | paaltjies1 = [[Malki Madara]] 0/3 (2.2 boulbeurte) | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Onbeslis | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/sri-lanka-women-vs-pakistan-women-25th-match-1490437/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = Wedstryd verkort weens reën tot 34 boulbeurte per span.'' * ''Reën tydens Pakistan se kolfbeurt verhoed verdere verrigtinge. | notas = [[Sidra Ameen]] (Pak) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/76813-sidra-amin-marks-150th-international-appearance-for-pakistan-in-sri-lanka-world-cup-match.html |title=Sidra Amin Marks 150th International Appearance for Pakistan in Sri Lanka World Cup Match |publisher=Female Cricket |date=25 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-ZA}} | telling1 = 97 (24 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 98/3 (16.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Laura Wolvaardt]] 31 (26) | paaltjies1 = [[Alana King]] 7/18 (7 boulbeurte) | lopies2 = [[Beth Mooney]] 42 (41) | paaltjies2 = [[Marizanne Kapp]] 1/11 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/australia-women-vs-south-africa-women-26th-match-1490438/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Holkar-stadion]], [[Indore]] | skeidsregters = Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Alana King]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies en eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Alana King]] (Aus) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling" /> * ''Sy behaal ook die beste EDI-boulsyfer vir Australië in dié tyd en die naasbeste in ’n krieketwêreldbekerkolfbeurt – beide mans en vroue – ná [[Glenn McGrath]] (Aus) se 7/15 teen [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003|2003-manstoernooi]].''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/australia-women-vs-south-africa-women-26th-match-1490438/match-report |title=King's majestic seven-for sets up Australia's semi-final with India |publisher=ESPNcricinfo |author=Alan Gardner |date=25 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Sy word ook die eerste bouler wat ’n sewe-paaltjie-oes in ’n vrouekrieketwêreldbekerwedstryd neem en die derde Australiese vroulike bouler ná [[Shelley Nitschke]] en [[Ellyse Perry]] met ’n EDI-sewe-paaltjie-oes.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/aus-vs-sa-women-s-world-cup-alana-king-s-all-time-high-another-low-for-sa-1508699 |title=Stats – Seven-star King's all-time high, another low for South Africa |publisher=ESPNcricinfo |author=Namooh Shah |date=25 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 168 (38.2 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 172/2 (29.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Georgia Plimmer]] 43 (57) | paaltjies1 = [[Linsey Smith]] 3/30 (9.2 boulbeurte) | lopies2 = [[Amy Jones]] 86* (92) | paaltjies2 = [[Lea Tahuhu]] 1/9 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/england-women-vs-new-zealand-women-27th-match-1490439/full-scorecard Telkaart] | plek = [[ACA-VDCA-krieketstadion]], [[Visakhapatnam]] | skeidsregters = Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) en Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Amy Jones]] (Eng) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Maddy Green]] (NZ) speel in haar 200ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/76874-maddy-green-completes-200-international-games-for-new-zealand.html |title=Maddy Green completes 200 International Games for New Zealand |publisher=Female Cricket |date=26 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Sophie Devine]] (NZ) speel in haar laaste EDI-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/sophie-devine-fights-back-tears-during-national-anthem-before-last-odi-match-for-new-zealand-it-s-an-emotional-day-101761464738763-amp.html |title=Sophie Devine fights back tears during national anthem before last ODI match for New Zealand: ‘It’s an emotional day' |publisher=Hindustan Times |date=26 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 119/9 (27 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = 57/0 (8.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Sharmin Akhter]] 36 (53) | paaltjies1 = [[Radha Yadav]] 3/30 (6 boulbeurte) | lopies2 = [[Smriti Mandhana]] 34* (27) | paaltjies2 = [[Rabeya Khan]] 0/7 (1.4 boulbeurte) | uitslag = Onbeslis | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-bangladesh-women-28th-match-1490440/full-scorecard Telkaart] | plek = [[DY Patil-stadion]], [[Navi Mumbai]] | skeidsregters = Lauren Agenbag ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies en eerste veldwerk te doen. | reën = Wedstryd verkort weens reën tot 27 boulbeurte per span.'' * ''[[Duckworth-Lewis-Stern-metode]] hersien teiken om te wen: 126 lopies in 27 boulbeurte vir Indië.'' * ''Reën tydens Indië se kolfbeurt verhoed verdere verrigtinge. | notas = [[Uma Chetry]] (Ind) het haar EDI-debuut gemaak.'' * ''[[Sobhana Mostary]] (Ban) teken haar 1&nbsp;000ste internasionale lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/76957-sobhana-mostary-completes-1000-career-runs-for-bangladesh-women.html |title=Sobhana Mostary Completes 1000 Career Runs for Bangladesh Women |publisher=Female Cricket |date=27 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} === Uitklopfase === Die uitklopfase het bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd in Navi Mumbai ontmoet het. Albei halfeindstryde en die eindstryd het ’n reserwedag gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-world-cup-australia-meet-india-england-face-south-africa-in-semi-finals-1508709 |title=Australia meet India, England face South Africa in Women's World Cup semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |date=25 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 29 Oktober – Guwahati | RD1-span01 = {{Crv-EN}} | RD1-telling01 = 194 | RD1-span02 = '''{{Crv-ZA}}''' | RD1-telling02 = '''319/7''' | RD1-hofie02 = 30 Oktober – Navi Mumbai | RD1-span03 = {{Crv-AU}} | RD1-telling03 = 338 | RD1-span04 = '''{{Crv-IN}}''' | RD1-telling04 = '''341/5''' | RD2-hofie01 = 2 November – Navi Mumbai | RD2-span01 = {{Crv-ZA}} | RD2-telling01 = 246 | RD2-span02 = '''{{Crv-IN}}''' | RD2-telling02 = '''298/7''' }} === Halfeindrondte === {{Krieketwedstryd | datum = 29 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-ZA}} | telling1 = 319/7 (50 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 194 (42.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Laura Wolvaardt]] 169 (143) | paaltjies1 = [[Sophie Ecclestone]] 4/44 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Natalie Sciver-Brunt]] 64 (76) | paaltjies2 = [[Marizanne Kapp]] 5/20 (7 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 125 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/england-women-vs-south-africa-women-1st-semi-final-1490441/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Assam-krieketverenigingstadion]], [[Guwahati]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Laura Wolvaardt]] (RSA) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Laura Wolvaardt]] (RSA) teken ’n vrouekrieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Hundreds" /> * ''Sy word ook die eerste Suid-Afrikaanse vroulike kolwer asook die sesde kolwer algeheel – ná [[Mithali Raj]] (Ind), [[Charlotte Edwards]] (Eng), [[Suzie Bates]] (NZ), [[Stafanie Taylor]] (WI) en [[Smriti Mandhana]] (Ind) – wat haar 5&nbsp;000ste EDI-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/laura-wolvaardt-first-south-africa-player-to-score-5000-runs-in-women-odi-stats-records/article70216445.ece |title=Laura Wolvaardt becomes first South Africa player to reach 5000 runs in women’s ODIs |publisher=The Hindu |date=29 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref><ref name="RSAvENG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/marizanne-kapp-becomes-highest-wicket-taker-in-world-cup-history-1509226 |title=Marizanne Kapp becomes highest wicket-taker in World Cup history |publisher=ESPNcricinfo |author=Deep Gadhia |date=29 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Sy teken ook die hoogste individuelle vrouekrieketwêreldbekertelling in dié tyd vir Suid-Afrika aan.''<ref name="RSAvENG" /> * ''Suid-Afrika teken hul hoogste vrouekrieketwêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Team_score" /><ref name="RSAvENG" /> * ''[[Marizanne Kapp]] (RSA) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling" /> * ''Sy word ook die eerste bouler wat haar 44ste vrouekrieketwêreldbekerpaaltjie neem.''<ref name="RSAvENG" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/women-odi-world-cup-stats-most-wickets-marizanne-kapp-breaks-jhulan-goswami-record-england-vs-south-africa/article70218008.ece/ |title=Marizanne Kapp breaks Jhulan Goswami’s record, becomes highest wicket-taker in Women’s ODI World Cup history |publisher=The Hindu |date=30 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Nonkululeko Mlaba]] (RSA) neem haar 50ste EDI-paaltjie.'' * ''Suid-Afrika teken sy eerste krieketwêreldbekerhalfeindstrydoorwinning – beide mans en vroue aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/england-women-vs-south-africa-women-1st-semi-final-1490441/match-report |title=Wolvaardt and Kapp power South Africa into the World Cup final |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=29 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Suid-Afrika haal vir die eerste keer die eindstryd van ’n krieketwêreldbekertoernooi – beide mans en vroue.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c8drel43qnqo |title=Woeful England out of World Cup after South Africa thrashing |publisher=[[BBC]] |author=Ffion Wynne |date=29 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 30 Oktober 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 338 (49.5 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = 341/5 (48.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Phoebe Litchfield]] 119 (93) | paaltjies1 = [[Shree Charani]] 2/49 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Jemimah Rodrigues]] 127* (134) | paaltjies2 = [[Kim Garth]] 2/46 (7 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-australia-women-2nd-semi-final-1490442/full-scorecard Telkaart] | plek = [[DY Patil-stadion]], [[Navi Mumbai]] | skeidsregters = Lauren Agenbag ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Jemimah Rodrigues]] (Ind) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Richa Ghosh]] (Ind) speel in haar 50ste EDI-wedstryd.'' * ''[[Annabel Sutherland]] (Aus) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/77153-australias-annabel-sutherland-marks-100th-international-during-semifinal.html |title=Australia’s Annabel Sutherland Marks 100th International During Semifinal |publisher=Female Cricket |date=30 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Beide [[Phoebe Litchfield]] (Aus) en [[Jemimah Rodrigues]] (Ind) teken ’n vrouekrieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Hundreds" /> * ''Phoebe Litchfield teken ook die vinnigste honderdtal tydens ’n vrouekrieketwêreldbekeruitklopwedstryd in dié tyd aan (in 77 aflewerings).''<ref name="AUSvIND">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/stats-india-reach-new-highs-to-make-australia-go-wwwwwwwwwwwwwwwl-1509372 |title=Stats – India scale new highs to make Australia go WWWWWWWWWWWWWWWL |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=30 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Sy word op 22 jaar en 195 dae ook die jongste vroulike kolwer in dié tyd wat ’n honderdtal in ’n vrouekrieketwêreldbekeruitklopwedstryd aanteken.''<ref name="AUSvIND" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=9;filter=advanced;final_type=1;final_type=3;final_type=4;orderby=age;orderbyad=reverse;runsmin1=100;runsval1=runs;template=results;type=batting;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Women's One-Day Internationals / Batting records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Indië teken hul hoogste vrouekrieketwêreldbekertelling ín dié tyd aan.''<ref name="Team_score" /><ref name="AUSvIND" /> * ''Indië teken ook die hoogste lopiejaagtog in ’n vrouekrieketwêreldbekerwedstryd en die hoogste EDI-vrouelopiejaagtog in dié tyd aan.''<ref name="Run_chase" /><ref name="AUSvIND" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-australia-women-2nd-semi-final-1490442/match-report |title=India make history as Rodrigues and Harmanpreet end Australia's reign |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=30 Oktober 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Indië teken ook hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd in ’n vrouekrieketwêreldbekerwedstryd en hul hoogste EDI-vrouelopiejaagtog in dié tyd aan.''<ref name="AUSvIND" /> * ''Die 679 aangetekende lopies is die meeste in ’n vrouekrieketwêreldbekerwedstryd in dié tyd.''<ref name="AUSvIND" /> * ''Dit is Australië se eerste vrouekrieketwêreldbekernederlaag sedert die 2017-halfeindstryd, ook teen Indië, en beëindig hul gesamentlik langste wenreeks van 15 agtereenvolgende vrouekrieketwêreldbekeroorwinnings.''<ref name="AUSvIND" /> * ''Indië haal vir die derde keer ná [[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]] en [[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] die vrouekrieketwêreldbekereindstryd.''<ref name="AUSvIND" /> * ''Vir die eerste keer versuim beide Australië en Engeland om ’n vrouekrieketwêreldbekereindstryd te haal.<ref name="AUSvIND" /><ref name="Final_preview" /> }} === Eindstryd === {{Krieketwedstryd | datum = 2 November 2025 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 298/7 (50 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 246 (45.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Shafali Verma]] 87 (78) | paaltjies1 = [[Ayabonga Khaka]] 3/58 (9 boulbeurte) | lopies2 = [[Laura Wolvaardt]] 101 (98) | paaltjies2 = [[Deepti Sharma]] 5/39 (9.3 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 52 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-south-africa-women-final-1490443/full-scorecard Telkaart] | plek = [[DY Patil-stadion]], [[Navi Mumbai]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Shafali Verma]] (Ind) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Beide Indië en Suid-Afrika het die kans gehad om hul eerste vrouekrieketwêreldbekertitel te wen.''<ref name="Final_preview">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-south-africa-women-final-1490443/match-preview |title=Women's cricket prepares to crown a new world champion |publisher=ESPNcricinfo |author=Vishal Dikshit |date=1 November 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Laura Wolvaardt]] (RSA) word die eerste [[Kaptein (sport)|kaptein]] wat ’n honderdtal in ’n vrouekrieketwêreldbekereindstryd aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://crictoday.com/cricket/ind-vs-sa-laura-wolvaardt-becomes-the-first-captain-to-score-a-hundred-in-womens-world-cup-final |title=IND vs SA: Laura Wolvaardt becomes the first captain to score a hundred in Women’s World Cup final |publisher=Crictoday |date=2 November 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''Laura Wolvaardt teken die meeste lopies tydens ’n vrouekrieketwêreldbekertoernooi in dié tyd aan (509).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-south-africa-women-final-1490443/match-report |title=Deepti, Shafali star as India savour World Cup glory |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=2 November 2025 |accessdate=2 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-runs-series/women-s-world-cup-68 |title=Most runs in a series For Women's World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 November 2025}}</ref> * ''[[Deepti Sharma]] (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling" /> * ''Indië wen sy eerste vrouekrieketwêreldbekertitel en sy derde algeheel ná die mansspan se twee titels in [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] en [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/icc-mens-t20-world-cup-2026-india-icc-trophies-list-history-records-complete-list-and-titles/articleshow/127858938.cms |title=How many ICC trophies has India won? Complete list of World Cup, T20 & Champions Trophy titles |publisher=The Economic Times |date=2 Februarie 2026 |accessdate=21 Maart 2026}}</ref> }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Vrouekrieketwêreldkampioen 2025 |- |align=center|'''{{Crv-IN}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al agt deelnemende nasionale vrouekrieketspanne in die Vrouekrieketwêreldbeker 2025. [[Lêer:2025 Women's Cricket World Cup results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die Vrouekrieketwêreldbeker 2025: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#777|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Halfeindrondte}} {{sleutel|#c46|Groepfase}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] [[Lêer:Prime Minister of Bharat, Shri Narendra Damodardas Modi and the India women's national cricket team at 7, Lok Kalyan Marg.jpg|duimnael|Die Indiese nasionale vrouekrieketspan word ná hul oorwinning tydens die Vrouekrieketwêreldbeker 2025 deur die eerste minister [[Narendra Modi]] ontvang]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|LV|Lopies vir}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopies teen}} !width=25|{{Afkorting|LD|Lopieverskil}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- | colspan="12"| '''Finaliste''' |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{Crv-IN}} || – || 9 || 5 || 1 || 3 || 2417 || 2215 || +202 || — || 11 |- style="background:#777;" | 2 || style="text-align:left;"|{{Crv-ZA}} || – || 9 || 6 || 0 || 2 || 1889 || 1565 || +324 || — || 12 |- | colspan="12"| '''In die halfeindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{Crv-AU}} || – || 8 || 6 || 1 || 1 || 1764 || 1561 || +203 || — || 13 |- style="background:#c96;" | 4 || style="text-align:left;"|{{Crv-EN}} || – || 8 || 5 || 1 || 2 || 1539 || 1464 || +75 || — || 12 |- | colspan="12"| '''In die groepfase uitgeskakel''' |- style="background:#c46;" | 5 || style="text-align:left;"|{{Crv-LK}} || – || 7 || 1 || 3 || 3 || 940 || 842 || +98 || –1.035 || 5 |- style="background:#c46;" | 6 || style="text-align:left;"|{{Crv-NZ}} || – || 7 || 1 || 2 || 4 || 1134 || 1549 || –415 || –0.876 || 4 |- style="background:#c46;" | 7 || style="text-align:left;"|{{Crv-BD}} || – || 7 || 1 || 1 || 5 || 1180 || 1234 || –54 || –0.578 || 3 |- style="background:#c46;" | 8 || style="text-align:left;"|{{Crv-PK}} || – || 7 || 0 || 3 || 4 || 629 || 1044 || –415 || –2.651 || 3 |} === Meeste lopies en paaltjies === {| class="toptextcells" | Meeste lopies aangeteken:<ref name="Most_Runs" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Lopies |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Laura Wolvaardt]] | 571 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Smriti Mandhana]] | 434 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Ashleigh Gardner]] | 328 |- | 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Pratika Rawal]] | 308 |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Phoebe Litchfield]] | 304 |} | Meeste paaltjies geneem:<ref name="Most_Wickets" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Paaltjies |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Deepti Sharma]] | 22 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Annabel Sutherland]] | 17 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Sophie Ecclestone]] | 16 |- | 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Shree Charani]] | 14 |- |rowspan="2"| 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Alana King]] |rowspan="2"| 13 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Nonkululeko Mlaba]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Vrouerugbywêreldbeker 2025]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2025 Women's Cricket World Cup|Vrouekrieketwêreldbeker 2025}} * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193 ''2025 Women’s Cricket World Cup''] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/ Amptelike webtuiste van die Internasionale Krieketraad] * {{en}} {{IMDb-titel|38489373|Women's Cricket World Cup 2025}} {{Navigasie Vrouekrieketwêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Vrouekrieketwereldbeker 2025}} [[Kategorie:Geskiedenis van Indië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Sri Lanka]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Indië]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Sri Lanka]] [[Kategorie:Vrouekrieketwêreldbeker|2025]] [[Kategorie:Sport in 2025]] 91gue6j9dffcrxw14yiz2p1h36qc41z 0 454043 2913158 2912897 2026-06-22T19:30:07Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2913158 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-vrouewêreldbeker 2026 | beeld = T20I-vrouewêreldbeker 2026.svg | beeldgrote = 150px | onderskrif = Kenteken van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 | vanafdatum = 12 Junie | totdatum = 5 Julie | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Engeland}} | kampioen = | naaswenner = | getal = | deelnemers = 12 (53 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 18 | bywoning = | speler van die reeks = | meeste lopies = {{vlagikoon|Indië}} [[Smriti Mandhana]] (159)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-women-s-t20-world-cup-2026-17195 |title=Most runs in ICC Women's T20 World Cup, 2026 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Indië}} [[Shree Charani]] (10)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-women-s-t20-world-cup-2026-17195 |title=Most wickets For ICC Women's T20 World Cup, 2026 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> | vorige jaar = 2024 | vorige toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2024 | volgende jaar = 2028 | volgende toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2028 }} Die '''T20I-vrouewêreldbeker 2026''' ([[Engels]]: ''2026 Women’s T20 World Cup'') word van 12 Junie tot 5 Julie 2026 in [[Engeland]] beslis. Dit is die tiende [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en ná die [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009-toernooi]] die tweede in Engeland. Daarmee word dit die eerste land wat twee keer as gasvroue optree. [[Lêer:Prime Minister Sheikh Hasina With ICC Women's T20 World Cup Trophy 2024-05-05 (PID-0008760) (cropped).jpg|duimnael|links|Die T20I-vrouewêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 is die eerste toernooi met twaalf deelnemende nasionale vroue[[krieket]]spanne, teenoor die tien van die vorige ses T20I-vrouewêreldbekertoernooie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/ckkg1kq3qgvo |title=Women's T20 World Cup will expand to 16 teams |publisher=[[BBC]] |date=22 Julie 2024 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Die twaalf deelnemende nasionale vrouekrieketspanne is: die ses regstreekse kwalifiseerders ([[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]], [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]], [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]], [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]]), saam met die twee naasbeste spanne op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 ([[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]] en [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]]) en die wenners van die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 ([[Bengaalse nasionale vrouekrieketspan|Bangladesj]], [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]], [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] en [[Skotse nasionale vrouekrieketspan|Skotland]]). Nederland het vir die eerste keer vir ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi gekwalifiseer en die altesaam vierde span van Europa geword wat vir dié toernooi kon kwalifiseer. Gevolglik is dit die eerste T20I-vrouewêreldbekertoernooi waaraan vier Europese spanne deelneem en dit is ook die eerste internasionale vrouekriekettoernooi waaraan die vernaamste vier Europese spanne Engeland, Ierland, Nederland en Skotland saam deelneem. Tydens die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word 33 wedstryde gespeel, waaronder 30 in die eerste rondte en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in twee groepe van ses spanne elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep speel. Die twee beste spanne van elke groep kwalifiseer hierna vir die halfeindrondte, waarvan die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet. Elke wedstryd bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die vier beste spanne van die T20I-vrouevrouewêreldbeker 2026 kwalifiseer saam met die gasvroue van die 2028-toernooi regstreeks vir die volgende [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]] in Pakistan. == Toewysing == Die Internasionale Krieketraad het Engeland in Julie 2022 as gasheer van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |title=Hosts for ICC Women’s global events until 2027 announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=28 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228190055/https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |archive-date=28 Februarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-to-host-2025-women-s-odi-world-cup-1326281 |title=India to host 2025 Women's ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=26 Julie 2022 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Daarmee word dié land die eerste wat twee keer T20I-vrouewêreldbekertoernooie aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup |title=England to host 2026 Women's T20 Cricket World Cup – Clare Connor hails continued growth of women's game |publisher=[[Sky News]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === In Julie 2022 het die Internasionale Krieketraad die kwalifiseringsproses vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 bekendgemaak, waarvolgens vir die eerste keer twaalf spanne aan dié toernooi deelneem. Die gasvroue Engeland het saam met die vyf beste spanne van die vorige [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024-toernooi]] regstreeks gekwalifiseer. Die twee oorblywende regstreekse kwalifiseringsplekke is deur die naasbeste spanne, wat nog nie gekwalifiseer het nie, op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 bespreek. Die vier oorblywende plekke is tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026, waaraan die wenners van plaaslike kwalifiseringstoernooie deelgeneem het, beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-women-s-t20-world-cup-2026-qualifier-final-four-spots-up-for-grabs-in-nepal |title=ICC Women's T20 World Cup 2026 Qualifier: Final four spots up for grabs in Nepal |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Januarie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Die volgende twaalf spanne het vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 gekwalifiseer: Australië, Indië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika en Wes-Indië het as die vyf beste spanne van die T20I-vrouewêreldbeker 2024 almal saam met die gasvroue Engeland regstreeks gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/west-indies-seal-semi-final-spot-with-stunning-victory-over-england |title=West Indies seal semi-final spot with stunning victory over England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Oktober 2024 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Pakistan en Sri Lanka het as naasbeste spanne op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 gekwalifiseer, terwyl Bangladesj, Ierland, Nederland en Skotland tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 hulle plekke bespreek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ireland-thump-thailand-to-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521848 |title=Ireland and Scotland qualify for 2026 women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Nederland neem vir die eerste keer aan ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-and-netherlands-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521362 |title=Netherlands, Bangladesh qualify for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Januarie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Gevolglik neem vir die eerste keer vier Europese spanne aan ’n T20I-vrouewêreldbeker deel en dit is ook die eerste vrouekriekettoernooi waaraan die vier vernaamste Europese vrouekrieketspanne Engeland, Ierland, Nederland en Skotland saam deelneem. === Kwalifiserende spanne === [[Lêer:2026 ICC Women's T20 World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-vrouewêreldbeker 2026-kwalifisering; altesaam 53 lande het deelgeneem. {{sleutel|#000032|Gasvroue}} {{sleutel|#0000ff|Regstreeks gekwalifiseer}} {{sleutel|#01a2ffff|Gekwalifiseer deur die IKR se T20I-vroueranglys}} {{sleutel|#00ab00|Wenner van die kwalifisering}} {{sleutel|#ffaa00|Tydens die wêreldwye kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#ffc900|Tydens die plaaslike kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#c0c0c0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Crv-EN}} |'''Gasvroue''' |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Crv-AU}} |rowspan="5"|'''Regstreeks''' |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-IN}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]])</small> |- |{{Crv-NZ}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-ZA}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-WI}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Crv-PK}} |rowspan="2"|T20I-vroueranglys op<br />20 Oktober 2024 |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-LK}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-BD}} |rowspan="4"|T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 |Sewende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-IE}} |Vyfde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-NL}} |Eerste | – |Debuut |- |{{Crv-XS}} |Tweede |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |} == Stadions == In Mei 2025 het die [[Engelse en Walliese Krieketraad]] die stadions vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ecb.co.uk/news/4256616/seven-venues-for-icc-womens-t20-world-cup-2026-in-england-announced |title=Lord’s to host final of ICC Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Engelse en Walliese Krieketraad]] |date=30 April 2025 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Die eindstryd word op [[Lord’s]] in [[Londen]] beslis, terwyl [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[The Oval (Londen)|The Oval]] en die [[Bristol-krieketveld]] ander wedstryde tydens die toernooi huisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-key-dates-announced-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-in-england |title=Venues, key dates announced for ICC Women’s T20 World Cup 2026 in England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=1 Mei 2025 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! [[Birmingham]], [[Wes-Midlands]] ! [[Bristol]], City of Bristol ! [[Leeds]], [[Wes-Yorkshire]] |- | [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]] | [[Bristol-krieketveld]] | [[Headingley-krieketveld|Headingley]] |- | <small>{{Koördinate|52|27|20.93|N|1|54|08.96|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Edgbaston}}</small> | <small>{{Koördinate|51|28|38.01|N|2|35|02.96|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Bristol-krieketveld}}</small> | <small>{{Koördinate|53|49|3.58|N|1|34|55.12|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Headingley}}</small> |- | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''17&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''18&nbsp;350''' |- | [[Lêer:Edgbaston---close-of-play.jpg|200px]] | [[Lêer:Bristol County Ground.jpg|200px]] | [[Lêer:Headingley Cricket Stadium.jpg|200px]] |- ! [[Londen]], [[Groter Londen]] !rowspan=10|{{Location map+|Engeland|width=400|float=center|places= {{Location map~|Engeland|lat=52.455814|long=-1.902489|position=bottom|background=|label=[[Birmingham]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.477174|long=-2.584097|position=bottom|background=|label=[[Bristol]]}} {{Location map~|Engeland|lat=53.817686|long=-1.582070|position=top|background=|label=[[Leeds]]}} {{Location map~|Engeland|lat=53.479251|long=-2.247926|position=bottom|background=|label=[[Manchester]]}} {{Location map~|Engeland|lat=50.924000|long=-1.321900|position=bottom|background=|label=[[Southampton]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.529420|long=-0.172822|position=left|background=|label=[[Lord’s]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.483769|long=-0.114850|position=right|background=|label=[[The Oval (Londen)|The Oval]]}}}} ! Londen, Groter Londen |- | [[Lord’s]] | [[The Oval (Londen)|The Oval]] |- | <small>{{Koördinate|51|31|45.84|N|0|10|21.72|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Lord’s}}</small> | <small>{{Koördinate|51|29|1|N|0|6|54|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=The Oval}}</small> |- | Kapasiteit: '''31&nbsp;100''' | Kapasiteit: '''27&nbsp;500''' |- | [[Lêer:Nat West media centre cropped.jpg|200px]] | [[Lêer:OCS Stand (Surrey v Yorkshire in foreground).JPG|200px]] |- ! [[Manchester]], [[Groter Manchester]] ! [[Southampton]], [[Hampshire]] |- | [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]] | [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]] |- | <small>{{Koördinate|53|27|22.85|N|2|17|12.34|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Old Trafford}}</small> | <small>{{Koördinate|50|55|26.4|N|1|19|18.8|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Rose Bowl}}</small> |- | Kapasiteit: '''26&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Old Trafford Cricket Ground August 2014 (cropped).jpg|200px]] | [[Lêer:Pavilion stands.JPG|200px]] |}</center> == Formaat == Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word oor 24 dae tussen twaalf verskillende spanne oor 33 wedstryde beslis. Dit het begin op 12 Junie 2026 op Edgbaston in Birmingham met die openingswedstryd tussen die gasvroue Engeland en Sri Lanka. Die toernooi eindig op Lord’s in Londen op 5 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die T20I-vrouewêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die T20I-vrouewêreldbeker 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die eerste rondte, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Eerste rondte<br />Junie ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 ! scope=col |So<br />28 |- align=center | align=left|Groep A <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 3 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep B <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 28 -->| |- align=center |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#c364f3|Eerste rondte}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] |- | {{Crv-AU}}<br /> {{Crv-BD}}<br /> {{Crv-IN}}<br /> {{Crv-NL}}<br /> {{Crv-PK}}<br /> {{Crv-ZA}} | {{Crv-EN}}<br /> {{Crv-IE}}<br /> {{Crv-NZ}}<br /> {{Crv-XS}}<br /> {{Crv-LK}}<br /> {{Crv-WI}} |} === Eerste rondte === Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word deur twaalf nasionale vrouekrieketspanne beslis. Vir die eerste rondte is die twaalf deelnemende spanne in twee groepe van ses spanne elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span vier wedstryde in die eerste rondte. Twee punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die twee beste spanne van elke groep dring na die uitklopfase deur.<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/all-you-need-to-know-about-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=All You Need To Know about ICC Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref><ref name="ESPNcricinfo">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2026-faqs-the-format-teams-rain-rules-and-more-1540193 |title=Women's T20 World Cup 2026 FAQs: the format, teams, rain rules, and more |publisher=ESPNcricinfo |author=Srinidhi Ramanujam |date=11 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aanteken), word die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. Dit is van toepassing in alle fases van die toernooi.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit drie wedstryde bestaan: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring na die uitklopfase deur. Die groepwenner van albei groepe speel teen die naaswenner van die ander groep in die halfeindstryde. Elke wedstryd in die uitklopfase moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag is, word die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> === 2026-effek op 2028-kwalifisering === Die vier beste spanne van die 2026-toernooi (saam met die 2028-gasvroue Pakistan) kwalifiseer regstreeks vir die volgende T20I-vrouewêreldbeker 2028. == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van 14 skeidsregters en vier wedstrydbeamptes word vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/match-officials-revealed-for-women-s-t20-world-cup-2026 |title=Match officials revealed for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Mei 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Lauren Agenbag <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Kim Cotton <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Anna Harris <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Shathira Jakir <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Kerrin Klaaste <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Candace la Borde <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Narayanan Janani <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> || * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Nimali Perera <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Claire Polosak <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Vrinda Rathi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Sue Redfern <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Eloise Sheridan <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Jacqueline Williams <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Gayathri Venugopalan <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Trudy Anderson <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Shandre Fritz <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> || * {{vlagikoon|Indië}} G. S. Lakshmi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Michell Pereira <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> |} === Spanne === Elke land het 15 spelers vir die toernooi gekies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/all-the-squads-at-the-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=All the squads at the ICC Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=30 Mei 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase én regstreeks vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]]. |- |Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]] mis. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die eerste rondte en die uitklopfase. Die groepe is op 15 Junie 2025 bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-womens-t20-world-cup-schedule-india-australia-in-group-1-eng-nz-in-group-2-1490664 |title=Women's T20 World Cup: India and Australia in Group 1, England and NZ in Group 2 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Junie 2025 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> Op 24 Februarie 2026 is die volledige kalender bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/full-fixtures-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-unveiled |title=Full fixtures for ICC Women’s T20 World Cup 2026 unveiled |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=24 Februarie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> === Eerste rondte === Twaalf spanne neem aan die eerste rondte deel. Die twee beste spanne in elke groep dring na die uitklopfase deur en kwalifiseer saam met die gasvroue Pakistan regstreeks vir die volgende T20I-vrouewêreldbeker 2028.<ref name="Explainer">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/women-s-t20-world-cup-tournament-explainer |title=Women’s T20 World Cup 2026: Tournament Explainer |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 April 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-AU}} |3||3||0||0||'''6'''||+4.391 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-IN}} |3||2||1||0||'''4'''||+2.511 |- |style="text-align:left"|{{Crv-ZA}} |3||2||1||0||'''4'''||–0.546 |- |style="text-align:left"|{{Crv-BD}} |3||2||1||0||'''4'''||—0.641 |- |style="text-align:left"|{{Crv-PK}} |3||0||3||0||'''0'''||—1.857 |- |style="text-align:left"|{{Crv-NL}} |3||0||3||0||'''0'''||—3.384 |} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 172/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 107 (16.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Phoebe Litchfield]] 50 (24) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 2/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Laura Wolvaardt]] 44 (39) | paaltjies2 = [[Georgia Wareham]] 3/13 (2.4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 65 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-south-africa-women-3rd-match-group-1-1490679/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 7&nbsp;543<ref name="Bywoning13">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cg74zz78m7do |title=T20 crowds won't be hit by football World Cup – ICC |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=13 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Georgia Wareham]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nadine de Klerk]] (RSA) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91572-south-africas-nadine-de-klerk-reaches-150-international-appearances-against-australia.html |title=South Africa’s Nadine de Klerk Reaches 150 International Appearances Against Australia |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nonkululeko Mlaba]] (RSA) neem haar 150ste internasionale paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91568-nonkululeko-mlaba-hits-150-international-wickets-milestone-in-south-africas-womens-t20-world-cup-2026-opener.html |title=Nonkululeko Mlaba Hits 150 International Wickets Milestone in South Africa’s Women’s T20 World Cup 2026 Opener |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = 139/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-BD}} | telling2 = 141/4 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Babette de Leede]] 50 (45) | paaltjies1 = [[Marufa Akter]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Juairiya Ferdous]] 50 (33) | paaltjies2 = [[Caroline de Lange]] 2/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-netherlands-women-5th-match-group-1-1490681/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Juairiya Ferdous]] (Ban) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was beide Bangladesj en Nederland hulle eerste internasionale vrouekrieketwedstryde in Engeland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/netherlands-ready-and-raring-for-icc-women-s-t20-world-cup-debut-against-bangladesh |title=Netherlands ready and raring for ICC Women’s T20 World Cup Debut against Bangladesh |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=13 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Nederland het sy T20I-vrouewêreldbekerdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-netherlands-opt-to-bat-against-bangladesh-on-debut-1541140 |title=Netherlands opt to bat against Bangladesh on T20 World Cup debut |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Caroline de Lange]] (Ned) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91696-caroline-de-lange-reaches-100-caps-as-netherlands-make-icc-womens-t20-world-cup-debut.html |title=Caroline de Lange Reaches 100 Caps as Netherlands Make ICC Women’s T20 World Cup Debut |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Rabeya Khan]] (Ban) neem haar 50ste T20I-paaltjie.''<ref name="NEDvBAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-netherlands-women-5th-match-group-1-1490681/match-report |title=Ferdous, Sharmin take Bangladesh past Netherlands |publisher=ESPNcricinfo |author=Vishal Dikshit |date=14 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Bangladesj teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="NEDvBAN" /><ref name="Run_chase">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?batting_fielding_first=2;class=10;filter=advanced;orderby=target;result=1;template=results;trophy=136;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Women's Twenty20 Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 170/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 106 (17 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 68 (44) | paaltjies1 = [[Fatima Sana]] 2/33 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 41 (35) | paaltjies2 = [[Deepti Sharma]] 5/10 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 64 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/india-women-vs-pakistan-women-6th-match-group-1-1490682/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]]<br />Bywoning: 18&nbsp;814<ref name="INDvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/sharma-stars-as-india-beat-pakistan-in-front-of-record-group-stage-crowd |title=Sharma stars as India beat Pakistan in front of record group stage crowd |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=14 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Deepti Sharma]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Deepti Sharma]] (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-list-5wi/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=List of five-wickets-in-an-innings For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Sy word ná [[Jhulan Goswami]] (albei Ind) ook die tweede vroulike bouler wat haar 350ste internasionale paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91720-deepti-sharma-becomes-first-spinner-to-take-350-womens-international-wickets.html |title=Deepti Sharma Becomes First Spinner to Take 350 Women’s International Wickets |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Muneeba Ali]] (Pak) teken haar 3&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91731-muneeba-ali-reaches-3000-international-runs-in-pakistans-womens-t20-world-cup-opener-vs-india.html |title=Muneeba Ali Reaches 3000 International Runs in Pakistan’s Women’s T20 World Cup Opener vs India |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Die bywoning van 18&nbsp;814 is beide die hoogste vir ’n T20I-vrouewêreldbekergroepwedstryd en ’n vrouekrieketwedstryd tussen Indië en Pakistan in dié tyd.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Dit is ook die mees gesiene groepwedstryd – beide [[vrouekrieketwêreldbeker]]- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – in dié tyd met sowat 134 miljoen digitale kykers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91875-india-vs-pakistan-t20-world-cup-clash-draws-134-million-digital-viewers-record-opening-week-numbers.html |title=India vs Pakistan T20 World Cup Clash Draws 134 million Digital Viewers; Record Opening Week Numbers |publisher=Female Cricket |date=17 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 77/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 78/1 (9.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Nigar Sultana]] 27 (47) | paaltjies1 = [[Sophie Molineux]] 2/14 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Georgia Voll]] 45* (32) | paaltjies2 = [[Marufa Akter]] 1/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-bangladesh-women-9th-match-group-1-1490685/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Ellyse Perry]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 209/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 114 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 74 (47) | paaltjies1 = [[Caroline de Lange]] 2/32 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 28 (27) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 4/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 95 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-india-women-10th-match-group-1-1490686/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Smriti Mandhana]] (Ind) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Indië en Nederland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-ind-vs-ned-netherlands-bowl-india-bring-in-nandani-and-yastika-1541575 |title=Netherlands bowl; India bring in Nandani and Yastika |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhijato Sensarma |date=17 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Smriti Mandhana]] (Ind) word die eerste kolwer – beide mans en vroue – wat haar 600ste T20I-grenshou aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/smriti-mandhana-scripts-history-becomes-the-first-ever-batter-across-mens-and-womens-t20is-to-/articleshow/131806102.cms |title=Smriti Mandhana scripts history, becomes the first-ever batter across men’s and women’s T20Is to... |publisher=[[The Times of India]] |date=17 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Indië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Highest totals For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Babette de Leede]] en [[Sterre Kalis]] word die eerste Nederlandse paartjie wat 1&nbsp;000 T20I-lopies tussen hulle aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/india-vs-netherlands-live-score-womens-t20-world-cup-follow-scorecard-match-updates-from-headingley-leeds-liveblog-ws-l-10156270.html |title=India Vs Netherlands Women's T20 World Cup Highlights: Smriti-Shafali-Shree Charani Take IND To 95 Run-Win |publisher=News18 |date=17 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Indië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.<ref name="Largest">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 126/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 127/8 (16.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Fatima Sana]] 55* (38) | paaltjies1 = [[Marizanne Kapp]] 3/23 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Annerie Dercksen]] 52 (35) | paaltjies2 = [[Fatima Sana]] 3/16 (2.5 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met twee paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/south-africa-women-vs-pakistan-women-11th-match-group-1-1490687/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Annerie Dercksen]] (RSA) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Laura Wolvaardt]] word ná [[Suné Luus]], [[Chloe Tryon]], [[Marizanne Kapp]], [[Mignon du Preez]] en [[Shabnim Ismail]] die sesde Suid-Afrikaanse krieketspeler wat in haar 100ste T20I-vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92032-laura-wolvaardt-becomes-sixth-south-african-woman-to-play-100-t20is.html |title=Laura Wolvaardt Becomes Sixth South African Woman to Play 100 T20Is |publisher=Female Cricket |date=18 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Suné Luus word die eerste Suid-Afrikaanse krieketspeler wat in haar 300ste internasionale vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92033-sune-luus-joins-elite-club-with-300th-international-appearance-in-womens-cricket.html |title=Sune Luus Joins Elite Club With 300th International Appearance in Women’s Cricket |publisher=Female Cricket |date=18 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Fatima Sana]] en [[Tuba Hassan]] teken met 71 lopies om die negende paaltjie die hoogste Pakistanse negende T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/pakistan-women-3022/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for Pakistan Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Dit is ook die hoogste negende vrouepaaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd.''<ref name="PAKvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.pcb.com.pk/news-detail/fatima-sana-s-all-round-heroics-in-vain-as-south-africa-edge-pakistan-by-two-wickets.html |title=Fatima Sana's all-round heroics in vain as South Africa edge Pakistan by two wickets |publisher=[[Pakistanse Krieketraad]] |date=18 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/dercksen-and-de-klerk-get-south-africa-on-the-board-with-nervy-win |title=Dercksen and De Klerk get South Africa on the board with nervy win |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Fatima Sana (Pak) word die eerste [[Kaptein (sport)|kaptein]] wat tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ’n vyftigtal aanteken en drie paaltjies neem.<ref name="PAKvRSA" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 219/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 121/3 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Beth Mooney]] 74 (42) | paaltjies1 = [[Iris Zwilling]] 3/52 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 56* (57) | paaltjies2 = [[Kim Garth]] 2/20 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 98 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-netherlands-women-14th-match-group-1-1490690/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Beth Mooney]] (Aus) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Australië en Nederland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-scotland-women-16th-match-group-2-1490692/match-preview |title=Saturday triple-header: Pakistan look for a W; Australia, England target three in three |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=19 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Beide [[Babette de Leede]] en [[Robine Rijke]] word die eerste twee Nederlandse spelers – beide mans en vroue – wat in hulle 100ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/92156-babette-de-leede-robine-rijke-set-for-100th-t20i-as-netherlands-face-australia.html |title=Babette de Leede, Robine Rijke Set for 100th T20I as Netherlands Face Australia |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Ellyse Perry]] (Aus) word die eerste krieketspeler – beide mans en vroue – wat in haar 50ste T20I-wêreldbekerwedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92275-ellyse-perry-becomes-first-cricketer-to-reach-50-t20-world-cup-appearances.html |title=Ellyse Perry Becomes First Cricketer to Reach 50 T20 World Cup Appearances |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Ashleigh Gardner]] word ná [[Beth Mooney]], [[Meg Lanning]], [[Alyssa Healy]] en Ellyse Perry die vyfde Australiese vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92243-ashleigh-gardner-joins-elite-1500-t20i-runs-club-as-australia-crush-netherlands.html |title=Ashleigh Gardner Joins Elite 1500 T20I Runs Club as Australia Crush Netherlands |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Australië teken die gesamentlik hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan en ewenaar Engeland se telling teen Sri Lanka tydens dieselfde toernooi.''<ref name="Highest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/czrxyvjr0lvo |title=Injury concern for Mooney as Australia beat Netherlands |publisher=[[BBC]] |date=20 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Sterre Kalis]] word die eerste Nederlandse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92299-sterre-kalis-becomes-first-netherlands-batter-to-reach-2000-t20i-runs.html |title=Sterre Kalis Becomes First Netherlands Batter to Reach 2000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Babette de Leede en Sterre Kalis teken met 96 lopies om die derde paaltjie die hoogste Nederlandse derde T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/netherlands-women-2461/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for Netherlands Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Babette de Leede teken haar 2&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92330-babette-de-leede-scripts-netherlands-cricket-history-with-2000-international-runs.html |title=Babette de Leede Scripts Netherlands Cricket History With 2000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Australië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.''<ref name="Largest" /> * <span style="color:red">''Nederland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/4523420/t20-world-cup-2026-finals-run-homes-standings-group-a-b-australia-india-new-zealand-england-south-africa-west-indies |title=T20 World Cup finals race: How the groups are shaping up |publisher=[[Krieket Australië]] |date=22 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 123/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 100/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Shorna Akter]] 39* (22) | paaltjies1 = [[Fatima Sana]] 2/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 25 (30) | paaltjies2 = [[Nahida Akter]] 3/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met 23 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-pakistan-women-15th-match-group-1-1490691/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Shorna Akter]] (Ban) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nigar Sultana]] teken haar 500ste T20I-vrouewêreldbekerlopie aan.'' * ''Sy teken ook haar 250ste T20I-grenshou aan.'' * ''[[Nahida Akter]] (Ban) neem haar 200ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92329-nahida-akter-joins-elite-club-claims-200th-international-wicket-in-bangladeshs-world-cup-win.html |title=Nahida Akter Joins Elite Club, Claims 200th International Wicket in Bangladesh’s World Cup Win |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Dit is Bangladesj se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning oor Pakistan ooit.'' * <span style="color:red">''Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-pakistan-women-15th-match-group-1-1490691/match-report |title=Shorna, spinners eliminate Pakistan from 2026 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Ahsan Iftikhar Nagi |date=20 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 158/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 161/4 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Shafali Verma]] 31 (15) | paaltjies1 = [[Marizanne Kapp]] 2/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Marizanne Kapp]] 81* (45) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 3/24 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/south-africa-women-vs-india-women-18th-match-group-1-1490694/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Marizanne Kapp]] (RSA) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ooit tussen Indië en Suid-Afrika.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/womens-t20-world-cup-ind-vs-sa-laura-wolvaardt-and-south-africa-look-for-a-change-in-fortunes-1542063 |title=Wolvaardt and South Africa look for a change in fortunes |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=20 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Harmanpreet Kaur]] (Ind) word die eerste krieketspeler – beide mans en vroue – wat in haar 200ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-harmanpreet-kaur-latest-to-go-where-no-man-has-1541965 |title=Harmanpreet the latest woman to go where no man has |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=20 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Prema Rawat]] (Ind) het haar T20I-debuut-gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/wwc-india-hand-prema-rawat-debut-cap-and-bat-in-harmanpreet-kaur-s-200th-t20i-1542212 |title=India hand Rawat debut cap and bat in Harmanpreet's 200th T20I |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Suid-Afrika teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="Run_chase" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-pakistan-women-21st-match-group-1-1490697/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-india-women-23rd-match-group-1-1490699/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-south-africa-women-24th-match-group-1-1490700/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-pakistan-women-26th-match-group-1-1490702/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-south-africa-women-29th-match-group-1-1490705/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-india-women-30th-match-group-1-1490706/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-EN}} |3||3||0||0||'''6'''||+2.490 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-WI}} |3||3||0||0||'''6'''||+0.644 |- |style="text-align:left"|{{Crv-NZ}} |3||1||2||0||'''2'''||–0.063 |- |style="text-align:left"|{{Crv-XS}} |3||1||2||0||'''2'''||—0.083 |- |style="text-align:left"|{{Crv-LK}} |3||1||2||0||'''2'''||—1.913 |- |style="text-align:left"|{{Crv-IE}} |3||0||3||0||'''0'''||—1.054 |} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 219/1 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 132 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 105* (62) | paaltjies1 = [[Malki Madara]] 1/51 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 37 (32) | paaltjies2 = [[Freya Kemp]] 4/21 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 87 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-sri-lanka-women-1st-match-group-2-1490677/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]]<br />Bywoning: 14&nbsp;865<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/7355321/2026/06/13/womens-t20-world-cup-tickets-lionesses-wicked/ |title=The ‘game-changing’ Women’s T20 World Cup: Record ticket sales, a Lionesses moment and West End witches |publisher=[[The New York Times]] |author=Paul Newman |date=13 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) speel in haar 200ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91433-sophie-ecclestone-set-for-200th-international-at-icc-womens-t20-world-cup-2026-opener-vs-sri-lanka.html |title=Sophie Ecclestone Set for 200th International at ICC Women’s T20 World Cup 2026 Opener vs Sri Lanka |publisher=Female Cricket |date=12 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Danni Wyatt-Hodge]] word ná [[Heather Knight]] die tweede Engelse kolwer wat ’n T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-list-hundreds/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=List of hundreds for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=22 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/womens-t20-world-cup-2026-danni-wyatt-hodge-century-england-vs-sri-lanka-records-centurions-in-world-cup-history/article71095222.ece |title=Women’s T20 World Cup 2026: Danni Wyatt-Hodge scores century for England against Sri Lanka |publisher=The Hindu |date=13 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] word ná Danni Wyatt-Hodge die tweede Engelse vroulike kolwer wat haar 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91480-nat-sciver-brunt-hits-3000-t20i-runs-and-tops-englands-womens-t20-world-cup-chart.html |title=Nat Sciver-Brunt Hits 3000 T20I Runs and Tops England’s Women’s T20 World Cup Chart |publisher=Female Cricket |date=13 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Engeland teken die gesamentlik hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/england-script-history-smash-womens-t20-world-cup-record-in-sri-lanka-rout/articleshow/131700754.cms |title=England script history, smash Women's T20 World Cup record in Sri Lanka rout |publisher=[[The Times of India]] |date=13 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Die 351 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-sri-lanka-women-1026vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs Sri Lanka Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 161/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 121 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Kathryn Bryce]] 60 (39) | paaltjies1 = [[Ava Canning]] 3/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Amy Hunter]] 39 (36) | paaltjies2 = [[Kirstie Gordon]] 3/16 (4 boulbeurte) | uitslag = Skotland wen met 40 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-scotland-women-2nd-match-group-2-1490678/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 7&nbsp;543<ref name="Bywoning13" /> | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Kathryn Bryce]] (Sco) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste vrouewêreldbekerwedstryd – beide vrouekrieketwêreldbeker- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – ooit tussen Ierland en Skotland.''<ref name="IRLvSCO">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-ireland-bowl-against-scotland-in-their-first-world-cup-meeting-1540965 |title=Ireland bowl against Scotland in their first World Cup meeting |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Cara Murray]] (Irl) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91571-ireland-leg-spinner-cara-murray-marks-100th-international-appearances-at-old-trafford.html |title=Ireland Leg-Spinner Cara Murray Marks 100th International Appearances at Old Trafford |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Kirstie Gordon]] speel in haar eerste T20I-vrouewedstryd vir Skotland nadat sy tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018-toernooi]] vir Engeland gespeel het, waarmee sy die eerste krieketspeler word wat tydens T20I-vrouewêreldbekertoernooie vir twee nasionale spanne verskyn het.''<ref name="IRLvSCO" /> * ''Dit is Skotland se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-scotland-women-2nd-match-group-2-1490678/match-report |title=Kathryn Bryce's all-round heroics lead Scotland to maiden T20 World Cup win |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=13 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 162/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 163/3 (19.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Brooke Halliday]] 40 (32) | paaltjies1 = [[Aaliyah Alleyne]] 4/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shemaine Campbelle]] 90* (62) | paaltjies2 = [[Jess Kerr]] 2/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-new-zealand-women-4th-match-group-2-1490680/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Shemaine Campbelle]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Amelia Kerr]] (NZ) speel in haar 100ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91624-new-zealand-captain-amelia-kerr-marks-100th-t20i-with-cap-from-sister-jess.html |title=New Zealand Captain Amelia Kerr Marks 100th T20I with Cap from Sister Jess |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Sophie Devine]] (NZ) teken haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91603-sophie-devine-reaches-8000-international-runs-in-world-cup-opener-against-west-indies.html |title=Sophie Devine Reaches 8000 International Runs in World Cup Opener Against West Indies |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Deandra Dottin]] (WI) teken haar 7&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91767-west-indies-deandra-dottin-reaches-7000-international-runs-at-womens-t20-world-cup-2026.html |title=West Indies’ Deandra Dottin Reaches 7000 International Runs at Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Wes-Indië teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="Run_chase" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 150/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 153/5 (19.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophie Devine]] 45 (30) | paaltjies1 = [[Kavisha Dilhari]] 2/35 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 54* (37) | paaltjies2 = [[Nensi Patel]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-sri-lanka-women-7th-match-group-2-1490683/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Nilakshi de Silva]] (SL) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Sri Lanka teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''Dit is Sri Lanka se eerste vrouewêreldbekeroorwinning – beide vrouekrieketwêreldbeker- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – oor Nieu-Seeland ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c17y5gje0vdo |title=NZ on the brink after shock defeat by Sri Lanka |publisher=[[BBC]] |author=Ffion Wynne |date=16 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Die 303 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Nieu-Seeland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/new-zealand-women-sri-lanka-women-2614vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for New Zealand Women vs Sri Lanka Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = 118/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 119/6 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Louise Little]] 26* (15) | paaltjies1 = [[Sophie Ecclestone]] 3/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nathalie Sciver-Brunt]] 48 (37) | paaltjies2 = [[Orla Prendergast]] 2/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-ireland-women-8th-match-group-2-1490684/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Narayanan Janani en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rebecca Stokell]] (Irl) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91793-rebecca-stokell-to-play-100th-game-for-ireland-vs-england-at-womens-t20-world-cup-2026.html |title=Rebecca Stokell to Play 100th Game for Ireland vs England at Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] (Eng) word die eerste kolwer tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd wat haar paaltjie verloor nadat sy uitgetree het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-ireland-women-8th-match-group-2-1490684/match-report |title=Sciver-Brunt, spinners star as England edge to laboured victory over Ireland |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=17 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-WI}} | telling1 = 153/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 146 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Stafanie Taylor]] 47* (19) | paaltjies1 = [[Katherine Fraser]] 2/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Darcy Carter]] (59) 62 | paaltjies2 = [[Aaliyah Alleyne]] 3/11 (2 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met sewe lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-scotland-women-12th-match-group-2-1490688/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Stafanie Taylor]] (WI) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Deandra Dottin]] word ná [[Shemaine Campbelle]] die tweede Wes-Indiese krieketspeler wat in haar 150ste T20I-vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92124-deandra-dottin-reaches-150-t20is-becomes-second-west-indies-woman-to-achieve-landmark.html |title=Deandra Dottin Reaches 150 T20Is, Becomes Second West Indies Woman to Achieve Landmark |publisher=Female Cricket |date=19 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Darcey Carter]] word die derde Skotse vroulike kolwer wat haar 100ste T20I-grenshou aanteken.'' * ''Die 299 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Skotland en Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/scotland-women-west-indies-women-3505vs3867/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for West Indies Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 140/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 136/4 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Izzy Sharp]] 36 (28) | paaltjies1 = [[Orla Prendergast]] 2/26 (4 boulbeurte)<br />[[Cara Murray]] 2/26 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Orla Prendergast]] 59 (53) | paaltjies2 = [[Amelia Kerr]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met vier lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-new-zealand-women-13th-match-group-2-1490689/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Amelie Kerr]] (NZ) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Amelia Kerr]] word ná [[Suzie Bates]] en [[Sophie Devine]] die derde Nieu-Seelandse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92216-amelia-kerr-surpasses-2000-t20i-runs-in-new-zealands-crucial-win-over-ireland.html |title=Amelia Kerr Surpasses 2000 T20I Runs in New Zealand’s Crucial Win Over Ireland |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Cara Murray]] (Irl) neem haar 100ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92215-cara-murray-reaches-100-international-wickets-during-irelands-thriller-against-new-zealand.html |title=Cara Murray Reaches 100 International Wickets During Ireland’s Thriller Against New Zealand |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Ierland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/new-zealand-v-ireland-wrap-women-s-t20-world-cup-2026 |title=New Zealand stay in the hunt with last-gasp win over Ireland |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=19 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 200/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 162/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophia Dunkley]] 57 (37) | paaltjies1 = [[Kirstie Gordon]] 2/30 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sarah Bryce]] 34 (24) | paaltjies2 = [[Sophie Ecclestone]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 38 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-scotland-women-16th-match-group-2-1490692/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Sophia Dunkley]] (Eng) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Priyanaz Chatterji]] (Sco) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.'' * ''[[Sophie Ecclestone]] (Eng) word ná [[Deepti Sharma]] (Ind), [[Thipatcha Putthawong]] (Tha), [[Henriette Ishimwe]] (Rwa) en [[Megan Schutt]] (Aus) die vyfde vroulike bouler wat haar 150ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92327-sophie-ecclestone-becomes-first-england-bowler-to-reach-150-t20i-wickets.html |title=Sophie Ecclestone Becomes First England Bowler to Reach 150 T20I Wickets |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''Die 362 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Skotland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-scotland-women-1026vs3505/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-LK}} | telling1 = 98 (19.4 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 99/5 (16.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Nilakshi de Silva]] 30 (26) | paaltjies1 = [[Hayley Matthews]] 3/15 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Stafanie Taylor]] 27* (25) | paaltjies2 = [[Kavisha Dilhari]] 2/22 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-sri-lanka-women-17th-match-group-2-1490693/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Hayley Matthews]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Kavisha Dilhari]] (SL) teken haar 1&nbsp;500ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92377-kavisha-dilhari-completes-1500-international-runs-during-womens-t20-world-cup-clash-against-west-indies.html |title=Kavisha Dilhari Completes 1500 International Runs During Women’s T20 World Cup Clash Against West Indies |publisher=Female Cricket |date=22 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nilakshi de Silva]] (SL) teken haar 2&nbsp;500ste internasionale lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92378-sri-lanka-veteran-nilakshika-silva-reaches-2500-international-runs-at-womens-t20-world-cup.html |title=Sri Lanka Veteran Nilakshika Silva Reaches 2500 International Runs at Women’s T20 World Cup |publisher=Female Cricket |date=22 Junie 2026 |accessdate=22 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-scotland-women-19th-match-group-2-1490695/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = Dit is die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Nieu-Seeland en Skotland. }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-sri-lanka-women-20th-match-group-2-1490696/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-west-indies-women-22nd-match-group-2-1490698/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/scotland-women-vs-sri-lanka-women-25th-match-group-2-1490701/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-west-indies-women-27th-match-group-2-1490703/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-new-zealand-women-28th-match-group-2-1490704/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Uitklopfase === Die uitklopfase bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op Lord’s in Londen ontmoet. Indien Indië vir die halfeindrondte, sal hulle in die eerste halfeindstryd speel.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> Albei halfeindstryde en die eindstryd het ’n reserwedag.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /><ref name="Explainer" /> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 30 Junie – Londen | RD1-span01 = Wenner Groep A | RD1-telling01 = | RD1-span02 = Naaswenner Groep B | RD1-telling02 = | RD1-hofie02 = 2 Julie – Londen | RD1-span03 = Wenner Groep A | RD1-telling03 = | RD1-span04 = Naaswenner Groep B | RD1-telling04 = | RD2-hofie01 = 5 Julie – Londen | RD2-span01 = Wenner Halfeindstryd 1 | RD2-telling01 = | RD2-span02 = Wenner Halfeindstryd 2 | RD2-telling02 = }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 30 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = Wenner Groep A | telling1 = | span2 = Naaswenner Groep B | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-1st-semi-final-1490707/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2 Julie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = Wenner Groep B | telling1 = | span2 = Naaswenner Groep A | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-2nd-semi-final-1490708/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 5 Julie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = Wenner Halfeindstryd 1 | telling1 = | span2 = Wenner Halfeindstryd 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-final-1490709/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-vrouewêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-wêreldbeker 2026]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 ICC Women's T20 World Cup|T20I-vrouewêreldbeker 2026}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859 T20I-vrouewêreldbeker 2026 op ESPNcricinfo] {{Navigasie T20I-vrouewêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:T20I-vrouewereldbeker 2026}} [[Kategorie:Geskiedenis van Engeland]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Engeland]] [[Kategorie:T20I-vrouewêreldbeker|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] kkbsqbpkpeth7ln5lpnup0hi0ca26e4 0 454183 2913175 2869668 2026-06-22T21:30:35Z Jcb 223 2913175 wikitext text/x-wiki '''Victoria Clarke''' is 'n VK-gebaseerde geoktrooieerde sielkundige en 'n medeprofessor in kwalitatiewe en kritiese sielkunde aan die Universiteit van Wes-Engeland, Bristol. Haar werk fokus op kwalitatiewe sielkunde en kritiese sielkunde, en haar agtergrond is in die velde van kwalitatiewe navorsingsmetodes, vrouestudies, feministiese sielkunde, en LGBTQ-sielkunde. Sy is veral bekend vir haar voortgesette samewerking met professor Virginia Braun rakende tematiese analise en kwalitatiewe navorsingsmetodes. Braun en Clarke het in 2006 'n wyd aangehaalde benadering tot tematiese analise ontwikkel<ref name=":2">{{Cite journal |last=Braun |first=Virginia |last2=Clarke |first2=Victoria |date=2006 |title=Using thematic analysis in psychology |url=http://revistas.ucm.es/index.php/ESMP/article/view/58012 |journal=Qualitative Research in Psychology |volume=3 |issue=2 |pages=77–101 |doi=10.1191/1478088706qp063oa |s2cid=10075179 |hdl-access=free}}</ref> en het sedertdien omvattend rakende tematiese analise gepubliseer.<ref name=":3">{{Cite journal |last=Braun |first=Clarke |last2=Clarke |first2=Victoria |date=2019 |title=Reflecting on reflexive thematic analysis |journal=Qualitative Research in Sport, Exercise and Health |volume=11 |issue=4 |pages=589–597 |doi=10.1080/2159676X.2019.1628806 |s2cid=197748828}}</ref> Hulle het ook saamgewerk aan 'n bekroonde kwalitatiewe navorsingshandboek<ref name="sage">https://uk.sagepub.com/en-gb/eur/successful-qualitative-research/book233059</ref> en het meer onlangs die kwalitatiewe storievoltooiingsmetode<ref>https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14780887.2018.1536378</ref> met die ''Story Completion Research Group''<ref>https://www.psych.auckland.ac.nz/en/about/our-research/research-groups/story-completion.html</ref> gepubliseer. == Biografie == === Hoër onderwys === Victoria Clarke het 'n voorgraadse graad in sielkunde aan die Brunel Universiteit voltooi; sy gradueer in Julie 1997.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/profile/Victoria_Clarke2|title=Victoria Clarke {{!}} BSc, PhD {{!}} University of the West of England, Bristol, Bristol {{!}} UWE Bristol {{!}} Health and Social Sciences|last=Engl|first=Victoria ClarkeUniversity of the West of|last2=Health|first2=Bristol {{!}} UWE Bristol ·|website=ResearchGate|language=en|access-date=2018-12-11|last3=BSc|first3=Social Sciences 28 36 ·|last4=PhD}}</ref> Na die gradeplegtigheid het Clarke 'n PhD in die Departement Sosiale Wetenskappe aan die Loughborough Universiteit begin onder studiebegeleiding van professor Celia Kitzinger (en later professor Jonathan Potter en professor Sue Wilkinson). Haar PhD - in vrouestudies en [[sielkunde]] - het gefokus op lesbiese en gay ouerskap. Hierdie navorsing het die oorvleueling tussen queer-sielkunde en kwalitatiewe navorsingsmetodes verder bevorder – sy het die sosiale konstruksie van LGBT-ouerskap verken vanuit beide 'n queer-studies en kritiese sielkundige perspektief. Clarke het in Julie 2002 aan Loughborough met haar doktorale studie gegradueer. Laastens het Clarke haar nagraadse sertifikaat in hoër onderwys aan die Universiteit van Wes-Engeland, Bristol, verwerf en in Julie 2004 gegradueer.<ref name=":0" /> === Loopbaan === Vanaf Oktober 1997 tot Maart 2002 was Clarke 'n PhD-student in die Departement Sosiale Wetenskappe aan die Loughborough Universiteit. Haar PhD-navorsing het die sosiale konstruksie van lesbiese en gay ouerskap ondersoek – in sielkunde en hoofstroommedia. Sy het referate gepubliseer oor televisie-geselsprogramdebatte oor selfdegeslag ouerskap,<ref>{{Cite journal |last=Clarke |first=Victoria |last2=Kitzinger |first2=Celia |date=2004 |title=Lesbian and gay parents on talk shows: Resistance or collusion in heterosexism? |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1191/1478088704qp014oa |journal=Qualitative Research in Psychology |volume=1 |issue=3 |pages=195–217 |doi=10.1191/1478088704qp0140a}}</ref> oor argumente teen selfdegeslag ouerskap om teenkanting teen gelykheid vir lesbiese en gay gesinne te regverdig<ref>{{Cite journal |last=Clarke |first=Victoria |date=2001 |title=What about the children? Arguments against lesbian and gay parenting |journal=Women's Studies International Forum |volume=24 |issue=5 |pages=555–570 |doi=10.1016/S0277-5395(01)00193-5}}</ref> argumente oor kinders se behoefte aan manlike rolmodelle<ref>{{Cite journal |last=Clarke |first=Victoria |last2=Kitzinger |first2=Celia |date=2005 |title="We're not living on planet lesbian": Constructions of male role models in debates about lesbian families |url=http://eprints.uwe.ac.uk/11722/2/Male_Role_Models_final_to_be_submitted_version_Sexualities.pdf |journal=Sexualities |volume=8 |issue=2 |pages=137–152 |doi=10.1177/1363460705050851 |s2cid=144773634 |access-date= 5 Oktober 2025 |archive-date=20 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180720193101/http://eprints.uwe.ac.uk/11722/2/Male_Role_Models_final_to_be_submitted_version_Sexualities.pdf |url-status=dead }}</ref> en bekommernisse oor homofobiese afknouery.<ref>{{Cite journal |last=Clarke |first=Victoria |last2=Kitzinger |first2=Celia |date=2004 |title="Kids are just cruel anyway": Lesbian and gay parents' talk about homophobic bullying |url=https://dspace.lboro.ac.uk/2134/15010 |journal=British Journal of Social Psychology |volume=43 |issue=4 |pages=531–550 |doi=10.1348/0144666042565362 |pmid=15601508 |s2cid=22812305 |doi-access=free}}</ref> Sy het ook verskeie referate gepubliseer wat die voorstelling van selfdegeslag ouerskap in sielkundige navorsing krities ondersoek het - deur temas van eendersheid en verskille te verken<ref>{{Cite journal |last=Clarke |first=Victoria |date=2002 |title=Sameness and difference in research on lesbian and gay parenting |journal=Journal of Community & Applied Social Psychology |volume=12 |issue=3 |pages=210–222 |doi=10.1002/casp.673}}</ref> die retoriek van pseudowetenskap<ref>{{Cite journal |last=Clarke |first=Victoria |date=2000 |title='Stereotype, attack and stigmatize those who disagree': Employing scientific rhetoric in debates about lesbian and gay parenting. |journal=Feminism & Psychology |volume=10 |issue=1 |pages=152–159 |doi=10.1177/0959353500010001018 |s2cid=144959581}}</ref> en konstruksies van lesbiërs as ouers in sielkundige literatuur van 1886 tot 2006.<ref>{{Cite journal |last=Clarke |first=Victoria |date=2008 |title=From outsiders to motherhood to reinventing the family: constructions of lesbians as parents in the psychological literature – 1886-2006. |journal=Women's Studies International Forum |volume=32 |issue=2 |pages=118–128 |doi=10.1016/j.wsif.2008.03.004}}</ref> Nadat sy haar PhD aan die Loughborough Universiteit voltooi het, het Clarke saam met dr Carole Burgoyne en professor Janet Reibstein<ref>http://psychology.exeter.ac.uk/staff/profile/index.php?web_id=janet_reibstein</ref> as 'n navorsingsgenoot gewerk aan die [[Universiteit van Exeter]]. Die projek - befonds deur ''Lord Chancellor's Department'' - het gefokus op die bestuur van geld in eerste heteroseksuele huwelike.<ref name=":4">{{Cite journal |last=Burgoyne |first=Carole |last2=Clarke |first2=Victoria |date=2006 |title='All My Worldly Goods I Share with you'? Managing Money at the Transition to Heterosexual Marriage |journal=The Sociological Review |volume=54 |issue=4 |pages=619–637 |doi=10.1111/j.1467-954X.2006.00663.x |s2cid=143252530}}</ref> In 2003 het sy by die Universiteit van Wes-Engeland aangesluit as 'n dosent in Sosiale Sielkunde. Tans is Clarke 'n medeprofessor in kwalitatiewe en kritiese sielkunde<ref>https://people.uwe.ac.uk/Person/VictoriaClarke</ref> aan die Universiteit van Wes-Engeland, Bristol. Haar navorsing en onderrig fokus op kwalitatiewe metodes, queersielkunde, [[Seksualiteit|menslike seksualiteit]] en genderstudies.<ref name=":0"/> == Geselekteerde werke == === Boeke<ref>{{Cite web|url=https://people.uwe.ac.uk/Person/VictoriaClarke|title=Dr Victoria Clarke - UWE Bristol|website=people.uwe.ac.uk|access-date=2018-12-11}}</ref> === ** Virginia Braun and Victoria Clarke. (2021)''. Thematic Analysis: A Practical Guide''.<ref>https://us.sagepub.com/en-us/nam/thematic-analysis/book248481</ref><ref>{{Cite book |last1=Braun |first1=Virginia |title=Thematic Analysis: A Practical Guide |last2=Clarke |first2=Victoria |publisher=Sage |year=2021}}</ref> Sage. ** Collecting qualitative data: A practical guide to textual, media and virtual techniques<ref>https://www.cambridge.org/core/books/collecting-qualitative-data/FF8186F212D9C28A1CBFA3C8FFA4FBDD</ref> (2017, Cambridge University Press) - mede-redakteur met Virginia Braun en Debra Gray. ** Successful qualitative research: A practical guide for beginners<ref name="sage" /> (2013, Sage) - met Virginia Braun. ** Lesbian, gay, bisexual, trans and queer psychology: An introduction<ref>https://www.cambridge.org/core/books/lesbian-gay-bisexual-trans-and-queer-psychology/3DFB8E78ED65C781BDC48744E36E0377</ref> (2010, Cambridge University Press) - met Sonja Ellis, Elizabeth Peel and Damien Riggs. ** Out in Psychology: Lesbian, gay, bisexual, trans and queer perspectives<ref>https://www.cambridge.org/core/books/lesbian-gay-bisexual-trans-and-queer-psychology/3DFB8E78ED65C781BDC48744E36E0377</ref> (2007, Wiley) - mede-redakteur met Elizabeth Peel. ** British lesbian, gay, and bisexual psychologies: Theory, research and practice<ref>https://www.routledge.com/British-Lesbian-Gay-and-Bisexual-Psychologies-Theory-Research-and/Drescher-Peel-Clarke/p/book/9780789032522</ref> (2007, Routledge) - mede-redakteur met Elizabeth Peel and Jack Drescher. === Geselekteerde joernaalinskrywings en boekhoofstukke === ** Using thematic analysis in psychology<ref name=":12">{{Cite journal |last1=Braun |first1=Virginia |last2=Clarke |first2=Victoria |year=2006 |title=Using thematic analysis in psychology |url=http://revistas.ucm.es/index.php/ESMP/article/view/58012 |journal=Qualitative Research in Psychology |volume=3 |issue=2 |pages=77–101 |doi=10.1191/1478088706qp063oa |s2cid=10075179 |hdl-access=free |hdl=10125/42031}}</ref> ** Reflecting on reflexive thematic analysis<ref name=":32">{{Cite journal |last1=Braun |first1=Clarke |last2=Clarke |first2=Victoria |date=2019 |title=Reflecting on reflexive thematic analysis |journal=Qualitative Research in Sport, Exercise and Health |volume=11 |issue=4 |pages=589–597 |doi=10.1080/2159676X.2019.1628806 |s2cid=197748828}}</ref> ** Feminist qualitative methods and methodologies in psychology: A review and reflection<ref>https://uwe-repository.worktribe.com/output/854611/feminist-qualitative-methods-and-methodologies-in-psychology-a-review-and-reflection</ref> ** Using thematic analysis in counselling and psychotherapy research: A critical reflection<ref>https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/capr.12165</ref> ** Thematic analysis<ref>https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007%2F978-981-10-2779-6_103-1</ref> ** Innovations in qualitative methods<ref>https://www.palgrave.com/gp/book/9781137510174</ref> ** Reflecting on qualitative research, feminist methodologies and feminist psychology: In conversation with Virginia Braun and Victoria Clarke<ref>https://uwe-repository.worktribe.com/output/902294/reflecting-on-qualitative-research-feminist-methodologies-and-feminist-psychology-in-conversation-with-virginia-braun-and-victoria-clarke</ref> ** (Mis)conceptualising themes, thematic analysis, and other problems with Fugard and Potts' (2015) sample-size tool for thematic analysis<ref>https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13645579.2016.1195588?journalCode=tsrm20</ref> == Navorsing en beurs == === Kwalitatiewe navorsing en tematiese analise === Clarke se hooffokusarea is kwalitatiewe navorsing en veral die refleksiewe benadering tot tematiese analise wat sy saam met professor Virginia Braun van die Universiteit van Auckland ontwikkel het. Die bekende 2006 Braun & Clarke referaat<ref name=":2"/> waarin die benadering oorspronklik uiteengesit is, het meer as 59 000 Google Scholar- aanhalings en is volgens ''Google Scholar'' die mees aangehaalde akademiese referaat wat in 2006 gepubliseer is. 'n Ooptoegang-weergawe is beskikbaar by die [https://uwe-repository.worktribe.com/output/1043060 Universiteit van die Weste van Engeland se navorsingsbewaringstoor]. Braun en Clarke het 'n [https://www.psych.auckland.ac.nz/en/about/our-research/research-groups/thematic-analysis.html tematiese analise webwerf] by die Universiteit van Auckland. Dit sluit ondermeer 'n uitgebreide leeslys, algemene vrae en skakels na lesings oor tematiese analise op ''YouTube'' in. Hulle het talle hoofstukke, hoofartikels, kommentare en ensiklopedie-inskrywings oor tematiese analise geskryf. === Gebiede van kundigheid === * Kwalitatiewe metodes * Tematiese analise * Verhaal voltooiing<ref>https://www.psych.auckland.ac.nz/en/about/our-research/research-groups/story-completion.html</ref> * Kwalitatiewe opnames * Lesbiese, gay, biseksuele, trans en queer+ (LGBTQ) sielkunde<ref>{{Cite book |last=Glassgold |first=Judith M |url=http://public.eblib.com/choice/publicfullrecord.aspx?p=1588480 |title=Activism and LGBT psychology |last2=Drescher |first2=Jack |date=2011 |isbn=9781317993933 |language=en}}</ref> * Feministiese sielkunde<ref>{{Cite book |last=Dua |first=Aarti |title=Feminist Psychology |date=2006 |publisher=MD Publications |isbn=9788175330955 |location=New Delhi |language=en |oclc=226361472}}</ref> * Menslike seksualiteit<ref>{{Cite journal |last=Money |first=John |author-link=John Money |year=2003 |title=Human Sexuality |journal=Journal of Psychology & Human Sexuality |volume=15 |pages=23–33 |doi=10.1300/j056v15n01_03 |s2cid=147657844}}</ref> * Selfdegeslag ouerskap * LGBT-kwessies in hoër onderwys * Vrywillige kinderloosheid * Embrioskenking vir gesinsbou == Toekennings en prestasies == * ''American Psychological Association Division 44''-toekenning vir die beste boek in lesbiese, gay- en/of biseksuele sielkunde vir 2007 (Augustus 2007).<ref name=":0"/> * British Psychological Society Book Award (Textbook) 2013 (September 2013).<ref name=":0" /> * Association of Women in Psychology Distinguished Publication Award 2014 (Augustus 2014).<ref name=":0" /> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://scholar.google.co.nz/citations?user=2zK5essAAAAJ Google Scholar] * [http://people.uwe.ac.uk/Pages/person.aspx?accountname=campus\v2-clarke Institusionele tuisblad] * [https://www.psych.auckland.ac.nz/en/about/our-research/research-groups/thematic-analysis.html Tematiese Analise - Die Universiteit van Auckland] * [https://www.psych.auckland.ac.nz/en/about/our-research/research-groups/story-completion.html Verhaalvoltooiing - Die Universiteit van Auckland] {{Normdata}} [[Kategorie:Britse sielkundiges]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Sielkunde]] [[Kategorie:Navorsing]] [[Kategorie:Vroue]] [[Kategorie:Vroue wetenskaplikes]] [[Kategorie:Britse akademici]] [[Kategorie:Akademici]] [[Kategorie:Data]] cp4ag9zkqp772umvfg3wjx4ob8qw5vc 0 456380 2913202 2907788 2026-06-23T06:07:24Z Jcb 223 2913202 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | eretitelvoorvoegsel = | naam = Wes Anderson | eretitelagtervoegsel = | beeld = Wes Anderson-7541.jpg | beeld_regop = | dwarsformaat = | beeldonderskrif = Anderson in 2025. | geboortenaam = Wesley Wales Anderson | geboortedatum = {{GDEO|1969|5|1|df=yes}} | geboorteplek = [[Houston]], [[Texas]] | sterfdatum = <!-- {{Sterfdatum en ouderdom|JJJJ|MM|DD|JJJJ|MM|DD}} (geboortedatum gevolg deur sterfdatum) --> | sterfplek = | doodsoorsaak = | rusplek = | rusplekkoördinate = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | plek_begrawe = <!-- mag gebruik word i.p.v. "resting_place" en "resting_place_coordinates" --> | plek_begrawe_koördinate = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | nasionaliteit = | alma_mater = Universiteit van Texas in Austin (BA) | beroep = {{plainlist| * Rolprentregisseur * Rolprentvervaadiger * Draaiboekskrywer }} | jare_aktief = 1994-tans | eggenoot = Juman Malouf | kinders = 1 }} '''Wesley Wales Anderson''' (gebore 1 Mei 1969) is 'n [[Amerika]]anse rolprentregisseur en {{nowrap|-vervaardiger}}. Die temas van sy rolprente is leed, die verlies van onskuld en disfunksionele gesinne. Vanweë sy prente se eksentrisiteit, besonderse visuele en vertelstyl<ref>{{cite web | title = The Unique Filmmaking Style of Wes Anderson | url = https://latimes.com/entertainment/movies/moviesnow/la-ca-0701-wes-anderson,0,7555417.photogallery | work=The Los Angeles Times | date = June 28, 2012 | access-date = October 18, 2013 | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20131025210054/http://www.latimes.com/entertainment/movies/moviesnow/la-ca-0701-wes-anderson,0,7555417.photogallery | archive-date = October 25, 2013 | df = mdy-all }}</ref> en die gereelde gebruik van 'n [[Ensemblerolprent|ensemble van topakteurs]] het resensente Anderson al as 'n ''auteur'' ('n kunstenaar met 'n kenmerkende styl) beskryf. Drie van sy prente – ''[[Moonrise Kingdom]]'' (2012), ''The Royal Tenenbaums'' (2001) en ''[[The Grand Budapest Hotel]]'' (2014) – het op BBC Culture se lys van 100 beste rolprente van die 21ste eeu verskyn.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.com/culture/story/20160819-the-21st-centurys-100-greatest-films |title=The 21st Century's 100 greatest films |work=BBC |date=August 23, 2016 |access-date=December 15, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170131124228/http://www.bbc.com/culture/story/20160819-the-21st-centurys-100-greatest-films |archive-date=January 31, 2017 }}</ref> Anderson het lof ingepalm vir sy vroeë prente ''Bottle Rocket'' (1996) en ''Rushmore'' (1998). Hy het in dié tyd dikwels saam met die broers [[Luke Wilson|Luke]] en [[Owen Wilson]] saamgewerk en sy vervaardigingsmaatskappy American Empirical Pictures gestig.<ref>{{cite web|url=https://variety.com/exec/wes-anderson|title=Wes Anderson|website=Variety|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428071137/http://variety.com/exec/wes-anderson/|archive-date=April 28, 2017|date=November 13, 2013}}</ref> Hy het 'n [[Oscar]]-benoeming ontvang vir beste oorspronklike draaiboek vir ''The Royal Tenenbaums'' (2001). Sy volgende prente het ingesluit ''The Life Aquatic with Steve Zissou'' (2004), ''[[The Darjeeling Limited]]'' (2007) en ''Fantastic Mr. Fox'' (2009), sy eerste stopraampie-animasieprent ('n tegniek waarin voorwerpe fisiek effens gemanipuleer word tussen individueel gefotografeerde raampies). Hy is vir laasgenoemde benoem vir 'n Oscar vir die beste animasierolprent. Daarna het ''Moonrise Kingdom'' (2012) gevolg, waarvoor hy sy tweede Oscar-benoeming vir beste oorspronklike draaiboek gekry het. Vir sy prent ''The Grand Budapest Hotel'' (2014) het hy sy eerste Oscar-benoeming gekry vir beste regisseur en beste rolprent, asook sy derde benoeming vir beste oorspronklike draaiboek. Hy het ook 'n [[Bafta]] vir beste oorspronklike draaiboek gewen.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2015/feb/08/baftas-2015-boyhood-wins-top-honours-but-grand-budapest-hotel-checks-out-with-most|title= Baftas 2015: Boyhood wins top honours but Grand Budapest Hotel checks out with most|website= The Guardian|date= February 8, 2015|access-date= November 13, 2020}}</ref> Latere werke sluit in sy tweede stopraampie-animasieprent, ''Isle of Dogs'' (2018), waarvoor hy die Silwerbeer (op die [[Berlinale]]) vir beste regisseur gewen het, asook 'n benoeming vir beste animasierolprent.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2018/02/berlin-film-festival-2018-winners-announced-full-list-1202302218/|title=Berlin Film Festival Winners: 'Touch Me Not' Is Golden Bear; Wes Anderson Takes Best Director For 'Isle Of Dogs' – Full List|last=Tartaglione|first=Nancy|date=February 24, 2018|website=Deadline Hollywood|access-date=February 25, 2018}}</ref> Dit is gevolg deur ''The French Dispatch'' (2021), ''[[Asteroid City]]'' (2023) en ''The Phoenician Scheme'' (2025). Anderson het ook die Oscar vir beste kortfilm gewen vir ''[[The Wonderful Story of Henry Sugar (rolprent)|The Wonderful Story of Henry Sugar]]'' (2023). ==Vroeë lewe en opvoeding== Wesley Wales Anderson is op 1 Mei 1969 in [[Houston]], [[Texas]], gebore as die seun van Melver Leonard Anderson, wat in advertensies en [[openbare betrekkinge]] gewerk het,<ref name="Wes Anderson | Yahoo Bio">{{cite web | title = Wes Anderson | url = https://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800024310/bio | website = Yahoo Movies | year = 2010 | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20111225112854/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800024310/bio | archive-date = December 25, 2011 | df = mdy-all }}</ref><ref name="Wes Anderson Returns To Form With Mr. Fox | Times London">{{cite news | title = Wes Anderson returns to form with Mr Fox | url = https://www.thetimes.com/article/wes-anderson-returns-to-form-with-mr-fox-mf8zbldrm9x | work = The Times | year = 2009}}</ref> en Texas Anne Anderson (gebore Burroughs),<ref>{{Cite web |title=Texas Anderson Obituary (1934 - 2024) - Houston, TX - Houston Chronicle |url=https://www.legacy.com/us/obituaries/houstonchronicle/name/texas-anderson-obituary?id=56465591 |access-date=2025-05-28 |website=Legacy.com}}</ref> ’n [[eiendomsagent]] en [[argeoloog]].<ref name="Texas B. Anderson Realtor Biography | Greenwood King Properties">{{cite web | title = Texas B. Anderson Realtor Biography | url = http://houstonrealestate.greenwoodking.com/sites/gk_new/dispAgentBio.cfm?publicid=ANDERSOT | archive-url = https://web.archive.org/web/20150920142918/http://houstonrealestate.greenwoodking.com/sites/gk_new/dispAgentBio.cfm?publicid=ANDERSOT | url-status = dead | archive-date = September 20, 2015 | publisher = Greenwood King Properties | access-date = October 29, 2015 }}</ref> Sy ouers is geskei toe hy agt jaar oud was.<ref name="telegraph2014">{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/10644172/Wes-Anderson-interview.html |title=Wes Anderson interview |work=The Daily Telegraph |date=February 19, 2014 |first=Robbie |last=Collin |access-date=December 19, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220060853/http://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/10644172/Wes-Anderson-interview.html |archive-date=December 20, 2014 }}</ref> Hy het in 1987 aan St. John's School in Houston gematrikuleer, wat hy later as ’n prominente ligging in die rolprent ''Rushmore'' gebruik het.<ref>{{cite web | title = Tour Wes Anderson's High School AKA the Set of Rushmore | url = https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2012/06/tour-wes-andersons-high-school-aka-the-set-of-rushmore/258752/ | work=The Atlantic | access-date = October 18, 2013 | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20120702061112/http://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2012/06/tour-wes-andersons-high-school-aka-the-set-of-rushmore/258752/ | archive-date = July 2, 2012 | df = mdy-all }}</ref> As kind het Anderson [[stilrolprent]]e met sy pa se Super 8-kamera gemaak waarin sy broers en vriende gespeel het, hoewel sy eerste ambisie was om ’n [[skrywer]] te word.<ref name="telegraph2014" /><ref name="wildwildwes" /> Anderson het deeltyds as ’n bioskoopprojeksionis by die Hogg-gedenkouditorium gewerk terwyl hy die Universiteit van Texas in Austin bygewoon het, waar hy in 1989 sy kamermaat<ref>{{Cite web|date=March 29, 2018|title=Obvious History: Wes Anderson and Owen Wilson staged a break-in in their apartment|url=https://www.interviewmagazine.com/film/obvious-history-wes-anderson-owen-wilson-staged-break-apartment|access-date=March 5, 2021|website=Interview Magazine|language=en-US}}</ref> en toekomstige medewerker [[Owen Wilson]] ontmoet het.<ref name="telegraph2014" /><ref>{{cite web |url=http://www.biography.com/people/owen-wilson-16242100 |title=Owen Wilson |access-date=October 17, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131002101216/http://www.biography.com/people/owen-wilson-16242100 |archive-date=October 2, 2013 }}</ref> In 1991 het hy met ’n [[Baccalaureus artium]] met ’n hoofvak in [[filosofie]] gegradueer.<ref>{{Cite web|title=Wes Anderson|url=https://www.biography.com/filmmaker/wes-anderson|access-date=March 5, 2021|website=Biography|date=August 14, 2019 |language=en-us}}</ref><ref name="wildwildwes">{{cite magazine |url=https://newyorker.com/magazine/2009/11/02/wild-wild-wes |title=Wild, Wild Wes |magazine=The New Yorker |date=November 2, 2009 |access-date=December 19, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927074125/http://www.newyorker.com/magazine/2009/11/02/wild-wild-wes |archive-date=September 27, 2014 }}</ref> == Loopbaan == === 1990’s === Anderson se eerste rolprent was ''Bottle Rocket'' (1996), gebaseer op ’n kortfilm met dieselfde naam wat hy saam met Luke en Owen Wilson gemaak het. Dit is ’n misdaadfliek oor ’n groep jong Texane wat groot rooftogte wil uitvoer. Dit het goeie resensies gekry, maar het swak by die loket gevaar.<ref name="Mojo">{{cite web| title = Bottle Rocket| website=Box Office Mojo| url = https://boxofficemojo.com/movies/?id=bottlerocket.htm| access-date = August 7, 2007| url-status = live| archive-url = https://web.archive.org/web/20070930215852/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=bottlerocket.htm| archive-date = September 30, 2007| df = mdy-all}}</ref><ref name=rtbottle>{{cite web |url=https://rottentomatoes.com/m/bottle_rocket/ |title=Bottle Rocket |website=Rotten Tomatoes |access-date=December 26, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121230163732/http://www.rottentomatoes.com/m/bottle_rocket/ |archive-date=December 30, 2012 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://empireonline.com/features/wes-anderson|title=Film By Film: Wes Anderson On Wes Anderson|date=March 2014|work=Empire Magazine|access-date=March 6, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140306040556/http://www.empireonline.com/features/wes-anderson|archive-date=March 6, 2014}}</ref> Sy volgende rolprent was ''Rushmore'' (1998), ’n eienaardige komedie oor ’n hoërskoolleerling se verliefdheid op ’n laerskoolonderwyseres, met [[Jason Schwartzman]], [[Bill Murray]] en [[Olivia Williams]] in die hoofrolle. Dit was ’n finansiële sukses.<ref name=rtrushmore>{{cite web |url=https://rottentomatoes.com/m/rushmore/ |title=Rushmore |website=Rotten Tomatoes |access-date=December 26, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130206225601/http://www.rottentomatoes.com/m/rushmore/ |archive-date=February 6, 2013 }}</ref> Murray het in baie van Anderson se daaropvolgende rolprente verskyn. By die Independent Spirit Awards van 1999 het Anderson die prys vir beste regisseur gewen en Murray die prys vir beste manlike byspeler. Murray is ook benoem vir die [[Golden Globe]] vir beste manlike byspeler in 'n rolprent. In 2000 het die rolprentvervaardiger [[Martin Scorsese]] ''Bottle Rocket'' en ''Rushmore'' geprys.<ref name="Martin Scorsese">{{cite web | last = Scorsese | first = Martin | author-link = Martin Scorsese | title = Wes Anderson | url = http://www.esquire.com/features/wes-anderson-0300 | work=Esquire | date = March 2000 | access-date = July 31, 2011 | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20120130040849/http://www.esquire.com/features/wes-anderson-0300 | archive-date = January 30, 2012 | df = mdy-all }}</ref> Sedert die uitreiking het ''Rushmore'' kultusstatus bereik, en in 2016 is die rolprent gekies vir bewaring deur die [[Library of Congress]] in die Verenigde State se nasionale rolprentregister.<ref>{{cite news| url=https://www.newsweek.com/rushmore-lion-king-library-congress-film-registry-532395 | title='Rushmore' and 'The Lion King' among films added to the Library of Congress Film Registry | date=December 15, 2016 | work= Newsweek |last=Bort| first=Ryan | access-date=November 22, 2019}}</ref> ===2000’s=== [[Beeld:Wes Anderson.JPG|180px|thumb|Anderson in 2005 by die Berlynse Rolprentfees.]] Anderson se volgende komediedrama, ''The Royal Tenenbaums'', is in 2001 uitgereik. Dit fokus op ’n suksesvolle, artistieke New Yorkse familie en hulle verstoteling-patriarg, gespeel deur [[Gene Hackman]]. [[Anjelica Huston]] is die eksvrou en [[Ben Stiller]], [[Luke Wilson]] en [[Gwyneth Paltrow]] die kinders. Die rolprent was ’n sukses by die loket en het goeie resensies gekry. Dit was Anderson se grootste finansiële sukses tot ''Moonrise Kingdom'', en het meer as $50&nbsp;miljoen in plaaslike loketontvangste verdien. ''The Royal Tenenbaums'' is vir ’n [[Oscar]] benoem en is deur ’n peiling van die rolprenttydskrif ''Empire'' as die 159ste beste rolprent nóg aangewys.<ref>{{cite web|title=EMPIRE's 500 Greatest Movies of All Time|url=https://empireonline.com/500/|magazine=Empire |access-date=July 5, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120722000418/http://www.empireonline.com/500/|archive-date=July 22, 2012|df=mdy-all}}</ref> [[Beeld:Con Wes Anderson e Noah Baumbach (cropped)2.jpg|thumb|links|180px|Anderson en Noah Baumbach in 2006.]] Anderson se volgende vollengterolprent was ''The Life Aquatic with Steve Zissou'' (2004), oor die [[Jacques Cousteau]]-agtige vervaardiger van dokumentêre rolprente, gespeel deur Bill Murray. In die rolprent is ook Owen Wilson, [[Cate Blanchett]], [[Willem Dafoe]], [[Jeff Goldblum]], Anjelica Huston en [[Michael Gambon]] te sien. Die ontvangs was minder gunstig as vir ''The Royal Tenenbaums''.<ref>{{cite web|publisher=[[Rotten Tomatoes]]|title=The Life Aquatic with Steve Zissou|date=2004|url=https://www.rottentomatoes.com/m/life_aquatic}}</ref><ref>{{cite web|publisher=The Numbers|url=https://www.the-numbers.com/movie/Life-Aquatic-with-Steve-Zissou-The#tab=summary|title=The Life Aquatic with Steve Zissou|date=2004}}</ref> ''The Darjeeling Limited'' (2007) handel oor drie emosioneel vervreemde broers wat saam per trein deur [[Indië]] reis. Dit weerspieël die dramatieser toon van ''The Royal Tenenbaums'', maar het soortgelyke resensies ontvang as ''The Life Aquatic with Steve Zissou''. Anderson het erken hy is na Indië om die rolprent te verfilm deels as ’n huldeblyk aan die Indiese rolprentmaker Satyajit Ray, wie se “flieks my ander rolprente ook op verskillende maniere geïnspireer het”. (Die rolprent is aan hom opgedra.)<ref name="The Statesman">{{cite web | title = On Ray's Trail | url = http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=30&id=172929&usrsess=1 | work=The Statesman | access-date = October 19, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080103071501/http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=30&id=172929&usrsess=1 |archive-date = January 3, 2008}}</ref> Ook in die rolprent te sien is Jason Schwartzman, Owen Wilson, [[Adrien Brody]], en die draaiboek is deur Anderson, Schwartzman en Roman Coppola geskryf.<ref name="Production Weekly">{{cite web|title=Wilson & Anderson reminisce over a cup of Darjeeling |url=http://productionweekly.com/2006/08/02/wilson-and-anderson-reminisce-over-a-cup-of-darjeeling/ |work=Production Weekly |date=August 2006 |access-date=August 22, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070114002957/http://productionweekly.com/2006/08/02/wilson-and-anderson-reminisce-over-a-cup-of-darjeeling/ |archive-date=January 14, 2007 }}</ref> === 2010's === [[Beeld:Isle of Dogs - Press Conference 2.jpg|thumb|links|240px|Anderson, Koyu Rankin, [[Liev Schreiber]], [[Jeff Goldblum]], Kunichi Nomura en die paneelmoderator Anatol Weber by die nuuskonferensie van ''Isle of Dogs'' op die Berlinale 2018.]] In 2012 is Anderson se prent ''Moonrise Kingdom'' uitgereik. Sy debuut was op die [[Cannes-rolprentfees]], waar dit om die [[Palme d'Or]] meegeding het.<ref>{{cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/movies/2012/03/wes-anderson-moonrise-kingdom-opening-cannes.html|title=Wes Anderson|access-date=May 20, 2012|work=Los Angeles Times|date=March 8, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120517175250/http://latimesblogs.latimes.com/movies/2012/03/wes-anderson-moonrise-kingdom-opening-cannes.html|archive-date=May 17, 2012}}</ref> Die fliek is ’n grootwordkomedie wat op ’n fiktiewe dorp in [[New England]] afspeel. Dit bevat [[Ensemblerolprent|ensemble-optredes]] deur Bill Murray, [[Edward Norton]], [[Bruce Willis]], [[Frances McDormand]] en [[Tilda Swinton]]. Die prent is kenmerkend van Anderson se styl en het vir hom nog ’n Oscar-benoeming vir sy draaiboek besorg. Die film was ook ’n finansiële sukses en het $68,3&nbsp;miljoen by die loket verdien, terwyl sy begroting slegs $16&nbsp;miljoen was. [[Beeld:MJK 08478 Wes Anderson (Opening Gala Berlinale 2018).jpg|thumb|180px|Anderson in 2018.]] In 2014 is Anderson se volgende prent, ''[[The Grand Budapest Hotel]]'', uitgereik. Die akteurs daarin is [[Ralph Fiennes]], [[Tony Revolori]], [[Saoirse Ronan]], Jeff Goldblum, Willem Dafoe, [[F. Murray Abraham]] en verskeie van Anderson se gereelde medewerkers, onder andere Murray, Owen Wilson, Swinton en Schwartzman.<ref>{{cite web|last=Eisenberg|first=Eric|title=Wes Anderson Says The Grand Budapest Hotel Is Mostly Set in the Late 1920s|url=https://cinemablend.com/new/Wes-Anderson-Says-Grand-Budapest-Hotel-Mostly-Set-Late-1920s-33862.html|website=Cinema Blend|access-date=November 18, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121129021622/http://www.cinemablend.com/new/Wes-Anderson-Says-Grand-Budapest-Hotel-Mostly-Set-Late-1920s-33862.html|archive-date=November 29, 2012|date=October 31, 2012}}</ref> Dit speel hoofsaaklik in die 1930’s af en volg die avonture van M. Gustave, die hotel se consierge, wat ’n "wonderlike bespotting van die geskiedenis maak, en die gruwels daarvan verdraai met ’n reeks grappies en skelm gebare”, volgens ''[[The New York Times]]''.<ref>{{cite news|last=Scott|first=A. O.|date=March 6, 2014|access-date=September 25, 2014|url=https://www.nytimes.com/2014/03/07/movies/wes-andersons-grand-budapest-hotel-is-a-complex-caper.html|title=Bittersweet Chocolate on the Pillow – Wes Anderson's 'Grand Budapest Hotel' Is a Complex Caper|newspaper=[[New York Times]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022182811/http://www.nytimes.com/2014/03/07/movies/wes-andersons-grand-budapest-hotel-is-a-complex-caper.html|archive-date=October 22, 2014}}</ref> Die prent is een van Anderson se grootste suksesse. Dit het wêreldwyd 'n bruto inkomste van byna $175&nbsp;miljoen gehad en is vir tientalle pryse benoem, insluitend nege Oscars. Dit het vier daarvan gewen: vir beste produksie-ontwerp, beste kostuumontwerp, beste grimering en beste oorspronklike musiek.<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt2278388/awards?ref_=tt_ql_4|title=IMDb: The Grand Budapest Hotel (2014) – Awards|website=[[IMDb]]|access-date=March 7, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302145350/http://www.imdb.com/title/tt2278388/awards?ref_=tt_ql_4|archive-date=March 2, 2015}}</ref> Een van die benoemings was Anderson se eerste vir beste regisseur. Die regisseur het daarna teruggekeer na stopraampie-animasie met ''Isle of Dogs''.<ref>{{cite web|url=https://uk.ign.com/articles/2015/10/12/wes-anderson-to-direct-stop-motion-animated-film-about-dogs|title=Wes Anderson to Direct Stop-Motion Animated Film About Dogs|date=October 12, 2015|access-date=December 21, 2016}}</ref> Dit is in Maart/April 2018 uitgereik.<ref>{{cite magazine|url=https://ew.com/movies/2016/12/21/wes-anderson-isle-of-dogs/|title=Wes Anderson officially announces new animated film Isle of Dogs|last=Derschowitz|first=Jessica|date=December 21, 2016|access-date=December 21, 2016|magazine=Entertainment Weekly|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161222043702/http://ew.com/movies/2016/12/21/wes-anderson-isle-of-dogs/|archive-date=December 22, 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://collider.com/wes-anderson-new-movie-animated/|title=Wes Anderson Confirms His Stop-Motion Animated Dog Movie Is In Production|last=Cabin|first=Chris|date=October 27, 2016|website=Collider|access-date=December 21, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220043158/http://collider.com/wes-anderson-new-movie-animated/|archive-date=December 20, 2016}}</ref> Die prent is vir Oscars benoem vir beste animasieprent en beste oorspronklike musiek.<ref>{{cite web | date = January 22, 2019 | author = <!-- Variety Staff byline --> | title = Oscar Nominations 2019: The Complete List | work = Variety | url = https://variety.com/2019/film/news/oscar-nominations-2019-list-1203112405/ }}</ref> === 2020's === Anderson se rolprent ''The French Dispatch'' speel in die naoorlogse [[Frankryk]] af. Die akteurs [[Benicio del Toro]], [[Jeffrey Wright]], Bill Murray, [[Frances McDormand]], Owen Wilson, Willem Dafoe, Adrien Brody, Tilda Swinton en [[Timothée Chalamet]] speel daarin. Die uitreiking daarvan is vertraag weens die [[covid-19-pandemie]], en die première was eindelik op 12 Julie 2021 op die Cannes-rolprentfees. Dit is op 22 Oktober 2021 in die [[VSA]] uitgereik.<ref name=":2">{{Cite web|last=Rubin|first=Rebecca|date=May 27, 2021|title=Wes Anderson's 'The French Dispatch' Sets New Theatrical Release Date|url=https://variety.com/2021/film/news/wes-anderson-french-dispatch-release-date-2-1234982978/|access-date=May 27, 2021|website=Variety|language=en-US}}</ref> In November 2021 het Anderson die verfilming van ''[[Asteroid City]]'' voltooi, maar min besonderhede is aan die pers bekend gemaak.<ref>{{Cite journal|last=Burch|first=Noel|date=1979|title=Film's Institutional Mode of Representation and the Soviet Response|url=http://dx.doi.org/10.2307/778236|journal=October|volume=11|pages=77–96|doi=10.2307/778236|jstor=778236|issn=0162-2870|url-access=subscription}}</ref> ’n Groot deel van die prent is geskiet in die [[Spanje|Spaanse]] stad Chinchón, waar ’n reusestel gebou is wat [[Monument Valley]] naboots.<ref>{{Cite web|last=Dazed|date=May 16, 2021|title=Wes Anderson is shooting a new film in Spain this summer|url=https://www.dazeddigital.com/film-tv/article/52792/1/wes-anderson-is-shooting-a-new-film-in-spain-madrid-this-summer|access-date=June 7, 2021|website=Dazed|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Belinchón|first=Gregorio|date=May 14, 2021|title=Wes Anderson rodará su nueva película en Madrid|url=https://elpais.com/cultura/2021-05-14/wes-anderson-rodara-su-nueva-pelicula-en-madrid.html|access-date=May 16, 2021|website=EL PAÍS|language=es}}</ref> {{beeldgroep2|perrow = 3 |total_width=400 |align=left |image1=Jason Schwartzman in 2018 by Sachyn Mital (cropped 2).jpg| |image2=Tilda Swinton Viennale 2018.jpg| |image3=Adrien Brody-61584.jpg| | footer = Van heel links: [[Jason Schwartzman]], [[Tilda Swinton]] en [[Adrien Brody]] is van die akteurs in'' [[Asteroid City]]''. Hulle verskyn ook in baie van Anderson se ander flieks.}} Die akteurs is onder andere [[Tom Hanks]], [[Scarlett Johansson]], Adrien Brody, Tilda Swinton, [[Bryan Cranston]], [[Jeff Goldblum]], [[Hope Davis]] en [[Jeffrey Wright]].<ref>{{cite web|url=https://www.nme.com/news/film/bill-murray-confirms-new-film-with-wes-anderson-is-called-asteroid-city-3067222|title= Bill Murray confirms new film with Wes Anderson is called 'Asteroid City'|website= NME|accessdate= January 7, 2021}}</ref> Sy première was op die Cannes-rolprentfees van 2023, en op 16 Junie is dit in die VSA uitgereik. Dit het oor die algemeen positiewe resensies ontvang. Anderson het daarna ’n verfilming van [[Roald Dahl]] se kortverhaalbundel ''The Wonderful Story of Henry Sugar and Six More'' vir [[Netflix]] geregisseer. Die kortfilm van 41 minute getiteld ''[[The Wonderful Story of Henry Sugar (rolprent)|The Wonderful Story of Henry Sugar]]'' se première was op die Venesiese Internasionale Rolprentfees van 2023. Dit het goeie resensies gekry. Dit is gevolg deur ’n beperkte uitreiking in die VSA op 20 September en ’n Netflix-première op 27 September 2023. Die akteurs is onder andere [[Benedict Cumberbatch]], [[Dev Patel]], [[Ralph Fiennes]] en [[Ben Kingsley]].<ref name="Leishman">{{cite web |last=Leishman |first=Rachel |date=January 6, 2022 |title=Wes Anderson to Direct Roald Dahl's 'The Wonderful Story of Henry Sugar,' Starring Benedict Cumberbatch |url=https://collider.com/wes-anderson-benedict-cumberbatch-rolad-dahl-movie-the-wonderful-story-of-henry-sugar-netflix/ |website=Collider}}</ref><ref>{{cite web |title=Wes Anderson To Direct Adaptation Of Roald Dahl's 'The Wonderful Story Of Henry Sugar' Starring Benedict Cumberbatch, Ralph Fiennes, Dev Patel And Ben Kingsley |url=https://deadline.com/2022/01/wes-anderson-roald-dahls-the-wonderful-story-of-henry-sugar-benedict-cumberbatch-ralph-fiennes-dev-patel-and-ben-kingsleyt-1234906196/ |accessdate=January 7, 2021 |website=Deadline Hollywood}}</ref> Anderson het ook drie ander kortfilms in 2023 op Netflix uitgereik wat op Dahl se werk geskoei is: ''The Swan'', ''The Rat Catcher'' en ''Poison''.<ref>{{Cite web |title=You're Invited to a Wonderful Week of New Wes Anderson Shorts This September |url=https://www.netflix.com/tudum/articles/wes-anderson-netflix-short-films |access-date=2023-09-04 |website=Netflix Tudum |language=en}}</ref> Hulle is elk 16 minute lank. ''The Wonderful Story of Henry Sugar'' het 'n Oscar gewen; wat Anderson se eerste een was.<ref>{{Cite web |last1=Lang |first1=Brent |last2=Moreau |first2=Jordan |date=January 23, 2024 |title=Oscar Nominations 2024: 'Oppenheimer' Dominates With 13 Nods, 'Poor Things' Follows With 11 |url=https://variety.com/2024/film/awards/oscar-nominations-2024-list-1235877798/ |access-date=January 26, 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref> Die vier kortfilms is gekombineer in een antologieprent met die titel ''[[The Wonderful Story of Henry Sugar and Three More]]'', wat op 15 Maart 2024 op Netflix uitgereik is.<ref>{{Cite web |title=Watch: Wes Anderson's 'Wonderful Story of Henry Sugar and Three More' anthology gets trailer - UPI.com |url=https://www.upi.com/Entertainment_News/Movies/2024/03/11/Wonderful-Story-Henry-Sugar-Three-More-trailer-Wes-Anderson-Roald-Dahl-Netflix-Oscars/9651710170974/ |access-date=2024-03-14 |website=UPI |language=en}}</ref> Anderson se mees onlangse prent, getiteld ''The Phoenician Scheme'', is op 30 Mei 2025 in die VSA uitgereik nadat die première vroeër die maand op die Cannes-rolprentfees was. Die akteurs sluit in Benicio del Toro, Mia Threapleton, [[Riz Ahmed]], Tom Hanks, [[Michael Cera]], Bryan Cranston en [[Mathieu Amalric]]. Die prent is oor die algemeen gunstig deur resensente ontvang. Dit is ook vir 'n Palme d'Or benoem.<ref>{{Cite web |date=10 April 2025 |title=The films of the Official Selection 2025 |url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-releases/the-films-of-the-official-selection-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250410110719/https://www.festival-cannes.com/en/press/press-releases/the-films-of-the-official-selection-2025/ |archive-date=10 April 2025 |access-date=27 April 2025 |website=Festival de Cannes |language=en-US}}</ref> ==Styl en regietegnieke== ===Rolprentinvloede=== Anderson se rolprentinvloede sluit in [[Pedro Almodóvar]],<ref>{{cite news |url=https://elpais.com/elpais/2018/02/28/tentaciones/1519805727_344194.html |title=Wes Anderson: "Almodóvar me influyó mucho para crear los Tenenbaums" |access-date=March 20, 2018 |newspaper=El País |date=March 2, 2018 |last1=Bernal |first1=Fernando }}</ref> [[Satyajit Ray]],<ref name="The Statesman"/> Hal Ashby,<ref>{{cite web|first=Matt Zoller|last=Seitz|url=http://www.movingimagesource.us/articles/the-substance-of-style-pt-3-20090406|title=The Substance of Style, Pt 3. Examining the Wes Anderson–Hal Ashby connection|website=Moving Image Source|date=April 6, 2009|access-date=September 25, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150321184012/http://www.movingimagesource.us/articles/the-substance-of-style-pt-3-20090406|archive-date=March 21, 2015}}</ref> [[Roman Polanski]]<ref>{{cite web|url=https://hollywoodreporter.com/news/moonrise-kingdom-wes-anderson-kubrick-polanski-335930|title='Moonrise Kingdom' Director Wes Anderson on 'Stealing' From Kubrick, Polanski|work=The Hollywood Reporter|date=June 11, 2012|access-date=February 20, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120621052919/http://www.hollywoodreporter.com/news/moonrise-kingdom-wes-anderson-kubrick-polanski-335930|archive-date=June 21, 2012}}</ref> en Elem Klimov.<ref name="welcome">{{Cite web |title=Welcome, or No Trespassing (1964) - Watch Online |url=http://34.224.84.218/movies/welcome-or-no-trespassing-1964/ |access-date=2024-03-08 |website=Russian Film Hub |language=en-US }}{{Dooie skakel|date=Januarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In ’n onderhoud op die Amerikaanse [[televisie]]program ''Today'' het die akteur Bryan Cranston insig gegee in Anderson se proses. Cranston het gesê:<ref>{{cite web|url=https://today.com/video/bryan-cranston-talks-new-movie-retirement-rumors-dance-moves-182147141968|title=Bryan Cranston Talks New Movie, Retirement Rumors, Dance Moves |date=June 14, 2023|access-date=June 14, 2023}}</ref> {{blockquote|Al die akteurs bly in dieselde hotel. Ons eet elke aand saam aan een tafel met Wes en al die gaste; dit is soos 'n akteurskamp{{nbsp}}... Op ’n Wes Anderson-fliek is daar geen woonwaens, geen kleedkamers nie{{nbsp}}... daar is geen hiërargie, geen roeplys nie – jy is net gereed om omstreeks 9:30, 10:00 in die oggend te begin. Jy spring saam met hom in sy gholfkarretjie of in ’n minibus en jy ry stel toe{{nbsp}}... jy kuier saam met almal sodat jy nooit weet of jy in ’n toneel ingeroep gaan word nie. Hy het so ’n vriendelike en vrygewige gees{{nbsp}}... ook in sy persoonlike lewe. Almal verdien dieselfde hoeveelheid geld. Jy daag net op en daar gaan jy. Soms het jy dalk ’n klein ondersteunende rol in ’n toneel, en ander kere weer vertolk jy die hoofrol in ’n rolprent.}} Anderson het ’n unieke regiestyl wat daartoe gelei het dat verskeie resensente hom as ’n ''auteur'' beskou.<ref>{{cite magazine |url=https://newyorker.com/magazine/2009/11/02/wild-wild-wes |title=Wild, Wild Wes |last=Brody |first=Richard |magazine=The New Yorker |date=November 2, 2009 |access-date=December 15, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927074125/http://www.newyorker.com/magazine/2009/11/02/wild-wild-wes |archive-date=September 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://theconversation.com/wes-anderson-is-one-of-cinemas-great-auteurs-discuss-25198 |title=Wes Anderson is one of cinema's great auteurs: discuss |last1=Redmond |first1=Sean |last2=Batty |first2=Craig |work=The Conversation |date=April 9, 2014 |access-date=December 15, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220195719/http://theconversation.com/wes-anderson-is-one-of-cinemas-great-auteurs-discuss-25198 |archive-date=December 20, 2016 }}</ref> Hy word beskou as ’n sentrale figuur in die Amerikaanse eksentrieke rolprentbedryf.<ref>{{Cite web|url=https://www.bloomsbury.com/uk/american-eccentric-cinema-9781501336935/|title=American Eccentric Cinema|website=Bloomsbury Publishing}}</ref> ’n Groot aantal ooreenkomste is opgemerk tussen Anderson se werk en die 1984-rolprent ''The Hotel New Hampshire'', ’n eksentrieke komediedrama geskryf en geregisseer deur Tony Richardson wat ’n ensemblerolverdeling bevat het, insluitend [[Jodie Foster]], [[Beau Bridges]], [[Rob Lowe]], [[Nastassja Kinski]], [[Amanda Plummer]], [[Matthew Modine]] en [[Seth Green]] in sy rolprentdebuut.<ref>{{Cite web |title=The Hotel New Hampshire |url=https://www.filmlinc.org/films/the-hotel-new-hampshire/ |access-date=2023-09-23 |website=Film at Lincoln Center |language=en}}</ref> Die [[Sowjetunie|Sowjet]]komedierolprent ''Welkom, of Toegang Verbode'' deur Elem Klimof (1964) is uitgewys as een belangrike bron van inspirasie vir Anderson, spesifiek sy “kamerawerk, storieverteltegnieke en bekorende wispelturigheid”.<ref name="welcome" /> ===Temas en stories=== [[Beeld:Moonrise_Kingdom_Cannes_2012.jpg|thumb|320px|Anderson (derde van regs met die pienk hemp) in 2012 saam met die akteurs van "[[Moonrise Kingdom]]" op die [[Cannes-rolprentfees]].]] Anderson se werk word as [[Postmodernisme|postmodernisties]] geklassifiseer vanweë sy nostalgiese aandag aan detail, sy ondermyning van hoofstroomkonvensies van narratief, sy verwysings na verskillende genres binne dieselfde prent en sy liefde vir eksentrieke karakters met komplekse seksuele identiteite.<ref>{{Cite web |date=December 22, 2016 |title=Elements of Mise en Scene in Postmodern Cinema |url=https://www.hlc-cultcritic.com/elements-mise-en-scene-postmodern-cinema/ |access-date=April 8, 2022 |website=Cult Critic |language=en-US |archive-date=16 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220416080634/https://www.hlc-cultcritic.com/elements-mise-en-scene-postmodern-cinema/ |url-status=dead }}}</ref><ref>{{Cite book |last=Dilley |first=Whitney Crothers |url=https://cup.columbia.edu/book/the-cinema-of-wes-anderson/9780231180696 |title=The Cinema of Wes Anderson: Bringing Nostalgia to Life |date=2017 |publisher=Wallflower Press |isbn=978-0-231-54320-0}}}</ref> Hy het meestal komedies met 'n vinnige tempo geregisseer wat gekenmerk word deur ernstiger of melancholiese elemente. Temas is dikwels gesentreer op rou, die verlies van onskuld, disfunksionele gesinne, ouerlike verlating, egbreuk, wedywering tussen sibbes, gekompliseerde romanse en onwaarskynlike vriendskappe. Sy rolprente is ongewoon karaktergedrewe en word bespot én geprys met terme soos “literêre geek chic”.<ref>{{Cite web|url=https://www.denofgeek.com/movies/the-grand-budapest-hotel/29600/the-james-clayton-column-wes-anderson-and-auteurs-with-an-identity|title=The James Clayton Column: Wes Anderson and auteurs with an identity|website=Den of Geek|date=March 7, 2014|language=en|access-date=January 29, 2020}}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiewire.com/2015/09/ranked-wes-andersons-most-memorable-characters-259352/|title=Ranked: Wes Anderson's Most Memorable Characters|first1=Jessica|last1=Kiang|first2=Oliver|last2=Lyttelton|date=September 24, 2015|website=IndieWire|language=en|access-date=January 29, 2020|last3=Lyttelton|first3=Oliver|archive-date=June 6, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170606103208/http://www.indiewire.com/2015/09/ranked-wes-andersons-most-memorable-characters-259352/|url-status=dead}}}</ref> Hulle storielyne bevat dikwels diefstalle en onverwagte verdwynings, met ’n neiging om ruim uit die rooftoggenre te leen.<ref>{{cite web |last=Klein |first=Joshua |url=http://www.theyshootpictures.com/andersonwes.htm |title=Wes Anderson |website =They Shoot Pictures, Don't They? |access-date=July 28, 2014 |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810053008/http://www.theyshootpictures.com/andersonwes.htm |archive-date=August 10, 2014 }}}</ref> ===Visuele styl=== Volgens Alex Buono<ref>{{cite web |last=Buono |first=Alex |url=http://www.alex-buono.com/how-we-did-it-snl-the-midnight-coterie-of-sinister-intruders/ |title=How We Did It: The Midnight Coterie of Sinister Intruders |website =www.alex-buono.com |access-date=July 28, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709114539/http://www.alex-buono.com/how-we-did-it-snl-the-midnight-coterie-of-sinister-intruders/ |archive-date=July 9, 2014 }}}</ref> is Anderson bekend vir die uitgebreide gebruik van platruimtekamerabewegings (wat tonele tweedimensioneel laat lyk),<ref>{{cite web |last1=Hue |first1=Tran |title=What Is Flat Space In Film? Trust The Answer |url=https://ecurrencythailand.com/what-is-flat-space-in-film-trust-the-answer/ |website=ecurrencythailand.com |date=June 5, 2023 |access-date=10 November 2023}}}</ref> simmetriese komposisies, die vinnige, skudderige zoem op onderwerpe,<ref>{{cite web |last1=Baker |first1=Logan |title=Video Editing: Snap Zooms Should Never Be a Snap Decision |url=https://www.premiumbeat.com/blog/snap-zoom-in-video-editing/ |website=PremiumBeat |date=December 2016 |access-date=10 November 2023}}}</ref> stadige aksie-stap-skote, ’n doelbewus beperkte kleurpalet en 'n handgemaakte kunsrigting wat dikwels miniatuurmodelle gebruik. Hierdie stilistiese keuses gee sy rolprente ’n kenmerkende voorkoms wat al uitgebreide besprekings, kritiese studie en parodie ontlok het. Baie skrywers, resensente en Anderson self het al opgemerk dat dit sy rolprente die gevoel van “selfstandige wêrelde” of ’n “skaalmodelhuishouding” gee.<ref>{{cite web |last=Chabon |first=Michael |url=http://www.nybooks.com/blogs/nyrblog/2013/jan/31/wes-anderson-worlds/ |title=Wes Anderson's Worlds |work=New York Review of Books |access-date=July 28, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140729013751/http://www.nybooks.com/blogs/nyrblog/2013/jan/31/wes-anderson-worlds/ |archive-date=July 29, 2014 |date=January 31, 2013 }}}</ref> In 2019 het die maatskappy Murals Wallpaper ’n reeks muurpapier bekendgestel wat geïnspireer is deur die visuele ontwerp van Anderson se rolprente.<ref>{{cite news |title=Wes Anderson gets a wallpaper collection – let the over-decorating begin! |url=https://www.theguardian.com/film/filmblog/2019/apr/24/wes-anderson-wallpaper-decorating-homes-interiors-jj-abrams-david-lynch |newspaper=The Guardian |date=April 24, 2019}}}</ref> Sedert ''The Life Aquatic with Steve Zissou'' maak Anderson meer staat op stopraampie-animasie en miniatuurmodelle, en het hy selfs al volledige rolprente met stopraampie-animasie gemaak, soos ''Fantastic Mr. Fox'' en ''Isle of Dogs''.<ref>{{cite web |last=Vera |first=Noel |url=http://www.bworldonline.com/weekender/content.php?id=86473 |title=Courtesan au chocolat |work=Businessworld |access-date=July 28, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923221554/http://www.bworldonline.com/weekender/content.php?id=86473 |archive-date=September 23, 2015 }}}</ref> ===Klankbane=== Anderson gebruik dikwels popmusiek uit die 1960’s en 1970’s op die klankbane van sy rolprente, en een groep of musikant is geneig om elke klankbaan te oorheers, soos [[Cat Stevens]] in ''Rushmore'', die Duitse sanger Nico in ''The Royal Tenenbaums'', [[David Bowie]] in ''The Life Aquatic with Steve Zissou'' en die [[Beach Boys]] in ''Fantastic Mr. Fox''. In ''The Grand Budapest Hotel'', wat hoofsaaklik in die 1930’s afspeel, word popmusiek vermy ten gunste van musiek deur [[Alexandre Desplat]]. Dié het vir die klankbaan 'n [[Oscar]] vir beste oorspronklike musiek, 'n [[Bafta]] vir beste rolprentmusiek en 'n World Soundtrack Award vir beste oorspronklike musiek van die jaar gewen. ===Herhaalde medewerkers=== Anderson se rolprente bevat dikwels oor en oor dieselfde akteurs, insluitend die Wilson-broers ([[Owen Wilson|Owen]], [[Luke Wilson|Luke]] en Andrew), [[Bill Murray]], [[Jason Schwartzman]], [[Anjelica Huston]], [[Willem Dafoe]], [[Jeff Goldblum]], [[Edward Norton]], [[Adrien Brody]], [[Bob Balaban]], [[Tony Revolori]] en [[Tilda Swinton]].<ref>{{Cite news|url=https://www.businessinsider.com/actors-in-most-wes-anderson-movies-bill-murray-owen-wilson-2018-3 |title=The actors who have appeared in the most Wes Anderson films — from Bill Murray to Owen Wilson |last=Gottlieb|first=Meryl |date=March 21, 2018|access-date=August 4, 2021}}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://screenrant.com/french-dispatch-recurring-wes-anderson-collaborators/ |title=10 Recurring Wes Anderson Collaborators Also In The French Dispatch |last=Munton|first=Rebecca|date=May 20, 2021|access-date=August 4, 2021}}}</ref> Mark Mothersbaugh het Anderson se eerste vier rolprente gekomponeer en Alexandre Desplat die volgende ses.<ref>{{Cite web|title=Directors' Trademarks: Wes Anderson|url=https://www.cinelinx.com/movie-news/movie-stuff/directors-trademarks-wes-anderson/|access-date=August 7, 2021|website=Cinelinx|date=June 1, 2018|archive-date=October 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028150530/https://www.cinelinx.com/movie-news/movie-stuff/directors-trademarks-wes-anderson/|url-status=dead}}}</ref> Randall Poster dien sedert ''Rushmore'' as musiektoesighouer vir al Anderson se rolprente. Anderson het draaiboeke saam met Noah Baumbach, Roman Coppola en Hugo Guinness geskryf. Sy rolprente word dikwels deur Steven Rales gefinansier deur sy produksiemaatskappy Indian Paintbrush.<ref>{{cite web |last1=Eisler |first1=Kim |title=What's a DC Billionaire Doing Aboard The Darjeeling Limited? |url=https://www.washingtonian.com/2007/12/11/whats-a-dc-billionaire-doing-aboard-the-darjeeling-limited/ |website=Washingtonian.com |access-date=April 2, 2023 |date=December 11, 2007}}}</ref> ==Filmografie== {| class="wikitable" |+Geregisseer ! Jaar ! Titel |- | 1996 | ''Bottle Rocket'' |- | 1998 | ''Rushmore'' |- | 2001 | ''The Royal Tenenbaums'' |- | 2004 | ''The Life Aquatic with Steve Zissou'' |- | 2007 | ''[[The Darjeeling Limited]]'' |- | 2009 | ''Fantastic Mr. Fox'' |- | 2012 | ''[[Moonrise Kingdom]]'' |- | 2014 | ''[[The Grand Budapest Hotel]]'' |- | 2018 | ''Isle of Dogs'' |- | 2021 | ''The French Dispatch of the Liberty, Kansas Evening Sun'' |- |2023 | ''[[Asteroid City]]'' |- |2024 | ''[[The Wonderful Story of Henry Sugar and Three More]]'' |- | 2025 | ''The Phoenician Scheme'' |} ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Wes Anderson}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Wes Anderson}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse regisseurs]] jacszi4ltdp3h5hsjwaw5z9s67zg0un 0 456502 2913165 2892094 2026-06-22T19:46:23Z Sobaka 328 RIV 2913165 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Alan Greenspan | bynaam = | beeld = Alan Greenspan color photo portrait.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Alan Greenspan | geboortedatum = 6 Maart 1926 | geboorteplek = [[New York]], [[Verenigde State]] | dood_datum = 22 Junie 2026 | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = VSA | beroep = 13 de Voorsitter van die Federale Reserwe (1987 – 2006) | ander = | bekend = Ekonomie | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Alan Greenspan''' ([[6 Maart]] [[1926]] - [[22 Junie]] [[2026]]) was 'n Amerikaanse [[ekonoom]] wat van 1987 tot 2006 as die 13de voorsitter van die Federale Reserweraad gedien het. Hy het as 'n privaat adviseur gewerk en konsultasiewerk vir firmas verskaf deur sy maatskappy, Greenspan Associates LLC. Greenspan is in Augustus 1987 deur President [[Ronald Reagan]] tot die Federale Reserweraad benoem en is met opeenvolgende vierjaarintervalle heraangestel totdat hy op 31 Januarie 2006 afgetree het, na die tweede langste ampstermyn in die posisie, slegs de7ur William McChesney Martin oortref.<ref>{{cite news|author1= Friedman, Benjamin M. |title=Chairman Greenspan's Legacy|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/2008/mar/20/chairman-greenspans-legacy |work= New York Review of Books | volume = 55 | archive-date = 5 Maart 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160305195203/http://www.nybooks.com/articles/2008/03/20/chairman-greenspans-legacy/ | issue=4|date=20 Maart 20, 2008}}</ref> President [[George W. Bush]] het [[Ben Bernanke]] as sy opvolger aangestel. Greenspan het na die Federale Reserweraad gekom van 'n konsultasieloopbaan. Alhoewel hy in sy openbare verskynings ingetoë was, het gunstige mediadekking sy profiel tot 'n punt verhoog dat verskeie waarnemers hom met 'n "rockster" vergelyk het.<ref>{{cite news |last=Aversa |first=Jeannine |title=Alan Greenspan Enjoys Rock Star Renown |date=March 5, 2005 |url= http://www.chron.com/business/article/Alan-Greenspan-enjoys-rock-star-renown-1914177.php |work=Houston Chronicle |access-date=7 Desember 2011}}</ref><ref>{{cite news |last=Evans-Pritchard |first =Ambrose |title=Greenspan Was More a Rock Star than a Feared Fed Sage |date=17 September 2007 |work=The Daily Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/comment/ambroseevans_pritchard/2815893/Greenspan-was-more-a-rock-star-than-a-feared-Fed-sage.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/finance/comment/ambroseevans_pritchard/2815893/Greenspan-was-more-a-rock-star-than-a-feared-Fed-sage.html |archive-date=12 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=7 Desember 2011}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite news |last=Stahl |first =Leslie |title=Greenspan Defends Low Interest Rates |date=11 Februarie 2009 |url=https://www.cbsnews.com/news/greenspan-defends-low-interest-rates/ |work=CBS News |access-date=7 Desember 2011}}</ref> Demokratiese leiers van die Kongres het hom gekritiseer omdat hy sy amp gepolitiseer het weens sy steun vir die privatisering van maatskaplike sekerheid<ref name="Inside">{{cite web |last1=Woodruff |first1=Judy |last2 = Reid |first2 = Harry |title=Inside Politics |url=http://www.cnn.com/TRANSCRIPTS/0503/03/ip.01.html |publisher=CNN |access-date=14 Junie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170710150047/http://www.cnn.com/TRANSCRIPTS/0503/03/ip.01.html |archive-date=10 Julie 2017 |location=Washington DC |format=Transcript of interview |date=3 Maart 2005 |quote=Judy, jy verstaan, hoop ek, dat ek nie 'n groot Greenspan-aanhanger is nie -- Alan Greenspan-aanhanger. Ek het die laaste twee keer teen hom gestem. Ek dink hy is een van die grootste politieke skelms wat ons in Washington het. Die feit van die saak is, hy het vir ons gesê toe ons aan bewind was en Clinton president was, was die grootste probleem wat die Amerikaanse volk in die gesig gestaar het, die tekort. En ons het iets daaraan gedoen. Ons het gedurende die Clinton-jare die skuld met ongeveer 'n half triljoen dollar afbetaal. Waarom reageer hy nie op die Republikeine en sê vir hulle dat die groot probleem hier die skuld is wat hierdie administrasie geskep het nie?}}</ref><ref name="washtime">{{cite news |url =http://www.washtimes.com/news/2005/mar/04/20050304-102717-1490r/ |title=Reid Sticks by Greenspan Comments |date=5 Maart 2005 |work =The Washington Times |access-date=24 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205194350/http://www.washtimes.com/news/2005/mar/04/20050304-102717-1490r/ |archive-date=5 Desember 2008 |url-status=live}}</ref> en belastingverlagings.<ref name="Andrews">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2005/03/03/politics/03deficit.html |title=Greenspan says Federal Budget Deficits are 'Unsustainable{{'-}} |first=Edmund L. |last=Andrews |work= [[The New York Times]] |date=3 Maart 2005 |access-date=22 Junie 2009}}</ref> Baie het aangevoer dat die "maklike geld"-beleid van die Fed tydens Greenspan se ampstermyn, insluitend die praktyk bekend as die "Greenspan put", 'n belangrike oorsaak was van die [[dot-com-borrel]] en subprima-verbandkrisis (laasgenoemde het binne 'n jaar na sy vertrek uit die Fed plaasgevind), wat volgens The Wall Street Journal "sy reputasie geskend het".<ref name="WSJ 13 Januarie 2012">{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204409004577157001537763864 |title=Little Alarm Shown at Fed At Dawn of Housing Bust |last1=Hilsenrath |first1=Jon |last2=Di Leo |first2=Luca |last3=Derby |first3=Michael S. |date=13 Januarie, 2012 |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |access-date=24 Januarie 2012 |name-list-style=amp}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Teeter|first1=Preston|last2=Sandberg|first2=Jorgen|date=2017|title=Cracking the enigma of asset bubbles with narratives|journal=Strategic Organization|volume=15|issue=1|pages=91–99|doi=10.1177/1476127016629880|s2cid=156163200}}</ref> Yale-ekonoom Robert Shiller voer aan dat "sodra aandele gedaal het, eiendom die primêre uitlaatklep geword het vir die spekulatiewe waansin wat die aandelemark ontketen het".<ref name="Shiller Barron's">{{cite news |last=Shiller|first=Robert |title=The Bubble's New Home |work=Barron's |date=20 Junie 2005 |url=http://online.barrons.com/article/SB111905372884363176.html |quote=Sodra aandele gedaal het, het eiendom die primêre uitlaatklep geword vir die spekulatiewe waansin wat die aandelemark ontketen het. Waar anders kon duikers hul nuutverworwe handelstalente aanwend? Die materialistiese vertoon van die groot huis het ook 'n salf geword vir die gekneusde ego's van teleurgestelde aandelebeleggers. Deesdae is poker die enigste ding wat naby eiendom as 'n nasionale obsessie kom.}}</ref> Greenspan het aangevoer dat die behuisingsborrel nie 'n gevolg was van lae-rente korttermynkoerse nie, maar eerder 'n wêreldwye verskynsel wat veroorsaak word deur die progressiewe daling in langtermynrentekoerse – 'n direkte gevolg van die verhouding tussen hoë spaarkoerse in die ontwikkelende wêreld en die omgekeerde daarvan in die ontwikkelde wêreld.<ref>{{cite web |last=Greenspan |first=Alan |url=https://www.wsj.com/articles/SB123672965066989281 |title=The Fed Didn't Cause the Housing Bubble |website=Wall Street Journal |date=11 Maart 2009 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218012503/https://www.wsj.com/articles/SB123672965066989281 |archive-date=18 Februarie 2015 |url-status=live}}</ref> ==Sien ook== * [[Mansonderklere-indeks]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Greenspan, Alan}} [[Kategorie:Amerikaanse ekonome]] [[Kategorie:Geboortes in 1926]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] dub0gxka73csxbdqb0zzoau838gcavz 2913167 2913165 2026-06-22T19:50:50Z Sobaka 328 opdateer 2913167 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Alan Greenspan | bynaam = | beeld = Alan Greenspan color photo portrait.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Alan Greenspan | geboortedatum = 6 Maart 1926 | geboorteplek = [[New York]], [[Verenigde State]] | dood_datum = {{SDEO|1926|03|6|2026|06|22}} | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = VSA | beroep = 13 de Voorsitter van die Federale Reserwe (1987 – 2006) | ander = | bekend = Ekonomie | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Alan Greenspan''' ([[6 Maart]] [[1926]] - [[22 Junie]] [[2026]]) was 'n Amerikaanse [[ekonoom]] wat van 1987 tot 2006 as die 13de voorsitter van die Federale Reserweraad gedien het. Hy het as 'n privaat adviseur gewerk en konsultasiewerk vir firmas verskaf deur sy maatskappy, Greenspan Associates LLC. Greenspan is in Augustus 1987 deur President [[Ronald Reagan]] tot die Federale Reserweraad benoem en is met opeenvolgende vierjaarintervalle heraangestel totdat hy op 31 Januarie 2006 afgetree het, na die tweede langste ampstermyn in die posisie, slegs de7ur William McChesney Martin oortref.<ref>{{cite news|author1= Friedman, Benjamin M. |title=Chairman Greenspan's Legacy|url=http://www.nybooks.com/articles/archives/2008/mar/20/chairman-greenspans-legacy |work= New York Review of Books | volume = 55 | archive-date = 5 Maart 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160305195203/http://www.nybooks.com/articles/2008/03/20/chairman-greenspans-legacy/ | issue=4|date=20 Maart 20, 2008}}</ref> President [[George W. Bush]] het [[Ben Bernanke]] as sy opvolger aangestel. Greenspan het na die Federale Reserweraad gekom van 'n konsultasieloopbaan. Alhoewel hy in sy openbare verskynings ingetoë was, het gunstige mediadekking sy profiel tot 'n punt verhoog dat verskeie waarnemers hom met 'n "rockster" vergelyk het.<ref>{{cite news |last=Aversa |first=Jeannine |title=Alan Greenspan Enjoys Rock Star Renown |date=March 5, 2005 |url= http://www.chron.com/business/article/Alan-Greenspan-enjoys-rock-star-renown-1914177.php |work=Houston Chronicle |access-date=7 Desember 2011}}</ref><ref>{{cite news |last=Evans-Pritchard |first =Ambrose |title=Greenspan Was More a Rock Star than a Feared Fed Sage |date=17 September 2007 |work=The Daily Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/comment/ambroseevans_pritchard/2815893/Greenspan-was-more-a-rock-star-than-a-feared-Fed-sage.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/finance/comment/ambroseevans_pritchard/2815893/Greenspan-was-more-a-rock-star-than-a-feared-Fed-sage.html |archive-date=12 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=7 Desember 2011}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite news |last=Stahl |first =Leslie |title=Greenspan Defends Low Interest Rates |date=11 Februarie 2009 |url=https://www.cbsnews.com/news/greenspan-defends-low-interest-rates/ |work=CBS News |access-date=7 Desember 2011}}</ref> Demokratiese leiers van die Kongres het hom gekritiseer omdat hy sy amp gepolitiseer het weens sy steun vir die privatisering van maatskaplike sekerheid<ref name="Inside">{{cite web |last1=Woodruff |first1=Judy |last2 = Reid |first2 = Harry |title=Inside Politics |url=http://www.cnn.com/TRANSCRIPTS/0503/03/ip.01.html |publisher=CNN |access-date=14 Junie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170710150047/http://www.cnn.com/TRANSCRIPTS/0503/03/ip.01.html |archive-date=10 Julie 2017 |location=Washington DC |format=Transcript of interview |date=3 Maart 2005 |quote=Judy, jy verstaan, hoop ek, dat ek nie 'n groot Greenspan-aanhanger is nie -- Alan Greenspan-aanhanger. Ek het die laaste twee keer teen hom gestem. Ek dink hy is een van die grootste politieke skelms wat ons in Washington het. Die feit van die saak is, hy het vir ons gesê toe ons aan bewind was en Clinton president was, was die grootste probleem wat die Amerikaanse volk in die gesig gestaar het, die tekort. En ons het iets daaraan gedoen. Ons het gedurende die Clinton-jare die skuld met ongeveer 'n half triljoen dollar afbetaal. Waarom reageer hy nie op die Republikeine en sê vir hulle dat die groot probleem hier die skuld is wat hierdie administrasie geskep het nie?}}</ref><ref name="washtime">{{cite news |url =http://www.washtimes.com/news/2005/mar/04/20050304-102717-1490r/ |title=Reid Sticks by Greenspan Comments |date=5 Maart 2005 |work =The Washington Times |access-date=24 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205194350/http://www.washtimes.com/news/2005/mar/04/20050304-102717-1490r/ |archive-date=5 Desember 2008 |url-status=live}}</ref> en belastingverlagings.<ref name="Andrews">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2005/03/03/politics/03deficit.html |title=Greenspan says Federal Budget Deficits are 'Unsustainable{{'-}} |first=Edmund L. |last=Andrews |work= [[The New York Times]] |date=3 Maart 2005 |access-date=22 Junie 2009}}</ref> Baie het aangevoer dat die "maklike geld"-beleid van die Fed tydens Greenspan se ampstermyn, insluitend die praktyk bekend as die "Greenspan put", 'n belangrike oorsaak was van die [[dot-com-borrel]] en subprima-verbandkrisis (laasgenoemde het binne 'n jaar na sy vertrek uit die Fed plaasgevind), wat volgens The Wall Street Journal "sy reputasie geskend het".<ref name="WSJ 13 Januarie 2012">{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204409004577157001537763864 |title=Little Alarm Shown at Fed At Dawn of Housing Bust |last1=Hilsenrath |first1=Jon |last2=Di Leo |first2=Luca |last3=Derby |first3=Michael S. |date=13 Januarie, 2012 |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |access-date=24 Januarie 2012 |name-list-style=amp}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Teeter|first1=Preston|last2=Sandberg|first2=Jorgen|date=2017|title=Cracking the enigma of asset bubbles with narratives|journal=Strategic Organization|volume=15|issue=1|pages=91–99|doi=10.1177/1476127016629880|s2cid=156163200}}</ref> Yale-ekonoom Robert Shiller voer aan dat "sodra aandele gedaal het, eiendom die primêre uitlaatklep geword het vir die spekulatiewe waansin wat die aandelemark ontketen het".<ref name="Shiller Barron's">{{cite news |last=Shiller|first=Robert |title=The Bubble's New Home |work=Barron's |date=20 Junie 2005 |url=http://online.barrons.com/article/SB111905372884363176.html |quote=Sodra aandele gedaal het, het eiendom die primêre uitlaatklep geword vir die spekulatiewe waansin wat die aandelemark ontketen het. Waar anders kon duikers hul nuutverworwe handelstalente aanwend? Die materialistiese vertoon van die groot huis het ook 'n salf geword vir die gekneusde ego's van teleurgestelde aandelebeleggers. Deesdae is poker die enigste ding wat naby eiendom as 'n nasionale obsessie kom.}}</ref> Greenspan het aangevoer dat die behuisingsborrel nie 'n gevolg was van lae-rente korttermynkoerse nie, maar eerder 'n wêreldwye verskynsel wat veroorsaak word deur die progressiewe daling in langtermynrentekoerse – 'n direkte gevolg van die verhouding tussen hoë spaarkoerse in die ontwikkelende wêreld en die omgekeerde daarvan in die ontwikkelde wêreld.<ref>{{cite web |last=Greenspan |first=Alan |url=https://www.wsj.com/articles/SB123672965066989281 |title=The Fed Didn't Cause the Housing Bubble |website=Wall Street Journal |date=11 Maart 2009 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218012503/https://www.wsj.com/articles/SB123672965066989281 |archive-date=18 Februarie 2015 |url-status=live}}</ref> ==Sien ook== * [[Mansonderklere-indeks]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Greenspan, Alan}} [[Kategorie:Amerikaanse ekonome]] [[Kategorie:Geboortes in 1926]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] 0ncacazhut0mwx48khr3nxe0ekgskzs 0 457036 2913177 2882973 2026-06-22T21:34:08Z Jcb 223 2913177 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Virginia-Apgar-July-6-1959.jpg|duimnael|Virginia Apgar, Uitvinder van die APGAR-telling, 6 Julie 1959.]] '''Virginia Apgar''' (7 Junie 1909{{Spaced ndash}} 7 Augustus 1974) was 'n Amerikaanse [[Dokter|geneesheer]], obstetriese narkotiseur<ref name="bio">{{Cite web|url=https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/cp/feature/biographical-overview|title=Biographical Overview|date=2019-03-13|website=Virginia Apgar - Profiles in Science|language=en|access-date=2026-01-03}}</ref> en mediese navorser,<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2016/03/07/tech/gallery/women-in-science/index.html|title=These are the most important women in the history of science|last=Esra Gurkan|date=March 8, 2016|website=CNN.com|publisher=CNN official website|access-date=February 2, 2021}}</ref> veral bekend as die uitvinder van die Apgar-telling, 'n manier om die gesondheid van 'n pasgebore kind onmiddellik na geboorte vinnig te bepaal om sodoende babasterftes te bekamp.<ref>{{Cite journal |last=Ray |first=Andrew R. |last2=Haines |first2=Daniel |last3=Grell |first3=Ryan |last4=Ray |first4=Andrew R. |last5=Haines |first5=Daniel |last6=Grell |first6=Ryan |date=2024-05-26 |title=Virginia Apgar (1909-1974): The Mother of Neonatal Resuscitation |url=https://cureus.com/articles/259036-virginia-apgar-1909-1974-the-mother-of-neonatal-resuscitation |journal=Cureus |language=en |volume=16 |issue=5 |doi=10.7759/cureus.61115 |issn=2168-8184}}</ref> In 1952 het sy die 10-punt Apgar-telling ontwikkel om dokters en verpleegkundiges te help om die status van pasgebore babas te bepaal. Die Apgar-toets, wat een minuut en vyf minute na geboorte gegee word, meet 'n kind se asemhaling, velkleur, reflekse,<ref>{{Cite web|url=https://www.physio-pedia.com/Reflexes|title=Reflexes|website=Physiopedia|language=en|access-date=2022-04-20}}</ref> beweging en hartklop. 'n Vriend het gesê: "Sy het waarskynlik meer as enige ander geneesheer gedoen om die uitdagings van geboortedefekte uit die agterkamers te bring." Sy was 'n leier op die gebied van narkose en teratologie, en het obstetriese oorwegings in die gevestigde veld van neonatologie bekendgestel. == Vroeë lewe en opvoeding == [[Lêer:Virginia_Apgar_playing_her_violin.jpg|links|duimnael|237x237px|Apgar speel haar viool in 'n veld in 1920]] Apgar, die jongste van drie kinders, is gebore en getoë in Westfield, New Jersey, as die dogter van Helen May (Clarke) en Charles Emory Apgar.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Calmes |first=Selma H |date=May 2015 |title=Dr. Virginia Apgar and the Apgar Score: How the Apgar Score Came to Be |journal=Anesthesia & Analgesia |volume=120 |issue=5 |pages=1060–4 |doi=10.1213/ANE.0000000000000659 |pmid=25899273 |doi-access=free}}</ref> Haar pa was 'n sakebestuurder en amateur-sterrekundige wie se [[Amateurradio|amateurradiowerk]] 'n spioenasienetwerk tydens die Eerste Wêreldoorlog blootgelê het.<ref>{{Cite web|url=http://www.apgarfamily.org/node/28|title=Charles Emory Apgar -- "The Wireless Wizard" {{!}} Apgar Family Association|website=www.apgarfamily.org|access-date=2026-01-03}}</ref> Haar ouer broer is vroeg aan [[tuberkulose]] oorlede, en haar ander broer het 'n chroniese siekte gehad.<ref>{{Cite web|url=https://alumnae.mtholyoke.edu/blog/the-life-and-legacy-of-virginia-apgar-29/|title=The Life and Legacy of Virginia Apgar ’29 – Alumnae Association|language=en|access-date=2026-01-03}}</ref> Sy het in 1925 aan die Westfield Hoërskool gegradueer, wetende van jongs af dat sy 'n dokter wou word.<ref name="papers">{{Cite web|url=https://profiles.nlm.nih.gov/CP/Views/Exhibit/narrative/biographical.html|title=The Virginia Apgar Papers: biographical information|website=Profiles in Science|publisher=National Library of Medicine|archive-url=https://archive.today/20061006182741/http://profiles.nlm.nih.gov/CP/Views/Exhibit/narrative/biographical.html|archive-date=October 6, 2006|access-date=May 17, 2014}}</ref> Apgar het in 1929 aan ''Mount Holyoke College'' gegradueer, waar sy dierkunde met fisiologie en chemie as byvakke gestudeer het.<ref>{{Cite journal |last=Elashmawy |first=Ahmed |last2=Haq |first2=Anas |last3=Federico |first3=Angelo |last4=Chokr |first4=Mohammadali |last5=Bazzi |first5=Ali J. |last6=Elashmawy |first6=Ahmed |last7=Haq |first7=Anas |last8=Federico |first8=Angelo |last9=Chokr |first9=Mohammadali |last10=Bazzi |first10=Ali J. |date=2024-09-12 |title=Scoring for Life: The Legacy of Virginia Apgar in Neonatal Medicine |url=https://cureus.com/articles/283069-scoring-for-life-the-legacy-of-virginia-apgar-in-neonatal-medicine |journal=Cureus |language=en |volume=16 |issue=9 |doi=10.7759/cureus.69281 |issn=2168-8184}}</ref> In 1933 het sy vierde in haar jaargroep aan die ''Columbia University College of Physicians and Surgeons'' (P&S) gegradueer<ref>{{Cite web|url=https://www.marchofdimes.org/about-us/mission/history/virginia-apgar-md|title=Virginia Apgar, M.D.|website=www.marchofdimes.org|language=en|access-date=2026-01-03}}</ref> en in 1937 het sy 'n residensie in chirurgie by P&S voltooi. Sy is deur Allen Whipple, die voorsitter van chirurgie by die Columbia Presbiteriaanse Mediese Sentrum, ontmoedig om haar loopbaan as chirurg voort te sit. Hy het aangevoer dat hy baie vroue gesien het wat probeer het om suksesvolle chirurge te wees en uiteindelik misluk het. Hy het haar eerder aangemoedig om narkose te beoefen, omdat hy van mening was dat vooruitgang in narkose nodig was om insgelyks chirurgie verder te bevorder. Hy het gevoel dat sy die "energie en vermoë" gehad het om 'n beduidende bydrae te lewer.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://cfmedicine.nlm.nih.gov/physicians/biography_12.html|title=Changing the Face of Medicine: Virginia Apgar|date=June 3, 2015|website=U.S. National Library of Medicine|access-date=April 24, 2018}}</ref> Nadat sy besluit het om haar loopbaan in narkose voort te sit, het sy ses maande lank onder Ralph Waters aan die Universiteit van Wisconsin-Madison studeer, waar hy die eerste sentrum in narkose in die Verenigde State gestig het.<ref>{{Cite web|url=https://rcoa.ac.uk/prof-ralph-milton-waters|title=Prof Ralph Milton Waters {{!}} The Royal College of Anaesthetists|website=rcoa.ac.uk|language=en|access-date=2026-01-03}}</ref> In 'n foto van Waters en sy interns uit 1937 is sy die enigste vrou tussen Waters en vyftien ander mans. Sy het toe vir 'n verdere ses maande onder Emery Rovenstine in New York by die Bellevue-hospitaal gestudeer.<ref name=":2" /> Sy het in 1937 'n sertifisering as 'n narkotiseur ontvang,<ref name="amschler">{{Cite book |last=Amschler |first=Denise |title=Women in World History: A biographical encyclopedia |title-link=Women in World History |publisher=Gale |year=1999 |isbn=0-7876-4071-9 |editor-last=Commire |editor-first=Anne |pages=415–418 |chapter=Apgar, Virginia (1909-1974)}}</ref> en in 1938 na P&S teruggekeer as direkteur van die nuutgestigte afdeling narkose.<ref name="changingface">{{Cite web|url=https://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_12.html|title=Dr. Virginia Apgar|website=Changing the Face of Medicine|publisher=National Library of Medicine|archive-url=https://web.archive.org/web/20031016135656/http://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_12.html|archive-date=October 16, 2003|access-date=May 23, 2014}}</ref> Sy het later 'n meestersgraad in openbare gesondheid aan die Johns Hopkins Skool vir Higiëne en Openbare Gesondheid ontvang en in 1959 gegradueer.<ref>{{Cite web|url=https://www.woodlibrarymuseum.org/archive/virginia-apgar/|title=The Virginia Apgar, M.D. Collection|website=Wood Library-Museum of Anesthesiology (WLM)|language=en-US|access-date=2026-01-03}}</ref> == Werk en navorsing == Apgar was die eerste vrou wat aan die hoof van 'n spesialis afdeling by die Columbia Presbiteriaanse Mediese Sentrum (nou New York-Presbiteriaanse Hospitaal) en die ''Columbia University College of Physicians and Surgeons'' gestaan het. In samewerking met Allen Whipple het sy P&S se narkose-afdeling begin. Sy is in beheer van die afdeling se administratiewe pligte geplaas en is ook getaak met die koördinering van die personeel van die afdeling en die gepaardgaande werksladings dwarsdeur die hospitaal. Gedurende 'n groot deel van die 1940's was sy 'n administrateur, onderwyser, werwer, koördineerder en praktiserende geneesheer.<ref>{{Cite web|url=https://joewilderarts.com/dr-virginia-apgar-the-pioneer-the-woman-changed-the-face-of-medicine/|title=Dr Virginia Apgar The Pioneer, The Woman, CHANGED THE FACE OF MEDICINE.|last=Bruce|date=2021-10-27|website=Joe Wilder MD|language=en-US|access-date=2026-01-03}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vagelos.columbia.edu/departments-centers/faculty-initiatives/virginia-apgar-academy/virginia-apgar|title=Virginia Apgar|date=2018-02-05|website=Vagelos College of Physicians and Surgeons|language=en|access-date=2026-01-03}}</ref> [[Lêer:Virginia_Apgar.jpg|alt=Dr. Virginia Apgar, standing, facing right, examining baby with stethoscope.|regs|duimnael|313x313px|Apgar ondersoek 'n [[Baba|pasgebore baba]] in 1966]] Dit was dikwels moeilik om mediese personeel vir die program te vind, aangesien vooruitgang in die mediese veld toe eers redelik onlangs die blote toediening van narkose tot narkose as 'n volwaardige mediese spesialisgebied, beskou het. Nuwe narkotiseurs het ook die kritiese oog van ander dokters, veral chirurge, in die gesig gestaar wat nie daaraan gewoond was om 'n narkose-gespesialiseerde mediese dokter in die operasiesaal teenwoordig te hê nie. Hierdie probleme het gelei tot uitdagings met die verkryging van befondsing en ondersteuning vir die afdeling. Met Amerika se toetrede tot [[Tweede Wêreldoorlog|die Tweede Wêreldoorlog]] in 1941, het heelwat professionele persone in die mediese professie by die gewapende magte aangesluit om die oorlogspoging te ondersteun, wat toe 'n ernstige personeelprobleem vir plaaslike hospitale, insluitend Apgar se afdeling, geskep het.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/cp/feature/biographical|title=The Virginia Apgar Papers|date=September 21, 2017|website=U.S. National Library of Medicine: National Institutes of Health|access-date=April 24, 2018}}</ref> Toe die oorlog in 1945 eindig, was daar hernude belangstelling in narkose onder terugkerende dokters, en die personeelprobleem vir Apgar se afdeling is vinnig opgelos. Die spesialisgebied se groeiende gewildheid en Apgar se ontwikkeling van die residensieprogram het P&S aangespoor om dit in 1949 as 'n amptelike akademiese departement te vestig. As gevolg van haar gebrek aan navorsingsuitsette (weens haar fokus op kliniese werk), is Apgar nie volgens verwagting as die hoof van die departement aangestel nie en is die pos aan haar kollega, Emmanuel Papper, gegee. Apgar is 'n fakulteitspos by P&S aangebied.<ref name="bio" /> === Verloskunde === In 1949 het Apgar die eerste vrou geword wat 'n [[Professor|vol professor]] by P&S geword het, waar sy tot 1959 aangebly het.<ref>{{Cite web|url=https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/cp/feature/biographical|title=Biographical Overview|date=2019-03-13|website=Virginia Apgar - Profiles in Science|language=en|access-date=2026-01-03}}</ref> Gedurende hierdie tyd het sy ook kliniese en navorsingswerk gedoen by die geaffilieerde Sloane-hospitaal vir vroue, wat steeds 'n afdeling van die New York-Presbiteriaanse-hospitaal is. In 1953 het sy die eerste toets, genaamd die Apgar-telling, bekendgestel om die gesondheid van pasgebore babas te bepaal. Tussen die 1930's en die 1950's het die kindersterftesyfer in die Verenigde State afgeneem, maar die aantal babasterftes binne die eerste 24 uur na geboorte het konstant gebly. Apgar het hierdie tendens opgemerk en begin om metodes te ondersoek om die babasterftesyfer spesifiek binne die eerste 24 uur van die baba se lewe te kan verlaag. In haar kapasiteit as obstetriese narkotiseur kon Apgar tendense raaksien en dokumenteer wat gesonde babas van babas in nood onderskei het.<ref>{{Cite web|url=http://www.smj.org.sg/article/virginia-apgar-1909%E2%80%931974-apgar-score-innovator|title=Virginia Apgar (1909–1974): Apgar score innovator {{!}} SMJ|website=www.smj.org.sg|language=en|access-date=2026-01-03}}</ref> Hierdie ondersoek het gelei tot 'n gestandaardiseerde punte toedeling stelsel wat gebruik word om 'n pasgeborene se gesondheid na geboorte te bepaal, na wat verwys word as die pasgeborene se "Apgar-telling". Elke pasgeborene kry naamlik 'n telling van 0, 1 of 2 (’n telling van 2 beteken dat die pasgeborene in optimale toestand is, 0 in nood) in elk van die volgende kategorieë: hartklop, asemhaling, kleur, spiertonus en refleksprikkelbaarheid. Saamgestelde tellings vir elke pasgeborene kan wissel tussen 0 en 10, met 10 as die beste moontlike toestand vir 'n pasgeborene. Die tellings moes een minuut na geboorte aan 'n pasgeborene toegeken word, en bykomende tellings kon in vyf-minuut-inkremente gegee word om behandeling te bepaal, indien die pasgeborene se toestand nie voldoende verbeter het nie. Teen die 1960's het verskeie hospitale in die Verenigde State die Apgar-telling konsekwent gebruik. In die 21ste eeu word die telling steeds gebruik om 'n aanvaarde en gerieflike metode te bied om die status van die pasgebore baba onmiddellik na geboorte vas te vang en te dokumenteer.<ref name=":16">{{Cite journal |last=Ehrenstein |first=V. |year=2009 |title=Association of Apgar scores with death and neurologic disability |journal=Clinical Epidemiology |volume=1 |pages=45–53 |doi=10.2147/CLEP.S4782 |pmc=2943160 |pmid=20865086 |doi-access=free}}</ref> In 1959 het Apgar Columbia verlaat en 'n Meestersgraad in Openbare Gesondheid aan die Johns Hopkins Skool vir Higiëne en Openbare Gesondheid verwerf.<ref>{{Cite web|url=https://www.thecardiologyadvisor.com/features/virginia-apgar/|title=Virginia Apgar: Her Life and Career|last=Owrutsky|first=Zoe|last2=PhD|date=2025-03-21|website=The Cardiology Advisor|language=en-US|access-date=2026-01-03}}</ref> Van 1959 tot haar afsterwe in 1974 het Apgar vir die ''March of Dimes''-stigting gewerk, waar sy as visepresident vir mediese aangeleenthede gedien het en ook die navorsingsprogram vir die voorkoming en behandeling van [[Aangebore afwyking|geboortedefekte]], bestuur het.<ref>{{Cite web|url=https://www.marchofdimes.org/about-us/mission/history/virginia-apgar-md|title=Virginia Apgar, M.D.|website=www.marchofdimes.org|language=en|access-date=2026-01-03}}</ref> Aangesien daar 'n direkte korrelasie tussen swangerskapouderdom en 'n baba se Apgar-telling is, was Apgar een van die eerstes by die ''March of Dimes'' wat aandag gevestig het op die uitdagings van voortydige geboorte, wat nou een van die ''March of Dimes'' se topprioriteite is.<ref name="Dezen2011">{{Cite press release|url=http://www.marchofdimes.org/news/march-of-dimes-honors-100th-anniversary-of-virginia-apgar.aspx|title=March of Dimes Honors 100th Anniversary Of Virginia Apgar|date=June 24, 2009|location=White Plains, New York}}</ref> Gedurende hierdie tydperk het sy breedvoerig geskryf en lesings gegee, artikels in gewilde tydskrifte gepubliseer, sowel as navorsingswerk gedoen. In 1967 het Apgar visepresident en direkteur van basiese navorsing by ''The National Foundation-March of Dimes'' geword.<ref>{{Cite web|url=https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/cp/feature/foundation|title=Second Career: The National Foundation-March of Dimes, 1959-1974|date=2019-03-13|website=Virginia Apgar - Profiles in Science|language=en|access-date=2026-01-03}}</ref> Tydens die rubella-pandemie van 1964–65 het Apgar 'n voorstander geword vir universele [[inenting]] om moeder-na-kind-oordrag van rubella te voorkom.<ref>{{Cite web|url=http://www.amightygirl.com/blog?p=15378|title=Virginia Apgar: The Doctor Who Saved Countless Newborn Babies By Inventing the Apgar Score|website=kwww.amightygirl.com|language=en|access-date=2026-01-03}}</ref> Rubella kan ernstige aangebore afwykings veroorsaak indien 'n vrou dit tydens swangerskap onderlede kry. Tussen 1964 en 1965 het die Verenigde State na raming 12,5 miljoen rubella-gevalle gehad, wat aanleiding gegee het tot 11 000 [[Miskraam|miskrame]] of [[Aborsie|terapeutiese aborsies]] en 20 000 gevalle van aangebore rubella-sindroom. Dit het gelei tot 2 100 sterftes in babajare, 12 000 gevalle van doofheid, 3 580 gevalle van blindheid as gevolg van [[Katarak|katarakte]] en/of mikroftalmie en 1 800 gevalle van intellektuele gestremdheid. In New York Stad alleen het aangebore rubella 1% van alle babas wat destyds gebore is, aangetas.<ref name="EPI1998">{{Cite journal |last=Pan American Health Organization |author-link=Pan American Health Organization |year=1998 |title=Public Health Burden of Rubella and CRS |url=http://www.ops-oms.org/english/ad/fch/im/nlrubella_PublicHealthBurdenRubellaCRS_Aug1998.pdf |url-status=dead |journal=EPI Newsletter |volume=XX |issue=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719123000/http://www.ops-oms.org/english/ad/fch/im/nlrubella_PublicHealthBurdenRubellaCRS_Aug1998.pdf |archive-date=July 19, 2011 |access-date=May 15, 2011}}</ref> Apgar het ook die effektiewe gebruik van Rh-toetsing bevorder, wat vroue kan identifiseer wat 'n risiko het vir die oordrag van moederlike teenliggaampies via die [[plasenta]] na die baba, waar dit later met [[Fetus|fetale]] [[Rooibloedsel|rooibloedselle]] kan bind, dit kan vernietig, en wat dan kan lei tot fetale hidrops of selfs [[miskraam]].<ref>{{Cite web|url=https://www.inverse.com/article/45693-virginia-apgar-3-ripple-effects-vaccine-advocacy|title=Dr. Virginia Apgar: 3 Ripple Effects of Her Vaccination Efforts|date=2018-06-07|website=Inverse|language=en|access-date=2026-01-03}}</ref> Apgar het elke jaar duisende kilometers gereis om met uiteenlopende gehore te praat oor die belangrikheid van vroeë identifisering van geboortedefekte en die belangrikheid van meer navorsing op hierdie gebied. Sy was 'n uitstekende ambassadeur vir die Nasionale Stigting. Die jaarlikse inkomste van die organisasie het meer as verdubbel gedurende haar ampstermyn. Sy het ook die Nasionale Stigting gedien as Direkteur van Basiese Mediese Navorsing (1967–1968) en vise-president vir Mediese Sake (1971–1974). Haar besorgdheid oor die welstand van kinders en gesinne is gekombineer met haar talent vir onderrig in die 1972-boek ''Is My Baby All Right?,'' geskryf saam met Joan Beck.<ref name="bio" /> [[Lêer:Virginia_Apgar_on_the_President's_Committee_on_Employment_of_the_Handicapped.jpg|regs|duimnael|300x300px|Apgar op die President se Komitee oor Indiensneming van Gestremdes (28 November 1973)]] Apgar was ook 'n dosent (1965–1971) en toe kliniese professor (1971–1974) in pediatrie aan Cornell Universiteit se Skool vir Geneeskunde, waar sy teratologie (die studie van geboortedefekte) doseer het. Sy was die eerste persoon wat 'n fakulteitspos in hierdie nuwe vakgebied van pediatrie beklee het. In 1973 is sy aangestel as dosent in mediese genetika aan die Johns Hopkins Skool vir Openbare Gesondheid.<ref>{{Cite web|url=https://embryo.asu.edu/pages/virginia-apgar-1909-1974|title=Virginia Apgar (1909–1974) {{!}} Embryo Project Encyclopedia|website=embryo.asu.edu|access-date=2026-01-03}}</ref> Apgar het gedurende haar loopbaan meer as sestig wetenskaplike artikels en talle korter essays vir koerante en tydskrifte gepubliseer, tesame met haar boek, ''Is My Baby All Right?.'' Sy het talle toekennings ontvang, insluitend eredoktorsgrade van die ''Woman's Medical College of Pennsylvania'' (1964) en ''Mount Holyoke College'' (1965), die Elizabeth Blackwell-toekenning van die ''American Medical Women's Association'' (1966), die ''Distinguished Service Awa''rd van die ''American Society of Anesthesiologists'' (1966), die ''Alumni Gold Medal for Distinguished Achievement'' van ''Columbia University College of Physicians and Surgeons'' (1973) en die Ralph M. Waters-toekenning van die ''American Society of Anesthesiologists'' (1973). Sy is ook in 1973 as Vrou van die Jaar in Wetenskap deur die ''Ladies Home Journal'' verkies. Apgar was ewe gemaklik om met tieners te gesels as met invloedryke mense in die samelewing. Sy het by die ''March of Dimes'' Jeugkonferensies oor [[tienerswangerskap]] en aangebore afwykings gepraat in 'n tyd toe beide hierdie onderwerpe as taboe beskou is.<ref>{{Cite web|url=https://www.marchofdimes.org/about-us/mission/history/virginia-apgar-md|title=Virginia Apgar, M.D.|website=www.marchofdimes.org|language=en|access-date=2026-01-03}}</ref> == Die Apgar-telling == Die Apgar-telling het onstaan toe Apgar deur 'n verloskundige mediese intern gevra is wat sy pasgeborene-ondersoek moet dek. Sy het vyf kategorieë waaraan 'n pasgebore baba geëvalueer moet word op 'n servet neergeskryf, insluitend voorkoms, pols, refleksprikkelbaarheid (grimas), aktiwiteit en [[Respirasie (fisiologie)|respirasie]].<ref>{{Cite journal |last=Ray |first=Andrew R. |last2=Haines |first2=Daniel |last3=Grell |first3=Ryan |last4=Ray |first4=Andrew R. |last5=Haines |first5=Daniel |last6=Grell |first6=Ryan |date=2024-05-26 |title=Virginia Apgar (1909-1974): The Mother of Neonatal Resuscitation |url=https://cureus.com/articles/259036-virginia-apgar-1909-1974-the-mother-of-neonatal-resuscitation |journal=Cureus |language=en |volume=16 |issue=5 |doi=10.7759/cureus.61115 |issn=2168-8184}}</ref> Die Apgar-telling word twee keer uitgevoer, eers sestig sekondes na geboorte om te bepaal of resussitasie of intervensie benodig word, en dan weer vyf minute na geboorte. Elke afdeling van die vyfkategorie-skaal is 'n maksimum van twee punte werd. Apgar het opgemerk dat pasgeborenes wat kumulatiewe tellings van 0-2 ontvang het, 'n babasterftesyfer van 14% gehad het, babas wat 3-7 behaal het, 'n sterftesyfer van 1.1% gehad het, en die babas wat tellings van 8-10 ontvang het, 'n baie lae sterftesyfer van 0.13% gehad het.<ref>{{Cite web|url=https://www.ovid.com/jnls/anesthesiology/fulltext/10.1097/00000542-200504000-00022~the-apgar-score-has-survived-the-test-of-time|title=The Apgar Score Has Survived the Test of Time : Anesthesiology|website=Ovid|language=en|doi=10.1097/00000542-200504000-00022~the-apgar-score-has-survived-the-test-of-time?redirectionsource=fulltextview|access-date=2026-01-03}}</ref> Apgar het later die skaal ondersoek om die gevolge van geboorte op die baba te bepaal, en hulle het tot die gevolgtrekking gekom dat die algemene probleme wat pasgeborenes na geboorte affekteer, hipoksie en asidose is. Apgar het gehoop om ook die Apgar-telling te gebruik as 'n manier om onnodige intervensie met 'n gesonde baba te staak en hierdie effekte te verminder. Oor die jare is die Apgar-telling as 'n konsekwente en doeltreffende wyse om die algehele gesondheid van 'n pasgebore baba te evalueer, uitgewys. Dit het oor die algemeen 'n prosedure geword wat in die meeste Amerikaanse hospitale gebruik word. {| class="wikitable" |+ ! Kriteria ! 0 Punte ! 1 Punt ! 2 Punte |- | '''Voorkoms''' | Blou/Bleek | Pienk lyf, blou ledemate | Pienk oral/gesonde kleur |- | '''Pols''' | 0 | Onder 100 BPM | Bo 100 BPM |- | '''Grimas''' (reflekse) | Geen reaksie | Swak gehuil of gekoer | Duidelike huil of hoes |- | '''Aktiwiteit''' (spiertonus) | Geen reaksie op aanraking nie | Sommige reaksies op aanraking | Aktiewe/gesonde reaksie op stimulasie |- | '''Asemhaling''' | Afwesig | Onreëlmatige asemhaling/respirasie | Sterk gehuil, geen teken van obstruksie nie |} == Ander noemenswaardige neonatale ontdekkings == Apgar was ook verantwoordelik vir die ontdekkings en intervensies van talle ander [[Moeder|moeder-]] /babakwale.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://doodles.google/doodle/dr-virginia-apgars-109th-birthday/|title=Dr. Virginia Apgar's 109th Birthday|date=June 7, 2018|access-date=June 7, 2018}} - Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211212/RLnGi9n3gSA Ghostarchive] and the {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=RLnGi9n3gSA|title=Dr. Virginia Apgar Google Doodle|date=6 June 2018|via=YouTube|access-date=June 7, 2018|archive-date= 9 Junie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180609021350/https://www.youtube.com/watch?v=RLnGi9n3gSA|url-status=bot: unknown}}: {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=RLnGi9n3gSA|title=Dr. Virginia Apgar Google Doodle|date=6 June 2018|via=YouTube|access-date=June 7, 2018}}</ref> * [[Narkose|Verdowingsmiddels]] soos meperidien en [[siklopropaan]] belemmer die [[plasenta]] se versperring op 'n ongesonde manier, wat stres veroorsaak en drukking op die baba uitoefen. * Die wyse waarop resussitasie gedurende daardie tyd op babas uitgeoefen is, was nie korrek nie, en het meer skade as goeie uitwerkings veroorsaak. * Babas wat deur middel van keisersnee onder spinale narkose gebore is, het 'n neiging getoon om beter Apgar-tellings te behaal in vergelyking met dié wat onder algemene narkose gebore is. * Daar is ontdek dat 55% van kinders wat met serebrale gestremdheid gediagnoseer is, 'n Apgar-telling van 7 uit 10 na een minuut ontvang het en 73% 'n Apgar-telling van 7 uit 10 na vyf minute. == Persoonlike lewe == [[Lêer:An_expert_on_the_violin,_Dr._Apgar_examines_an_instrument_fashioned_from_an_old_telephone_shelf._LCCN2002712241.jpg|regs|duimnael|269x269px|Apgar met 'n selfgemaakte viool (60's)]] Apgar het dwarsdeur haar loopbaan volgehou dat "vroue bevry word vanaf die oomblik dat hulle die baarmoeder verlaat" en dat vroulikheid nie beduidende beperkings op haar mediese loopbaan uitgeoefen het nie. Sy het meestal vroue-organisasies en -sake vermy. Alhoewel sy soms haar frustrasie met geslagsongelykhede in 'n private hoedanigheid uitgespreek het (veral wat salarisse betref), het sy dit bloot omseil deur voortdurend nuwe velde te betree waar daar ruimte was om haar aansienlike energie en talente te gebruik.<ref>{{Cite web|url=https://www.wimlf.org/blog/dr-virginia-apgar-a-trailblazer-in-newborn-health|title=Dr. Virginia Apgar, a Trailblazer in Newborn Health|date=2021-06-15|website=The Women in Medicine Legacy Foundation|language=en-US|access-date=2026-01-03}}</ref> Musiek was 'n integrale deel van haar gesinslewe as kind, met gereelde gesinsmusieksessies.<ref>{{Cite web|url=https://www.thecardiologyadvisor.com/features/virginia-apgar/|title=Virginia Apgar: Her Life and Career|last=Owrutsky|first=Zoe|last2=PhD|date=2025-03-21|website=The Cardiology Advisor|language=en-US|access-date=2026-01-03}}</ref> Apgar het viool gespeel en haar broer het klavier en orrel gespeel.<ref>{{Cite web|url=https://study.com/academy/lesson/virginia-apgar-biography-facts-quotes.html|title=Virginia Apgar {{!}} Biography, Facts & Accomplishments|website=study.com|language=en|access-date=2026-01-03}}</ref> Sy het met haar viool gereis en dikwels waar sy ookal was in amateur- kamerkwartette gespeel. Gedurende die 1950's het 'n vriend haar aan instrumentmaak bekendgestel, en saam het hulle twee viole, 'n altviool en 'n tjello gemaak. Sy was 'n entoesiastiese tuinier en het van vlieghengel, gholf en seëlversameling gehou. In haar vyftigerjare het Apgar vlieglesse begin neem en gesê dat haar doel was om eendag onder New York se George Washington-brug te vlieg.<ref>{{Cite web|url=https://compass.fivecolleges.edu/islandora/object/mtholyoke:29471|title=Letter from Virginia Apgar to Robert E. Sharkey {{!}} Five College Compass|website=compass.fivecolleges.edu|language=en|access-date=2026-01-03}}</ref> === Afsterwe === Apgar is nooit getroud of het kinders gehad nie. Sy is op 7 Augustus 1974 aan sirrose<ref name=":3">{{Cite book |last=Scrivener |first=Laurie |title=A Biographical Dictionary of Women Healers |last2=Barnes |first2=J. Suzanne |publisher=Oryx Press |year=2002 |isbn=978-1-57356-219-5 |location=Westport, CT |pages=6–7}}</ref> in die Columbia-Presbiteriaanse Mediese Sentrum oorlede. Sy is in die Fairview-begraafplaas in Westfield begrawe. == Nalatenskap == Apgar het steeds postume erkenning vir haar bydraes en prestasies ontvang. In 1994 is sy deur die [[United States Postal Service|Verenigde State se Posdiens]] vereer met 'n 20¢ ''Great Americans'' [[Posseël|-posseël]]. In November 1995 is sy in die ''National Women's Hall of Fame'' in Seneca Falls, New York, opgeneem. In 1999 het sy die ''National Women's History Project'' se ''Women's History Month''- eerbewys ontvang.<ref name="WHM">{{Cite web|url=http://nwhp.org/whm/honorees.php|title=Honorees: 2010 National Women's History Month|year=2010|website=Women's History Month|publisher=[[National Women's History Project]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110624015034/http://www.nwhp.org/whm/honorees.php|archive-date=24 June 2011|access-date=14 November 2011}}</ref> Op 7 Junie 2018 het Google Apgar se 109de verjaardag met 'n [[Google Doodle]] gevier.<ref>{{Cite web|url=https://doodles.google/doodle/dr-virginia-apgars-109th-birthday/|title=Dr. Virginia Apgar’s 109th Birthday Doodle - Google Doodles|website=doodles.google|language=en|access-date=2026-01-03}}</ref> == Eerbewyse en toekennings == * Eredoktorsgraad, ''Women's Medical College of Pennsylvania'' (1964) * Eredoktorsgraad, Mount Holyoke Kollege (1965) * Toekenning vir Uitsonderlike Diens van die Amerikaanse Vereniging van Narkotiseurs (1966) * Elizabeth Blackwell-toekenning, van die Amerikaanse Mediese Vereniging vir Vroue (1966) * Eredoktorsgraad, New Jersey Kollege vir Geneeskunde en Tandheelkunde (1967) * Alumni Goue Medalje vir Uitsonderlike Prestasie, Columbia Universiteit Kollege van Geneeshere en Chirurge (1973) * Ralph M. Waters-toekenning, Amerikaanse Vereniging van Narkotiseurs (1973) * Vrou van die Jaar in Wetenskap, ''Ladies Home Journal'' (1973) * Lid van die ''New York Academy of Medicine, die American Public Health Association'', en die ''New York Academy of Sciences.'' * Opname in die ''New Jersey Hall of Fame'' (2020) == Geselekteerde werke == * {{Cite book |last=Apgar |first=Virginia |title=Is my baby all right? A guide to birth defect |last2=Beck |first2=Joan Wagner |publisher=Trident Press |year=1972 |isbn=9780671270957 |location=New York |oclc=578207}} * {{Cite journal |last=Apgar |first=Virginia |year=1953 |title=A proposal for a new method of evaluation of the newborn infant |url=http://apgar.net/virginia/Apgar_Paper.html |url-status=unfit |journal=Current Researches in Anesthesia & Analgesia |volume=32 |issue=4 |pages=260–267 |pmid=13083014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121130123020/http://apgar.net/virginia/Apgar_Paper.html |archive-date=November 30, 2012 |access-date=November 7, 2012}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Verdere leeswerk == * Gerl, Ellen. " 'Out of the Back Rooms' Physician-publicist Virginia Apgar Makes Birth Defects a Popular Cause." ''Journalism History'' 42.3 (2016): 122-129 [http://www.ellengerl.com/wp-content/uploads/2012/10/Gerl_JH_October2016_Apgar.pdf online] * Rogers, Naomi. "Polio can be conquered: Science and health propaganda in the United States from polio polly to Jonas Salk." in ''Silent Victories: The History and Practice of Public Health in Twentieth-Century America'' (2006): 81-101. https://www.google.com/books/edition/Silent_Victories/5SDkvRBkQXAC?hl=en&gbpv=1&dq="+Polio+can+be+conquered"&pg=PA81& * {{Cite journal |last=Pearce, JM |year=2005 |title=Virginia Apgar (1909–1974): neurological evaluation of the newborn infant |journal=European Neurology |volume=54 |issue=3 |pages=132–34 |doi=10.1159/000089084 |pmid=16244485 |doi-access=free}} * {{Cite journal |last=Goodwin, JW |date=March 2002 |title=A personal recollection of Virginia Apgar |journal=Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada |volume=24 |issue=3 |pages=248–49 |doi=10.1016/S1701-2163(16)30226-2 |pmid=12585247}} * {{Cite journal |vauthors=Goldman R, Blickstein I |date=February 2001 |title=Dr. Virginia Apgar – 1909–1974 |journal=Harefuah |language=he |volume=140 |issue=2 |pages=177–78 |pmid=11242930}} * {{Cite journal |last=Mazana Casanova, JS |date=November 11, 2000 |title=Virginia Apgar y su test posnatal medio siglo después |trans-title=Virginia Apgar and her postnatal test half a century later |url=http://www.elsevier.es/revistas/ctl_servlet?_f=7012&articuloid=12405 |url-status=dead |journal=Anales Españoles de Pediatría |language=es |volume=53 |issue=5 |page=469 |doi=10.1016/S1695-4033(00)78630-9 |pmid=11141369 |url-access=subscription |archive-url=https://archive.today/20130106225537/http://www.elsevier.es/revistas/ctl_servlet?_f=7012&articuloid=12405 |archive-date=6 January 2013}} * {{Cite journal |last=Baskett, TF |date=November 2000 |title=Virginia Apgar and the newborn Apgar score |journal=Resuscitation |volume=47 |issue=3 |pages=215–17 |doi=10.1016/S0300-9572(00)00340-3 |pmid=11114450}} * {{Cite journal |last=Jay, V |year=1999 |title=On a historical note: Dr. Virginia Apgar |journal=Pediatric and Developmental Pathology |volume=2 |issue=3 |pages=292–94 |doi=10.1007/s100249900126 |pmid=10191354 |s2cid=35491677}} * {{Cite book |last=Proffitt |first=Pamela |url=https://archive.org/details/notablewomenscie00pame |title=Notable women scientists |date=1999 |publisher=Gale Group |isbn=978-0787639006 |location=Detroit, Mich. |oclc=603291357}}  * {{Cite journal |last=Morishima, HO |date=November 1996 |title=Virginia Apgar (1909–1974) |journal=The Journal of Pediatrics |volume=129 |issue=5 |pages=768–70 |doi=10.1016/S0022-3476(96)70170-1 |pmid=8917248 |doi-access=free}} * {{Cite journal |vauthors=Shampo MA, Kyle RA |date=July 1995 |title=Virginia Apgar – the Apgar score |journal=Mayo Clinic Proceedings |volume=70 |issue=7 |page=680 |doi=10.4065/70.7.680 |pmid=7791393}} * {{Cite journal |last=Butterfield, LJ |date=September 1994 |title=Virginia Apgar, MD, MPhH |journal=Neonatal Network |volume=13 |issue=6 |pages=81–83 |pmid=7854290}} * {{Cite journal |last=Butterfield, LJ |year=1994 |title=Virginia Apgar, MD, MPhH (1909–1974) |journal=Journal of Perinatology |volume=14 |issue=4 |page=310 |pmid=7965228}} * {{Cite journal |last=Ignatius, J |year=1993 |title=Virginia Apgar 1909–1974 |journal=Duodecim |language=fi |volume=109 |issue=1 |pages=54–55 |pmid=8013307}} * {{Cite journal |last=Appelgren, L |date=April 1991 |title=The woman behind the Apgar score. Virginia Apgar. The woman behind the scoring system for quality control of the newborn |journal=Läkartidningen |language=sv |volume=88 |issue=14 |pages=1304–06 |pmid=2016983}} * {{Cite journal |last=Wilhelmson-Lindell, B |date=October 1990 |title=Virginia Apgar Award to Petter Karlberg. After 45 years of pioneering commission as a pediatrician, the research on body-soul-environment is tempting |journal=Läkartidningen |language=sv |volume=87 |issue=40 |pages=3198–200 |pmid=2232990}} * {{Cite journal |last=Kovács, J |date=September 1989 |title=In commemoration of Virginia Apgar |journal=Orvosi Hetilap |language=hu |volume=130 |issue=38 |pages=2049–50 |pmid=2677904}} * {{Cite journal |last=Calmes, SH |year=1984 |title=Virginia Apgar: a woman physician's career in a developing specialty |journal=Journal of the American Medical Women's Association |volume=39 |issue=6 |pages=184–88 |pmid=6392395}} * {{Cite journal |vauthors=Schoenberg DG, Schoenberg BS |date=January 1977 |title=Eponym: yes, Virginia, there is an Apgar score |journal=Southern Medical Journal |volume=70 |issue=1 |page=101 |doi=10.1097/00007611-197701000-00046 |pmid=320667}} * {{Cite journal |vauthors=Frey R, Bendixen H |date=January 1977 |title=In memoriam Virginia Apgar 1909–1974 |journal=Der Anaesthesist |language=de |volume=26 |issue=1 |page=45 |pmid=319701}} * {{Cite journal |last=James, LS |year=1976 |title=Dedication to Virginia Apgar, MD |journal=Birth Defects Original Article Series |volume=12 |issue=5 |pages=xx–xxi |pmid=782603}} * {{Cite journal |last=James, LS |date=January 1975 |title=Fond memories of Virginia Apgar |journal=Pediatrics |volume=55 |issue=1 |pages=1–4 |doi=10.1542/peds.55.1.1 |pmid=1089236 |s2cid=28483707}} * {{Cite journal |last=James, LW |date=December 1974 |title=Memories of Virginia Apgar |journal=Teratology |volume=10 |issue=3 |pages=213–15 |doi=10.1002/tera.1420100302 |pmid=4617325}} * {{Cite book |last=Windsor |first=Laura Lynn |title=Women in medicine: An encyclopedia |publisher=ABC-CLIO |year=2002 |isbn=9781576073933 |location=Santa Barbara, CA}} == Eksterne skakels == * [http://asteria.fivecolleges.edu/findaids/mountholyoke/mshm192_main.html Virginia Apgar-referate by Mount Holyoke College] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150317181439/http://asteria.fivecolleges.edu/findaids/mountholyoke/mshm192_main.html|date=2015-03-17}} * [http://c250.columbia.edu/c250_celebrates/remarkable_columbians/virginia_apgar.html Columbia-biografie] * [https://web.archive.org/web/20030225022830/http://web.mit.edu/invent/iow/apgar.html MIT-biografie] * [https://www.pbs.org/wgbh/theymadeamerica/whomade/apgar_hi.html PBS] * [https://web.archive.org/web/20020617080907/http://www.greatwomen.org/women.php?action=viewone&id=14 Nasionale Vroue se Heldesaal] * [http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/204.html Volledige biografie] op [http://www.whonamedit.com WhoNamedIt.com] * [https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/cp Die Virginia Apgar-artikels] – Profiele in Wetenskap, Nasionale Biblioteek van Geneeskunde {{Normdata}} [[Kategorie:Sterftes in 1974]] [[Kategorie:Geboortes in 1909]] [[Kategorie:Vroue]] [[Kategorie:Mediese beroepe]] [[Kategorie:Akademici]] [[Kategorie:Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Vroue van die 20ste eeu volgens beroep]] [[Kategorie:Mediese vakbegrippe]] [[Kategorie:Mediese prosedures]] [[Kategorie:Mediese vakbegrip]] [[Kategorie:Gesondheid]] [[Kategorie:Gesondheidsorg]] [[Kategorie:Kinders]] [[Kategorie:Gestremdheid]] [[Kategorie:Navorsing]] [[Kategorie:Siektes]] [[Kategorie:Geboortes]] [[Kategorie:Amerikaanse akademici]] [[Kategorie:Vertaalde bladsye wat nagegaan moet word]] 5lofflk22jb02s7h1pqkwrmslq14ult 0 457224 2913213 2867802 2026-06-23T06:22:31Z Jcb 223 2913213 wikitext text/x-wiki '''Wynand Jacobus van der Merwe Steyn''' (algemeen bekend as '''Wynand Steyn''') is ’n [[Suid-Afrikaanse]] [[Siviele ingenieurswese|siviele ingenieur]], akademikus en navorsingsleier. Hy is ’n [[professor]] en Departementshoof van die Departement Siviele Ingenieurswese aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Sy akademiese en professionele werk fokus hoofsaaklik op padoppervlakingenieurswese en voertuig–padoppervlakinteraksie. == Akademiese en professionele loopbaan == Steyn is ’n professioneel geregistreerde ingenieur met uitgebreide ervaring in beide akademiese en industriële navorsing. Hy beklee ’n senior akademiese pos aan die Universiteit van Pretoria, waar hy verantwoordelik is vir onderrig, navorsing en die strategiese bestuur van die Departement Siviele Ingenieurswese.<ref name="up"> UP. Prof WJ vd M Steyn [https://www.up.ac.za/civil-engineering/prof-wj-vd-m-steyn Prof. WJ vd M Steyn – Universiteit van Pretoria] ].Besoek op 12 Januarie 2026.</ref> Hy beskik oor ’n B3-navorsingsgradering van die Nasionale Navorsingstigting (NRF), wat dui op gevestigde internasionale erkenning vir sy navorsingsbydraes. Steyn is ook aktief betrokke by internasionale akademiese netwerke en samewerkingsprojekte.<ref name="up" /> == Navorsing == Steyn se navorsingsbelangstellings sluit die volgende in: *Voertuig–padoppervlakinteraksie *Versnelde padoppervlaktetoetsing *Padoppervlakingenieurswese *Padoppervlakmateriale *Ingenieursinstrumentasie Hy het ’n sintese van internasionale versnelde padoppervlakaktiwiteite vir die ''National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine'' in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] voltooi. Daarbenewens is hy betrokke by navorsingsprojekte saam met die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Padagentskap]] (SANRAL), onder andere op die gebied van plaveiselmateriale en voertuiglaai, asook met die California Department of Transportation (Caltrans), waar hy werk aan voertuig–plaveiselinteraksie-analises van geselekteerde vervoerkorridors. == Publikasies == Steyn se akademiese bydraes sluit ’n omvangryke publikasie-rekord in. Volgens beskikbare biografiese bronne is hy outeur of mede-outeur van verskeie eweknie-geëvalueerde joernaalartikels, boekhoofstukke en konferensiereferate op die gebied van padoppervlakenieurswese en voertuig–padoppervlakinteraksie. Hy het ook as mede-redakteur opgetree vir ’n aantal boeke en konferensieverrigtinge wat fokus op gevorderde temas in plaveiselingenieurswese en verwante dissiplines. == Professionele lidmaatskappe == Steyn is ’n lid van die Suid-Afrikaanse Instituut van Siviele Ingenieurs (SAICE) en ’n genoot van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Ingenieurswese (FSAAE). Hy is ook ’n lid van die ''Academy for Pavement Science and Engineering'' (APSE) en dien op die raad van die ''International Society for Asphalt Pavements'' (ISAP).<ref>International Intelligent Construction Technologies Group, Bio of Prof. WJ vd M Steyn [https://iictg.org/bios-steyn/ Bio of Prof. WJ vd M Steyn – International Intelligent Construction Technologies Group].Besoek op 12 Januarie 2026.</ref> Hy is aktief betrokke by die ''Transportation Research Board'' (TRB) in die Verenigde State en het sedert 2007 oor verskeie tydperke gedien op onder andere die AFD40-, AFS20-, AFN15T- en A0010-komitees. Steyn is ook mede-redakteur van die ''International Journal of Pavement Engineering''. == Konferensies en leierskap == Steyn het ’n prominente rol in die organisasie en bestuur van nasionale en internasionale konferensies. Hy was voorsitter van die ''Southern African Transport Conference'' (SATC) van 2011 tot 2015 en is betrokke by verskeie Suid-Afrikaanse konferensiekomitees, insluitend dié van SATC, CAPSA en die ''Southern African Road Federation'' (SARF). Internasionaal is hy betrokke by konferensiereekse soos die ''GeoChina''-reeks, die ''International Conference on Accelerated Pavement Testing'' (APT) en die ICTI-reeks. Hy is medevoorsitter van die 4de GeoChina-konferensie en die 5de Internasionale APT-konferensie. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.up.ac.za/civil-engineering/prof-wj-vd-m-steyn Universiteit van Pretoria – Prof Wynand Steyn] * [https://iictg.org/bios-steyn/ International Intelligent Construction Technologies Group – Bio] {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse siviele ingenieurs]] [[Kategorie:Akademici van die Universiteit van Pretoria]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Pad- en vervoeringenieurswese]] m9h6jtjn66thqrzwbj8ycck0ra8h00o 0 457480 2913084 2889117 2026-06-22T16:26:07Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2913084 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Drimia maritima Infllor 2010-10-03 SierraMadrona.jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Drimia |authority = Jacq. ex Willd., (1799) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =<center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} '''''Drimia''''' (branduie) is 'n [[genus]] van bolagtige, immergroen [[meerjarige plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Asparagaceae]]. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Europa]]. Elf spesies is deel van die [[fynbos]]. == Sinonieme == Die spesie het 37 sinonieme: {{div col|colwidth=20em}} * ''Adenotheca'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker</small> * ''Aulostemon'' <small>Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter & Wetschnig</small> * ''Austronea'' <small>Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter & Wetschnig</small> * ''Boosia'' <small>Speta</small> * ''Charybdis'' <small>Speta</small> * ''Duthiea'' <small>Speta</small> * ''Ebertia'' <small>Speta</small> * ''Fusifilum'' <small>Raf.</small> * ''Geschollia'' <small>Speta</small> * ''Idothea'' <small>Kunth</small> * ''Idothearia'' <small>C.Presl</small> * ''Indurgia'' <small>Speta</small> * ''Ledurgia'' <small>Speta</small> * ''Litanthus'' <small>Harv.</small> * ''Mucinaea'' <small>M.Pinter, Mart.-Azorín, U.Müll.-Doblies, D.Müll.-Doblies, Pf</small> * ''Physodia'' <small>Salisb.</small> * ''Pilasia'' <small>Raf.</small> * ''Rhadamanthopsis'' <small>([[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]) Speta</small> * ''Rhadamanthus'' <small>Salisb.</small> * ''Rhodocodon'' <small>Baker</small> * ''Sagittanthera'' <small>Mart.-Azorín, M.B.Crespo, A.P.Dold & [[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]</small> * ''Schizobasis'' <small>Baker</small> * ''Sekanama'' <small>Speta</small> * ''Spirophyllos'' <small>Mart.-Azorín, M.B.Crespo & M.Á.Alonso</small> * ''Squilla'' <small>Steinh.</small> * ''Strepsiphyla'' <small>Raf.</small> * ''Striatula'' <small>M.Pinter, Mart.-Azorín, M.B.Crespo & Wetschnig</small> * ''Sypharissa'' <small>Salisb.</small> * ''Tenicroa'' <small>Raf.</small> * ''Thuranthos'' <small>C.H.Wright</small> * ''Triandra'' <small>Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Á.Alonso, N.R.Crouch & M.Pinter</small> * ''Urginavia'' <small>Speta</small> * ''Urginea'' <small>Steinh.</small> * ''Urgineopsis'' <small>[[Robert Harold Compton|Compton]]</small> * ''Vera-duthiea'' <small>Speta</small> * ''Zingela'' <small>N.R.Crouch, Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter & M.Á.Alonso</small> * ''Zulusia'' <small>Mart.-Azorín, N.R.Crouch, M.B.Crespo & M.Á.Alonso</small> {{div col end}} == Spesies == Daar is 130 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328185-2 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''Drimia acarophylla'' <small>E.Brink & A.P.Dold</small> * ''Drimia acarophylla'' <small>E.Brink & A.P.Dold</small> * ''Drimia albiflora'' <small>(B.Nord.) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''[[Drimia altissima]]'' <small>(L.f.) Ker Gawl.</small> * ''[[Drimia anomala]]'' <small>(Baker) Baker</small> * ''Drimia anthericoides'' <small>(Poir.) Véla & Bélair</small> * ''[[Drimia aphylla]]'' <small>(Forssk.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Drimia arenicola]]'' <small>(B.Nord.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia aurantiaca'' <small>(H.Lindb.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia barbata'' <small>J.C.Manning & J.M.J.Deacon</small> * ''[[Drimia barkerae]]'' <small>Oberm. ex J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia basutica'' <small>(E.Phillips) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia brachyandra'' <small>(Mart.-Azorín, A.P.Dold & M.B.Crespo) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Drimia brachystachys]]'' <small>(Baker) Stedje</small> * ''[[Drimia calcarata]]'' <small>(Baker) Stedje</small> * ''[[Drimia capensis]]'' <small>(Burm.f.) Wijnands</small> * ''Drimia chalumnensis'' <small>A.P.Dold & E.Brink</small> * ''[[Drimia ciliata]]'' <small>(L.f.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia ciliolata'' <small>J.C.Manning & J.M.J.Deacon</small> * ''Drimia cochlearis'' <small>Mart.-Azorín, M.B.Crespo & A.P.Dold</small> * ''Drimia congesta'' <small>Bullock</small> * ''Drimia convallarioides'' <small>(L.f.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia coromandeliana'' <small>(Roxb.) Lekhak & P.B.Yadav</small> * ''Drimia cryptopoda'' <small>(Baker) Pfosser, Wetschnig & Speta</small> * ''Drimia cyanelloides'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia decipiens'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Drimia delagoensis]]'' <small>(Baker) Jessop</small> * ''Drimia densiflora'' <small>(Mart.-Azorín, M.B.Crespo & A.P.Dold) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia depressa'' <small>(Baker) Jessop</small> * ''Drimia dregei'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia echinostachya'' <small>(Baker) Eggli & N.R.Crouch</small> * ''Drimia ecklonii'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia edwardsii'' <small>N.R.Crouch & Mart.-Azorín</small> * ''[[Drimia elata]]'' <small>Jacq. ex Willd.</small> * ''Drimia exigua'' <small>Stedje</small> * ''[[Drimia exuviata]]'' <small>(Jacq.) Jessop</small> * ''Drimia fasciata'' <small>(B.Nord.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia filifolia'' <small>(Poir.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia fimbrimarginata'' <small>[[Dierdré Snijman|Snijman]]</small> * ''Drimia flagellaris'' <small>T.J.Edwards, D.Styles & N.R.Crouch</small> * ''[[Drimia fragrans]]'' <small>(Jacq.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia fugax'' <small>(Moris) Stearn</small> * ''Drimia glaucescens'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]] & K.Krause) H.Scholz</small> * ''Drimia glaucophylla'' <small>(Bacch., Brullo, D'Emerico, Pontec. & Salmeri) Raus</small> * ''Drimia globuligera'' <small>(Mart.-Azorín, A.P.Dold & M.B.Crespo) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia govindappae'' <small>(A.Boraiah & Fathima) Lekhak & P.B.Yadav</small> * ''Drimia guineensis'' <small>(Speta) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia haworthioides'' <small>Baker</small> * ''Drimia hesperantha'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia hesperia'' <small>(Webb & Berthel.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia hispidoplicata'' <small>(Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter & M.Á.Alonso) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia hockii'' <small>De Wild.</small> * ''Drimia hyacinthoides'' <small>Baker</small> * ''Drimia incerta'' <small>A.Chev. ex Hutch.</small> * ''[[Drimia indica]]'' <small>(Roxb.) Jessop</small> * ''Drimia intricata'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia involuta'' <small>(J.C.Manning & Snijman) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia jackyi'' <small>(Knirsch, Mart.-Azorín & Wetschnig) Christenh. & Byng</small> * ''Drimia jeevae'' <small>Karupp. & V.Ravich.</small> * ''Drimia johnstonii'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia juncifolia'' <small>J.C.Manning & J.M.J.Deacon</small> * ''Drimia karooica'' <small>(Oberm.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia khubusensis'' <small>P.C.van Wyk & J.C.Manning</small> * ''Drimia kniphofioides'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia ledermannii'' <small>K.Krause</small> * ''Drimia longipedicellata'' <small>(Mart.-Azorín, Wetschnig, M.Pinter & M.B.Crespo) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia macrantha'' <small>(Baker) Baker</small> * ''Drimia macrocarpa'' <small>Stedje</small> * ''Drimia macrocentra'' <small>(Baker) Jessop</small> * ''Drimia marginata'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Jessop</small> * ''[[Drimia maritima]]'' <small>(L.) Stearn</small> * ''Drimia mascarenensis'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia maura'' <small>(Maire) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Drimia media]]'' <small>Jacq. ex Willd.</small> * ''Drimia minor'' <small>([[Ave Duthie|A.V.Duthie]]) Jessop</small> * ''Drimia minuta'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''Drimia modesta'' <small>(Baker) Jessop</small> * ''Drimia monophylla'' <small>Oberm. ex J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia montana'' <small>A.P.Dold & E.Brink</small> * ''[[Drimia multifolia]]'' <small>(G.J.Lewis) Jessop</small> * ''[[Drimia multisetosa]]'' <small>(Baker) Jessop</small> * ''[[Drimia mzimvubuensis]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''Drimia nagarjunae'' <small>(Hemadri & Swahari) Anand Kumar</small> * ''Drimia namibensis'' <small>(Oberm.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Drimia nana]]'' <small>(Snijman) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Drimia noctiflora]]'' <small>(Batt. & Trab.) Stearn</small> * ''[[Drimia numidica]]'' <small>(Jord. & Fourr.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia occultans'' <small>G.Will.</small> * ''Drimia oliverorum'' <small>J.C.Manning</small> * ''Drimia ollivieri'' <small>(Maire) Stearn</small> * ''Drimia palaestina'' <small>M.B.Crespo, Mart.-Azorín & M.Á.Alonso</small> * ''Drimia pancration'' <small>(Steinh.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia pellabergensis'' <small>(Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Á.Alonso, N.R.Crouch & M.Pinter) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia physodes'' <small>(Jacq.) Jessop</small> * ''Drimia pinguis'' <small>(Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter & M.Á.Alonso) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia platyphylla'' <small>(B.Nord.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia polyantha'' <small>(Blatt. & McCann) Stearn</small> * ''Drimia porphyrantha'' <small>(Bullock) Stedje</small> * ''Drimia prolifera'' <small>(Mart.-Azorín, A.P.Dold & M.B.Crespo) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia psilostachya'' <small>(Welw. ex Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia pulchromarginata'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia purpurascens'' <small>J.Jacq.</small> * ''Drimia raogibikei'' <small>(Hemadri) Hemadri</small> * ''Drimia razii'' <small>Ansari</small> * ''Drimia rupicola'' <small>(Trimen) Dassan.</small> * ''Drimia salteri'' <small>(Compton) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Drimia sanguinea]]'' <small>(Schinz) Jessop</small> * ''Drimia schizobasoides'' <small>J.C.Manning & J.M.J.Deacon</small> * ''Drimia sclerophylla'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia secunda'' <small>(B.Nord.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia secundiflora'' <small>(Maire) M.B.Crespo, Mart.-Azorín & M.Á.Alonso</small> * ''Drimia senegalensis'' <small>(Kunth) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia serotina'' <small>(Schousb.) M.B.Crespo, Mart.-Azorín & M.Á.Alonso</small> * ''Drimia sigmoidea'' <small>J.C.Manning & J.M.J.Deacon</small> * ''[[Drimia simensis]]'' <small>(Hochst. ex A.Rich.) Stedje</small> * ''Drimia sphaerocephala'' <small>Baker</small> * ''Drimia stenocarpa'' <small>J.C.Manning & J.M.J.Deacon</small> * ''Drimia sudanica'' <small>Friis & Vollesen</small> * ''Drimia toxicaria'' <small>(C.Archer & R.H.Archer) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia trichophylla'' <small>Mart.-Azorín, A.P.Dold & M.B.Crespo</small> * ''[[Drimia uniflora]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia uranthera'' <small>(R.A.Dyer) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Drimia urgineoides]]'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia vermiformis'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia vespertina'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia virens'' <small>(Schltr.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia viridula'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia wightii'' <small>Lakshmin.</small> * ''Drimia zambesiaca'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia zebrina'' <small>(Mart.-Azorín, N.R.Crouch & M.B.Crespo) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia zebrinella'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Drimia| ]] ndrgfvlf33p54er8x2uvr41hjitfm22 0 458091 2913211 2899398 2026-06-23T06:17:13Z Jcb 223 2913211 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Wout Weghorst | image = [[Lêer:Qarabağ vs Ajax (24.10.2024) (4) (Wout Weghorst).jpg|240px]] | upright = 0.9 | caption = Weghorst with [[AFC Ajax|Ajax]] in 2024 | full_name = Wout François Maria Weghorst<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2470630 |title=Updated squad lists for 2021/22 Premier League |publisher=Premier League |date=4 February 2022 |access-date=6 February 2022}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1992|8|7|df=y}}<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=Wout Weghorst {{!}} Netherlands |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/teams/players/250078682--wout-weghorst/ |access-date=13 June 2023 |website=[[UEFA]] |language=en}}</ref> | birth_place = [[Borne, Nederland]], [[Overijssel]], [[Nederland]] | height = 1,97 m<ref>{{cite web |url=https://bjk.com.tr/en/player/3878/wout-weghorst.html |title=Wout Weghorst |publisher=Beşiktaş J.K. |access-date=31 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831151023/https://bjk.com.tr/en/player/3878/wout-weghorst.html |archive-date=31 August 2022}}</ref> | position = Aanvaller, doelskieter | currentclub = [[AFC_Ajax|Ajax]] | clubnumber = 25 | youthyears1 = | youthclubs1 = NEO | youthyears2 = {{0|0000}}–2011 | youthclubs2 = [[DETO Twenterand|DETO]] | youthyears3 = 2011–2012 | youthclubs3 = [[Willem II Tilburg|Willem II]] | years1 = 2012–2014 | clubs1 = [[FC Emmen|Emmen]] | caps1 = 62 | goals1 = 20 | years2 = 2014–2016 | clubs2 = [[Heracles Almelo|Heracles]] | caps2 = 64 | goals2 = 20 | years3 = 2016–2018 | clubs3 = [[AZ Alkmaar|AZ]] | caps3 = 60 | goals3 = 31 | years4 = 2018–2022 | clubs4 = [[VfL Wolfsburg]] | caps4 = 124 | goals4 = 69 | years5 = 2022–2024 | clubs5 = [[Burnley FC|Burnley]] | caps5 = 22 | goals5 = 2 | years6 = 2022–2023 | clubs6 = → [[Beşiktaş JK (sokker)|Beşiktaş]] (leen) | caps6 = 18 | goals6 = 9 | years7 = 2023 | clubs7 = → [[Manchester United]] (leen) | caps7 = 17 | goals7 = 0 | years8 = 2023–2024 | clubs8 = → [[TSG 1899 Hoffenheim|TSG Hoffenheim]] (leen) | caps8 = 30 | goals8 = 7 | years9 = 2024– | clubs9 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps9 = 39 | goals9 = 16 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = [[:en:Netherlands national under-21 football team|Nederland o/21]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2018– | nationalteam2 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]] | nationalcaps2 = 49 | nationalgoals2 = 14 | club-update = 24 Januarie 2026 | nationalteam-update = 12 Oktober 2025 }} '''Wout François Maria Weghorst''' (gebore [[7 Augustus]] [[1992]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as aanvaller speel vir die [[Eredivisie]]-klub [[AFC Ajax|Ajax]] en die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]]. Weghorst het sy professionele loopbaan in die [[Eerste Liga (Nederland)|tweede liga]] van Nederlandse sokker by [[FC Emmen|Emmen]] begin. Hy het toe in die [[Eredivisie]] vir [[Heracles Almelo|Heracles]] en [[AZ Alkmaar|AZ]] gespeel, voordat hy in 2018 by [[VfL Wolfsburg]] aangesluit het. Ná 70 doele in 144 wedstryde vir Wolfsburg, is hy in Januarie 2022 deur Burnley vir £12 miljoen geteken. Nadat die klub uit die [[Premier League]] gedegradeer is, het Weghorst leningsperiodes by die Turkse Süper Lig-klub [[Beşiktaş JK (sokker)|Beşiktaş]], die Engelse klub [[Manchester United]] en die Duitse klub [[TSG 1899 Hoffenheim|TSG Hoffenheim]] gehad, voordat hy in mid-2024 na Nederland teruggekeer het om by Ajax aan te sluit. == Klubloopbaan == Wout Weghorst is in [[Borne, Nederland|Borne]], [[Overijssel]], gebore en het sy loopbaan by die plaaslike klubs RKSV NEO en DETO Twenterand begin.<ref>{{cite news |title="Willen is kunnen" – Wout Weghorst |url=https://www.rksvneo.nl/wout-weghorst-willen-is-kunnen/ |access-date=9 March 2018 |work=RKSVNEO.nl |date=14 April 2013 |language=nl |archive-date=10 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410070832/https://www.rksvneo.nl/wout-weghorst-willen-is-kunnen/ |url-status=dead }}</ref> Hy het in 2011 by [[Willem II Tilburg|Willem II]] aangesluit, maar net vir die reservespan gespeel.<ref name="willem">{{cite news |title=Transfer Wout Weghorst levert Willem II 75.000 euro op |url=https://www.bd.nl/willem-ii/transfer-wout-weghorst-levert-willem-ii-75-000-euro-op~ad1122d8/ |website=bd.nl |date=27 June 2018 |access-date=8 January 2023 |language=nl}}</ref> In 2012 het hy by [[FC Emmen|Emmen]] aangesluit en sy debuut teen [[FC Dordrecht|Dordrecht]] gemaak.<ref>{{cite news |title=De lange weg van Wout Weghorst: van de derde klasse naar de Bundesliga |url=https://www.elfvoetbal.nl/Binnenland/272852/De-lange-weg-van-Wout-Weghorst-van-de-derde-klasse-naar-de-Bundesliga |website=elfvoetbal.nl |date=26 June 2018 |access-date=8 January 2023 |language=nl}}</ref> Hy het sy eerste professionele doel 'n maand later teen [[SC Veendam|Veendam]] geskop en in sy debuutseisoen 28 wedstryde gespeel en agt doele aangeteken. Die volgende seisoen het hy 13 doele in 36 wedstryde behaal. Na sy tyd by Emmen het hy gratis oorgeskakel na [[Heracles Almelo|Heracles]]<ref>{{cite news |title=Wout Weghorst de nieuwe Bas Dost van Heracles Almelo |url=http://www.rtvoost.nl/voetbal/betaald-voetbal/194362/wout-weghorst-de-nieuwe-bas-dost-van-heracles-almelo#|access-date=9 March 2018 |work=RTVOost.nl |date=20 July 2014 |language=nl}}</ref> en sy Eredivisie-debuut op 9 Augustus 2014 teen [[AZ Alkmaar|AZ]] gemaak, met sy eerste doel teen [[AFC Ajax|Ajax]].<ref name=numbers>{{cite web |title=Weghorst in Numbers |url=https://www.burnleyfootballclub.com/content/weghorst-in-numbers |website=Burnley Football Club |date=28 May 2022 |access-date=13 June 2024}}</ref> In die 2014/15-seisoen het hy agt doele in 31 wedstryde aangeteken en Heracles se handhawing verseker, en in die daaropvolgende seisoen 12 doele in die liga, wat die klub tot sy eerste kwalifikasie vir die [[UEFA Europa League|Europa League]] gelei het.<ref>{{cite news |title=Heracles gaat Europa in! Dat is geen wonder, dat is echt |url=https://www.tubantia.nl/heracles/heracles-gaat-europa-in-dat-is-geen-wonder-dat-is-echt~a9c9f5c1/|access-date=9 March 2018 |work=Tubantia.nl |date=22 May 2016 |language=nl}}</ref> In Julie 2016 het hy 'n vierjaar-kontrak met [[AZ Alkmaar|AZ]] geteken<ref>{{cite news |title=AZ legt Weghorst vast |url=https://www.az.nl/nieuws/az-legt-weghorst-vast/1?catid= |access-date=9 March 2018 |publisher=AZ |date=6 July 2016 |language=nl |archive-date=13 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161013232707/http://www.az.nl/nieuws/az-legt-weghorst-vast/1?catid= |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.vi.nl/nieuws/weghorst-zet-met-aztransfer-volgende-stap-in-ontwikkeling.htm Weghorst zet met AZ-transfer volgende stap in ontwikkeling] (Nederlands). Voetbal International. 5 July 2016.</ref> en sy debuut teen [[SC Heerenveen|Heerenveen]] gemaak, sy eerste Europese doel teen Dundalk geskop, en sy eerste seisoen met 18 doele in 49 wedstryde afgesluit.<ref name=numbers/> Hy is tydens die 2017/18-seisoen aangewys as vice-kaptein en het 18 doele in die liga behaal.<ref name="Dutch Eredivisie Top Scorers">{{cite web |title=Dutch Eredivisie Top Scorers |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/dutch-eredivisie/top-scorers |website=BBC Sport|access-date=18 June 2018}}</ref> In Junie 2018 het hy by [[VfL Wolfsburg]] aangesluit vir €10,5m,<ref>[https://www.vfl-wolfsburg.de/en/info/news/detailspage/artikel/weghorst-joins-wolfsburg-from-alkmaar-50478.html Weghorst joins Wolfsburg from Alkmaar]. VfL Wolfsburg. 26 June 2018.</ref> sy debuut teen [[FC Schalke 04|Schalke 04]] gemaak en sy eerste doel teen [[Bayer Leverkusen]] geskop.<ref name=numbers/> Hy het sy eerste hat-trick teen [[Fortuna Düsseldorf]] in Maart 2019 behaal en die seisoen met 17 doele afgesluit.<ref>{{cite web |title=Bundesliga 2018–19 Top Scorer |url=https://www.worldfootball.net/competition/co12/se28567/statistics-goals/ |website=Worldfootball.net |publisher=Heim:Spiel |access-date=5 February 2021}}</ref> In 2020–21 het hy 20 Bundesliga-doele behaal, wat Wolfsburg se kwalifikasie vir die [[UEFA Champions League]] verseker het.<ref>{{cite web |title=Wolfsburg 2021/22 Season Preview: Weghorst, Van Bommel |url=https://bundesliga.com/en/bundesliga/news/wolfsburg-2021-22-season-preview-weghorst-van-bommel-16793 |website=Bundesliga |date=9 August 2021 |access-date=13 June 2024}}</ref> In Januarie 2022 het hy by [[Burnley FC|Burnley]] aangesluit vir £12m<ref>{{Cite web |date=31 January 2022 |title=Clarets seal Weghorst deal |url=https://www.burnleyfootballclub.com/content/clarets-seal-weghorst-deal|access-date=31 January 2022 |publisher=Burnley F.C.}}</ref> en later op lening gespeel by [[Beşiktaş JK (sokker)|Beşiktaş]], [[Manchester United F.C.|Manchester United]] en [[TSG 1899 Hoffenheim|TSG Hoffenheim]].<ref>{{Cite web |date=5 July 2022 |title=Wout Weghorst moves to Besiktas on loan from Burnley |url=https://www.aa.com.tr/en/sports/wout-weghorst-moves-to-besiktas-on-loan-from-burnley/2630984|access-date=7 July 2022 |publisher=Anadolu Agency}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.tsg-hoffenheim.de/en/teams/first-team/team-en-us/einzelportraet/show/15528 |title=Einzelspielerportrait {{!}} Wout Weghorst |website=TSG Hoffenheim |access-date=13 June 2024 |language=de |archive-date=13 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613074917/https://www.tsg-hoffenheim.de/en/teams/first-team/team-en-us/einzelportraet/show/15528 |url-status=dead }}</ref> In Mei 2024 het hy na Burnley teruggekeer<ref>{{Cite web |title=CLUB CONFIRM RETAINED LIST {{!}} BurnleyFC |url=https://www.burnleyfootballclub.com/content/club-confirm-retained-list |access-date=21 May 2024 |website=www.burnleyfootballclub.com |language=en}}</ref> en in Augustus 2024 by [[AFC Ajax|Ajax]] aangesluit, met sy eerste doel op 6 Oktober 2024 teen [[FC Groningen|Groningen]].<ref>{{cite web |url=https://eredivisie.eu/competition/match/ajax-groningen/ |title=Eredivisie: Ajax – Groningen |date=6 October 2024 |website=eredevisie.eu |access-date=9 October 2024 |archive-date=28 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210928111740/https://eredivisie.eu/competition/match/ajax-groningen/ |url-status=dead }}</ref> == Internasionale loopbaan == === Jeug === Op 3 Oktober 2014 is Weghorst vir die eerste keer opgeroep na die Nederlandse onder-21-span vir die dubbewedstryd teen Portugal in die kwalifikasie vir die 2015 UEFA Europese Onder-21-kampioenskap.<ref>{{Cite web |url=https://streekstadcentraal.nl/8086-jong-oranje-in-az-stadion-zonder-az-spelers |title=Jong Oranje in AZ Stadion zonder AZ spelers|website=Streekstadcentraal|date=3 October 2014|access-date=13 June 2024|language=nl}}</ref> Hy het sy eerste en enigste verskyning vir die ''Jong Oranje'' gemaak in die tweede wedstryd, deur die span se eerste doel aan te teken en 'n strafskop in 'n 5–4-nederlaag.<ref>{{cite web |title=Portugal Under 21s 5 Holland Under 21s 4 |url=https://www.skysports.com/football/portugal-u21-vs-holland-u21/326725 |website=skysports.com |publisher=Sky Sports UK |date=14 October 2014|access-date=23 March 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=Wout Weghorst Jong Oranje |url=https://www.onsoranje.nl/teams/185185/speler/11978 |website=onsoranje.nl |access-date=8 January 2023}}</ref> === Senior span === Weghorst het sy eerste volle internasionale oproep ontvang in [[Ronald Koeman]] se eerste Nederlandse span in Maart 2018.<ref>{{cite web |url=https://www.nu.nl/voetbal/5166179/weghorst-plek-in-voorselectie-oranje-stap-allergrootste-droom.html |title=Weghorst: 'Plek in voorselectie Oranje stap naar allergrootste droom' |language=nl |website=nu.nl |publisher=Sanoma Media Netherlands |date=7 March 2018|access-date=23 March 2020}}</ref> Hy het sy debuut vir die senior internasionale span gemaak in 'n vriendskaplike wedstryd teen [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] op 23 Maart in die [[Johan Cruijff ArenA|Amsterdam Arena]], as 'n 89ste minuut-instap vir Stefan de Vrij.<ref>{{cite web |title=Koeman's debut as Netherlands boss ends with defeat to England |url=http://www.football-oranje.com/koemans-debut-netherlands-boss-ends-defeat-england/ |website=football-oranje.com |publisher=Football Oranje |date=23 March 2018|access-date=23 March 2020}}</ref> Op 26 Mei 2021 is Weghorst ingesluit in die Nederlandse span vir die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] (Euro 2020),<ref>{{cite news |title=Euro 2020: Tottenham's Steven Bergwijn cut from Netherlands squad |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57249618 |website=BBC Sport |date=26 May 2021 |access-date=8 January 2023}}</ref> en het sy eerste senior internasionale doel in die span se laaste voorbereidingswedstryd teen [[Georgiese nasionale sokkerspan|Georgië]] op 6 Junie aangeteken.<ref name=rsssf>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/weghorst-intl.html|title=Wout Weghorst - International Appearances|access-date=12 June 2024|website=RSSSF}}</ref> Hy het in Nederland se openingswedstryd van die toernooi begin, en die span se tweede doelpunt van 'n 3–2-sege teen [[Oekraïense nasionale sokkerspan|Oekraïne]] in Amsterdam aangeteken.<ref>{{cite news |title=Netherlands 3–2 Ukraine – Denzel Dumfries grabs late winner to spare Dutch blushes in group C at Euro 2020 |url=https://www.eurosport.co.uk/football/euro-2020/2021/euro-2020-news-netherlands-v-ukraine-follow-the-amsterdam-arena-affair-live_sto8361622/story.shtml |website=eurosport.co.uk |date=13 June 2021 |access-date=8 January 2023}}</ref> Hy het daarna die tweede wedstryd teen Oostenryk begin en as 'n plaasvervanger in die derde teen Noord-Masedonië verskyn, sowel as in die rondte van 16-verlies teen Tsjeggië.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51198518|title= Netherlands 0-2 Czech Republic: Tomas Holes and Patrik Schick goals shock Dutch|date=26 June 2021|access-date=7 June 2024|website=BBC Sport}}</ref><ref name=rsssf/> In November 2022 is Weghorst ingesluit in die Nederlandse span vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|Wêreldbekertoernooi in 2022]].<ref>{{cite web |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/80525/van-gaal-maakt-26-koppige-wk-selectie-bekend |title=Van Gaal maakt 26-koppige WK-selectie bekend |publisher=onsoranje.nl |date=11 November 2022 |access-date=12 November 2022 |language=nl}}</ref> Hy het as plaasvervanger teen [[Ecuadoriaanse nasionale sokkerspan|Ecuador]] en [[Katarse nasionale sokkerspan|Katar]] in die groepsfase, asook teen die [[Verenigde State se nasionale sokkerspan|Verenigde State]] in die rondte van 16 gespeel.<ref name=rsssf/> In die kwartfinale teen [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] het Weghorst in die 78ste minuut ingestap, twee keer geskop om ekstra tyd af te dwing, maar Nederland is 4–3 in 'n strafskopkompetisie uitgeskakel.<ref>{{cite web |url=https://www.skysports.com/football/news/12098/12762817/world-cup-2022-netherlands-2-2-argentina-aet-3-4-on-pens-argentina-survive-dutch-rally-to-win-after-shootout-and-set-up-croatia-semi |title=World Cup 2022: Netherlands 2-2 Argentina (AET, 3-4 on pens): Argentina survive Dutch rally to win after shootout and set up Croatia semi |website=Sky Sports |date=10 December 2022 |access-date=13 June 2024}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 December 2022 |title=World Cup: Argentina reach semi-finals after dramatic penalty-shootout win |website=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/live/football/61047818 |access-date=9 December 2022}}</ref> Die wedstryd, bekend as die “Slag van Lusail”, het 18 geel kaarte en een rooi kaart ingesluit, insluitend 'n kaartjie vir Weghorst vir teenstand voor sy inspring as plaasvervanger.<ref>{{cite web |title=Battle of Lusail match report |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/battle-of-lusail-records |website=FIFA |access-date=13 June 2024}}</ref> Tydens kwalifikasie vir UEFA Euro 2024 het Weghorst drie doele uit agt wedstryde aangeteken,<ref name="bbc">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/67388348|title=Republic of Ireland 1-2 Netherlands: Wout Weghorst scores winner in Euro 2024 qualifying|date=10 September 2023|access-date=12 June 2024|website=BBC Sport}}</ref> insluitend wen-doele in beide wedstryde teen die [[Ierse nasionale sokkerspan|Republiek Ierland]],<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/12956003/republic-of-ireland-1-2-netherlands-cody-gakpo-and-wout-weghorst-effectively-end-irelands-hopes-of-euro-2024-qualification|title=Republic of Ireland 1-2 Netherlands: Cody Gakpo and Wout Weghorst effectively end Ireland's hopes of Euro 2024 qualification|date=10 September 2023|access-date=12 June 2024|website=Sky Sports}}</ref> wat die kwalifikasie vir die toernooi in Duitsland verseker het.<ref name="bbc" /> Op 29 Mei 2024 is Weghorst in die Nederland se span vir UEFA Euro 2024 genoem.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/5526712/2024/05/29/netherlands-euro-2024-squad-confirmed/|title= Netherlands Euro 2024 squad: Ian Maatsen dropped, Georginio Wijnaldum and Daley Blind retained |date=29 May 2024|access-date=7 June 2024|website=The New York Times}}</ref> Hy het in die twee laaste voorbereidingswedstryde teen [[Kanadese nasionale sokkerspan|Kanada]] en Ysland onderskeidelik geskop.<ref>{{Cite web |title=Reijnders en scorende Weghorst met ruime zege op IJsland richting EK |url=https://www.rtvoost.nl/nieuws/2389239/reijnders-en-scorende-weghorst-met-ruime-zege-op-ijsland-richting-ek |website=RTV Oost |language=nl|date=10 June 2023|access-date=13 June 2023}}</ref> In die openingswedstryd teen [[Poolse nasionale sokkerspan|Pole]] het hy in die 81ste minuut ingestap en twee minute later sy eerste aanraking benut om 'n 2–1-sege vir Nederland te verseker.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b258ee1aafb-6e23d8c07bf7-1000--poland-1-2-netherlands-super-sub-weghorst-secures-oranje-win/ |title=Poland 1-2 Netherlands: Super-sub Weghorst secures Oranje win |publisher=UEFA |date=16 June 2024 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Weghorst, Wout}} [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1992]] [[Kategorie:Lewende mense]] e2bemontlvhk48qvd0taicbd1azddrv 0 458758 2913176 2893254 2026-06-22T21:31:16Z Jcb 223 2913176 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Vinod Khosla | image = 2024-03-14 SXSW Vinod-Khosla 08741.jpg | caption = Vinod Khosla in 2024 | birth_date = {{Geboortedatum|1955|1|28}} | birth_place = [[Pune]], [[Maharashtra]], [[Indië]] | death_date = | death_place = | nationality = | citizenship = [[VSA]] | known_for = Medestigter van [[Sun Microsystems]]<br />Stigter van Khosla Ventures | alma_mater = Carnegie Mellon-universiteit | awards = | signature = | spouse = Neeru Khosla | children = 4 }} '''Vinod Khosla''' (gebore [[28 Januarie]] [[1955]]) is 'n [[Amerikaanse]] miljardêr-[[ondernemer]] en [[Waagkapitaal|waagkapitalis]], hoewel hy daardie titel verwerp en homself 'n waagkapitaalassistent noem wat gebruik word om [[entrepreneur]]s te help.<ref>{{Cite web |last= |date=2013-02-26 |title="Venture Assistance": A Philosophical View Of What Boards Should And Should Not Do |url=https://techcrunch.com/2013/02/26/venture-assistance-a-philosophical-view-of-what-boards-should-and-should-not-do/ |access-date=2025-12-22 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Hy is 'n medestigter van [[Sun Microsystems]] en die stigter van Khosla Ventures.<ref>{{cite web |last1=Karlgaard |first1=Rich |title=Vinod Khosla On AI's Fast Rise, Robotics, Entrepreneurs And Innovation |url=https://www.forbes.com/sites/richkarlgaard/2023/12/07/vinod-khosla-on-ais-fast-rise-robotics-entrepreneurs-and-innovation/?sh=1a7c30696e8c |work=Forbes |access-date=19 April 2024 |archive-date=19 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419200443/https://www.forbes.com/sites/richkarlgaard/2023/12/07/vinod-khosla-on-ais-fast-rise-robotics-entrepreneurs-and-innovation/?sh=1a7c30696e8c |url-status=live }}</ref> Khosla het sy rykdom gemaak uit vroeë waagkapitaalbeleggings in gebiede soos netwerke, [[sagteware]] en alternatiewe energietegnologieë.<ref>{{Cite web |date=31 Augustus 2011 |title=Vinod Khosla says get rid of experts and invent the future you want (video) |url=https://venturebeat.com/2011/08/31/vinod-khosla-says-get-rid-of-experts-and-invent-the-future-you-want-video/ |access-date=8 Februarie 2022 |website=VentureBeat |language=en-US |archive-date=8 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208212522/https://venturebeat.com/2011/08/31/vinod-khosla-says-get-rid-of-experts-and-invent-the-future-you-want-video/ |url-status=live }}</ref> Hy word beskou as een van die suksesvolste en invloedrykste waagkapitaliste.<ref>{{cite web |last1=Steinberg |first1=Jon |title=It's Vinod Khoslas World |url=https://www.theinformation.com/articles/its-vinod-khoslas-world |website=The Information |access-date=19 April 2024 |archive-date=19 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419200450/https://www.theinformation.com/articles/its-vinod-khoslas-world |url-status=live }}</ref> In 2001 het 'n artikel in die ''Red Herring'' getiteld "''The No. 1 VC on the Planet: Vinod Khosla''" verklaar dat Khosla ses nuwe werksgeleenthede geskep het vir elke dag wat hy in die VSA gewoon het en gehelp het om 40 maatskappye te skep wat $150 miljard se markwaarde gedurende sy eerste 24 jaar in die VSA geproduseer het, wat hom in die boonste een persent van waagkapitaalbeleggers geplaas het.<ref name="herring2">{{Cite journal |last=Om Malik |date=13 Februarie 2001 |title=Vinod's Time |url=http://www.redherring.com/mag/issue91/index.htm |journal=Red Herring |issue=The No. 1 VC on the Planet |pages=42–47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030425174834/http://www.redherring.com/mag/issue91/index.htm |archive-date=25 April 2003}}</ref><ref nmae="mcn">{{Cite journal |last=McNicholas |first=Kym |date=21 September 2011 |title=Vinod Khosla: The Fail Strategy |url=https://www.forbes.com/sites/kymmcnicholas/2011/09/21/vinod-khosla-the-fail-strategy |journal=Forbes |access-date=21 September 2011}}</ref> In Januarie 2026 skat ''[[Forbes]]'' sy netto waarde op VS$13.4 miljard.<ref name="Forbes profile">{{cite web |title=Forbes profile: Vinod Khosla |url=https://www.forbes.com/profile/vinod-khosla/ |work=Forbes |access-date=3 March 2024 |archive-date=24 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224063546/https://www.forbes.com/profile/vinod-khosla/ |url-status=live }}</ref> ==Biografie== Khosla is op 28 Januarie 1955 in 'n [[Punjabi]]-Indiese familie in [[Pune]], [[Maharashtra]], gebore.<ref name=":0">{{Cite book |last=Kachru |first=Upendra |title=India Land of a Billion Entrepreneurs |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=978-81-317-5861-8 |location=Delhi |pages=182 |language=en}}</ref> Khosla se pa was 'n offisier in die Indiese Leër,<ref>{{Cite book |last=Chestone |first=Albert F. |title=What America Means to Me |publisher=Dog Ear Publishing |year=2009 |isbn=978-1-59858-895-8 |location=Indianapolis, IN |pages=24 |language=en}}</ref> gestasioneer na [[Nieu-Delhi]], [[Indië]]. Sy pa wou hê hy moes ook by die leër aansluit. Hy het Mount St Mary's School (Nieu-Delhi) vir laerskool bygewoon.<ref>{{cite web | url=https://www.scribd.com/doc/21789982/Vinod-Khosla | title=Vinod Khosla Biography | publisher=Scribd | date=29 Oktober 2009 | access-date=27 Julie 2014 | archive-date=5 Maart 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160305084815/https://www.scribd.com/doc/21789982/Vinod-Khosla | url-status=live }}</ref> Khosla het in entrepreneurskap belanggestel nadat hy as tiener in ''Electronic Engineering Times'' oor die stigting van [[Intel]] gelees het, wat hom daartoe gelei het om [[tegnologie]] as 'n loopbaan te volg en sy eie besigheid te stig.<ref name="computerhist">{{cite web|url=http://www.computerhistory.org/events/bio/Vinod,Khosla|title=Vinod Khosla|publisher=Computer History Museum|access-date=19 Junie 2017|archive-date=16 Februarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180216025036/http://www.computerhistory.org/events/bio/Vinod,Khosla|url-status=live}}</ref> Volgens Khosla is hy geïnspireer deur Intel se medestigter [[Andrew Grove]], 'n Hongaarse immigrant wat befondsing vir Intel in Silicon Valley gekry het toe dit 'n nuwe onderneming was.<ref name=ecotimes/> Van 1971 tot 1976 het Khosla IIT Delhi bygewoon waar hy 'n baccalaureusgraad in [[elektriese ingenieurswese]] verwerf het.<ref name="HarvardCase">{{Citation | title = Vinod Khosla and Sun Microsystems (A) | last = Bhide | first = Amar V. | date = 14 Desember 1989 | publisher = Harvard Business Publishing | url = http://cb.hbsp.harvard.edu/cb/web/product_detail.seam?E=20605&R=390049-PDF-ENG| archive-url = https://archive.today/20140805011542/http://cb.hbsp.harvard.edu/cb/web/product_detail.seam?E=20605&R=390049-PDF-ENG|url-status = dead| archive-date = 5 Augustus 2014}}</ref> Hy het die eerste rekenaarklub in enige IIT begin om rekenaarprogrammering te doen en die skool se rekenaarsentrum bedryf terwyl die bedryfspersoneel gestaak het. Hy het ook as tiener 'n artikel oor parallelle verwerking geskryf voordat die konsep deur die IT-bedryf aangeneem is, en het gehelp om die eerste biomediese ingenieursprogram in Indië te begin. In 1975 het Khosla probeer om 'n [[Sojaboon|soja]]melkmaatskappy te begin wat bedoel was om 'n melkalternatief te bied aan Indiese verbruikers wat nie yskaste het om koeimelk te preserveer nie.<ref name=ecotimes>{{Cite news |title=Technology is my religion: Vinod Khosla, Founder, Khosla Ventures |url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/technology-is-my-religion-vinod-khosla-founder-khosla-ventures/articleshow/11005402.cms |access-date=8 Februarie 2022 |website=The Economic Times |archive-date=8 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208212522/https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/technology-is-my-religion-vinod-khosla-founder-khosla-ventures/articleshow/11005402.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=23 Februarie 2007 |title=Why Silicon Valley "gets" clean tech |url=https://www.reuters.com/article/us-renewable-energy-khosla-idUSL2254281020070223 |access-date=8 Februarie 2022 |website=Reuters |language=en |archive-date=8 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208212522/https://www.reuters.com/article/us-renewable-energy-khosla-idUSL2254281020070223 |url-status=live }}</ref> Khosla se besigheid het egter geen befondsing gehad nie en toe hy hoor dat hy sewe jaar sou moes wag om 'n telefoonlyn te kry, het hy besluit om te probeer om na Silicon Valley te kom.<ref>{{cite web |last=Daisyme |first=Peter |date=22 Januarie 2016 |editor=Dan Bova |title=Don't Let a Startup Failure Hold You Back |url=https://www.entrepreneur.com/growing-a-business/dont-let-a-startup-failure-hold-you-back/269844 |access-date=22 Januarie 2016 |website=Entrepreneur |publisher=Entrepreneur Media, LLC}}</ref> In 1980 is hy met Neeru Khosla getroud, sy meisie sedert hy 16 was.<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/katiasavchuk/2015/06/29/neeru-khosla-wife-of-billionaire-venture-capitalist-wants-to-fix-education-with-software/#24f466b66cd1|title=Neeru Khosla, Wife of Billionaire Venture Capitalist, Wants To Fix Education With Software|first=Katia|last=Savchuk|website=forbes.com|access-date=31 Augustus 2018}}</ref><ref name=nyt2000>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/01/03/business/a-capitalist-venturing-in-the-world-of-computers-and-religion.html|title=A Capitalist Venturing in the World of Computers and Religion|first=Laura M.|last=Holson|work=The New York Times |date=3 Januarie 2000 |access-date=31 Augustus 2018}}</ref> Hulle het vier kinders,<ref>{{cite web|url=https://www.vanityfair.com/news/2018/02/vinod-khosla-beach-lawsuit|title=Tech Billionaire Takes "Get Off My Lawn!" Case to the Supreme Court|first=Bess|last=Levin|website=vanityfair.com|date=23 Februarie 2018|access-date=31 Augustus 2018|archive-date=27 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427164322/https://www.vanityfair.com/news/2018/02/vinod-khosla-beach-lawsuit|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/nri/us-canada-news/Indian-American-venture-capitalist-Vinod-Khosla-hosts-dinner-for-Obama/articleshow/20484494.cms|title=Indian-American venture capitalist Vinod Khosla hosts dinner for Obama|newspaper=The Times of India|date=8 Junie 2013|access-date=31 Augustus 2018|archive-date=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916094406/https://timesofindia.indiatimes.com/nri/us-canada-news/Indian-American-venture-capitalist-Vinod-Khosla-hosts-dinner-for-Obama/articleshow/20484494.cms|url-status=live}}</ref> en woon sedert 1986 in hul huidige woning. In 2001 het Khosla gesê hy maak 'n punt daarvan om ten minste 25 keer per maand saam met sy gesin aandete te eet.<ref name="mcn" /><ref name="nyt2000" /> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Khosla, Vinod}} [[Kategorie:Geboortes in 1955]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] tgqf4n4ccmsl3lvs33ia31h2u3u95ul 4 458994 2913081 2912501 2026-06-22T16:11:40Z Dumbassman 62009 Ek sal terugvoering more gee. Baie geluk 2913081 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] Die volgende skryfwedstryd van die Afrikaanse Wikipedia vind in Mei 2026 plaas. Aan die einde word drie Amazon-geskenkbewyse toegeken. Die uitslag sal in Junie 2026 bekend gemaak word. ===Reëls=== #Die wedstryd begin op 1 Mei 2026, 0:00:01 (Suid-Afrikaanse tyd) en eindig op 31 Mei 2026 om 23:59:59. #'''Daar word vereis dat alle deelnemers geregistreerde gebruikers is'''. As u nog nie 'n gebruikersnaam het nie, skep gerus een [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Teken_in&type=signup hier]. #Deelnemers kan tot op 31 Mei 2026, 23:59:59, inskryf. #Deelnemers kan self kies aan watter artikel(s) hulle vir die wedstryd wil werk. Die enigste vereiste is dat dit 'n nuwe artikel moet wees (een wat nog nie bestaan nie), of dat 'n [[Wikipedia:Saadjie|saadjie]] ('n baie kort artikel) uitgebrei word. Kliek [[:Kategorie:Saadjies|hier]] vir 'n lys van saadjies. Hierdie wedstryd geld alleen vir artikels en nie vir [[:Kategorie:Lyste|lyste]], datumbladsye, sportuitslae ens. nie. #Alleen wysigings wat tydens die verloop van die wedstryd aangebring is, word in ag geneem tydens beoordeling. #Die beoordelaars bepaal die verloop van die wedstryd en gebruik hul diskresie om probleme op te los wat nie in die spelreëls bespreek word nie. #Die beoordelaars en organiseerders mag nie aan die wedstryd deelneem of aan artikels werk nie (behalwe vir die verwydering van vandalisme, ens.). #Die beoordelaars beoordeel die wysigings aan die hand van die beoordelingskriteria hier onder. #Indien enige aangewese '''beoordelaar sou onttrek''' tydens die verloop van die wedstryd, mag 'n aanvaarbare plaasvervanger deur die ander lede in sy plek aangewys word. #Die besluit van die beoordelaars is finaal en geen korrespondensie sal daaroor gevoer word nie. #Die Amazon-geskenkbewyse is: :*1ste prys: R5 000 :*2de prys: R4 000 :*3de prys: R3 000 ===Beoordelingskriteria=== #Die '''inleiding'''. Die inleiding moet nie te lank wees nie, maar ook nie te kort nie. Dit moet 'n begryplike en volledige definisie asook 'n kort opsomming van die onderwerp bied. #Die '''indeling''' of struktuur, waaronder die gebruik van opskrifte en paragrawe. Die struktuur is oorsigtelik, logies en/of handhaaf 'n natuurlike verloop; hoofsake word van bysake onderskei. #Die '''uitleg'''. Die uitleg moenie te veel afwyk van die gebruiklike nie. Waar moontlik, word relevante beelde gebruik. Beelde, tabelle en/of grafieke word sover as moontlik met 'n kort teks beskryf. Die uitleg moenie van die inhoud aflei deur 'n deurmekaar gebruik van beelde, sjablone of ander elemente nie. #Die '''inhoud'''. By 'n goeie artikel is die [[Wikipedia:Neutrale standpunt|inhoud neutraal]] en relevant ten opsigte van die onderwerp en veral so volledig moontlik. Die inhoud moet voldoende wees om die onderwerp goed te dek, maar nie meer vertel as wat noodsaaklik is nie. Die inhoud moet ook nie dele bevat wat duidelik onensiklopedies is nie. Die hele artikel moet langer as 5&nbsp;000 grepe wees. Beelde, tabelle, sjablone en/of grafieke word slegs gebruik indien hulle relevant is tot die inhoud van die artikel. #Die '''styl'''. Hieronder val leesbaarheid, grammatika, spelling, woordkeuse en sinsbou. Die taalgebruik is sover as moontlik op die algemene leser gerig: die Afrikaans wat die artikel gebruik, is toeganklik vir die belangstellende, niegespesialiseerde leser met 'n gemiddelde algemene ontwikkeling. #Die '''[[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]]'''. Omstrede bewerings in 'n artikel moet deur 'n bronvermelding ondersteun word. Die gebruikte bronne moet sover as moontlik relevant en van toepassing wees op die onderwerp. Bronne moet ook betroubaar wees: die aantal bronne is minder belangrik as die kwaliteit van die bronne. #'''Ingewikkelde wikisintaksis is nie 'n vereiste nie'''. Artikels wat nie van inligtingskaste of ingewikkelde tabelle voorsien is nie, sal nie daardeur benadeel word nie. So ook sal gebruikers nie voordeel trek uit die insluiting daarvan nie. #Die beoordelaars beoordeel slegs verbeteringe wat deur die deelnemers self aangebring is. '''Deelnemers moet dus altyd inteken voordat hulle aan 'n artikel werk'''. ==Inskrywing== Inskrywings kan vanaf 1 Mei 2026 hier geplaas word (kliek op "wysig" hierbo, langs die opskrif). # [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]): [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] #<s>[[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 12:43, 1 Mei 2026 (UTC): [[Transfobie]]</s> Onttrek op 10 Mei 2026 weens betrokkenheid by die [[:meta:AWA Inclusion Project|2026 African Wikipedia Alliance-genootskap]], ondersteun deur Code for Africa en die Noorse Ambassade. #[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]): [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] #[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]): [[Lockheed Constellation]] #[[Gebruiker:Odriskelmac11|Odriskelmac11]] ([[Gebruikerbespreking:Odriskelmac11|kontak]]): [[Akita-prefektuur]] #[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]): [[Douglas DC-3]] #[[Gebruiker:BlueEagel777|BlueEagel777]] ([[Gebruikerbespreking:BlueEagel777|kontak]]): [[Versterkingsleër]] <!--- Jy kan vir die wedstryd inskryf deur onderaan die lys jou handtekening d.m.w. drie tildes (~~~) agter 'n hekkie (#) te plaas, plus die naam van die artikel waaraan jy wil werk. Byvoorbeeld: # ~~~: [[artikel]] --> ==Beoordelaars== #[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] #[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] #[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] #[[Gebruiker:Petterual|Petterual]] ==Uitslae== [[Beeld:Goldenwiki_2.png|left|75px]] ===1ste plek: [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]]=== Eerste plek gaan aan [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] [[Beeld:Silverwiki 2.png|left|75px]] ===2de plek: [[Douglas DC-3]]=== Tweede plek gaan aan [[Gebruiker:Gaius_le_Roux|Gaius le Roux]] [[File:Bronzewiki 1.5.png|left|75px]] ===3de plek: [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]]=== Derde plek gaan aan [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]. [[Kategorie:Wikipedia:Skryfwedstryd]] c7c2n5me4ydhr0etxrqh1jwsupq7rvo 0 459883 2913060 2890137 2026-06-22T14:20:34Z Makenzis 94013 2913060 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Dinamo Zagreb | vollenaam = Građanski nogometni klub Dinamo Zagreb {{Clear}} (Burgers se sokkerklub Dinamo Zagreb) | bynaam = ''Modri, Plavi'' (Die Bloues)<br>''Purgeri'' (Die Burgers) | stigting = {{Start date and age|df=yes|1911|4|26}}<br />(as ''1. HŠK Građanski'')<ref>{{Cite web|url=https://gnkdinamo.hr/EN/Club/History|title=History &#124; Dinamo Zagreb|access-date=20 April 2019|archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119103739/https://gnkdinamo.hr/EN/Club/History|url-status=live}}</ref><br />{{Start date and age|df=yes|1945|6|9}}<br />(as ''FD Dinamo'') | stadion = Stadion Maksimir, [[Zagreb]] | kapasiteit = 35 123<ref>{{cite web|url=http://gnkdinamo.hr/EN/Club/Stadium?RenderOutline=False|title=Stadion Maksimir|publisher=GNK Dinamo Zagreb|access-date=2017-07-26|archive-date=28 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028144850/https://gnkdinamo.hr/en/Club/Stadium?RenderOutline=False|url-status=live}}</ref> (verminder tot 24 851 weens [[:en:2020 Zagreb earthquake|aardbewingskade]]) | voorsitter = Zvonimir Boban | afrigter = Mario Kovačević | liga = Kroatiese Sokkerliga | seisoen = 2025/26 | posisie = 1 van 10 | patroon_la1 = _zagreb2526h | patroon_b1 = _zagreb2526h | patroon_ra1 = _zagreb2526h | patroon_sh1 = _zagreb2526h | patroon_so1 = _zagreb2526hl | linkerarm1 = 0345a3 | liggaam1 = 0345a3 | regterarm1 = 0345a3 | broek1 = 0345a3 | kouse1 = | patroon_la2 = _zagreb2526a | patroon_b2 = _zagreb2526a | patroon_ra2 = _zagreb2526a | patroon_sh2 = _zagreb2526a | patroon_so2 = _zagreb2526al | linkerarm2 = eeeeee | liggaam2 = eeeeee | regterarm2 = eeeeee | broek2 = eeeeee | kouse2 = 0345a3 | beeld = [[Lêer:Logo GNK Dinamo Zagreb (2019).svg|150px]] }} '''Građanski nogometni klub Dinamo Zagreb''' (<small>Letterlik:</small> Burgers se sokkerklub Dinamo Zagreb),<ref>{{cite web|url=http://www.zgsport.hr/report_1.php?sport_id=31 |title=Članovi sportskog savez grada Zagreba |trans-title=Lede van die Sportvereniging van Zagreb |publisher=Sportski savez Grada Zagreba |language=hr |access-date=2014-11-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218130617/http://www.zgsport.hr/report_1.php?sport_id=31 |archive-date=18 Desember 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.zgportal.com/aktualno/vijesti/arhiva/2011/nk-dinamo-ponovo-promijenio-ime/|title=NK Dinamo ponovo promijenio ime|trans-title=NK Dinamo het weer sy naam verander|publisher=ZGportal Zagreb|language=hr|date=2011-04-13|access-date=2014-11-12|archive-date=12 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201212222436/https://www.zgportal.com/aktualno/vijesti/arhiva/2011/nk-dinamo-ponovo-promijenio-ime/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://metro-portal.hr/dinamo-od-danas-ima-novo-ime-gradjanski-nogometni-klub-dinamo/57651/|title=Dinamo od danas ima novo ime&nbsp;– Građanski nogometni klub Dinamo|trans-title=Dinamo het vanaf vandag ’n nuwe naam&nbsp;– Burgers se sokkerklub Dinamo Zagreb|publisher=Metro Portal|language=hr|date=2011-04-12|access-date=2014-11-12|archive-date=15 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115134846/http://metro-portal.hr/dinamo-od-danas-ima-novo-ime-gradjanski-nogometni-klub-dinamo/57651|url-status=live}}</ref> algemeen bekend as eenvoudig '''Dinamo Zagreb''',<ref>{{cite web|url=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=f1dlXhU%3D&keyword=dinamo|title=dìnamo|website=Hrvatski jezični portal|access-date=8 Maart 2020|language=hr|archive-date=25 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925132407/http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=f1dlXhU%3D&keyword=dinamo|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=f15nWxR%2B&keyword=Zagreb|title=Zágreb|website=Hrvatski jezični portal|access-date=8 Maart 2020|language=hr|archive-date=25 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925140505/http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=f15nWxR%2B&keyword=Zagreb|url-status=live}}</ref> is ’n [[Kroasië|Kroatiese]] professionele [[Sokker|sokkerklub]] gebaseer in [[Zagreb]]. Dinamo speel hul tuiswedstryde by Stadion Maksimir. Hulle is die suksesvolste klub in Kroatiese sokker, nadat hulle vyf-en-twintig HNL-titels (Kroatiese Eerste Liga), sewentien Kroatiese Bekers, agt Kroatiese Superbekers en een Inter-Cities Fairs Cup (die voorloper van de [[UEFA Europa League|UEFA-beker]]) gewen het. Die klub het sy hele bestaan in die hoogste liga deurgebring, nadat hulle van 1946 tot 1991 lede van die Joego-Slawiese Eerste Liga was, en daarna die Prva HNL sedert sy stigting in 1993. Voor 1945 was die klub bekend as HŠK Građanski, en in die 1990's was die klub bekend as Croatia Zagreb voordat hulle die naam Dinamo op 14 Februarie 2000 heraanneem het. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.gnkdinamo.hr Amptelike webwerf] {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kroatiese sokkerklubs]] nij8sl45obys500z33z11aho92onch1 0 461049 2913080 2910349 2026-06-22T16:06:13Z BurgertB 2401 2913080 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] [[Lêer:Suid-Afrikaanse Kernwapenprogram.png|duimnael|Ki gegenereerde illustrasie van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram.]] Die '''Suid-Afrikaanse kernwapenprogram''' was ’n geheime [[militêr]]e en [[tegnologie]]se projek wat gedurende die [[Koue Oorlog]] deur die regering van Suid-Afrika ontwikkel is. Die program het in die 1970's momentum gekry en het gelei tot die vervaardiging van ’n klein [[kernwapen]]arsenaal wat [[Suid-Afrika]] die enigste land in [[Afrika]] gemaak het wat kernwapens suksesvol ontwikkel het.<ref name=" IAEA 1993 ">International Atomic Energy Agency, Director General: The Denuclearization of Africa, GC(XXXVII)/1075, Aanhangsel 1, Anneks 1, 9 September 1993.</ref> Die ontwikkeling van die program het oor verskillende fases plaasgevind, met elke fase wat deur spesifieke doelwitte gekenmerk is. ’n Kenmerkende aspek van die Suid-Afrikaanse program was die inkrementele aard daarvan. Gedurende die vroeë 1960’s het die fokus hoofsaaklik op die ontwikkeling van ’n kerninfrastruktuur geval. Teen die laat 1960’s en vroeë 1970’s het aandag verskuif na die ontwikkeling van ’n sogenaamde “vreedsame” kerntoestel vir moontlike mynboudoeleindes. Eers vanaf die middel 1970’s het die program ontwikkel tot die skepping van ’n militêre kernwapenvermoë.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.219) Suid-Afrika se kernwapens is ontwikkel met behulp van [[Uraanverryking|hoogs verrykte uraan]], wat by fasiliteite soos die van die [[Atoomenergiekorporasie]] (AEK) van Suid-Afrika verwerk is. Internasionale aandag het in 1979 toegeneem ná die sogenaamde [[Vela-insident]], wat moontlik verband gehou het met ’n geheime kerntoets deur [[Israel]] in die suidelike [[Indiese Oseaan]]. Suid-Afrika se kernwapendoktrine is ontwerp as ‘n strategiese politieke hefboom eerder as vir gebuik op die slagveld, spesifiek om die [[Verenigde State]] te oorreed om in te gryp in enige streekskonflikte tussen Suid-Afrika en die [[Sowjetunie]] of sy bondgenote in Afrika.<ref>{{cite book |isbn= 978-1536845655 |publication-place=Washington, D.C. |publisher=Institute for Science and International Security |lccn=2018910946 |first1=David |last1=Albright |first2=Andrea |last2=Stricker |title=Revisiting South Africa's Nuclear Weapons Program |year=2016 |url=https://isis-online.org/uploads/isis-reports/documents/RevisitingSouthAfricasNuclearWeaponsProgram.pdf }}</ref><ref name="NYT19930325">{{cite news|surname=Keller|given=Bill|title=South Africa Says It Built 6 Atom Bombs|url=http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=1993-03-25|page=A1|access-date=25 April 2021}}</ref> Om 'n minimum geloofwaardige afskrikking te bereik, is altesaam ses kernwapens teen die laat 1980's in die geheim vervaardig.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 Mei 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525053022/http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=25 Mei 2011 |df=dmy-all }}</ref> In die vroeë 1990’s het Suid-Afrika onder president [[F. W. de Klerk]] besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens]] (NPT) aan te sluit. Dit het Suid-Afrika die eerste land gemaak wat selfontwikkelde kernwapens volledig afgetakel het.<ref name="deKlerk1993">De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.</ref> Internasionale ontleders het aangevoer dat Suid-Afrika se ervaring getoon het dat [[nasionale veiligheid]]sdoelwitte deur diplomatieke integrasie en [[Internasionale verhoudinge|internasionale samewerking]] bereik kan word, eerder as deur die besit van kernwapens. Die land se besluit om sy kernwapenvermoë af te skaf, het steun vir kernwapenvrye sones versterk, veral in [[Afrika]] deur die [[Verdrag van Pelindaba]].<ref>{{cite web |title=African Nuclear-Weapon-Free Zone Treaty (Pelindaba Treaty) |url=https://www.un.org/disarmament/wmd/nuclear/nwfz/africa/ |publisher=United Nations}}</ref> In hierdie verband word die geskiedenis van Suid-Afrika se kernwapenproliferasie dikwels as ’n volledige kernwapen-lewensiklus beskryf: vanaf die vestiging van ’n kerninfrastruktuur en die ontwikkeling van ’n toestel vir sogenaamde “vreedsame” doeleindes, tot die skepping van ’n militêre afskrikvermoë, die aftakeling van die kernwapenprogram, en uiteindelik die aanvaarding van ’n aktiewe rol ter ondersteuning van internasionale nie-verspreidingsnorme. Hierdie ontwikkeling weerspieël die uiteindelike doelwit van die internasionale nie-verspreidingsregime ten opsigte van kernwapenstate.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.219) == Agtergrond == Die Suid-Afrikaanse besluit om ’n kernwapenvermoë te ontwikkel moet verstaan word teen die agtergrond van die wêreldwye politieke en veiligheidsomgewing van die tyd, veral die oorheersende invloed van die [[Koue Oorlog]] op bedreigingspersepsies. Benewens hierdie internasionale konteks het binnelandse faktore ook ’n beduidende rol gespeel, insluitend tegnologiese vooruitgang en die manier waarop besluitnemers die bedreigings teen die land geïnterpreteer het. Die wetenskaplike gemeenskap het ook ’n belangrike rol gespeel, aangesien vooruitgang in die kernnavorsingsprogram geleidelik 'n tegniese vermoë geskep het wat later vir kernwapenontwikkeling aangewend kon word. Vanaf die middel-1970’s tot die middel-1980’s is Suid-Afrika se beleidsvorming sterk beïnvloed deur ’n [[Realisme (internasionale betrekkinge)|politieke realistiese]] [[wêreldbeskouing]], waarin [[nasionale veiligheid]] en oorlewing sentraal gestaan het. Hierdie perspektief was nou verweef met die regering se interpretasie van die internasionale strategiese omgewing en die land se geïsoleerde posisie daarin. Alhoewel die besluit binne hierdie internasionale raamwerk geneem is, het unieke binnelandse dinamika veiligheidsdenke verder gevorm. Teen die middel-1970's het internasionale norme rakende die nieverspreiding van kernwapens sterker begin ontwikkel, maar dit was nog nie universeel aanvaar nie. In hierdie konteks het ’n kombinasie van Koue Oorlog-gedrewe bedreigingspersepsies en die realiteite van Suid-Afrika se apartheidsbeleid die besluitneming oor kernwapens beïnvloed. Daarbenewens het die kernontwikkelingsprogram geleidelik 'n eie burokratiese momentum opgebou, wat voortgedryf is deur bestaande instellings en kundigheid, en wat binne die breër raamwerk van internasionale en binnelandse veiligheidskwessies gefunksioneer het.<ref name="VanVuuren2003">Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika.</ref>(bl161-162) == Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika == [[Lêer:Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika.png|duimnael|KI gegenereerde voorstelling van die aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika.]] Teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het generaal [[Jan Smuts]], destydse eerste minister van Suid-Afrika, ’n streng geheime telegram van die Britse minister van finansies ontvang. Daarin is hy versoek om die moontlike teenwoordigheid van uraanafsettings in Suid-Afrika te ondersoek. Uraan was van strategiese belang vir die [[Manhattan-projek]], wat daarop gemik was om kernwapens vir die Geallieerde magte te ontwikkel. Plaaslike ondersoeke, in samewerking met die mynbedryf, het vervolgens bevestig dat [[uraan]] in die meeste goudmyne van die [[Witwatersrand]] voorkom en as ’n neweproduk van goudontginning herwin kon word.<ref name=" Von Wielligh 1999 ">Von Wielligh, N. The Story of Completeness: The Untold Part, ongepubliseerde dokument, Pretoria, Julie 1999, bl. 3.</ref> Dit het die eerste fase van Suid-Afrika se kernbedryf ingelui, wat in die laat 1940’s hoofsaaklik op die ontginning en uitvoer van uraanerts gerig was. Ná die Tweede Wêreldoorlog is ’n toename in die wêreldvraag na [[uraan]] verwag, gedryf deur vooruitsigte van internasionale uitbreiding in die kernbedryf. Teen die agtergrond van hierdie verwagte ekonomiese voordele het die Suid-Afrikaanse regering in 1948 die Suid-Afrikaanse Atoomenergieraad (AER) tot stand gebring om kernnavorsing en -ontwikkelingsaktiwiteite te koördineer en te bevorder.<ref name=" Stumpf ">Stumpf, W. “Birth and Death of the South African Nuclear Weapons Programme.” Aanbieding gegee by die konferensie “Fifty Years after Hiroshima”, georganiseer deur USPID (Unione Scienziati per il Disarmo) en gehou in Castiglioncello, Italië, 28 September tot 2 Oktober 1995, http://www.aec.co.za/strategy.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010304004530/http://www.aec.co.za/strategy.htm |date= 4 Maart 2001 }}., (11 Mei 1999).</ref> [[Lêer:Splyting van kernreaksies.png|duimnael|[[Kernsplyting]], die grondslag van ‘n [[kettingreaksie]] wat sentraal is ten opsigte van die werking van ‘n [[kernwapen]].]] Die VSA en die VK het Suid-Afrika as ’n strategiese bron van uraan beskou, aangesien die land na raming oor tot 25% van die nie-kommunistiese wêreld se uraanreserwes beskik het. Hierdie lande het gevolglik ook in plaaslike uraanverwerkingsfasiliteite belê. Die eerste volskaalse aanleg vir uraanonttrekking het in 1952 by die West Rand Consolidated Mine in bedryf gekom. Tussen 1953 en 1971 het die VSA meer as 40 000 ton Suid-Afrikaanse uraanoksied ingevoer, met ’n totale waarde van sowat $450 miljoen.<ref name=" Jaster ">Jaster, R.S. 1985. “South Africa.” In: Snyder, J.C. & Wells, S.F. (reds.), Limiting Nuclear Proliferation. Cambridge: Ballinger Publishing Company, bl. 148. </ref> [[Lêer:Oak ridge Opleiding 1961.png|links|duimnael|Personeellede van die AER in opleiding in die VSA. Van links na regs is dr. S.J. du Toit (fisika), dr. J.W.L. de Villiers 9reaktoringenieurswese), W.H. Tabor (Oak Ridge, VSA), dr. L le Roux (chemie) en dr. W.L. Grant (ingenieurswese). Die oorspronklike foto is op 7 April 1961 in Oak Ridge geneem.<ref name=" Von Wielligh 2014 "/> (Fotos 8)]] In ruil vir uraanuitvoere het Suid-Afrika kernverwante ondersteuning van die VSA ontvang. Meer as 90 Suid-Afrikaanse wetenskaplikes en tegnici is by Amerikaanse kernnavorsingsfasiliteite opgelei, wat ’n belangrike grondslag vir die land se eie kernnavorsings- en ontwikkelingsprogram gevorm het.<ref name=" Horton ">Horton, R.E. 1999. ''Out of (South) Africa: Pretoria’s Nuclear Weapon Experience''. Occasional Paper. US Air Force Institute of National Security Studies, Augustus, bl. 4 (elektroniese kopie).</ref> Terselfdertyd is 'n kernnavorsingsprogram aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] gevestig en ’n stigterslid van die [[Internasionale Atoomenergie-agentskap]] (IAEA) geword.<ref>Jaster 1985, bl. 149.</ref> In die raamwerk van die "Atoms for Peace"-program is daar in 1957 'n 50-jaarooreenkoms oor kernsamewerking tussen die VSA en Suid-Afrika gesluit.<ref name="Minty">[[Abdul Minty|Minty, A.S.]] 1987. ''South Africa’s Nuclear Capability: The Apartheid Bomb''. In: Worsley, P. & Hadjor, K.B. (reds.), ''On the Brink: Nuclear Proliferation and the Third World''. Londen: Third World Communications, bl. 159. </ref> Kragtens hierdie ooreenkoms het Suid-Afrika die [[SAFARI-1]] (South African Fundamental Atomic Research Installation)-reaktor ontvang, tesame met verrykte uraanbrandstof wat periodiek voorsien is.<ref name=" Masiza ">Masiza, Z. 1993. “A Chronology of South Africa’s Nuclear Program.” ''The Nonproliferation Review'', 1(1), Herfs, bl. 35. </ref> Die reaktor is deur die Amerikaanse maatskappy Allis-Chalmers vervaardig en het in 1964 krities geraak by die Nasionale Kernnavorsingsentrum in [[Pelindaba]], naby [[Pretoria]].<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.168) ==Ontstaan van die kernplofstofprogram== ===Vroeë kernnavorsing en uraanverryking=== [[Lêer:Uraanverrykingsproses.png|duimnael|Skematiese voorstelling van die uraanverrykingsproses vanaf natuurlike uraan (geel) tot verrykte uraan (rooi) en verarmde uraan (groen) in 'n gassentrifugeaanleg. Bron: World Nuclear Association.]] Die AER het reeds in 1959 ’n navorsings- en ontwikkelingsprogram vir die verwerking van natuurlike uraan begin.<ref name=" Newby-Fraser ">Newby-Fraser, A.R, Chain Reaction: Twenty Years of Nuclear Research and Development, The Atomic Energy Board, Pretoria, 1979, bl 5.</ref> In 1961 het die Kabinet die nasionale kernnavorsingsprogram formeel goedgekeur.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.3) Benewens fundamentele kernnavorsing het die AER hom toegespits op die ontwikkeling van ’n plaaslike konsep vir ’n natuurlike uraankragreaktor (Pelinduna), asook op die ontwikkeling van ’n proses vir uraanverryking wat die potensiaal ingehou het om die waarde van Suid-Afrika se uraanuitvoere aansienlik te verhoog. Weens die vroeë sukses van die verrykingsprogram en beperkte hulpbronne is die werk aan die Pelinduna-reaktorkonsep egter in 1967 gestaak.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.5) Daarna het die AER se aktiwiteite hoofsaaklik op uraanverryking gekonsentreer. Met die beëindiging van die reaktorprogram kon nie alle wetenskaplikes wat daaraan verbonde was, elders binne die AER geakkommodeer word nie. ’n Interne komitee het gevolglik moontlike alternatiewe kernnavorsingsrigtings ondersoek wat met uraanverryking verband hou. In dié proses is die ontwikkeling van ’n sogenaamde "vreedsame kernplofstof" as ’n uitvoerbare en praktiese program vir die AER beskou. Hierdie aanbeveling is in 1969 deur die AER aanvaar.<ref name=" Buys 2000 ">Onderhoud met Prof Andre Buys op 7 Junie 2000 in Pretoria.</ref> ===Die ontstaan van die “vreedsame kernplofstof”-idee=== In die 1960’s was die idee van burgerlike toepassings vir kernontploffings gewild in die Verenigde State. Die land het sy Projek Ploegskare (Project Plowshare), 'n program vir vreedsame kernontploffings, aktief bevorder en verskeie konferensies oor die onderwerp aangebied.<ref name=" Buys ">Buys, A. “Die Ontwikkeling van Suid-Afrika se Kernwapenstrategie”, ongepubliseer en ongedateer.</ref> Die konsep het verwys na die gebruik van kernontploffings vir siviele ingenieurs- en mynboudoeleindes, eerder as vir militêre gebruik. ’n Lid van die AER se personeel het selfs een van hierdie byeenkomste bygewoon en daar ’n referaat gelewer waarin hy streke in Suid-Afrika uitgewys het waar kernploftoestelle moontlik vir [[mynbou]]doeleindes aangewend kon word.<ref name=" Buys 2000 "/> Die besluit om die ontwikkeling van ’n VP te steun, is geneem sonder dat sekere kwessies wat vir so ’n omvangryke onderneming van belang was, volledig ondersoek is. Geen omvattende koste- of implikasie-ontleding is tydens die ondersoek na die projek uitgevoer nie. Gevolglik was daar onsekerheid—ten minste onder dié wat direk by die program betrokke was—oor presies waar en hoe so ’n toestel in die toekoms aangewend sou kon word. Hierdie situasie word deur sommige navorsers toegeskryf aan die "wetenskaplike kultuur" wat destyds binne die AER geheers het.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Die VP-program en aanvanklike ondersoeke=== Die bou van die loodsverrykingsaanleg (die Y-aanleg) het in 1971 begin.<ref name=" IAEA 1993 "/> In Maart 1971 het die destydse Suid-Afrikaanse Minister van Mynwese, Carl de Wet, die AER se voorstelle goedgekeur om voorlopige ondersoeke na die gebruik van "vreedsame kernontploffings" te onderneem.<ref name=" Masiza "/> (bl. 35) Die AER het vervolgens teoretiese ondersoeke en literatuurstudies onderneem oor die haalbaarheid van beide implosie- en kanontipe kerntoestelle. Die AER het later voorkeur gegee aan die ontwikkeling van die meganiese en pirotegniese aspekte van kanontipe-ontwerpe bo dié van implosietoestelle. Volgens latere ontledings het die voorkeur vir die kanontipe-ontwerp verband gehou met veiligheidsoorwegings, die afwesigheid van [[plutonium]] en die moontlikheid om die toestel in afsonderlike komponente te berg.<ref name=" Horton "/> (bl.3) Op hierdie stadium was Suid-Afrika se tegnologiese en ekonomiese isolasie nog relatief beperk, en 'n mate van internasionale wetenskaplike en tegnologiese samewerking was steeds moontlik. Uit vrees dat die ontwikkeling van 'n kerntoestel as 'n militêre kernwapenprogram geïnterpreteer kon word, is van die begin af besluit om die program geheim te hou. Die program het die kodenaam VP ("vreedsame plofstof") ontvang.<ref name=" Buys "/> (bl. 1) ===Samewerking met Somchem en vroeë tegniese ontwikkeling=== Omdat die AER destyds nie oor geskikte fasiliteite by Pelindaba beskik het nie, het ’n klein, streng beveiligde span AER-personeel gedurende 1972 en 1973 by ’n aandrywingslaboratorium van ’n Somchem-aanleg in [[Somerset-Wes]] gewerk. Somchem was 'n staatsbeheerde vervaardiger van plofstof en dryfmiddels. Daar het hulle gefokus op die ontwikkeling van meganiese en pirotegniese substelsels vir ’n kanontipe kerntoestel. Die span het ook ’n skaalmodel ontwerp wat in Mei 1974 by Somchem getoets is, waarin ’n projektiel van nie-kernmateriaal gebruik is.<ref>Albright, D. “''South Africa and the Affordable Bomb'',” ''Bulletin of the Atomic Scientists'', Vol.50, No. 4, Julie/Augustus 1994.</ref> (bl.5) Die sukses van hierdie toetse het die AER in sy oordeel versterk dat ’n kernplofstofprogram tegnies uitvoerbaar was.<ref name=" Pabian ">Pabian, F.V. “South Africa’s Nuclear Weapon Program: Lessons for US Nonproliferation Policy,” ''The Nonproliferation Review'', Vol. 3, No. 1, Herfs 1995, bl. 2. (Elektroniese kopie).</ref> ===Regeringsgoedkeuring en politieke posisionering=== Vroeg in 1974 is ’n verslag voltooi waarin tot die gevolgtrekking gekom is dat die ontwikkeling van ’n kernploftoestel vir vreedsame gebruik tegnies haalbaar was. Dieselfde jaar het Eerste Minister [[B. J. Vorster]] goedkeuring verleen vir die ontwikkeling van ’n beperkte vermoë om kernploftoestelle te vervaardig, asook vir die oprigting van ’n ondergrondse toetsfasiliteit.<ref name=" Van der Westhuizen ">Van der Westhuizen, L.J. and Le Roux, J.H. ''ARMSCOR: The Leading Edge'', Institute for Contemporary History, UOFS, ongepubliseerde boek, [[Bloemfontein]], 1997. (bl. 172 – 173).</ref> In 1974 het die AER se vise-president, dr. L. Alberts, verklaar dat Suid-Afrika se wetenskap en tegnologie reeds voldoende gevorder het om, indien nodig, ’n kerntoestel te vervaardig. Hy het egter beklemtoon dat die AER binne die beleidsraamwerk van die regering opgetree het, en dat kernkennis uitsluitlik vir vreedsame doeleindes aangewend sou word.<ref>''Rand Daily Mail'', 11 Julie 1974.</ref> ===Onsekerheid oor militêre toepassings=== Daar is geen aanduiding dat enige moontlike militêre rol vir die toestel destyds aan personeel binne die program gekommunikeer is nie. Hoewel daar sporadies verwysings in die pers na moontlike militêre gebruike verskyn het, is geen duidelike regeringsstandpunt oor nie-vreedsame toepassings van [[kernenergie]] in hierdie stadium openbaar gemaak nie.<ref>Sien byvoorbeeld Beeld, 26 Julie 1970.</ref> Geen bekende primêre bronne uit hierdie tydperk bevestig ’n uitdruklike militêre doel vir die program nie.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.167) Die aanvanklike toestel het ook nie aan die vereistes van ’n praktiese kernwapen voldoen nie, veral wat betref gewig en aflewerbaarheid. Dit was omvangryk, met ’n massa van byna 168 ton, en is deur kabels aan toets- en snellertoerusting verbind.<ref name=" Buys 2000 "/> Die fokus van die program gedurende hierdie fase was die ontwikkeling van ’n werkende kernploftoestel eerder as ’n operasionele wapenstelsel. ===Internasionale druk en die Kalahari-toetsterrein=== Intussen het internasionale druk op Suid-Afrika toegeneem. Gedurende die 1970's het internasionale druk op Suid-Afrika toegeneem, met die kernprogram as een van die eerste teikens van beperkende maatreëls en uitvoerbeheer. In 1975 het die Verenigde State byvoorbeeld verdere verskepings van hoogsverrykte uraan (HEU) vir die SAFARI-reaktor opgeskort.<ref name=" Albright 1994 ">Albright, D. ''South Africa’s Secret Nuclear Weapons'', ''ISIS Report'', Vol. 1, No. 4, Mei 1994.</ref> (bl. 4) In dieselfde jaar het die ontwikkeling van die Kalahari-kernploftoetsterrein begin.<ref name="Stumpf"/> Die terrein was ontwerp om ondergrondse kerntoetse moontlik te maak, soortgelyk aan die toetsmetodes wat destyds deur verskeie ander kernmoondhede gebruik is. ===Tegniese vooruitgang en hoogsverrykte uraan=== [[Lêer:Sirkel Gebou 5000.png|duimnael|Gebou 5000 op ’n afgeskermde deel van die Pelindaba-terrein het gedurende die vroeë jare van die program ’n kritieke fasiliteit vir vinnige-neutron-eksperimente gehuisves.<ref name="Von Wielligh 2014" /> (Fotos 5)]] Tussen 1975 en 1978 het die AER beduidende tegniese vordering gemaak deur ballistiese en neutroniese rekenaarmodelle te ontwikkel, sowel as eksperimente uit te voer om die eienskappe van materiale vir kernverwante toestelle te bepaal. In dieselfde tydperk is ’n kritieke fasiliteit in Gebou 5000 by Pelindaba ontwerp en opgerig, terwyl daar ook met dryfmiddels vir ’n kanonloop-tipe toestel geëksperimenteer is.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl.6) Parallel hiermee het die eerste fases van die loodsverrykingsaanleg, bekend as die Y-aanleg, reeds teen die einde van 1974 in werking getree. Die aanleg het egter eers in Maart 1977 volle kaskade-werking bereik. Weens die lang ewewigstyd, dit wil sê die tyd wat nodig was om 'n stabiele verrykingsgradiënt te vestig, is die eerste hoogverrykte uraan (HEU) eers in Januarie 1978 uit die aanleg onttrek.<ref name="Stumpf"/> Daar is egter reeds teen die einde van 1977, 'n kleiner hoeveelheid, ongeveer 3 kilogram [[Uraan(VI)fluoried|uraanheksafluoried]] (UF6) met ’n verrykingsvlak van 34,6%, onttrek en aan die AER beskikbaar gestel.<ref>Onderhoud met amptenaar, wat betrokke was by die program maar anonimiteit versoek het op 17 Maart 2000.</ref> ===Van vreedsame plofstof na strategiese afskrikking=== Die sukses van die uraanverrykingsprogram en die gepaardgaande tegnologiese deurbrake het nuwe momentum aan die kernnavorsingsprogram verleen en dit vir die AER moontlik gemaak om betekenisvolle vordering te maak met die ontwikkeling van ’n konsep-kernploftoestel. Aanvanklik is sulke toestelle beskou as potensieel nuttig vir [[mynbou]] en ander industriële toepassings. Soos die ontwikkelingswerk gevorder het, het internasionale teenkanting teen sogenaamde vreedsame kerntoestelle toegeneem. Hierdie teenkanting het egter nie tot die beëindiging van die program gelei nie. Die internasionale reaksie het aansienlik toegeneem nadat voorbereidings vir 'n moontlike Suid-Afrikaanse kerntoets in die Kalahari in 1977 bekend geword het. Hoewel daar reeds voor 1977 belangstelling bestaan het in die moontlike strategiese waarde van die program, dui die meeste beskikbare bronne daarop dat die besluit om 'n formele kernafskrikvermoë te ontwikkel waarskynlik eers ná die Kalahari-voorval van 1977 geneem is.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.168) ==Van ploftoestel tot kernwapen== ===Samewerking tussen die AER en die SAW=== Die AER se besluit om ’n geskikte terrein vir kernploftoetsing te identifiseer en te ontwikkel, het aanleiding gegee tot die eerste formele kontak tussen die programbestuur en die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] (SAW). Die AER het ondersteuning benodig, nie alleen vir die ontwikkeling van die fasiliteit nie, maar ook vir sekuriteitsreëlings en die verskaffing van ’n sekuriteits- en administratiewe dekmantel. Met hierdie doel voor oë het samewerking tussen die AER en die SAW reeds in 1973/74 begin. Die SAW het vervolgens ’n gebied in die [[Noord-Kaap]] verkry en dit as ’n militêre oefenterrein verklaar. As deel van die voorbereidings is twee skagte ook gesink met die oog op moontlike toekomstige kerntoetse. Hoewel sekere SAW-personeel reeds op daardie stadium bewus was van die kernploftoestelprogram, is geen formele inisiatiewe deur die Weermag geneem om die moontlike militêre aanwending van sodanige toestelle te ondersoek of te bespreek nie.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Eerste militêre belangstelling in kernwapens=== Die eerste aanduidings van militêre belangstelling in die kernwapenprogram het in 1976 na vore gekom, toe dit aan die lig gekom het dat die SAW, en in besonder militêre intelligensie, besig was met sogenaamde [[operasionele navorsing]], naamlik die toepassing van wiskundige analise op praktiese militêre vraagstukke, met betrekking tot moontlike wapenstelsels wat met kernplofkoppe toegerus kon word. Hierdie ondersoek was aanvanklik beperk in omvang, teoreties van aard en deur slegs twee persone uitgevoer. In die loop van die studie is daar met die AER se kernploftoestelspan in verbinding getree met die doel om die massa van 'n potensiële kernwapen vas te stel. Aangesien die AER-wetenskaplikes op daardie stadium gewerk het met die konsep van 'n “sogenaamde vreedsame kernploftoestel”, waarvoor massa nie ’n kritieke ontwerpparameter was nie, kon geen presiese data verskaf word nie en is slegs ’n benaderde skatting aan die navorsers oorgedra.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Internasionale druk en die Kalahari-insident=== [[Lêer:Kalahari-insident 1977.png|duimnael|Die Kalahari-insident]] Internasionale druk met betrekking tot die sogenaamde vreedsame aard van die kernprogram het teen die middel-1970's geleidelik toegeneem. Teen 1977 het die internasionale klimaat merkbaar verskuif, met toenemende skeptisisme oor die konsep van vreedsame kernplofstof. Die beëindiging van die Amerikaanse Project Plowshare-program, tesame met die groeiende internasionale teenkanting ná [[Indië]] se kernwapentoets van 1974, het hierdie negatiewe persepsie verder versterk. In dieselfde jaar het die [[Jimmy Carter|Carter]]-administrasie besluit om die Verenigde State se langtermynkontrak vir die verskaffing van laagverrykte uraan (LEU) op te skort, tensy Suid-Afrika die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens (NPT) onderteken. Hierdie kontrak het voorsiening gemaak vir die lewering van LEU aan twee kernkragreaktors by [[Koeberg]]-kernkragsentrale, wat destyds in aanbou was.<ref name=" Jaster "/> (bl. 150) Aanvanklik het die relatief beperkte internasionale reaksie op die Indiese toets egter die vasberadenheid van die Suid-Afrikaanse kerntoestelprogram versterk. Daar is geargumenteer dat die reaksie minder ernstig was as verwag, en dat Suid-Afrika se program internasionaal as nie-militêr van aard beskou kon word.<ref name=" Buys 2000 "/> [[Lêer:Vastrap.png|duimnael|Die skuur bo-oor die toetsskag op die Vastrap-terrein in die Kalahari waar Suid-Afrika se "koue" kerntoets in Augustus 1977 beplan is. Die toets het nooit plaasgevind nie, as gevolg van diplomatieke druk na satellietwaarnemings van die voorbereidings deur die USSR.<ref name="Von Wielligh 2014" /> (Foto 5)]] Teen die middel-1977 is die eerste toetstoestel voltooi, maar onvoldoende hoogverrykte uraan (HEU) was beskikbaar om ’n ondergrondse kerntoets uit te voer. Nietemin is daar besluit om voort te gaan met ’n sogenaamde “koue toets” — dit wil sê sonder [[uraan-235]] — by die Vastrap-ondergrondse toetsterrein in die [[Kalahari]], met die doel om logistieke prosedures, diagnostiese stelsels en data-insamelingsvermoë te toets.<ref >Onderhoud met Dr Nic von Wielligh op 25 Augustus 1999 te Pelindaba.</ref> Op 30 Julie 1977 het ’n [[Sowjetunie|Sowjet]]-[[satelliet]] wat oor Suid-Afrika beweeg het, die kenmerkende uitleg van die toetsterrein waargeneem. Die Sowjetunie het vervolgens die Verenigde State van Amerika ingelig dat Suid-Afrika moontlik voorbereidings tref vir ’n kernwapentoets. Ná bevestiging van die inligting het die Verenigde State, saam met ander geïndustrialiseerde lande, diplomatieke druk op Suid-Afrika uitgeoefen om nie met die toets voort te gaan nie.<ref name=" Reiss ">Reiss, M. ''Bridled Ambition: Why Countries Constrain Their Nuclear Capabilities'', Woodrow Wilson Center Press, [[Washington, D.C.|Washington D.C.]], 1995.</ref> (bl. 10) In reaksie op hierdie internasionale druk het die Suid-Afrikaanse regering besluit om die terrein in Augustus 1977 te ontruim en die beplande toetsaktiwiteite te staak.<ref name="Stumpf"/> ===Die militarisering van die program=== In die nasleep van die ontdekking van Suid-Afrika se voorneme om ’n kerntoets in Augustus 1977 uit te voer, en die daaropvolgende verseëling van die toetsskagte en ontruiming van die toetsterrein, is die toekoms van die kernploftoestelprogram op beleidsvlak heroorweeg. Standpunte onder persone betrokke by die program het die siening ingeslui dat die betrokke tegnologie waardevol was en verder ontwikkel behoort te word. Daar is verder geargumenteer dat strategiese opsies met betrekking tot ’n kernvermoë oopgehou moes word.<ref name=" Buys 2000 "/> Die 1977-voorval het gevolglik as ’n keerpunt gedien en uiteindelik bygedra tot die formele militarisering van die program.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.170) Na die gebeure van Augustus 1977 het Eerste Minister B.J. Vorster die AER opdrag gegee om die sogenaamde vreedsame kernprogram te beëindig, die toetsterrein te sluit en voort te gaan met die ontwikkeling van ’n kernafskrikvermoë.<ref name=" Liberman ">Liberman, P. ''The Rise and Fall of the South African Bomb,'' ''International Security'', Vol. 26, No. 2, Herfs 2001.</ref> (bl.53). Aan lede van die program is oorgedra dat sodanige vermoë as [[Strategie|strategies]] nuttig beskou word in die lig van ’n toenemende militêre bedreiging teen Suid-Afrika. Hierdie beknopte en gedeeltelik vae opdrag het tot uiteenlopende interpretasies binne die program gelei. ’n Beduidende aantal AER-werknemers was van mening dat die blote besit van ’n kernploftoestel voldoende kon wees vir afskrikdoeleindes. Volgens hierdie standpunt sou die ontwikkeling van ’n werkbare toets-toestel voldoende wees, sonder verdere tegnologiese verfyning. Daarteenoor het ander rolspelers, insluitend die Suid-Afrikaanse Weermag (SAW) se stafhoof vir beplanning, John Huyser, wat onlangs by die program betrokke geraak het, geargumenteer dat ’n afskrikvermoë slegs geloofwaardig sou wees indien dit operasioneel bruikbaar was. Volgens hierdie siening sou ’n kernploftoestel nie as ’n effektiewe afskrikmiddel dien indien dit nie bewapen en afgelewer kon word nie.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Kernafskrikking en Huyser se strategie=== Brigadier John Huyser het op eie inisiatief ’n beleidsdokument saamgestel waarin die moontlike kernopsies vir Suid-Afrika uiteengesit is. In hierdie dokument is drie strategieë geïdentifiseer. Die eerste het behels dat die kernprogram streng geheim gehou word, met die regering wat die bestaan daarvan en enige kernwapens ontken en die vermoë sou slegs in uiterste omstandighede, in die geval van ’n ernstige bedreiging, gedemonstreer word. Die tweede opsie het voorsien dat die kernvermoë op ’n vertroulike wyse aan geselekteerde state gekommunikeer sou word, met die doel om hul optrede te beïnvloed. Die derde opsie het openlike erkenning van ’n kernvermoë behels, wat Suid-Afrika effektief kernwapenstatus sou verleen. Huyser het laasgenoemde benadering aanbeveel.<ref name=" Buys 2000 "/> Die dokument is in April 1978 deur die destydse minister van verdediging, [[P.W. Botha]], goedgekeur, met die bykomende voorbehoud: “gemagtig, maar slegs wanneer ons gereed is.” Nadat die dokument aan lede van die program beskikbaar gestel is, het dit duidelik geword dat die inisiatief ’n militêre karakter aangeneem het, met die ontwikkeling van bewapende toestelle as doelwit. Hierdie verskuiwing het saamgeval met breër politieke veranderinge binne die regering. In September 1978 het Eerste Minister B.J. Vorster bedank na die sogenaamde [[Inligtingskandaal]], waarna P.W. Botha hom opgevolg het. Botha het sedert 1966 as minister van verdediging gedien en dié portefeulje nog twee jaar behou nadat hy regeringshoof geword het.<ref name=" Albright 1995 ">Albright, D. “How South Africa Abandoned Nuclear Weapons,” ongepubliseerde konsepartikel gedateer 3 November 1995.</ref> ===Internasionale isolasie en die IAEA=== In hierdie tydperk het Suid-Afrika se internasionale kernisolasie toegeneem. Die land is toenemend verhinder om ten volle aan aktiwiteite van die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEA) deel te neem. As een van die mees tegnologies gevorderde lande op die Afrika-kontinent het Suid-Afrika aanvanklik ’n belangrike rol binne die organisasie vervul en tot Junie 1977 as lid van die Raad van Goewerneurs gedien. Die ontwikkeling van ’n kernwapenvermoë, tesame met toenemende internasionale isolasie, het egter gelei tot groeiende druk van ander Afrika-lande en lede van die [[Beweging van Onverbonde Lande]] (BOL) om Suid-Afrika van IAEA-aktiwiteite uit te sluit. Tydens die IAEA se Algemene Konferensie in [[Nieu-Delhi]] in 1979 is Suid-Afrika se geloofsbriewe gevolglik verwerp. Die Wêreldveldtog teen Militêre en Kernkrag-samewerking met Suid-Afrika het ’n beduidende rol gespeel in die mobilisering van lidlande teen Suid-Afrika se voortgesette deelname. Hoewel die land nie toegelaat is om die 1979-konferensie by te woon nie en daarna uitgesluit is van daaropvolgende jaarlikse konferensie, het Suid-Afrika formeel steeds lidmaatskap en sekere voordele daarvan behou tot die einde van die apartheidstelsel.<ref name=" Minty "/> ===PW Botha en die Witvlei-komitee=== In Oktober 1978 is 'n aksiekomitee aangestel om die regering te adviseer oor die moontlike vervaardiging van kernwapens, gebaseer op die AER se program vir "vreedsame kernontploffings".<ref name=" Viljoen ">Viljoen, J. ''Chronology of Events During the South African Nuclear Weapon Program'', ongepubliseerde en ongedateerde dokument.</ref> (bl. 2) Die liggaam, algemeen bekend as die Witvlei-komitee, is deur Eerste Minister P.W. Botha aangestel en voorgesit. Die komitee het onder meer die Minister van Mynbou (aanvanklik S.P. Botha en vanaf Junie 1979 [[F.W. de Klerk]]), die Minister van Buitelandse Sake ([[Pik Botha|RF Botha]]), asook die ministers van Finansies en Verdediging ingesluit. Ander lede was die voorsitter van Krygkor (Kmdt Marais), die voorsitter van die AER (aanvanklik dr. Wally Grant en later dr. Wynand de Villiers), terwyl die direkteur-generaal van Buitelandse Sake, dr. [[Brand Fourie]], as sekretaris opgetree het. Die komitee was verantwoordelik vir beleidsbesluite oor kernverwante aangeleenthede, insluitend Suid-Afrika se kernvermoë en vraagstukke rakende die nie-verspreiding van kernwapens. Reeds in 1978 het dit die vordering en toekomstige rigting van die land se kernprogram begin evalueer.<ref name=" Van der Westhuizen "/> (bl.174-175) Die eerste formele voorstelle vir die ontwikkeling van 'n kerntoestel en die nodige infrastruktuur is in Julie 1979 voorgelê.<ref name=" Viljoen "/> (bl. 2) Daarna het die komitee goedkeuring verleen vir die voortsetting van die kernwapenontwikkelingsprogram met die doel om 'n strategiese afskrikvermoë te vestig.<ref name=" Van der Westhuizen "/> (bl.174-175) ===Krygkor en die ontwikkeling van aflewerbare kernwapens=== Na aanleiding van hierdie besluit is [[Krygkor]] amptelik opdrag gegee om kernwapens te ontwikkel.<ref name=" Albright 1995 "/> (bl.13) Die verskuiwing na ’n militêre program het daartoe gelei dat die AER sy eie rol in die projek beëindig het. Nietemin het Krygkor steeds beduidende tegniese ondersteuning van die AER, en later die Atoomenergiekorporasie (AEK), ontvang, veral op die gebiede van neutroniese ontwerp, kernveiligheid, gesondheidsaspekte en die voorsiening van hoogverrykte uraan (HEU).<ref name=" Van der Westhuizen "/> (bl. 178) Die doelwitte van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram is daarna duidelik omskryf as: * die ontwikkeling en produksie van 'n aantal aflewerbare kanonlooptipe-gemonteerde toestelle; * [[litium-6]]-skeiding vir die produksie van tritium vir moontlike toekomstige gebruik in versterkte toestelle; * studies van inploffings- en termonukleêre tegnologie; en * die navorsing en ontwikkeling vir die produksie en herwinning van [[plutonium]] en [[tritium]].<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl.6) Die eerste toestel (wat tydens die burgerlike program gebou en teen die middel van 1977 voltooi is) was 'n "nie-aflewerbare demonstrasietoestel." Die doel daarvan het dwarsdeur die program dié van 'n demonstrasietoestel gebly en dit is nooit in 'n aflewerbare toestel omgeskakel nie.<ref name=" Von Baeckmann etal ">Von Baeckmann, A., Dillon, G. and Perricos, D. ''Nuclear Verification in South Africa'', IAEA, http://.iaea.or.at/worldatom/inforesource/bulletin/bull371/baeckmann.html{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. (11 Mei 1999)</ref> In 1978 het die AER ’n kleiner toetstoestel ontwikkel wat ontwerp is om, indien nodig, vinnig vir ’n ondergrondse toets ontplooi te kon word ten einde Suid-Afrika se kernwapenvermoë te demonstreer. Hierdie tweede voorproduksietoestel is egter aanvanklik nie met splytbare materiaal gelaai nie. Die Y-aanleg het in dieselfde tydperk sy eerste hoogsverrykte uraan (HEU) vervaardig, hoewel voldoende materiaal vir ’n enkele toestel — ongeveer 55 kilogram — eers teen die tweede helfte van 1979 beskikbaar sou wees.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl.10) In Augustus 1979 is bedrywighede by die Y-aanleg tydelik opgeskort nadat ’n ernstige chemiese reaksie die fasiliteit besoedel het. Hoewel beperkte bedrywighede agt maande later hervat is, het die aanleg eers teen Julie 1981 weer daarin geslaag om addisionele HEU te produseer.<ref name=" Reiss "/> (bl. 11) Krygkor se kernwapenprogram is bedryf vanuit fasiliteite bekend as die Sirkel, ongeveer 15 kilometer vanaf die AER se Pelindaba-kompleks geleë. Die Sirkel-fasiliteite is gedurende 1980 opgerig volgens ontwerpe wat deur die AEK verskaf is en is in Mei 1981 amptelik in gebruik geneem.<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl.6) Die fasiliteit is bestuur deur Kentron, ’n filiaal van Krygkor.<ref name=" Viljoen & Smith ">Viljoen, J. and Smith, D. “The Birth, Life and Death of South Africa’s Nuclear Weapon Program.” artikel voorberei vir die Institute for Science and International Security, Washington D.C., 1999.</ref> (bl. 6) Die tweede toestel (en eerste volwaardige kernwapen wat deur die Krygkor-span bebou is), met die kodenaam Hobo, is uiteindelik in Desember 1982 voltooi.<ref name=" Von Baeckmann etal "/> In dieselfde jaar is UKOR by die AEB ingelyf, waarna die organisasie as die Atoomenergiekorporasie (AEK) herstruktureer is.<ref name="Stumpf"/> Hierna sou daar sowat een kernwapen per jaar voltooi word, tot met die uiteindelike besluit sewe jaar later om die program at te takel.<ref name=" Von Wielligh 2014 "/> (bl.173) ===Die Vela-insident=== [[Lêer:Vela-insident.png|duimnael]] Die [[Vela-insident]] verwys na ’n vermoedelike atmosferiese kernontploffing wat op 22 September 1979 in die suidelike [[Indiese Oseaan]] plaasgevind het, in die omgewing van die Suid-Afrikaanse [[Prins Eduard-eilande]]. Die gebeurtenis is aanvanklik opgespoor deur ’n Amerikaanse Vela Hotel-satelliet, wat ’n kenmerkende "dubbele flits" geregistreer het: ’n seinpatroon wat voorheen herhaaldelik met atmosferiese kernontploffings geassosieer is. Verdere hidroakoestiese, meteorologiese<ref name=":2" >Kashkin, V. B.; Odintsov, R. D.; Rubleva, T.V. (15 August 2022). "On the Effects of a Nuclear Explosion on Stratospheric Ozone". Atmospheric and Oceanic Optics. 35 (4): 402–406. Bibcode:2022AtOO...35..402K. doi:10.1134/S1024856022040066. S2CID 251606268. Besoek 10 Augustus 2023.</ref> en radionukliedwaarnemings is later as aanduidings aangevoer dat ’n kernontploffing moontlik plaasgevind het. Daar is wyd bespiegel dat die voorval verband kon hou met ’n geheime kerntoets deur [[Israel]], moontlik met logistieke of tegniese ondersteuning van Suid-Afrika. Geen direkte betrokkenheid van Suid-Afrika is egter ooit amptelik bevestig nie. Ten tyde van die voorval het Suid-Afrika reeds oor ’n aktiewe kernwapenprogram beskik, maar volgens sommige bronne was die land se voorraad hoogverrykte uraan nog onvoldoende vir ’n eie volskaalse kerntoets.<ref name="The Bomb">{{cite book |last1=Von Wielligh |first1=Nic |title=The Bomb – South Africa's Nuclear Weapons Programme |last2=Von Wielligh-Steyn |first2=Lydia |publisher=Litera |year=2015 |isbn=978-1-920188-48-1 |location=Pretoria, ZA |oclc=930598649}}</ref><ref name="NSArchive" >Burr, William; Cohen, Avner, eds. (8 Desember 2016). Vela Incident: South Atlantic Mystery Flash in September 1979 Raised Questions about Nuclear Test. National Security Archive Electronic Briefing Book No. 570 (Report).</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=Israel's Nuclear Weapons |url=https://nuke.fas.org/guide/israel/nuke/farr.htm |access-date=2026-03-09 |website=nuke.fas.org}}</ref> ===Suid-Afrika se kernwapenstrategie=== [[Lêer:Suid-Afrika se Kernstrategie.png|duimnael]] Die aanvanklike memorandum wat deur brigadier Huyser opgestel is, het beperkte riglyne verskaf rakende moontlike kernbekendmakings, dreigemente of die operasionele aanwending van Suid-Afrika se kernvermoë. In 1983 het André Buys, bestuurder van die kernwapenprogram, ’n werkgroep saamgestel om ’n meer omvattende kernstrategie te ontwikkel.<ref name=" Buys 2000 "/><ref name=" Liberman "/> (bl.56) Die strategie wat uiteindelik aanvaar is, het uit drie progressief eskalerende fases bestaan en is gebaseer op die oorspronklike memorandum van Huyser. Fase 1 is gekenmerk deur ’n strategie van doelbewuste onsekerheid. Hierdie benadering is in praktyk reeds sedert die aanvang van die program gevolg en het behels dat die regering nie sou bevestig of ontken dat Suid-Afrika oor ’n kernwapenvermoë beskik nie. Streng geheimhouding is gehandhaaf, terwyl gebeure soos die Kalahari-insident die element van onsekerheid verder versterk en die strategie indirek ondersteun het. Fase 2 het uit ’n geheime drukstrategie bestaan. Hierdie benadering sou slegs toegepas word indien Suid-Afrika deur ’n oorweldigende militêre bedreiging gekonfronteer word en Westerse moondhede terselfdertyd onwillig sou wees om direk betrokke te raak. In so ’n scenario sou Suid-Afrika sy kernvermoë vertroulik aan invloedryke Westerse regerings, veral die Verenigde State, bekend maak. Die onderliggende aanname was dat Westerse state, uit vrees vir die moontlike gebruik van kernwapens in die streek en die gevolge daarvan vir die internasionale nie-verspreidingsorde, sou ingryp voordat Suid-Afrika militêr oorweldig word. Indien hierdie benadering onsuksesvol sou wees, sou fase 3 (’n openlike afskrikstrategie) in werking gestel word. As uiterste maatreël sou Suid-Afrika sy kernarsenaal openbaar maak, hetsy deur ’n amptelike verklaring of deur die uitvoering van ’n ondergrondse kerntoets. Om die afleweringsvermoë van die wapens te demonstreer, is daar ook voorsiening gemaak vir ’n moontlike atmosferiese toets in die “suidelike oseane”, ver van bevolkte gebiede, as finale afskrikmiddel. Die strategie het egter nie die werklike gebruik van kernwapens teen ’n teenstander voorsien nie, maar was uitsluitlik op afskrikking gerig. Die gebruik van ’n kernwapen teen die USSR sou byvoorbeeld as strategies selfvernietigend beskou word, weens die Sowjetunie se oorweldigende kernoorwig.<ref name=" Buys 2000 "/><ref name=" Reiss "/> (bl. 15). ===Beperking van die kernwapenprogram=== In September 1985 het president P.W. Botha besluit om die omvang van Suid-Afrika se kernwapenprogram te beperk. Hierdie besluit is hoofsaaklik aan begrotingsbeperkings toegeskryf, aangesien die president erken het dat die koste van die program aansienlik kon toeneem. Omdat die kernstrategie hoofsaaklik op afskrikking gerig was, is ’n uitgebreide aanvallende kernvermoë as onnodig beskou. Die regering het gevolglik die program beperk tot die vervaardiging van sewe kanonlooptipe kernwapens. Alle ontwikkelingwerk met betrekking tot plutoniumtoestelle is beëindig, terwyl pogings om plutonium en tritium vir militêre gebruik te vervaardig, gestaak is. Die produksie van litium-6 is eweneens beperk. Nietemin is studies oor implosietegnologie en teoretiese navorsing oor meer gevorderde kernwapenontwerpe voortgesit.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl. 10) ===Suid-Afrikaanse kernwapenprogram: kodename en wapenstelsels (1987)=== Oorsig van kodename soos vervat in ’n skrywe van die Suid-Afrikaanse Weermag aan die Witvlei-kommissie, September 1987.<ref name=" Von Wielligh 2014 ">Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera, 2014.</ref> (bl.190) {| class="wikitable" |+ Suid-Afrikaanse kernwapenprogram: kodename en wapenstelsels (1987) ! Kodenaam ! Tipe wapen / stelsel ! Plofkrag ! Status en beskrywing |- | '''Gardenia / Melba''' | Ondergrondse toetstoestel | ± 6 kiloton TNT | Die ou ''Melba''-toestel (voorheen ''Video'') is deur die AEK ontwikkel. Die plasing- en beheerstelsels is gesamentlik ''Gardenia'' genoem. Die ontwerp was bedoel vir ’n ondergrondse toets sonder terugvulling van die toetsskag, wat die risiko van radioaktiewe vrystelling verhoog het. Daarom is dit as ’n “vuil” toets beskou. |- | '''Cabot''' | Ballistiese of gravitasiebom (“dom bom”) | ± 6 kiloton TNT | Een bestaande ontwerp, voorheen bekend as ''Hobo'', die eerste toestel wat deur Sirkel ontwikkel is. Die tegnologie is as verouderd beskou en sou uiteindelik deur die ''Hamerkop''-stelsel vervang word. Die bom sou vanuit ’n vliegtuig vrygelaat word en onder gravitasie val. |- | '''Hamerkop''' | Geleide sweefbom (“slim bom”) | ± 20 kiloton TNT | Voorheen bekend as ''Bakker''. Vyf wapens is voorsien, met die eerste toestel wat teen Oktober 1987 gereed sou wees. Ontwerp vir ontplooiing vanaf ''Blackburn Buccaneer'', en later ook ''Mirage F1''- en ''Atlas Cheetah''-vliegtuie. |- | '''Husky''' | Mediumafstand-ballistiese missiel | Onbekend | Nog in ontwikkeling gedurende 1987. Produksie sou eers in die 1990’s begin. Die kernplofkopontwikkeling, bekend as ''Projek Ostra'', was reeds aan die gang maar sou waarskynlik eers teen 1996 voltooi word. |} ===Voltooiing van die kernwapenarsenaal=== Die eerste volledig gekwalifiseerde produksietoestel is eers in Augustus 1987 voltooi. Die aansienlike vertraging tussen die voltooiing van die eerste twee voorproduksietoestelle en die finale produksiemodel was hoofsaaklik die gevolg van die implementering van ’n omvattende ingenieurskwalifikasieprogram wat op veiligheid en sekuriteit gefokus het. Hierdie program het die wapens onder ’n verskeidenheid hipotetiese bergings-, aflewerings- en ongelukscenario’s geëvalueer.<ref name=" Von Baeckmann etal "/> Die kernwapens moes aan streng veiligheids- en betroubaarheidsvereistes voldoen, en ’n beduidende deel van die program se hulpbronne is aan hierdie aspekte bestee.<ref name=" Sublette ">Sublette, C. “''Nuclear Weapons Frequently Asked Questions'',” http://www.fas.org/nukehew/Nwfaq/Nfaq7.html{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. (25 Januarie 1999)</ref> Gedurende die middel-1980’s is Suid-Afrika se kernstrategie van doelbewuste onsekerheid herbevestig, en die regering het ondersoek ingestel na die tydsduur wat benodig sou word om ’n ondergrondse kerntoets uit te voer.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl. 13) In 1987 het Krygkor die toetsskagte by Vastrap, asook ’n gegalvaniseerde sinkplaatstruktuur wat oor een van die twee skagte opgerig is, geïnspekteer.<ref name="Stumpf"/> In 1988 is die Sirkel-fasiliteit met nuwe installasies saamgevoeg om die Advena Sentrale Laboratoriums te vorm.<ref name=" Viljoen & Smith "/> (bl. 6) Toe die Suid-Afrikaanse regering in November 1989 die formele besluit geneem het om die kernwapenprogram te beëindig, was een toetstoestel en vyf volledig gekwalifiseerde, aflewerbare kanonlooptipe kernwapens reeds voltooi. Daarbenewens was die hoogsverrykte uraankern (HEU) en verskeie nie-kernkomponente vir ’n sewende toestel reeds vervaardig. <ref name=" Von Baeckmann etal "/> ===Aflewering van die kernwapens=== [[Lêer:Canberra no. 458 b.jpg|links|duimnael|‘n SALM Canberra T.4   ]] [[Lêer:RSA-3-002 (cropped).jpg|duimnael|Die konsep RSA-3 ruimte lanseerder.]] Die kernwapens was oorspronklik gekonfigureer om afgelewer te word vanaf een van verskeie vliegtuigtipes wat toe in diens van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) was, insluitend die [[English Electric Canberra|Canberra B12]] en die [[Blackburn Buccaneer|Hawker Siddeley Buccaneer]]. Kommer oor die kwesbaarheid van die verouderende vliegtuie vir die Kubaanse lugafweernetwerk in [[Angola]] het die SAW daarna gelei om missielgebaseerde afleweringstelsels te ondersoek.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=M7wIryQK6UkC&pg=PA10|title=Out of (South) Africa: Pretorias Nuclear Weapons Experience|first=Roy E.|last=Horton|date=6 Mei 2018|publisher=DIANE Publishing|access-date=6 Mei 2018|via=Google Books|isbn=9781428994843}}</ref> [[Lêer:H-2 Raptor Sweefbom.png|duimnael|H-2 Raptor Sweefbom]] Die missiele sou gebaseer wees op die RSA-3 en RSA-4 lanseerders wat reeds vir die Suid-Afrikaanse ruimteprogram gebou en getoets is. Volgens Al J Venter, outeur van ''How South Africa Built Six Atom Bombs'', was hierdie missiele onversoenbaar met die beskikbare groot Suid-Afrikaanse kernplofkoppe. Venter beweer dat die RSA-reeks, wat ontwerp is vir 'n vrag van 340 kg, 'n plofkop van sowat 200 kg sou voorstel, "ver bo SA se beste pogings van die laat 1980's." Venter se analise is dat die RSA-reeks bedoel was om 'n geloofwaardige afleweringstelsel te vertoon, gekombineer met 'n aparte kerntoets in 'n finale diplomatieke beroep op die wêreldmoondhede in 'n noodgeval, al was hulle nooit bedoel om saam in 'n bewapende stelsel gebruik te word nie.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=5942:book-review-how-sa-built-six-atom-bombs-&catid=57:Book+Reviews&Itemid=141|title=''Book Review: How SA built six atom bombs'' - defenceWeb|first=Leon|last=Engelbrecht|website=www.defenceweb.co.za|access-date=6 Mei 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826194106/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=5942:book-review-how-sa-built-six-atom-bombs-&catid=57:Book+Reviews&Itemid=141|archive-date=26 Augustus 2014|df=dmy-all}}</ref> Terwyl werk op ballistiese missiele voortgeduur het, het verskeie ontleders en voormalige programdeelnemers aangedui dat die [[H-2-sweefbom]] uiteindelik as ’n moontlike afleweringsplatform vir Suid-Afrika se kernwapens bedoel was. Ten tyde van Suid-Afrika se besluit om sy kernwapenprogram te laat vaar, was die Suid-Afrikaanse bom reeds klein genoeg om beide die H2 en Suid-Afrika se ballistiese missiel onder ontwikkeling te bewapen.<ref>Lewis, Jeffrey. 3 Desember 2015. Revisiting South Africa’s Bomb. https://www.armscontrolwonk.com/archive/1200544/revisiting-south-africas-bomb/?utm_source=chatgpt.com</ref> ===Veiligheidsmaatreëls en bevelstrukture=== [[Lêer:Bevelskanale vir ontkluising.png|duimnael|Bevelstrukture vir ontkluising.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173)]] Elke kerntoestel is in twee afsonderlike dele vervaardig: ’n voorste gedeelte, bekend as die voorplofkop wat die uraankomponent bevat het, en ’n agterste gedeelte, die sogenaamde agterplofkop, waarin die kanonmeganisme met die uraanprojektiel gehuisves is. Die hoogsverrykte uraan is dus tussen die twee dele verdeel, wat elk apart in afsonderlike kluise bewaar is. Hierdie samestelling het verseker dat geen toevallige of onbedoelde ontploffing kon plaasvind nie.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173) Daarbenewens is daar nooit gelyktydig aan beide die voor- en agterplofkop van dieselfde toestel gewerk nie. Die kluise waarin die komponente gestoor is, kon ook nie deur slegs een persoon geopen word nie. Die voorplofkop kon verder slegs ontkluis word op spesifieke gesag van die Staatspresident, wat deur twee afsonderlike bevelskanale — ’n militêre en ’n siviele kanaal — bevestig moes word. Sien diagram vir die bevelskanale.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173) ===Finale kernwapenarsenaal=== [[Lêer:W9 kernprojektiel diagram.png|duimnael|Diagram van 'n kanonlooptipe kernwapen.]] Aan die einde van die program, tot en met die aftakeling later, was daar ses toestelle wat as kernwapens beskou kon word: Melba (demonstrasiemodel), 306 en die produksiemodelle 501, 502, 503 en 504. Genoeg hoogverrykte uraan was beskikbaar vir 'n sewende kernwapen, maar dié is nooit gebou nie.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173) Hierdie relatief eenvoudige kanonlooptipe toestelle is ontwerp om sonder neutroninisieerders te funksioneer.<ref name=" Viljoen & Smith "/> (bl. 7) Die beraamde plofkrag van die wapens het tussen 10 en 18 kiloton TNT gewissel. Omdat geen kernwapentoets ooit uitgevoer is nie, is die werklike plofkrag egter nooit eksperimenteel bevestig nie.<ref name=" Buys 1993 "> Buys, A. “''South Africa’s Nuclear Weapons Capability'',” ''Salvo'', 2/93, 1993. )</ref> (bl. 18) {| class="wikitable" |+ Produksie van Suid-Afrikaanse kerntoestelle ! Wapen-identifikasie ! Voor- of agterplofkop ! Produksiedatum ! Opmerkings |- | Video/Melba | — | November 1979 (deur AEK gebou) | Herplateer in 1982 |- | Hobo/Cabot | — | Desember 1982 (eerste toestel deur Krygkor gebou) | Plofkop later in ’n ander toestel (502) ingebou |- | rowspan="2" | 306 | Voor | September 1986 | rowspan="2" | Opgegradeerde voorproduksiemodel |- | Agter | November 1986 |- | rowspan="2" | 501 | Voor | Augustus 1987 | rowspan="2" | Eerste produksiemodel |- | Agter | Junie 1988 |- | rowspan="2" | 502 | Voor | November 1988 | rowspan="2" | Produksiemodel |- | Agter | Oktober 1988 |- | rowspan="2" | 503 | Voor | November 1988 | rowspan="2" | Produksiemodel |- | Agter | Maart 1989 |- | rowspan="2" | 504 | Voor | Maart 1989 | rowspan="2" | Produksiemodel |- | Agter | Maart 1989 |} Bron: Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera, 2014, bl. 173.<ref name="Von2014"> Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera, 2014. </ref> ===Koste en omvang van die program=== [[Lêer:Kernwapen kluise by Advena.png|duimnael|Kluise in 1993. Hierdie beeld is geskep nadat die gebou aan die IAEA verklaar en toeganklik gemaak is. Die voorste en agterste gedeeltes van die kernwapens is afsonderlik in hierdie kluise by Advena gestoor.<ref name="Von Wielligh 2014" /> (Fotos 8)]] Daar bestaan beduidende verskille in ramings van die werklike koste van Suid-Afrika se kernwapenprogram. Waldo Stumpf het die totale uitgawe oor die volle duur van die program op ongeveer R680 miljoen beraam.<ref name="Stumpf"/> David Fig voer egter aan dat die breër kernprogram Suid-Afrika tussen 1970 en 1995 sowat R20 miljard gekos het.<ref>SABC, Special Assignment, Programme on the South African Nuclear Industry, SABC- 3, 16 Maart 1999.</ref> Suid-Afrika het moontlik tot 400 kg hoogsverrykte uraan (HEU) geproduseer,<ref name=" Lockwood & Wolfsthal ">Lockwood, D. and Wolfsthal, J.B. “Nuclear Weapon Development and Proliferation,” in Stockholm International Peace Research Institute SIPRI Yearbook 1993: World Armaments and Disarmament, Oxford University Press, 1993.</ref> (bl. 253) hoewel die vervaardiging daarvan in November 1989 beëindig is.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "> Albright, D., Berkhout, F. and Walker, W. Plutonium and Highly Enriched Uranium 1996: World Inventories, Capabilities and Policies, SIPRI, Oxford University Press, 1997.</ref> (bl. 380) Die Y-aanleg is kort daarna, op 1 Februarie 1990, gesluit. Teen dié tyd het Suid-Afrika, buiten die erkende kernwapenstate, oor die grootste uraanverrykingsprogram beskik wat nie onder toesig van die Internasionale Atoomenergieagentskap (IAEA) gestaan het nie.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "/> (bl. 369) ===Van siviele program na militêre vermoë=== Die militêre kernprogram is grootliks moontlik gemaak deur die voorafgaande ontwikkeling van Suid-Afrika se kernbedryf en die vroeë werk aan siviele kernploftoestelle. Die mees komplekse fases van ’n kernwapenprogram — naamlik die verkryging van voldoende splytbare materiaal en die ontwerp van ’n basiese kernploftoestel — was reeds afgehandel.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.175) Ná die internasionale reaksie op die beplande kerntoets het dit feitlik onmoontlik geword om die program openlik as ’n siviele of “vreedsame” kernontploffingsprojek voort te sit. Tog het die bestaande tegnologiese vordering Suid-Afrika se besluitnemers in ’n besondere posisie geplaas. Op grond van die werk wat reeds voltooi is, het dit tegnies hoogs waarskynlik gelyk dat ’n funksionele strategiese kernwapen ontwikkel kon word.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.175) Die faktore en aansporings wat hierdie besluit beïnvloed het, word later in meer besonderhede bespreek. ==Beëindiging van die kernwapenvermoë== ===Politieke besluit en hersiening van die program=== Die nuwe Staatspresident, F. W. de Klerk, is ná sy bewindsoorname op instruksie van die Witvlei-komitee oor die status van die kernwapenprogram ingelig. Hoewel hy reeds as Minister van Mynbou en later Minerale- en Energiesake tot 1982 by die ontwikkeling betrokke was, het hy ’n volledige hersiening van Suid-Afrika se kernprogram en kernvermoë gelas..<ref name="Stumpf"/> ’n Interdepartementele komitee het die toekoms van die program ondersoek en die beëindiging daarvan aanbeveel.<ref>Onderhoud met Deon Smith op 13 Augustus 2001 in Pretoria.</ref> Hierdie aanbeveling is deur ’n ad hoc-kabinetskomitee aanvaar. Die komitee het besluit dat: *Suid-Afrika bereid sou wees om die [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens]] (NPT) te onderteken; *alle kernplofkoppe so gou moontlik ontmantel moes word; *die kernmateriaal uit die wapens hersmelt en by die AEK gestoor moes word; *die ongeveer 250 werknemers van Advena hertoegewys moes word; *’n bedrag van R52,2 miljoen vir die ontmantelingsproses bewillig moes word. <ref> AS:Minutes Archives Group, file 1/7/1/142, ''Memorandum No. 18 re Project Mantel'', gedateer 2 Oktober 1990, soos aangehaal in Van der Westhuizen, L.J. and Le Roux, J.H. ARMSCOR: ''The Leading Edge'', Institute for Contemporary History, UOFS, ongepubliseerde boek, Bloemfontein, 1997. bl, 181.</ref> ===Ontmanteling van die arsenaal=== Op 26 Februarie 1990 het President De Klerk skriftelike instruksies uitgereik om die kernwapenprogram te beëindig en alle bestaande wapens te ontmantel. Die bestaan van die program is nie op daardie stadium erken nie. Die kernmateriaal is gesmelt en aan die AEK terugbesorg ter voorbereiding van Suid-Afrika se toetreding tot die NPT.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl.16) Suid-Afrika se toetreding tot die NPT op 10 Julie 1991 is onmiddellik gevolg deur die ondertekening van 'n omvattende veiligheidsooreenkoms (INFCIRC/394) met die IAEA op 16 September 1991. Vier dae later het die IAEA se Algemene Konferensie 'n resolusie aangeneem wat daarop gemik was om die vroeë implementering van die veiligheidsooreenkoms en die verifikasie van die volledigheid van die inventaris van Suid-Afrika se kerninstallasies en -materiaal te verseker.<ref name=" Von Baeckmann etal "/> 'n Aanvanklike inventaris van kernmateriaal is op 30 Oktober 1991 aan die IAEA voorgelê.<ref name=" Lockwood & Wolfsthal "/> (bl. 253) ===Toetreding tot die NPT en IAEA-verifikasie=== Na Suid-Afrika se toetreding tot die NPT in September 1991 het inspekteurs van die IAEA begin om die land se verklaarde voorraad splytbare materiaal te verifieer en dit onder die organisasie se veiligheidsmaatreëls te plaas. Hierdie proses was die mees ingewikkelde taak wat die IAEA se Veiligheidsinspektoraat tot op daardie stadium aangepak het, aangesien Suid-Afrika vir langer as ’n dekade uraan van wapengraad vervaardig het. Teen die einde van 1992 het die IAEA meer as 75 terreine in Suid-Afrika geïnspekteer.<ref name=" Lockwood & Wolfsthal "/> (bl. 253) ===Probleme met die verifikasieproses=== Ondanks die mate van deursigtigheid was dit uiters moeilik om die volledigheid van Suid-Afrika se inventaris te bevestig. Die IAEA moes produksie- en materiaalrekords oor ’n tydperk van meer as twintig jaar ontleed. Volgens Waldo Stumpf het die “... verifikasie van die HEU-uitset van die loodsverrykingsaanleg — deur middel van ’n materiaalbalansberekening gebaseer op die aanleg se bedryfsrekords, asook op die natuurlike uraaninsette, uitgeputte uraanuitsette en gasverliese tydens die proses — ’n besonder ingewikkelde uitdaging gebied.” <ref name=" Stumpf 1996 "> Stumpf, W. “''South Africa’s Nuclear Weapons Program: From Deterrence to Dismantlement'',” ''Arms Control Today'', Desember 1995/Januarie 1996.</ref> (bl. 7) ===Afskaling van Advena=== Verskeie moontlike kommersiële gebruike vir die Advena-fasiliteite is ondersoek, maar geen daarvan was suksesvol nie. Teen die einde van 1991 is ongeveer die helfte van Advena se personeelkorps van sowat 230 werknemers afgelê. Minder as twee jaar later is al die maatskappy se bedrywighede beëindig, waarna die oorblywende personeel na die aangrensende ammunisievervaardigingsfiliaal, Pretoria Metal Pressings, oorgeplaas is.<ref name=" Viljoen & Smith "/> (bl. 10). ===Openbare bekendmaking van die program=== Dit was eers op 24 Maart 1993 — vier jaar nadat hy die vernietiging van die arsenaal gelas het — dat President F. W. de Klerk Suid-Afrika se kernwapenprogram amptelik in die openbaar erken het. Die regering was bekommerd dat ’n vroeëre bekendmaking van die kernarsenaal tot konfronterende IAEA-inspeksies kon lei, soortgelyk aan dié wat destyds in [[Irak]] plaasgevind het.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl. 2) De Klerk se aankondiging in die Parlement het gevolg op toenemende internasionale en binnelandse druk om die program openbaar te maak — iets wat reeds wyd vermoed is. In sy toespraak het hy self na hierdie druk verwys en melding gemaak van bewerings in die media, sowel as deur sekere lande, dat Suid-Afrika nie sy volle voorraad hoogsverrykte uraan (HEU) verklaar het nie. Volgens hom was sulke bewerings nadelig vir Suid-Afrika se pogings om sy kerninfrastruktuur te kommersialiseer en meer samewerkende betrekkinge met ander lande te ontwikkel.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "/> (bl. 381) ===Finale IAEA-verifikasie=== Na aanleiding van die aankondiging deur die regering het die IAEA 'n span vir die verifikasie van veiligheidsmaatreëls na Suid-Afrika gestuur om te verseker dat alle kernmateriaal se bestaan verantwoordbaar is. Teen die tyd van die IAEA-span se besoek in April 1993 was die aftakeling en vernietiging van wapens en komponente en die vernietiging van die tegniese dokumentasie byna voltooi. Die ontmanteling van rekords rakende die HEU-komponente van die wapens was beskikbaar en het voldoende besonderhede verskaf om die Krygkor-data te korreleer met die ooreenstemmende data in die kernmateriaalrekeningkundige rekords wat deur die AEK gehou word.<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl. 8) Met behulp van gedetailleerde daaglikse bedryfsrekords van die aanleg, tesame met ondersteunende tegniese data, het die IAEA die daaglikse produksie van hoogsverrykte uraan (HEU) by die Y-aanleg gerekonstrueer. Die agentskap het tot die gevolgtrekking gekom dat die “...hoeveelhede HEU wat deur die aanleg geproduseer kon word, ooreenstem met die hoeveelhede wat in die aanvanklike verslag verklaar is”.<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl. 10-11) Prakties beteken dit dat die verskil tussen die IAEA se beraamde HEU-produksie en Suid-Afrika se verklaarde produksie minder was as ’n sogenaamde “beduidende hoeveelheid”, naamlik 25 kg wapengraad-uraan.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "/> (bl. 378) Ná die beëindiging van Suid-Afrika se kernwapenprogram het die regering hom formeel tot kern-nie-verspreiding verbind en vervolgens ’n beleid van nie-verspreiding geïmplementeer. ===Vestiging van ’n beleid van nie-verspreiding=== Die besluit om die kernwapenprogram te beëindig, was een van die eerste belangrike besluite wat tydens President F. W. de Klerk se ampstermyn geneem is. Om te verseker dat die beëindiging van die program volledig en geloofwaardig deur die IAEA geverifieer kon word, is omvangryke werk onderneem. Hierdie proses is verder versterk deur die latere openbare erkenning van Suid-Afrika se kernwapenvermoë en die addisionele verifikasie deur die IAEA. Gedurende hierdie fase is die vermoë doelbewus vernietig en nasionale sowel as internasionale maatreëls ingestel om dit vir Suid-Afrika prakties onmoontlik te maak om die program weer te hervat.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.178) ===Beëindiging van die missielprogram=== In 1994 het Suid-Afrika, onder druk van die Verenigde State, ook ingestem om nie langafstandmissiele te ontwikkel nie en om die fasiliteite en toerusting wat vir die bou van groot ruimtelanseervoertuie gebruik is, af te breek. Nadat die belangrikste lanseerterreine en verwante infrastruktuur in 1995 gesloop is, is Suid-Afrika toegelaat om by die Missieltegnologiebeheerregime (MTCR) aan te sluit — ’n internasionale groep lande wat die verspreiding van langafstandmissieltegnologie probeer beperk. As deel van hierdie proses het Suid-Afrika groter toegang tot die hoëtegnologie- en militêre markte van geïndustrialiseerde lande verkry.<ref>Wisconsin Project on Nuclear Arms Control, “South Africa Gives Up Nukes and Missiles: Now Gets High-Tech Imports,” ''Risk Report'' Vol. 2, No.1, Januarie/Februarie 1996, bl. 1, CD ROM gedateer Mei/Junie 1998.</ref> Hierdie stappe het uiteindelik die grondslag gevorm vir die Suid-Afrikaanse regering se latere sterk ondersteuning van internasionale norme oor kernwapen-nie-verspreiding.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.178) ==Suid-Afrika as aktiewe ondersteuner van die nie-verspreidingsnorm== [[Lêer:SmeeWapensinWerktuie.png|duimnael|As [[simbool]] van vrede het oudminister [[Pik Botha]] in April 1994 tydens 'n funksie in [[Wene]] 'n miniatuur-ploeg aan Hans Blix van die IAEA geskenk. Die materiaal vir dié beeldjie is direk uit afgetakelde kernwapens herwin. Dit bevat ook 'n tweetalige inskripsie (Afrikaans en Engels) van [[Jesaja]] 2:4 op die voetstuk: “Hulle sal van hul swaarde ploegskare snee en van hul spiese snoeiskêre. Die een nasie sal nie meer die swaard teen die ander opneem nie, en hulle sal nie meer leer om oorlog te maak nie.”<ref name="Von Wielligh 2014 " /> (Fotos 16)]] Na die beëindiging van sy kernwapenprogram het Suid-Afrika hom toenemend as ’n voorstander van internasionale nie-verspreiding van wapens van massavernietiging en ontwapening begin posisioneer. Die land het wetgewende en institusionele maatreëls ingestel om die verspreiding van massavernietigingswapens te voorkom. ===Wetgewende en institusionele raamwerk vir nie-verspreiding en uitvoerbeheer=== Die Wet op die Nie-verspreiding van Wapens van Massavernietiging is op 16 Augustus 1993 in werking gestel. Hierdie wetgewing het die staat die nodige bevoegdheid gegee om die handel in Suid-Afrikaanse toerusting, materiale en tegnologie wat moontlik vir die ontwikkeling van massavernietigingswapens aangewend kan word, streng te beheer.<ref name=" DFA1 1995 ">Department of Foreign Affairs, South Africa’s Policy on the Non-Proliferation of Weapons of Mass Destruction , South African Communications Service, Cape Town, 1995.</ref> (bl. 8). Die beheermaatreëls het ook sogenaamde “dubbele gebruik”-toerusting en -tegnologie ingesluit. Hierdie term verwys na produkte en kennis wat vir vreedsame siviele doeleindes gebruik kan word, maar ook aangewend kan word in die vervaardiging van massavernietigingswapens. Suid-Afrika se benadering tot nie-verspreidingsbeheer het berus op die registrasie van individue en ondernemings, sowel as die uitreiking van permitte wat aan spesifieke eindgebruikvoorwaardes gekoppel is. Aansoeke vir permitte word deur die Suid-Afrikaanse Raad vir Nie-verspreiding van Wapens van Massavernietiging beoordeel en goedgekeur nadat interdepartementele ondersoeke, oorwegings en aanbevelings afgehandel is.<ref name=" DFA2 1995 ">Department of Foreign Affairs, South Africa’s Position on Matters Nuclear , Ongepubliseerde dokument, Julie 1995.</ref> (bl. 28). ===Suid-Afrika se internasionale nie-verspreidingsverpligtinge en beleid ná 1994=== Die Wet op Nie-verspreiding het verder die nodige regsraamwerk geskep vir die uitvoering van Suid-Afrika se internasionale verpligtinge rakende nie-verspreiding en ontwapening. Hierdie verpligtinge het voortgespruit uit die land se deelname aan verskeie internasionale konvensies en uitvoerbeheerregimes. Die nuwe demokratiese regering wat in 1994 aan bewind gekom het, het hierdie beleid bevestig en daarna verder uitgebrei.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.178-179) Om 'n duidelike beleid oor die nie-verspreiding van massavernietigingswapens te implementeer, het die Suid-Afrikaanse Kabinet op 31 Augustus 1994 'n voorstel van die [[Minister van Buitelandse Sake]] aanvaar dat Suid-Afrika: *“'n aktiewe deelnemer aan die verskeie nie-verspreidingsregimes en verskaffersgroepe moet wees, *in die openbaar standpunte moet inneem wat die nie-verspreiding van massavernietigingswapens ondersteun met die doel om internasionale vrede en veiligheid te bevorder, en *sy posisie as 'n lid van die verskaffersregimes, die Afrikagroep en die [[Beweging van Onverbonde Lande]] (BOL) moet gebruik om die belangrikheid van nie-verspreiding te bevorder en te verseker dat hierdie beheermaatreëls nie ontwikkelende lande toegang tot gevorderde tegnologieë wat vir vreedsame doeleindes en hul ontwikkelingsbehoeftes benodig word, ontken nie.”<ref name=" DFA1 1995 "/>, (bl. 7 – 8) ===Suid-Afrika as brug tussen ontwikkelde en ontwikkelende state=== Suid-Afrika as die eerste land in [[Afrika]], asook binne die BOL wat lid is van — of daarna streef om deel te wees van — al die belangrikste nie-verspreidingsregimes en verskaffersgroepe. As ’n staat met erkende gevorderde tegnologiese vermoëns word Suid-Afrika in verskeie sektore as ’n relatief ontwikkelde land beskou. Hierdie posisie stel die land in staat om as brug tussen die ontwikkelde en ontwikkelende wêreld op te tree: aan die een kant bevorder dit samewerking met gevorderde nywerheidslande, terwyl dit terselfdertyd die bekommernisse van ontwikkelende state aanspreek oor toegang tot tegnologie wat noodsaaklik is vir ekonomiese en wetenskaplike ontwikkeling.<ref name=" DFA 1997 ">Department of Foreign Affairs, Non-Proliferation and Disarmament of Weapons of Mass Destruction: A South African Perspective , Ongepubliseerde dokument, Junie 1997.</ref> (bl. 3) Volgens die voormalige minister van buitelandse sake, [[Alfred Nzo]], het Suid-Afrika hom daartoe verbind om “beide die kernwapenstate en die drumpelstate te betrek om op ’n konstruktiewe en vasberade wyse met kernontwapening voort te gaan”.<ref>[[Alfred Baphethuxolo Nzo|Nzo, A]]. “Weapons that do not Respect Borders: South Africa has a Proud Record of Opposition to Nuclear Proliferation,” [[Pretoria News]] , 21 Mei 1998.</ref> ===Deelname aan internasionale massavernietigingswapens nie-verspreidingsregimes=== Deur die voortsetting van die vorige regering se nie-verspreidingsbeleid, tesame met die beleid wat ná 1994 deur die demokratiese regering aanvaar is, het Suid-Afrika die eerste ontwikkelende land geword wat aan die meeste van die belangrikste kernverwante nie-verspreidingsregimes en beheermaatreëls deelgeneem het. Dit sluit onder meer die Zangger-kommitee (1993), die Kernvoorsienersgroep (NSG) in 1995, die Missieltegnologiebeheerregime (MTCR) in 1995, en die omvattende Kerntoetsverbodverdrag (CTBT) in 1999. Suid-Afrika het verder ’n aktiewe rol gespeel in die onderhandelinge oor die Afrika-kernwapenvrye sone-verdrag, beter bekend as die Pelindaba-verdrag, saam met ander Afrikastate. Die verdrag is daarop gemik om ’n kernwapenwedloop op die Afrika-vasteland te voorkom en die ontplooiing of invoering van kernploftoestelle deur enige staat in Afrika te verbied.<ref>SAPA Report, “Background on Role and Activities of the IAEA,” 9 April 2001.</ref> ==Kernwapenbesluitneming== === Aansporings vir die ontwikkeling van die Suid-Afrikaanse kernwapenvermoë === 'n Kombinasie van politieke, strategiese en tegnologiese faktore het die ontwikkeling van Suid-Afrika se kernwapenprogram beïnvloed. Die program het oor verskeie fases ontwikkel, elk met eie doelwitte en prioriteite. 'n Kenmerkende eienskap van die Suid-Afrikaanse kernprogram was die inkrementele aard daarvan. Gedurende die vroeë 1960's was die fokus hoofsaaklik op die vestiging van 'n kerninfrastruktuur. Teen die laat 1960's en vroeë 1970's het die aandag verskuif na die ontwikkeling van 'n "vreedsame" kerntoestel vir moontlike mynboutoepassings. Vanaf die middel van die 1970's het die program geleidelik ontwikkel tot die vestiging van 'n militêre kernwapenvermoë. Selfs nadat besluit is om die bestaande burgerlike kerntoestelprogram vir militêre afskrikking aan te wend, was daar aanvanklik geen duidelik geformuleerde ontplooiingsdoelwit of kernstrategie nie. 'n Samehangende strategie het eers later ontwikkel, grootliks op aandrang van persone wat direk by die program betrokke was. Volgens verskeie ontledings van die program was daar gedurende die vroeë fases min aanduiding van omvattende strategiese beplanning oor die langtermyngevolge van 'n kernwapenvermoë. Die Suid-Afrikaanse ervaring illustreer gevolglik verskeie van die aansporings en beperkings wat ook in ander gevalle van kernwapenontwikkeling waargeneem is.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.219) === Aansporings vir die beëindiging van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram === Die eerste belangrike stap in die beëindiging van Suid-Afrika se kernwapenprogram het in 1985 plaasgevind toe president P.W. Botha besluit het om die kernarsenaal tot sewe toestelle te beperk. Hiermee is verdere uitbreiding van die program effektief gestuit, insluitend planne vir meer gevorderde implosiewapens. Teen die laat 1980’s het veranderende internasionale en streekstoestande die Suid-Afrikaanse regering se bedreigingspersepsie beïnvloed. Die afname in Koue Oorlog-spanning, die onafhanklikheid van [[Namibië]] en die onttrekking van Kubaanse magte uit [[Angola]] het die behoefte aan ’n kernafskrikmiddel verminder. Terselfdertyd het die regering begin met politieke hervormings en pogings om internasionale isolasie te beëindig. Ekonomiese en diplomatieke oorwegings het ook ’n belangrike rol gespeel. Beide die Atoomenergiekorporasie (AEK) en Krygkor het besef dat Suid-Afrika se herintegrasie in die internasionale kern- en wapenmark afhanklik sou wees van toetrede tot die [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens|Nie-verspreidingsverdrag]] (NPT) en die beëindiging van die kernwapenprogram. Die program is toenemend as duur en strategies minder noodsaaklik beskou. Met F.W. de Klerk se bewindsoorname in 1989 het die proses versnel. De Klerk het aangevoer dat die kernwapenvermoë ’n hindernis vir Suid-Afrika se [[internasionale betrekkinge]] geword het en nie meer by die land se veiligheidsbehoeftes gepas het nie.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl. 198-201) == Nalatenskap en betekenis == Die Suid-Afrikaanse kernwapenverspreidingsgeskiedenis het uit vyf periodes bestaan, van die vestiging van 'n kerninfrastruktuur, die ontwikkeling van 'n toestel vir "vreedsame" doeleindes, 'n militêre afskrikmiddel, die beëindiging van die wapenprogram, tot 'n aktiewe ondersteuner van die nie-verspreidingsnorm. Dit verteenwoordig 'n volledige lewensiklus vir 'n kernwapenvermoë en die uiteindelike doel van die nie-verspreidingsnorm vir kernwapenstate.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.219) Die beëindiging van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram het ’n unieke plek in die internasionale geskiedenis van kernontwapening ingeneem. Suid-Afrika was die eerste en tot dusver enigste staat wat selfstandig ontwikkelde kernwapens vervaardig en daarna vrywillig afgebreek het voordat dit tot die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens (NPT) toegetree het as ’n nie-kernwapenstaat.<ref>{{cite book |last=Liberman |first=Peter |title=The Rise and Fall of the South African Bomb |publisher=International Security |year=2001}}</ref> Die program se afbreek en die daaropvolgende samewerking met die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEA) is internasionaal beskou as ’n belangrike voorbeeld van verifieerbare ontwapening. Dit het bygedra tot Suid-Afrika se herintegrasie in die [[internasionale gemeenskap]] ná [[apartheid]] en het die land se beeld as ’n voorstander van [[multilateralisme]] en nie-verspreiding versterk.<ref>{{cite book |last=von Wielligh |first=N. |title=Die Bom: Suid-Afrika se Kernwapenprogram |publisher=Litera |location=Pretoria |year=2014}}</ref> == Simboliese waarde in globale ontwapening == Die Suid-Afrikaanse kernontwapening word dikwels as ’n [[Simbool|simboliese]] keerpunt in die geskiedenis van kernwapens beskou. Anders as state wat kernwapens ontwikkel het as deel van ’n voortgesette afskrikstrategie, het Suid-Afrika doelbewus afstand gedoen van sy kernvermoë tydens ’n periode van politieke oorgang en hervorming.<ref>{{cite book |last=Albright |first=David |title=South Africa and the Affordable Bomb |publisher=Bulletin of the Atomic Scientists |year=1994}}</ref> Internasionale ontleders het aangevoer dat die Suid-Afrikaanse voorbeeld bewys het dat sekuriteitsdoelwitte deur diplomatieke integrasie en internasionale samewerking bereik kan word eerder as deur kernwapenbesit. Die land se optrede het later ook bygedra tot steun vir kernwapenvrye sones, veral in Afrika deur die [[Verdrag van Pelindaba]].<ref>{{cite web |title=African Nuclear-Weapon-Free Zone Treaty (Pelindaba Treaty) |url=https://www.un.org/disarmament/wmd/nuclear/nwfz/africa/ |publisher=United Nations}}</ref> ==Sien ook== * [[Kernwapen]] * [[Suid-Afrika se wapens van massavernietiging]] ==Verwysings== {{Verwysings|4}} ==Bibliografie== * Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika. * Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. 2014. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera. {{Normdata}} [[Kategorie:Kerntegnologie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]] [[Kategorie:Skryfwedstrydartikels]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] cvpr7kx2dabdpnbl6iqjxkh3o1tk1zi 2913152 2913080 2026-06-22T19:23:15Z Sobaka 328 /* Bibliografie */ byvoeg 2913152 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] [[Lêer:Suid-Afrikaanse Kernwapenprogram.png|duimnael|Ki gegenereerde illustrasie van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram.]] Die '''Suid-Afrikaanse kernwapenprogram''' was ’n geheime [[militêr]]e en [[tegnologie]]se projek wat gedurende die [[Koue Oorlog]] deur die regering van Suid-Afrika ontwikkel is. Die program het in die 1970's momentum gekry en het gelei tot die vervaardiging van ’n klein [[kernwapen]]arsenaal wat [[Suid-Afrika]] die enigste land in [[Afrika]] gemaak het wat kernwapens suksesvol ontwikkel het.<ref name=" IAEA 1993 ">International Atomic Energy Agency, Director General: The Denuclearization of Africa, GC(XXXVII)/1075, Aanhangsel 1, Anneks 1, 9 September 1993.</ref> Die ontwikkeling van die program het oor verskillende fases plaasgevind, met elke fase wat deur spesifieke doelwitte gekenmerk is. ’n Kenmerkende aspek van die Suid-Afrikaanse program was die inkrementele aard daarvan. Gedurende die vroeë 1960’s het die fokus hoofsaaklik op die ontwikkeling van ’n kerninfrastruktuur geval. Teen die laat 1960’s en vroeë 1970’s het aandag verskuif na die ontwikkeling van ’n sogenaamde “vreedsame” kerntoestel vir moontlike mynboudoeleindes. Eers vanaf die middel 1970’s het die program ontwikkel tot die skepping van ’n militêre kernwapenvermoë.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.219) Suid-Afrika se kernwapens is ontwikkel met behulp van [[Uraanverryking|hoogs verrykte uraan]], wat by fasiliteite soos die van die [[Atoomenergiekorporasie]] (AEK) van Suid-Afrika verwerk is. Internasionale aandag het in 1979 toegeneem ná die sogenaamde [[Vela-insident]], wat moontlik verband gehou het met ’n geheime kerntoets deur [[Israel]] in die suidelike [[Indiese Oseaan]]. Suid-Afrika se kernwapendoktrine is ontwerp as ‘n strategiese politieke hefboom eerder as vir gebuik op die slagveld, spesifiek om die [[Verenigde State]] te oorreed om in te gryp in enige streekskonflikte tussen Suid-Afrika en die [[Sowjetunie]] of sy bondgenote in Afrika.<ref>{{cite book |isbn= 978-1536845655 |publication-place=Washington, D.C. |publisher=Institute for Science and International Security |lccn=2018910946 |first1=David |last1=Albright |first2=Andrea |last2=Stricker |title=Revisiting South Africa's Nuclear Weapons Program |year=2016 |url=https://isis-online.org/uploads/isis-reports/documents/RevisitingSouthAfricasNuclearWeaponsProgram.pdf }}</ref><ref name="NYT19930325">{{cite news|surname=Keller|given=Bill|title=South Africa Says It Built 6 Atom Bombs|url=http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=1993-03-25|page=A1|access-date=25 April 2021}}</ref> Om 'n minimum geloofwaardige afskrikking te bereik, is altesaam ses kernwapens teen die laat 1980's in die geheim vervaardig.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 Mei 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525053022/http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=25 Mei 2011 |df=dmy-all }}</ref> In die vroeë 1990’s het Suid-Afrika onder president [[F. W. de Klerk]] besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens]] (NPT) aan te sluit. Dit het Suid-Afrika die eerste land gemaak wat selfontwikkelde kernwapens volledig afgetakel het.<ref name="deKlerk1993">De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.</ref> Internasionale ontleders het aangevoer dat Suid-Afrika se ervaring getoon het dat [[nasionale veiligheid]]sdoelwitte deur diplomatieke integrasie en [[Internasionale verhoudinge|internasionale samewerking]] bereik kan word, eerder as deur die besit van kernwapens. Die land se besluit om sy kernwapenvermoë af te skaf, het steun vir kernwapenvrye sones versterk, veral in [[Afrika]] deur die [[Verdrag van Pelindaba]].<ref>{{cite web |title=African Nuclear-Weapon-Free Zone Treaty (Pelindaba Treaty) |url=https://www.un.org/disarmament/wmd/nuclear/nwfz/africa/ |publisher=United Nations}}</ref> In hierdie verband word die geskiedenis van Suid-Afrika se kernwapenproliferasie dikwels as ’n volledige kernwapen-lewensiklus beskryf: vanaf die vestiging van ’n kerninfrastruktuur en die ontwikkeling van ’n toestel vir sogenaamde “vreedsame” doeleindes, tot die skepping van ’n militêre afskrikvermoë, die aftakeling van die kernwapenprogram, en uiteindelik die aanvaarding van ’n aktiewe rol ter ondersteuning van internasionale nie-verspreidingsnorme. Hierdie ontwikkeling weerspieël die uiteindelike doelwit van die internasionale nie-verspreidingsregime ten opsigte van kernwapenstate.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.219) == Agtergrond == Die Suid-Afrikaanse besluit om ’n kernwapenvermoë te ontwikkel moet verstaan word teen die agtergrond van die wêreldwye politieke en veiligheidsomgewing van die tyd, veral die oorheersende invloed van die [[Koue Oorlog]] op bedreigingspersepsies. Benewens hierdie internasionale konteks het binnelandse faktore ook ’n beduidende rol gespeel, insluitend tegnologiese vooruitgang en die manier waarop besluitnemers die bedreigings teen die land geïnterpreteer het. Die wetenskaplike gemeenskap het ook ’n belangrike rol gespeel, aangesien vooruitgang in die kernnavorsingsprogram geleidelik 'n tegniese vermoë geskep het wat later vir kernwapenontwikkeling aangewend kon word. Vanaf die middel-1970’s tot die middel-1980’s is Suid-Afrika se beleidsvorming sterk beïnvloed deur ’n [[Realisme (internasionale betrekkinge)|politieke realistiese]] [[wêreldbeskouing]], waarin [[nasionale veiligheid]] en oorlewing sentraal gestaan het. Hierdie perspektief was nou verweef met die regering se interpretasie van die internasionale strategiese omgewing en die land se geïsoleerde posisie daarin. Alhoewel die besluit binne hierdie internasionale raamwerk geneem is, het unieke binnelandse dinamika veiligheidsdenke verder gevorm. Teen die middel-1970's het internasionale norme rakende die nieverspreiding van kernwapens sterker begin ontwikkel, maar dit was nog nie universeel aanvaar nie. In hierdie konteks het ’n kombinasie van Koue Oorlog-gedrewe bedreigingspersepsies en die realiteite van Suid-Afrika se apartheidsbeleid die besluitneming oor kernwapens beïnvloed. Daarbenewens het die kernontwikkelingsprogram geleidelik 'n eie burokratiese momentum opgebou, wat voortgedryf is deur bestaande instellings en kundigheid, en wat binne die breër raamwerk van internasionale en binnelandse veiligheidskwessies gefunksioneer het.<ref name="VanVuuren2003">Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika.</ref>(bl161-162) == Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika == [[Lêer:Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika.png|duimnael|KI gegenereerde voorstelling van die aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika.]] Teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het generaal [[Jan Smuts]], destydse eerste minister van Suid-Afrika, ’n streng geheime telegram van die Britse minister van finansies ontvang. Daarin is hy versoek om die moontlike teenwoordigheid van uraanafsettings in Suid-Afrika te ondersoek. Uraan was van strategiese belang vir die [[Manhattan-projek]], wat daarop gemik was om kernwapens vir die Geallieerde magte te ontwikkel. Plaaslike ondersoeke, in samewerking met die mynbedryf, het vervolgens bevestig dat [[uraan]] in die meeste goudmyne van die [[Witwatersrand]] voorkom en as ’n neweproduk van goudontginning herwin kon word.<ref name=" Von Wielligh 1999 ">Von Wielligh, N. The Story of Completeness: The Untold Part, ongepubliseerde dokument, Pretoria, Julie 1999, bl. 3.</ref> Dit het die eerste fase van Suid-Afrika se kernbedryf ingelui, wat in die laat 1940’s hoofsaaklik op die ontginning en uitvoer van uraanerts gerig was. Ná die Tweede Wêreldoorlog is ’n toename in die wêreldvraag na [[uraan]] verwag, gedryf deur vooruitsigte van internasionale uitbreiding in die kernbedryf. Teen die agtergrond van hierdie verwagte ekonomiese voordele het die Suid-Afrikaanse regering in 1948 die Suid-Afrikaanse Atoomenergieraad (AER) tot stand gebring om kernnavorsing en -ontwikkelingsaktiwiteite te koördineer en te bevorder.<ref name=" Stumpf ">Stumpf, W. “Birth and Death of the South African Nuclear Weapons Programme.” Aanbieding gegee by die konferensie “Fifty Years after Hiroshima”, georganiseer deur USPID (Unione Scienziati per il Disarmo) en gehou in Castiglioncello, Italië, 28 September tot 2 Oktober 1995, http://www.aec.co.za/strategy.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010304004530/http://www.aec.co.za/strategy.htm |date= 4 Maart 2001 }}., (11 Mei 1999).</ref> [[Lêer:Splyting van kernreaksies.png|duimnael|[[Kernsplyting]], die grondslag van ‘n [[kettingreaksie]] wat sentraal is ten opsigte van die werking van ‘n [[kernwapen]].]] Die VSA en die VK het Suid-Afrika as ’n strategiese bron van uraan beskou, aangesien die land na raming oor tot 25% van die nie-kommunistiese wêreld se uraanreserwes beskik het. Hierdie lande het gevolglik ook in plaaslike uraanverwerkingsfasiliteite belê. Die eerste volskaalse aanleg vir uraanonttrekking het in 1952 by die West Rand Consolidated Mine in bedryf gekom. Tussen 1953 en 1971 het die VSA meer as 40 000 ton Suid-Afrikaanse uraanoksied ingevoer, met ’n totale waarde van sowat $450 miljoen.<ref name=" Jaster ">Jaster, R.S. 1985. “South Africa.” In: Snyder, J.C. & Wells, S.F. (reds.), Limiting Nuclear Proliferation. Cambridge: Ballinger Publishing Company, bl. 148. </ref> [[Lêer:Oak ridge Opleiding 1961.png|links|duimnael|Personeellede van die AER in opleiding in die VSA. Van links na regs is dr. S.J. du Toit (fisika), dr. J.W.L. de Villiers 9reaktoringenieurswese), W.H. Tabor (Oak Ridge, VSA), dr. L le Roux (chemie) en dr. W.L. Grant (ingenieurswese). Die oorspronklike foto is op 7 April 1961 in Oak Ridge geneem.<ref name=" Von Wielligh 2014 "/> (Fotos 8)]] In ruil vir uraanuitvoere het Suid-Afrika kernverwante ondersteuning van die VSA ontvang. Meer as 90 Suid-Afrikaanse wetenskaplikes en tegnici is by Amerikaanse kernnavorsingsfasiliteite opgelei, wat ’n belangrike grondslag vir die land se eie kernnavorsings- en ontwikkelingsprogram gevorm het.<ref name=" Horton ">Horton, R.E. 1999. ''Out of (South) Africa: Pretoria’s Nuclear Weapon Experience''. Occasional Paper. US Air Force Institute of National Security Studies, Augustus, bl. 4 (elektroniese kopie).</ref> Terselfdertyd is 'n kernnavorsingsprogram aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] gevestig en ’n stigterslid van die [[Internasionale Atoomenergie-agentskap]] (IAEA) geword.<ref>Jaster 1985, bl. 149.</ref> In die raamwerk van die "Atoms for Peace"-program is daar in 1957 'n 50-jaarooreenkoms oor kernsamewerking tussen die VSA en Suid-Afrika gesluit.<ref name="Minty">[[Abdul Minty|Minty, A.S.]] 1987. ''South Africa’s Nuclear Capability: The Apartheid Bomb''. In: Worsley, P. & Hadjor, K.B. (reds.), ''On the Brink: Nuclear Proliferation and the Third World''. Londen: Third World Communications, bl. 159. </ref> Kragtens hierdie ooreenkoms het Suid-Afrika die [[SAFARI-1]] (South African Fundamental Atomic Research Installation)-reaktor ontvang, tesame met verrykte uraanbrandstof wat periodiek voorsien is.<ref name=" Masiza ">Masiza, Z. 1993. “A Chronology of South Africa’s Nuclear Program.” ''The Nonproliferation Review'', 1(1), Herfs, bl. 35. </ref> Die reaktor is deur die Amerikaanse maatskappy Allis-Chalmers vervaardig en het in 1964 krities geraak by die Nasionale Kernnavorsingsentrum in [[Pelindaba]], naby [[Pretoria]].<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.168) ==Ontstaan van die kernplofstofprogram== ===Vroeë kernnavorsing en uraanverryking=== [[Lêer:Uraanverrykingsproses.png|duimnael|Skematiese voorstelling van die uraanverrykingsproses vanaf natuurlike uraan (geel) tot verrykte uraan (rooi) en verarmde uraan (groen) in 'n gassentrifugeaanleg. Bron: World Nuclear Association.]] Die AER het reeds in 1959 ’n navorsings- en ontwikkelingsprogram vir die verwerking van natuurlike uraan begin.<ref name=" Newby-Fraser ">Newby-Fraser, A.R, Chain Reaction: Twenty Years of Nuclear Research and Development, The Atomic Energy Board, Pretoria, 1979, bl 5.</ref> In 1961 het die Kabinet die nasionale kernnavorsingsprogram formeel goedgekeur.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.3) Benewens fundamentele kernnavorsing het die AER hom toegespits op die ontwikkeling van ’n plaaslike konsep vir ’n natuurlike uraankragreaktor (Pelinduna), asook op die ontwikkeling van ’n proses vir uraanverryking wat die potensiaal ingehou het om die waarde van Suid-Afrika se uraanuitvoere aansienlik te verhoog. Weens die vroeë sukses van die verrykingsprogram en beperkte hulpbronne is die werk aan die Pelinduna-reaktorkonsep egter in 1967 gestaak.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.5) Daarna het die AER se aktiwiteite hoofsaaklik op uraanverryking gekonsentreer. Met die beëindiging van die reaktorprogram kon nie alle wetenskaplikes wat daaraan verbonde was, elders binne die AER geakkommodeer word nie. ’n Interne komitee het gevolglik moontlike alternatiewe kernnavorsingsrigtings ondersoek wat met uraanverryking verband hou. In dié proses is die ontwikkeling van ’n sogenaamde "vreedsame kernplofstof" as ’n uitvoerbare en praktiese program vir die AER beskou. Hierdie aanbeveling is in 1969 deur die AER aanvaar.<ref name=" Buys 2000 ">Onderhoud met Prof Andre Buys op 7 Junie 2000 in Pretoria.</ref> ===Die ontstaan van die “vreedsame kernplofstof”-idee=== In die 1960’s was die idee van burgerlike toepassings vir kernontploffings gewild in die Verenigde State. Die land het sy Projek Ploegskare (Project Plowshare), 'n program vir vreedsame kernontploffings, aktief bevorder en verskeie konferensies oor die onderwerp aangebied.<ref name=" Buys ">Buys, A. “Die Ontwikkeling van Suid-Afrika se Kernwapenstrategie”, ongepubliseer en ongedateer.</ref> Die konsep het verwys na die gebruik van kernontploffings vir siviele ingenieurs- en mynboudoeleindes, eerder as vir militêre gebruik. ’n Lid van die AER se personeel het selfs een van hierdie byeenkomste bygewoon en daar ’n referaat gelewer waarin hy streke in Suid-Afrika uitgewys het waar kernploftoestelle moontlik vir [[mynbou]]doeleindes aangewend kon word.<ref name=" Buys 2000 "/> Die besluit om die ontwikkeling van ’n VP te steun, is geneem sonder dat sekere kwessies wat vir so ’n omvangryke onderneming van belang was, volledig ondersoek is. Geen omvattende koste- of implikasie-ontleding is tydens die ondersoek na die projek uitgevoer nie. Gevolglik was daar onsekerheid—ten minste onder dié wat direk by die program betrokke was—oor presies waar en hoe so ’n toestel in die toekoms aangewend sou kon word. Hierdie situasie word deur sommige navorsers toegeskryf aan die "wetenskaplike kultuur" wat destyds binne die AER geheers het.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Die VP-program en aanvanklike ondersoeke=== Die bou van die loodsverrykingsaanleg (die Y-aanleg) het in 1971 begin.<ref name=" IAEA 1993 "/> In Maart 1971 het die destydse Suid-Afrikaanse Minister van Mynwese, Carl de Wet, die AER se voorstelle goedgekeur om voorlopige ondersoeke na die gebruik van "vreedsame kernontploffings" te onderneem.<ref name=" Masiza "/> (bl. 35) Die AER het vervolgens teoretiese ondersoeke en literatuurstudies onderneem oor die haalbaarheid van beide implosie- en kanontipe kerntoestelle. Die AER het later voorkeur gegee aan die ontwikkeling van die meganiese en pirotegniese aspekte van kanontipe-ontwerpe bo dié van implosietoestelle. Volgens latere ontledings het die voorkeur vir die kanontipe-ontwerp verband gehou met veiligheidsoorwegings, die afwesigheid van [[plutonium]] en die moontlikheid om die toestel in afsonderlike komponente te berg.<ref name=" Horton "/> (bl.3) Op hierdie stadium was Suid-Afrika se tegnologiese en ekonomiese isolasie nog relatief beperk, en 'n mate van internasionale wetenskaplike en tegnologiese samewerking was steeds moontlik. Uit vrees dat die ontwikkeling van 'n kerntoestel as 'n militêre kernwapenprogram geïnterpreteer kon word, is van die begin af besluit om die program geheim te hou. Die program het die kodenaam VP ("vreedsame plofstof") ontvang.<ref name=" Buys "/> (bl. 1) ===Samewerking met Somchem en vroeë tegniese ontwikkeling=== Omdat die AER destyds nie oor geskikte fasiliteite by Pelindaba beskik het nie, het ’n klein, streng beveiligde span AER-personeel gedurende 1972 en 1973 by ’n aandrywingslaboratorium van ’n Somchem-aanleg in [[Somerset-Wes]] gewerk. Somchem was 'n staatsbeheerde vervaardiger van plofstof en dryfmiddels. Daar het hulle gefokus op die ontwikkeling van meganiese en pirotegniese substelsels vir ’n kanontipe kerntoestel. Die span het ook ’n skaalmodel ontwerp wat in Mei 1974 by Somchem getoets is, waarin ’n projektiel van nie-kernmateriaal gebruik is.<ref>Albright, D. “''South Africa and the Affordable Bomb'',” ''Bulletin of the Atomic Scientists'', Vol.50, No. 4, Julie/Augustus 1994.</ref> (bl.5) Die sukses van hierdie toetse het die AER in sy oordeel versterk dat ’n kernplofstofprogram tegnies uitvoerbaar was.<ref name=" Pabian ">Pabian, F.V. “South Africa’s Nuclear Weapon Program: Lessons for US Nonproliferation Policy,” ''The Nonproliferation Review'', Vol. 3, No. 1, Herfs 1995, bl. 2. (Elektroniese kopie).</ref> ===Regeringsgoedkeuring en politieke posisionering=== Vroeg in 1974 is ’n verslag voltooi waarin tot die gevolgtrekking gekom is dat die ontwikkeling van ’n kernploftoestel vir vreedsame gebruik tegnies haalbaar was. Dieselfde jaar het Eerste Minister [[B. J. Vorster]] goedkeuring verleen vir die ontwikkeling van ’n beperkte vermoë om kernploftoestelle te vervaardig, asook vir die oprigting van ’n ondergrondse toetsfasiliteit.<ref name=" Van der Westhuizen ">Van der Westhuizen, L.J. and Le Roux, J.H. ''ARMSCOR: The Leading Edge'', Institute for Contemporary History, UOFS, ongepubliseerde boek, [[Bloemfontein]], 1997. (bl. 172 – 173).</ref> In 1974 het die AER se vise-president, dr. L. Alberts, verklaar dat Suid-Afrika se wetenskap en tegnologie reeds voldoende gevorder het om, indien nodig, ’n kerntoestel te vervaardig. Hy het egter beklemtoon dat die AER binne die beleidsraamwerk van die regering opgetree het, en dat kernkennis uitsluitlik vir vreedsame doeleindes aangewend sou word.<ref>''Rand Daily Mail'', 11 Julie 1974.</ref> ===Onsekerheid oor militêre toepassings=== Daar is geen aanduiding dat enige moontlike militêre rol vir die toestel destyds aan personeel binne die program gekommunikeer is nie. Hoewel daar sporadies verwysings in die pers na moontlike militêre gebruike verskyn het, is geen duidelike regeringsstandpunt oor nie-vreedsame toepassings van [[kernenergie]] in hierdie stadium openbaar gemaak nie.<ref>Sien byvoorbeeld Beeld, 26 Julie 1970.</ref> Geen bekende primêre bronne uit hierdie tydperk bevestig ’n uitdruklike militêre doel vir die program nie.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.167) Die aanvanklike toestel het ook nie aan die vereistes van ’n praktiese kernwapen voldoen nie, veral wat betref gewig en aflewerbaarheid. Dit was omvangryk, met ’n massa van byna 168 ton, en is deur kabels aan toets- en snellertoerusting verbind.<ref name=" Buys 2000 "/> Die fokus van die program gedurende hierdie fase was die ontwikkeling van ’n werkende kernploftoestel eerder as ’n operasionele wapenstelsel. ===Internasionale druk en die Kalahari-toetsterrein=== Intussen het internasionale druk op Suid-Afrika toegeneem. Gedurende die 1970's het internasionale druk op Suid-Afrika toegeneem, met die kernprogram as een van die eerste teikens van beperkende maatreëls en uitvoerbeheer. In 1975 het die Verenigde State byvoorbeeld verdere verskepings van hoogsverrykte uraan (HEU) vir die SAFARI-reaktor opgeskort.<ref name=" Albright 1994 ">Albright, D. ''South Africa’s Secret Nuclear Weapons'', ''ISIS Report'', Vol. 1, No. 4, Mei 1994.</ref> (bl. 4) In dieselfde jaar het die ontwikkeling van die Kalahari-kernploftoetsterrein begin.<ref name="Stumpf"/> Die terrein was ontwerp om ondergrondse kerntoetse moontlik te maak, soortgelyk aan die toetsmetodes wat destyds deur verskeie ander kernmoondhede gebruik is. ===Tegniese vooruitgang en hoogsverrykte uraan=== [[Lêer:Sirkel Gebou 5000.png|duimnael|Gebou 5000 op ’n afgeskermde deel van die Pelindaba-terrein het gedurende die vroeë jare van die program ’n kritieke fasiliteit vir vinnige-neutron-eksperimente gehuisves.<ref name="Von Wielligh 2014" /> (Fotos 5)]] Tussen 1975 en 1978 het die AER beduidende tegniese vordering gemaak deur ballistiese en neutroniese rekenaarmodelle te ontwikkel, sowel as eksperimente uit te voer om die eienskappe van materiale vir kernverwante toestelle te bepaal. In dieselfde tydperk is ’n kritieke fasiliteit in Gebou 5000 by Pelindaba ontwerp en opgerig, terwyl daar ook met dryfmiddels vir ’n kanonloop-tipe toestel geëksperimenteer is.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl.6) Parallel hiermee het die eerste fases van die loodsverrykingsaanleg, bekend as die Y-aanleg, reeds teen die einde van 1974 in werking getree. Die aanleg het egter eers in Maart 1977 volle kaskade-werking bereik. Weens die lang ewewigstyd, dit wil sê die tyd wat nodig was om 'n stabiele verrykingsgradiënt te vestig, is die eerste hoogverrykte uraan (HEU) eers in Januarie 1978 uit die aanleg onttrek.<ref name="Stumpf"/> Daar is egter reeds teen die einde van 1977, 'n kleiner hoeveelheid, ongeveer 3 kilogram [[Uraan(VI)fluoried|uraanheksafluoried]] (UF6) met ’n verrykingsvlak van 34,6%, onttrek en aan die AER beskikbaar gestel.<ref>Onderhoud met amptenaar, wat betrokke was by die program maar anonimiteit versoek het op 17 Maart 2000.</ref> ===Van vreedsame plofstof na strategiese afskrikking=== Die sukses van die uraanverrykingsprogram en die gepaardgaande tegnologiese deurbrake het nuwe momentum aan die kernnavorsingsprogram verleen en dit vir die AER moontlik gemaak om betekenisvolle vordering te maak met die ontwikkeling van ’n konsep-kernploftoestel. Aanvanklik is sulke toestelle beskou as potensieel nuttig vir [[mynbou]] en ander industriële toepassings. Soos die ontwikkelingswerk gevorder het, het internasionale teenkanting teen sogenaamde vreedsame kerntoestelle toegeneem. Hierdie teenkanting het egter nie tot die beëindiging van die program gelei nie. Die internasionale reaksie het aansienlik toegeneem nadat voorbereidings vir 'n moontlike Suid-Afrikaanse kerntoets in die Kalahari in 1977 bekend geword het. Hoewel daar reeds voor 1977 belangstelling bestaan het in die moontlike strategiese waarde van die program, dui die meeste beskikbare bronne daarop dat die besluit om 'n formele kernafskrikvermoë te ontwikkel waarskynlik eers ná die Kalahari-voorval van 1977 geneem is.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.168) ==Van ploftoestel tot kernwapen== ===Samewerking tussen die AER en die SAW=== Die AER se besluit om ’n geskikte terrein vir kernploftoetsing te identifiseer en te ontwikkel, het aanleiding gegee tot die eerste formele kontak tussen die programbestuur en die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] (SAW). Die AER het ondersteuning benodig, nie alleen vir die ontwikkeling van die fasiliteit nie, maar ook vir sekuriteitsreëlings en die verskaffing van ’n sekuriteits- en administratiewe dekmantel. Met hierdie doel voor oë het samewerking tussen die AER en die SAW reeds in 1973/74 begin. Die SAW het vervolgens ’n gebied in die [[Noord-Kaap]] verkry en dit as ’n militêre oefenterrein verklaar. As deel van die voorbereidings is twee skagte ook gesink met die oog op moontlike toekomstige kerntoetse. Hoewel sekere SAW-personeel reeds op daardie stadium bewus was van die kernploftoestelprogram, is geen formele inisiatiewe deur die Weermag geneem om die moontlike militêre aanwending van sodanige toestelle te ondersoek of te bespreek nie.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Eerste militêre belangstelling in kernwapens=== Die eerste aanduidings van militêre belangstelling in die kernwapenprogram het in 1976 na vore gekom, toe dit aan die lig gekom het dat die SAW, en in besonder militêre intelligensie, besig was met sogenaamde [[operasionele navorsing]], naamlik die toepassing van wiskundige analise op praktiese militêre vraagstukke, met betrekking tot moontlike wapenstelsels wat met kernplofkoppe toegerus kon word. Hierdie ondersoek was aanvanklik beperk in omvang, teoreties van aard en deur slegs twee persone uitgevoer. In die loop van die studie is daar met die AER se kernploftoestelspan in verbinding getree met die doel om die massa van 'n potensiële kernwapen vas te stel. Aangesien die AER-wetenskaplikes op daardie stadium gewerk het met die konsep van 'n “sogenaamde vreedsame kernploftoestel”, waarvoor massa nie ’n kritieke ontwerpparameter was nie, kon geen presiese data verskaf word nie en is slegs ’n benaderde skatting aan die navorsers oorgedra.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Internasionale druk en die Kalahari-insident=== [[Lêer:Kalahari-insident 1977.png|duimnael|Die Kalahari-insident]] Internasionale druk met betrekking tot die sogenaamde vreedsame aard van die kernprogram het teen die middel-1970's geleidelik toegeneem. Teen 1977 het die internasionale klimaat merkbaar verskuif, met toenemende skeptisisme oor die konsep van vreedsame kernplofstof. Die beëindiging van die Amerikaanse Project Plowshare-program, tesame met die groeiende internasionale teenkanting ná [[Indië]] se kernwapentoets van 1974, het hierdie negatiewe persepsie verder versterk. In dieselfde jaar het die [[Jimmy Carter|Carter]]-administrasie besluit om die Verenigde State se langtermynkontrak vir die verskaffing van laagverrykte uraan (LEU) op te skort, tensy Suid-Afrika die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens (NPT) onderteken. Hierdie kontrak het voorsiening gemaak vir die lewering van LEU aan twee kernkragreaktors by [[Koeberg]]-kernkragsentrale, wat destyds in aanbou was.<ref name=" Jaster "/> (bl. 150) Aanvanklik het die relatief beperkte internasionale reaksie op die Indiese toets egter die vasberadenheid van die Suid-Afrikaanse kerntoestelprogram versterk. Daar is geargumenteer dat die reaksie minder ernstig was as verwag, en dat Suid-Afrika se program internasionaal as nie-militêr van aard beskou kon word.<ref name=" Buys 2000 "/> [[Lêer:Vastrap.png|duimnael|Die skuur bo-oor die toetsskag op die Vastrap-terrein in die Kalahari waar Suid-Afrika se "koue" kerntoets in Augustus 1977 beplan is. Die toets het nooit plaasgevind nie, as gevolg van diplomatieke druk na satellietwaarnemings van die voorbereidings deur die USSR.<ref name="Von Wielligh 2014" /> (Foto 5)]] Teen die middel-1977 is die eerste toetstoestel voltooi, maar onvoldoende hoogverrykte uraan (HEU) was beskikbaar om ’n ondergrondse kerntoets uit te voer. Nietemin is daar besluit om voort te gaan met ’n sogenaamde “koue toets” — dit wil sê sonder [[uraan-235]] — by die Vastrap-ondergrondse toetsterrein in die [[Kalahari]], met die doel om logistieke prosedures, diagnostiese stelsels en data-insamelingsvermoë te toets.<ref >Onderhoud met Dr Nic von Wielligh op 25 Augustus 1999 te Pelindaba.</ref> Op 30 Julie 1977 het ’n [[Sowjetunie|Sowjet]]-[[satelliet]] wat oor Suid-Afrika beweeg het, die kenmerkende uitleg van die toetsterrein waargeneem. Die Sowjetunie het vervolgens die Verenigde State van Amerika ingelig dat Suid-Afrika moontlik voorbereidings tref vir ’n kernwapentoets. Ná bevestiging van die inligting het die Verenigde State, saam met ander geïndustrialiseerde lande, diplomatieke druk op Suid-Afrika uitgeoefen om nie met die toets voort te gaan nie.<ref name=" Reiss ">Reiss, M. ''Bridled Ambition: Why Countries Constrain Their Nuclear Capabilities'', Woodrow Wilson Center Press, [[Washington, D.C.|Washington D.C.]], 1995.</ref> (bl. 10) In reaksie op hierdie internasionale druk het die Suid-Afrikaanse regering besluit om die terrein in Augustus 1977 te ontruim en die beplande toetsaktiwiteite te staak.<ref name="Stumpf"/> ===Die militarisering van die program=== In die nasleep van die ontdekking van Suid-Afrika se voorneme om ’n kerntoets in Augustus 1977 uit te voer, en die daaropvolgende verseëling van die toetsskagte en ontruiming van die toetsterrein, is die toekoms van die kernploftoestelprogram op beleidsvlak heroorweeg. Standpunte onder persone betrokke by die program het die siening ingeslui dat die betrokke tegnologie waardevol was en verder ontwikkel behoort te word. Daar is verder geargumenteer dat strategiese opsies met betrekking tot ’n kernvermoë oopgehou moes word.<ref name=" Buys 2000 "/> Die 1977-voorval het gevolglik as ’n keerpunt gedien en uiteindelik bygedra tot die formele militarisering van die program.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.170) Na die gebeure van Augustus 1977 het Eerste Minister B.J. Vorster die AER opdrag gegee om die sogenaamde vreedsame kernprogram te beëindig, die toetsterrein te sluit en voort te gaan met die ontwikkeling van ’n kernafskrikvermoë.<ref name=" Liberman ">Liberman, P. ''The Rise and Fall of the South African Bomb,'' ''International Security'', Vol. 26, No. 2, Herfs 2001.</ref> (bl.53). Aan lede van die program is oorgedra dat sodanige vermoë as [[Strategie|strategies]] nuttig beskou word in die lig van ’n toenemende militêre bedreiging teen Suid-Afrika. Hierdie beknopte en gedeeltelik vae opdrag het tot uiteenlopende interpretasies binne die program gelei. ’n Beduidende aantal AER-werknemers was van mening dat die blote besit van ’n kernploftoestel voldoende kon wees vir afskrikdoeleindes. Volgens hierdie standpunt sou die ontwikkeling van ’n werkbare toets-toestel voldoende wees, sonder verdere tegnologiese verfyning. Daarteenoor het ander rolspelers, insluitend die Suid-Afrikaanse Weermag (SAW) se stafhoof vir beplanning, John Huyser, wat onlangs by die program betrokke geraak het, geargumenteer dat ’n afskrikvermoë slegs geloofwaardig sou wees indien dit operasioneel bruikbaar was. Volgens hierdie siening sou ’n kernploftoestel nie as ’n effektiewe afskrikmiddel dien indien dit nie bewapen en afgelewer kon word nie.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Kernafskrikking en Huyser se strategie=== Brigadier John Huyser het op eie inisiatief ’n beleidsdokument saamgestel waarin die moontlike kernopsies vir Suid-Afrika uiteengesit is. In hierdie dokument is drie strategieë geïdentifiseer. Die eerste het behels dat die kernprogram streng geheim gehou word, met die regering wat die bestaan daarvan en enige kernwapens ontken en die vermoë sou slegs in uiterste omstandighede, in die geval van ’n ernstige bedreiging, gedemonstreer word. Die tweede opsie het voorsien dat die kernvermoë op ’n vertroulike wyse aan geselekteerde state gekommunikeer sou word, met die doel om hul optrede te beïnvloed. Die derde opsie het openlike erkenning van ’n kernvermoë behels, wat Suid-Afrika effektief kernwapenstatus sou verleen. Huyser het laasgenoemde benadering aanbeveel.<ref name=" Buys 2000 "/> Die dokument is in April 1978 deur die destydse minister van verdediging, [[P.W. Botha]], goedgekeur, met die bykomende voorbehoud: “gemagtig, maar slegs wanneer ons gereed is.” Nadat die dokument aan lede van die program beskikbaar gestel is, het dit duidelik geword dat die inisiatief ’n militêre karakter aangeneem het, met die ontwikkeling van bewapende toestelle as doelwit. Hierdie verskuiwing het saamgeval met breër politieke veranderinge binne die regering. In September 1978 het Eerste Minister B.J. Vorster bedank na die sogenaamde [[Inligtingskandaal]], waarna P.W. Botha hom opgevolg het. Botha het sedert 1966 as minister van verdediging gedien en dié portefeulje nog twee jaar behou nadat hy regeringshoof geword het.<ref name=" Albright 1995 ">Albright, D. “How South Africa Abandoned Nuclear Weapons,” ongepubliseerde konsepartikel gedateer 3 November 1995.</ref> ===Internasionale isolasie en die IAEA=== In hierdie tydperk het Suid-Afrika se internasionale kernisolasie toegeneem. Die land is toenemend verhinder om ten volle aan aktiwiteite van die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEA) deel te neem. As een van die mees tegnologies gevorderde lande op die Afrika-kontinent het Suid-Afrika aanvanklik ’n belangrike rol binne die organisasie vervul en tot Junie 1977 as lid van die Raad van Goewerneurs gedien. Die ontwikkeling van ’n kernwapenvermoë, tesame met toenemende internasionale isolasie, het egter gelei tot groeiende druk van ander Afrika-lande en lede van die [[Beweging van Onverbonde Lande]] (BOL) om Suid-Afrika van IAEA-aktiwiteite uit te sluit. Tydens die IAEA se Algemene Konferensie in [[Nieu-Delhi]] in 1979 is Suid-Afrika se geloofsbriewe gevolglik verwerp. Die Wêreldveldtog teen Militêre en Kernkrag-samewerking met Suid-Afrika het ’n beduidende rol gespeel in die mobilisering van lidlande teen Suid-Afrika se voortgesette deelname. Hoewel die land nie toegelaat is om die 1979-konferensie by te woon nie en daarna uitgesluit is van daaropvolgende jaarlikse konferensie, het Suid-Afrika formeel steeds lidmaatskap en sekere voordele daarvan behou tot die einde van die apartheidstelsel.<ref name=" Minty "/> ===PW Botha en die Witvlei-komitee=== In Oktober 1978 is 'n aksiekomitee aangestel om die regering te adviseer oor die moontlike vervaardiging van kernwapens, gebaseer op die AER se program vir "vreedsame kernontploffings".<ref name=" Viljoen ">Viljoen, J. ''Chronology of Events During the South African Nuclear Weapon Program'', ongepubliseerde en ongedateerde dokument.</ref> (bl. 2) Die liggaam, algemeen bekend as die Witvlei-komitee, is deur Eerste Minister P.W. Botha aangestel en voorgesit. Die komitee het onder meer die Minister van Mynbou (aanvanklik S.P. Botha en vanaf Junie 1979 [[F.W. de Klerk]]), die Minister van Buitelandse Sake ([[Pik Botha|RF Botha]]), asook die ministers van Finansies en Verdediging ingesluit. Ander lede was die voorsitter van Krygkor (Kmdt Marais), die voorsitter van die AER (aanvanklik dr. Wally Grant en later dr. Wynand de Villiers), terwyl die direkteur-generaal van Buitelandse Sake, dr. [[Brand Fourie]], as sekretaris opgetree het. Die komitee was verantwoordelik vir beleidsbesluite oor kernverwante aangeleenthede, insluitend Suid-Afrika se kernvermoë en vraagstukke rakende die nie-verspreiding van kernwapens. Reeds in 1978 het dit die vordering en toekomstige rigting van die land se kernprogram begin evalueer.<ref name=" Van der Westhuizen "/> (bl.174-175) Die eerste formele voorstelle vir die ontwikkeling van 'n kerntoestel en die nodige infrastruktuur is in Julie 1979 voorgelê.<ref name=" Viljoen "/> (bl. 2) Daarna het die komitee goedkeuring verleen vir die voortsetting van die kernwapenontwikkelingsprogram met die doel om 'n strategiese afskrikvermoë te vestig.<ref name=" Van der Westhuizen "/> (bl.174-175) ===Krygkor en die ontwikkeling van aflewerbare kernwapens=== Na aanleiding van hierdie besluit is [[Krygkor]] amptelik opdrag gegee om kernwapens te ontwikkel.<ref name=" Albright 1995 "/> (bl.13) Die verskuiwing na ’n militêre program het daartoe gelei dat die AER sy eie rol in die projek beëindig het. Nietemin het Krygkor steeds beduidende tegniese ondersteuning van die AER, en later die Atoomenergiekorporasie (AEK), ontvang, veral op die gebiede van neutroniese ontwerp, kernveiligheid, gesondheidsaspekte en die voorsiening van hoogverrykte uraan (HEU).<ref name=" Van der Westhuizen "/> (bl. 178) Die doelwitte van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram is daarna duidelik omskryf as: * die ontwikkeling en produksie van 'n aantal aflewerbare kanonlooptipe-gemonteerde toestelle; * [[litium-6]]-skeiding vir die produksie van tritium vir moontlike toekomstige gebruik in versterkte toestelle; * studies van inploffings- en termonukleêre tegnologie; en * die navorsing en ontwikkeling vir die produksie en herwinning van [[plutonium]] en [[tritium]].<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl.6) Die eerste toestel (wat tydens die burgerlike program gebou en teen die middel van 1977 voltooi is) was 'n "nie-aflewerbare demonstrasietoestel." Die doel daarvan het dwarsdeur die program dié van 'n demonstrasietoestel gebly en dit is nooit in 'n aflewerbare toestel omgeskakel nie.<ref name=" Von Baeckmann etal ">Von Baeckmann, A., Dillon, G. and Perricos, D. ''Nuclear Verification in South Africa'', IAEA, http://.iaea.or.at/worldatom/inforesource/bulletin/bull371/baeckmann.html{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. (11 Mei 1999)</ref> In 1978 het die AER ’n kleiner toetstoestel ontwikkel wat ontwerp is om, indien nodig, vinnig vir ’n ondergrondse toets ontplooi te kon word ten einde Suid-Afrika se kernwapenvermoë te demonstreer. Hierdie tweede voorproduksietoestel is egter aanvanklik nie met splytbare materiaal gelaai nie. Die Y-aanleg het in dieselfde tydperk sy eerste hoogsverrykte uraan (HEU) vervaardig, hoewel voldoende materiaal vir ’n enkele toestel — ongeveer 55 kilogram — eers teen die tweede helfte van 1979 beskikbaar sou wees.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl.10) In Augustus 1979 is bedrywighede by die Y-aanleg tydelik opgeskort nadat ’n ernstige chemiese reaksie die fasiliteit besoedel het. Hoewel beperkte bedrywighede agt maande later hervat is, het die aanleg eers teen Julie 1981 weer daarin geslaag om addisionele HEU te produseer.<ref name=" Reiss "/> (bl. 11) Krygkor se kernwapenprogram is bedryf vanuit fasiliteite bekend as die Sirkel, ongeveer 15 kilometer vanaf die AER se Pelindaba-kompleks geleë. Die Sirkel-fasiliteite is gedurende 1980 opgerig volgens ontwerpe wat deur die AEK verskaf is en is in Mei 1981 amptelik in gebruik geneem.<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl.6) Die fasiliteit is bestuur deur Kentron, ’n filiaal van Krygkor.<ref name=" Viljoen & Smith ">Viljoen, J. and Smith, D. “The Birth, Life and Death of South Africa’s Nuclear Weapon Program.” artikel voorberei vir die Institute for Science and International Security, Washington D.C., 1999.</ref> (bl. 6) Die tweede toestel (en eerste volwaardige kernwapen wat deur die Krygkor-span bebou is), met die kodenaam Hobo, is uiteindelik in Desember 1982 voltooi.<ref name=" Von Baeckmann etal "/> In dieselfde jaar is UKOR by die AEB ingelyf, waarna die organisasie as die Atoomenergiekorporasie (AEK) herstruktureer is.<ref name="Stumpf"/> Hierna sou daar sowat een kernwapen per jaar voltooi word, tot met die uiteindelike besluit sewe jaar later om die program at te takel.<ref name=" Von Wielligh 2014 "/> (bl.173) ===Die Vela-insident=== [[Lêer:Vela-insident.png|duimnael]] Die [[Vela-insident]] verwys na ’n vermoedelike atmosferiese kernontploffing wat op 22 September 1979 in die suidelike [[Indiese Oseaan]] plaasgevind het, in die omgewing van die Suid-Afrikaanse [[Prins Eduard-eilande]]. Die gebeurtenis is aanvanklik opgespoor deur ’n Amerikaanse Vela Hotel-satelliet, wat ’n kenmerkende "dubbele flits" geregistreer het: ’n seinpatroon wat voorheen herhaaldelik met atmosferiese kernontploffings geassosieer is. Verdere hidroakoestiese, meteorologiese<ref name=":2" >Kashkin, V. B.; Odintsov, R. D.; Rubleva, T.V. (15 August 2022). "On the Effects of a Nuclear Explosion on Stratospheric Ozone". Atmospheric and Oceanic Optics. 35 (4): 402–406. Bibcode:2022AtOO...35..402K. doi:10.1134/S1024856022040066. S2CID 251606268. Besoek 10 Augustus 2023.</ref> en radionukliedwaarnemings is later as aanduidings aangevoer dat ’n kernontploffing moontlik plaasgevind het. Daar is wyd bespiegel dat die voorval verband kon hou met ’n geheime kerntoets deur [[Israel]], moontlik met logistieke of tegniese ondersteuning van Suid-Afrika. Geen direkte betrokkenheid van Suid-Afrika is egter ooit amptelik bevestig nie. Ten tyde van die voorval het Suid-Afrika reeds oor ’n aktiewe kernwapenprogram beskik, maar volgens sommige bronne was die land se voorraad hoogverrykte uraan nog onvoldoende vir ’n eie volskaalse kerntoets.<ref name="The Bomb">{{cite book |last1=Von Wielligh |first1=Nic |title=The Bomb – South Africa's Nuclear Weapons Programme |last2=Von Wielligh-Steyn |first2=Lydia |publisher=Litera |year=2015 |isbn=978-1-920188-48-1 |location=Pretoria, ZA |oclc=930598649}}</ref><ref name="NSArchive" >Burr, William; Cohen, Avner, eds. (8 Desember 2016). Vela Incident: South Atlantic Mystery Flash in September 1979 Raised Questions about Nuclear Test. National Security Archive Electronic Briefing Book No. 570 (Report).</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=Israel's Nuclear Weapons |url=https://nuke.fas.org/guide/israel/nuke/farr.htm |access-date=2026-03-09 |website=nuke.fas.org}}</ref> ===Suid-Afrika se kernwapenstrategie=== [[Lêer:Suid-Afrika se Kernstrategie.png|duimnael]] Die aanvanklike memorandum wat deur brigadier Huyser opgestel is, het beperkte riglyne verskaf rakende moontlike kernbekendmakings, dreigemente of die operasionele aanwending van Suid-Afrika se kernvermoë. In 1983 het André Buys, bestuurder van die kernwapenprogram, ’n werkgroep saamgestel om ’n meer omvattende kernstrategie te ontwikkel.<ref name=" Buys 2000 "/><ref name=" Liberman "/> (bl.56) Die strategie wat uiteindelik aanvaar is, het uit drie progressief eskalerende fases bestaan en is gebaseer op die oorspronklike memorandum van Huyser. Fase 1 is gekenmerk deur ’n strategie van doelbewuste onsekerheid. Hierdie benadering is in praktyk reeds sedert die aanvang van die program gevolg en het behels dat die regering nie sou bevestig of ontken dat Suid-Afrika oor ’n kernwapenvermoë beskik nie. Streng geheimhouding is gehandhaaf, terwyl gebeure soos die Kalahari-insident die element van onsekerheid verder versterk en die strategie indirek ondersteun het. Fase 2 het uit ’n geheime drukstrategie bestaan. Hierdie benadering sou slegs toegepas word indien Suid-Afrika deur ’n oorweldigende militêre bedreiging gekonfronteer word en Westerse moondhede terselfdertyd onwillig sou wees om direk betrokke te raak. In so ’n scenario sou Suid-Afrika sy kernvermoë vertroulik aan invloedryke Westerse regerings, veral die Verenigde State, bekend maak. Die onderliggende aanname was dat Westerse state, uit vrees vir die moontlike gebruik van kernwapens in die streek en die gevolge daarvan vir die internasionale nie-verspreidingsorde, sou ingryp voordat Suid-Afrika militêr oorweldig word. Indien hierdie benadering onsuksesvol sou wees, sou fase 3 (’n openlike afskrikstrategie) in werking gestel word. As uiterste maatreël sou Suid-Afrika sy kernarsenaal openbaar maak, hetsy deur ’n amptelike verklaring of deur die uitvoering van ’n ondergrondse kerntoets. Om die afleweringsvermoë van die wapens te demonstreer, is daar ook voorsiening gemaak vir ’n moontlike atmosferiese toets in die “suidelike oseane”, ver van bevolkte gebiede, as finale afskrikmiddel. Die strategie het egter nie die werklike gebruik van kernwapens teen ’n teenstander voorsien nie, maar was uitsluitlik op afskrikking gerig. Die gebruik van ’n kernwapen teen die USSR sou byvoorbeeld as strategies selfvernietigend beskou word, weens die Sowjetunie se oorweldigende kernoorwig.<ref name=" Buys 2000 "/><ref name=" Reiss "/> (bl. 15). ===Beperking van die kernwapenprogram=== In September 1985 het president P.W. Botha besluit om die omvang van Suid-Afrika se kernwapenprogram te beperk. Hierdie besluit is hoofsaaklik aan begrotingsbeperkings toegeskryf, aangesien die president erken het dat die koste van die program aansienlik kon toeneem. Omdat die kernstrategie hoofsaaklik op afskrikking gerig was, is ’n uitgebreide aanvallende kernvermoë as onnodig beskou. Die regering het gevolglik die program beperk tot die vervaardiging van sewe kanonlooptipe kernwapens. Alle ontwikkelingwerk met betrekking tot plutoniumtoestelle is beëindig, terwyl pogings om plutonium en tritium vir militêre gebruik te vervaardig, gestaak is. Die produksie van litium-6 is eweneens beperk. Nietemin is studies oor implosietegnologie en teoretiese navorsing oor meer gevorderde kernwapenontwerpe voortgesit.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl. 10) ===Suid-Afrikaanse kernwapenprogram: kodename en wapenstelsels (1987)=== Oorsig van kodename soos vervat in ’n skrywe van die Suid-Afrikaanse Weermag aan die Witvlei-kommissie, September 1987.<ref name=" Von Wielligh 2014 ">Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera, 2014.</ref> (bl.190) {| class="wikitable" |+ Suid-Afrikaanse kernwapenprogram: kodename en wapenstelsels (1987) ! Kodenaam ! Tipe wapen / stelsel ! Plofkrag ! Status en beskrywing |- | '''Gardenia / Melba''' | Ondergrondse toetstoestel | ± 6 kiloton TNT | Die ou ''Melba''-toestel (voorheen ''Video'') is deur die AEK ontwikkel. Die plasing- en beheerstelsels is gesamentlik ''Gardenia'' genoem. Die ontwerp was bedoel vir ’n ondergrondse toets sonder terugvulling van die toetsskag, wat die risiko van radioaktiewe vrystelling verhoog het. Daarom is dit as ’n “vuil” toets beskou. |- | '''Cabot''' | Ballistiese of gravitasiebom (“dom bom”) | ± 6 kiloton TNT | Een bestaande ontwerp, voorheen bekend as ''Hobo'', die eerste toestel wat deur Sirkel ontwikkel is. Die tegnologie is as verouderd beskou en sou uiteindelik deur die ''Hamerkop''-stelsel vervang word. Die bom sou vanuit ’n vliegtuig vrygelaat word en onder gravitasie val. |- | '''Hamerkop''' | Geleide sweefbom (“slim bom”) | ± 20 kiloton TNT | Voorheen bekend as ''Bakker''. Vyf wapens is voorsien, met die eerste toestel wat teen Oktober 1987 gereed sou wees. Ontwerp vir ontplooiing vanaf ''Blackburn Buccaneer'', en later ook ''Mirage F1''- en ''Atlas Cheetah''-vliegtuie. |- | '''Husky''' | Mediumafstand-ballistiese missiel | Onbekend | Nog in ontwikkeling gedurende 1987. Produksie sou eers in die 1990’s begin. Die kernplofkopontwikkeling, bekend as ''Projek Ostra'', was reeds aan die gang maar sou waarskynlik eers teen 1996 voltooi word. |} ===Voltooiing van die kernwapenarsenaal=== Die eerste volledig gekwalifiseerde produksietoestel is eers in Augustus 1987 voltooi. Die aansienlike vertraging tussen die voltooiing van die eerste twee voorproduksietoestelle en die finale produksiemodel was hoofsaaklik die gevolg van die implementering van ’n omvattende ingenieurskwalifikasieprogram wat op veiligheid en sekuriteit gefokus het. Hierdie program het die wapens onder ’n verskeidenheid hipotetiese bergings-, aflewerings- en ongelukscenario’s geëvalueer.<ref name=" Von Baeckmann etal "/> Die kernwapens moes aan streng veiligheids- en betroubaarheidsvereistes voldoen, en ’n beduidende deel van die program se hulpbronne is aan hierdie aspekte bestee.<ref name=" Sublette ">Sublette, C. “''Nuclear Weapons Frequently Asked Questions'',” http://www.fas.org/nukehew/Nwfaq/Nfaq7.html{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. (25 Januarie 1999)</ref> Gedurende die middel-1980’s is Suid-Afrika se kernstrategie van doelbewuste onsekerheid herbevestig, en die regering het ondersoek ingestel na die tydsduur wat benodig sou word om ’n ondergrondse kerntoets uit te voer.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl. 13) In 1987 het Krygkor die toetsskagte by Vastrap, asook ’n gegalvaniseerde sinkplaatstruktuur wat oor een van die twee skagte opgerig is, geïnspekteer.<ref name="Stumpf"/> In 1988 is die Sirkel-fasiliteit met nuwe installasies saamgevoeg om die Advena Sentrale Laboratoriums te vorm.<ref name=" Viljoen & Smith "/> (bl. 6) Toe die Suid-Afrikaanse regering in November 1989 die formele besluit geneem het om die kernwapenprogram te beëindig, was een toetstoestel en vyf volledig gekwalifiseerde, aflewerbare kanonlooptipe kernwapens reeds voltooi. Daarbenewens was die hoogsverrykte uraankern (HEU) en verskeie nie-kernkomponente vir ’n sewende toestel reeds vervaardig. <ref name=" Von Baeckmann etal "/> ===Aflewering van die kernwapens=== [[Lêer:Canberra no. 458 b.jpg|links|duimnael|‘n SALM Canberra T.4   ]] [[Lêer:RSA-3-002 (cropped).jpg|duimnael|Die konsep RSA-3 ruimte lanseerder.]] Die kernwapens was oorspronklik gekonfigureer om afgelewer te word vanaf een van verskeie vliegtuigtipes wat toe in diens van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) was, insluitend die [[English Electric Canberra|Canberra B12]] en die [[Blackburn Buccaneer|Hawker Siddeley Buccaneer]]. Kommer oor die kwesbaarheid van die verouderende vliegtuie vir die Kubaanse lugafweernetwerk in [[Angola]] het die SAW daarna gelei om missielgebaseerde afleweringstelsels te ondersoek.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=M7wIryQK6UkC&pg=PA10|title=Out of (South) Africa: Pretorias Nuclear Weapons Experience|first=Roy E.|last=Horton|date=6 Mei 2018|publisher=DIANE Publishing|access-date=6 Mei 2018|via=Google Books|isbn=9781428994843}}</ref> [[Lêer:H-2 Raptor Sweefbom.png|duimnael|H-2 Raptor Sweefbom]] Die missiele sou gebaseer wees op die RSA-3 en RSA-4 lanseerders wat reeds vir die Suid-Afrikaanse ruimteprogram gebou en getoets is. Volgens Al J Venter, outeur van ''How South Africa Built Six Atom Bombs'', was hierdie missiele onversoenbaar met die beskikbare groot Suid-Afrikaanse kernplofkoppe. Venter beweer dat die RSA-reeks, wat ontwerp is vir 'n vrag van 340 kg, 'n plofkop van sowat 200 kg sou voorstel, "ver bo SA se beste pogings van die laat 1980's." Venter se analise is dat die RSA-reeks bedoel was om 'n geloofwaardige afleweringstelsel te vertoon, gekombineer met 'n aparte kerntoets in 'n finale diplomatieke beroep op die wêreldmoondhede in 'n noodgeval, al was hulle nooit bedoel om saam in 'n bewapende stelsel gebruik te word nie.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=5942:book-review-how-sa-built-six-atom-bombs-&catid=57:Book+Reviews&Itemid=141|title=''Book Review: How SA built six atom bombs'' - defenceWeb|first=Leon|last=Engelbrecht|website=www.defenceweb.co.za|access-date=6 Mei 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826194106/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=5942:book-review-how-sa-built-six-atom-bombs-&catid=57:Book+Reviews&Itemid=141|archive-date=26 Augustus 2014|df=dmy-all}}</ref> Terwyl werk op ballistiese missiele voortgeduur het, het verskeie ontleders en voormalige programdeelnemers aangedui dat die [[H-2-sweefbom]] uiteindelik as ’n moontlike afleweringsplatform vir Suid-Afrika se kernwapens bedoel was. Ten tyde van Suid-Afrika se besluit om sy kernwapenprogram te laat vaar, was die Suid-Afrikaanse bom reeds klein genoeg om beide die H2 en Suid-Afrika se ballistiese missiel onder ontwikkeling te bewapen.<ref>Lewis, Jeffrey. 3 Desember 2015. Revisiting South Africa’s Bomb. https://www.armscontrolwonk.com/archive/1200544/revisiting-south-africas-bomb/?utm_source=chatgpt.com</ref> ===Veiligheidsmaatreëls en bevelstrukture=== [[Lêer:Bevelskanale vir ontkluising.png|duimnael|Bevelstrukture vir ontkluising.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173)]] Elke kerntoestel is in twee afsonderlike dele vervaardig: ’n voorste gedeelte, bekend as die voorplofkop wat die uraankomponent bevat het, en ’n agterste gedeelte, die sogenaamde agterplofkop, waarin die kanonmeganisme met die uraanprojektiel gehuisves is. Die hoogsverrykte uraan is dus tussen die twee dele verdeel, wat elk apart in afsonderlike kluise bewaar is. Hierdie samestelling het verseker dat geen toevallige of onbedoelde ontploffing kon plaasvind nie.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173) Daarbenewens is daar nooit gelyktydig aan beide die voor- en agterplofkop van dieselfde toestel gewerk nie. Die kluise waarin die komponente gestoor is, kon ook nie deur slegs een persoon geopen word nie. Die voorplofkop kon verder slegs ontkluis word op spesifieke gesag van die Staatspresident, wat deur twee afsonderlike bevelskanale — ’n militêre en ’n siviele kanaal — bevestig moes word. Sien diagram vir die bevelskanale.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173) ===Finale kernwapenarsenaal=== [[Lêer:W9 kernprojektiel diagram.png|duimnael|Diagram van 'n kanonlooptipe kernwapen.]] Aan die einde van die program, tot en met die aftakeling later, was daar ses toestelle wat as kernwapens beskou kon word: Melba (demonstrasiemodel), 306 en die produksiemodelle 501, 502, 503 en 504. Genoeg hoogverrykte uraan was beskikbaar vir 'n sewende kernwapen, maar dié is nooit gebou nie.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173) Hierdie relatief eenvoudige kanonlooptipe toestelle is ontwerp om sonder neutroninisieerders te funksioneer.<ref name=" Viljoen & Smith "/> (bl. 7) Die beraamde plofkrag van die wapens het tussen 10 en 18 kiloton TNT gewissel. Omdat geen kernwapentoets ooit uitgevoer is nie, is die werklike plofkrag egter nooit eksperimenteel bevestig nie.<ref name=" Buys 1993 "> Buys, A. “''South Africa’s Nuclear Weapons Capability'',” ''Salvo'', 2/93, 1993. )</ref> (bl. 18) {| class="wikitable" |+ Produksie van Suid-Afrikaanse kerntoestelle ! Wapen-identifikasie ! Voor- of agterplofkop ! Produksiedatum ! Opmerkings |- | Video/Melba | — | November 1979 (deur AEK gebou) | Herplateer in 1982 |- | Hobo/Cabot | — | Desember 1982 (eerste toestel deur Krygkor gebou) | Plofkop later in ’n ander toestel (502) ingebou |- | rowspan="2" | 306 | Voor | September 1986 | rowspan="2" | Opgegradeerde voorproduksiemodel |- | Agter | November 1986 |- | rowspan="2" | 501 | Voor | Augustus 1987 | rowspan="2" | Eerste produksiemodel |- | Agter | Junie 1988 |- | rowspan="2" | 502 | Voor | November 1988 | rowspan="2" | Produksiemodel |- | Agter | Oktober 1988 |- | rowspan="2" | 503 | Voor | November 1988 | rowspan="2" | Produksiemodel |- | Agter | Maart 1989 |- | rowspan="2" | 504 | Voor | Maart 1989 | rowspan="2" | Produksiemodel |- | Agter | Maart 1989 |} Bron: Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera, 2014, bl. 173.<ref name="Von2014"> Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera, 2014. </ref> ===Koste en omvang van die program=== [[Lêer:Kernwapen kluise by Advena.png|duimnael|Kluise in 1993. Hierdie beeld is geskep nadat die gebou aan die IAEA verklaar en toeganklik gemaak is. Die voorste en agterste gedeeltes van die kernwapens is afsonderlik in hierdie kluise by Advena gestoor.<ref name="Von Wielligh 2014" /> (Fotos 8)]] Daar bestaan beduidende verskille in ramings van die werklike koste van Suid-Afrika se kernwapenprogram. Waldo Stumpf het die totale uitgawe oor die volle duur van die program op ongeveer R680 miljoen beraam.<ref name="Stumpf"/> David Fig voer egter aan dat die breër kernprogram Suid-Afrika tussen 1970 en 1995 sowat R20 miljard gekos het.<ref>SABC, Special Assignment, Programme on the South African Nuclear Industry, SABC- 3, 16 Maart 1999.</ref> Suid-Afrika het moontlik tot 400 kg hoogsverrykte uraan (HEU) geproduseer,<ref name=" Lockwood & Wolfsthal ">Lockwood, D. and Wolfsthal, J.B. “Nuclear Weapon Development and Proliferation,” in Stockholm International Peace Research Institute SIPRI Yearbook 1993: World Armaments and Disarmament, Oxford University Press, 1993.</ref> (bl. 253) hoewel die vervaardiging daarvan in November 1989 beëindig is.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "> Albright, D., Berkhout, F. and Walker, W. Plutonium and Highly Enriched Uranium 1996: World Inventories, Capabilities and Policies, SIPRI, Oxford University Press, 1997.</ref> (bl. 380) Die Y-aanleg is kort daarna, op 1 Februarie 1990, gesluit. Teen dié tyd het Suid-Afrika, buiten die erkende kernwapenstate, oor die grootste uraanverrykingsprogram beskik wat nie onder toesig van die Internasionale Atoomenergieagentskap (IAEA) gestaan het nie.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "/> (bl. 369) ===Van siviele program na militêre vermoë=== Die militêre kernprogram is grootliks moontlik gemaak deur die voorafgaande ontwikkeling van Suid-Afrika se kernbedryf en die vroeë werk aan siviele kernploftoestelle. Die mees komplekse fases van ’n kernwapenprogram — naamlik die verkryging van voldoende splytbare materiaal en die ontwerp van ’n basiese kernploftoestel — was reeds afgehandel.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.175) Ná die internasionale reaksie op die beplande kerntoets het dit feitlik onmoontlik geword om die program openlik as ’n siviele of “vreedsame” kernontploffingsprojek voort te sit. Tog het die bestaande tegnologiese vordering Suid-Afrika se besluitnemers in ’n besondere posisie geplaas. Op grond van die werk wat reeds voltooi is, het dit tegnies hoogs waarskynlik gelyk dat ’n funksionele strategiese kernwapen ontwikkel kon word.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.175) Die faktore en aansporings wat hierdie besluit beïnvloed het, word later in meer besonderhede bespreek. ==Beëindiging van die kernwapenvermoë== ===Politieke besluit en hersiening van die program=== Die nuwe Staatspresident, F. W. de Klerk, is ná sy bewindsoorname op instruksie van die Witvlei-komitee oor die status van die kernwapenprogram ingelig. Hoewel hy reeds as Minister van Mynbou en later Minerale- en Energiesake tot 1982 by die ontwikkeling betrokke was, het hy ’n volledige hersiening van Suid-Afrika se kernprogram en kernvermoë gelas..<ref name="Stumpf"/> ’n Interdepartementele komitee het die toekoms van die program ondersoek en die beëindiging daarvan aanbeveel.<ref>Onderhoud met Deon Smith op 13 Augustus 2001 in Pretoria.</ref> Hierdie aanbeveling is deur ’n ad hoc-kabinetskomitee aanvaar. Die komitee het besluit dat: *Suid-Afrika bereid sou wees om die [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens]] (NPT) te onderteken; *alle kernplofkoppe so gou moontlik ontmantel moes word; *die kernmateriaal uit die wapens hersmelt en by die AEK gestoor moes word; *die ongeveer 250 werknemers van Advena hertoegewys moes word; *’n bedrag van R52,2 miljoen vir die ontmantelingsproses bewillig moes word. <ref> AS:Minutes Archives Group, file 1/7/1/142, ''Memorandum No. 18 re Project Mantel'', gedateer 2 Oktober 1990, soos aangehaal in Van der Westhuizen, L.J. and Le Roux, J.H. ARMSCOR: ''The Leading Edge'', Institute for Contemporary History, UOFS, ongepubliseerde boek, Bloemfontein, 1997. bl, 181.</ref> ===Ontmanteling van die arsenaal=== Op 26 Februarie 1990 het President De Klerk skriftelike instruksies uitgereik om die kernwapenprogram te beëindig en alle bestaande wapens te ontmantel. Die bestaan van die program is nie op daardie stadium erken nie. Die kernmateriaal is gesmelt en aan die AEK terugbesorg ter voorbereiding van Suid-Afrika se toetreding tot die NPT.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl.16) Suid-Afrika se toetreding tot die NPT op 10 Julie 1991 is onmiddellik gevolg deur die ondertekening van 'n omvattende veiligheidsooreenkoms (INFCIRC/394) met die IAEA op 16 September 1991. Vier dae later het die IAEA se Algemene Konferensie 'n resolusie aangeneem wat daarop gemik was om die vroeë implementering van die veiligheidsooreenkoms en die verifikasie van die volledigheid van die inventaris van Suid-Afrika se kerninstallasies en -materiaal te verseker.<ref name=" Von Baeckmann etal "/> 'n Aanvanklike inventaris van kernmateriaal is op 30 Oktober 1991 aan die IAEA voorgelê.<ref name=" Lockwood & Wolfsthal "/> (bl. 253) ===Toetreding tot die NPT en IAEA-verifikasie=== Na Suid-Afrika se toetreding tot die NPT in September 1991 het inspekteurs van die IAEA begin om die land se verklaarde voorraad splytbare materiaal te verifieer en dit onder die organisasie se veiligheidsmaatreëls te plaas. Hierdie proses was die mees ingewikkelde taak wat die IAEA se Veiligheidsinspektoraat tot op daardie stadium aangepak het, aangesien Suid-Afrika vir langer as ’n dekade uraan van wapengraad vervaardig het. Teen die einde van 1992 het die IAEA meer as 75 terreine in Suid-Afrika geïnspekteer.<ref name=" Lockwood & Wolfsthal "/> (bl. 253) ===Probleme met die verifikasieproses=== Ondanks die mate van deursigtigheid was dit uiters moeilik om die volledigheid van Suid-Afrika se inventaris te bevestig. Die IAEA moes produksie- en materiaalrekords oor ’n tydperk van meer as twintig jaar ontleed. Volgens Waldo Stumpf het die “... verifikasie van die HEU-uitset van die loodsverrykingsaanleg — deur middel van ’n materiaalbalansberekening gebaseer op die aanleg se bedryfsrekords, asook op die natuurlike uraaninsette, uitgeputte uraanuitsette en gasverliese tydens die proses — ’n besonder ingewikkelde uitdaging gebied.” <ref name=" Stumpf 1996 "> Stumpf, W. “''South Africa’s Nuclear Weapons Program: From Deterrence to Dismantlement'',” ''Arms Control Today'', Desember 1995/Januarie 1996.</ref> (bl. 7) ===Afskaling van Advena=== Verskeie moontlike kommersiële gebruike vir die Advena-fasiliteite is ondersoek, maar geen daarvan was suksesvol nie. Teen die einde van 1991 is ongeveer die helfte van Advena se personeelkorps van sowat 230 werknemers afgelê. Minder as twee jaar later is al die maatskappy se bedrywighede beëindig, waarna die oorblywende personeel na die aangrensende ammunisievervaardigingsfiliaal, Pretoria Metal Pressings, oorgeplaas is.<ref name=" Viljoen & Smith "/> (bl. 10). ===Openbare bekendmaking van die program=== Dit was eers op 24 Maart 1993 — vier jaar nadat hy die vernietiging van die arsenaal gelas het — dat President F. W. de Klerk Suid-Afrika se kernwapenprogram amptelik in die openbaar erken het. Die regering was bekommerd dat ’n vroeëre bekendmaking van die kernarsenaal tot konfronterende IAEA-inspeksies kon lei, soortgelyk aan dié wat destyds in [[Irak]] plaasgevind het.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl. 2) De Klerk se aankondiging in die Parlement het gevolg op toenemende internasionale en binnelandse druk om die program openbaar te maak — iets wat reeds wyd vermoed is. In sy toespraak het hy self na hierdie druk verwys en melding gemaak van bewerings in die media, sowel as deur sekere lande, dat Suid-Afrika nie sy volle voorraad hoogsverrykte uraan (HEU) verklaar het nie. Volgens hom was sulke bewerings nadelig vir Suid-Afrika se pogings om sy kerninfrastruktuur te kommersialiseer en meer samewerkende betrekkinge met ander lande te ontwikkel.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "/> (bl. 381) ===Finale IAEA-verifikasie=== Na aanleiding van die aankondiging deur die regering het die IAEA 'n span vir die verifikasie van veiligheidsmaatreëls na Suid-Afrika gestuur om te verseker dat alle kernmateriaal se bestaan verantwoordbaar is. Teen die tyd van die IAEA-span se besoek in April 1993 was die aftakeling en vernietiging van wapens en komponente en die vernietiging van die tegniese dokumentasie byna voltooi. Die ontmanteling van rekords rakende die HEU-komponente van die wapens was beskikbaar en het voldoende besonderhede verskaf om die Krygkor-data te korreleer met die ooreenstemmende data in die kernmateriaalrekeningkundige rekords wat deur die AEK gehou word.<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl. 8) Met behulp van gedetailleerde daaglikse bedryfsrekords van die aanleg, tesame met ondersteunende tegniese data, het die IAEA die daaglikse produksie van hoogsverrykte uraan (HEU) by die Y-aanleg gerekonstrueer. Die agentskap het tot die gevolgtrekking gekom dat die “...hoeveelhede HEU wat deur die aanleg geproduseer kon word, ooreenstem met die hoeveelhede wat in die aanvanklike verslag verklaar is”.<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl. 10-11) Prakties beteken dit dat die verskil tussen die IAEA se beraamde HEU-produksie en Suid-Afrika se verklaarde produksie minder was as ’n sogenaamde “beduidende hoeveelheid”, naamlik 25 kg wapengraad-uraan.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "/> (bl. 378) Ná die beëindiging van Suid-Afrika se kernwapenprogram het die regering hom formeel tot kern-nie-verspreiding verbind en vervolgens ’n beleid van nie-verspreiding geïmplementeer. ===Vestiging van ’n beleid van nie-verspreiding=== Die besluit om die kernwapenprogram te beëindig, was een van die eerste belangrike besluite wat tydens President F. W. de Klerk se ampstermyn geneem is. Om te verseker dat die beëindiging van die program volledig en geloofwaardig deur die IAEA geverifieer kon word, is omvangryke werk onderneem. Hierdie proses is verder versterk deur die latere openbare erkenning van Suid-Afrika se kernwapenvermoë en die addisionele verifikasie deur die IAEA. Gedurende hierdie fase is die vermoë doelbewus vernietig en nasionale sowel as internasionale maatreëls ingestel om dit vir Suid-Afrika prakties onmoontlik te maak om die program weer te hervat.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.178) ===Beëindiging van die missielprogram=== In 1994 het Suid-Afrika, onder druk van die Verenigde State, ook ingestem om nie langafstandmissiele te ontwikkel nie en om die fasiliteite en toerusting wat vir die bou van groot ruimtelanseervoertuie gebruik is, af te breek. Nadat die belangrikste lanseerterreine en verwante infrastruktuur in 1995 gesloop is, is Suid-Afrika toegelaat om by die Missieltegnologiebeheerregime (MTCR) aan te sluit — ’n internasionale groep lande wat die verspreiding van langafstandmissieltegnologie probeer beperk. As deel van hierdie proses het Suid-Afrika groter toegang tot die hoëtegnologie- en militêre markte van geïndustrialiseerde lande verkry.<ref>Wisconsin Project on Nuclear Arms Control, “South Africa Gives Up Nukes and Missiles: Now Gets High-Tech Imports,” ''Risk Report'' Vol. 2, No.1, Januarie/Februarie 1996, bl. 1, CD ROM gedateer Mei/Junie 1998.</ref> Hierdie stappe het uiteindelik die grondslag gevorm vir die Suid-Afrikaanse regering se latere sterk ondersteuning van internasionale norme oor kernwapen-nie-verspreiding.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.178) ==Suid-Afrika as aktiewe ondersteuner van die nie-verspreidingsnorm== [[Lêer:SmeeWapensinWerktuie.png|duimnael|As [[simbool]] van vrede het oudminister [[Pik Botha]] in April 1994 tydens 'n funksie in [[Wene]] 'n miniatuur-ploeg aan Hans Blix van die IAEA geskenk. Die materiaal vir dié beeldjie is direk uit afgetakelde kernwapens herwin. Dit bevat ook 'n tweetalige inskripsie (Afrikaans en Engels) van [[Jesaja]] 2:4 op die voetstuk: “Hulle sal van hul swaarde ploegskare snee en van hul spiese snoeiskêre. Die een nasie sal nie meer die swaard teen die ander opneem nie, en hulle sal nie meer leer om oorlog te maak nie.”<ref name="Von Wielligh 2014 " /> (Fotos 16)]] Na die beëindiging van sy kernwapenprogram het Suid-Afrika hom toenemend as ’n voorstander van internasionale nie-verspreiding van wapens van massavernietiging en ontwapening begin posisioneer. Die land het wetgewende en institusionele maatreëls ingestel om die verspreiding van massavernietigingswapens te voorkom. ===Wetgewende en institusionele raamwerk vir nie-verspreiding en uitvoerbeheer=== Die Wet op die Nie-verspreiding van Wapens van Massavernietiging is op 16 Augustus 1993 in werking gestel. Hierdie wetgewing het die staat die nodige bevoegdheid gegee om die handel in Suid-Afrikaanse toerusting, materiale en tegnologie wat moontlik vir die ontwikkeling van massavernietigingswapens aangewend kan word, streng te beheer.<ref name=" DFA1 1995 ">Department of Foreign Affairs, South Africa’s Policy on the Non-Proliferation of Weapons of Mass Destruction , South African Communications Service, Cape Town, 1995.</ref> (bl. 8). Die beheermaatreëls het ook sogenaamde “dubbele gebruik”-toerusting en -tegnologie ingesluit. Hierdie term verwys na produkte en kennis wat vir vreedsame siviele doeleindes gebruik kan word, maar ook aangewend kan word in die vervaardiging van massavernietigingswapens. Suid-Afrika se benadering tot nie-verspreidingsbeheer het berus op die registrasie van individue en ondernemings, sowel as die uitreiking van permitte wat aan spesifieke eindgebruikvoorwaardes gekoppel is. Aansoeke vir permitte word deur die Suid-Afrikaanse Raad vir Nie-verspreiding van Wapens van Massavernietiging beoordeel en goedgekeur nadat interdepartementele ondersoeke, oorwegings en aanbevelings afgehandel is.<ref name=" DFA2 1995 ">Department of Foreign Affairs, South Africa’s Position on Matters Nuclear , Ongepubliseerde dokument, Julie 1995.</ref> (bl. 28). ===Suid-Afrika se internasionale nie-verspreidingsverpligtinge en beleid ná 1994=== Die Wet op Nie-verspreiding het verder die nodige regsraamwerk geskep vir die uitvoering van Suid-Afrika se internasionale verpligtinge rakende nie-verspreiding en ontwapening. Hierdie verpligtinge het voortgespruit uit die land se deelname aan verskeie internasionale konvensies en uitvoerbeheerregimes. Die nuwe demokratiese regering wat in 1994 aan bewind gekom het, het hierdie beleid bevestig en daarna verder uitgebrei.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.178-179) Om 'n duidelike beleid oor die nie-verspreiding van massavernietigingswapens te implementeer, het die Suid-Afrikaanse Kabinet op 31 Augustus 1994 'n voorstel van die [[Minister van Buitelandse Sake]] aanvaar dat Suid-Afrika: *“'n aktiewe deelnemer aan die verskeie nie-verspreidingsregimes en verskaffersgroepe moet wees, *in die openbaar standpunte moet inneem wat die nie-verspreiding van massavernietigingswapens ondersteun met die doel om internasionale vrede en veiligheid te bevorder, en *sy posisie as 'n lid van die verskaffersregimes, die Afrikagroep en die [[Beweging van Onverbonde Lande]] (BOL) moet gebruik om die belangrikheid van nie-verspreiding te bevorder en te verseker dat hierdie beheermaatreëls nie ontwikkelende lande toegang tot gevorderde tegnologieë wat vir vreedsame doeleindes en hul ontwikkelingsbehoeftes benodig word, ontken nie.”<ref name=" DFA1 1995 "/>, (bl. 7 – 8) ===Suid-Afrika as brug tussen ontwikkelde en ontwikkelende state=== Suid-Afrika as die eerste land in [[Afrika]], asook binne die BOL wat lid is van — of daarna streef om deel te wees van — al die belangrikste nie-verspreidingsregimes en verskaffersgroepe. As ’n staat met erkende gevorderde tegnologiese vermoëns word Suid-Afrika in verskeie sektore as ’n relatief ontwikkelde land beskou. Hierdie posisie stel die land in staat om as brug tussen die ontwikkelde en ontwikkelende wêreld op te tree: aan die een kant bevorder dit samewerking met gevorderde nywerheidslande, terwyl dit terselfdertyd die bekommernisse van ontwikkelende state aanspreek oor toegang tot tegnologie wat noodsaaklik is vir ekonomiese en wetenskaplike ontwikkeling.<ref name=" DFA 1997 ">Department of Foreign Affairs, Non-Proliferation and Disarmament of Weapons of Mass Destruction: A South African Perspective , Ongepubliseerde dokument, Junie 1997.</ref> (bl. 3) Volgens die voormalige minister van buitelandse sake, [[Alfred Nzo]], het Suid-Afrika hom daartoe verbind om “beide die kernwapenstate en die drumpelstate te betrek om op ’n konstruktiewe en vasberade wyse met kernontwapening voort te gaan”.<ref>[[Alfred Baphethuxolo Nzo|Nzo, A]]. “Weapons that do not Respect Borders: South Africa has a Proud Record of Opposition to Nuclear Proliferation,” [[Pretoria News]] , 21 Mei 1998.</ref> ===Deelname aan internasionale massavernietigingswapens nie-verspreidingsregimes=== Deur die voortsetting van die vorige regering se nie-verspreidingsbeleid, tesame met die beleid wat ná 1994 deur die demokratiese regering aanvaar is, het Suid-Afrika die eerste ontwikkelende land geword wat aan die meeste van die belangrikste kernverwante nie-verspreidingsregimes en beheermaatreëls deelgeneem het. Dit sluit onder meer die Zangger-kommitee (1993), die Kernvoorsienersgroep (NSG) in 1995, die Missieltegnologiebeheerregime (MTCR) in 1995, en die omvattende Kerntoetsverbodverdrag (CTBT) in 1999. Suid-Afrika het verder ’n aktiewe rol gespeel in die onderhandelinge oor die Afrika-kernwapenvrye sone-verdrag, beter bekend as die Pelindaba-verdrag, saam met ander Afrikastate. Die verdrag is daarop gemik om ’n kernwapenwedloop op die Afrika-vasteland te voorkom en die ontplooiing of invoering van kernploftoestelle deur enige staat in Afrika te verbied.<ref>SAPA Report, “Background on Role and Activities of the IAEA,” 9 April 2001.</ref> ==Kernwapenbesluitneming== === Aansporings vir die ontwikkeling van die Suid-Afrikaanse kernwapenvermoë === 'n Kombinasie van politieke, strategiese en tegnologiese faktore het die ontwikkeling van Suid-Afrika se kernwapenprogram beïnvloed. Die program het oor verskeie fases ontwikkel, elk met eie doelwitte en prioriteite. 'n Kenmerkende eienskap van die Suid-Afrikaanse kernprogram was die inkrementele aard daarvan. Gedurende die vroeë 1960's was die fokus hoofsaaklik op die vestiging van 'n kerninfrastruktuur. Teen die laat 1960's en vroeë 1970's het die aandag verskuif na die ontwikkeling van 'n "vreedsame" kerntoestel vir moontlike mynboutoepassings. Vanaf die middel van die 1970's het die program geleidelik ontwikkel tot die vestiging van 'n militêre kernwapenvermoë. Selfs nadat besluit is om die bestaande burgerlike kerntoestelprogram vir militêre afskrikking aan te wend, was daar aanvanklik geen duidelik geformuleerde ontplooiingsdoelwit of kernstrategie nie. 'n Samehangende strategie het eers later ontwikkel, grootliks op aandrang van persone wat direk by die program betrokke was. Volgens verskeie ontledings van die program was daar gedurende die vroeë fases min aanduiding van omvattende strategiese beplanning oor die langtermyngevolge van 'n kernwapenvermoë. Die Suid-Afrikaanse ervaring illustreer gevolglik verskeie van die aansporings en beperkings wat ook in ander gevalle van kernwapenontwikkeling waargeneem is.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.219) === Aansporings vir die beëindiging van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram === Die eerste belangrike stap in die beëindiging van Suid-Afrika se kernwapenprogram het in 1985 plaasgevind toe president P.W. Botha besluit het om die kernarsenaal tot sewe toestelle te beperk. Hiermee is verdere uitbreiding van die program effektief gestuit, insluitend planne vir meer gevorderde implosiewapens. Teen die laat 1980’s het veranderende internasionale en streekstoestande die Suid-Afrikaanse regering se bedreigingspersepsie beïnvloed. Die afname in Koue Oorlog-spanning, die onafhanklikheid van [[Namibië]] en die onttrekking van Kubaanse magte uit [[Angola]] het die behoefte aan ’n kernafskrikmiddel verminder. Terselfdertyd het die regering begin met politieke hervormings en pogings om internasionale isolasie te beëindig. Ekonomiese en diplomatieke oorwegings het ook ’n belangrike rol gespeel. Beide die Atoomenergiekorporasie (AEK) en Krygkor het besef dat Suid-Afrika se herintegrasie in die internasionale kern- en wapenmark afhanklik sou wees van toetrede tot die [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens|Nie-verspreidingsverdrag]] (NPT) en die beëindiging van die kernwapenprogram. Die program is toenemend as duur en strategies minder noodsaaklik beskou. Met F.W. de Klerk se bewindsoorname in 1989 het die proses versnel. De Klerk het aangevoer dat die kernwapenvermoë ’n hindernis vir Suid-Afrika se [[internasionale betrekkinge]] geword het en nie meer by die land se veiligheidsbehoeftes gepas het nie.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl. 198-201) == Nalatenskap en betekenis == Die Suid-Afrikaanse kernwapenverspreidingsgeskiedenis het uit vyf periodes bestaan, van die vestiging van 'n kerninfrastruktuur, die ontwikkeling van 'n toestel vir "vreedsame" doeleindes, 'n militêre afskrikmiddel, die beëindiging van die wapenprogram, tot 'n aktiewe ondersteuner van die nie-verspreidingsnorm. Dit verteenwoordig 'n volledige lewensiklus vir 'n kernwapenvermoë en die uiteindelike doel van die nie-verspreidingsnorm vir kernwapenstate.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.219) Die beëindiging van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram het ’n unieke plek in die internasionale geskiedenis van kernontwapening ingeneem. Suid-Afrika was die eerste en tot dusver enigste staat wat selfstandig ontwikkelde kernwapens vervaardig en daarna vrywillig afgebreek het voordat dit tot die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens (NPT) toegetree het as ’n nie-kernwapenstaat.<ref>{{cite book |last=Liberman |first=Peter |title=The Rise and Fall of the South African Bomb |publisher=International Security |year=2001}}</ref> Die program se afbreek en die daaropvolgende samewerking met die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEA) is internasionaal beskou as ’n belangrike voorbeeld van verifieerbare ontwapening. Dit het bygedra tot Suid-Afrika se herintegrasie in die [[internasionale gemeenskap]] ná [[apartheid]] en het die land se beeld as ’n voorstander van [[multilateralisme]] en nie-verspreiding versterk.<ref>{{cite book |last=von Wielligh |first=N. |title=Die Bom: Suid-Afrika se Kernwapenprogram |publisher=Litera |location=Pretoria |year=2014}}</ref> == Simboliese waarde in globale ontwapening == Die Suid-Afrikaanse kernontwapening word dikwels as ’n [[Simbool|simboliese]] keerpunt in die geskiedenis van kernwapens beskou. Anders as state wat kernwapens ontwikkel het as deel van ’n voortgesette afskrikstrategie, het Suid-Afrika doelbewus afstand gedoen van sy kernvermoë tydens ’n periode van politieke oorgang en hervorming.<ref>{{cite book |last=Albright |first=David |title=South Africa and the Affordable Bomb |publisher=Bulletin of the Atomic Scientists |year=1994}}</ref> Internasionale ontleders het aangevoer dat die Suid-Afrikaanse voorbeeld bewys het dat sekuriteitsdoelwitte deur diplomatieke integrasie en internasionale samewerking bereik kan word eerder as deur kernwapenbesit. Die land se optrede het later ook bygedra tot steun vir kernwapenvrye sones, veral in Afrika deur die [[Verdrag van Pelindaba]].<ref>{{cite web |title=African Nuclear-Weapon-Free Zone Treaty (Pelindaba Treaty) |url=https://www.un.org/disarmament/wmd/nuclear/nwfz/africa/ |publisher=United Nations}}</ref> ==Sien ook== * [[Kernwapen]] * [[Suid-Afrika se wapens van massavernietiging]] ==Verwysings== {{Verwysings|4}} ==Bibliografie== *Stott, N., von Wielligh-Steyn, L. & Larkin, J. (Reds). 2025. ''From Swords to Ploughshares: The Dismantlement of the South African Nuclear Weapons Programme''. VERTIC. * Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika. * Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. 2014. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera. {{Normdata}} [[Kategorie:Kerntegnologie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]] [[Kategorie:Skryfwedstrydartikels]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] kcajzavbbqcj0fxnl7707mzjcus6106 0 462784 2913283 2912231 2026-06-23T11:00:46Z AFM 21229 /* Bibliografie */ 2913283 wikitext text/x-wiki '''Kultuurgeskiedenis''' is die studie van die manier waarop die samelewing van mense deur die jare heen ontwikkel het. Dit ondersoek die alledaagse lewe, lewenspatrone, sedes, gewoontes, tradisies, tale en kuns van ‘n bevolkingsgroep. Dus speel dit ‘n kernrol in erfenisbewaring, museumstudie, die instandhouding en restourasie van erfenisterreine en geboue van historiese belang en die bewaring van kunsprodukte. Die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Kultuurgeskiedenis (gesitg 1982) is in Suid-Afrika die organisasie wat die beoefening van die vakgebied organiseer en bevorder. Publikasies soos ''Die Kultuurhistorikus'', die ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kunsgeskiedenis'', die ''Tydskrif vir Volkskunde en Volkstaal'', die ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'' en ''Sonnerad'' het die vakgebied gepromoveer. In die tweede helfte van die 20ste eeu was die bekendste leiers in die vakgebied van die '''Afrikaanse kultuur- en volkskunde''' [[Abel Coetzee]], [[Hans Fransen]], [[Bun Booyens]], [[P.G. Nel]] en [[Pieter W. Grobbelaar]]. In daardie jare is die vak ook aan sekere Suid-Afrikaanse universiteite onderrig. ==Bibliografie== *Pienaar, P. de V. (red.): Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, 1968 *savk.org [[Kategorie: Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie: Afrikaners]] [[Kategorie: Kultuur in Suid-Afrika]] mguf1ypzw6nlllfpwkvnrhyjf5f9u6s 0 462805 2913168 2912656 2026-06-22T20:00:03Z Dumbassman 62009 2913168 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent | naam = A Star Is Born | beeld = | regisseur = [[Bradley Cooper]] | vervaardiger = {{Plainlist| * Bill Gerber * Jon Peters * Bradley Cooper * Todd Phillips * Lynette Howell Taylor<ref name="comingsoon">{{cite news|last1=Perry|first1=Spencer|title=First Look at Lady Gaga in A Star is Born Remake|url=https://www.comingsoon.net/movies/news/838711-first-look-at-lady-gaga-and-bradley-cooper-in-a-star-is-born-remake#/slide/1|access-date=April 18, 2017|publisher=Comingsoon.net|date=April 17, 2017|archive-date=April 17, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170417202041/http://www.comingsoon.net/movies/news/838711-first-look-at-lady-gaga-and-bradley-cooper-in-a-star-is-born-remake#/slide/1|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|first=Rachel|last=Yang|title='A Star Is Born' Director Bradley Cooper Talks Jon Peters Allegations|url=https://variety.com/2018/film/news/bradley-cooper-jon-peters-a-star-is-born-1202942307/|work=Variety|date=September 14, 2018|access-date=October 8, 2018|archive-date=October 9, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181009052907/https://variety.com/2018/film/news/bradley-cooper-jon-peters-a-star-is-born-1202942307/|url-status=live}}</ref> }} | geskryf_deur = {{Plainlist| * Eric Roth * Bradley Cooper * Will Fetters }} | geskoei = ''A Star Is Born'' (1937, '54 en '76) | met = {{Plainlist| * Bradley Cooper * [[Lady Gaga]] * [[Andrew Dice Clay]] * [[Dave Chappelle]] * [[Sam Elliott]] }} | musiek = | kinematografie = Matthew Libatique | ateljee = {{Plainlist| * Metro-Goldwyn-Mayer Pictures * Live Nation Productions * Gerber Pictures * Peters Entertainment * Joint Effort<ref>{{cite web|url=http://www.film-news.co.uk/news/UK/55498/A-Star-Is-Born-trailer-with-Bradley-Cooper-and-Lady-Gaga|title=A Star Is Born trailer with Bradley Cooper and Lady Gaga|date=June 7, 2018|publisher=Film-news.co.uk|access-date=June 8, 2018|archive-date=June 12, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162125/http://www.film-news.co.uk/news/UK/55498/A-Star-Is-Born-trailer-with-Bradley-Cooper-and-Lady-Gaga|url-status=live}}</ref> }} | verspreider = Warner Bros. Pictures<ref name=warnerbros>{{cite web|url=https://www.warnerbros.com/star-born|title=A Star is Born|publisher=WarnerBros.com|access-date=October 29, 2018|archive-date=October 30, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030035519/https://www.warnerbros.com/star-born|url-status=live}}</ref> | vrygestel = {{Begindatum|2018|8|31|df=yes}}: [[Venesië]] <br>{{Begindatum|2018|10|5|df=yes}}: VSA | speeltyd = 136 minute | land = [[VSA]] | taal = [[Engels]] | begroting = $36&nbsp;miljoen<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/how-a-star-is-born-created-mans-world-music-1136259|title=How 'A Star Is Born' Re-created the "Man's World" of Music, Coachella Concert Scenes|work=The Hollywood Reporter|first=Gregg|last=Kilday|date=August 22, 2018|access-date=September 17, 2018|archive-date=September 18, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918054312/https://www.hollywoodreporter.com/news/how-a-star-is-born-created-mans-world-music-1136259|url-status=live}}</ref> | bruto = $436,3&nbsp;miljoen<ref name="BOM">{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=astarisborn2018.htm|title=A Star Is Born (2018)|publisher=Box Office Mojo|access-date=February 7, 2020|archive-date=October 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181026121216/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=astarisborn2018.htm|url-status=live}}</ref> | imdb_id = 1517451 }} '''''A Star Is Born''''' is 'n [[Amerika]]anse musiek- en romantiese dramarolprent van 2018 wat deur [[Bradley Cooper]] geregisseer en vervaardig is in sy debuut as regisseur. Die draaiboek is deur Cooper, Eric Roth en Will Fetters geskryf. Die hoofrolle word deur Cooper en [[Lady Gaga]] vertolk, met [[Dave Chappelle]], [[Andrew Dice Clay]] en [[Sam Elliott]] as byspelers. Dit gaan oor 'n [[Alkoholisme|alkoholistiese]] musikant (Cooper) wat 'n jong sangeres (Gaga) ontdek en op haar verlief raak. Dit is die derde herverwerking van die oorspronklike ''A Star Is Born'' van 1937 ná dié in 1954 en 1976, laasgenoemde met [[Kris Kristofferson]] en [[Barbra Streisand]]. {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 3 |total_width=420 |align=right |image1=Bradley Cooper (29670050807) (cropped) (cropped).jpg| |image2=Lady Gaga at the 2018 Toronto International Film Festival (facecrop).jpg| |image3=TIFF 2018 Samuel Elliott (44592132581) (cropped2).jpg| | footer = [[Bradley Cooper]], [[Lady Gaga]] en [[Sam Elliott]] het groot lof vir hulle toneelspel ingepalm. Al drie is vir pryse benoem. }}}} [[Lêer:Alec Baldwin by Gage Skidmore.jpg|thumb|120px|Alec Badwin]] Die première was op 31 Augustus 2018 op die Venesiese Internasioale Rolprentfees en die prent is op 5&nbsp;Oktober 2018 deur Warner Bros. Pictures in Amerika uitgereik. Dit was 'n groot sukses wat wêreldwyd meer as $436&nbsp;miljoen verdien het. Dit het ook groot lof ingepalm vir Cooper, Gaga en Elliott se toneelspel en Cooper se regie, sowel as vir die draaiboek, kinematografie en musiek. Die prent het talle pryse en benoemings ontvang, insluitend agt benoemings vir [[Oscar]]s (onder meer beste prent, beste akteur, beste aktrise en vir Elliot as beste manlike byspeler). Dit het die Oscar vir beste oorspronklike liedjie gewen vir "Shallow". Dit het ook vyf benoemings vir [[Golden Globe]]s gekry en het die prys vir beste oorspronklike liedjie gewen vir "Shallow". Die prent se klankbaan het 'n [[Bafta]] gewen vir beste musiek en vier [[Grammy]]s uit sewe benoemings. Vir haar toneelspel en bydraes tot die klankbaan was Gaga die eerste vrou in die geskiedenis wat in een jaar 'n Oscar, Bafta, Golden Globe en Grammy gewen het. Cooper was die eerste mens in Bafta se geskiedenis wat in een jaar benoemings ontvang het vir vervaardiging, regie, skryfwerk, toneelspel en komponeerwerk.<ref name = pryse>{{cite magazine|last1=Ritman|first1=Alex|title=Bradley Cooper, Alfonso Cuaron Make BAFTA Awards Nominations History|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/bradley-cooper-makes-bafta-awards-nominations-history-1174820/|access-date=May 14, 2026|magazine=The Hollywood Reporter|date=January 9, 2019|archive-date=December 11, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241211160232/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/bradley-cooper-makes-bafta-awards-nominations-history-1174820/|url-status=live}}</ref><ref name = bafta>{{cite web|title=BAFTA Awards: 'The Favourite' Dominates With 7 Wins, But 'Roma' Claims Top Prize 2019|url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/bafta-award-winners-2019-complete-list-1178566|work=The Hollywood Reporter|date=February 10, 2019|access-date=February 10, 2019|archive-date=February 11, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190211002045/https://www.hollywoodreporter.com/lists/bafta-award-winners-2019-complete-list-1178566|url-status=live}}</ref> ==Akteurs== {{div col|3}} * [[Bradley Cooper]] as Jackson "Jack" Maine, 'n gevestigde sanger en liedjieskrywer, en [[Alkoholisme|akoholis]] * [[Lady Gaga]] as Ally Maine, 'n sangeres en liedjieskrywer wat deur Jack ontdek word * [[Andrew Dice Clay]] as Ally se pa * [[Dave Chappelle]] as George "Noodles" Stone, 'n afgetrede musikant en Jack se beste vriend * [[Sam Elliott]] as Bobby Maine, Jack se ouer halfbroer en bestuurder * [[Rafi Gavron]] as Rez Gavron, 'n musiekvervaardiger en Ally se bestuurder * Anthony Ramos as Ramon, Ally se vriend * [[Drena De Niro|Drena de Niro]] as Paulette Stone, Noodles se vrou * [[Greg Grunberg]] as Phil, Jack se drywer {{div col end}} Daarbenewens vertolk Shangela die rol van die fopdosser-seremoniemeester, Willam Belli die rol van die fopdosser Emerald en [[Ron Rifkin]] dié van Jackson se rehabilitasieterapeut, Carl. [[Barry Shabaka Henley]] is Little Feet, Rebecca Field is Gail en [[Michael Harney]] is Wolfie, 'n vriend van Lorenzo. Lukas Nelson & Promise of the Real vertolk die rolle van Jackson se musiekgroep. Eddie Griffin is 'n plaaslike prediker en Luenell is 'n kassier. Marlon Williams, Brandi Carlile, [[Alec Baldwin]], Halsey en Don Roy King vertolk kameerolle as hulleself. Cooper se eie hond, Charlie, is die hond wat deur Ally en Jackson aangeneem word.<ref>{{Cite web |date=October 9, 2018 |title=What breed is Bradley Cooper's adorable dog in 'A Star is Born?' |first=Amy |last=Graff |access-date=April 26, 2026 |publisher=SFGate|url=https://www.sfgate.com/movies/article/Bradley-Cooper-dog-A-Star-Is-Born-what-breed-13291082.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20260426090830/https://www.sfgate.com/movies/article/Bradley-Cooper-dog-A-Star-Is-Born-what-breed-13291082.php|archive-date=April 26, 2026|url-status=live}}</ref> ==Storielyn== {{Pretbederwer}} Die 43-jarige Jackson "Jack" Maine, ’n country-rocksanger wat in die geheim teen [[alkoholisme|alkohol-]] en [[dwelm]]verslawing worstel, tree by ’n konsert op. Sy vernaamste ondersteuning is Bobby, sy bestuurder en ouer halfbroer. Ná ’n vertoning gaan Jack uit vir drankies en besoek hy ’n [[gay|fopdosserkroeg]]. Daar sien Jack ’n huldigingsoptrede aan [[Édith Piaf]] deur die 31-jarige Ally, wat as ’n kelnerin en sanger-liedjieskrywer werk. Hy is verstom deur haar optrede, en hulle bestee die nag om te gesels. Ally bespreek haar onsuksesvolle pogings om ’n professionele musiekloopbaan na te streef. Sy deel lirieke wat sy geskryf het, en hy sê vir haar sy is ’n talentvolle liedjieskrywer en behoort haar eie materiaal op te voer. Jack nooi Ally na sy volgende vertoning. Ten spyte van haar aanvanklike weiering, woon sy dit by en sing, met Jack se aanmoediging, die liedjie "Shallow" saam met hom op die verhoog. Jack nooi Ally om op toer te gaan, en hulle raak romanties by mekaar betrokke. In [[Arizona]] besoek Ally en Jack die plaas waar Jack grootgeword het en waar sy pa begrawe is. Hulle ontdek egter Bobby het die grond verkoop en dit is in ’n windplaas omskep. Jack, kwaad oor die verraad, val Bobby aan, waarna Bobby as sy bestuurder bedank. Voordat hy dit doen, onthul Bobby dat hy vir Jack van die verkoop vertel het, maar Jack was te dronk om dit te onthou. Terwyl hulle op toer is, ontmoet Ally vir Rez, ’n platevervaardiger wat haar ’n kontrak aanbied. Hoewel hy duidelik gepla is, ondersteun Jack steeds haar besluit om by Rez te teken. Rez verskuif Ally se fokus weg van country na [[popmusiek]]. Jack loop een van Ally se optredes mis nadat hy in die openbaar dronk geword het. Jack herstel aan huis van sy beste vriend, George "Noodles" Stone, en maak later weer vrede met Ally. Hy vra haar om te trou met ’n geïmproviseerde ring wat van ’n lus van ’n kitaarsnaar gemaak is. Hulle trou dieselfde dag in ’n kerk waar ’n familielid van Noodles die diens lei. Tydens Ally se optrede op ''Saturday Night Live'' raak Bobby en Jack versoen. Later baklei Ally en ’n dronk Jack oor haar groeiende artistieke sukses. Jack kritiseer Ally se nuwe beeld en musiek, aangesien haar sukses sy afnemende gewildheid oortref. By die [[Grammy]]s, waar Ally in drie kategorieë benoem is, lewer ’n sigbaar dronk Jack ’n huldeblyk aan [[Roy Orbison]]. Later die aand wen sy die Grammy vir beste nuwe kunstenaar. Terwyl Ally haar aanvaardingstoespraak lewer, strompel die steeds besope Jack na haar toe, maak hom in die openbaar nat en sak bewusteloos neer. Ally se pa, Lorenzo, skel op ’n halfbewuste Jack terwyl Ally probeer om hom nugter te kry. Jack sluit kort daarna by ’n rehabilitasieprogram aan. Hy vertel aan sy berader dat hy op die ouderdom van 12 probeer het om [[selfmoord]] te pleeg en onthul sy toenemend erger wordende tinnitus (gesuis in die ore). Jack vra Ally huilend verskoning vir sy gedrag. Terwyl hy huis toe terugkeer, erken Jack aan Bobby dat dit hy was, en nie hulle pa nie, wat hy verafgod het. Ally vra Rez om Jack saam op haar Europese toer te neem, maar Rez weier, wat Ally aanspoor om die res van die toer te kanselleer om na Jack om te sien. Rez konfronteer Jack en beskuldig hom daarvan dat hy Ally se loopbaan byna verwoes het, en sê Jack sal beslis weer van die waterkar afval. Hy sê dit is "verleentheidswekkend" dat sy met hom getroud is. Daardie aand lieg Ally vir Jack en sê haar platemaatskappy het haar toer gekanselleer sodat sy op haar tweede album kan fokus. Jack belowe hy sal daardie aand na haar konsert kom, maar nadat Ally vertrek het, hang hy homself in hulle motorhuis op. Die slottonele onthul ’n terugflits van Jack wat aan ’n liedjie werk oor sy liefde vir Ally wat hy nooit voltooi het nie. Ally voer dit as ’n huldeblyk aan Jack op en stel haarself vir die eerste keer bekend as Ally Maine. ==Vervaardiging== ===Voorproduksie=== Vorige herverwerkings van die oorspronklike rolprent van 1937 sluit in die een van 1954 met [[Judy Garland]] en die een van 1976 met [[Barbra Streisand]] en [[Kris Kristofferson]] in die hoofrolle. Die [[Bollywood]]-fliek ''Aashiqui 2'' (2013) is ook deur ''A Star Is Born'' geïnspireer, maar was nie 'n herverwerking nie.<ref>{{cite magazine|last1=Noelfi|first1=Joel|date=April 18, 2017|title=How Lady Gaga's A Star Is Born evolved with Jennifer Lopez, Beyoncé, more|magazine=Entertainment Weekly|url=https://ew.com/movies/2017/04/18/lady-gaga-a-star-is-born-jennifer-lopez-beyonce/|access-date=October 11, 2018|archive-date=August 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180825220602/https://ew.com/movies/2017/04/18/lady-gaga-a-star-is-born-jennifer-lopez-beyonce/|url-status=live}}</ref> Die idee van 'n nuwe herverwerking dateer reeds van die 1990's.<ref name="2000article">{{Cite web|url=http://www.canoe.com/JamMusicArtistsH/hill_lauryn.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20001001075441/http://www.canoe.com/JamMusicArtistsH/hill_lauryn.html|url-status=dead|archive-date=October 1, 2000|title=Lauryn, Mariah sought for 'A Star Is Born'|date=March 9, 2000|access-date=April 21, 2020}}</ref> In 2000 was daar gerugte dat [[Jamie Foxx]] en [[Oliver Stone]] ernstig in 'n herverwerking geïnteresseerd is.<ref name="2000article"/> Foxx het reeds met die sangeres [[Aaliyah]] en die akteur [[Paul Walker]] gesels vir die hoofrolle.<ref>{{Cite magazine |last=Angulo|first=Sandra|url=https://ew.com/article/2000/09/15/jamie-foxx-planning-remake-star-born/|date= September 15, 2000|title=Jamie Foxx is planning to remake ''A Star Is Born''|access-date=April 13, 2024|magazine=Entertainment Weekly|archive-date=April 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401172710/https://ew.com/article/2000/09/15/jamie-foxx-planning-remake-star-born/ |url-status=live }}</ref> Van 2011 af het verskeie mense soos [[Clint Eastwood]] planne gemaak om die prent te verfilm. Sangeresse wat oorweeg is, sluit in [[Beyoncé]],<ref>{{cite news |last=McVey |first=Ciara |url=https://www.hollywoodreporter.com /news/a-star-is-born-producer-why-beyonce-clint-eastwood-film-didnt-happen-1157694|title='A Star Is Born' Producer on Why Beyonce, Clint Eastwood Remake Never Happened|work=The Hollywood Reporter|date=November 4, 2018|access-date=November 7, 2019|archive-date=August 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190818113709/https://www.hollywoodreporter.com/news/a-star-is-born-producer-why-beyonce-clint-eastwood-film-didnt-happen-1157694|url-status=live}}</ref> [[Jennifer Lopez]], [[Rihanna]], [[Shakira]], [[Janelle Monáe]], [[Selena Gomez]] en [[Demi Lovato]]. Van die mans wat oorweeg is, is [[Christian Bale]], [[Leonardo DiCaprio]], [[Tom Cruise]], [[Johnny Depp]] en [[Will Smith]]. Op 24 Maart 2015 het Warner Bros. Pictures aangekondig Cooper is in finale onderhandelings betrokke om sy debuut as regisseur met die prent te maak. Ondanks waarskuwings deur mense na aan hom en met die wete dat dit 'n risiko was om nog 'n herverwerking van ''A Star Is Born'' te maak, het die projek iets in hom aangevuur.<ref name="Stack2">{{Cite magazine |last=Stack |first=Tim |date=August 9, 2018 |title=Lady Gaga and Bradley Cooper headline A Star Is Born for EW's Fall Movie Preview |url=https://ew.com/movies/2018/08/09/a-star-is-born-bradley-cooper-lady-gaga-ew-cover/ |access-date=April 26, 2026 |magazine=Entertainment Weekly |archive-date=April 26, 2026 |archive-url=https://megalodon.jp/2026-0426-0038-49/https://ew.com:443/movies/2018/08/09/a-star-is-born-bradley-cooper-lady-gaga-ew-cover/ |url-status=live}}</ref> Cooper wou sedert sy kinderjare 'n prent regisseer, en op 40 het hy gevoel dis nou die tyd.<ref name="Setoodeh">{{Cite magazine |last=Setoodeh |first=Ramin |date=September 9, 2018 |title=Lady Gaga on 'A Star is Born,' Addiction and Her Gay Fans|url=https://variety.com/2018/film/festivals/lady-gaga-on-a-star-is-born-addiction-and-her-gay-fans-1202934013/ |access-date=May 6, 2026 |magazine=Variety |archive-date=September 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180909200818/https://variety.com/2018/film/festivals/lady-gaga-on-a-star-is-born-addiction-and-her-gay-fans-1202934013/ |url-status=live }}</ref> ===Rolverdeling=== [[Beeld:Tony Bennett & Lady GaGa, Cheek to Cheek Tour 07 (cropped2).jpg|thumb|180px|links|Lady Gaga sing "La vie en rose" in 2015 op 'n konsert. Haar vertoning het Cooper laat besluit om haar 'n rol aan te bied.]] Cooper het die manlike hoofrolspeler geword te midde van sy samesprekings om sy regisseursdebuut einde Maart 2016 te maak.<ref>{{cite news|last1=Bart|first1=Peter|last2=Fleming|first2=Mike Jr.|title=Bart & Fleming: Bradley Cooper & Lady Gaga Road Test 'A Star Is Born' Team-Up|url=https://deadline.com/2016/05/bart-fleming-bradley-cooper-lady-gaga-road-test-a-star-is-born-team-up-1201747779/|access-date=June 18, 2016|website=Deadline Hollywood|date=May 2, 2016|archive-date=June 5, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160605050813/http://deadline.com/2016/05/bart-fleming-bradley-cooper-lady-gaga-road-test-a-star-is-born-team-up-1201747779/|url-status=live}}</ref> Volgens Cooper wou hy aanvanklik net die prent regisseer en nie daarin speel nie. Sy eerste keuse vir die manlike hoofrol was die musikant Jack White, maar die ateljee het die idee verwerp. Cooper het toe ingestem om self die rol te vertolk.<ref>{{Cite web|last=Setoodeh|first=Ramin|date=November 13, 2018|title=Lady Gaga Will Never Be the Same After 'A Star Is Born'|url=https://variety.com/2018/film/news/lady-gaga-a-star-is-born-bradley-cooper-oscars-1203026174/|url-status=live|access-date=August 1, 2018|website=Variety|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116061813/https://variety.com/2018/film/news/lady-gaga-a-star-is-born-bradley-cooper-oscars-1203026174/ |archive-date=November 16, 2018 }}</ref> Op 16 Augustus 2016 is aangekondig die vroulike hoofrol is Lady Gaga s'n. Die vervaardiging sou vroeg in 2017 begin.<ref name="Aug2016D">{{cite news|last1=Fleming|first1=Mike Jr.|title='A Star Is Born' Gets Warner Bros Green Light; Bradley Cooper Directs, Stars With Lady Gaga|url=https://deadline.com/2016/08/bradley-cooper-lady-gaga-a-star-is-born-warner-bros-remake-1201804358/|access-date=August 17, 2016|website=Deadline Hollywood|date=August 16, 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160817131751/http://deadline.com/2016/08/bradley-cooper-lady-gaga-a-star-is-born-warner-bros-remake-1201804358/|archive-date=August 17, 2016}}</ref> Cooper het besluit om die rol vir Gaga te gee nadat hy haar "La Vie en rose" op 'n welsynkonsert sien sing het. Hulle het dadelik begin saamwerk, sing en materiaal informeel beproef, wat bygedra het tot die dinamika tussen hulle op die skerm.<ref>{{cite magazine|title=For Lady Gaga & Bradley Cooper, 'A Star Is Born' Hits Close To Home|url=https://www.billboard.com/music/music-news/lady-gaga-bradley-cooper-a-star-is-born-close-to-home-8477901/|access-date=May 5, 2026|magazine=Billboard|date=October 1, 2018|archive-date=November 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211118041102/https://www.billboard.com/music/music-news/lady-gaga-bradley-cooper-a-star-is-born-close-to-home-8477901/|url-status=live}}</ref> Gaga het maande voordat die verfilming begin het, haar hare gekleur en grimering verwyder om haar van haar openbare beeld te distansieer en beter by Ally se karakter aan te pas Op 17 Maart 2017 het [[Sam Elliott]] by die span aangesluit in die rol van Jack se halfbroer en bestuurder.<ref>{{Cite news|url=https://deadline.com/2017/03/sam-elliott-a-star-is-born-bradley-cooper-lady-gaga-1202045790/|title=Sam Elliott Joins Bradley Cooper & Lady Gaga In 'A Star Is Born'|last=Busch|first=Anita|date=March 17, 2017|website=Deadline Hollywood|access-date=April 19, 2017|archive-date=May 8, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170508222024/http://deadline.com/2017/03/sam-elliott-a-star-is-born-bradley-cooper-lady-gaga-1202045790/|url-status=live}}</ref> In dieselfde maand het [[Andrew Dice Clay]] met samesprekings begin vir die rol van Lorenzo, Ally se pa, wat 'n komiese sy sou verskaf.<ref>{{Cite news|url=https://deadline.com/2017/03/andrew-dice-clay-a-star-is-born-lady-gaga-bradley-cooper-1202048511/|title=Andrew Dice Clay In Negotiations To Join 'A Star Is Born' In Key Role|last=Busch|first=Anita|date=March 23, 2017|website=Deadline Hollywood|access-date=April 19, 2017|archive-date=May 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513155140/https://deadline.com/2017/03/andrew-dice-clay-a-star-is-born-lady-gaga-bradley-cooper-1202048511/|url-status=live}}</ref> Om die egtheid van die prent te vergroot het Cooper 'n paar fopdossers in klein rolle geplaas, onder andere 'n paar wat hy van [[Philadelphia]] geken het, asook Gaga se dansers, choreograaf en grimeerkunstenaars.<ref name="Van Meter">{{cite magazine|url=https://www.vogue.com/article/lady-gaga-vogue-cover-october-2018-issue|title=Lady Gaga Opens Up About A Star Is Born, MeToo, and a Decade in Pop|magazine=Vogue|first=Jonathan|last=Van Meter|date=October 3, 2018|access-date=May 8, 2026|archive-date=May 5, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505195741/https://www.vogue.com/article/lady-gaga-vogue-cover-october-2018-issue|url-status=live}}</ref> ===Regie en verfilming=== Cooper het klem gelê op emosionele egtheid in sy regie en gesê die prent se persoonlike besonderhede sal die storie getrouer laat voel. Gedurende emosioneel moeilike tonele het hy verkies om fisiek na aan die akteurs te bly eerder as om van videomonitors af te regisseer; hy het geglo nabyheid aan die akteurs sou hulle gewilliger maak om waagstukke te neem. Gaga het gesê dié sin van vertroue het haar tonele van konfrontasie met Cooper gevorm: Wanneer sy teenoor hom gespeel het, was sy bang vir hom en is terselfdertyd deur hom ondersteun. Vir Jackson se dronkste tonele, insluitend die Grammy-toneel, het Cooper deels in karakter gebly terwyl hy regisseer. Elliott onhou ná Jackson se belydenistoneel teenoor Bobby het Cooper die toneel klaargemaak, 'n monitor opgetel en sy regie hervat; Elliott beskryf die oomblik as dat hy Bradley die akteur sien verander het in Bradley die regisseur.<ref name="vfmagic">{{Cite magazine |last=Miller |first=Julie |date=November 21, 2018 |title=Lady Gaga Explains How Bradley Cooper Made Magic with A Star Is Born|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2018/11/a-star-is-born-bradley-cooper-lady-gaga-sam-elliott |access-date=September 21, 2020 |magazine=Vanity Fair |archive-date=September 21, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921091525/https://www.vanityfair.com/hollywood/2018/11/a-star-is-born-bradley-cooper-lady-gaga-sam-elliott |url-status=dead }}</ref> [[Beeld:Glasto17-44 (35547413626) (cropped3).jpg|thumb|180px|Cooper afgeneem tydens 'n vertoning by die Glastonbury-fees van 2017 vir die prent se openingstoneel.]] Die hoofverfilming vir ''A Star Is Born'' het op 17 April 2017 begin.<ref name="comingsoon" /> Die egtheid van die prent is verhoog deur konserttonele op werklike musiekfeeste met regte toeskouers te verfilm. Die sleuteloptredes is op die Stagecoach-fees in Indio, [[Kalifornië]], tussen optredes deur Jamey Johnson en [[Willie Nelson]] verfilm. Die filmspan het net agt minute gehad om die kameras op te stel en 'n toneel te skiet.<ref name="inside">{{Cite magazine |last=Miller |first=Julie |date=September 10, 2018 |title=Inside Lady Gaga and Bradley Cooper's A Star Is Born Love Fest |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2018/09/a-star-is-born-lady-gaga-bradley-cooper-love-fest |access-date=April 23, 2026 |magazine=Vanity Fair |archive-date=November 22, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181122041358/https://www.vanityfair.com/hollywood/2018/09/a-star-is-born-lady-gaga-bradley-cooper-love-fest |url-status=live}}</ref> Bykomende tonele is op die Coachella- en die Glastonbury-fees geskiet.<ref name="locations">{{Cite web |title=Filming Locations for A Star Is Born (2018), around Los Angeles and California. |url=https://movie-locations.com/movies/s/Star-Is-Born-2018.php |access-date=April 23, 2026 |website=The Worldwide Guide to Movie Locations |archive-url=https://web.archive.org/web/20260423194735/https://movie-locations.com/movies/s/Star-Is-Born-2018.php |archive-date=April 23, 2026 |url-status=live}}</ref> Lady Gaga het op Coachella opgetree terwyl sy tussendeur tonele vir die fliek geskiet het, en dit het die span uitgebreide toegang tot die hele feesterrein gegee. Glastonbury-tonele is voor 'n skare van sowat 80&nbsp;000 verfilm, met Kris Kristofferson wat die span 'n kort tydjie van vier minute gegee het om 'n toneel op die verhoog op te neem.<ref name="Stack">{{Cite magazine |last=Stack |first=Tim |date=August 9, 2018 |title=A Star Is Born: How they shot at Coachella, Glastonbury, and Saturday Night Live |url=https://ew.com/movies/2018/08/09/a-star-is-born-performance-scenes-coachella-glastonbury-snl/ |access-date=April 23, 2026 |magazine=Entertainment Weekly |archive-date=April 23, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260423204227/https://ew.com/movies/2018/08/09/a-star-is-born-performance-scenes-coachella-glastonbury-snl/ |url-status=live}}</ref><ref name="inside"/> Die eerste vertoning van "Shallow" op die verhoog is in die Greek Theatre in [[Los Angeles]] opgeneem, wat 'n venue in Noord-Kalifornië voorgestel het. Die meeste van die ekstras was Gaga-bewonderaars wat vir die verfilming bymekaargekry is. Cooper, Gaga, Lukas Nelson en Promise of the Real het verskeie liedjies vir die skare gesing.<ref name="Gerber">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/music-news/a-star-is-born-lady-gaga-bradley-cooper-concerts-behind-the-scenes-bill-gerber-8480089/|title=How Lady Gaga & Bradley Cooper Shot At Coachella, Glastonbury & More For 'A Star Is Born': Producer Bill Gerber Explains|last=Newman|first=Melinda|date=October 15, 2018|access-date=April 2, 2026|magazine=Billboard|archive-date=April 2, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260402204302/https://www.billboard.com/music/music-news/a-star-is-born-lady-gaga-bradley-cooper-concerts-behind-the-scenes-bill-gerber-8480089/|url-status=live}}</ref> Die eindtoneel van "I'll Never Love Again" is geskiet in die Shrine Auditorium in Los Angeles, dieselfde venue waar [[Judy Garland]] "The Man That Got Away" verfilm het vir die 1954-verwerking van ''A Star Is Born''. Verskeie weergawes van die liedjie is in verskillende tempo's en sleutels voorberei sodat Gaga se vertoning gedurende die verfilming aangepas kon word.<ref>{{cite magazine|url=https://www.mixonline.com/recording/voices-from-stage-recording-mixing-music-a-star-is-born|title=Voices From the Stage|last=Hurwitz|first=Matt|date=January 8, 2019|access-date=April 2, 2026|magazine=Mix|archive-date=April 2, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260402153255/https://www.mixonline.com/recording/voices-from-stage-recording-mixing-music-a-star-is-born|url-status=live}}</ref> Die Grammy-tonele is ook in die Shrine Auditorium geskiet.<ref name="locations"/> Die fopdossertonele is verfilm in The Virgil, 'n klein kroeg in Los Angeles wat in die fiktiewe venue Bleu Bleu omskep is.<ref name="Gerber"/> ==Ontvangs== Op [[Rotten Tomatoes]] is 90% van 550 resensies positief, met 'n gemiddelde punt van 8,1/10. Die webtuiste se konsensus lui: "Met sy innemende hoofrolle, bekwame regie en 'n aangrypende liefdesverhaal is ''A Star Is Born'' ’n herverwerking wat reg gedoen is – en 'n herinnering daaraan dat 'n nuwe vertelling van sommige verhale net so doeltreffend kan wees."<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/a_star_is_born_2018|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=Fandango Media|title=A Star Is Born|access-date= 19 Junie 2026}}</ref> Op [[Metacritic]] kry die prent 88 uit 100 op grond van 60 resensies, wat dui op 'n "algemeen gunstige" ontvangs.<ref>{{cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/a-star-is-born|website=[[Metacritic]]|publisher=Fandom, Inc.|title=A Star Is Born|access-date= 19 Junie 2026}}</ref> Gehore wat deur CinemaScore ondervra is, het die prent 'n gradering van "A" gegee op 'n skaal van A+ tot F.<ref name="CinemaScore">{{cite web|url=https://www.cinemascore.com/|title=Find CinemaScore|format=Type "Star Is Born, A" in the search box|publisher=CinemaScore|access-date=October 10, 2018|archive-date=April 13, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220413083139/https://www.cinemascore.com/|url-status=live}}</ref> Alonso Duralde van The Wrap se resensie was positief. Hy het geskryf, "Cooper en Gaga is saam dinamiet; dit is 'n verhaal dié wat slaag of nie oor die sentrale verhouding en die onmiddellike chemie wat tussen hulle moet ontluik, en dié twee het dit in oorvloed." Hy het ook die musiek geprys.<ref>{{cite web|last=Duralde|first=Alonso|url=https://www.thewrap.com/a-star-is-born-film-review-bradley-cooper-lady-gaga-2018/|title=''A Star Is Born'' Film Review: Bradley Cooper and Lady Gaga Reinvigorate a Classic|date=August 31, 2018|work=The Wrap|access-date=August 31, 2018|archive-date=October 11, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181011234439/https://www.thewrap.com/a-star-is-born-film-review-bradley-cooper-lady-gaga-2018/|url-status=live}}</ref> Owen Gleiberman van die tydskrif ''Variety'' het Cooper se regie, medeskryfwerk en spel geloof, en het die film "’n transendente Hollywood-fliek" genoem.<ref>{{cite magazine|last=Gleiberman|first=Owen|url=https://variety.com/2018/film/reviews/a-star-is-born-review-lady-gaga-bradley-cooper-1202922858/|title=Venice Film Review: Bradley Cooper and Lady Gaga in ''A Star Is Born''|date=August 31, 2018|magazine=Variety|access-date=August 31, 2018|archive-date=September 1, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180901111449/https://variety.com/2018/film/reviews/a-star-is-born-review-lady-gaga-bradley-cooper-1202922858/|url-status=live}}</ref> Leah Greenblatt van ''Entertainment Weekly'' het die prent ’n B+ gegee en Gaga se vertolking uitgesonder. Sy het geskryf Gaga verdien "lof vir haar ingehoue, menslike vertolking op ’n klein skaal as ’n sangeres wie se kwesbaarheid as ’n regte mens ver verwyderd is van die glansryke vleisrokwaansin van haar eie verhoogpersoonlikheid."<ref name="entertainmentweekly">{{cite magazine|last=Greenblatt|first=Leah|url=https://ew.com/movies/2018/08/31/a-star-is-born-review/|title=Lady Gaga and Bradley Cooper make (mostly) beautiful music in ''A Star Is Born'': EW review|date=August 31, 2018|magazine=Entertainment Weekly|access-date=August 31, 2018|archive-date=September 1, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180901002850/https://ew.com/movies/2018/08/31/a-star-is-born-review/|url-status=live}}</ref> Stephanie Zacharek van die tydskrif ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' het gedink die prent is beter as die vorige weergawes en het Cooper se regie, die skryfwerk sowel as die vertonings en chemie tussen Cooper en Gaga op soortgelyke wyse geloof. Sy het gesê: "Jy stap weg met ’n gevoel vir hierdie mense, gebrekkige individue wat probeer om die gebarste dele van hulleself bymekaar te hou – of om die krake van dié vir wie hulle lief is, te herstel." Sy het Gaga se vertolking as ’n "uitklophou" beskryf.<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/5382763/a-star-is-born-review/|title=Lady Gaga Delivers a Knockout Performance in A Star Is Born|first=Stephanie|last=Zacharek||magazine=[[Time (tydskrif)|Time]]|date=August 31, 2018|access-date=September 14, 2018|archive-date=August 31, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180831225603/http://time.com/5382763/a-star-is-born-review/|url-status=live}}</ref> In die ''Los Angeles Times'' het Justin Chang Cooper geloof vir sy vars benadering tot die uitgediende formule van die 1937-fliek, sowel as vir sy regie, die toneelspel, die skryfwerk en die kinematografie.<ref name="lat">{{cite news|url=https://www.latimes.com/entertainment/movies/la-et-mn-a-star-is-born-beautiful-boy-toronto-film-festival-20180908-story.html|title='A Star Is Born,' 'Beautiful Boy' bring stories of love and addiction to Toronto|first=Justin|last=Chang|date=September 8, 2018|newspaper=Los Angeles Times|access-date=September 14, 2018|archive-date=September 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180913134914/http://www.latimes.com/entertainment/movies/la-et-mn-a-star-is-born-beautiful-boy-toronto-film-festival-20180908-story.html|url-status=live}}</ref> Peter Travers van ''[[Rolling Stone]]'' het die rolprent 4,5 uit vyf sterre gegee en dit ’n "moderne klassieke fliek" genoem. Hy het die spel van Cooper en Gaga, asook Cooper se regie, geloof. Volgens hom was die draaiboek en die oorspronklike liedjies "naatloos" en "fantasties".<ref>{{cite magazine|first=Peter|last=Travers|url=https://www.rollingstone.com/movies/movie-reviews/a-star-is-born-movie-review-lady-gaga-729475/|title='A Star Is Born' Review: Cooper, Lady Gaga Hit All the Right Notes|magazine=[[Rolling Stone]]|date=October 1, 2018|access-date=October 5, 2018|archive-date=June 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602030819/https://www.rollingstone.com/movies/movie-reviews/a-star-is-born-movie-review-lady-gaga-729475/|url-status=live}}</ref> Ann Hornaday van ''[[The Washington Post]]'' het die prent as "verruklik" en "oortuigend" beskryf en bygevoeg dat dit ’n "gepas siniese blik bied op die stermaakmasjinerie op sy siniesste, maar ook op sy opwindendste en bevredigendste."<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/goingoutguide/movies/bradley-cooper-and-lady-gagas-hotly-anticipated-a-star-is-born-is-here--and-it-is-lavishly-delightful/2018/09/21/c30798b0-bc63-11e8-b7d2-0773aa1e33da_story.html|date=September 21, 2018|title=Bradley Cooper and Lady Gaga's hotly anticipated 'A Star is Born' is here—and it is lavishly delightful|newspaper=The Washington Post|first=Ann|last=Hornaday|access-date=October 6, 2018|archive-date=October 10, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181010195519/https://www.washingtonpost.com/goingoutguide/movies/bradley-cooper-and-lady-gagas-hotly-anticipated-a-star-is-born-is-here--and-it-is-lavishly-delightful/2018/09/21/c30798b0-bc63-11e8-b7d2-0773aa1e33da_story.html|url-status=live}}</ref> In die ''Chicago Sun-Times'' het Richard Roeper geskryf dit is een van die beste weergawes van al die herverwerkings, sowel as een van die beste flieks van die jaar.<ref>{{cite news|url=https://chicago.suntimes.com/entertainment/star-is-born-review-movie-bradley-cooper-lady-gaga-richard-roeper/|title=Thrills of Bradley Cooper's 'A Star Is Born' aren't just musical|first=Richard|last=Roeper|work=Chicago Sun-Times|date=October 5, 2018|access-date=December 15, 2018|archive-date=December 20, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181220215746/https://chicago.suntimes.com/entertainment/star-is-born-review-movie-bradley-cooper-lady-gaga-richard-roeper/|url-status=live}}</ref> Jennifer Michael Hecht van die webtuiste Vox het die uitbeelding van verslawing en emosionele pyn geprys, maar die selfmoordtoneel as oordrewe eksplisiet gekritiseer. Sy het aangevoer die einde loop die risiko om die mite van ’n "edelmoedige" selfmoord te versterk deur Jackson se dood uit te beeld as iets wat Ally se finale opgang moontlik maak, anders as die 1954-weergawe, waarvan die einde Esther se toekoms ná haar man se dood meer somber voorstel.<ref>{{Cite web|url=https://www.vox.com/first-person/2019/2/19/18225472/a-star-is-born-oscars-lady-gaga-bradley-cooper|title=Depictions of mental illness can save lives. But A Star Is Born gets one thing very wrong.|last=Michael Hecht|first=Jennifer|date=February 19, 2019|website=Vox|access-date=May 10, 2026|archive-date=February 19, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190219164219/https://www.vox.com/first-person/2019/2/19/18225472/a-star-is-born-oscars-lady-gaga-bradley-cooper|url-status=live}}</ref> Die byspelers, veral Sam Elliott, Andrew Dice Clay en Dave Chappelle, is ook deur verskeie joernaliste as "sterk" en "briljant" uitgesonder.<ref name="entertainmentweekly"/><ref>{{cite news|last=Morgenstern|first=Joe|url=https://www.wsj.com/articles/a-star-is-born-review-a-brilliant-reincarnation-1538426909|title='A Star Is Born' Review: A Brilliant Reincarnation|date=October 1, 2018|newspaper=The Wall Street Journal|access-date=May 16, 2026}}</ref><ref name="Kermode">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2018/oct/07/a-star-is-born-review-bradley-cooper-lady-gaga|title=A Star Is Born review – a double act to leave you star-struck|last=Kermode|first=Mark|date=October 7, 2018|work=The Guardian|access-date=May 16, 2026}}</ref> In Augustus 2021 is berig [[Barbra Streisand]], wat in die 1976-herverwerking van ''A Star Is Born'' gespeel het, het die 2018-prent as ’n "herverwerking van ’n herverwerking" gekritiseer en gesê dit was die "verkeerde idee".<ref>{{Cite magazine |last=Shanfeld |first=Ethan |date=August 16, 2021 |title=Barbra Streisand Says Lady Gaga and Bradley Cooper's 'A Star Is Born' Was 'The Wrong Idea' |url=https://variety.com/2021/film/news/barbra-streisand-a-star-is-born-lady-gaga-1235042350/ |access-date=June 22, 2023 |magazine=Variety |language=en-US |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816182825/https://variety.com/2021/film/news/barbra-streisand-a-star-is-born-lady-gaga-1235042350/ |url-status=live}}</ref> Haar opmerkings het verskil van opmerkings wat sy in ’n 2018-onderhoud met ''Extra'' gemaak het, waarin sy die prent geloof en Gaga "wonderlik" genoem het.<ref>{{Citation |title=Barbra Streisand Praises Lady Gaga & 'A Star Is Born' |url=https://www.youtube.com/watch?v=NCyGzhSvEds |access-date=May 8, 2026 |language=en}}</ref> In 2021 het ''[[The Guardian]]'' die fliek op sy lys geplaas van "Herverwerkings wat die oorspronklikes oortref",<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2021/aug/20/the-best-remakes-that-are-better-than-the-original-films|title=From The Fly to Casino Royale: the remakes that outshine the originals|last=Hans|first=Simran|date=August 20, 2021|work=[[The Guardian]]|access-date=August 20, 2021|archive-date=August 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210820083143/https://www.theguardian.com/film/2021/aug/20/the-best-remakes-that-are-better-than-the-original-films|url-status=live}}</ref> terwyl ''Variety'' dit in 2024 vyfde op sy lys van die "50 Grootste Romantiese Flieks van Alle Tye" geplaas het.<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/lists/best-romantic-movies/|title=The 50 Greatest Romantic Movies of All Time|last1=Gleiberman|first1=Owen|last2=Debruge|first2=Peter|date=February 13, 2024|magazine=Variety|access-date=February 20, 2024|archive-date=February 13, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240213220830/https://variety.com/lists/best-romantic-movies/|url-status=live}}</ref> ===Pryse en benoemings=== Die prent het talle pryse en benoemings ontvang, insluitend agt benoemings vir [[Oscar]]s (onder meer beste prent, beste akteur, beste aktrise en vir Elliot as beste manlike byspeler). Dit het die Oscar vir beste oorspronklike liedjie gewen vir "Shallow". Dit het ook vyf benoemings vir [[Golden Globe]]s gekry en het die prys vir beste oorspronklike liedjie gewen vir "Shallow". Die prent se klankbaan het 'n [[Bafta]] gewen vir beste musiek en vier [[Grammy]]s uit sewe benoemings. Vir haar toneelspel en bydraes tot die klankbaan was Gaga die eerste vrou in die geskiedenis wat in een jaar 'n Oscar, Bafta, Golden Globe en Grammy gewen het. Cooper was die eerste mens in Bafta se geskiedenis wat in een jaar benoemings ontvang het vir vervaardiging, regie, skryfwerk, toneelspel en komponeerwerk.<ref name = pryse/><ref name = bafta/> ===Top-10-lyste=== ''A Star Is Born'' was op 2018 se top-10-lys van talle resensente, onder wie:<ref>{{cite web|url=https://www.metacritic.com/feature/film-critics-list-the-top-10-movies-of-2018|title=Best of 2018: Film Critic Top Ten Lists|last=Dietz|first=Jason|publisher=[[Metacritic]]|date=December 5, 2018|access-date=December 23, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921061859/https://www.metacritic.com/feature/film-critics-list-the-top-10-movies-of-2018|archive-date=September 21, 2019|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> {{Div col|2}} * 1ste – Chris Wasser, ''Irish Independent'' * 1ste – Harry Fletcher, ''London Evening Standard'' * 1ste – Tom Gliatto, ''People'' * 1ste – Owen Gleiberman, ''Variety'' * 2de – ''Complex'' * 2de – Frank Scheck, ''The Hollywood Reporter'' * 2de – Peter Bradshaw, ''The Guardian'' * 2de – ''The New Zealand Herald'' * 2de – Peter Travers, ''Rolling Stone'' * 2de – Brian Truitt, ''USA Today'' * 2de – Peter Debruge, ''Variety'' * 3de – Christopher Orr, ''The Atlantic'' * 3de – Robbie Collin, ''The Telegraph'' * 4de – David Sims, ''The Atlantic'' * 4de – ''Uproxx'' * 6de – Lindsey Bahr, ''Associated Press'' * 6de – Richard Roeper, ''Chicago Sun-Times'' * 6de – Pete Hammond, ''Deadline Hollywood'' * 6de – Matthew Jacobs, ''HuffPost'' * 6de – Olly Richards, ''NME'' * 6de – Quinn Hough, RogerEbert.com * 7de – ''The Independent'' * 7de – Sam C. Mac, ''Slant Magazine'' * 7de – Stephanie Zacharek, ''Time'' * 8ste – ''Empire'' * 8ste – Sheila O'Malley, RogerEbert.com * 8ste – Richard Lawson, ''Vanity Fair'' * 9de – Noel Murray, ''The A.V. Club'' * 9de – Mike Scott, ''The Times-Picayune'' * 10de – Jon Frosch, ''The Hollywood Reporter'' * 10de – Christy Lemire, RogerEbert.com * 10de – Emily Yoshida, ''Vulture'' * Top-10 (alfabeties gelys, geen rang) – ''IGN'' * Top-10 (alfabeties gelys, geen rang) – Kenneth Turan, ''Los Angeles Times'' * Top-10 (alfabeties gelys, geen rang) – NPR * Top-10 (alfabeties gelys, geen rang) – Nell Minow, RogerEbert.com * Top-10 (alfabeties gelys, geen rang) – Dana Stevens, ''Slate'' * Top-10 (alfabeties gelys, geen rang) – Joe Morgenstern, ''The Wall Street Journal'' {{div col end}} ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * {{Amptelike webtuiste|https://www.warnerbros.com/movies/a-star-is-born}} * {{Netflix-titel}} * {{IMDb title|1517451}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = A Star Is Born (2018 film)}} {{DEFAULTSORT:Star Is Born, A}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] n3o3e7801wjst280gotylibmtpkk0b5 1 462806 2913260 2912308 2026-06-23T09:31:40Z Aliwal2012 39067 {{Voorbladkandidaat}} 2913260 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Voorbladkandidaat}} dlwmmtq2mgfjq07pz33fgwlbnlxztft 0 462904 2913050 2912940 2026-06-22T13:15:23Z BurgertB 2401 /* Ontdekking */ 2913050 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Artefak | naam = Hemelskyf van Nebra | beeld = Nebra disc 1.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die Hemelskyf van Nebra, nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]]. | andernaam = | plaaslik = ''Himmelsscheibe von Nebra'' | taal = [[Duits]] | materiaal = [[Brons]], [[goud]] | grootte = | hoogte = | breedte2 = 30 cm | gewig = 2,2, kg | lengte = | skryfwerk = | simbole = [[Sterrekunde|Sterrekundig]] | geskep = c. 1800-1600 v.C. | ontdekdatum = 1999 | ontdekdeur = | plek = Nebra, [[Duitsland]] | klassifikasie = | kultuur = | registrasie = [https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc 2013] | id = | ligging = Die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis, [[Halle, Sakse-Anhalt]]. }} Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die heuwel Mittelberg naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref>. Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole, en word verbind met die Unetice-kultuur van die vroeë [[Bronstydperk]].<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë Bronstydperk in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://en.unesco.org/memoryoftheworld/registry/500|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787|journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam|first2=Jörg |last3=Borg|first3=Gregor |last4=Brügmann|first4=Gerhard |last5=Bunnefeld|first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz|first6=Wolfgang |last7=Klamm|first7=Mechthild |last8=Koiki|first8=Thomas |last9=Meller|first9=Harald |last10=Schwarz|first10=Ralf |last11=Stöllner|first11=Thomas |last12=Wunderlich|first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger|first13=Alfred |pages=89–122|doi=10.1553/archaeologia104s89|s2cid=229208057 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Ontdekking== {{beeldgroep2|perrow = 1 / 1 |total_width=250 |align=left |image1=Nebra Schwerter.jpg| |image2=Nebra Hort.jpg| |footer=Twee swaarde<ref>{{cite web|url=https://i0.wp.com/the-past.com/wp-content/uploads/2022/05/post-1_image1-52.jpg?ssl=1|website=the-past.com|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|date=25 May 2022}}</ref> (HEEL BO), 'n beitel, bylkoppe en armbande wat saam met die skyf ontdek is. }} Die skyf is in 1999 saam met twee bronsswaarde, twee stelle oorblyfsels van [[byl]]e, ’n beitel en fragmente van spiraalvormige armbande deur Henry Westphal en Mario Renner ontdek terwyl hulle met ’n metaalverklikker na skatte gesoek het. Die twee mans het nie 'n lisensie gehad nie en het geweet hulle bedrywighede is onwettig en behels plundery. Argeologiese artefakte is die eiendom van die staat in [[Sakse-Anhalt]]. Hulle het die skyf met hulle graaf beskadig en dele van die vindplek vernietig. Die volgende dag het Westphal en Renner hulle vonds aan ’n handelaar in [[Keulen]] verkoop. Dit het binne die volgende twee jaar, waarskynlik verskeie kere, binne Duitsland van eienaar verwissel en is vir tot ’n miljoen Duitse mark (DM) verkoop. Teen 2001 was kennis van die bestaan daarvan algemeen bekend. In Februarie 2002 het die staatsargeoloog Harald Meller die skyf in ’n polisiegeleide lokvaloperasie in [[Basel]] bekom van ’n egpaar wat dit vir 700&nbsp;000&nbsp;DM op die swartmark aangebied het.<ref>{{cite journal|author=Meller, H.|date=January 2004|title=Star search|journal=National Geographic|pages=76–8}}</ref> Die oorspronklike ontdekkers is eindelik opgespoor en hulle het die polisie en argeoloë na die ontdekkingsplek gelei. Argeoloë het ’n uitgrawing by die terrein begin en bewyse ontdek wat die plunderaars se bewerings ondersteun het. Daar was spore van bronsartefakte in die grond, en die grond by die terrein het ooreengestem met grondmonsters wat aan die artefakte vasgekleef het. Die skyf en sy gepaardgaande vondste word nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]], bewaar. Die twee plunderaars is in September 2003 vonnisse van vier maande en tien maande opgelê. Hulle het geappelleer, maar die Appèlhof het hulle vonnisse tot onderskeidelik ses en twaalf maande verhoog. Die prehistoriese vindplek is in ’n omheining aan die bopunt van ’n hoogte van 252&nbsp;m in die Ziegelrodawoud bekend as die Mittelberg. Dit is bekend dat die omliggende gebied in die [[Neolitikum]] bewoon is, en die woud bevat ongeveer 1&nbsp;000 grafheuwels. By die omheining lyk dit asof die son elke somersonstilstand agter die Brocken, die hoogste piek van die Harzberge sowat 80&nbsp;km noordwes daarvan, ondergaan. ==Datum en oorsprong== Die byle en swaarde wat saam met die skyf begrawe gevind is, is tipologies tot ongeveer 1700-1500&nbsp;v.C. gedateer. Oorblyfsels van berkebas wat in die swaarde se handvatsels gevind is, is met [[radiokoolstofdatering]] tot 1600-1560&nbsp;v.C. gedateer, wat eersgenoemde datering bevestig. Dit stem ooreen met die datum waarop die artefakte begrawe is, toe die skyf waarskynlik reeds verskeie geslagte lank bestaan het.<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination"/> Ontledings van die metaal se [[radioaktiwiteit]] en die [[Roes|korrosielaag]] op die skyf ondersteun verder die datering tot die vroeë Bronstydperk.<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html |title=Nebra Sky Disc: Dating |website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="BBC secrets">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |series=''Horizon'' |date=January 2004}}</ref> Volgens ’n aanvanklike ontleding van spoorelemente deur middel van [[X-straal]]fluoressensie was die koper in die skyf uit Bischofshofen in [[Oostenryk]] afkomstig, terwyl daar gedink is die [[goud]] kom uit die [[Karpate]].<ref>{{cite journal|author1= Pernicka, E.|author2= Wunderlich, C-H.|name-list-style= amp|title=Naturwissenschaftliche Untersuchungen an den Funden von Nebra|journal=Archäologie in Sachsen-Anhalt|volume=1/02|pages=24–29}}</ref> ’n Meer onlangse ontleding het bevind die goud wat in die eerste ontwikkelingsfase gebruik is (sien hieronder), was afkomstig uit die suide van [[Cornwallis]] in Engeland.<ref name=Ehser>{{cite journal |last1=Ehser|first1=Anja |first2=Gregor|last2=Borg |first3=Ernst|last3=Pernicka |title=Provenance of the gold of the Early Bronze Age Nebra Sky Disk, central Germany: geochemical characterization of natural gold from Cornwall |journal=European Journal of Mineralogy |date=2011 |volume=23 |issue=6 |pages=895–910 |doi=10.1127/0935-1221/2011/0023-2140 |url=http://eurjmin.geoscienceworld.org/content/23/6/895.short |access-date=12 November 2013 |bibcode=2011EJMin..23..895E|url-access=subscription }}</ref> Die [[tin]] wat in die brons teenwoordig is, was ook van Korniese oorsprong.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/j.1475-4754.2010.00515.x | volume=52 | title=Tin isotopy: a new method for solving old questions | year=2010 | journal=Archaeometry | pages=816–832 | last = Haustein | first = M.| issue=5| bibcode=2010Archa..52..816H }}</ref> ==Geskiedenis== Dit lyk of die skyf in vier fases ontwikkel is: # Aanvanklik het die skyf 32 klein ronde goue sirkels, ’n groot sirkelvormige plaat en ’n groot halfmaanvormige plaat gehad wat daaraan vasgeheg was. Die sirkelvormige plaat word beskou as óf die [[Son]] óf die [[volmaan]], die halfmaanvorm as die sekelmaan (of óf die Son óf die Maan tydens ’n verduistering), en die kolletjies as [[ster]]re, met die groep van sewe kolletjies wat waarskynlik ’n [[sterreswerm]] voorstel. Daar word geglo dié sterreswerm is die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]],<ref name="Pernicka et al" /> of anders is dit die algemene simbool van ’n sterreswerm.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Hoffmann |first=Susanne M |editor-last=Meller |editor-first=Harald |editor2-last=Reichenberger |editor2-first=Alfred |editor3-last=Risch |editor3-first=Roberto |title=Das babylonische Astronomie-Kompendium MUL.APIN: Messung von Zeit und Raum |url=https://www.researchgate.net/publication/360311636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle (Saale) |volume=24 |pages=251–275}}</ref> # Op ’n later stadium is twee boë (wat van goud van verskillende oorspronge gemaak is, soos deur hulle chemiese onsuiwerhede aangetoon word) aan teenoorgestelde kante van die skyf bygevoeg. Om ruimte vir hierdie boë te maak, is een klein sirkel van die linkerkant na die middel van die skyf verskuif en twee van die sirkels aan die regterkant is bedek, sodat 30 sigbaar gebly het. Die twee boë strek oor ’n hoek van 82°, wat korrek die hoek aandui tussen die posisies van sonsondergange tydens die somer- en wintersonstilstand by die [[breedtegraad]] van die Mittelberg (51°N).<ref name="McIntosh">{{cite book | title=Lost Treasures; Civilization's Great Riches Rediscovered | publisher=Carlton Books | author=McIntosh, Jane | year=2010 | location=Londen | pages=16 | isbn=9781847322999}}</ref><ref name="BMworld">{{cite book |oclc= 1297081545|title=The World of Stonehenge|date=June 2022|pages=145–147|publisher=British Museum Press|isbn=9780714123493|last1=Garrow|first1=Duncan|last2=Wilkin|first2=Neil}}</ref> Die boë hou verband met die [[sonnebaan]]. Aangesien antieke sterrekundiges die planete en baie sterre geken het wat die sonnebaan aandui, kon hulle sien hoe dit in ’n enkele winternag binne die boë oor die horison beweeg, nie slegs met sonsopkoms en sonsondergang oor ’n hele jaar nie.<ref>{{cite web |last1=PM 2Ring |title=Where does the ecliptic cross the horizon during the course of a night? |url=https://astronomy.stackexchange.com/questions/57755/where-does-the-ecliptic-cross-the-horizon-during-the-course-of-a-night/57760?noredirect=1#comment132262_57760 |website=astronomy.stackexchange.com |access-date=28 May 2024}}</ref> Die boë is dus versoenbaar met uitsluitlik nagtelike gebruik. # Die laaste toevoeging was nog ’n boog onderaan, geïdentifiseer as ’n sonskip.<ref name=":04">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |others=Foreword deur David Christian |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |pages=21 |oclc=940282526}}</ref> Dit is ook van goud gemaak, maar dié goud kom van ’n ander bron af. # Teen die tyd dat die skyf begrawe is, het dit ook 38 tot 40 gate gehad wat rondom sy rand uitgeslaan is, elk ongeveer 3&nbsp;mm in deursnee. Die presiese getal word deur skade aan die rand van die skyf verbloem.<ref name="tandfonline.com">{{cite journal|journal=Time and Mind|volume=11|issue=1|title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc|last1=Dathe|first1=Henning|last2=Kruger|first2=Harald|year=2018 |pages=89–104|doi=10.1080/1751696X.2018.1433358|s2cid=165508431|doi-access=free}}</ref> <gallery> Beeld:Nebra-1.jpg| 1) Links die Son of volmaan, regs die sekelmaan en tussen en bo hulle die Plejades. Beeld:Nebra-2.jpg| 2) Boë is op die horison bygevoeg vir die sones van die opkomende en ondergaande Son; individuele sterre is verskuif en/of bedek. Beeld:Nebra-3.jpg| 3) Die toevoeging van die "sonskip" aan die onderkant van die skyf. Beeld:Nebra-4.jpg| 4) 'n Diagram van die skyf in sy huidige toestand (’n ster en ’n deel van die Son of volmaan is herstel) </gallery> ==Betekenis== [[Lêer:Die Himmelsscheibe von Nebra (CC BY 4.0) .webm|thumb|'n Video wat verduidelik hoe belangrik die hemelskyf is.]] Die Hemelskyf van Nebra kon 'n praktiese sterrekundige en/of 'n [[godsdiens]]tige betekenis gehad het.<ref name="meller2002">{{cite journal |author=Meller, H |date=2002 |title=Die Himmelsscheibe von Nebra – ein frühbronzezeitlicher Fund von außergewohnlicher Bedeutung |journal=Archäeologie in Sachsen-Anhalt |language=de |volume=1/02 |pages=7–30}}</ref><ref name=":0" /> Die vonds bekragtig die kennis dat mense van die vroeë Europese Bronstydperk die jaarlikse gang van die Son nou waargeneem het, asook die hoek tussen sy opkoms- en ondergangspunte met die twee sonstilstande. Terwyl ouer aardwerk- en megalitiese sterrekundekomplekse soos die Goseck-sirkel (omstreeks 4900&nbsp;v.C.) en [[Stonehenge]] (omstreeks 2500&nbsp;v.C.) reeds gebruik is om die sonstilstande aan te dui, verteenwoordig die skyf dié kennis in die vorm van 'n draagbare voorwerp.<ref name="BMworld" /> Ronde strukture van hout met sterrekundige oplynings is reeds sedert omstreeks 2300-1900 v.C.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/43296057|title=Der Aufbruch zu neuen Horizonten. NeueSichtweisen zur europäischen Frühbronzezeit|date=2019|editor-last1=Bertemes|editor-first1=F.|editor-last2=Meller|editor-first2=H.|chapter=The enclosure complex Pömmelte–Schönebeck: The dialectic of two circular monuments of the late 3rd to early 2nd millennium BC in Central Germany|last=Spatzier|first=André|publisher=Landesmuseums für Vorgeschichte Halle|isbn=9783948618032|pages=421–443}}</ref> deur die Unetice-kultuur by Pömmelte en Schönebeck in Duitsland gebou. Volgens uitgrawings op die Pömmelte-terrein dui sterk ooreenkomste met die uitleg van Stonehenge daarop dat dié monumente deur dieselfde kultuur gebou is: die sogenaamde Klokbekerkultuur, die voorgangers van die Unetice-kultuur.<ref name="Stonehenge's Continental Cousin">{{Cite web |date=January 2021 |title=Stonehenge's Continental Cousin |url=https://archaeology.org/issues/online/collection/germany-woodhenge/ |website=Archaeology}}</ref> Die ooreenkoms tussen Pömmelte en vroeëre omheinings soos die Goseck-sirkel dui dalk op 'n voortsetting van tradisies wat uit die Europa van die vroeë Neolitikum kom.<ref>{{cite web |date=June 28, 2018 |title=Rituals performed at this German 'Stonehenge' may link mysterious monument to its U.K. counterpart |url=https://www.science.org/content/article/rituals-performed-german-stonehenge-may-link-mysterious-monument-its-uk-counterpart?et_rid=382659176&et_cid=2143937 |website=Science |quote=}}</ref><ref name="tandfonline.com2">{{cite journal |last1=Dathe |first1=Henning |last2=Kruger |first2=Harald |year=2018 |title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc |journal=Time and Mind |volume=11 |issue=1 |pages=89–104 |doi=10.1080/1751696X.2018.1433358 |s2cid=165508431 |doi-access=free}}</ref> ===Gemeenskap=== Die argeoloog Euan MacKie stel voor die Hemelskyf van Nebra en ander artefakte uit Brittanje lewer bewys vir die bestaan van ’n "klas sterrekundige priesters" in die vroeë Bronstydperk, wat moontlik reeds in die Neolitikum bestaan het en verantwoordelik was vir die skepping van monumente soos Stonehenge.<ref>{{cite book |author=MacKie, E |url=https://www.academia.edu/11470159 |title=Viewing the Sky Through Past and Present Cultures: Selected Papers from the Oxford VII International Conference on Archaeoastronomy |date=2006 |isbn=1-882572-38-6 |editor=Todd W. Bostwick |series=Pueblo Grande Museum]] Anthropological Papers |volume=15 |pages=343–362 |chapter=New evidence for a professional priesthood in the European Early Bronze Age? |editor2=Bryan Bates}}</ref> Volgens die Franse Musée d'Archaeologie Nationale roep die skyf ’n "komplekse samelewing op, ongetwyfeld streng hiërargies, met gevorderde tegniese en sterrekundige kennis, georganiseer rondom werk op die lande".<ref>{{Cite web|url=https://musee-archeologienationale.fr/collection/objet/cone-davanton|title=Avanton Cone |publisher=Musée d'Archaeologie Nationale, Paris|access-date=8 April 2022 }}</ref> ===Kalenderreël=== Die uitbeelding van die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] op die skyf saam met ’n sekelmaan word beskou as ’n kalenderreël vir die sinchronisering van son- en maankalenders, wat die skepping van ’n [[maansonkalender]] moontlik gemaak het.<ref>{{cite web|url=https://archaeology.org/issues/may-june-2019/collection/maps-germany-nebra-sky-disc/mapping-the-past/|title=The Nebra Sky Disc|website=Archaeology|date=June 2019}}</ref> Dié reël is bekend uit ’n versameling tekste uit die antieke [[Babilonië|Babiloniese]] tydperk met die titel MUL.APIN, wat uit ongeveer 700&nbsp;v.C. dateer.<ref>{{cite web |last=Symonds |first=Matthew |date=2022-05-25 |title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos |url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/ |website=The Past}}</ref> [[Beeld:Nebra solstice 2-af.jpg|thumb|250px|Goue stroke aan die kant van die skyf dui die somer- en wintersonstilstande aan,<ref name="Meller 2021"/><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=760s |title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge |website=British Museum |date=2022}}</ref> en die bokant verteenwoordig die horison<ref name=":03">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |page=20 |oclc=940282526}}</ref> en [[noord]]. Dit is die teenoorgestelde van moderne sterrekaarte, wat bedoel is om omhoog gehou en van onder af beskou te word.<ref>{{cite web |last1=Moore |first1=Stewart |title=Which way is up? |url=https://britastro.org/2018/which-way-is-up |website=British Astronomical Association |access-date=2025-03-30}}</ref>]] Volgens een van die sewe reëls in die handboek moet ’n skrikkelmaand bygevoeg word wanneer die Plejades in die lente langs ’n sekelmaan van ’n paar dae oud verskyn, soos op die skyf uitgebeeld word. Dit vind ongeveer elke drie jaar plaas.<ref>{{cite book |oclc= 1297081545 |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=145–147 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow|first1=Duncan |last2=Wilkin|first2=Neil }}</ref><ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref><ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=694s|title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge (British Museum 2022)|last1=Meller|first1=Harald}}</ref> Die Duitse argeoloog Harald Meller stel voor dat kennis van hierdie reël deur langafstandhandel en kontakte van Babilonië na Sentraal-Europa kon gekom het.<ref name="Meller 2021">{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref> [[Oossee|Baltiese]] amberkrale is ontdek in ’n fondamentneerslag onder die groot [[ziggoerat]] van [[Assur]] in [[Irak]] wat uit omstreeks 1800-1750&nbsp;v.C. dateer, wat daarop dui dat ’n verbinding tussen die twee streke bestaan het toe die Hemelskyf van Nebra geskep is.<ref>{{cite journal |url=https://brill.com/view/journals/acar/92/2/article-p228_8.xml |journal=Acta Archaeologica |volume=92 |issue=2 |date=2023 |pages=228–243 |title=Baltic Amber in Aššur. Forms and Significance of Amber Exchange between Europe and the Middle East, c.2000–1300 BC |last1=Bunnefeld |first1=J. |last2=Becker |first2=J. |last3=Martin |first3=L. |last4=Pausewein |first4=R. |last5=Simon |first5=S. |last6=Meller |first6=H. |doi=10.1163/16000390-20210031|s2cid=258250358|url-access=subscription }}</ref> Sommige Assirioloë en sterrekundiges het egter die vergelyking van die skyf met MUL.APIN verwerp.<ref>{{Cite web |last1=Feller |first1=Manfred |last2=Koch |first2=Johannes |title=Geheimnis der Himmelsscheibe doch nicht gelöst? Warum die angebliche Entschlüsselung der Himmelsscheibe durch R. Hansen und H. Meller falsch ist |url=http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304210010/http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe |archive-date=2016-03-04}}</ref> Die getal sterre wat op die skyf uitgebeeld word (32) word ook as betekenisvol beskou, moontlik omdat dit die kalenderreël numeries kodeer. Eerstens vind die verbinding van die sekelmaan en die Pleiades wat op die skyf uitgebeeld word, plaas ná 32 dae ná die laaste "nuwe lig" (die eerste sigbare sekelmaan van die maand), en nie vroeër nie.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3|pages=151–152}}</ref> Tweedens, omdat ’n maanjaar (354 dae) elf dae korter as ’n sonjaar (365 dae) is, is 32 sonjare gelyk in lengte aan 33 maanjare (met ’n fout van slegs twee dae). Dit wil sê, 32 x 365 = 11&nbsp;680 dae, en 33 x 354 = 11&nbsp;682 dae.<ref>{{cite web |date=2018 |title=The difference between solar and lunar years |url=https://sciencing.com/difference-between-solar-lunar-years-8513472.html |website=Sciencing.com}}</ref> Hierdie 32-sonjaarsiklus kan op die skyf voorgestel word deur 32 sterre plus die son (of volmaan), wat saam 33 gee.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3 |pages=151–152}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Hansen|first1=Rahlf|last2=Rink|first2=Christine|title=Himmelsscheibe, Sonnenwagen und Kalenderhüte - ein Versuch zur bronzezeitlichen Astronomie|date=2008|journal=Acta Praehistorica et Archaeologica|volume=40|url=https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/apa/article/view/71501|pages=97–98}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra is al vergelyk met ’n gedeelte uit die Griekse digter [[Hesiodus]] se werk wat omstreeks 700&nbsp;v.C. geskryf is en die rol van die Plejades in die organisering van die landboujaar beskryf: <blockquote> "Wanneer die Plejades, dogters van Atlas, opkom, begin jou oes, en jou ploegwerk wanneer hulle besig is om onder te gaan. Veertig nagte en dae is hulle verborge, en hulle verskyn weer wanneer die jaar draai, wanneer jy vir die eerste keer jou sekel slyp. Dit is die wet van die vlaktes, en van dié wat naby die see woon, en wat die vrugbare land, die valleie en laagtes ver van die onstuimige see bewoon – wees gereed om te saai en gereed om te ploeg en gereed om te oes as jy al Demeter se vrugte op die regte tyd wil insamel en elke soort op sy regte tyd wil laat groei."<ref>{{cite web |url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:abo:tlg,0020,002:387 |title=Hesiod, ''Works and Days'' (Hes. WD 387) |website=Perseus.tufts.edu}}</ref> </blockquote> Uitbeeldings van die Plejades is ook bekend uit sommige rotsgravures wat uit die vroeë Bronstydperk dateer, soos dié by Mont Bégo in die suidelike [[Alpe]].<ref>{{cite thesis |url=https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |title=Calendars, feasting, cosmology and identities: later Neolithic-early Bronze Age Ireland in European context |date=2016 |degree=PhD |publisher=University of Galway |last1=McVeigh| first1=Thor |pages=233}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://sciencepress.mnhn.fr/en/periodiques/comptes-rendus-palevol/8/fasc5/rock-carvings-pleiads-sacred-mont-bego-mountain-tende-alpes-maritimes-france |journal=Comptes Rendus Palevol |volume=8| issue=5 |date=2009|pages=461–469 |title=Rock carvings of the Pleiads in the sacred mont Bego mountain, Tende, Alpes-Maritimes, France |last1=Echassoux |first1=Annie |display-authors=etal |doi=10.1016/j.crpv.2009.03.00|doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> Die skyf toon ook sekere ooreenkomste met [[Petroglief|petrogliewe]] uit die Nordiese Bronstydperk, waarvan sommige vermoedelik ’n kalenderbetekenis het.<ref>{{cite web |url=https://web.astronomicalheritage.net/show-entity?identity=96&idsubentity=1 |website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy |title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany}}</ref> ===Mitologie=== Die Hemelskyf van Nebra is al beskryf as "die oudste bewys van ’n komplekse mitiese wêreldbeeld in Europa."<ref>{{cite journal |url=https://www.academia.edu/74223636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle |volume=5 |date=2010 |title=Ein Schiff auf dem Himmelsozean – Zur Deutung des gefiederten Goldbogens auf der Himmelsscheibe von Nebra |last=Maraszek |first=Regine |pages=487–500}}</ref> Volgens die argeoloog Miranda Aldhouse-Green kombineer die skyf simbole van ’n godsdienstige en mitologiese aard wat deel was van ’n "komplekse Europese geloofstelsel".<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |date=2004}}</ref> ====Verbintenisse met Griekeland==== [[Beeld:Mycenae ring 2.jpg|thumb|220px|'n Goue seëlring uit [[Micene]] met dieselfde soort hemelse afbeeldings as op die Hemelskyf van Nebra, 15de eeu&nbsp;v.C. <ref>{{cite web |url=https://agefotostock.com/age/en/details-photo/greek-civilization-goldsmithery-gold-signet-ring-with-worship-scene-female-figures-landscape-sun-and-moon-from-mycenae-acropolis-treasure/DAE-90003942 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408033930/https://agefotostock.com/age/en/details-photo/greek-civilization-goldsmithery-gold-signet-ring-with-worship-scene-female-figures-landscape-sun-and-moon-from-mycenae-acropolis-treasure/DAE-90003942 |url-status=dead |archive-date=2023-04-08 |title= Greek civilization. Gold signet ring with worship scene, female figures, landscape, sun and moon. From Mycenae, Acropolis treasure. Athens, Ethnikó Arheologikó Moussío (Nasionale Argeologiemuseum) |website=agefotostock}}</ref>]] ’n Afbeelding van ’n Son en sekelmaan wat soortgelyk is aan dié op die Hemelskyf van Nebra verskyn op ’n goue seëlring uit [[Micene]] in Griekeland wat uit die 15de eeu&nbsp;v.C. dateer.<ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/44024499 |title=The Materiality of the Sky: Proceedings of the 22nd Annual SEAC Conference, 2014 |date=2016 |chapter=Cosmovisions Put Upon a Disk: Another View of the Nebra Disk |editor-last1=Silva |editor-first1=Fabio |editor-last2=Malville |editor-first2=Kim |editor-last3=Lomsdalen |editor-first3=Tore |editor-last4=Ventura |editor-first4=Frank |publisher=Sophia Centre Press |isbn=978-1907767-09-8 |last=Rappenglück |first=Michael |pages=58}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/233530036 |journal=Antiquity |volume=81 |issue=312 |title=An interpretation of the Nebra Disc |last1=Pasztor |first1=Emilia |last2=Roslund |first2=Curt |date=2007 |pages=267–78 |doi=10.1017/S0003598X00095168}}</ref><ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/9176986 |title=The Sun in Myth and Art |chapter=The Sun in Greek Culture and Art | publisher=Thames & Hudson |date=1993 |pages=280–293 |last1=Valavanis |first1=Panos |last2=Nagy |first2=Gregory}}</ref> Onder die Son en Maan is ’n sittende vrouefiguur wat drie opiumpapawers in haar hand hou; sy word geïdentifiseer as ’n natuur- en vrugbaarheidsgodin, moontlik die Minoïese papawergodin of ’n vroeë vorm van die godin [[Demeter]].<ref>{{cite journal |url=https://www.jstor.org/stable/624904 |journal=The Journal of Hellenic Studies |volume=45 |date=1925 |title='The Ring of Nestor': A Glimpse into the Minoan After-World |last=Evans |first=Arthur |doi=10.2307/624904 |pages=11 |jstor=624904 |hdl=2027/mdp.39015008678354 |s2cid=161114626 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Poppy goddess |encyclopedia=Encyclopedia Mythica |last=Trckova-Flamee |first=Alena |date=2005}}</ref> Die goue boë op die hemelskyf toon ook ’n ooreenkoms met die Minoïese dubbelbyl, wat sentraal op die goue seëlring uitgebeeld word en beskou word as die hoofsimbool van die Minoïese godin, asook ’n simbool van Demeter.<ref>{{de}} {{cite book |url=https://www.academia.edu/44075963 |title=Orientierung, Navigation und Zeitbestimmung – Wie der Himmel den Lebensraum des Menschen prägt. Nuncius Hamburgensis - Beiträge zur Geschichte der Naturwissenschaften Band 42. |chapter=Der minoische Kalender – eine Brücke von Babylon nach Nebra |publisher=Tredition |date=2019 |last1=Hansen |first1=Rahlf |last2=Rink |first2=Christine |pages=432–461 |isbn=978-3-7482-1146-4}}</ref><ref name=":2">{{cite book |url=https://www.academia.edu/2143502 |title=Athanasia. The Earthly, the Celestial and the Underworld in the Mediterranean from the Late Bronze and Early Iron Age. N. Ch. Stampolidis, A. Kanta and A. Giannikouri (reds.) |date=2012 |chapter=The Minoan Double Axe Goddess and Her Astral Realm |last1=MacGillivray |first1=Joseph |publisher=Mediterranean Archaeological Society |isbn=978-960-7143-40-2}}</ref><ref>{{cite web |url=https://chs.harvard.edu/primary-source/homeric-hymn-to-demeter-sb/ |website=The Center for Hellenic Studies, Harvard University |title=Homeric Hymn to Demeter }}</ref> Volgens die argeoloog Kristian Kristiansen verskyn beeldmateriaal soortgelyk aan dié op Minoïese seëlringe in rotskuns uit die Nordiese Bronstydperk by die Koning se Graf by Kivik, [[Swede]], wat uit die 16de tot 15de eeu&nbsp;v.C. dateer, terwyl Baltiese barnsteen in die Koning se Graf by Micene gevind is, wat verbindings tussen die twee streke bevestig.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=di7Dc7Y1ETYC |title=The rise of Bronze Age society |date=2005 |publisher=Cambridge University Press |last1=Kristiansen |first1=Kristian |last2=Larsson |first2=Thomas B. |isbn=9780521843638|pages=192–193}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Kristiansen |first1=Kristian |last2=Suchowska-Ducke |first2=Paulina |date=December 2015 |title=Connected Histories: the Dynamics of Bronze Age Interaction and Trade 1500–1100 bc |journal=Proceedings of the Prehistoric Society |publisher=Cambridge University Press |volume=81 |pages=361–392 |doi=10.1017/ppr.2015.17 |doi-access=free}}</ref> Sommige navorsers het voorgestel die hemelskyf is ná 1600&nbsp;v.C. begrawe uit reaksie op die [[Vulkaan|vulkaniese uitbarsting]] op die Minoïese eiland Thera (Santorini), wat die eiland verwoes en ’n aswolk geskep het wat tot in Sentraal-Europa gestrek het. Dit kon die lug vir 20 tot 25 jaar verduister het, waardeur die hemelskyf nutteloos geword het.<ref>{{cite web |url=https://www.stern.de/panorama/wissen/mensch/himmelsscheibe-von-nebra-warum-das-kultsymbol-entweiht-wurde-3110002.html |title=Warum das Kultsymbol entweiht wurde |website=www.stern.de |date=2010}}</ref> ====Sonskip==== Die goue boog aan die onderkant van die skyf word gewoonlik vertolk as ’n mitologiese [[Ra|sonskip]], wat die Son deur die dag en die nag dra.<ref name="Meller 2021"/><ref>{{de}} {{cite journal |url=https://www.academia.edu/74223636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle |volume=5 |date=2010 |title=Ein Schiff auf dem Himmelsozean – Zur Deutung des gefiederten Goldbogens auf der Himmelsscheibe von Nebra |last=Maraszek |first=Regine |pages=487–500}}</ref> Die kort lyne aan weerskante van die goue boog kan die roeispane van ’n groot bemanning voorstel.<ref name="The World of Stonehenge"/> Volgens die argeoloog Harald Meller was hierdie beeldmateriaal "in dié tyd onbekend in Europa". Dit het waarskynlik in [[Antieke Egipte|Egipte]] ontstaan en moontlik deur uitgebreide kontak en reise tot in Sentraal-Europa versprei.<ref name="Meller 2021"/> Daarteenoor het die argeoloog Mary Cahill aangevoer sonskepe is reeds uitgebeeld op goue halsbande van die Klokbekerkultuur, die voorlopers van die Unetice-kultuur.<ref>{{cite journal |last=Cahill |first=Mary |date=Spring 2015 |title=Here comes the sun...: Solar symbolism in Early Bronze Age Ireland |url=https://www.academia.edu/11627053 |journal=Archaeology Ireland |volume=29 |issue=1 |pages=26–33 |url-access=registration |via=Academia.edu}}</ref> Sonbote kan selfs uitgebeeld wees in rotskuns uit die Neolitikum of vroeër, soos in [[Ierland]].<ref>{{cite thesis |url=https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |title=Calendars, feasting, cosmology and identities: later Neolithic-early Bronze Age Ireland in European context |date=2016 |degree=PhD |publisher=University of Galway |last1=McVeigh| first1=Thor |pages=167–182}}</ref><ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/36843380 |title=North Meets South: Theoretical Aspects on the Northern and Southern Rock Art Traditions in Scandinavia |chapter=The Circumpolar Context of the 'Sun Ship' Motif in South Scandinavian Rock Art|date=2017 |publisher=Oxbow Books |isbn=978-1-78570-820-6 |last=Lahelma |first=Antti |pages=144–171}}</ref> Sonbote of -vaartuie verskyn ook in latere [[Germaanse mitologie|Indo-Europese]] tradisies: in Letlandse volksliedere slaap die songodin Saulė snags in ’n goue boot, terwyl daar in die vierde [[Veda]], Atharvaveda, twee keer vir die Son gesê word: "O Aditya, jy het ’n skip met honderd roeispane bestyg vir welsyn."<ref name="West 2007 207–209">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ZXrJA_5LKlYC |title=Indo-European Poetry and Myth |date=2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780199280759 |last=West |first=M.L. |pages=207–209}}</ref> In die [[Griekse mitologie]] neem die son se vaartuig die vorm aan van ’n goue bak of beker, wat moontlik ooreenstem met die bakagtige vorm van die Nebra-boot.<ref name="West 2007 207–209"/><ref>{{cite journal |url=https://www.academia.edu/40428177 |journal=Journal of Indo-European Studies |volume=47 |date=2019 |title=Antimachus's Enigma: On Erytheia, the Latvian Sun-goddess and a Red Fish |last1=Massetti |first1=Laura |pages=223–240 }}</ref> Goue bakke uit Sentraal- en Noord-Europa, soos dié uit die Eberswalde-skat in Duitsland, bevat soortgelyke sirkelvormige sonsimbole as die hemelskyf, en sommige daarvan kan kalenderinligting bevat, insluitend die ooreenstemming van 32 sonjare en 33 maanjare wat moontlik op die Nebra-skyf uitgebeeld word.<ref>{{Cite web |title=Life and Belief During the Bronze Age" Neues Museum, Berlin |url=https://artsandculture.google.com/story/DAVRgpAwHmLsLw?hl=en |access-date=13 March 2022 }}</ref><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=tVneygj8t2Y&t=3741s |title=The Sky Disc of Nebra: A window to the Bronze Age world in Europe and beyond. (Ernst Pernicka) |date=2022 |website=HEAS}}</ref> Talle afbeeldings van sonbote verskyn in kuns uit die Nordiese Bronstydperk wat vanaf ongeveer 1600&nbsp;v.C. dateer, dikwels in die vorm van rotsgravures of ingekerfde afbeeldings op bronsmesse.<ref>{{cite book |url=https://www.researchgate.net/publication/310773387 |title=Oxford Handbook of the European Bronze Age |chapter=The Sky Disc of Nebra |date=2013 |publisher=Oxford University Press |last=Meller |first=Harald |pages=266–269}}</ref> ====Tweelinggode==== Volgens Kristian Kristiansen verteenwoordig die pare swaarde, byle en spiraalarmbande wat saam met die hemelskyf begrawe is, die mitologiese [[Kastor en Polluks|Goddelike Tweeling]], wat later in Griekeland as die "Dioskuri" bekend gestaan het.<ref name="Kristiansen 2011">{{cite book |url=https://www.academia.edu/1133755 |title=InterweavIng worlds: Systemic Interactions in Eurasia, 7th to 1st Millennia BC |chapter=Bridging India and Scandinavia: Institutional Transmission and Elite Conquest during the Bronze Age |date=2011 |publisher=Oxbow Books |isbn=978-1-84217-998-7 |last=Kristiansen |first=Kristian }}</ref> Hy stel verder voor die sterrebeeld [[Tweeling (sterrebeeld)|Tweeling]], wat met die Dioskuri verbind word, word moontlik in die onderste deel van die skyf langs die sonboot uitgebeeld.<ref name="Kristiansen 2011" /> Daar word ook gemeen die Goddelike Tweeling word uitgebeeld in ikonografie, rotskuns en beeldjies uit die Nordiese Bronstydperk, waar hulle dikwels in verband met skepe verskyn.<ref name="Kristiansen 2011" /><ref>{{cite web |last1=Vandkilde |first1=Helle |url=https://www.academia.edu/5116264 |title=Vandkilde 2013: "Bronze Age Voyaging and Cosmologies in the Making: The Helmets from Viksö revisited"}}</ref> Sommige antieke Griekse en Romeinse skrywers, soos [[Diodorus Siculus]] en [[Tacitus]], het die verering van die Goddelike Tweeling spesifiek met noordelike volke verbind.<ref>{{cite web |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/e/roman/texts/diodorus_siculus/4c*.html |title= Diodorus Siculus, Library of History, Book IV, chapter 56 |website=penelope.uchicago.edu}}</ref><ref>{{cite web |url=https://facultystaff.richmond.edu/~wstevens/history331texts/barbarians.html |title=Tacitus' ''Germania'' |website=richmond.edu}}</ref> [[Lêer:Artemis Apollo Louvre Myr199.jpg|duimnael|upright|''Artemis en Apollo'', terracotta, omstreeks 25 v.C.]] In sy beskrywing van ’n reis wat deur die [[Argonoute]] van die [[Swartsee]] tot by die noordelike oseaan onderneem is, skryf Diodorus: {{blockquote|"Die Kelte wat langs die oseaan woon, vereer die Dioskuri bo enige van die gode, aangesien hulle ’n tradisie het wat van ouds oorgelewer is dat dié gode onder hulle verskyn het nadat hulle van die oseaan gekom het. Daarbenewens het die land wat aan die oseaan grens, volgens hulle, baie name wat van die Argonoute en die Dioskuri afgelei is."<ref>{{cite web |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/e/roman/texts/diodorus_siculus/4c*.html |title= Diodorus Siculus, Library of History, Book IV, chapter 56 |website=penelope.uchicago.edu}}</ref>}} Die argeoloog Timothy Darvill het ’n verband voorgestel tussen die hemelskyf en die gepaardgaande voorwerpe met die [[triliton]]s by [[Stonehenge]], wat ook ’n vroeë vorm van die Goddelike Tweeling kan verteenwoordig.<ref name=":3">{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=2765s |title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge |date=2023 |website=British Museum Events}}</ref> Volgens Darvill kon die sentrale triliton van Stonehenge ’n "paar gode verteenwoordig het wat dag en nag, die son en maan, somer en winter, lewe en dood verteenwoordig het en beliggaam hulle dalk selfs die tweeling [[Apollo]] en [[Artemis]] soos hulle in latere panteons bekend is.”<ref>{{cite journal |last=Darvill |first=Timothy |title=Houses of the holy: Architecture and meaning in the structure of Stonehenge, Wiltshire, UK |journal=Time and Mind |volume=9 |issue=2 |date=2016 |pages=89–121 |doi=10.1080/1751696X.2016.1171496 |s2cid=164201703 |url= https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/1751696X.2016.1171496 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite thesis |url=https://eprints.bournemouth.ac.uk/32226/1/GRIGSBY,%20John_Ph.D._2018.pdf |title=Skyscapes, Landscapes, and the drama of Proto-Indo-European myth |last=Grigsby |first=John |publisher=Bournemouth University |date=2018 |degree=PhD| pages=278-279}}</ref> In antieke Griekeland is Apollo en Artemis onderskeidelik met die son en die maan verbind, terwyl die Plejades bekend gestaan het as “die metgeselle van Artemis”, wat die uitbeelding op die hemelskyf weerspieël.<ref name=":3" /> Volgens ’n verslag wat deur die Griekse historikus [[Herodotus]] opgeteken is, het die antieke Egiptenare geglo Apollo en Artemis is die kinders van Isis en dat Isis dieselfde godin as Demeter is.<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0126%3Abook%3D2%3Achapter%3D156 |website=perseus.tufts.edu |title=Herodotus, ''Histories'', 2.156 }}</ref> ==Egtheid== Daar was aanvanklike vermoedens dat die hemelskyf ’n argeologiese vervalsing kon wees. Peter Schauer van die Universiteit van Regensburg in Duitsland het in 2005 aangevoer die skyf is ’n vervalsing en dat hy kon bewys die korrosielaag kan binne ’n kort tyd met [[urine]], [[soutsuur]] en ’n blaasvlam geskep word. Hy moes egter in die hof erken hy het nooit die skyf self in sy hande gehad nie, anders as die 18 wetenskaplikes wat dit ondersoek het.<ref>{{cite web|url=https://www.faz.net/s/RubCD175863466D41BB9A6A93D460B81174/Doc~E4115FE522E3C4CDD89890E5C3B4A9106~ATpl~Ecommon~Scontent.html|title=Himmelsscheibe von Nebra - Eine Komödie der Irrungen|date=March 17, 2005|publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |language=de|access-date=2010-05-12}}</ref> Wetenskaplike ontledings van die korrosielaag het sedertdien die egtheid daarvan bevestig.<ref name="BBC secrets" /> Richard Harrison, 'n professor in Europese voorgeskiedenis aan die Universiteit van Bristol, het in ’n [[BBC]]-dokumentêr verklaar: “Toe ek die eerste keer van die Nebra-skyf hoor, het ek gedink dit is ’n grap; trouens, ek het gedink dit is ’n vervalsing,” weens die buitengewone aard van die ontdekking. Hy het egter nie die skyf in daardie stadium gesien nie. Dieselfde dokumentêr het wetenskaplike ontledings aangebied wat die egtheid van die skyf bevestig het.<ref name="BBC secrets" /> ’n Referaat wat in 2020 deur Rupert Gebhard en Rüdiger Krause gepubliseer is, het die datering van die hemelskyf tot die vroeë Bronstydperk bevraagteken en eerder ’n latere datum in die [[Ystertydperk]] voorgestel.<ref>{{cite journal|url=https://www.academia.edu/70640900|journal=Archäologische Informationen|volume=43|date=2020|title=Critical comments on the find complex of the so-called Nebra Sky Disk|last1=Gebhard|first1=Rupert|last2=Krause|first2=Rüdiger|pages=325–346|doi=10.11588/ai.2020.1}}</ref> ’n Teenargument is in dieselfde jaar deur Ernst Pernicka en kollegas gepubliseer waarin hulle Gebhard en Krause se argumente verwerp het.<ref name="Pernicka et al" /> Wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat saam daarmee gevind is en die vindplek het almal die datering tot die Vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Halle" /><ref name="oeaw.ac.at"/> ==Restourasie== [[Beeld:Nebra Scheibe Modell.jpg|thumb|200px|links|Die vermoedelike voorkoms van die skyf terwyl dit in gebruik was. Die groen [[malagiet]]laag het eers gevorm nadat dit begrawe is.]] Deur die onkundige uitgrawing is die hemelskyf gedeeltelik beskadig. Die gedeelte links bo is geskeur en een van die sterre het losgekom. ’n Deel van die goud is uit die son/volmaan geskeur. Weens die lang berging in die grond was die hele skyf sterk geroes. Ook aan die goue plate was roes wat nie sonder gevaar meganies verwyder kon word nie. Die eerste restoureerder het die skyf in seepwater laat lê en dit toe met ’n tandeborsel en staalwol probeer skoonmaak. Daardeur is die oppervlak van die goue dele gekrap. In die eerste stadium van die restourasie in die Halle-staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis is die skyf, nadat grond as monsters vir verdere ondersoek bewaar is, in 'n mengsel van [[etanol]] en [[water]] laat week en die grond is met 'n harde nylonkwas verwyder. Daarna is roesspore wat aan die goud vas was met ’n chemieswerkende pasta opgelos. Dit is met watteknoppies verwyder. Die roesspore aan die bronsplaat het agtergebly. Uiteindelik is die ster wat tydens die uitgrawing afgeruk is, weer aangebring en die uitgeskeurde, sterk vervormde stuk van die son/volmaan is met ’n nuut vervaardigde goue plaat van dieselfde samestelling vervang. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] 8ied3loqewr1ringk1g0nufstdo6pnl 2913055 2913050 2026-06-22T13:32:19Z BurgertB 2401 2913055 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Artefak | naam = Hemelskyf van Nebra | beeld = Nebra disc 1.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die Hemelskyf van Nebra, nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]]. | andernaam = | plaaslik = ''Himmelsscheibe von Nebra'' | taal = [[Duits]] | materiaal = [[Brons]], [[goud]] | grootte = | hoogte = | breedte2 = 30 cm | gewig = 2,2, kg | lengte = | skryfwerk = | simbole = [[Sterrekunde|Sterrekundig]] | geskep = c. 1800-1600 v.C. | ontdekdatum = 1999 | ontdekdeur = | plek = Nebra, [[Duitsland]] | klassifikasie = | kultuur = | registrasie = [https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc 2013] | id = | ligging = Die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis, [[Halle, Sakse-Anhalt]]. }} Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die heuwel Mittelberg naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref>. Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole, en word verbind met die Unetice-kultuur van die vroeë [[Bronstydperk]].<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë Bronstydperk in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://en.unesco.org/memoryoftheworld/registry/500|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787|journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam|first2=Jörg |last3=Borg|first3=Gregor |last4=Brügmann|first4=Gerhard |last5=Bunnefeld|first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz|first6=Wolfgang |last7=Klamm|first7=Mechthild |last8=Koiki|first8=Thomas |last9=Meller|first9=Harald |last10=Schwarz|first10=Ralf |last11=Stöllner|first11=Thomas |last12=Wunderlich|first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger|first13=Alfred |pages=89–122|doi=10.1553/archaeologia104s89|s2cid=229208057 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Ontdekking== {{beeldgroep2|perrow = 1 / 1 |total_width=250 |align=left |image1=Nebra Schwerter.jpg| |image2=Nebra Hort.jpg| |footer=Twee swaarde<ref>{{cite web|url=https://i0.wp.com/the-past.com/wp-content/uploads/2022/05/post-1_image1-52.jpg?ssl=1|website=the-past.com|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|date=25 May 2022}}</ref> (HEEL BO), 'n beitel, bylkoppe en armbande wat saam met die skyf ontdek is. }} Die skyf is in 1999 saam met twee bronsswaarde, twee stelle oorblyfsels van [[byl]]e, ’n beitel en fragmente van spiraalvormige armbande deur Henry Westphal en Mario Renner ontdek terwyl hulle met ’n metaalverklikker na skatte gesoek het. Die twee mans het nie 'n lisensie gehad nie en het geweet hulle bedrywighede is onwettig en behels plundery. Argeologiese artefakte is die eiendom van die staat in [[Sakse-Anhalt]]. Hulle het die skyf met hulle graaf beskadig en dele van die vindplek vernietig. Die volgende dag het Westphal en Renner hulle vonds aan ’n handelaar in [[Keulen]] verkoop. Dit het binne die volgende twee jaar, waarskynlik verskeie kere, binne Duitsland van eienaar verwissel en is vir tot ’n miljoen Duitse mark (DM) verkoop. Teen 2001 was kennis van die bestaan daarvan algemeen bekend. In Februarie 2002 het die staatsargeoloog Harald Meller die skyf in ’n polisiegeleide lokvaloperasie in [[Basel]] bekom van ’n egpaar wat dit vir 700&nbsp;000&nbsp;DM op die swartmark aangebied het.<ref>{{cite journal|author=Meller, H.|date=January 2004|title=Star search|journal=National Geographic|pages=76–8}}</ref> Die oorspronklike ontdekkers is eindelik opgespoor en hulle het die polisie en argeoloë na die ontdekkingsplek gelei. Argeoloë het ’n uitgrawing by die terrein begin en bewyse ontdek wat die plunderaars se bewerings ondersteun het. Daar was spore van bronsartefakte in die grond, en die grond by die terrein het ooreengestem met grondmonsters wat aan die artefakte vasgekleef het. Die skyf en sy gepaardgaande vondste word nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]], bewaar. Die twee plunderaars is in September 2003 vonnisse van vier maande en tien maande opgelê. Hulle het geappelleer, maar die Appèlhof het hulle vonnisse tot onderskeidelik ses en twaalf maande verhoog. Die prehistoriese vindplek is in ’n omheining aan die bopunt van ’n hoogte van 252&nbsp;m in die Ziegelrodawoud bekend as die Mittelberg. Dit is bekend dat die omliggende gebied in die [[Neolitikum]] bewoon is, en die woud bevat ongeveer 1&nbsp;000 grafheuwels. By die omheining lyk dit asof die son elke somersonstilstand agter die Brocken, die hoogste piek van die Harzberge sowat 80&nbsp;km noordwes daarvan, ondergaan. ==Datum en oorsprong== Die byle en swaarde wat saam met die skyf begrawe gevind is, is tipologies tot ongeveer 1700-1500&nbsp;v.C. gedateer. Oorblyfsels van berkebas wat in die swaarde se handvatsels gevind is, is met [[radiokoolstofdatering]] tot 1600-1560&nbsp;v.C. gedateer, wat eersgenoemde datering bevestig. Dit stem ooreen met die datum waarop die artefakte begrawe is, toe die skyf waarskynlik reeds verskeie geslagte lank bestaan het.<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination"/> Ontledings van die metaal se [[radioaktiwiteit]] en die [[Roes|korrosielaag]] op die skyf ondersteun verder die datering tot die vroeë Bronstydperk.<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html |title=Nebra Sky Disc: Dating |website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="BBC secrets">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |series=''Horizon'' |date=January 2004}}</ref> Volgens ’n aanvanklike ontleding van spoorelemente deur middel van [[X-straal]]fluoressensie was die koper in die skyf uit Bischofshofen in [[Oostenryk]] afkomstig, terwyl daar gedink is die [[goud]] kom uit die [[Karpate]].<ref>{{cite journal|author1= Pernicka, E.|author2= Wunderlich, C-H.|name-list-style= amp|title=Naturwissenschaftliche Untersuchungen an den Funden von Nebra|journal=Archäologie in Sachsen-Anhalt|volume=1/02|pages=24–29}}</ref> ’n Meer onlangse ontleding het bevind die goud wat in die eerste ontwikkelingsfase gebruik is (sien hieronder), was afkomstig uit die suide van [[Cornwallis]] in Engeland.<ref name=Ehser>{{cite journal |last1=Ehser|first1=Anja |first2=Gregor|last2=Borg |first3=Ernst|last3=Pernicka |title=Provenance of the gold of the Early Bronze Age Nebra Sky Disk, central Germany: geochemical characterization of natural gold from Cornwall |journal=European Journal of Mineralogy |date=2011 |volume=23 |issue=6 |pages=895–910 |doi=10.1127/0935-1221/2011/0023-2140 |url=http://eurjmin.geoscienceworld.org/content/23/6/895.short |access-date=12 November 2013 |bibcode=2011EJMin..23..895E|url-access=subscription }}</ref> Die [[tin]] wat in die brons teenwoordig is, was ook van Korniese oorsprong.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/j.1475-4754.2010.00515.x | volume=52 | title=Tin isotopy: a new method for solving old questions | year=2010 | journal=Archaeometry | pages=816–832 | last = Haustein | first = M.| issue=5| bibcode=2010Archa..52..816H }}</ref> ==Geskiedenis== Dit lyk of die skyf in vier fases ontwikkel is: # Aanvanklik het die skyf 32 klein ronde goue sirkels, ’n groot sirkelvormige plaat en ’n groot halfmaanvormige plaat gehad wat daaraan vasgeheg was. Die sirkelvormige plaat word beskou as óf die [[Son]] óf die [[volmaan]], die halfmaanvorm as die sekelmaan (of óf die Son óf die Maan tydens ’n verduistering), en die kolletjies as [[ster]]re, met die groep van sewe kolletjies wat waarskynlik ’n [[sterreswerm]] voorstel. Daar word geglo dié sterreswerm is die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]],<ref name="Pernicka et al" /> of anders is dit die algemene simbool van ’n sterreswerm.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Hoffmann |first=Susanne M |editor-last=Meller |editor-first=Harald |editor2-last=Reichenberger |editor2-first=Alfred |editor3-last=Risch |editor3-first=Roberto |title=Das babylonische Astronomie-Kompendium MUL.APIN: Messung von Zeit und Raum |url=https://www.researchgate.net/publication/360311636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle (Saale) |volume=24 |pages=251–275}}</ref> # Op ’n later stadium is twee boë (wat van goud van verskillende oorspronge gemaak is, soos deur hulle chemiese onsuiwerhede aangetoon word) aan teenoorgestelde kante van die skyf bygevoeg. Om ruimte vir hierdie boë te maak, is een klein sirkel van die linkerkant na die middel van die skyf verskuif en twee van die sirkels aan die regterkant is bedek, sodat 30 sigbaar gebly het. Die twee boë strek oor ’n hoek van 82°, wat korrek die hoek aandui tussen die posisies van sonsondergange tydens die somer- en wintersonstilstand by die [[breedtegraad]] van die Mittelberg (51°N).<ref name="McIntosh">{{cite book | title=Lost Treasures; Civilization's Great Riches Rediscovered | publisher=Carlton Books | author=McIntosh, Jane | year=2010 | location=Londen | pages=16 | isbn=9781847322999}}</ref><ref name="BMworld">{{cite book |oclc= 1297081545|title=The World of Stonehenge|date=June 2022|pages=145–147|publisher=British Museum Press|isbn=9780714123493|last1=Garrow|first1=Duncan|last2=Wilkin|first2=Neil}}</ref> Die boë hou verband met die [[sonnebaan]]. Aangesien antieke sterrekundiges die planete en baie sterre geken het wat die sonnebaan aandui, kon hulle sien hoe dit in ’n enkele winternag binne die boë oor die horison beweeg, nie slegs met sonsopkoms en sonsondergang oor ’n hele jaar nie.<ref>{{cite web |last1=PM 2Ring |title=Where does the ecliptic cross the horizon during the course of a night? |url=https://astronomy.stackexchange.com/questions/57755/where-does-the-ecliptic-cross-the-horizon-during-the-course-of-a-night/57760?noredirect=1#comment132262_57760 |website=astronomy.stackexchange.com |access-date=28 May 2024}}</ref> Die boë is dus versoenbaar met uitsluitlik nagtelike gebruik. # Die laaste toevoeging was nog ’n boog onderaan, geïdentifiseer as ’n sonskip.<ref name=":04">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |others=Foreword deur David Christian |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |pages=21 |oclc=940282526}}</ref> Dit is ook van goud gemaak, maar dié goud kom van ’n ander bron af. # Teen die tyd dat die skyf begrawe is, het dit ook 38 tot 40 gate gehad wat rondom sy rand uitgeslaan is, elk ongeveer 3&nbsp;mm in deursnee. Die presiese getal word deur skade aan die rand van die skyf verbloem.<ref name="tandfonline.com">{{cite journal|journal=Time and Mind|volume=11|issue=1|title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc|last1=Dathe|first1=Henning|last2=Kruger|first2=Harald|year=2018 |pages=89–104|doi=10.1080/1751696X.2018.1433358|s2cid=165508431|doi-access=free}}</ref> <gallery> Beeld:Nebra-1.jpg| 1) Links die Son of volmaan, regs die sekelmaan en tussen en bo hulle die Plejades. Beeld:Nebra-2.jpg| 2) Boë is op die horison bygevoeg vir die sones van die opkomende en ondergaande Son; individuele sterre is verskuif en/of bedek. Beeld:Nebra-3.jpg| 3) Die toevoeging van die "sonskip" aan die onderkant van die skyf. Beeld:Nebra-4.jpg| 4) 'n Diagram van die skyf in sy huidige toestand (’n ster en ’n deel van die Son of volmaan is herstel) </gallery> ==Betekenis== [[Lêer:Die Himmelsscheibe von Nebra (CC BY 4.0) .webm|thumb|'n Video wat verduidelik hoe belangrik die hemelskyf is.]] Die Hemelskyf van Nebra kon 'n praktiese sterrekundige en/of 'n [[godsdiens]]tige betekenis gehad het.<ref name="meller2002">{{cite journal |author=Meller, H |date=2002 |title=Die Himmelsscheibe von Nebra – ein frühbronzezeitlicher Fund von außergewohnlicher Bedeutung |journal=Archäeologie in Sachsen-Anhalt |language=de |volume=1/02 |pages=7–30}}</ref><ref name=":0" /> Die vonds bekragtig die kennis dat mense van die vroeë Europese Bronstydperk die jaarlikse gang van die Son nou waargeneem het, asook die hoek tussen sy opkoms- en ondergangspunte met die twee sonstilstande. Terwyl ouer aardwerk- en megalitiese sterrekundekomplekse soos die Goseck-sirkel (omstreeks 4900&nbsp;v.C.) en [[Stonehenge]] (omstreeks 2500&nbsp;v.C.) reeds gebruik is om die sonstilstande aan te dui, verteenwoordig die skyf dié kennis in die vorm van 'n draagbare voorwerp.<ref name="BMworld" /> Ronde strukture van hout met sterrekundige oplynings is reeds sedert omstreeks 2300-1900 v.C.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/43296057|title=Der Aufbruch zu neuen Horizonten. NeueSichtweisen zur europäischen Frühbronzezeit|date=2019|editor-last1=Bertemes|editor-first1=F.|editor-last2=Meller|editor-first2=H.|chapter=The enclosure complex Pömmelte–Schönebeck: The dialectic of two circular monuments of the late 3rd to early 2nd millennium BC in Central Germany|last=Spatzier|first=André|publisher=Landesmuseums für Vorgeschichte Halle|isbn=9783948618032|pages=421–443}}</ref> deur die Unetice-kultuur by Pömmelte en Schönebeck in Duitsland gebou. Volgens uitgrawings op die Pömmelte-terrein dui sterk ooreenkomste met die uitleg van Stonehenge daarop dat dié monumente deur dieselfde kultuur gebou is: die sogenaamde Klokbekerkultuur, die voorgangers van die Unetice-kultuur.<ref name="Stonehenge's Continental Cousin">{{Cite web |date=January 2021 |title=Stonehenge's Continental Cousin |url=https://archaeology.org/issues/online/collection/germany-woodhenge/ |website=Archaeology}}</ref> Die ooreenkoms tussen Pömmelte en vroeëre omheinings soos die Goseck-sirkel dui dalk op 'n voortsetting van tradisies wat uit die Europa van die vroeë Neolitikum kom.<ref>{{cite web |date=June 28, 2018 |title=Rituals performed at this German 'Stonehenge' may link mysterious monument to its U.K. counterpart |url=https://www.science.org/content/article/rituals-performed-german-stonehenge-may-link-mysterious-monument-its-uk-counterpart?et_rid=382659176&et_cid=2143937 |website=Science |quote=}}</ref><ref name="tandfonline.com2">{{cite journal |last1=Dathe |first1=Henning |last2=Kruger |first2=Harald |year=2018 |title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc |journal=Time and Mind |volume=11 |issue=1 |pages=89–104 |doi=10.1080/1751696X.2018.1433358 |s2cid=165508431 |doi-access=free}}</ref> ===Gemeenskap=== Die argeoloog Euan MacKie stel voor die Hemelskyf van Nebra en ander artefakte uit Brittanje lewer bewys vir die bestaan van ’n "klas sterrekundige priesters" in die vroeë Bronstydperk, wat moontlik reeds in die Neolitikum bestaan het en verantwoordelik was vir die skepping van monumente soos Stonehenge.<ref>{{cite book |author=MacKie, E |url=https://www.academia.edu/11470159 |title=Viewing the Sky Through Past and Present Cultures: Selected Papers from the Oxford VII International Conference on Archaeoastronomy |date=2006 |isbn=1-882572-38-6 |editor=Todd W. Bostwick |series=Pueblo Grande Museum]] Anthropological Papers |volume=15 |pages=343–362 |chapter=New evidence for a professional priesthood in the European Early Bronze Age? |editor2=Bryan Bates}}</ref> Volgens die Franse Musée d'Archaeologie Nationale roep die skyf ’n "komplekse samelewing op, ongetwyfeld streng hiërargies, met gevorderde tegniese en sterrekundige kennis, georganiseer rondom werk op die lande".<ref>{{Cite web|url=https://musee-archeologienationale.fr/collection/objet/cone-davanton|title=Avanton Cone |publisher=Musée d'Archaeologie Nationale, Paris|access-date=8 April 2022 }}</ref> ===Kalenderreël=== Die uitbeelding van die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] op die skyf saam met ’n sekelmaan word beskou as ’n kalenderreël vir die sinchronisering van son- en maankalenders, wat die skepping van ’n [[maansonkalender]] moontlik gemaak het.<ref>{{cite web|url=https://archaeology.org/issues/may-june-2019/collection/maps-germany-nebra-sky-disc/mapping-the-past/|title=The Nebra Sky Disc|website=Archaeology|date=June 2019}}</ref> Dié reël is bekend uit ’n versameling tekste uit die antieke [[Babilonië|Babiloniese]] tydperk met die titel MUL.APIN, wat uit ongeveer 700&nbsp;v.C. dateer.<ref>{{cite web |last=Symonds |first=Matthew |date=2022-05-25 |title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos |url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/ |website=The Past}}</ref> [[Beeld:Nebra solstice 2-af.jpg|thumb|250px|Goue stroke aan die kant van die skyf dui die somer- en wintersonstilstande aan,<ref name="Meller 2021"/><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=760s |title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge |website=British Museum |date=2022}}</ref> en die bokant verteenwoordig die horison<ref name=":03">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |page=20 |oclc=940282526}}</ref> en [[noord]]. Dit is die teenoorgestelde van moderne sterrekaarte, wat bedoel is om omhoog gehou en van onder af beskou te word.<ref>{{cite web |last1=Moore |first1=Stewart |title=Which way is up? |url=https://britastro.org/2018/which-way-is-up |website=British Astronomical Association |access-date=2025-03-30}}</ref>]] Volgens een van die sewe reëls in die handboek moet ’n skrikkelmaand bygevoeg word wanneer die Plejades in die lente langs ’n sekelmaan van ’n paar dae oud verskyn, soos op die skyf uitgebeeld word. Dit vind ongeveer elke drie jaar plaas.<ref>{{cite book |oclc= 1297081545 |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=145–147 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow|first1=Duncan |last2=Wilkin|first2=Neil }}</ref><ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref><ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=694s|title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge (British Museum 2022)|last1=Meller|first1=Harald}}</ref> Die Duitse argeoloog Harald Meller stel voor dat kennis van hierdie reël deur langafstandhandel en kontakte van Babilonië na Sentraal-Europa kon gekom het.<ref name="Meller 2021">{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref> [[Oossee|Baltiese]] amberkrale is ontdek in ’n fondamentneerslag onder die groot [[ziggoerat]] van [[Assur]] in [[Irak]] wat uit omstreeks 1800-1750&nbsp;v.C. dateer, wat daarop dui dat ’n verbinding tussen die twee streke bestaan het toe die Hemelskyf van Nebra geskep is.<ref>{{cite journal |url=https://brill.com/view/journals/acar/92/2/article-p228_8.xml |journal=Acta Archaeologica |volume=92 |issue=2 |date=2023 |pages=228–243 |title=Baltic Amber in Aššur. Forms and Significance of Amber Exchange between Europe and the Middle East, c.2000–1300 BC |last1=Bunnefeld |first1=J. |last2=Becker |first2=J. |last3=Martin |first3=L. |last4=Pausewein |first4=R. |last5=Simon |first5=S. |last6=Meller |first6=H. |doi=10.1163/16000390-20210031|s2cid=258250358|url-access=subscription }}</ref> Sommige Assirioloë en sterrekundiges het egter die vergelyking van die skyf met MUL.APIN verwerp.<ref>{{Cite web |last1=Feller |first1=Manfred |last2=Koch |first2=Johannes |title=Geheimnis der Himmelsscheibe doch nicht gelöst? Warum die angebliche Entschlüsselung der Himmelsscheibe durch R. Hansen und H. Meller falsch ist |url=http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304210010/http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe |archive-date=2016-03-04}}</ref> Die getal sterre wat op die skyf uitgebeeld word (32) word ook as betekenisvol beskou, moontlik omdat dit die kalenderreël numeries kodeer. Eerstens vind die verbinding van die sekelmaan en die Pleiades wat op die skyf uitgebeeld word, plaas ná 32 dae ná die laaste "nuwe lig" (die eerste sigbare sekelmaan van die maand), en nie vroeër nie.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3|pages=151–152}}</ref> Tweedens, omdat ’n maanjaar (354 dae) elf dae korter as ’n sonjaar (365 dae) is, is 32 sonjare gelyk in lengte aan 33 maanjare (met ’n fout van slegs twee dae). Dit wil sê, 32 x 365 = 11&nbsp;680 dae, en 33 x 354 = 11&nbsp;682 dae.<ref>{{cite web |date=2018 |title=The difference between solar and lunar years |url=https://sciencing.com/difference-between-solar-lunar-years-8513472.html |website=Sciencing.com}}</ref> Hierdie 32-sonjaarsiklus kan op die skyf voorgestel word deur 32 sterre plus die son (of volmaan), wat saam 33 gee.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3 |pages=151–152}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Hansen|first1=Rahlf|last2=Rink|first2=Christine|title=Himmelsscheibe, Sonnenwagen und Kalenderhüte - ein Versuch zur bronzezeitlichen Astronomie|date=2008|journal=Acta Praehistorica et Archaeologica|volume=40|url=https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/apa/article/view/71501|pages=97–98}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra is al vergelyk met ’n gedeelte uit die Griekse digter [[Hesiodus]] se werk wat omstreeks 700&nbsp;v.C. geskryf is en die rol van die Plejades in die organisering van die landboujaar beskryf: <blockquote> "Wanneer die Plejades, dogters van Atlas, opkom, begin jou oes, en jou ploegwerk wanneer hulle besig is om onder te gaan. Veertig nagte en dae is hulle verborge, en hulle verskyn weer wanneer die jaar draai, wanneer jy vir die eerste keer jou sekel slyp. Dit is die wet van die vlaktes, en van dié wat naby die see woon, en wat die vrugbare land, die valleie en laagtes ver van die onstuimige see bewoon – wees gereed om te saai en gereed om te ploeg en gereed om te oes as jy al Demeter se vrugte op die regte tyd wil insamel en elke soort op sy regte tyd wil laat groei."<ref>{{cite web |url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:abo:tlg,0020,002:387 |title=Hesiod, ''Works and Days'' (Hes. WD 387) |website=Perseus.tufts.edu}}</ref> </blockquote> Uitbeeldings van die Plejades is ook bekend uit sommige rotsgravures wat uit die vroeë Bronstydperk dateer, soos dié by Mont Bégo in die suidelike [[Alpe]].<ref>{{cite thesis |url=https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |title=Calendars, feasting, cosmology and identities: later Neolithic-early Bronze Age Ireland in European context |date=2016 |degree=PhD |publisher=University of Galway |last1=McVeigh| first1=Thor |pages=233}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://sciencepress.mnhn.fr/en/periodiques/comptes-rendus-palevol/8/fasc5/rock-carvings-pleiads-sacred-mont-bego-mountain-tende-alpes-maritimes-france |journal=Comptes Rendus Palevol |volume=8| issue=5 |date=2009|pages=461–469 |title=Rock carvings of the Pleiads in the sacred mont Bego mountain, Tende, Alpes-Maritimes, France |last1=Echassoux |first1=Annie |display-authors=etal |doi=10.1016/j.crpv.2009.03.00|doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> Die skyf toon ook sekere ooreenkomste met [[Petroglief|petrogliewe]] uit die Nordiese Bronstydperk, waarvan sommige vermoedelik ’n kalenderbetekenis het.<ref>{{cite web |url=https://web.astronomicalheritage.net/show-entity?identity=96&idsubentity=1 |website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy |title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany}}</ref> ===Mitologie=== Die Hemelskyf van Nebra is al beskryf as "die oudste bewys van ’n komplekse mitiese wêreldbeeld in Europa."<ref>{{cite journal |url=https://www.academia.edu/74223636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle |volume=5 |date=2010 |title=Ein Schiff auf dem Himmelsozean – Zur Deutung des gefiederten Goldbogens auf der Himmelsscheibe von Nebra |last=Maraszek |first=Regine |pages=487–500}}</ref> Volgens die argeoloog Miranda Aldhouse-Green kombineer die skyf simbole van ’n godsdienstige en mitologiese aard wat deel was van ’n "komplekse Europese geloofstelsel".<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |date=2004}}</ref> ====Verbintenisse met Griekeland==== [[Beeld:Mycenae ring 2.jpg|thumb|220px|'n Goue seëlring uit [[Micene]] met dieselfde soort hemelse afbeeldings as op die Hemelskyf van Nebra, 15de eeu&nbsp;v.C. <ref>{{cite web |url=https://agefotostock.com/age/en/details-photo/greek-civilization-goldsmithery-gold-signet-ring-with-worship-scene-female-figures-landscape-sun-and-moon-from-mycenae-acropolis-treasure/DAE-90003942 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408033930/https://agefotostock.com/age/en/details-photo/greek-civilization-goldsmithery-gold-signet-ring-with-worship-scene-female-figures-landscape-sun-and-moon-from-mycenae-acropolis-treasure/DAE-90003942 |url-status=dead |archive-date=2023-04-08 |title= Greek civilization. Gold signet ring with worship scene, female figures, landscape, sun and moon. From Mycenae, Acropolis treasure. Athens, Ethnikó Arheologikó Moussío (Nasionale Argeologiemuseum) |website=agefotostock}}</ref>]] ’n Afbeelding van ’n Son en sekelmaan wat soortgelyk is aan dié op die Hemelskyf van Nebra verskyn op ’n goue seëlring uit [[Micene]] in Griekeland wat uit die 15de eeu&nbsp;v.C. dateer.<ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/44024499 |title=The Materiality of the Sky: Proceedings of the 22nd Annual SEAC Conference, 2014 |date=2016 |chapter=Cosmovisions Put Upon a Disk: Another View of the Nebra Disk |editor-last1=Silva |editor-first1=Fabio |editor-last2=Malville |editor-first2=Kim |editor-last3=Lomsdalen |editor-first3=Tore |editor-last4=Ventura |editor-first4=Frank |publisher=Sophia Centre Press |isbn=978-1907767-09-8 |last=Rappenglück |first=Michael |pages=58}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/233530036 |journal=Antiquity |volume=81 |issue=312 |title=An interpretation of the Nebra Disc |last1=Pasztor |first1=Emilia |last2=Roslund |first2=Curt |date=2007 |pages=267–78 |doi=10.1017/S0003598X00095168}}</ref><ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/9176986 |title=The Sun in Myth and Art |chapter=The Sun in Greek Culture and Art | publisher=Thames & Hudson |date=1993 |pages=280–293 |last1=Valavanis |first1=Panos |last2=Nagy |first2=Gregory}}</ref> Onder die Son en Maan is ’n sittende vrouefiguur wat drie opiumpapawers in haar hand hou; sy word geïdentifiseer as ’n natuur- en vrugbaarheidsgodin, moontlik die Minoïese papawergodin of ’n vroeë vorm van die godin [[Demeter]].<ref>{{cite journal |url=https://www.jstor.org/stable/624904 |journal=The Journal of Hellenic Studies |volume=45 |date=1925 |title='The Ring of Nestor': A Glimpse into the Minoan After-World |last=Evans |first=Arthur |doi=10.2307/624904 |pages=11 |jstor=624904 |hdl=2027/mdp.39015008678354 |s2cid=161114626 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Poppy goddess |encyclopedia=Encyclopedia Mythica |last=Trckova-Flamee |first=Alena |date=2005}}</ref> Die goue boë op die hemelskyf toon ook ’n ooreenkoms met die Minoïese dubbelbyl, wat sentraal op die goue seëlring uitgebeeld word en beskou word as die hoofsimbool van die Minoïese godin, asook ’n simbool van Demeter.<ref>{{de}} {{cite book |url=https://www.academia.edu/44075963 |title=Orientierung, Navigation und Zeitbestimmung – Wie der Himmel den Lebensraum des Menschen prägt. Nuncius Hamburgensis - Beiträge zur Geschichte der Naturwissenschaften Band 42. |chapter=Der minoische Kalender – eine Brücke von Babylon nach Nebra |publisher=Tredition |date=2019 |last1=Hansen |first1=Rahlf |last2=Rink |first2=Christine |pages=432–461 |isbn=978-3-7482-1146-4}}</ref><ref name=":2">{{cite book |url=https://www.academia.edu/2143502 |title=Athanasia. The Earthly, the Celestial and the Underworld in the Mediterranean from the Late Bronze and Early Iron Age. N. Ch. Stampolidis, A. Kanta and A. Giannikouri (reds.) |date=2012 |chapter=The Minoan Double Axe Goddess and Her Astral Realm |last1=MacGillivray |first1=Joseph |publisher=Mediterranean Archaeological Society |isbn=978-960-7143-40-2}}</ref><ref>{{cite web |url=https://chs.harvard.edu/primary-source/homeric-hymn-to-demeter-sb/ |website=The Center for Hellenic Studies, Harvard University |title=Homeric Hymn to Demeter }}</ref> Volgens die argeoloog Kristian Kristiansen verskyn beeldmateriaal soortgelyk aan dié op Minoïese seëlringe in rotskuns uit die Nordiese Bronstydperk by die Koning se Graf by Kivik, [[Swede]], wat uit die 16de tot 15de eeu&nbsp;v.C. dateer, terwyl Baltiese barnsteen in die Koning se Graf by Micene gevind is, wat verbindings tussen die twee streke bevestig.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=di7Dc7Y1ETYC |title=The rise of Bronze Age society |date=2005 |publisher=Cambridge University Press |last1=Kristiansen |first1=Kristian |last2=Larsson |first2=Thomas B. |isbn=9780521843638|pages=192–193}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Kristiansen |first1=Kristian |last2=Suchowska-Ducke |first2=Paulina |date=December 2015 |title=Connected Histories: the Dynamics of Bronze Age Interaction and Trade 1500–1100 bc |journal=Proceedings of the Prehistoric Society |publisher=Cambridge University Press |volume=81 |pages=361–392 |doi=10.1017/ppr.2015.17 |doi-access=free}}</ref> Sommige navorsers het voorgestel die hemelskyf is ná 1600&nbsp;v.C. begrawe uit reaksie op die [[Vulkaan|vulkaniese uitbarsting]] op die Minoïese eiland Thera (Santorini), wat die eiland verwoes en ’n aswolk geskep het wat tot in Sentraal-Europa gestrek het. Dit kon die lug vir 20 tot 25 jaar verduister het, waardeur die hemelskyf nutteloos geword het.<ref>{{cite web |url=https://www.stern.de/panorama/wissen/mensch/himmelsscheibe-von-nebra-warum-das-kultsymbol-entweiht-wurde-3110002.html |title=Warum das Kultsymbol entweiht wurde |website=www.stern.de |date=2010}}</ref> ====Sonskip==== Die goue boog aan die onderkant van die skyf word gewoonlik vertolk as ’n mitologiese [[Ra|sonskip]], wat die Son deur die dag en die nag dra.<ref name="Meller 2021"/><ref>{{de}} {{cite journal |url=https://www.academia.edu/74223636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle |volume=5 |date=2010 |title=Ein Schiff auf dem Himmelsozean – Zur Deutung des gefiederten Goldbogens auf der Himmelsscheibe von Nebra |last=Maraszek |first=Regine |pages=487–500}}</ref> Die kort lyne aan weerskante van die goue boog kan die roeispane van ’n groot bemanning voorstel.<ref name="The World of Stonehenge"/> Volgens die argeoloog Harald Meller was hierdie beeldmateriaal "in dié tyd onbekend in Europa". Dit het waarskynlik in [[Antieke Egipte|Egipte]] ontstaan en moontlik deur uitgebreide kontak en reise tot in Sentraal-Europa versprei.<ref name="Meller 2021"/> Daarteenoor het die argeoloog Mary Cahill aangevoer sonskepe is reeds uitgebeeld op goue halsbande van die Klokbekerkultuur, die voorlopers van die Unetice-kultuur.<ref>{{cite journal |last=Cahill |first=Mary |date=Spring 2015 |title=Here comes the sun...: Solar symbolism in Early Bronze Age Ireland |url=https://www.academia.edu/11627053 |journal=Archaeology Ireland |volume=29 |issue=1 |pages=26–33 |url-access=registration |via=Academia.edu}}</ref> Sonbote kan selfs uitgebeeld wees in rotskuns uit die Neolitikum of vroeër, soos in [[Ierland]].<ref>{{cite thesis |url=https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |title=Calendars, feasting, cosmology and identities: later Neolithic-early Bronze Age Ireland in European context |date=2016 |degree=PhD |publisher=University of Galway |last1=McVeigh| first1=Thor |pages=167–182}}</ref><ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/36843380 |title=North Meets South: Theoretical Aspects on the Northern and Southern Rock Art Traditions in Scandinavia |chapter=The Circumpolar Context of the 'Sun Ship' Motif in South Scandinavian Rock Art|date=2017 |publisher=Oxbow Books |isbn=978-1-78570-820-6 |last=Lahelma |first=Antti |pages=144–171}}</ref> Sonbote of -vaartuie verskyn ook in latere [[Germaanse mitologie|Indo-Europese]] tradisies: in Letlandse volksliedere slaap die songodin Saulė snags in ’n goue boot, terwyl daar in die vierde [[Veda]], Atharvaveda, twee keer vir die Son gesê word: "O Aditya, jy het ’n skip met honderd roeispane bestyg vir welsyn."<ref name="West 2007 207–209">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ZXrJA_5LKlYC |title=Indo-European Poetry and Myth |date=2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780199280759 |last=West |first=M.L. |pages=207–209}}</ref> In die [[Griekse mitologie]] neem die son se vaartuig die vorm aan van ’n goue bak of beker, wat moontlik ooreenstem met die bakagtige vorm van die Nebra-boot.<ref name="West 2007 207–209"/><ref>{{cite journal |url=https://www.academia.edu/40428177 |journal=Journal of Indo-European Studies |volume=47 |date=2019 |title=Antimachus's Enigma: On Erytheia, the Latvian Sun-goddess and a Red Fish |last1=Massetti |first1=Laura |pages=223–240 }}</ref> Goue bakke uit Sentraal- en Noord-Europa, soos dié uit die [[Eberswalde]]-skat in Duitsland, bevat soortgelyke sirkelvormige sonsimbole as die hemelskyf, en sommige daarvan kan kalenderinligting bevat, insluitend die ooreenstemming van 32 sonjare en 33 maanjare wat moontlik op die Nebra-skyf uitgebeeld word.<ref>{{Cite web |title=Life and Belief During the Bronze Age" Neues Museum, Berlin |url=https://artsandculture.google.com/story/DAVRgpAwHmLsLw?hl=en |access-date=13 March 2022 }}</ref><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=tVneygj8t2Y&t=3741s |title=The Sky Disc of Nebra: A window to the Bronze Age world in Europe and beyond. (Ernst Pernicka) |date=2022 |website=HEAS}}</ref> Talle afbeeldings van sonbote verskyn in kuns uit die Nordiese Bronstydperk wat vanaf ongeveer 1600&nbsp;v.C. dateer, dikwels in die vorm van rotsgravures of ingekerfde afbeeldings op bronsmesse.<ref>{{cite book |url=https://www.researchgate.net/publication/310773387 |title=Oxford Handbook of the European Bronze Age |chapter=The Sky Disc of Nebra |date=2013 |publisher=Oxford University Press |last=Meller |first=Harald |pages=266–269}}</ref> ====Tweelinggode==== Volgens Kristian Kristiansen verteenwoordig die pare swaarde, byle en spiraalarmbande wat saam met die hemelskyf begrawe is, die mitologiese [[Kastor en Polluks|Goddelike Tweeling]], wat later in Griekeland as die "Dioskuri" bekend gestaan het.<ref name="Kristiansen 2011">{{cite book |url=https://www.academia.edu/1133755 |title=InterweavIng worlds: Systemic Interactions in Eurasia, 7th to 1st Millennia BC |chapter=Bridging India and Scandinavia: Institutional Transmission and Elite Conquest during the Bronze Age |date=2011 |publisher=Oxbow Books |isbn=978-1-84217-998-7 |last=Kristiansen |first=Kristian }}</ref> Hy stel verder voor die sterrebeeld [[Tweeling (sterrebeeld)|Tweeling]], wat met die Dioskuri verbind word, word moontlik in die onderste deel van die skyf langs die sonboot uitgebeeld.<ref name="Kristiansen 2011" /> Daar word ook gemeen die Goddelike Tweeling word uitgebeeld in ikonografie, rotskuns en beeldjies uit die Nordiese Bronstydperk, waar hulle dikwels in verband met skepe verskyn.<ref name="Kristiansen 2011" /><ref>{{cite web |last1=Vandkilde |first1=Helle |url=https://www.academia.edu/5116264 |title=Vandkilde 2013: "Bronze Age Voyaging and Cosmologies in the Making: The Helmets from Viksö revisited"}}</ref> Sommige antieke Griekse en Romeinse skrywers, soos [[Diodorus Siculus]] en [[Tacitus]], het die verering van die Goddelike Tweeling spesifiek met noordelike volke verbind.<ref>{{cite web |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/e/roman/texts/diodorus_siculus/4c*.html |title= Diodorus Siculus, Library of History, Book IV, chapter 56 |website=penelope.uchicago.edu}}</ref><ref>{{cite web |url=https://facultystaff.richmond.edu/~wstevens/history331texts/barbarians.html |title=Tacitus' ''Germania'' |website=richmond.edu}}</ref> [[Lêer:Artemis Apollo Louvre Myr199.jpg|duimnael|upright|''Artemis en Apollo'', terracotta, omstreeks 25 v.C.]] In sy beskrywing van ’n reis wat deur die [[Argonoute]] van die [[Swartsee]] tot by die noordelike oseaan onderneem is, skryf Diodorus: {{blockquote|"Die Kelte wat langs die oseaan woon, vereer die Dioskuri bo enige van die gode, aangesien hulle ’n tradisie het wat van ouds oorgelewer is dat dié gode onder hulle verskyn het nadat hulle van die oseaan gekom het. Daarbenewens het die land wat aan die oseaan grens, volgens hulle, baie name wat van die Argonoute en die Dioskuri afgelei is."<ref>{{cite web |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/e/roman/texts/diodorus_siculus/4c*.html |title= Diodorus Siculus, Library of History, Book IV, chapter 56 |website=penelope.uchicago.edu}}</ref>}} Die argeoloog Timothy Darvill het ’n verband voorgestel tussen die hemelskyf en die gepaardgaande voorwerpe met die [[triliton]]s by [[Stonehenge]], wat ook ’n vroeë vorm van die Goddelike Tweeling kan verteenwoordig.<ref name=":3">{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=2765s |title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge |date=2023 |website=British Museum Events}}</ref> Volgens Darvill kon die sentrale triliton van Stonehenge ’n "paar gode verteenwoordig het wat dag en nag, die son en maan, somer en winter, lewe en dood verteenwoordig het en beliggaam hulle dalk selfs die tweeling [[Apollo]] en [[Artemis]] soos hulle in latere panteons bekend is.”<ref>{{cite journal |last=Darvill |first=Timothy |title=Houses of the holy: Architecture and meaning in the structure of Stonehenge, Wiltshire, UK |journal=Time and Mind |volume=9 |issue=2 |date=2016 |pages=89–121 |doi=10.1080/1751696X.2016.1171496 |s2cid=164201703 |url= https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/1751696X.2016.1171496 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite thesis |url=https://eprints.bournemouth.ac.uk/32226/1/GRIGSBY,%20John_Ph.D._2018.pdf |title=Skyscapes, Landscapes, and the drama of Proto-Indo-European myth |last=Grigsby |first=John |publisher=Bournemouth University |date=2018 |degree=PhD| pages=278-279}}</ref> In antieke Griekeland is Apollo en Artemis onderskeidelik met die son en die maan verbind, terwyl die Plejades bekend gestaan het as “die metgeselle van Artemis”, wat die uitbeelding op die hemelskyf weerspieël.<ref name=":3" /> Volgens ’n verslag wat deur die Griekse historikus [[Herodotus]] opgeteken is, het die antieke Egiptenare geglo Apollo en Artemis is die kinders van Isis en dat Isis dieselfde godin as Demeter is.<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0126%3Abook%3D2%3Achapter%3D156 |website=perseus.tufts.edu |title=Herodotus, ''Histories'', 2.156 }}</ref> ==Egtheid== Daar was aanvanklike vermoedens dat die hemelskyf ’n argeologiese vervalsing kon wees. Peter Schauer van die Universiteit van Regensburg in Duitsland het in 2005 aangevoer die skyf is ’n vervalsing en dat hy kon bewys die korrosielaag kan binne ’n kort tyd met [[urine]], [[soutsuur]] en ’n blaasvlam geskep word. Hy moes egter in die hof erken hy het nooit die skyf self in sy hande gehad nie, anders as die 18 wetenskaplikes wat dit ondersoek het.<ref>{{cite web|url=https://www.faz.net/s/RubCD175863466D41BB9A6A93D460B81174/Doc~E4115FE522E3C4CDD89890E5C3B4A9106~ATpl~Ecommon~Scontent.html|title=Himmelsscheibe von Nebra - Eine Komödie der Irrungen|date=March 17, 2005|publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |language=de|access-date=2010-05-12}}</ref> Wetenskaplike ontledings van die korrosielaag het sedertdien die egtheid daarvan bevestig.<ref name="BBC secrets" /> Richard Harrison, 'n professor in Europese voorgeskiedenis aan die Universiteit van Bristol, het in ’n [[BBC]]-dokumentêr verklaar: “Toe ek die eerste keer van die Nebra-skyf hoor, het ek gedink dit is ’n grap; trouens, ek het gedink dit is ’n vervalsing,” weens die buitengewone aard van die ontdekking. Hy het egter nie die skyf in daardie stadium gesien nie. Dieselfde dokumentêr het wetenskaplike ontledings aangebied wat die egtheid van die skyf bevestig het.<ref name="BBC secrets" /> ’n Referaat wat in 2020 deur Rupert Gebhard en Rüdiger Krause gepubliseer is, het die datering van die hemelskyf tot die vroeë Bronstydperk bevraagteken en eerder ’n latere datum in die [[Ystertydperk]] voorgestel.<ref>{{cite journal|url=https://www.academia.edu/70640900|journal=Archäologische Informationen|volume=43|date=2020|title=Critical comments on the find complex of the so-called Nebra Sky Disk|last1=Gebhard|first1=Rupert|last2=Krause|first2=Rüdiger|pages=325–346|doi=10.11588/ai.2020.1}}</ref> ’n Teenargument is in dieselfde jaar deur Ernst Pernicka en kollegas gepubliseer waarin hulle Gebhard en Krause se argumente verwerp het.<ref name="Pernicka et al" /> Wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat saam daarmee gevind is en die vindplek het almal die datering tot die Vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Halle" /><ref name="oeaw.ac.at"/> ==Restourasie== [[Beeld:Nebra Scheibe Modell.jpg|thumb|200px|links|Die vermoedelike voorkoms van die skyf terwyl dit in gebruik was. Die groen [[malagiet]]laag het eers gevorm nadat dit begrawe is.]] Deur die onkundige uitgrawing is die hemelskyf gedeeltelik beskadig. Die gedeelte links bo is geskeur en een van die sterre het losgekom. ’n Deel van die goud is uit die son/volmaan geskeur. Weens die lang berging in die grond was die hele skyf sterk geroes. Ook aan die goue plate was roes wat nie sonder gevaar meganies verwyder kon word nie. Die eerste restoureerder het die skyf in seepwater laat lê en dit toe met ’n tandeborsel en staalwol probeer skoonmaak. Daardeur is die oppervlak van die goue dele gekrap. In die eerste stadium van die restourasie in die Halle-staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis is die skyf, nadat grond as monsters vir verdere ondersoek bewaar is, in 'n mengsel van [[etanol]] en [[water]] laat week en die grond is met 'n harde nylonkwas verwyder. Daarna is roesspore wat aan die goud vas was met ’n chemieswerkende pasta opgelos. Dit is met watteknoppies verwyder. Die roesspore aan die bronsplaat het agtergebly. Uiteindelik is die ster wat tydens die uitgrawing afgeruk is, weer aangebring en die uitgeskeurde, sterk vervormde stuk van die son/volmaan is met ’n nuut vervaardigde goue plaat van dieselfde samestelling vervang. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] 15gvz3vkda9h482bthmu3wqbnmxp95s 2913082 2913055 2026-06-22T16:19:45Z BurgertB 2401 /* Skakels */ 2913082 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Artefak | naam = Hemelskyf van Nebra | beeld = Nebra disc 1.jpg | breedte = 280 | onderskrif = Die Hemelskyf van Nebra, nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]]. | andernaam = | plaaslik = ''Himmelsscheibe von Nebra'' | taal = [[Duits]] | materiaal = [[Brons]], [[goud]] | grootte = | hoogte = | breedte2 = 30 cm | gewig = 2,2, kg | lengte = | skryfwerk = | simbole = [[Sterrekunde|Sterrekundig]] | geskep = c. 1800-1600 v.C. | ontdekdatum = 1999 | ontdekdeur = | plek = Nebra, [[Duitsland]] | klassifikasie = | kultuur = | registrasie = [https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc 2013] | id = | ligging = Die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis, [[Halle, Sakse-Anhalt]]. }} Die '''Hemelskyf van Nebra''' ([[Duits]]: ''Himmelsscheibe von Nebra'') is ’n [[brons]]skyf met ’n deursnee van ongeveer 30&nbsp;cm en ’n massa van 2,2&nbsp;kg wat in 1999 begrawe gevind is op die heuwel Mittelberg naby die dorp Nebra (60&nbsp;km van [[Leipzig]]) in [[Duitsland]].<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/the-place-of-discovery.html |title=Nebra Sky Disc: The Place of Discovery|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref>. Dit is blougroen met ingelegde [[goud]]simbole, en word verbind met die Unetice-kultuur van die vroeë [[Bronstydperk]].<ref name="Halle">{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc.html |title=Nebra Sky Disc|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref>{{cite web|url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|website=The-Past.com|date=May 2022}}</ref> Die simbole word oor die algemeen vertolk as die [[Son]] of [[volmaan]], ’n sekelmaan en sterre, insluitend ’n groep van sewe sterre wat waarskynlik die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] voorstel.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Eiland |first=Murray |date=2003 |title=Pre-heraldry on the Sangerhausen Disc |url=https://www.academia.edu/43158757 |journal=The Armiger's News |volume=25 |issue=2 |pages=1, 9 |via=Academia.edu}}</ref><ref name=":02">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1ste |location=[[New York]] |pages=20–21 |oclc=940282526}}</ref> Twee goue boë aan die kante (waarvan een nou ontbreek) word beskou as merkers van die [[hoek]] tussen die [[sonstilstand]]e. ’n Ander boog onderaan met interne parallelle lyne word gewoonlik vertolk as ’n sonskip met talle roeispane,<ref name="The World of Stonehenge">{{cite book |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=147–148 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow |first1=Duncan |last2=Wilkin |first2=Neil |oclc=1297081545 }}</ref> hoewel sommige skrywers ook voorgestel het dit kan ’n [[reënboog]],<ref name="AT210511">{{cite magazine |title=The Nebra Sky Disk: Is the world's oldest star map really a map at all? |magazine=Astronomy Today |date=May 11, 2021 |author=Joshua Rapp Learn |url=https://astronomy.com/news/2021/05/the-nebra-sky-disk-is-the-worlds-oldest-star-map-really-a-map-at-all |access-date=30 January 2022}}</ref> die [[Aurora (astronomie)|Aurora Borealis]],<ref>{{cite journal |last=Mentock |first=Richard |title=Rethinking the Nebra Sky Disk |journal=Physics Today |date=November 2021 |volume=74 |issue=11 |page=10 |doi=10.1063/PT.3.4868 |bibcode=2021PhT....74k..10M |s2cid=240475208 |doi-access=free}}</ref> ’n komeet<ref>{{Cite book |last=Crocco |first=Juan |title=Essay: What is depicted on the Nebra Sky Disc? |publisher=tredition |year=2022 |isbn=978-3-347-71288-1 |pages=87–102 |language=english}}</ref> of ’n [[sekel]] voorstel.<ref>{{cite web |url=https://www.worldhistory.org/article/235/the-nebra-sky-disk---ancient-map-of-the-stars/ |title=The Nebra Sky Disk - Ancient Map of the Stars |website=World History Encyclopedia |date=2011 |last=Haughton |first=Brian}}</ref> Argeoloë dateer die skyf tot omstreeks 1800-1600&nbsp;v.C., tydens die vroeë Bronstydperk in [[Europa]].<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination">{{cite web|url=https://en.unesco.org/memoryoftheworld/registry/500|title=Nebra Sky Disc: Nomination|website=UNESCO Memory of the World}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=96&idsubentity=1|title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany|website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy}}</ref> Verskeie wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat daarmee saam ontdek is en die vindplek het die datering tot die vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Pernicka et al">{{cite journal |url=https://www.academia.edu/66916787|journal=Archaeologia Austriaca |volume=104 |publisher=Austrian Academy of Sciences |date=2020 |title=Why the Nebra Sky Disc Dates to the Early Bronze Age. An Overview of the Interdisciplinary Results |last1=Pernicka |first1=Ernst |last2=Adam|first2=Jörg |last3=Borg|first3=Gregor |last4=Brügmann|first4=Gerhard |last5=Bunnefeld|first5=Jan-Heinrich |last6=Kainz|first6=Wolfgang |last7=Klamm|first7=Mechthild |last8=Koiki|first8=Thomas |last9=Meller|first9=Harald |last10=Schwarz|first10=Ralf |last11=Stöllner|first11=Thomas |last12=Wunderlich|first12=Christian-Heinrich |last13=Reichenberger|first13=Alfred |pages=89–122|doi=10.1553/archaeologia104s89|s2cid=229208057 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html|title=Nebra Sky Disc: Dating|website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="oeaw.ac.at">{{cite web|url=https://www.oeaw.ac.at/en/news/the-nebra-sky-disc-dates-from-the-early-bronze-age|title=The Nebra Sky Disc Dates from the Early Bronze Age|website=Austrian Academy of Sciences|date=2020}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra bevat sover bekend die oudste konkrete uitbeelding van [[Sterrekunde|sterrekundige]] verskynsels in die wêreld.<ref name="Halle" /><ref name="Pernicka et al"/> In Junie 2013 is dit deur [[Unesco]] in sy Register van Aandenkings aan die Wêreld Internasionaal opgeneem en beskryf as "een van die belangrikste argeologiese vondste van die 20ste eeu."<ref>{{cite web |title=Nebra Sky Disc |url=https://www.unesco.org/en/memory-world/nebra-sky-disc |access-date=2025-06-02 |website=UNESCO Memory of the World}}</ref> ==Ontdekking== {{beeldgroep2|perrow = 1 / 1 |total_width=250 |align=left |image1=Nebra Schwerter.jpg| |image2=Nebra Hort.jpg| |footer=Twee swaarde<ref>{{cite web|url=https://i0.wp.com/the-past.com/wp-content/uploads/2022/05/post-1_image1-52.jpg?ssl=1|website=the-past.com|title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos|date=25 May 2022}}</ref> (HEEL BO), 'n beitel, bylkoppe en armbande wat saam met die skyf ontdek is. }} Die skyf is in 1999 saam met twee bronsswaarde, twee stelle oorblyfsels van [[byl]]e, ’n beitel en fragmente van spiraalvormige armbande deur Henry Westphal en Mario Renner ontdek terwyl hulle met ’n metaalverklikker na skatte gesoek het. Die twee mans het nie 'n lisensie gehad nie en het geweet hulle bedrywighede is onwettig en behels plundery. Argeologiese artefakte is die eiendom van die staat in [[Sakse-Anhalt]]. Hulle het die skyf met hulle graaf beskadig en dele van die vindplek vernietig. Die volgende dag het Westphal en Renner hulle vonds aan ’n handelaar in [[Keulen]] verkoop. Dit het binne die volgende twee jaar, waarskynlik verskeie kere, binne Duitsland van eienaar verwissel en is vir tot ’n miljoen Duitse mark (DM) verkoop. Teen 2001 was kennis van die bestaan daarvan algemeen bekend. In Februarie 2002 het die staatsargeoloog Harald Meller die skyf in ’n polisiegeleide lokvaloperasie in [[Basel]] bekom van ’n egpaar wat dit vir 700&nbsp;000&nbsp;DM op die swartmark aangebied het.<ref>{{cite journal|author=Meller, H.|date=January 2004|title=Star search|journal=National Geographic|pages=76–8}}</ref> Die oorspronklike ontdekkers is eindelik opgespoor en hulle het die polisie en argeoloë na die ontdekkingsplek gelei. Argeoloë het ’n uitgrawing by die terrein begin en bewyse ontdek wat die plunderaars se bewerings ondersteun het. Daar was spore van bronsartefakte in die grond, en die grond by die terrein het ooreengestem met grondmonsters wat aan die artefakte vasgekleef het. Die skyf en sy gepaardgaande vondste word nou in die Staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis in [[Halle, Sakse-Anhalt]], bewaar. Die twee plunderaars is in September 2003 vonnisse van vier maande en tien maande opgelê. Hulle het geappelleer, maar die Appèlhof het hulle vonnisse tot onderskeidelik ses en twaalf maande verhoog. Die prehistoriese vindplek is in ’n omheining aan die bopunt van ’n hoogte van 252&nbsp;m in die Ziegelrodawoud bekend as die Mittelberg. Dit is bekend dat die omliggende gebied in die [[Neolitikum]] bewoon is, en die woud bevat ongeveer 1&nbsp;000 grafheuwels. By die omheining lyk dit asof die son elke somersonstilstand agter die Brocken, die hoogste piek van die Harzberge sowat 80&nbsp;km noordwes daarvan, ondergaan. ==Datum en oorsprong== Die byle en swaarde wat saam met die skyf begrawe gevind is, is tipologies tot ongeveer 1700-1500&nbsp;v.C. gedateer. Oorblyfsels van berkebas wat in die swaarde se handvatsels gevind is, is met [[radiokoolstofdatering]] tot 1600-1560&nbsp;v.C. gedateer, wat eersgenoemde datering bevestig. Dit stem ooreen met die datum waarop die artefakte begrawe is, toe die skyf waarskynlik reeds verskeie geslagte lank bestaan het.<ref name="Nebra Sky Disc: Nomination"/> Ontledings van die metaal se [[radioaktiwiteit]] en die [[Roes|korrosielaag]] op die skyf ondersteun verder die datering tot die vroeë Bronstydperk.<ref>{{cite web|url=https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc/dating.html |title=Nebra Sky Disc: Dating |website=Halle State Museum of Prehistory}}</ref><ref name="BBC secrets">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |series=''Horizon'' |date=January 2004}}</ref> Volgens ’n aanvanklike ontleding van spoorelemente deur middel van [[X-straal]]fluoressensie was die koper in die skyf uit Bischofshofen in [[Oostenryk]] afkomstig, terwyl daar gedink is die [[goud]] kom uit die [[Karpate]].<ref>{{cite journal|author1= Pernicka, E.|author2= Wunderlich, C-H.|name-list-style= amp|title=Naturwissenschaftliche Untersuchungen an den Funden von Nebra|journal=Archäologie in Sachsen-Anhalt|volume=1/02|pages=24–29}}</ref> ’n Meer onlangse ontleding het bevind die goud wat in die eerste ontwikkelingsfase gebruik is (sien hieronder), was afkomstig uit die suide van [[Cornwallis]] in Engeland.<ref name=Ehser>{{cite journal |last1=Ehser|first1=Anja |first2=Gregor|last2=Borg |first3=Ernst|last3=Pernicka |title=Provenance of the gold of the Early Bronze Age Nebra Sky Disk, central Germany: geochemical characterization of natural gold from Cornwall |journal=European Journal of Mineralogy |date=2011 |volume=23 |issue=6 |pages=895–910 |doi=10.1127/0935-1221/2011/0023-2140 |url=http://eurjmin.geoscienceworld.org/content/23/6/895.short |access-date=12 November 2013 |bibcode=2011EJMin..23..895E|url-access=subscription }}</ref> Die [[tin]] wat in die brons teenwoordig is, was ook van Korniese oorsprong.<ref>{{cite journal | doi = 10.1111/j.1475-4754.2010.00515.x | volume=52 | title=Tin isotopy: a new method for solving old questions | year=2010 | journal=Archaeometry | pages=816–832 | last = Haustein | first = M.| issue=5| bibcode=2010Archa..52..816H }}</ref> ==Geskiedenis== Dit lyk of die skyf in vier fases ontwikkel is: # Aanvanklik het die skyf 32 klein ronde goue sirkels, ’n groot sirkelvormige plaat en ’n groot halfmaanvormige plaat gehad wat daaraan vasgeheg was. Die sirkelvormige plaat word beskou as óf die [[Son]] óf die [[volmaan]], die halfmaanvorm as die sekelmaan (of óf die Son óf die Maan tydens ’n verduistering), en die kolletjies as [[ster]]re, met die groep van sewe kolletjies wat waarskynlik ’n [[sterreswerm]] voorstel. Daar word geglo dié sterreswerm is die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]],<ref name="Pernicka et al" /> of anders is dit die algemene simbool van ’n sterreswerm.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Hoffmann |first=Susanne M |editor-last=Meller |editor-first=Harald |editor2-last=Reichenberger |editor2-first=Alfred |editor3-last=Risch |editor3-first=Roberto |title=Das babylonische Astronomie-Kompendium MUL.APIN: Messung von Zeit und Raum |url=https://www.researchgate.net/publication/360311636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle (Saale) |volume=24 |pages=251–275}}</ref> # Op ’n later stadium is twee boë (wat van goud van verskillende oorspronge gemaak is, soos deur hulle chemiese onsuiwerhede aangetoon word) aan teenoorgestelde kante van die skyf bygevoeg. Om ruimte vir hierdie boë te maak, is een klein sirkel van die linkerkant na die middel van die skyf verskuif en twee van die sirkels aan die regterkant is bedek, sodat 30 sigbaar gebly het. Die twee boë strek oor ’n hoek van 82°, wat korrek die hoek aandui tussen die posisies van sonsondergange tydens die somer- en wintersonstilstand by die [[breedtegraad]] van die Mittelberg (51°N).<ref name="McIntosh">{{cite book | title=Lost Treasures; Civilization's Great Riches Rediscovered | publisher=Carlton Books | author=McIntosh, Jane | year=2010 | location=Londen | pages=16 | isbn=9781847322999}}</ref><ref name="BMworld">{{cite book |oclc= 1297081545|title=The World of Stonehenge|date=June 2022|pages=145–147|publisher=British Museum Press|isbn=9780714123493|last1=Garrow|first1=Duncan|last2=Wilkin|first2=Neil}}</ref> Die boë hou verband met die [[sonnebaan]]. Aangesien antieke sterrekundiges die planete en baie sterre geken het wat die sonnebaan aandui, kon hulle sien hoe dit in ’n enkele winternag binne die boë oor die horison beweeg, nie slegs met sonsopkoms en sonsondergang oor ’n hele jaar nie.<ref>{{cite web |last1=PM 2Ring |title=Where does the ecliptic cross the horizon during the course of a night? |url=https://astronomy.stackexchange.com/questions/57755/where-does-the-ecliptic-cross-the-horizon-during-the-course-of-a-night/57760?noredirect=1#comment132262_57760 |website=astronomy.stackexchange.com |access-date=28 May 2024}}</ref> Die boë is dus versoenbaar met uitsluitlik nagtelike gebruik. # Die laaste toevoeging was nog ’n boog onderaan, geïdentifiseer as ’n sonskip.<ref name=":04">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |others=Foreword deur David Christian |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |pages=21 |oclc=940282526}}</ref> Dit is ook van goud gemaak, maar dié goud kom van ’n ander bron af. # Teen die tyd dat die skyf begrawe is, het dit ook 38 tot 40 gate gehad wat rondom sy rand uitgeslaan is, elk ongeveer 3&nbsp;mm in deursnee. Die presiese getal word deur skade aan die rand van die skyf verbloem.<ref name="tandfonline.com">{{cite journal|journal=Time and Mind|volume=11|issue=1|title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc|last1=Dathe|first1=Henning|last2=Kruger|first2=Harald|year=2018 |pages=89–104|doi=10.1080/1751696X.2018.1433358|s2cid=165508431|doi-access=free}}</ref> <gallery> Beeld:Nebra-1.jpg| 1) Links die Son of volmaan, regs die sekelmaan en tussen en bo hulle die Plejades. Beeld:Nebra-2.jpg| 2) Boë is op die horison bygevoeg vir die sones van die opkomende en ondergaande Son; individuele sterre is verskuif en/of bedek. Beeld:Nebra-3.jpg| 3) Die toevoeging van die "sonskip" aan die onderkant van die skyf. Beeld:Nebra-4.jpg| 4) 'n Diagram van die skyf in sy huidige toestand (’n ster en ’n deel van die Son of volmaan is herstel) </gallery> ==Betekenis== [[Lêer:Die Himmelsscheibe von Nebra (CC BY 4.0) .webm|thumb|'n Video wat verduidelik hoe belangrik die hemelskyf is.]] Die Hemelskyf van Nebra kon 'n praktiese sterrekundige en/of 'n [[godsdiens]]tige betekenis gehad het.<ref name="meller2002">{{cite journal |author=Meller, H |date=2002 |title=Die Himmelsscheibe von Nebra – ein frühbronzezeitlicher Fund von außergewohnlicher Bedeutung |journal=Archäeologie in Sachsen-Anhalt |language=de |volume=1/02 |pages=7–30}}</ref><ref name=":0" /> Die vonds bekragtig die kennis dat mense van die vroeë Europese Bronstydperk die jaarlikse gang van die Son nou waargeneem het, asook die hoek tussen sy opkoms- en ondergangspunte met die twee sonstilstande. Terwyl ouer aardwerk- en megalitiese sterrekundekomplekse soos die Goseck-sirkel (omstreeks 4900&nbsp;v.C.) en [[Stonehenge]] (omstreeks 2500&nbsp;v.C.) reeds gebruik is om die sonstilstande aan te dui, verteenwoordig die skyf dié kennis in die vorm van 'n draagbare voorwerp.<ref name="BMworld" /> Ronde strukture van hout met sterrekundige oplynings is reeds sedert omstreeks 2300-1900 v.C.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/43296057|title=Der Aufbruch zu neuen Horizonten. NeueSichtweisen zur europäischen Frühbronzezeit|date=2019|editor-last1=Bertemes|editor-first1=F.|editor-last2=Meller|editor-first2=H.|chapter=The enclosure complex Pömmelte–Schönebeck: The dialectic of two circular monuments of the late 3rd to early 2nd millennium BC in Central Germany|last=Spatzier|first=André|publisher=Landesmuseums für Vorgeschichte Halle|isbn=9783948618032|pages=421–443}}</ref> deur die Unetice-kultuur by Pömmelte en Schönebeck in Duitsland gebou. Volgens uitgrawings op die Pömmelte-terrein dui sterk ooreenkomste met die uitleg van Stonehenge daarop dat dié monumente deur dieselfde kultuur gebou is: die sogenaamde Klokbekerkultuur, die voorgangers van die Unetice-kultuur.<ref name="Stonehenge's Continental Cousin">{{Cite web |date=January 2021 |title=Stonehenge's Continental Cousin |url=https://archaeology.org/issues/online/collection/germany-woodhenge/ |website=Archaeology}}</ref> Die ooreenkoms tussen Pömmelte en vroeëre omheinings soos die Goseck-sirkel dui dalk op 'n voortsetting van tradisies wat uit die Europa van die vroeë Neolitikum kom.<ref>{{cite web |date=June 28, 2018 |title=Rituals performed at this German 'Stonehenge' may link mysterious monument to its U.K. counterpart |url=https://www.science.org/content/article/rituals-performed-german-stonehenge-may-link-mysterious-monument-its-uk-counterpart?et_rid=382659176&et_cid=2143937 |website=Science |quote=}}</ref><ref name="tandfonline.com2">{{cite journal |last1=Dathe |first1=Henning |last2=Kruger |first2=Harald |year=2018 |title=Morphometric findings on the Nebra Sky Disc |journal=Time and Mind |volume=11 |issue=1 |pages=89–104 |doi=10.1080/1751696X.2018.1433358 |s2cid=165508431 |doi-access=free}}</ref> ===Gemeenskap=== Die argeoloog Euan MacKie stel voor die Hemelskyf van Nebra en ander artefakte uit Brittanje lewer bewys vir die bestaan van ’n "klas sterrekundige priesters" in die vroeë Bronstydperk, wat moontlik reeds in die Neolitikum bestaan het en verantwoordelik was vir die skepping van monumente soos Stonehenge.<ref>{{cite book |author=MacKie, E |url=https://www.academia.edu/11470159 |title=Viewing the Sky Through Past and Present Cultures: Selected Papers from the Oxford VII International Conference on Archaeoastronomy |date=2006 |isbn=1-882572-38-6 |editor=Todd W. Bostwick |series=Pueblo Grande Museum]] Anthropological Papers |volume=15 |pages=343–362 |chapter=New evidence for a professional priesthood in the European Early Bronze Age? |editor2=Bryan Bates}}</ref> Volgens die Franse Musée d'Archaeologie Nationale roep die skyf ’n "komplekse samelewing op, ongetwyfeld streng hiërargies, met gevorderde tegniese en sterrekundige kennis, georganiseer rondom werk op die lande".<ref>{{Cite web|url=https://musee-archeologienationale.fr/collection/objet/cone-davanton|title=Avanton Cone |publisher=Musée d'Archaeologie Nationale, Paris|access-date=8 April 2022 }}</ref> ===Kalenderreël=== Die uitbeelding van die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] op die skyf saam met ’n sekelmaan word beskou as ’n kalenderreël vir die sinchronisering van son- en maankalenders, wat die skepping van ’n [[maansonkalender]] moontlik gemaak het.<ref>{{cite web|url=https://archaeology.org/issues/may-june-2019/collection/maps-germany-nebra-sky-disc/mapping-the-past/|title=The Nebra Sky Disc|website=Archaeology|date=June 2019}}</ref> Dié reël is bekend uit ’n versameling tekste uit die antieke [[Babilonië|Babiloniese]] tydperk met die titel MUL.APIN, wat uit ongeveer 700&nbsp;v.C. dateer.<ref>{{cite web |last=Symonds |first=Matthew |date=2022-05-25 |title=The Nebra Sky Disc: decoding a prehistoric vision of the cosmos |url=https://the-past.com/feature/the-nebra-sky-disc-decoding-a-prehistoric-vision-of-the-cosmos/ |website=The Past}}</ref> [[Beeld:Nebra solstice 2-af.jpg|thumb|250px|Goue stroke aan die kant van die skyf dui die somer- en wintersonstilstande aan,<ref name="Meller 2021"/><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=760s |title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge |website=British Museum |date=2022}}</ref> en die bokant verteenwoordig die horison<ref name=":03">{{Cite book |last1=Bohan |first1=Elise |title=Big History |last2=Dinwiddie |first2=Robert |last3=Challoner |first3=Jack |last4=Stuart |first4=Colin |last5=Harvey |first5=Derek |last6=Wragg-Sykes |first6=Rebecca |last7=Chrisp |first7=Peter |last8=Hubbard |first8=Ben |last9=Parker |first9=Phillip |collaboration=Writers |date=February 2016 |publisher=DK |isbn=978-1-4654-5443-0 |edition=1st American |location=[[New York]] |page=20 |oclc=940282526}}</ref> en [[noord]]. Dit is die teenoorgestelde van moderne sterrekaarte, wat bedoel is om omhoog gehou en van onder af beskou te word.<ref>{{cite web |last1=Moore |first1=Stewart |title=Which way is up? |url=https://britastro.org/2018/which-way-is-up |website=British Astronomical Association |access-date=2025-03-30}}</ref>]] Volgens een van die sewe reëls in die handboek moet ’n skrikkelmaand bygevoeg word wanneer die Plejades in die lente langs ’n sekelmaan van ’n paar dae oud verskyn, soos op die skyf uitgebeeld word. Dit vind ongeveer elke drie jaar plaas.<ref>{{cite book |oclc= 1297081545 |title=The World of Stonehenge |date=June 2022 |pages=145–147 |publisher=British Museum Press |isbn=9780714123493 |last1=Garrow|first1=Duncan |last2=Wilkin|first2=Neil }}</ref><ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref><ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=694s|title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge (British Museum 2022)|last1=Meller|first1=Harald}}</ref> Die Duitse argeoloog Harald Meller stel voor dat kennis van hierdie reël deur langafstandhandel en kontakte van Babilonië na Sentraal-Europa kon gekom het.<ref name="Meller 2021">{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3}}</ref> [[Oossee|Baltiese]] amberkrale is ontdek in ’n fondamentneerslag onder die groot [[ziggoerat]] van [[Assur]] in [[Irak]] wat uit omstreeks 1800-1750&nbsp;v.C. dateer, wat daarop dui dat ’n verbinding tussen die twee streke bestaan het toe die Hemelskyf van Nebra geskep is.<ref>{{cite journal |url=https://brill.com/view/journals/acar/92/2/article-p228_8.xml |journal=Acta Archaeologica |volume=92 |issue=2 |date=2023 |pages=228–243 |title=Baltic Amber in Aššur. Forms and Significance of Amber Exchange between Europe and the Middle East, c.2000–1300 BC |last1=Bunnefeld |first1=J. |last2=Becker |first2=J. |last3=Martin |first3=L. |last4=Pausewein |first4=R. |last5=Simon |first5=S. |last6=Meller |first6=H. |doi=10.1163/16000390-20210031|s2cid=258250358|url-access=subscription }}</ref> Sommige Assirioloë en sterrekundiges het egter die vergelyking van die skyf met MUL.APIN verwerp.<ref>{{Cite web |last1=Feller |first1=Manfred |last2=Koch |first2=Johannes |title=Geheimnis der Himmelsscheibe doch nicht gelöst? Warum die angebliche Entschlüsselung der Himmelsscheibe durch R. Hansen und H. Meller falsch ist |url=http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304210010/http://home.arcor.de/manfred_feller/Himmelsscheibe |archive-date=2016-03-04}}</ref> Die getal sterre wat op die skyf uitgebeeld word (32) word ook as betekenisvol beskou, moontlik omdat dit die kalenderreël numeries kodeer. Eerstens vind die verbinding van die sekelmaan en die Pleiades wat op die skyf uitgebeeld word, plaas ná 32 dae ná die laaste "nuwe lig" (die eerste sigbare sekelmaan van die maand), en nie vroeër nie.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3|pages=151–152}}</ref> Tweedens, omdat ’n maanjaar (354 dae) elf dae korter as ’n sonjaar (365 dae) is, is 32 sonjare gelyk in lengte aan 33 maanjare (met ’n fout van slegs twee dae). Dit wil sê, 32 x 365 = 11&nbsp;680 dae, en 33 x 354 = 11&nbsp;682 dae.<ref>{{cite web |date=2018 |title=The difference between solar and lunar years |url=https://sciencing.com/difference-between-solar-lunar-years-8513472.html |website=Sciencing.com}}</ref> Hierdie 32-sonjaarsiklus kan op die skyf voorgestel word deur 32 sterre plus die son (of volmaan), wat saam 33 gee.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/80363367|title=Time is power. Who makes time?: 13th Archaeological Conference of Central Germany|chapter=The Nebra Sky Disc – astronomy and time determination as a source of power|last=Meller|first=Harald|date=2021|publisher=Landesmuseum für Vorgeschichte Halle (Saale).|isbn=978-3-948618-22-3 |pages=151–152}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Hansen|first1=Rahlf|last2=Rink|first2=Christine|title=Himmelsscheibe, Sonnenwagen und Kalenderhüte - ein Versuch zur bronzezeitlichen Astronomie|date=2008|journal=Acta Praehistorica et Archaeologica|volume=40|url=https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/apa/article/view/71501|pages=97–98}}</ref> Die Hemelskyf van Nebra is al vergelyk met ’n gedeelte uit die Griekse digter [[Hesiodus]] se werk wat omstreeks 700&nbsp;v.C. geskryf is en die rol van die Plejades in die organisering van die landboujaar beskryf: <blockquote> "Wanneer die Plejades, dogters van Atlas, opkom, begin jou oes, en jou ploegwerk wanneer hulle besig is om onder te gaan. Veertig nagte en dae is hulle verborge, en hulle verskyn weer wanneer die jaar draai, wanneer jy vir die eerste keer jou sekel slyp. Dit is die wet van die vlaktes, en van dié wat naby die see woon, en wat die vrugbare land, die valleie en laagtes ver van die onstuimige see bewoon – wees gereed om te saai en gereed om te ploeg en gereed om te oes as jy al Demeter se vrugte op die regte tyd wil insamel en elke soort op sy regte tyd wil laat groei."<ref>{{cite web |url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:abo:tlg,0020,002:387 |title=Hesiod, ''Works and Days'' (Hes. WD 387) |website=Perseus.tufts.edu}}</ref> </blockquote> Uitbeeldings van die Plejades is ook bekend uit sommige rotsgravures wat uit die vroeë Bronstydperk dateer, soos dié by Mont Bégo in die suidelike [[Alpe]].<ref>{{cite thesis |url=https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |title=Calendars, feasting, cosmology and identities: later Neolithic-early Bronze Age Ireland in European context |date=2016 |degree=PhD |publisher=University of Galway |last1=McVeigh| first1=Thor |pages=233}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://sciencepress.mnhn.fr/en/periodiques/comptes-rendus-palevol/8/fasc5/rock-carvings-pleiads-sacred-mont-bego-mountain-tende-alpes-maritimes-france |journal=Comptes Rendus Palevol |volume=8| issue=5 |date=2009|pages=461–469 |title=Rock carvings of the Pleiads in the sacred mont Bego mountain, Tende, Alpes-Maritimes, France |last1=Echassoux |first1=Annie |display-authors=etal |doi=10.1016/j.crpv.2009.03.00|doi-broken-date=1 July 2025 }}</ref> Die skyf toon ook sekere ooreenkomste met [[Petroglief|petrogliewe]] uit die Nordiese Bronstydperk, waarvan sommige vermoedelik ’n kalenderbetekenis het.<ref>{{cite web |url=https://web.astronomicalheritage.net/show-entity?identity=96&idsubentity=1 |website=UNESCO Portal to the Heritage of Astronomy |title=Nebra Sky Disc — Bronze Age representation of the sky, Germany}}</ref> ===Mitologie=== Die Hemelskyf van Nebra is al beskryf as "die oudste bewys van ’n komplekse mitiese wêreldbeeld in Europa."<ref>{{cite journal |url=https://www.academia.edu/74223636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle |volume=5 |date=2010 |title=Ein Schiff auf dem Himmelsozean – Zur Deutung des gefiederten Goldbogens auf der Himmelsscheibe von Nebra |last=Maraszek |first=Regine |pages=487–500}}</ref> Volgens die argeoloog Miranda Aldhouse-Green kombineer die skyf simbole van ’n godsdienstige en mitologiese aard wat deel was van ’n "komplekse Europese geloofstelsel".<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/science/horizon/2004/stardisctrans.shtml |title=Secrets of the Star Disc |website=BBC Science & Nature |date=2004}}</ref> ====Verbintenisse met Griekeland==== [[Beeld:Mycenae ring 2.jpg|thumb|220px|'n Goue seëlring uit [[Micene]] met dieselfde soort hemelse afbeeldings as op die Hemelskyf van Nebra, 15de eeu&nbsp;v.C. <ref>{{cite web |url=https://agefotostock.com/age/en/details-photo/greek-civilization-goldsmithery-gold-signet-ring-with-worship-scene-female-figures-landscape-sun-and-moon-from-mycenae-acropolis-treasure/DAE-90003942 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408033930/https://agefotostock.com/age/en/details-photo/greek-civilization-goldsmithery-gold-signet-ring-with-worship-scene-female-figures-landscape-sun-and-moon-from-mycenae-acropolis-treasure/DAE-90003942 |url-status=dead |archive-date=2023-04-08 |title= Greek civilization. Gold signet ring with worship scene, female figures, landscape, sun and moon. From Mycenae, Acropolis treasure. Athens, Ethnikó Arheologikó Moussío (Nasionale Argeologiemuseum) |website=agefotostock}}</ref>]] ’n Afbeelding van ’n Son en sekelmaan wat soortgelyk is aan dié op die Hemelskyf van Nebra verskyn op ’n goue seëlring uit [[Micene]] in Griekeland wat uit die 15de eeu&nbsp;v.C. dateer.<ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/44024499 |title=The Materiality of the Sky: Proceedings of the 22nd Annual SEAC Conference, 2014 |date=2016 |chapter=Cosmovisions Put Upon a Disk: Another View of the Nebra Disk |editor-last1=Silva |editor-first1=Fabio |editor-last2=Malville |editor-first2=Kim |editor-last3=Lomsdalen |editor-first3=Tore |editor-last4=Ventura |editor-first4=Frank |publisher=Sophia Centre Press |isbn=978-1907767-09-8 |last=Rappenglück |first=Michael |pages=58}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/233530036 |journal=Antiquity |volume=81 |issue=312 |title=An interpretation of the Nebra Disc |last1=Pasztor |first1=Emilia |last2=Roslund |first2=Curt |date=2007 |pages=267–78 |doi=10.1017/S0003598X00095168}}</ref><ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/9176986 |title=The Sun in Myth and Art |chapter=The Sun in Greek Culture and Art | publisher=Thames & Hudson |date=1993 |pages=280–293 |last1=Valavanis |first1=Panos |last2=Nagy |first2=Gregory}}</ref> Onder die Son en Maan is ’n sittende vrouefiguur wat drie opiumpapawers in haar hand hou; sy word geïdentifiseer as ’n natuur- en vrugbaarheidsgodin, moontlik die Minoïese papawergodin of ’n vroeë vorm van die godin [[Demeter]].<ref>{{cite journal |url=https://www.jstor.org/stable/624904 |journal=The Journal of Hellenic Studies |volume=45 |date=1925 |title='The Ring of Nestor': A Glimpse into the Minoan After-World |last=Evans |first=Arthur |doi=10.2307/624904 |pages=11 |jstor=624904 |hdl=2027/mdp.39015008678354 |s2cid=161114626 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Poppy goddess |encyclopedia=Encyclopedia Mythica |last=Trckova-Flamee |first=Alena |date=2005}}</ref> Die goue boë op die hemelskyf toon ook ’n ooreenkoms met die Minoïese dubbelbyl, wat sentraal op die goue seëlring uitgebeeld word en beskou word as die hoofsimbool van die Minoïese godin, asook ’n simbool van Demeter.<ref>{{de}} {{cite book |url=https://www.academia.edu/44075963 |title=Orientierung, Navigation und Zeitbestimmung – Wie der Himmel den Lebensraum des Menschen prägt. Nuncius Hamburgensis - Beiträge zur Geschichte der Naturwissenschaften Band 42. |chapter=Der minoische Kalender – eine Brücke von Babylon nach Nebra |publisher=Tredition |date=2019 |last1=Hansen |first1=Rahlf |last2=Rink |first2=Christine |pages=432–461 |isbn=978-3-7482-1146-4}}</ref><ref name=":2">{{cite book |url=https://www.academia.edu/2143502 |title=Athanasia. The Earthly, the Celestial and the Underworld in the Mediterranean from the Late Bronze and Early Iron Age. N. Ch. Stampolidis, A. Kanta and A. Giannikouri (reds.) |date=2012 |chapter=The Minoan Double Axe Goddess and Her Astral Realm |last1=MacGillivray |first1=Joseph |publisher=Mediterranean Archaeological Society |isbn=978-960-7143-40-2}}</ref><ref>{{cite web |url=https://chs.harvard.edu/primary-source/homeric-hymn-to-demeter-sb/ |website=The Center for Hellenic Studies, Harvard University |title=Homeric Hymn to Demeter }}</ref> Volgens die argeoloog Kristian Kristiansen verskyn beeldmateriaal soortgelyk aan dié op Minoïese seëlringe in rotskuns uit die Nordiese Bronstydperk by die Koning se Graf by Kivik, [[Swede]], wat uit die 16de tot 15de eeu&nbsp;v.C. dateer, terwyl Baltiese barnsteen in die Koning se Graf by Micene gevind is, wat verbindings tussen die twee streke bevestig.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=di7Dc7Y1ETYC |title=The rise of Bronze Age society |date=2005 |publisher=Cambridge University Press |last1=Kristiansen |first1=Kristian |last2=Larsson |first2=Thomas B. |isbn=9780521843638|pages=192–193}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Kristiansen |first1=Kristian |last2=Suchowska-Ducke |first2=Paulina |date=December 2015 |title=Connected Histories: the Dynamics of Bronze Age Interaction and Trade 1500–1100 bc |journal=Proceedings of the Prehistoric Society |publisher=Cambridge University Press |volume=81 |pages=361–392 |doi=10.1017/ppr.2015.17 |doi-access=free}}</ref> Sommige navorsers het voorgestel die hemelskyf is ná 1600&nbsp;v.C. begrawe uit reaksie op die [[Vulkaan|vulkaniese uitbarsting]] op die Minoïese eiland Thera (Santorini), wat die eiland verwoes en ’n aswolk geskep het wat tot in Sentraal-Europa gestrek het. Dit kon die lug vir 20 tot 25 jaar verduister het, waardeur die hemelskyf nutteloos geword het.<ref>{{cite web |url=https://www.stern.de/panorama/wissen/mensch/himmelsscheibe-von-nebra-warum-das-kultsymbol-entweiht-wurde-3110002.html |title=Warum das Kultsymbol entweiht wurde |website=www.stern.de |date=2010}}</ref> ====Sonskip==== Die goue boog aan die onderkant van die skyf word gewoonlik vertolk as ’n mitologiese [[Ra|sonskip]], wat die Son deur die dag en die nag dra.<ref name="Meller 2021"/><ref>{{de}} {{cite journal |url=https://www.academia.edu/74223636 |journal=Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle |volume=5 |date=2010 |title=Ein Schiff auf dem Himmelsozean – Zur Deutung des gefiederten Goldbogens auf der Himmelsscheibe von Nebra |last=Maraszek |first=Regine |pages=487–500}}</ref> Die kort lyne aan weerskante van die goue boog kan die roeispane van ’n groot bemanning voorstel.<ref name="The World of Stonehenge"/> Volgens die argeoloog Harald Meller was hierdie beeldmateriaal "in dié tyd onbekend in Europa". Dit het waarskynlik in [[Antieke Egipte|Egipte]] ontstaan en moontlik deur uitgebreide kontak en reise tot in Sentraal-Europa versprei.<ref name="Meller 2021"/> Daarteenoor het die argeoloog Mary Cahill aangevoer sonskepe is reeds uitgebeeld op goue halsbande van die Klokbekerkultuur, die voorlopers van die Unetice-kultuur.<ref>{{cite journal |last=Cahill |first=Mary |date=Spring 2015 |title=Here comes the sun...: Solar symbolism in Early Bronze Age Ireland |url=https://www.academia.edu/11627053 |journal=Archaeology Ireland |volume=29 |issue=1 |pages=26–33 |url-access=registration |via=Academia.edu}}</ref> Sonbote kan selfs uitgebeeld wees in rotskuns uit die Neolitikum of vroeër, soos in [[Ierland]].<ref>{{cite thesis |url=https://researchrepository.universityofgalway.ie/entities/publication/df448825-8ce7-4880-ba13-5ad14b3b760a |title=Calendars, feasting, cosmology and identities: later Neolithic-early Bronze Age Ireland in European context |date=2016 |degree=PhD |publisher=University of Galway |last1=McVeigh| first1=Thor |pages=167–182}}</ref><ref>{{cite book |url=https://www.academia.edu/36843380 |title=North Meets South: Theoretical Aspects on the Northern and Southern Rock Art Traditions in Scandinavia |chapter=The Circumpolar Context of the 'Sun Ship' Motif in South Scandinavian Rock Art|date=2017 |publisher=Oxbow Books |isbn=978-1-78570-820-6 |last=Lahelma |first=Antti |pages=144–171}}</ref> Sonbote of -vaartuie verskyn ook in latere [[Germaanse mitologie|Indo-Europese]] tradisies: in Letlandse volksliedere slaap die songodin Saulė snags in ’n goue boot, terwyl daar in die vierde [[Veda]], Atharvaveda, twee keer vir die Son gesê word: "O Aditya, jy het ’n skip met honderd roeispane bestyg vir welsyn."<ref name="West 2007 207–209">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ZXrJA_5LKlYC |title=Indo-European Poetry and Myth |date=2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780199280759 |last=West |first=M.L. |pages=207–209}}</ref> In die [[Griekse mitologie]] neem die son se vaartuig die vorm aan van ’n goue bak of beker, wat moontlik ooreenstem met die bakagtige vorm van die Nebra-boot.<ref name="West 2007 207–209"/><ref>{{cite journal |url=https://www.academia.edu/40428177 |journal=Journal of Indo-European Studies |volume=47 |date=2019 |title=Antimachus's Enigma: On Erytheia, the Latvian Sun-goddess and a Red Fish |last1=Massetti |first1=Laura |pages=223–240 }}</ref> Goue bakke uit Sentraal- en Noord-Europa, soos dié uit die [[Eberswalde]]-skat in Duitsland, bevat soortgelyke sirkelvormige sonsimbole as die hemelskyf, en sommige daarvan kan kalenderinligting bevat, insluitend die ooreenstemming van 32 sonjare en 33 maanjare wat moontlik op die Nebra-skyf uitgebeeld word.<ref>{{Cite web |title=Life and Belief During the Bronze Age" Neues Museum, Berlin |url=https://artsandculture.google.com/story/DAVRgpAwHmLsLw?hl=en |access-date=13 March 2022 }}</ref><ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=tVneygj8t2Y&t=3741s |title=The Sky Disc of Nebra: A window to the Bronze Age world in Europe and beyond. (Ernst Pernicka) |date=2022 |website=HEAS}}</ref> Talle afbeeldings van sonbote verskyn in kuns uit die Nordiese Bronstydperk wat vanaf ongeveer 1600&nbsp;v.C. dateer, dikwels in die vorm van rotsgravures of ingekerfde afbeeldings op bronsmesse.<ref>{{cite book |url=https://www.researchgate.net/publication/310773387 |title=Oxford Handbook of the European Bronze Age |chapter=The Sky Disc of Nebra |date=2013 |publisher=Oxford University Press |last=Meller |first=Harald |pages=266–269}}</ref> ====Tweelinggode==== Volgens Kristian Kristiansen verteenwoordig die pare swaarde, byle en spiraalarmbande wat saam met die hemelskyf begrawe is, die mitologiese [[Kastor en Polluks|Goddelike Tweeling]], wat later in Griekeland as die "Dioskuri" bekend gestaan het.<ref name="Kristiansen 2011">{{cite book |url=https://www.academia.edu/1133755 |title=InterweavIng worlds: Systemic Interactions in Eurasia, 7th to 1st Millennia BC |chapter=Bridging India and Scandinavia: Institutional Transmission and Elite Conquest during the Bronze Age |date=2011 |publisher=Oxbow Books |isbn=978-1-84217-998-7 |last=Kristiansen |first=Kristian }}</ref> Hy stel verder voor die sterrebeeld [[Tweeling (sterrebeeld)|Tweeling]], wat met die Dioskuri verbind word, word moontlik in die onderste deel van die skyf langs die sonboot uitgebeeld.<ref name="Kristiansen 2011" /> Daar word ook gemeen die Goddelike Tweeling word uitgebeeld in ikonografie, rotskuns en beeldjies uit die Nordiese Bronstydperk, waar hulle dikwels in verband met skepe verskyn.<ref name="Kristiansen 2011" /><ref>{{cite web |last1=Vandkilde |first1=Helle |url=https://www.academia.edu/5116264 |title=Vandkilde 2013: "Bronze Age Voyaging and Cosmologies in the Making: The Helmets from Viksö revisited"}}</ref> Sommige antieke Griekse en Romeinse skrywers, soos [[Diodorus Siculus]] en [[Tacitus]], het die verering van die Goddelike Tweeling spesifiek met noordelike volke verbind.<ref>{{cite web |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/e/roman/texts/diodorus_siculus/4c*.html |title= Diodorus Siculus, Library of History, Book IV, chapter 56 |website=penelope.uchicago.edu}}</ref><ref>{{cite web |url=https://facultystaff.richmond.edu/~wstevens/history331texts/barbarians.html |title=Tacitus' ''Germania'' |website=richmond.edu}}</ref> [[Lêer:Artemis Apollo Louvre Myr199.jpg|duimnael|upright|''Artemis en Apollo'', terracotta, omstreeks 25 v.C.]] In sy beskrywing van ’n reis wat deur die [[Argonoute]] van die [[Swartsee]] tot by die noordelike oseaan onderneem is, skryf Diodorus: {{blockquote|"Die Kelte wat langs die oseaan woon, vereer die Dioskuri bo enige van die gode, aangesien hulle ’n tradisie het wat van ouds oorgelewer is dat dié gode onder hulle verskyn het nadat hulle van die oseaan gekom het. Daarbenewens het die land wat aan die oseaan grens, volgens hulle, baie name wat van die Argonoute en die Dioskuri afgelei is."<ref>{{cite web |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/e/roman/texts/diodorus_siculus/4c*.html |title= Diodorus Siculus, Library of History, Book IV, chapter 56 |website=penelope.uchicago.edu}}</ref>}} Die argeoloog Timothy Darvill het ’n verband voorgestel tussen die hemelskyf en die gepaardgaande voorwerpe met die [[triliton]]s by [[Stonehenge]], wat ook ’n vroeë vorm van die Goddelike Tweeling kan verteenwoordig.<ref name=":3">{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0dlijsmVJ9c&t=2765s |title=Concepts of cosmos in the world of Stonehenge |date=2023 |website=British Museum Events}}</ref> Volgens Darvill kon die sentrale triliton van Stonehenge ’n "paar gode verteenwoordig het wat dag en nag, die son en maan, somer en winter, lewe en dood verteenwoordig het en beliggaam hulle dalk selfs die tweeling [[Apollo]] en [[Artemis]] soos hulle in latere panteons bekend is.”<ref>{{cite journal |last=Darvill |first=Timothy |title=Houses of the holy: Architecture and meaning in the structure of Stonehenge, Wiltshire, UK |journal=Time and Mind |volume=9 |issue=2 |date=2016 |pages=89–121 |doi=10.1080/1751696X.2016.1171496 |s2cid=164201703 |url= https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/1751696X.2016.1171496 |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite thesis |url=https://eprints.bournemouth.ac.uk/32226/1/GRIGSBY,%20John_Ph.D._2018.pdf |title=Skyscapes, Landscapes, and the drama of Proto-Indo-European myth |last=Grigsby |first=John |publisher=Bournemouth University |date=2018 |degree=PhD| pages=278-279}}</ref> In antieke Griekeland is Apollo en Artemis onderskeidelik met die son en die maan verbind, terwyl die Plejades bekend gestaan het as “die metgeselle van Artemis”, wat die uitbeelding op die hemelskyf weerspieël.<ref name=":3" /> Volgens ’n verslag wat deur die Griekse historikus [[Herodotus]] opgeteken is, het die antieke Egiptenare geglo Apollo en Artemis is die kinders van Isis en dat Isis dieselfde godin as Demeter is.<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0126%3Abook%3D2%3Achapter%3D156 |website=perseus.tufts.edu |title=Herodotus, ''Histories'', 2.156 }}</ref> ==Egtheid== Daar was aanvanklike vermoedens dat die hemelskyf ’n argeologiese vervalsing kon wees. Peter Schauer van die Universiteit van Regensburg in Duitsland het in 2005 aangevoer die skyf is ’n vervalsing en dat hy kon bewys die korrosielaag kan binne ’n kort tyd met [[urine]], [[soutsuur]] en ’n blaasvlam geskep word. Hy moes egter in die hof erken hy het nooit die skyf self in sy hande gehad nie, anders as die 18 wetenskaplikes wat dit ondersoek het.<ref>{{cite web|url=https://www.faz.net/s/RubCD175863466D41BB9A6A93D460B81174/Doc~E4115FE522E3C4CDD89890E5C3B4A9106~ATpl~Ecommon~Scontent.html|title=Himmelsscheibe von Nebra - Eine Komödie der Irrungen|date=March 17, 2005|publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |language=de|access-date=2010-05-12}}</ref> Wetenskaplike ontledings van die korrosielaag het sedertdien die egtheid daarvan bevestig.<ref name="BBC secrets" /> Richard Harrison, 'n professor in Europese voorgeskiedenis aan die Universiteit van Bristol, het in ’n [[BBC]]-dokumentêr verklaar: “Toe ek die eerste keer van die Nebra-skyf hoor, het ek gedink dit is ’n grap; trouens, ek het gedink dit is ’n vervalsing,” weens die buitengewone aard van die ontdekking. Hy het egter nie die skyf in daardie stadium gesien nie. Dieselfde dokumentêr het wetenskaplike ontledings aangebied wat die egtheid van die skyf bevestig het.<ref name="BBC secrets" /> ’n Referaat wat in 2020 deur Rupert Gebhard en Rüdiger Krause gepubliseer is, het die datering van die hemelskyf tot die vroeë Bronstydperk bevraagteken en eerder ’n latere datum in die [[Ystertydperk]] voorgestel.<ref>{{cite journal|url=https://www.academia.edu/70640900|journal=Archäologische Informationen|volume=43|date=2020|title=Critical comments on the find complex of the so-called Nebra Sky Disk|last1=Gebhard|first1=Rupert|last2=Krause|first2=Rüdiger|pages=325–346|doi=10.11588/ai.2020.1}}</ref> ’n Teenargument is in dieselfde jaar deur Ernst Pernicka en kollegas gepubliseer waarin hulle Gebhard en Krause se argumente verwerp het.<ref name="Pernicka et al" /> Wetenskaplike ontledings van die skyf, die voorwerpe wat saam daarmee gevind is en die vindplek het almal die datering tot die Vroeë Bronstydperk bevestig.<ref name="Halle" /><ref name="oeaw.ac.at"/> ==Restourasie== [[Beeld:Nebra Scheibe Modell.jpg|thumb|200px|links|Die vermoedelike voorkoms van die skyf terwyl dit in gebruik was. Die groen [[malagiet]]laag het eers gevorm nadat dit begrawe is.]] Deur die onkundige uitgrawing is die hemelskyf gedeeltelik beskadig. Die gedeelte links bo is geskeur en een van die sterre het losgekom. ’n Deel van die goud is uit die son/volmaan geskeur. Weens die lang berging in die grond was die hele skyf sterk geroes. Ook aan die goue plate was roes wat nie sonder gevaar meganies verwyder kon word nie. Die eerste restoureerder het die skyf in seepwater laat lê en dit toe met ’n tandeborsel en staalwol probeer skoonmaak. Daardeur is die oppervlak van die goue dele gekrap. In die eerste stadium van die restourasie in die Halle-staatsmuseum vir die Voorgeskiedenis is die skyf, nadat grond as monsters vir verdere ondersoek bewaar is, in 'n mengsel van [[etanol]] en [[water]] laat week en die grond is met 'n harde nylonkwas verwyder. Daarna is roesspore wat aan die goud vas was met ’n chemieswerkende pasta opgelos. Dit is met watteknoppies verwyder. Die roesspore aan die bronsplaat het agtergebly. Uiteindelik is die ster wat tydens die uitgrawing afgeruk is, weer aangebring en die uitgeskeurde, sterk vervormde stuk van die son/volmaan is met ’n nuut vervaardigde goue plaat van dieselfde samestelling vervang. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * Die hemelskyf op die Halle-museum se webtuiste: {{URL|https://www.landesmuseum-vorgeschichte.de/en/nebra-sky-disc|Nebra Sky Disc}} {{CommonsKategorie-inlyn|Nebra sky disc}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Nebra sky disc}} {{Normdata}} [[Kategorie:Argeologiese artefakte]] 6aibnvpx0tvvtsyv6dm4y664b4e6jny 1 462905 2913259 2912731 2026-06-23T09:31:05Z Aliwal2012 39067 {{Voorbladkandidaat}} 2913259 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Voorbladkandidaat}} dlwmmtq2mgfjq07pz33fgwlbnlxztft 0 462956 2913083 2913015 2026-06-22T16:20:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913083 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera hilaris | authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) | synonyms =* ''Anil hilaris'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Kuntze</small> * ''Anil hirta'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]) Kuntze</small> * ''Indigofera compacta'' <small>N.E.Br.</small> * ''Indigofera hirta'' <small>E.Mey.</small> * ''Indigofera leipzigiae'' <small>Bremek.</small> }} '''''Indigofera hilaris''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eswatini]], [[Lesotho]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera hilaris var. hilaris 1DS-II 1440.jpg Indigofera hilaris var. hilaris 1DS-II 2-4738.jpg Indigofera hilaris var. hilaris 1DS-II 3-1259.jpg Indigofera hilaris var. hilaris 5Dsr 9137.jpg Indigofera hilaris var. hilaris 5Dsr 9136.jpg Indigofera hilaris, bloeiwyse, Faerie Glen NR.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-217 Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499453-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/a9b5e526-c94f-46cf-932b-25e5940b53d8 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|hilaris]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] p3nwry1hv4kbzjm24sffbfqwa1whjqd 1 462957 2913062 2913018 2026-06-22T14:31:01Z JMK 649 /* Jou foto's... */ nota 2913062 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Jou foto's... == {{ping|JMK}}, jou foto's lyk mooi! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:26, 22 Junie 2026 (UTC) :Ah, dié keer darem gefokus. Hoop om 'n artikel te skryf oor daai soort blommetjie, effektief te vertaal wat ek reeds op en.wiki geskryf het. Terloops interessant om op te merk dat die sneller (meeldraadsuil, of ''staminal column'') reeds afgegaan het nadat 'n by besoek afgelê het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:30, 22 Junie 2026 (UTC) rpq86eih7fr8kl09tqv2b0jinn9ly1g 0 462964 2913043 2026-06-22T13:05:55Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Meksikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 29 Mei 1988 op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou is.' 2913043 wikitext text/x-wiki Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Meksikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 29 Mei 1988 op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou is. a1ntyech5221xr8tzeizzis56ut6264 2913046 2913043 2026-06-22T13:09:00Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Meksikaanse Grand Prix]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2913046 wikitext text/x-wiki Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Meksikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 29 Mei 1988 op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou is. [[Kategorie:Meksikaanse Grand Prix]] h6n71l7kuz02fgx5qpkfkstpbjrpu9b 2913053 2913046 2026-06-22T13:30:17Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2913053 wikitext text/x-wiki Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Meksikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 29 Mei 1988 op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou is. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- !1 | 11 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 67 | 1:30:15.737 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 67 | + 7.104 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 67 | + 57.314 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 66 | + 1 Ronde | 5 | '''3''' |- ! 5 | 17 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Arrows]]'''-Megatron | 66 | + 1 Ronde | 9 | '''2''' |- ! 6 | 18 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Arrows]]'''-Megatron | 66 | + 1 Ronde | 7 | '''1''' |- ! 7 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 65 | + 2 Rondes | 8 | &nbsp; |- ! 8 | 20 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 64 | + 3 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! 9 | 29 | {{FR-VLAG}} [[Yannick Dalmas]] | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 64 | + 3 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 10 | 26 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Ligier]]-Judd | 63 | + 4 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 11 | 24 | {{ES-VLAG}} [[Luis Perez-Sala]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 63 | + 4 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 12 | 14 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | AGS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 63 | + 4 Rondes | 19 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Meksikaanse Grand Prix]] cb9tq93wfezege557nejl73tltydoyo 2913054 2913053 2026-06-22T13:31:28Z Aliwal2012 39067 2913054 wikitext text/x-wiki Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Meksikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 29 Mei 1988 op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou is. Dit was die vierde wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- !1 | 11 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 67 | 1:30:15.737 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 67 | + 7.104 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 67 | + 57.314 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 66 | + 1 Ronde | 5 | '''3''' |- ! 5 | 17 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Arrows]]'''-Megatron | 66 | + 1 Ronde | 9 | '''2''' |- ! 6 | 18 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Arrows]]'''-Megatron | 66 | + 1 Ronde | 7 | '''1''' |- ! 7 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 65 | + 2 Rondes | 8 | &nbsp; |- ! 8 | 20 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 64 | + 3 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! 9 | 29 | {{FR-VLAG}} [[Yannick Dalmas]] | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 64 | + 3 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 10 | 26 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Ligier]]-Judd | 63 | + 4 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 11 | 24 | {{ES-VLAG}} [[Luis Perez-Sala]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 63 | + 4 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 12 | 14 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | AGS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 63 | + 4 Rondes | 19 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Meksikaanse Grand Prix]] r03c43zbl57hqzquw7jtihd3foljpte 0 462965 2913044 2026-06-22T13:06:42Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Meksikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 18 Oktober 1987 op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou is.' 2913044 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Meksikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 18 Oktober 1987 op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou is. pq0ei62v6agcn0jobu8rals9v3n5hj3 2913047 2913044 2026-06-22T13:09:11Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Meksikaanse Grand Prix]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2913047 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Meksikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 18 Oktober 1987 op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou is. [[Kategorie:Meksikaanse Grand Prix]] e9aiacrwo1ckekmukgntzpstiqa91fs 2913052 2913047 2026-06-22T13:25:55Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2913052 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Meksikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 18 Oktober 1987 op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou is. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- !1 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 63 | 1:26:24.207 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 63 | + 26.176 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 7 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 63 | + 1:26.879 | 8 | '''4''' |- ! 4 | 18 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Arrows]]-Megatron''' | 63 | + 1:41.352 | 12 | '''3''' |- ! 5 | 19 | {{IT-VLAG}} '''Teo Fabi''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 61 | + 2 Rondes | 6 | '''2''' |- ! 6 (1) | 30 | {{FR-VLAG}} '''Philippe Alliot''' | '''Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | + 3 Rondes | 24 | '''1''' |- ! 7 (2) | 3 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 60 | + 3 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 8 (3) | 4 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 60 | + 3 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 9 (4) | 29 | {{FR-VLAG}} Yannick Dalmas | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | + 4 Rondes | 23 | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Meksikaanse Grand Prix]] 3vab3qlzg52x7jg3j6l3eq92cj46idb 2913057 2913052 2026-06-22T13:54:56Z Aliwal2012 39067 2913057 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Meksikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 18 Oktober 1987 op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou is. Dit was die veertiende wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- !1 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 63 | 1:26:24.207 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 63 | + 26.176 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 7 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 63 | + 1:26.879 | 8 | '''4''' |- ! 4 | 18 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Arrows]]-Megatron''' | 63 | + 1:41.352 | 12 | '''3''' |- ! 5 | 19 | {{IT-VLAG}} '''Teo Fabi''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 61 | + 2 Rondes | 6 | '''2''' |- ! 6 (1) | 30 | {{FR-VLAG}} '''Philippe Alliot''' | '''Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 60 | + 3 Rondes | 24 | '''1''' |- ! 7 (2) | 3 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 60 | + 3 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 8 (3) | 4 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 60 | + 3 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 9 (4) | 29 | {{FR-VLAG}} Yannick Dalmas | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | + 4 Rondes | 23 | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Meksikaanse Grand Prix]] 52fl1uiw80pmvg0y3js8eibqn6jdk0z 0 462966 2913045 2026-06-22T13:06:59Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''[[1989 Formule Een-seisoen|1989]] [[Meksikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 28 Mei 1989 op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou is.' 2913045 wikitext text/x-wiki Die '''[[1989 Formule Een-seisoen|1989]] [[Meksikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 28 Mei 1989 op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou is. cyg4x8juyzxgbxatzmm3bvihcqhox89 2913048 2913045 2026-06-22T13:09:22Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Meksikaanse Grand Prix]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2913048 wikitext text/x-wiki Die '''[[1989 Formule Een-seisoen|1989]] [[Meksikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 28 Mei 1989 op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou is. [[Kategorie:Meksikaanse Grand Prix]] fsz349xqokyuyu2t8ov8c4f8gncvt8c 2913056 2913048 2026-06-22T13:53:45Z Aliwal2012 39067 2913056 wikitext text/x-wiki Die '''[[1989 Formule Een-seisoen|1989]] [[Meksikaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorwedren]] wat op 28 Mei 1989 op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in [[Meksikostad]] gehou is. Dit was die vierde wedren van die seisoen gewees. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- !1 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 69 | 1:35:21.431 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 69 | + 15.560 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 4 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 69 | + 31.254 | 7 | '''4''' |- ! 4 | 19 | {{IT-VLAG}} '''Alessandro Nannini''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 69 | + 45.495 | 13 | '''3''' |- ! 5 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 69 | + 56.113 | 2 | '''2''' |- ! 6 | 40 | {{IT-VLAG}} '''Gabriele Tarquini''' | '''AGS-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 68 | + 1 Ronde | 17 | '''1''' |- ! 7 | 10 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | + 1 Ronde | 24 | &nbsp; |- ! 8 | 26 | {{FR-VLAG}} Olivier Grouillard | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | + 1 Ronde | 11 | &nbsp; |- ! 9 | 7 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Brabham]]-Judd | 68 | + 1 Ronde | 20 | &nbsp; |- ! 10 | 8 | {{IT-VLAG}} Stefano Modena | [[Brabham]]-Judd | 68 | + 1 Ronde | 9 | &nbsp; |- ! 11 | 11 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-Judd | 68 | + 1 Ronde | 26 | &nbsp; |- ! 12 | 38 | {{DE-VLAG}} Christian Danner | Rial-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | + 2 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 13 | 21 | {{IT-VLAG}} [[Alex Caffi]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 14 | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 66 | + 3 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 15 | 20 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Herbert]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 66 | + 3 Rondes | 18 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Meksikaanse Grand Prix]] m86gn6iousrd0z37f0fh01ntwmdedf4 0 462967 2913059 2026-06-22T14:15:27Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Argentynse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]wedren wat op [[13 Januarie]] 1980 in [[Argentinië]] se hoofstad [[Buenos Aires]] plaasgevind het. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Roosterplek !! Punte |- ! 1 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 53 | 1:43:24.38 | 1...' 2913059 wikitext text/x-wiki Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Argentynse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]wedren wat op [[13 Januarie]] 1980 in [[Argentinië]] se hoofstad [[Buenos Aires]] plaasgevind het. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Roosterplek !! Punte |- ! 1 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 53 | 1:43:24.38 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 53 | +24.59 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 21 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 53 | +1:18.64 | 13 | '''4''' |- ! 4 | 4 | {{IE-VLAG}} '''[[Derek Daly]]''' | '''[[Tyrrell Racing|TYrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 53 | +1:23.48 | 22 | '''3''' |- ! 5 | 23 | {{IT-VLAG}} '''[[Bruno Giacomelli]]''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 52 | +1 Ronde | 20 | '''2''' |- ! 6 | 8 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | +1 Ronde | 12 | '''1''' |- ! 7 | 6 | {{AR-VLAG}} [[Ricardo Zunino]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 51 | +2 Rondes | 16 | |- ! NF | 22 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Depailler]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 46 | Enjin | 23 | |- ! NF | 1 | [[Beeld:Flag of South Africa (1928–1994).svg|20px]] [[Jody Scheckter]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 45 | Enjin | 11 | |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Argentynse Grand Prix]] k4r29gk7yce05mddxyaqew7iuvxlcwt 0 462968 2913061 2026-06-22T14:27:21Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel, nog besig! 2913061 wikitext text/x-wiki Die '''[[1983 Formule Een-seisoen|1983]] Verenigde State Wes Grand Prix''' is op 27 Maart in [[Long Beach]] gehou. Dit was die tweede wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 1:53:34.889 | 22 | '''9''' |- ! 2 | 8 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 27.993 | 23 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 75 | + 1:13.638 | 2 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 4 | '''3''' |- ! 5 | 29 | {{CH-VLAG}} '''[[Marc Surer]]''' | '''[[Arrows]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 16 | '''2''' |- ! 6 | 34 | {{VE-VLAG}} '''[[Johnny Cecotto]]''' | '''Theodore'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 17 | '''1''' |- ! 7 | 26 | {{BR-VLAG}} [[Raul Boesel]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 26 | &nbsp; |- ! 8 | 4 | {{US-VLAG}} [[Danny Sullivan]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 9 | &nbsp; |- ! 9 | 3 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 10 | 6 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 72 | Enjin | 11 | &nbsp; |- ! 11 | 15 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Renault F1|Renault]] | 72 | + 3 Rondes | 8 | &nbsp; |- ! 12 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 3 Rondes | 13 | &nbsp; |- |} pqhtab6fkrun6amejiync0prqb7jl0c 2913064 2913061 2026-06-22T14:44:34Z Aliwal2012 39067 2913064 wikitext text/x-wiki Die '''[[1983 Formule Een-seisoen|1983]] Verenigde State Wes Grand Prix''' is op 27 Maart in [[Long Beach]] gehou. Dit was die tweede wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 1:53:34.889 | 22 | '''9''' |- ! 2 | 8 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 27.993 | 23 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 75 | + 1:13.638 | 2 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 4 | '''3''' |- ! 5 | 29 | {{CH-VLAG}} '''[[Marc Surer]]''' | '''[[Arrows]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 16 | '''2''' |- ! 6 | 34 | {{VE-VLAG}} '''[[Johnny Cecotto]]''' | '''Theodore'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 17 | '''1''' |- ! 7 | 26 | {{BR-VLAG}} [[Raul Boesel]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 26 | &nbsp; |- ! 8 | 4 | {{US-VLAG}} [[Danny Sullivan]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 9 | &nbsp; |- ! 9 | 3 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 10 | 6 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 72 | Enjin | 11 | &nbsp; |- ! 11 | 15 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Renault F1|Renault]] | 72 | + 3 Rondes | 8 | &nbsp; |- ! 12 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 3 Rondes | 13 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} 59pchgkx4p6r5wvgq96f6r9l6xozir4 0 462969 2913065 2026-06-22T14:45:10Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel, nog besig! 2913065 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981]] Verenigde State Wes Grand Prix''' is op 15 Maart in [[Long Beach]] gehou. Dit was die openingswedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 1 | {{AU-VLAG}} '''Alan Jones''' | '''[[Williams F1|Williams]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:50:41.33 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 2 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 9.19 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 34.92 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 22 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 80 | + 49.31 | 6 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 1:06.70 | 8 | '''2''' |- ! 6 | 33 | {{FR-VLAG}} '''Patrick Tambay''' | '''Theodore'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 1 Ronde | 17 | '''1''' |- ! 7 | 21 | {{BR-VLAG}} Chico Serra | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 8 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 77 | + 3 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{CH-VLAG}} Marc Surer | Ensign-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | Brandstofstelsel | 19 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} o40ab4kpygr33ja2v99esyesvbxz29v 2913285 2913065 2026-06-23T11:16:29Z Aliwal2012 39067 Inligtingskas 2913285 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Verenigde State |Grand Prix = Verenigde State Wes |GP_Suffix = Grand Prix |Official name = Toyota Grand Prix of Long Beach |Fulldate = 15 Maart |Year = 1981 |Image = Long Beach 1978-1981.png |Race_No = 1 |Season_No = 15 |Location = [[Long Beach]] |Course = Tydelike renbaan |Course_mi = 2.02 |Course_km = 3.251 |Distance_laps = 80 |Distance_mi = 161.60 |Distance_km = 260.08 |Weather = Sonnig en warm<ref>{{cite web|url=http://m.almanac.com/weather/history/CA/Long%20Beach/1981-03-15|title=Weather information for the "1981 United States Grand Prix West"|publisher=The Old Farmers' Almanac|access-date=September 9, 2014|archive-date=May 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530101140/https://www.almanac.com/weather/history/CA/Long%20Beach/1981-03-15|url-status=dead}}</ref> |Pole_Driver = {{vlagikoon|Italië}} [[Riccardo Patrese]] |Pole_Team = [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Pole_Time = 1:19.399 |Fast_Driver = {{vlagikoon|AUS}} [[Alan Jones (racing driver)|Alan Jones]] |Fast_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Fast_Time = 1:20.901 |Fast_Lap = 31 |First_Driver = {{vlagikoon|AUS}} [[Alan Jones]] |First_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Second_Driver = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Carlos Reutemann]] |Second_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Driver = {{vlagikoon|Brasilië}} [[Nelson Piquet]] |Third_Team = [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] }} Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981]] Verenigde State Wes Grand Prix''' is op 15 Maart in [[Long Beach]] gehou. Dit was die openingswedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 1 | {{AU-VLAG}} '''Alan Jones''' | '''[[Williams F1|Williams]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:50:41.33 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 2 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 9.19 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 34.92 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 22 | {{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 80 | + 49.31 | 6 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 1:06.70 | 8 | '''2''' |- ! 6 | 33 | {{FR-VLAG}} '''Patrick Tambay''' | '''Theodore'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 1 Ronde | 17 | '''1''' |- ! 7 | 21 | {{BR-VLAG}} Chico Serra | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 8 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 77 | + 3 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{CH-VLAG}} Marc Surer | Ensign-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | Brandstofstelsel | 19 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} 7aw4kvlhzpmuhqsi2h72ufxsagrqt3r 0 462970 2913069 2026-06-22T14:56:50Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2913069 wikitext text/x-wiki Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] Verenigde State Wes Grand Prix''' is op [[4 April]] in [[Long Beach]] gehou. Dit was die derde wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 8 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 1:58:25.318 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 14.660 | 8 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Brabham]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1:19.143 | 18 | '''4''' |- ! 4 | 3 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1:20.947 | 12 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 16 | '''2''' |- ! 6 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 11 | '''1''' |- ! 7 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 8 | 17 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | March-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 9 | 18 | {{BR-VLAG}} [[Raul Boesel]] | March-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | + 5 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 10 | 4 | {{SE-VLAG}} [[Slim Borgudd]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | + 7 Rondes | 24 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} 20hj9np537bjbewc6o7md19jax5ks5z 2913286 2913069 2026-06-23T11:27:03Z Aliwal2012 39067 Inligtingskas 2913286 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Verenigde State |Grand Prix = Verenigde State Wes |GP_Suffix = Grand Prix |Official name = Toyota Grand Prix of Long Beach |Date = 4 April |Year = 1982 |Race_No = 3 |Season_No = 16 |Location = [[Long Beach]] |Course = Tydelike renbaan |Course_mi = 2.13 |Course_km = 3.428 |Distance_laps = 75.5 |Distance_mi = 160.82 |Distance_km = 258.814 |Weather = Sonnig en warm<ref>{{cite web|url=http://www.almanac.com/weather/history/CA/Long%20Beach/1982-04-04|title=Weather information for the "1982 United States Grand Prix West"|publisher=The Old Farmers' Almanac|access-date=May 20, 2015}}</ref> |Pole_Driver = {{flagicon|ITA}} [[Andrea de Cesaris]] |Pole_Team = [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |Pole_Time = 1:27.316 |Fast_Driver = {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] |Fast_Team = [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Fast_Time = 1:30.831 |Fast_Lap = 12 |First_Driver = {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] |First_Team = [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Second_Driver = {{flagicon|Finland}} [[Keke Rosberg]] |Second_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Driver = {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] |Third_Team = [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] }} Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] Verenigde State Wes Grand Prix''' is op [[4 April]] in [[Long Beach]] gehou. Dit was die derde wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 8 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 1:58:25.318 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 14.660 | 8 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Brabham]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1:19.143 | 18 | '''4''' |- ! 4 | 3 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1:20.947 | 12 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 16 | '''2''' |- ! 6 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 11 | '''1''' |- ! 7 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 8 | 17 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | March-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 9 | 18 | {{BR-VLAG}} [[Raul Boesel]] | March-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | + 5 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 10 | 4 | {{SE-VLAG}} [[Slim Borgudd]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | + 7 Rondes | 24 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} 23cp1o4rgwhkz07mf9bfu0wpo3dljz2 2913287 2913286 2026-06-23T11:30:48Z Aliwal2012 39067 2913287 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Verenigde State |Grand Prix = Verenigde State Wes |GP_Suffix = Grand Prix |Official name = Toyota Grand Prix of Long Beach |Previous_round= 1982 Brasiliaanse Grand Prix |Date = 4 April |Year = 1982 |Race_No = 3 |Season_No = 16 |Location = [[Long Beach]] |Course = Tydelike renbaan |Course_mi = 2.13 |Course_km = 3.428 |Distance_laps = 75.5 |Distance_mi = 160.82 |Distance_km = 258.814 |Weather = Sonnig en warm<ref>{{cite web|url=http://www.almanac.com/weather/history/CA/Long%20Beach/1982-04-04|title=Weather information for the "1982 United States Grand Prix West"|publisher=The Old Farmers' Almanac|access-date=May 20, 2015}}</ref> |Pole_Driver = {{flagicon|ITA}} [[Andrea de Cesaris]] |Pole_Team = [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] |Pole_Time = 1:27.316 |Fast_Driver = {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] |Fast_Team = [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Fast_Time = 1:30.831 |Fast_Lap = 12 |First_Driver = {{flagicon|AUT}} [[Niki Lauda]] |First_Team = [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Second_Driver = {{flagicon|Finland}} [[Keke Rosberg]] |Second_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Driver = {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] |Third_Team = [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] }} Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] Verenigde State Wes Grand Prix''' is op [[4 April]] in [[Long Beach]] gehou. Dit was die derde wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 8 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 1:58:25.318 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 14.660 | 8 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Brabham]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1:19.143 | 18 | '''4''' |- ! 4 | 3 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1:20.947 | 12 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 16 | '''2''' |- ! 6 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 11 | '''1''' |- ! 7 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 8 | 17 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | March-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 9 | 18 | {{BR-VLAG}} [[Raul Boesel]] | March-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | + 5 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 10 | 4 | {{SE-VLAG}} [[Slim Borgudd]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | + 7 Rondes | 24 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} 1s0g8v25vld0cv7n772t4vbjn6fgu47 0 462971 2913074 2026-06-22T15:13:53Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel, nog besig! 2913074 wikitext text/x-wiki Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] Verenigde State Wes Grand Prix''' is op 30 Maart in [[Long Beach]] gehou. Dit was die vierde wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:50:19.4 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 29 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Arrows]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +49.212 | 8 | '''6''' |- ! 3 | 20 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''Fittipaldi'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +1:18.563 | 24 | '''4''' |- ! 4 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | +1 Ronde | 21 | '''3''' |- ! 5 | 1 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 79 | +1 Ronde | 16 | '''2''' |- ! 6 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | +1 Ronde | 9 | '''1''' |- ! 7 | 30 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | +1 Ronde | 17 | |- ! 8 | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | +1 Ronde | 14 | |- ! 9 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 78 | +2 Rondes | 2 | |- ! 10 | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 71 | +9 Rondes | 11 | |} 8yggq0954q3el3k88ggm9s3soi4b7w7 2913078 2913074 2026-06-22T15:17:57Z Aliwal2012 39067 2913078 wikitext text/x-wiki Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] Verenigde State Wes Grand Prix''' is op 30 Maart in [[Long Beach]] gehou. Dit was die vierde wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:50:19.4 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 29 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Arrows]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +49.212 | 8 | '''6''' |- ! 3 | 20 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''Fittipaldi'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +1:18.563 | 24 | '''4''' |- ! 4 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | +1 Ronde | 21 | '''3''' |- ! 5 | 1 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 79 | +1 Ronde | 16 | '''2''' |- ! 6 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | +1 Ronde | 9 | '''1''' |- ! 7 | 30 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | +1 Ronde | 17 | |- ! 8 | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | +1 Ronde | 14 | |- ! 9 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 78 | +2 Rondes | 2 | |- ! 10 | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 71 | +9 Rondes | 11 | |} {{F1GP 1980–1989}} jp54eqhbhz8zhio85vmkeraierk5ig2 2913284 2913078 2026-06-23T11:09:15Z Aliwal2012 39067 2913284 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Verenigde State |Grand Prix = Verenigde State Wes |GP_Suffix = Grand Prix |Official name = Toyota Grand Prix of Long Beach |Date = 30 Maart |Year = 1980 |Image = Long Beach 1978-1981.png |Race_No = 4 |Season_No = 14 |Previous_round = 1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix |Next_round = <!-- Belgie --> |Location = [[Long Beach]] |Course = Tydelike renbaan |Course_mi = 2.02 |Course_km = 3.251 |Distance_laps = 80 |Distance_mi = 161.60 |Distance_km = 260.08 |Weather = Sonnig en warm |Pole_Driver = {{flagicon|Brazil|1968}} [[Nelson Piquet]] |Pole_Team = [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Pole_Time = 1:17.694 |Fast_Driver = {{flagicon|Brazil|1968}} [[Nelson Piquet]] |Fast_Team = [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Fast_Time = 1:19.83 |Fast_Lap = 38 |First_Driver = {{flagicon|Brazil|1968}} [[Nelson Piquet]] |First_Team = [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Second_Driver = {{flagicon|IT}} [[Riccardo Patrese]] |Second_Team = [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Driver = {{flagicon|Brazil|1968}} [[Emerson Fittipaldi]] |Third_Team = Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] }} Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] Verenigde State Wes Grand Prix''' is op 30 Maart in [[Long Beach]] gehou. Dit was die vierde wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:50:19.4 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 29 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Arrows]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +49.212 | 8 | '''6''' |- ! 3 | 20 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''Fittipaldi'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | +1:18.563 | 24 | '''4''' |- ! 4 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | +1 Ronde | 21 | '''3''' |- ! 5 | 1 | [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 79 | +1 Ronde | 16 | '''2''' |- ! 6 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | +1 Ronde | 9 | '''1''' |- ! 7 | 30 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | +1 Ronde | 17 | |- ! 8 | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | +1 Ronde | 14 | |- ! 9 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 78 | +2 Rondes | 2 | |- ! 10 | 15 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jabouille]] | [[Renault F1|Renault]] | 71 | +9 Rondes | 11 | |} {{F1GP 1980–1989}} kx09r2729tzddec6q6j86l9d06wi36l 1 462972 2913086 2026-06-22T16:44:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913086 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462973 2913087 2026-06-22T16:45:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913087 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462974 2913088 2026-06-22T16:45:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913088 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462975 2913089 2026-06-22T16:45:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913089 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462976 2913090 2026-06-22T16:46:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913090 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462977 2913091 2026-06-22T16:47:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913091 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462978 2913092 2026-06-22T16:47:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913092 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462979 2913093 2026-06-22T16:47:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913093 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462980 2913094 2026-06-22T16:48:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913094 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462981 2913095 2026-06-22T16:48:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913095 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462982 2913096 2026-06-22T16:48:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913096 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462983 2913097 2026-06-22T16:49:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913097 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462984 2913098 2026-06-22T16:49:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913098 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462985 2913099 2026-06-22T16:49:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913099 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462986 2913100 2026-06-22T16:50:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913100 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462987 2913101 2026-06-22T16:50:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913101 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462988 2913102 2026-06-22T16:51:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913102 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462989 2913103 2026-06-22T16:51:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913103 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462990 2913104 2026-06-22T16:52:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913104 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462991 2913105 2026-06-22T16:52:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913105 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462992 2913106 2026-06-22T16:52:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913106 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462993 2913107 2026-06-22T16:53:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913107 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462994 2913108 2026-06-22T17:07:38Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2913108 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera ingrata | authority = N.E.Br., (1925) | synonyms = }} '''''Indigofera ingrata''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Limpopo]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera ingrata 1DS-II 1-0896-01.jpg Indigofera ingrata 1DS-II 1-0896.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-233 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499493-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/48eeca02-700d-4ad3-9ce8-3176738ec63c Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|ingrata]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] oq05b517ynnz45pl5zkvnyce03cdk9b 1 462995 2913110 2026-06-22T17:09:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913110 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462996 2913112 2026-06-22T17:36:27Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2913112 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462997 2913113 2026-06-22T17:36:42Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2913113 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462998 2913114 2026-06-22T17:36:58Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2913114 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 462999 2913115 2026-06-22T17:37:18Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2913115 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463000 2913116 2026-06-22T17:38:51Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2913116 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463001 2913117 2026-06-22T17:40:31Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2913117 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463002 2913118 2026-06-22T17:40:41Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2913118 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463003 2913119 2026-06-22T17:41:00Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2913119 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463004 2913120 2026-06-22T17:41:42Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2913120 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463005 2913123 2026-06-22T18:14:49Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2913123 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera inhambanensis | authority = Klotzsch, (1861) | synonyms =* ''Anil inhambanensis'' <small>(Klotzsch) Kuntze</small> * ''Anil polycarpa'' <small>Kuntze</small> * ''Indigofera polycarpa'' <small>Benth. ex Harv.</small> }} '''''Indigofera inhambanensis''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Suid-Afrika]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en die [[Oos-Kaap]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera inhambanensis S-2496.jpg Indigofera inhambanensis S-2497-01.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-234 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499494-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/562b2128-1a36-431c-8ff9-cce486e86342 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|inhambanensis]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] jtks6xi82wozii5md6mgx0lfwtub4wv 1 463006 2913124 2026-06-22T18:15:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913124 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463007 2913128 2026-06-22T18:28:16Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2913128 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera kavangoensis | authority = Schrire, (2012) | synonyms =* ''Indigofera procumbens'' <small>Torre</small> }} '''''Indigofera kavangoensis''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Botswana]], [[Namibië]] en [[Zambië]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77122878-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|kavangoensis]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] na1evbqv0t8dwmy1rmer2j01golucv4 1 463008 2913129 2026-06-22T18:30:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913129 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463009 2913130 2026-06-22T18:45:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913130 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463010 2913131 2026-06-22T18:45:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913131 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463011 2913132 2026-06-22T18:46:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913132 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463012 2913133 2026-06-22T18:46:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913133 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463013 2913134 2026-06-22T18:47:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913134 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463014 2913135 2026-06-22T18:47:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913135 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463015 2913136 2026-06-22T18:47:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913136 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463016 2913137 2026-06-22T18:48:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913137 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463017 2913138 2026-06-22T18:48:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913138 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463018 2913139 2026-06-22T18:49:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913139 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463019 2913140 2026-06-22T18:49:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913140 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463020 2913141 2026-06-22T18:49:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913141 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463021 2913142 2026-06-22T18:50:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913142 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463022 2913143 2026-06-22T18:50:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913143 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463023 2913144 2026-06-22T18:51:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913144 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463024 2913145 2026-06-22T18:51:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913145 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 6 463025 2913164 2026-06-22T19:41:49Z Sobaka 328 {{Beeldinligting |beskrywing= Gouritsrivier geidentifiseer vir Pelanduna-reaktor |bron= A Buys |datum= 22 Junie 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2913164 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Gouritsrivier geidentifiseer vir Pelanduna-reaktor |bron= A Buys |datum= 22 Junie 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-outeur}} 43ehqjn4rzc4jra66vxio9r5d4y3hvr 0 463026 2913219 2026-06-23T08:29:36Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto. 2913219 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera leptocarpa | authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) | synonyms =* ''Anil leptocarpa'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Kuntze</small> * ''Indigofera thesioides'' <small>Jarvie & C.H.Stirt.</small> }} '''''Indigofera leptocarpa''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]]. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-248 Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499559-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/e80c4986-6ad2-4f32-b198-ab2dde1070ad Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|leptocarpa]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] nlyyghkyjbhk8hw2523fuc5f0euswb6 2913220 2913219 2026-06-23T08:29:57Z Oesjaar 7467 /* Bronnelys */ Verbeter 2913220 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera leptocarpa | authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) | synonyms =* ''Anil leptocarpa'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Kuntze</small> * ''Indigofera thesioides'' <small>Jarvie & C.H.Stirt.</small> }} '''''Indigofera leptocarpa''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]]. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-248 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499559-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/e80c4986-6ad2-4f32-b198-ab2dde1070ad Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|leptocarpa]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 3ehjgxt55a08yp32pwcak11bu1hhk5w 1 463027 2913221 2026-06-23T08:36:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913221 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463028 2913227 2026-06-23T09:18:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913227 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463029 2913228 2026-06-23T09:18:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913228 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463030 2913229 2026-06-23T09:19:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913229 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463031 2913230 2026-06-23T09:19:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913230 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463032 2913231 2026-06-23T09:19:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913231 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463033 2913232 2026-06-23T09:20:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913232 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463034 2913233 2026-06-23T09:20:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913233 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463035 2913234 2026-06-23T09:20:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913234 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463036 2913235 2026-06-23T09:21:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913235 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463037 2913236 2026-06-23T09:21:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913236 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463038 2913237 2026-06-23T09:21:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913237 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463039 2913238 2026-06-23T09:22:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913238 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463040 2913239 2026-06-23T09:22:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913239 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463041 2913240 2026-06-23T09:23:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913240 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463042 2913241 2026-06-23T09:23:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913241 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463043 2913242 2026-06-23T09:23:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913242 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463044 2913243 2026-06-23T09:24:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913243 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463045 2913245 2026-06-23T09:24:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913245 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463046 2913246 2026-06-23T09:24:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913246 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463047 2913247 2026-06-23T09:25:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913247 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463048 2913248 2026-06-23T09:25:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913248 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463049 2913249 2026-06-23T09:25:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913249 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463050 2913250 2026-06-23T09:26:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913250 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463051 2913251 2026-06-23T09:26:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913251 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463052 2913252 2026-06-23T09:26:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913252 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463053 2913253 2026-06-23T09:27:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913253 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463054 2913254 2026-06-23T09:27:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913254 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463055 2913255 2026-06-23T09:27:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913255 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463056 2913257 2026-06-23T09:27:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913257 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 463057 2913262 2026-06-23T09:57:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913262 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463058 2913263 2026-06-23T09:59:00Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2913263 wikitext text/x-wiki <!--{{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Brasilië |Grand Prix = Brasiliaanse Grand Prix |GP_Suffix = |Official name = XI Grande Prêmio do Brasil |Date = 21 Maart |Image = Autódromo_de_Jacarepaguá_1978-1995.png |Year = 1982 |Race_No = 2 |Season_No = 16 |Location = [[Autódromo Internacional Nelson Piquet|Jacarepaguá Circuit]]<br/>Jacarepaguá, [[Rio de Janeiro]] |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 3.126 |Course_km = 5.031 |Distance_laps = 63 |Distance_mi = 196.945 |Distance_km = 316.953 |Weather = Droog |Pole_Driver = [[Alain Prost]] |Pole_Team = [[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 1:28.808 |Pole_Country = Frankryk |Fast_Driver = [[Alain Prost]] |Fast_Team = [[Renault F1|Renault]] |Fast_Time = 1:37.016 |Fast_Lap = 36 |Fast_Country = Frankryk |First_Driver = [[Alain Prost]] |First_Team = [[Renault F1|Renault]] |First_Country = Frankryk |Second_Driver = [[John Watson]] |Second_Team = [[McLaren]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] |Second_Country = VK |Third_Driver = [[Nigel Mansell]] |Third_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Country = VK |Lapchart = {{F1Laps1982|BRA}} }}--> Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]- [[Motorsport|motorren]] wat op 27 Januarie 1980 by [[Nelson Piquet Internasionale Renbaan|Interlagos]] gehou is. == Wedrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" !Plek !No !Renjaer !Vervaardiger !Rondtes !Tyd/Uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 40 | 1:40:01.33 | 6 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +21.86 | 7 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:06.11 | 10 | '''4''' |- ! 4 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:40.13 | 2 | '''3''' |- ! 5 | 8 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:45.41 | 13 | '''2''' |- ! 6 | 29 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 39 | +1 Ronde | 14 | '''1''' |- ! 7 | 9 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 20 | |- ! 8 | 6 | {{AR-VLAG}} Ricardo Zunino | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 18 | |- ! 9 | 21 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 15 | |- ! 10 | 30 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 16 | |- ! 11 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 23 | |- ! 12 | 3 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 22 | |- ! 13 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 39 | +1 Ronde | 17 | |- ! 14 | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | +2 Rondes | 24 | |- ! 15 | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | +2 Rondes | 19 | |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1980]] a7z6n45a7gjkny843jj7aou1r9j305p 2913270 2913263 2026-06-23T10:18:08Z Aliwal2012 39067 Inligtingskas 2913270 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Brasilië |Grand Prix = Brasiliaanse |Date = 27 Januarie |Year = 1980 |Image = Interlagos_1979.jpg |Caption = |Race_No = 2 |Season_No = 14 |Official name = IX [[Brasiliaanse Grand Prix|Grande Prêmio do Brasil]] |Location = [[Autódromo José Carlos Pace|Interlagos]], [[São Paulo]], [[Brasilië]] |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 4.893 |Course_km = 7.87385<ref name=MotorSport>{{cite journal |url=http://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1980/70/brazilian-grand-prix |title=The Brazilian Grand Prix |journal=MotorSport |date=March 1980 |access-date=2017-11-13}}</ref> |Distance_laps = 40 |Distance_mi = 195.703 |Distance_km = 314.954<ref name=MotorSport /> |Weather = Droog |Pole_Driver = Jean-Pierre Jabouille |Pole_Team = [[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 2:21.40 |Pole_Country = Frankryk |Fast_Driver = [[René Arnoux]] |Fast_Team = [[Renault F1|Renault]] |Fast_Time = 2:27.31 |Fast_Lap = 22 |Fast_Country = Frankryk |First_Driver = [[René Arnoux]] |First_Team = [[Renault F1|Renault]] |First_Country = Frankryk |Second_Driver = Elio de Angelis |Second_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Second_Country = Italië |Third_Driver = [[Alan Jones]] |Third_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Country = Australië |Lapchart = {{F1Laps1980|BRA}} }} Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]- [[Motorsport|motorren]] wat op 27 Januarie 1980 by [[Nelson Piquet Internasionale Renbaan|Interlagos]] gehou is. == Wedrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" !Plek !No !Renjaer !Vervaardiger !Rondtes !Tyd/Uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 40 | 1:40:01.33 | 6 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +21.86 | 7 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:06.11 | 10 | '''4''' |- ! 4 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:40.13 | 2 | '''3''' |- ! 5 | 8 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:45.41 | 13 | '''2''' |- ! 6 | 29 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 39 | +1 Ronde | 14 | '''1''' |- ! 7 | 9 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 20 | |- ! 8 | 6 | {{AR-VLAG}} Ricardo Zunino | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 18 | |- ! 9 | 21 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 15 | |- ! 10 | 30 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 16 | |- ! 11 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 23 | |- ! 12 | 3 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 22 | |- ! 13 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 39 | +1 Ronde | 17 | |- ! 14 | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | +2 Rondes | 24 | |- ! 15 | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | +2 Rondes | 19 | |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1980]] ngs1zrj7ntgzglcfn10xpo4y0sw96t7 2913273 2913270 2026-06-23T10:21:21Z Aliwal2012 39067 vorige=1980 Argentynse Grand Prix 2913273 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Brasilië |Grand Prix = Brasiliaanse |Date = 27 Januarie |Year = 1980 |Image = Interlagos_1979.jpg |Caption = |Race_No = 2 |Season_No = 14 |Previous_round = 1980 Argentynse Grand Prix |Official name = IX [[Brasiliaanse Grand Prix|Grande Prêmio do Brasil]] |Location = [[Autódromo José Carlos Pace|Interlagos]], [[São Paulo]], [[Brasilië]] |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 4.893 |Course_km = 7.87385<ref name=MotorSport>{{cite journal |url=http://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1980/70/brazilian-grand-prix |title=The Brazilian Grand Prix |journal=MotorSport |date=March 1980 |access-date=2017-11-13}}</ref> |Distance_laps = 40 |Distance_mi = 195.703 |Distance_km = 314.954<ref name=MotorSport /> |Weather = Droog |Pole_Driver = Jean-Pierre Jabouille |Pole_Team = [[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 2:21.40 |Pole_Country = Frankryk |Fast_Driver = [[René Arnoux]] |Fast_Team = [[Renault F1|Renault]] |Fast_Time = 2:27.31 |Fast_Lap = 22 |Fast_Country = Frankryk |First_Driver = [[René Arnoux]] |First_Team = [[Renault F1|Renault]] |First_Country = Frankryk |Second_Driver = Elio de Angelis |Second_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Second_Country = Italië |Third_Driver = [[Alan Jones]] |Third_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Country = Australië |Lapchart = {{F1Laps1980|BRA}} }} Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]- [[Motorsport|motorren]] wat op 27 Januarie 1980 by [[Nelson Piquet Internasionale Renbaan|Interlagos]] gehou is. == Wedrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" !Plek !No !Renjaer !Vervaardiger !Rondtes !Tyd/Uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 40 | 1:40:01.33 | 6 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +21.86 | 7 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:06.11 | 10 | '''4''' |- ! 4 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:40.13 | 2 | '''3''' |- ! 5 | 8 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:45.41 | 13 | '''2''' |- ! 6 | 29 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 39 | +1 Ronde | 14 | '''1''' |- ! 7 | 9 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | ATS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 20 | |- ! 8 | 6 | {{AR-VLAG}} Ricardo Zunino | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 18 | |- ! 9 | 21 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 15 | |- ! 10 | 30 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 16 | |- ! 11 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 23 | |- ! 12 | 3 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 22 | |- ! 13 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 39 | +1 Ronde | 17 | |- ! 14 | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | +2 Rondes | 24 | |- ! 15 | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | +2 Rondes | 19 | |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1980]] 151mahk7bzaobix7nh8hdi46mobh4t5 2913274 2913273 2026-06-23T10:25:47Z Aliwal2012 39067 2913274 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Brasilië |Grand Prix = Brasiliaanse |Date = 27 Januarie |Year = 1980 |Image = Interlagos_1979.jpg |Caption = |Race_No = 2 |Season_No = 14 |Previous_round = 1980 Argentynse Grand Prix |Official name = IX [[Brasiliaanse Grand Prix|Grande Prêmio do Brasil]] |Location = [[Autódromo José Carlos Pace|Interlagos]], [[São Paulo]], [[Brasilië]] |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 4.893 |Course_km = 7.87385<ref name=MotorSport>{{cite journal |url=http://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1980/70/brazilian-grand-prix |title=The Brazilian Grand Prix |journal=MotorSport |date=March 1980 |access-date=2017-11-13}}</ref> |Distance_laps = 40 |Distance_mi = 195.703 |Distance_km = 314.954<ref name=MotorSport /> |Weather = Droog |Pole_Driver = Jean-Pierre Jabouille |Pole_Team = [[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 2:21.40 |Pole_Country = Frankryk |Fast_Driver = [[René Arnoux]] |Fast_Team = [[Renault F1|Renault]] |Fast_Time = 2:27.31 |Fast_Lap = 22 |Fast_Country = Frankryk |First_Driver = [[René Arnoux]] |First_Team = [[Renault F1|Renault]] |First_Country = Frankryk |Second_Driver = Elio de Angelis |Second_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Second_Country = Italië |Third_Driver = [[Alan Jones]] |Third_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Country = Australië |Lapchart = {{F1Laps1980|BRA}} }} Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]- [[Motorsport|motorren]] wat op 27 Januarie 1980 by [[Nelson Piquet Internasionale Renbaan|Interlagos]] gehou is. == Wedrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" !Plek !No !Renjaer !Vervaardiger !Rondtes !Tyd/Uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 40 | 1:40:01.33 | 6 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +21.86 | 7 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:06.11 | 10 | '''4''' |- ! 4 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:40.13 | 2 | '''3''' |- ! 5 | 8 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:45.41 | 13 | '''2''' |- ! 6 | 29 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 39 | +1 Ronde | 14 | '''1''' |- ! 7 | 9 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | ATS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 20 | |- ! 8 | 6 | {{AR-VLAG}} Ricardo Zunino | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 18 | |- ! 9 | 21 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 15 | |- ! 10 | 30 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 16 | |- ! 11 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 23 | |- ! 12 | 3 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 22 | |- ! 13 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 39 | +1 Ronde | 17 | |- ! 14 | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | +2 Rondes | 24 | |- ! 15 | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | +2 Rondes | 19 | |- |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1980]] pf41kw95wi90uhaawj5iaqcrp5rhitg 2913279 2913274 2026-06-23T10:44:40Z Aliwal2012 39067 2913279 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Brasilië |Grand Prix = Brasiliaanse |Date = 27 Januarie |Year = 1980 |Image = Interlagos_1979.jpg |Caption = |Race_No = 2 |Season_No = 14 |Previous_round = 1980 Argentynse Grand Prix |Next_round = 1980 Verenigde State Wes Grand Prix |Official name = IX [[Brasiliaanse Grand Prix|Grande Prêmio do Brasil]] |Location = [[Autódromo José Carlos Pace|Interlagos]], [[São Paulo]], [[Brasilië]] |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 4.893 |Course_km = 7.87385<ref name=MotorSport>{{cite journal |url=http://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1980/70/brazilian-grand-prix |title=The Brazilian Grand Prix |journal=MotorSport |date=March 1980 |access-date=2017-11-13}}</ref> |Distance_laps = 40 |Distance_mi = 195.703 |Distance_km = 314.954<ref name=MotorSport /> |Weather = Droog |Pole_Driver = Jean-Pierre Jabouille |Pole_Team = [[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 2:21.40 |Pole_Country = Frankryk |Fast_Driver = [[René Arnoux]] |Fast_Team = [[Renault F1|Renault]] |Fast_Time = 2:27.31 |Fast_Lap = 22 |Fast_Country = Frankryk |First_Driver = [[René Arnoux]] |First_Team = [[Renault F1|Renault]] |First_Country = Frankryk |Second_Driver = Elio de Angelis |Second_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Second_Country = Italië |Third_Driver = [[Alan Jones]] |Third_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Country = Australië |Lapchart = {{F1Laps1980|BRA}} }} Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]- [[Motorsport|motorren]] wat op 27 Januarie 1980 by [[Nelson Piquet Internasionale Renbaan|Interlagos]] gehou is. == Wedrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" !Plek !No !Renjaer !Vervaardiger !Rondtes !Tyd/Uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 40 | 1:40:01.33 | 6 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +21.86 | 7 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:06.11 | 10 | '''4''' |- ! 4 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:40.13 | 2 | '''3''' |- ! 5 | 8 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:45.41 | 13 | '''2''' |- ! 6 | 29 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 39 | +1 Ronde | 14 | '''1''' |- ! 7 | 9 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | ATS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 20 | |- ! 8 | 6 | {{AR-VLAG}} Ricardo Zunino | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 18 | |- ! 9 | 21 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 15 | |- ! 10 | 30 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 16 | |- ! 11 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 23 | |- ! 12 | 3 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 22 | |- ! 13 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 39 | +1 Ronde | 17 | |- ! 14 | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | +2 Rondes | 24 | |- ! 15 | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | +2 Rondes | 19 | |- |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1980]] jst49lss4gsa1uzjdane0jdjm9afjjk 2913280 2913279 2026-06-23T10:45:57Z Aliwal2012 39067 2913280 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Brasilië |Grand Prix = Brasiliaanse |Date = 27 Januarie |Year = 1980 |Image = Interlagos_1979.jpg |Caption = |Race_No = 2 |Season_No = 14 |Previous_round = 1980 Argentynse Grand Prix |Next_round = 1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix |Official name = IX [[Brasiliaanse Grand Prix|Grande Prêmio do Brasil]] |Location = [[Autódromo José Carlos Pace|Interlagos]], [[São Paulo]], [[Brasilië]] |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 4.893 |Course_km = 7.87385<ref name=MotorSport>{{cite journal |url=http://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1980/70/brazilian-grand-prix |title=The Brazilian Grand Prix |journal=MotorSport |date=March 1980 |access-date=2017-11-13}}</ref> |Distance_laps = 40 |Distance_mi = 195.703 |Distance_km = 314.954<ref name=MotorSport /> |Weather = Droog |Pole_Driver = Jean-Pierre Jabouille |Pole_Team = [[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 2:21.40 |Pole_Country = Frankryk |Fast_Driver = [[René Arnoux]] |Fast_Team = [[Renault F1|Renault]] |Fast_Time = 2:27.31 |Fast_Lap = 22 |Fast_Country = Frankryk |First_Driver = [[René Arnoux]] |First_Team = [[Renault F1|Renault]] |First_Country = Frankryk |Second_Driver = Elio de Angelis |Second_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Second_Country = Italië |Third_Driver = [[Alan Jones]] |Third_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Country = Australië |Lapchart = {{F1Laps1980|BRA}} }} Die '''[[1980 Formule Een-seisoen|1980]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]- [[Motorsport|motorren]] wat op 27 Januarie 1980 by [[Nelson Piquet Internasionale Renbaan|Interlagos]] gehou is. == Wedrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" !Plek !No !Renjaer !Vervaardiger !Rondtes !Tyd/Uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | 16 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 40 | 1:40:01.33 | 6 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +21.86 | 7 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:06.11 | 10 | '''4''' |- ! 4 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Didier Pironi]]''' | '''[[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:40.13 | 2 | '''3''' |- ! 5 | 8 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 40 | +1:45.41 | 13 | '''2''' |- ! 6 | 29 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 39 | +1 Ronde | 14 | '''1''' |- ! 7 | 9 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | ATS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 20 | |- ! 8 | 6 | {{AR-VLAG}} Ricardo Zunino | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 18 | |- ! 9 | 21 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 15 | |- ! 10 | 30 | {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 16 | |- ! 11 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 23 | |- ! 12 | 3 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | +1 Ronde | 22 | |- ! 13 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 39 | +1 Ronde | 17 | |- ! 14 | 4 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | +2 Rondes | 24 | |- ! 15 | 20 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | +2 Rondes | 19 | |- |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1980]] 41xgdymnv8yc06o3420hcdw6jg2b757 0 463059 2913266 2026-06-23T10:08:31Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel, nog besig! 2913266 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]- [[Motorsport|motorren]] wat op 29 Maart 1981 by [[Nelson Piquet Internasionale Renbaan|Interlagos]] gehou is. == Wedrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" !Plek !No !Renjaer !Vervaardiger !Rondtes !Tyd/Uitval !Rooster !Punte ! 1 | 2 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | 2:00:23.66 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 4.44 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 29 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1:03.08 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 14 | {{CH-VLAG}} '''[[Marc Surer]]''' | '''Ensign-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1:17.03 | 18 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1:26.42 | 10 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-Matra''' | 62 | + 1:26.83 | 16 | '''1''' |- ! 7 | 25 | {{FR-VLAG}} Jean-Pierre Jarier | [[Ligier]]-Matra | 62 | + 1:30.25 | 23 | &nbsp; |- ! 8 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 9 | 20 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | + 1 Ronde | 12 | &nbsp; |- ! 10 | 33 | {{FR-VLAG}} Patrick Tambay | Theodore-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | + 1 Ronde | 19 | &nbsp; |- ! 11 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | + 1 Ronde | 13 | &nbsp; |- ! 12 | 5 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 60 | + 2 Rondes | 1 | &nbsp; |- ! 13 | 4 | {{AR-VLAG}} Ricardo Zunino | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | + 5 Rondes | 24 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1981]] gsb2bauzrolnkwadufcpq9rxmh2tkwu 2913267 2913266 2026-06-23T10:09:36Z Aliwal2012 39067 2913267 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]- [[Motorsport|motorren]] wat op 29 Maart 1981 by [[Nelson Piquet Internasionale Renbaan|Interlagos]] gehou is. == Wedrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondtes !Tyd/Uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | 2 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | 2:00:23.66 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 4.44 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 29 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1:03.08 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 14 | {{CH-VLAG}} '''[[Marc Surer]]''' | '''Ensign-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1:17.03 | 18 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1:26.42 | 10 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-Matra''' | 62 | + 1:26.83 | 16 | '''1''' |- ! 7 | 25 | {{FR-VLAG}} Jean-Pierre Jarier | [[Ligier]]-Matra | 62 | + 1:30.25 | 23 | &nbsp; |- ! 8 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 9 | 20 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | + 1 Ronde | 12 | &nbsp; |- ! 10 | 33 | {{FR-VLAG}} Patrick Tambay | Theodore-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | + 1 Ronde | 19 | &nbsp; |- ! 11 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | + 1 Ronde | 13 | &nbsp; |- ! 12 | 5 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 60 | + 2 Rondes | 1 | &nbsp; |- ! 13 | 4 | {{AR-VLAG}} Ricardo Zunino | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | + 5 Rondes | 24 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1981]] 0l44e1x0o4f04185prj3l40fk7zc8w7 2913276 2913267 2026-06-23T10:36:00Z Aliwal2012 39067 Inligtingskas 2913276 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Brasilië |Grand Prix = Brasiliaanse |Official name = X Grande Prêmio do Brasil |Date = 29 Maart |Image = Autódromo_de_Jacarepaguá_1978-1995.png |Year = 1981 |Race_No = 2 |Season_No = 15 |Previous_round=1981 Verenigde State Wes Grand Prix |Location = [[Autódromo Internacional Nelson Piquet|Jacarepaguá Circuit]], [[Rio de Janeiro]] |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 3.126 |Course_km = 5.031 |Scheduled_laps= 63 |Scheduled_mi = 196.945 |Scheduled_km = 316.953 |Distance_laps = 62 |Distance_mi = 193.819 |Distance_km = 311.922 |Weather = Bewolk, ligte reên |Pole_Driver = {{flagicon|BRA|1968}} [[Nelson Piquet]] |Pole_Team = [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Pole_Time = 1:35.079 |Fast_Driver = {{flagicon|Switserland}} [[Marc Surer]] |Fast_Team = Ensign-[[Ford Motor Company|Ford]] |Fast_Time = 1:54.302 |Fast_Lap = 26 |First_Driver = {{flagicon|ARG}} [[Carlos Reutemann]] |First_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Second_Driver = {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]] |Second_Team = [[WilliamsF1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Driver = {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] |Third_Team = [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] }} Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]- [[Motorsport|motorren]] wat op 29 Maart 1981 by [[Nelson Piquet Internasionale Renbaan|Interlagos]] gehou is. == Wedrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondtes !Tyd/Uitval !Rooster !Punte |- ! 1 | 2 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | 2:00:23.66 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 4.44 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 29 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1:03.08 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 14 | {{CH-VLAG}} '''[[Marc Surer]]''' | '''Ensign-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1:17.03 | 18 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1:26.42 | 10 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-Matra''' | 62 | + 1:26.83 | 16 | '''1''' |- ! 7 | 25 | {{FR-VLAG}} Jean-Pierre Jarier | [[Ligier]]-Matra | 62 | + 1:30.25 | 23 | &nbsp; |- ! 8 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 9 | 20 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | + 1 Ronde | 12 | &nbsp; |- ! 10 | 33 | {{FR-VLAG}} Patrick Tambay | Theodore-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | + 1 Ronde | 19 | &nbsp; |- ! 11 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | + 1 Ronde | 13 | &nbsp; |- ! 12 | 5 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 60 | + 2 Rondes | 1 | &nbsp; |- ! 13 | 4 | {{AR-VLAG}} Ricardo Zunino | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 57 | + 5 Rondes | 24 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1981]] gnr225sxv2ryxk1qs1j58o944u17s65 0 463060 2913288 2026-06-23T11:34:42Z Thermofan 22693 Geskep deur die bladsy "[[:en:Special:Redirect/revision/1339102917|Van der Merwe (film)]]" te vertaal 2913288 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent|naam=Van der Merwe|regisseur=Bruce Lawley|land=South Africa|taal={{plainlist| * English * Afrikaans }}|met={{plainlist| * Rob van Vuuren * Chanelle de Jager * [[Reine Swart]] * Matthew Baldwin }}|geskryf_deur=Bruce Lawley|verspreider=[[Ster-Kinekor]]|speeltyd=95 minute|imdb_id=https://www.imdb.com/title/tt4417868/|ateljee=Van der Merwe Films|redigeerder=Jessie Viljoen|kinematografie=Bruce Macdonald}} '''''Van der Merwe''''' is 'n 2017 Suid-Afrikaanse tweetalige komedie rolprent geskryf en geregisseer deur Bruce Lawley en met die akteurs Rob van Vuuren, Chanelle de Jager en [[Reine Swart]] in die hoofrolle. Dit handel oor die dogter van 'n stereotipiese [[Afrikaners|Afrikaner]] wat met 'n [[Engelse|Engelsman]] wil trou. == Storielyn == Van is 'n [[Boere]] wat op 'n plaas woon wat hy van sy oupa geërf het. Hy woon saam met sy vrou Suzette en seun Klein Jan. Wanneer Suzette uitvind dat hul dogter, Marike, verloof raak aan 'n Engelsman, George, word die nuus met afgryse begroet. Van weet wat dat sy pa, Schalk, dit sal afkeur omdat hy vasgevang is in die bitterheid van die verlede en die na-oorlogse nydigheid tussen Boer en Brit. Toe Van die nuus aan Schalk en die res van sy familie oordra, eis Schalk dat Van die verlowing laat verbreek. Sake vererger wanneer Marike en George twee weke later op die plaas aankom. Van moes weens spanning dokter toe gaan. Marike vertel vir haar ma en pa dat sy en George beplan om op 'n vakansie weg te gaan trou. Van probeer om Marike met 'n vorige kêrel by die gemeenskapsklub te herenig, maar sy pogings om die verlowing te verbreek blyk tevergeefs. Na 'n Argument tussen Marike en Van besluit Van dat hy George 'n kans moet gun. Wanneer George se ouers en ouma van Engeland arriveer, ontmoet hulle Van terwyl hy probeer om 'n hardlywige koei 'n enema te gee, wat voorspelbaar rampspoedig eindig. George se pa, Harold, bestuur 'n perdeweddery en sê altyd "wil jy wed?", terwyl Mavis as 'n snob voorkom. Van en George begin stadig om mekaar te vind, tot groot ontsteltenis van Schalk. By 'n karaokeklub verstik Schalk, net om deur George gered te word, tot Schalk se verleentheid. Die volgende dag is almal geskok om te hoor dat die gemeenskapsklub weens 'n ongeluk afgebrand het. Om homself te probeer versoen, besluit Van om die familieplaas as die troulokaal aan te bied. Die hele familie, saam met George en sy ouers, besluit om te help met die voorbereidings. Danie, Willem en Elmarie, verskeur tussen hul pa se wrok en Marike se liefde, besluit ook om te help. Marike en George trou uiteindelik, Schalk arriveer by die onthaal, besef hy is verkeerd en sê vir Van dat hy trots is op hom. Die uitgebreide familie vier deur te [[braai]]. == Rolverdeling == * Rob van Vuuren as Van, die titelkarakter en "swart skaap" van die familie. * Chanelle de Jager as Suzette, Van se vrou wat teen haar familie se wense met hom getrou het. * [[Reine Swart]] as Marike, Van en Suzette se dogter, wat in Engeland opgevoed word en aan George verloof is. * Matthew Baldwin as George, Marike se verloofde van Engeland, wat studeer om 'n dokter te word. * [[Ian Roberts]] as Schalk, Van se oorheersende pa wat 'n wrok teen die Britse volk koester as gevolg van sy geskiedenis as 'n Boer. * Rika Sennett as Ouma, Schalk se vrou wat Marike se verlowing ten volle ondersteun. * Juanre Bewick as Klein Jan, Van en Suzette se seun. * [[Louw Venter]] as Willem, Van se broer wat kampioen perde teel. * Benedikt Sebastien as Danie, Van se broer wat in inligtingstegnologie werk. * Erika Wessels as Elmarie, Van se suster wat haar broer liefdevol "Porky" noem en besig is om haar PhD te verwerf. * Andre Jacobs as Harold, George se pa, 'n perdewedren beroepswedder en herstellende alkoholis. * Adrienne Pearce as Mavis, George se ma wat soms snobisties teenoor die van der Merwes optree. * Clare Marshall as Ouma Stokes, George se ouma. * Greg Kriek as Kobus, Marike se vorige kêrel. * Neels van Jaarsveld as die predikant. * [[Kurt Darren]] as die sanger op die troue. == Produksie == Die verfilming is in September 2016 net buite [[Kaapstad]], gedoen. Rob van Vuuren het sy hare afgesny vir die rol en 'n vetpak gedra.<ref>{{Cite web|url=https://youtube.com/watch?v=ZdVoncnlFoY|title="Van Der Merwe" with Rob van Vuuren & Cast|website=[[YouTube]]}}</ref> Die rolprent is op 28 Julie 2017 in Suid-Afrika vrygestel. == Ontvangs == Die rolprent het nie positiewe resensies ontvang nie. ''Spling'' het die rolprent 'n telling van 5 uit 10 gegee en in sy kommentaar aangevoer: "Die boep en "''manscaping"'' is oordrewe, wat 'n ewe komiese uitbeelding van Van Vuuren onderstreep. Die toneelspel is net so karikatuuragtig soos met karakters soos Mr. Bean en Ace Ventura " en "alhoewel hierdie familiekomedie sy goeie oomblikke het, maak die lae-hangende-vrugte konsep en dun bronmateriaal dit 'n liggewig en lawwe aangeleentheid." <ref>{{Cite web|url=http://www.spling.co.za/movie-reviews-trailers/movie-review-van-der-merwe|title='Movie Review: Van der Merwe'|website=Spling|access-date=21 July 2021}}</ref> Daniel Rom van Fortress of Solitude het die rolprent 'n negatiewe resensie gegee en gesê: "Die komedie is bedoel om uit die botsing van kulture munt te slaan, sowel as uit die [oudmodiese] reaksies van die familie, wat spruit uit die kulturele herinnering aan die volksmoord wat deur die Britte teen hulle gepoog is. Ek oordryf, maar steeds. Dis net so verdomp vervelig." <ref>{{Cite web|url=https://www.fortressofsolitude.co.za/van-der-merwe-review/|title='Van der Merwe Review - Do Not Watch This Film!'|last=Rom|first=Daniel|date=13 February 2018|website=Fortress of Solitude}}</ref> == Verwysings == == Eksterne skakels == * {{IMDb-titel|4417868}} [[Kategorie:Afrikaanse rolprente]] kanon1u7o2cp4cbv86r8mfz41yqparw 1 463061 2913290 2026-06-23T11:37:31Z Thermofan 22693 Skep besprekingsblad met sjablone 2913290 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv