Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 329 2913372 2912141 2026-06-24T03:07:12Z ~2026-36376-65 209882 /* */ 2913372 wikitext text/x-wiki {|class="toccolours vatop" style="float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em;" |colspan=3|[[Lêer:Languages world map.svg|regs|400px|Verspreiding van die wêreld se belangrikste taalfamilies (alfabetiese volgorde)]] |- | {{Stamboom2}} * [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiaties]] ** {{sleutel|#00A6A6|''[[Berbertale|Berbers]]''}} ** {{sleutel|#DDDD00|''[[Koesjitiese tale|Koesjities]]''}} ** {{sleutel|#FF8040|''[[Semitiese taalfamilie|Semities]]''}} ** {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#D7AEFF|''[[Tsjadiese tale|Tsjadies]]''}} * [[Altaïese tale|Altaïes]] ** {{sleutel|#008080|''[[Japannese tale|Japannees]]''}} ** {{sleutel|#808040|''[[Koreaans]]''}} ** {{sleutel|#00FF80|''[[Mongoolse tale|Mongools]]''}} ** {{sleutel|#BB005E|''[[Toengoesiese tale|Toengoesies]]''}} ** {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#808080|''[[Turkse tale|Turks]]''}} * {{sleutel|#BFD891|[[Inheemse tale van die Amerikas|Amerindies]]}} * {{sleutel|#01A97B|[[Australiese tale|Australies]]}} * {{sleutel|#FFBF9F|[[Austro-Asiatiese tale|Austro-Asiaties]]}} * {{sleutel|#800000|[[Austronesiese tale|Austronesies]]}} {{Stamboom2/einde}} | {{Stamboom2}} * {{sleutel|#BA7072|[[Baskies]]}} * {{sleutel|#808000|[[Drawidiese tale|Drawidies]]}} * {{sleutel|#6097EF|[[Eskimo-Aleoetiese tale|Eskimo-Aleoeties]]}} * [[Indo-Europese tale|Indo-Europees]] ** {{sleutel|#75FFFF|''[[Albanees]]''}} ** {{sleutel|#04D596|''[[Armeens]]''}} ** {{sleutel|#FF9DFF|''[[Baltiese tale|Balties]]''}} ** {{sleutel|#FF0000|''[[Germaanse tale|Germaans]]''}} ** {{sleutel|#753600|''[[Grieks]]''}} ** {{sleutel|#0080FF|''[[Indo-Ariese tale|Indo-Aries]]''}} ** {{sleutel|#8000FF|''[[Irannese tale|Irannees]]''}} ** {{sleutel|#00FF00|''[[Kelties]]''}} ** {{sleutel|#0000FF|''[[Romaanse tale|Romaans]]''}} ** {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#00A800|''[[Slawiese tale|Slawies]]''}} {{Stamboom2/einde}} | {{Stamboom2}} * {{sleutel|#FFFF00|[[Kaukasiese tale|Kaukasies]]}} * {{sleutel|#C2F80C|[[Khoisan-tale|Khoisan]]}} * {{sleutel|#007500|[[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]]}} * {{sleutel|#FFBFBF|[[Nilo-Sahariese tale|Nilo-Saharies]]}} * {{sleutel|#004040|[[Oeraalse tale|Oeraals]]}} * {{sleutel|#FF9D48|[[Paleosiberiese tale|Paleosiberies]]}} * {{sleutel|#BF80FF|[[Papoeas]]}} * [[Sino-Tibettaanse tale|Sino-Tibettaans]] ** {{sleutel|#CECE00|''[[Chinees]]''}} ** {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#FF00FF|''[[Tibeto-Birmaanse tale|Tibeto-Birmaans]]''}} * {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#00B4B4|[[Tai-Kadai-tale|Tai-Kadai]]}} * {{sleutel|#bfbfbf|Onbewoonde gebiede}} {{Stamboom2/einde}} |} [[Lêer:Sprachfamilien der Welt (non Altai).png|duimnael|400px|Taalfamilies van die wêreld (sonder Altaïese talenta ]] [[Lêer:Primary Human Language Families Map.png|duimnael|400px|Vernaamste taalfamilies van die wêreld (en in sommige gevalle geografiese groepe van families).]] [[Taal|Tale]] word opgedeel in '''taalfamilies''' op grond van ooreenkomste tussen tale en 'n oorsprong wat hulle deel. Die klassifikasie van tale is deur [[August Schleicher]] (1821–1868) begin met sy 'Stammbaumtheorie' (of stamboomteorie). Hier is die belangrikste taalfamilies: * [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiaties]] (bv. [[Berbertale|Berbers]], [[Arabies]] en [[Hebreeus]]) * [[Algiese tale|Algies]] (bv. [[Cree]]) * [[Altaïese tale|Altaïes]] (voorgestelde taalfamilie) * [[Amerindiese tale|Amerindies]] * [[Andamanse tale|Andamans]] * [[Arawaktale|Arawak]] (bv. [[Wayuu]]) * [[Australiese tale|Australies]] * [[Austro-Asiatiese tale|Austro-Asiaties]] (bv. [[Viëtnamees]] en [[Khmer]]) * [[Austronesiese tale|Austronesies]] (bv. [[Malgassies]], [[Maleis]] en [[Polinesiese tale|Polinesies]]) * [[Aymara]] (dalk 'n [[Geïsoleerde tale|geïsoleerde taal]]) * [[Drawidiese tale|Drawidies]] (bv. [[Telugu]], [[Tamil]], [[Kannada]] en [[Malayalam]]) * [[Eskimo-Aleoetiese tale|Eskimo-Aleoeties]] (bv. [[Groenlands]] en [[Inuktitut]]) * [[Hmong-Mien-tale|Hmong-Mien]] (bv. Hmong en Yao) * [[Indo-Europese tale|Indo-Europees]] ([[Afrikaans]], [[Engels]], [[Frans]], [[Grieks]], [[Russies]], [[Sanskrit]], [[Hindi]] ens.) * [[Irokese tale|Irokees]] (bv. [[Cherokee (taal)|Cherokee]]) * [[Japannese tale|Japannees]] (bv. [[Japannees]] en [[Ryukyu-tale|Ryukyu]]) * [[Kartweliese tale|Kartwelies]] (bv. [[Georgies]], [[Zan]], [[Svan]]) * [[Khoisan-tale|Khoisan]] (bv. [[Khoi]] en [[San]]) * [[Majatale|Maja]] (bv. [[Majaans]]) * [[Mongoolse tale|Mongools]] (bv. [[Boerjaties]], [[Kalmikies]] en [[Mongools]]) * [[Na-Dené-tale|Na-Dené]] (bv. [[Navajo (taal)|Navajo]]) * [[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]] (bv. [[Joroeba]], [[Igbo]], [[Shona (taal)|Shona]], [[Zoeloe]], [[Xhosa]] en [[Sotho-taalfamilie|Sotho]]) * [[Nilo-Sahariese tale|Nilo-Saharies]] (bv. [[Luo]], [[Kanuri]] en [[Masai (taal)|Masai]]) * [[Noordoos-Kaukasiese tale|Noordoos-Kaukasies]] (bv. [[Awaars]], [[Ingoesjeties]] en [[Tsjetsjnies]]) * [[Noordwes-Kaukasiese tale|Noordwes-Kaukasies]] (bv. [[Abazyns]], [[Abchasies]], [[Adigies]] en [[Kabardies]]) * [[Oeral-Altaïes]] (bv. [[Fins]], [[Hongaars]], [[Turks]] en [[Oesbekies]], moontlik [[Japannees]] en [[Koreaans]]) – dikwels onderverdeel in [[Fins-Oegriese tale|Fins-Oegries]] (Europees) en [[Altaïese tale|Altaïes]] (Asiaties). * [[Otomangue]] (bv. [[Mixteeks]] en [[Zapoteeks]]) * [[Paleosiberiese tale|Paleosiberies]] (bv. [[Chukchi]] en [[Korjak]]) * [[Papoeas]] (bv. die tale van die binneland van die eiland [[Nieu-Guinee]]) * [[Quechua]] (dalk 'n geïsoleerde taal) * [[Sino-Tibettaanse tale|Sino-Tibettaans]] (bv. [[Chinees]], [[Birmaans]] en [[Tibettaans]]) * [[Tai-Kadai-tale|Tai-Kadai]] (bv. [[Thai]] en [[Lao (taal)|Lao]]) * [[Tasmaanse tale|Tasmaans]] * [[Toengoesiese tale|Toengoesies]] (bv. [[Mantsjoe]]) * [[Tupí-tale|Tupí]] (bv. [[Guaraní]]) * [[Turkse tale|Turks]] (bv. [[Turks]] en [[Kasaks]]) * [[Uto-Asteekse tale|Uto-Asteeks]] (bv. [[Nahuatl]]) * [[Gebaretaal]] * [[Geïsoleerde tale|Geïsoleerd]] (bv. [[Baskies]]) * [[Kreools]] bv. [[Haïtiaanse Kreools]], [[Papiaments]] en [[Sango]]) * [[Kunsmatige taal|Kunsmatig]] (bv. [[Esperanto]]) * [[Ongeklassifiseerde tale|Ongeklassifiseerd]] * [[Pidgin]] (bv. [[Fanagalo]]) == Verdere leesstof == * {{en}} Raymond G. Gordon (Hrsg.): ''Ethnologue. Languages of the World.'' 15. Auflage. SIL International, Dallas TX 2005, {{ISBN|1-55671-159-X}}. * {{en}} Merritt Ruhlen: ''A Guide to the World’s Languages.'' Band 1: ''Classification.'' Stanford University Press, Stanford CA 1987, {{ISBN|0-8047-1250-6}} (Nachdruck. ebenda 2000, {{ISBN|0-8047-1894-6}}). * {{en}} Charles F. Voegelin, Florence M. Voegelin: ''Classification and Index of the World’s Languages.'' Elsevier, New York NY u. a. 1977, {{ISBN|0-444-00155-7}}. * {{en}} Iman Ghosh, [https://www.visualcapitalist.com/100-most-spoken-languages/ Ranked: The 100 Most Spoken Languages Around the World], Visual Capitalist, 15 Februarie 2020 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Languages by family}} * {{en}} {{cite web |url=https://www.ethnologue.com/browse/families | title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Browse by Language Family | publisher=[[Ethnologue]] | accessdate=21 Augustus 2020}} {{Taalfamilie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Taalfamilies| ]] l4neb9xktmhtbg9eyv0lp2pnjcbw5rg 2913376 2913372 2026-06-24T03:19:05Z Mtarch11 126359 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-36376-65|~2026-36376-65]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:SpesBona|SpesBona]] 2897569 wikitext text/x-wiki {|class="toccolours vatop" style="float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em;" |colspan=3|[[Lêer:Languages world map.svg|regs|400px|Verspreiding van die wêreld se belangrikste taalfamilies (alfabetiese volgorde)]] |- | {{Stamboom2}} * [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiaties]] ** {{sleutel|#00A6A6|''[[Berbertale|Berbers]]''}} ** {{sleutel|#DDDD00|''[[Koesjitiese tale|Koesjities]]''}} ** {{sleutel|#FF8040|''[[Semitiese taalfamilie|Semities]]''}} ** {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#D7AEFF|''[[Tsjadiese tale|Tsjadies]]''}} * [[Altaïese tale|Altaïes]] ** {{sleutel|#008080|''[[Japannese tale|Japannees]]''}} ** {{sleutel|#808040|''[[Koreaans]]''}} ** {{sleutel|#00FF80|''[[Mongoolse tale|Mongools]]''}} ** {{sleutel|#BB005E|''[[Toengoesiese tale|Toengoesies]]''}} ** {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#808080|''[[Turkse tale|Turks]]''}} * {{sleutel|#BFD891|[[Inheemse tale van die Amerikas|Amerindies]]}} * {{sleutel|#01A97B|[[Australiese tale|Australies]]}} * {{sleutel|#FFBF9F|[[Austro-Asiatiese tale|Austro-Asiaties]]}} * {{sleutel|#800000|[[Austronesiese tale|Austronesies]]}} {{Stamboom2/einde}} | {{Stamboom2}} * {{sleutel|#BA7072|[[Baskies]]}} * {{sleutel|#808000|[[Drawidiese tale|Drawidies]]}} * {{sleutel|#6097EF|[[Eskimo-Aleoetiese tale|Eskimo-Aleoeties]]}} * [[Indo-Europese tale|Indo-Europees]] ** {{sleutel|#75FFFF|''[[Albanees]]''}} ** {{sleutel|#04D596|''[[Armeens]]''}} ** {{sleutel|#FF9DFF|''[[Baltiese tale|Balties]]''}} ** {{sleutel|#FF0000|''[[Germaanse tale|Germaans]]''}} ** {{sleutel|#753600|''[[Grieks]]''}} ** {{sleutel|#0080FF|''[[Indo-Ariese tale|Indo-Aries]]''}} ** {{sleutel|#8000FF|''[[Irannese tale|Irannees]]''}} ** {{sleutel|#00FF00|''[[Kelties]]''}} ** {{sleutel|#0000FF|''[[Romaanse tale|Romaans]]''}} ** {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#00A800|''[[Slawiese tale|Slawies]]''}} {{Stamboom2/einde}} | {{Stamboom2}} * {{sleutel|#FFFF00|[[Kaukasiese tale|Kaukasies]]}} * {{sleutel|#C2F80C|[[Khoisan-tale|Khoisan]]}} * {{sleutel|#007500|[[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]]}} * {{sleutel|#FFBFBF|[[Nilo-Sahariese tale|Nilo-Saharies]]}} * {{sleutel|#004040|[[Oeraalse tale|Oeraals]]}} * {{sleutel|#FF9D48|[[Paleosiberiese tale|Paleosiberies]]}} * {{sleutel|#BF80FF|[[Papoeas]]}} * [[Sino-Tibettaanse tale|Sino-Tibettaans]] ** {{sleutel|#CECE00|''[[Chinees]]''}} ** {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#FF00FF|''[[Tibeto-Birmaanse tale|Tibeto-Birmaans]]''}} * {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#00B4B4|[[Tai-Kadai-tale|Tai-Kadai]]}} * {{sleutel|#bfbfbf|Onbewoonde gebiede}} {{Stamboom2/einde}} |} [[Lêer:Sprachfamilien der Welt (non Altai).png|duimnael|400px|Taalfamilies van die wêreld (sonder Altaïese tale)]] [[Lêer:Primary Human Language Families Map.png|duimnael|400px|Vernaamste taalfamilies van die wêreld (en in sommige gevalle geografiese groepe van families).]] [[Taal|Tale]] word opgedeel in '''taalfamilies''' op grond van ooreenkomste tussen tale en 'n oorsprong wat hulle deel. Die klassifikasie van tale is deur [[August Schleicher]] (1821–1868) begin met sy 'Stammbaumtheorie' (of stamboomteorie). Hier is die belangrikste taalfamilies: * [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiaties]] (bv. [[Berbertale|Berbers]], [[Arabies]] en [[Hebreeus]]) * [[Algiese tale|Algies]] (bv. [[Cree]]) * [[Altaïese tale|Altaïes]] (voorgestelde taalfamilie) * [[Amerindiese tale|Amerindies]] * [[Andamanse tale|Andamans]] * [[Arawaktale|Arawak]] (bv. [[Wayuu]]) * [[Australiese tale|Australies]] * [[Austro-Asiatiese tale|Austro-Asiaties]] (bv. [[Viëtnamees]] en [[Khmer]]) * [[Austronesiese tale|Austronesies]] (bv. [[Malgassies]], [[Maleis]] en [[Polinesiese tale|Polinesies]]) * [[Aymara]] (dalk 'n [[Geïsoleerde tale|geïsoleerde taal]]) * [[Drawidiese tale|Drawidies]] (bv. [[Telugu]], [[Tamil]], [[Kannada]] en [[Malayalam]]) * [[Eskimo-Aleoetiese tale|Eskimo-Aleoeties]] (bv. [[Groenlands]] en [[Inuktitut]]) * [[Hmong-Mien-tale|Hmong-Mien]] (bv. Hmong en Yao) * [[Indo-Europese tale|Indo-Europees]] ([[Afrikaans]], [[Engels]], [[Frans]], [[Grieks]], [[Russies]], [[Sanskrit]], [[Hindi]] ens.) * [[Irokese tale|Irokees]] (bv. [[Cherokee (taal)|Cherokee]]) * [[Japannese tale|Japannees]] (bv. [[Japannees]] en [[Ryukyu-tale|Ryukyu]]) * [[Kartweliese tale|Kartwelies]] (bv. [[Georgies]], [[Zan]], [[Svan]]) * [[Khoisan-tale|Khoisan]] (bv. [[Khoi]] en [[San]]) * [[Majatale|Maja]] (bv. [[Majaans]]) * [[Mongoolse tale|Mongools]] (bv. [[Boerjaties]], [[Kalmikies]] en [[Mongools]]) * [[Na-Dené-tale|Na-Dené]] (bv. [[Navajo (taal)|Navajo]]) * [[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]] (bv. [[Joroeba]], [[Igbo]], [[Shona (taal)|Shona]], [[Zoeloe]], [[Xhosa]] en [[Sotho-taalfamilie|Sotho]]) * [[Nilo-Sahariese tale|Nilo-Saharies]] (bv. [[Luo]], [[Kanuri]] en [[Masai (taal)|Masai]]) * [[Noordoos-Kaukasiese tale|Noordoos-Kaukasies]] (bv. [[Awaars]], [[Ingoesjeties]] en [[Tsjetsjnies]]) * [[Noordwes-Kaukasiese tale|Noordwes-Kaukasies]] (bv. [[Abazyns]], [[Abchasies]], [[Adigies]] en [[Kabardies]]) * [[Oeral-Altaïes]] (bv. [[Fins]], [[Hongaars]], [[Turks]] en [[Oesbekies]], moontlik [[Japannees]] en [[Koreaans]]) – dikwels onderverdeel in [[Fins-Oegriese tale|Fins-Oegries]] (Europees) en [[Altaïese tale|Altaïes]] (Asiaties). * [[Otomangue]] (bv. [[Mixteeks]] en [[Zapoteeks]]) * [[Paleosiberiese tale|Paleosiberies]] (bv. [[Chukchi]] en [[Korjak]]) * [[Papoeas]] (bv. die tale van die binneland van die eiland [[Nieu-Guinee]]) * [[Quechua]] (dalk 'n geïsoleerde taal) * [[Sino-Tibettaanse tale|Sino-Tibettaans]] (bv. [[Chinees]], [[Birmaans]] en [[Tibettaans]]) * [[Tai-Kadai-tale|Tai-Kadai]] (bv. [[Thai]] en [[Lao (taal)|Lao]]) * [[Tasmaanse tale|Tasmaans]] * [[Toengoesiese tale|Toengoesies]] (bv. [[Mantsjoe]]) * [[Tupí-tale|Tupí]] (bv. [[Guaraní]]) * [[Turkse tale|Turks]] (bv. [[Turks]] en [[Kasaks]]) * [[Uto-Asteekse tale|Uto-Asteeks]] (bv. [[Nahuatl]]) * [[Gebaretaal]] * [[Geïsoleerde tale|Geïsoleerd]] (bv. [[Baskies]]) * [[Kreools]] bv. [[Haïtiaanse Kreools]], [[Papiaments]] en [[Sango]]) * [[Kunsmatige taal|Kunsmatig]] (bv. [[Esperanto]]) * [[Ongeklassifiseerde tale|Ongeklassifiseerd]] * [[Pidgin]] (bv. [[Fanagalo]]) == Verdere leesstof == * {{en}} Raymond G. Gordon (Hrsg.): ''Ethnologue. Languages of the World.'' 15. Auflage. SIL International, Dallas TX 2005, {{ISBN|1-55671-159-X}}. * {{en}} Merritt Ruhlen: ''A Guide to the World’s Languages.'' Band 1: ''Classification.'' Stanford University Press, Stanford CA 1987, {{ISBN|0-8047-1250-6}} (Nachdruck. ebenda 2000, {{ISBN|0-8047-1894-6}}). * {{en}} Charles F. Voegelin, Florence M. Voegelin: ''Classification and Index of the World’s Languages.'' Elsevier, New York NY u. a. 1977, {{ISBN|0-444-00155-7}}. * {{en}} Iman Ghosh, [https://www.visualcapitalist.com/100-most-spoken-languages/ Ranked: The 100 Most Spoken Languages Around the World], Visual Capitalist, 15 Februarie 2020 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Languages by family}} * {{en}} {{cite web |url=https://www.ethnologue.com/browse/families | title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Browse by Language Family | publisher=[[Ethnologue]] | accessdate=21 Augustus 2020}} {{Taalfamilie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Taalfamilies| ]] 79d8k08rp12c9ekg6seygt4uwzw6kv0 0 373 2913304 2913186 2026-06-23T12:45:53Z BurgertB 2401 Besig 2913304 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Imagination cover December 1952.jpg|thumb|220px|'n Voorblad van ''Imagination'', 'n Amerikaanse wetenskapsfiksie-en-fantasiepulptydkrif (1952).]] '''Wetenskapsfiksie''' is die [[genre]] van spekulatiewe [[fiksie]] wat gevorderde en toekomstige veranderinge in [[tegnologie]], [[wetenskap]]like kennis of [[biologie]]se stelsels voorstel. Die elemente wat algemeen met wetenskapsfiksie verbind word, het met verloop van tyd toegeneem: van [[ruimteverkenning]], [[buiteaardse lewe]], tydreise en [[robotika]]; tot parallelle heelalle, distopiese samelewings en biologiese manipulasies; en, meer onlangs, tot [[inligtingstegnologie]], [[transhumanisme]], [[posthumanisme]] en omgewingsuitdagings. Wetenskapsfiksie ondersoek dikwels menslike reaksies op die gevolge van hierdie soort geprojekteerde of verbeelde wetenskaplike vooruitgang. Die presiese definisie van wetenskapsfiksie word al lank deur skrywers, kritici, akademici en lesers betwis. Dit bevat baie subgenres, waaronder "harde" wetenskapsfiksie, wat die klem op wetenskaplike akkuraatheid plaas, en "sagte" wetenskapsfiksie, wat op sosiale wetenskappe fokus. Ander noemenswaardige subgenres is: ruimteopera, wat die klem plaas op suiwer avontuur in ’n heelal waarin ruimtereise algemeen voorkom; kuberruimtefiksie, wat die wisselwerking tussen tegnologie en die samelewing ondersoek; en klimaatsfiksie, wat omgewingskwessies behandel. Daar word beweer voorlopers van wetenskapsfiksie het al sedert die oudheid bestaan. Sommige boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Rewolusie]] en die [[Verligting]]stydperk geskryf is, is as vroeë wetenskapsfantasieverhale beskou. Die moderne genre het hoofsaaklik in die 19de en vroeë 20ste eeu ontstaan, toe gewilde skrywers na tegnologiese vooruitgang begin kyk het vir inspirasie en bespiegeling. [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'', wat in 1818 geskryf is, word dikwels as die eerste ware wetenskapsfiksieroman beskou. [[Jules Verne]] en [[H.G. Wells]] is sleutelfigure in die ontwikkeling van die genre. In die 20ste eeu het die genre gegroei en het dit uitgebrei met die bekendstelling van ruimteoperas, distopiese letterkunde en [[pulptydskrif]]te. Wetenskapsfiksie het nie net die letterkunde beïnvloed nie, maar ook [[rolprent]]e, [[televisie]] en [[kultuur]] in die algemeen. Dit kan die hedendaagse samelewing kritiseer en alternatiewe ondersoek, sowel as vermaak verskaf en ’n gevoel van verwondering teweegbring. == Subgenres van wetenskapsfiksie == * "Alternatiewe geskiedenis": Is gebaseer op die beginsel dat historiese gebeurtenisse heel moontlik anders verloop het. Parallelle wêrelde is dikwels ook deel van hierdie subgenre. * "Ander wêreld": Die skep van 'n heeltemal fiktiewe wêreld of heelal, waarvan die strukture totaal en al van ons eie verskil. * "Eindtyd": Handel oor die einde van die mensdom, deur die mens se eie toedoen of deur oorlog, siektes, 'n [[Ruimtebotsing|sterrekundige botsing]] of ekologiese ramp. * "Ekstrasensoriese persepsie": Oor karakters of vreemde wesens met 'n natuurlike vermoë wat telepatie, psigokinese, [[televoering|teleportasie]], levitasie, dwang, prekognisie, heldersiendheid, ensovoorts insluit. * "[[Godsdiens]]": Toekomsverhale met 'n openlik godsdienstige ondertoon. * "[[Habitat]]": Oor mense wat leef in koepels, generasieskepe, asteroïede, ruimtestasies, ensovoorts. * "Harde wetenskapsfiksie": Word gekenmerk deur streng aandag te skenk aan die noukeurige en korrekte besonderhede op die gebied van [[fisika]], [[astrofisika]], [[sterrekunde]] en [[chemie]]. * "[[Kloning]]"'': Oor genetiese ingenieurswese of manipulasie van 'n gekloonde mens, vervaardig in die mens se laboratoriums. * "[[Kuberpunk]]": Handel gewoonlik oor hoë tegnologie in die nie so verre toekoms. Die hooftema handel oor die vernietiging van die mensdom en is gewoonlik waarskuwend oor die moontlike kwade gevolge wanneer tegnologie in die verkeerde hande val. * "Militêr": Speel gewoonlik af in 'n tyd van konflik tussen nasionale, interplanetêre, of interstellêre stelsels, waar die hoofkarakters gewoonlik soldate is. * "Onsterflikheid": Oor mense wat op soek is na hulle eie vorm van onsterflikheid, en die uiterstes waartoe hulle sal gaan om dit te bekom. * "[[Robotika]]": Robotte is 'n geliefde onderwerp. Wat gebeur as mense vervang word deur meganiese, stoom- of elektriese masjiene? * "[[Ruimtevaart|Ruimtereise]]": Oor die mensdom se reise deur ons eie [[Sonnestelsel]] of na ander, onbekende [[sterrestelsel]]s. * "Ruimtesepies": Oor 'n avontuur wat afspeel in die ruimte, of op ander planete. * "Sagte wetenskapsfiksie": Sluit gewoonlik werke in wat gebaseer is op die sosiale wetenskappe soos [[biologie]], [[sielkunde]], [[ekonomie]], [[sosiologie]] en [[antropologie]]. * "Supermens": Oor mense wat oor die vermoë beskik wat ver bo die vuurmaakplek van die gewone mens is. Dit kan spruit uit 'n natuurlike oorsaak, of kan die gevolg van inmenging en manipulasie wees. * "Tydreise": Word gekenmerk deur die aanwending van 'n uitvindsel om akkurate tydvakke te besoek, hetsy reise na die verlede of die toekoms. * "[[Buiteaardse lewe|Buiteaardse wesens]]": Oor vreemde wesens wat uit die buitenste ruim of van 'n spesifieke planeet af kom. * "Wetenskapsfiksie vir [[tiener]]s: Wetenskapsfiksie aangepas vir die jeug. ==Letterkunde== ===18de eeu en vroeër=== [[Beeld:Bacon 1628 New Atlantis title page wpreview.png|thumb|links|upright|''New Atlantis'' (1626) deur [[Francis Bacon]].]] Sommige geleerdes beweer wetenskapsfiksie het sy oorsprong in antieke tye gehad, toe die onderskeid tussen [[mite]]s en feite vaag was.<ref>{{Cite web|url=https://www.news.gatech.edu/features/out-world|title=Out of This World|website=Georgia Tech News Center |first1= Stacy |last1=Braukman |first2=Jason |last2=Maderer |date=August 28, 2018 |access-date=4 April 2019|archive-date=4 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404030543/https://www.news.gatech.edu/features/out-world|url-status=live}}</ref> Die roman ''A True Story'', wat in die 2de eeu n.C. deur die [[satirikus]] [[Lucianus van Samosata|Lucianus]] geskryf is, bevat baie temas en verhaalmotiewe wat kenmerkend van moderne wetenskapsfiksie is, waaronder reise na ander wêrelde, buiteaardse lewensvorme, interplanetêre oorlogvoering en kunsmatige lewe. Sommige beskou dit as die eerste wetenskapsfiksieroman.<ref>{{Cite journal|title= Lucian's True History as SF |first1=S.C. |last1=Fredericks|date=March 1976 |url=https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm|access-date=29 December 2022|journal=Science Fiction Studies |publisher=DePauw University |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716144342/https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm |archive-date=16 July 2020|url-status=live |volume=3 |issue=1 |pages=49-60}}</ref> Daar word ook aangevoer sommige verhale uit die volksverhaalversameling ''[[Duisend-en-een-nag]]'',<ref name="The Arabian Nights: A Companion">{{Cite book|title=The Arabian Nights: A Companion|first=Robert|last=Irwin|publisher=Tauris Parke Paperbacks|year=2003|isbn=978-1-86064-983-7|pages=209–13}}</ref><ref name="Richardson" /> asook die 10de-eeuse [[Japannese]] fiksiewerk ''Die Verhaal van die Bamboessnyer''<ref name="Richardson">{{Cite book|title=The Halstead Treasury of Ancient Science Fiction|first=Matthew|last=Richardson|publisher=Halstead Press|location=Rushcutters Bay, Nieu-Suid-Wallis|year=2001|isbn=978-1-875684-64-9}} ([[cf.]] {{Cite journal|title=Once Upon a Time|journal=Emerald City|issue=85|date=September 2002|url=http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|access-date=17 September 2008|archive-date=11 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911095946/http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|url-status=live}})</ref> en die [[Arabier|Arabiese]] alweter Ibn al-Nafis se 13de-eeuse roman ''Theologus Autodidactus''<ref name="Roubi">{{Cite web|author=Dr. Abu Shadi Al-Roubi|date=6 February 2008|title=Islamset-Muslim Scientists-Ibn Al Nafis as a Philosopher|url=http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html|access-date=29 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20080206072116/http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html |archive-date=6 February 2008|website=Second International Conference on Islamic Medicine: Islamic Medical Organization, Kuwait}}</ref> bevat elemente van wetenskapsfiksie. Verskeie boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Revolusie]] en later in die [[Verligting]]stydperk geskryf is, word as ware werke van wetenskapsfantasie beskou. [[Francis Bacon]] se ''New Atlantis'' (1627),<ref name="The Harmony of the Worlds">{{cite episode|title=The Harmony of the Worlds|series=Cosmos: A Personal Voyage|credits=Creator and presenter: [[Carl Sagan]]|network=PBS|air-date=12 October 1980}}</ref> [[Johannes Kepler]] se ''Somnium'' (1634), Athanasius Kircher se ''Itinerarium extaticum'' (1656),<ref>{{cite journal|author=Jacqueline Glomski|title=Science Fiction in the Seventeenth Century: The Neo-Latin Somnium and its Relationship with the Vernacular|journal=Der Neulateinische Roman Als Medium Seiner Zeit|editor1=Stefan Walser|editor2=Isabella Tilg|publisher=BoD|year=2013|isbn=978-3-8233-6792-5|page=37|url=https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|access-date=4 June 2020|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415223242/https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|url-status=live}}</ref> [[Cyrano de Bergerac]] se ''Komiese geskiedenis van die state en ryke van die maan'' ([[Frans]]: ''L'Autre monde ou les états et empires de la Lune'', 1657) en ''Die State en Ryke van die Son'' (''Les États et Empires du Soleil'', 1662), Margaret Cavendish se "The Blazing World" (1666),<ref>{{cite journal|last=White|first=William|title=Science, Factions, and the Persistent Specter of War: Margaret Cavendish's Blazing World|journal=Intersect: The Stanford Journal of Science, Technology and Society|volume=2|issue=1|pages=40–51|date=September 2009|url=http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|access-date=7 March 2014|archive-date=27 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227215240/http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|url-status=live}}</ref> [[Jonathan Swift]] se ''Gullivers Travels'' (1726), Ludvig Holberg se ''Nicolai Klimii Iter Subterraneum'' (1741) en [[Voltaire]] se ''Micromégas'' (1752) is voorbeelde.<ref>Khanna, Lee Cullen "The Subject of Utopia: Margaret Cavendish and Her Blazing-World". ''Utopian and Science Fiction by Women: World of Difference''. Syracuse: Syracuse UP, 1994. 15–34.</ref> [[Isaac Asimov]] en [[Carl Sagan]] het Johannes Kepler se 1634-roman ''Somnium'' as die eerste wetenskapsfiksieverhaal beskou; dit beeld ’n reis na die maan uit en hoe die aarde se beweging van daar af gesien word.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU |title=Carl Sagan on Johannes Kepler's persecution |date=21 February 2008 |publisher=YouTube |access-date=24 July 2010 |archive-date=29 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111129015805/http://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU&gl=US&hl=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=The Beginning and the End | first=Isaac| last=Asimov | publisher=Doubleday | location=New York | year=1977 | isbn=978-0-385-13088-2}}</ref> Daar is na Kepler verwys as die “vader van wetenskapsfiksie”.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbvaopenmind.com/en/science/leading-figures/kepler-the-father-of-science-fiction/|title=Kepler, the Father of Science Fiction|date=16 November 2015|website=bbvaopenmind.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.themarginalian.org/2019/12/26/katharina-kepler-witchcraft-dream/|title=How Kepler Invented Science Fiction and Defended His Mother in a Witchcraft Trial While Revolutionizing Our Understanding of the Universe|first=Maria|last=Popova|website=themarginalian.org|date=27 December 2019 }}</ref> ===19de eeu=== [[Beeld:The War of the Worlds by Henrique Alvim Corrêa, original graphic 15.jpg|thumb|upright|'n Inval deur buiteaardse wesens in die roman ''[[The War of the Worlds]]'' (1897) deur [[H.G. Wells]], geïllustreer deur Henrique Alvim Corrêa in 1906.]] Ná die ontwikkeling van die roman in die 17de eeu as ’n letterkundige vorm het [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'' (1818) en ''The Last Man'' (1826) gehelp om die vorm van die wetenskapsfiksieroman te definieer. Die [[Engeland|Engelse]] skrywer Brian Aldiss het aangevoer dat ''Frankenstein'' die eerste werk van wetenskapsfiksie was.<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.sfhomeworld.org/exhibits/homeworld/scifi_hof.asp?articleID=62 |title=Mary W. Shelley |encyclopedia=Encyclopedia of Science Fiction |first1=John |last1=Clute |first2=Peter |last2=Nicholls |name-list-style=amp |publisher=Orbit/Time Warner Book Group UK |year=1993 |access-date=17 January 2007 |archive-date=16 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061116075255/http://www.sfhomeworld.org/exhibits/homeworld/scifi_hof.asp?articleID=62 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=Billion Year Spree: The History of Science Fiction (1973) Revised and expanded as Trillion Year Spree (with David Wingrove)(1986) |first=Aldriss|last=Wingrove|publisher=House of Stratus|location=New York|year= 2001 |isbn=978-0-7551-0068-2}}</ref> [[Edgar Allan Poe]] het verskeie verhale geskryf wat as wetenskapsfiksie beskou word, waaronder "The Unparalleled Adventure of One Hans Pfaall" (1835) oor ’n reis na die maan.<ref>Tresch, John (2002). "Extra! Extra! Poe invents science fiction". In Hayes, Kevin J. The Cambridge Companion to Edgar Allan Poe. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 113–132. {{ISBN|978-0-521-79326-1}}.</ref><ref name="poe moon">{{cite book |url=http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/horror/TheWorksofEdgarAllenPoeVolume1/chap3.html |last=Poe |first=Edgar Allan |title=The Works of Edgar Allan Poe, Volume 1, "The Unparalleled Adventures of One Hans Pfaal" |access-date=17 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060627190020/http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/horror/TheWorksofEdgarAllenPoeVolume1/chap3.html |archive-date=27 June 2006}}</ref> [[Jules Verne]] is bekend vir sy aandag aan besonderhede en wetenskaplike akkuraatheid, veral in die roman ''Twenty Thousand Leagues Under the Seas'' (1870).<ref name="Roberts48">{{citation|last=Roberts |first= Adam |isbn =978-0-415-19205-7|title= Science Fiction|publisher=Routledge|location=Londen |year= 2000|page=48}}</ref><ref>{{citation|first=Maurice|last=Renard|url=http://www.depauw.edu/sfs/documents/renard.htm|title=On the Scientific-Marvelous Novel and Its Influence on the Understanding of Progress|journal=Science Fiction Studies|volume=21|issue=64|date=November 1994|pages=397–405 |doi=10.1525/sfs.21.3.0397 |access-date=25 January 2016|archive-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112033252/https://www.depauw.edu/sfs/documents/renard.htm|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> In 1887 het die roman ''El anacronópete'' deur die Spaanse skrywer Enrique Gaspar y Rimbau die eerste tydmasjien bekendgestel.<ref>La obra narrativa de Enrique Gaspar: El Anacronópete (1887), María de los Ángeles Ayala, Universidad de Alicante. Del Romanticismo al Realismo : Actas del I Coloquio de la S. L. E. S. XIX, Barcelona, 24–26 October 1996 / reds. Luis F. Díaz Larios, Enrique Miralles.</ref><ref>El anacronópete, Engelse vertaling (2014), www.storypilot.com, Michael Main, accessed 13 April 2016</ref> ’n Vroeë Franse/Belgiese wetenskapsfiksieskrywer was J.-H. Rosny aîné (1856-1940). Rosny se meesterstuk is ''Les Navigateurs de l'Infini'' (''Die Navigators van die Oneindigheid'') (1925), waarin die woord ''astronautique'' ("astronout") vir die eerste keer in Frans gebruik is.<ref>{{Cite web|last1=Suffolk|first1=Alex|date=28 February 2012|title=Professor explores the work of a science fiction pioneer|url=https://www.highlandernews.org/2016/professor-explores-the-work-of-a-science-fiction-pioneer/|access-date=25 January 2023|website=Highlander|language=en-US}}</ref><ref>Arthur B. Evans (1988). [https://scholarship.depauw.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1014&context=mlang_facpubs Science Fiction vs. Scientific Fiction in France: From Jules Verne to J.-H. Rosny Aîné (La science-fiction contre la fiction scientifique en France; De Jules Verne à J.-H. Rosny aìné)] In: ''Science fiction studies'', vol. 15, no. 1, p. 1-11.</ref> Baie resensente beskou [[H.G. Wells]] as een van die belangrikste skrywers van wetenskapsfiksie,<ref name="Roberts48" /><ref>{{cite book | last= Siegel| first= Mark Richard| year=1988 | title=Hugo Gernsback, Father of Modern Science Fiction: With Essays on Frank Herbert and Bram Stoker | publisher=Borgo Pr | isbn=978-0-89370-174-1}}</ref> of selfs as "die [[William Shakespeare|Shakespeare]] van wetenskapsfiksie".<ref>{{cite book|last1=Wagar|first1=W. Warren |title=H.G. Wells: Traversing Time|date=2004|publisher=Wesleyan University Press|page=7}}</ref> Sy romans sluit ''The Time Machine'' (1895), ''The Island of Doctor Moreau'' (1896), ''The Invisible Man'' (1897) en ''[[The War of the Worlds]]'' (1898) in. Sy wetenskapsfiksie het oor buiteaardse invalle, biologiese ingenieurswese, onsigbaarheid en tydreise gegaan. In sy niefiksiewerk as toekomskenner het hy die ontstaan van [[Vliegtuig|vliegtuie]], [[Tenk|militêre tenks]], [[kernwapen]]s, satelliettelevisie, ruimtereise en iets soortgelyks aan die [[wêreldwye web]] voorspel.<ref>{{cite news|title=HG Wells: A visionary who should be remembered for his social predictions, not just his scientific ones|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html|newspaper=The Independent|date=8 October 2017|access-date=2 February 2018|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318183227/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html|url-status=live}}</ref> ===20ste eeu=== [[Beeld:Science and Invention no. 124 (August 1923).jpg|links|thumb|upright|Die uitgawe van ''Science and Invention'' van Augustus 1923 – die uitgawe oor wetenskapsfiksie – was die eerste uitgawe van ’n tydskrif wat deur Gernsback uitgegee is wat noemenswaardige fiksie-inhoud bevat het.<ref name=Minnesota>[https://manifold.umn.edu/read/the-perversity-of-things-hugo-gernsback-on-media-tinkering-and-scientifiction/section/74c68168-cfef-452d-b716-d6f419a66be8/resource/3c0f6417-7dbb-4524-8382-a3f3563dde87 Science and Invention, vol. 11, no. 4, August 1923], by die Universiteit van Minnesota; Maart 2017; besoek op 4 Februarie 2026</ref>]] [[Edgar Rice Burroughs]] se roman ''A Princess of Mars'', wat in 1912 gepubliseer is, was die eerste in sy 30-jarige reeks oor planetêre romanse; die romans was op Mars gesetel en die held was John Carter.<ref>Porges, Irwin (1975). Edgar Rice Burroughs. Provo, Utah: Brigham Young University Press. {{ISBN|0-8425-0079-0}}. </ref><ref name="Encyclopedia Britannica">{{Webverwysing |title=Science fiction |url=https://www.britannica.com/art/science-fiction |toegangdatum=24 April 2023 |uitgewer=[[Encyclopedia Britannica]] |taal=en}}</ref> Een van die eerste distopiese romans, ''Ons'', is deur die Russiese skrywer Jewgeni Zamjatin geskryf en in 1924 gepubliseer.<ref>[[#Translations|Brown]], p. xi, citing Shane, gives 1921. Russell, p. 3, dates the first draft to 1919.</ref> Dit beskryf ’n wêreld van harmonie en eensgesindheid binne ’n verenigde [[totalitarisme|totalitêre staat]].<ref>{{cite journal |last1=Orwell |first1=George |title=Review of ''WE'' by E. I. Zamyatin |journal=Tribune |date=4 January 1946 |location=Londen |url=https://www.orwell.ru/library/reviews/zamyatin/english/ |via=Orwell.ru}}</ref> In 1926 het Hugo Gernsback die eerste Amerikaanse wetenskapsfiksietydskrif, ''Amazing Stories'', gepubliseer. In die eerste uitgawe het hy geskryf: "Met 'wetenskapsverbeelding' bedoel ek die soort verhaal van Jules Verne, H.G. Wells en Edgar Allan Poe – ’n bekoorlike romanse vermeng met wetenskaplike feite en profetiese visie... Nie net maak hierdie wonderlike verhale uiters interessante leesstof nie – hulle is ook altyd leersaam. Hulle verskaf kennis... in ’n baie verteerbare vorm... Dit is nie onmoontlik dat nuwe avonture wat vandag in die wetenskapsverbeelding uitgebeeld word, môre verwesenlik sal word nie... Baie groot wetenskapsverhale wat bestem is om van historiese belang te wees, moet nog geskryf word... Die nageslag sal na hulle verwys as werk wat ’n nuwe pad gebaan het, nie net in die letterkunde en fiksie nie, maar ook in vooruitgang."<ref>April 1926, ''Amazing Stories''</ref><ref name="stableford">In 1993 aangehaal in: {{cite encyclopedia|last=Stableford|first=Brian|author2=Clute, John |author3=Nicholls, Peter|year=1993|title=Definitions of SF|encyclopedia=Encyclopedia of Science Fiction|pages= 311–314|publisher=Orbit/Little, Brown and Company|location= Londen|isbn=978-1-85723-124-3}}</ref> In 1928 het E.E. "Doc" Smith se eerste gepubliseerde roman, ''The Skylark of Space'' (geskryf aam met Lee Hawkins Garby), in ''Amazing Stories'' verskyn. Dit word dikwels beskryf as die eerste groot ruimteopera.<ref name="Dozois">{{cite book|last1=Dozois|first1=Gardner|last2=Strahan|first2=Jonathan|title=The New Space Opera|date=2007|publisher=Eos|location=New York|isbn=978-0-06-084675-6|edition=1st|page=[https://archive.org/details/newspaceopera2al00gard/page/2 2}}</ref> In dieselfde jaar het Philip Francis Nowlan se oorspronklike verhaal oor Buck Rogers, ''Armageddon 2419'', ook in ''Amazing Stories'' verskyn. Dié verhaal is gevolg deur ’n Buck Rogers-strokiesprent, die eerste ernstige wetenskapsfiksiestrokiesprent.<ref name="guide">{{Cite encyclopedia|author=Roberts, Garyn G. |year=2001 |title=Buck Rogers |editor=Browne, Ray B. |editor2=Browne, Pat |encyclopedia=The Guide To United States Popular Culture |location=Bowling Green, Ohio |publisher=Bowling Green State University Popular Press |page=120 |isbn=978-0-87972-821-2}}</ref> ''Last and First Men: A Story of the Near and Far Future'' is ’n toekomsgeskiedenisroman wat in 1930 deur die Britse skrywer Olaf Stapledon geskryf is. Dit is ’n werk van innoverende omvang in die wetenskapsfiksiegenre en beskryf die fiktiewe geskiedenis van die mensdom vanaf die hede vorentoe oor ’n tydperk van twee miljard jaar.<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/books/last-and-first-man-of-vision/161949.article|title=Last and first man of vision|publisher=Times Higher Education|date=23 January 1995|access-date=1 October 2014}}</ref> In 1937 het John W. Campbell redakteur van die tydskrif ''Astounding Science Fiction'' geword. Dié gebeurtenis word soms beskou as die begin van die goue era van wetenskapsfiksie, wat gekenmerk is deur verhale wat wetenskaplike prestasie en vooruitgang vier.<ref name="sf history nvcc">{{cite web |url=http://www.nvcc.edu/home/ataormina/scifi/history/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20040326191128/http://nvcc.edu/home/ataormina/scifi/history/ |archive-date=26 March 2004 |title=A History of Science Fiction |first=Agatha |last=Taormina |publisher=Northern Virginia Community College |date=19 January 2005 |access-date=16 January 2007 }}</ref><ref>{{cite web |last1=Nichols |first1=Peter |last2=Ashley |first2=Mike |title=Golden Age of SF |url=https://sf-encyclopedia.com/entry/golden_age_of_sf |access-date=17 November 2022 |date=23 June 2021 |publisher=The Encyclopedia of Science Fiction}}</ref> Daar word dikwels gesê die "goue era" het in 1946 geëindig, maar soms word die laat 1940's en die 1950's by dié tydperk ingesluit.<ref>Nicholls, Peter (1981) ''The Encyclopedia of Science Fiction'', Granada, p. 258</ref> [[Beeld:Amazing stories 192809.jpg|thumb|upright|''Amazing Stories'', September 1928. Hugo Gernsback het die term "Scientiction" in 1916 geskep.]] In 1942 het [[Isaac Asimov]] met die Foundationstigtingreeks romans begin, wat die opkoms en val van galaktiese ryke beskryf en ook die begrip "psigogeskiedenis" bekendgestel het.<ref name="From Robots to Foundations" >{{cite book|last1=Codex|first1=Regius|title=From Robots to Foundations |publisher=CreateSpace Independent Publishing Platform |date=2014|location=Wiesbaden/Ljubljana|isbn=978-1-4995-6982-7}}</ref><ref>{{cite book|title= In Joy Still Felt: The Autobiography of Isaac Asimov, 1954–1978|last= Asimov|first= Isaac|date= 1980|publisher= Doubleday|location= Garden City, New York|isbn= 978-0-385-15544-1|at= [https://archive.org/details/injoystillfelt00isaa/page/ chapter 24]|url= https://archive.org/details/injoystillfelt00isaa/page/}}</ref> Die reeks het later ’n eenmalige Hugoprys ontvang vir "beste reeks van alle tye".<ref>{{cite web| url=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/1966-hugo-awards/| title=1966 Hugo Awards| publisher=Hugo Award| website=thehugoawards.org| date=26 July 2007| access-date=28 July 2017| archive-date=7 May 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110507072919/http://www.thehugoawards.org/hugo-history/1966-hugo-awards/| url-status=live}}</ref> == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie]] * [[Lys van wetenskapsfiksieboeke]] * [[Lys van wetenskapsfiksierolprente]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Science fiction}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Science fiction}} {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkundige genres]] qls931s6ysn8s6hoownf12fw4fhg6iv 2913317 2913304 2026-06-23T13:20:54Z BurgertB 2401 Besig 2913317 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Imagination cover December 1952.jpg|thumb|220px|'n Voorblad van ''Imagination'', 'n Amerikaanse wetenskapsfiksie-en-fantasiepulptydkrif (1952).]] '''Wetenskapsfiksie''' is die [[genre]] van spekulatiewe [[fiksie]] wat gevorderde en toekomstige veranderinge in [[tegnologie]], [[wetenskap]]like kennis of [[biologie]]se stelsels voorstel. Die elemente wat algemeen met wetenskapsfiksie verbind word, het met verloop van tyd toegeneem: van [[ruimteverkenning]], [[buiteaardse lewe]], tydreise en [[robotika]]; tot parallelle heelalle, distopiese samelewings en biologiese manipulasies; en, meer onlangs, tot [[inligtingstegnologie]], [[transhumanisme]], [[posthumanisme]] en omgewingsuitdagings. Wetenskapsfiksie ondersoek dikwels menslike reaksies op die gevolge van hierdie soort geprojekteerde of verbeelde wetenskaplike vooruitgang. Die presiese definisie van wetenskapsfiksie word al lank deur skrywers, kritici, akademici en lesers betwis. Dit bevat baie subgenres, waaronder "harde" wetenskapsfiksie, wat die klem op wetenskaplike akkuraatheid plaas, en "sagte" wetenskapsfiksie, wat op sosiale wetenskappe fokus. Ander noemenswaardige subgenres is: ruimteopera, wat die klem plaas op suiwer avontuur in ’n heelal waarin ruimtereise algemeen voorkom; kuberruimtefiksie, wat die wisselwerking tussen tegnologie en die samelewing ondersoek; en klimaatsfiksie, wat omgewingskwessies behandel. Daar word beweer voorlopers van wetenskapsfiksie het al sedert die oudheid bestaan. Sommige boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Rewolusie]] en die [[Verligting]]stydperk geskryf is, is as vroeë wetenskapsfantasieverhale beskou. Die moderne genre het hoofsaaklik in die 19de en vroeë 20ste eeu ontstaan, toe gewilde skrywers na tegnologiese vooruitgang begin kyk het vir inspirasie en bespiegeling. [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'', wat in 1818 geskryf is, word dikwels as die eerste ware wetenskapsfiksieroman beskou. [[Jules Verne]] en [[H.G. Wells]] is sleutelfigure in die ontwikkeling van die genre. In die 20ste eeu het die genre gegroei en het dit uitgebrei met die bekendstelling van ruimteoperas, distopiese letterkunde en [[pulptydskrif]]te. Wetenskapsfiksie het nie net die letterkunde beïnvloed nie, maar ook [[rolprent]]e, [[televisie]] en [[kultuur]] in die algemeen. Dit kan die hedendaagse samelewing kritiseer en alternatiewe ondersoek, sowel as vermaak verskaf en ’n gevoel van verwondering teweegbring. == Subgenres van wetenskapsfiksie == * "Alternatiewe geskiedenis": Is gebaseer op die beginsel dat historiese gebeurtenisse heel moontlik anders verloop het. Parallelle wêrelde is dikwels ook deel van hierdie subgenre. * "Ander wêreld": Die skep van 'n heeltemal fiktiewe wêreld of heelal, waarvan die strukture totaal en al van ons eie verskil. * "Eindtyd": Handel oor die einde van die mensdom, deur die mens se eie toedoen of deur oorlog, siektes, 'n [[Ruimtebotsing|sterrekundige botsing]] of ekologiese ramp. * "Ekstrasensoriese persepsie": Oor karakters of vreemde wesens met 'n natuurlike vermoë wat telepatie, psigokinese, [[televoering|teleportasie]], levitasie, dwang, prekognisie, heldersiendheid, ensovoorts insluit. * "[[Godsdiens]]": Toekomsverhale met 'n openlik godsdienstige ondertoon. * "[[Habitat]]": Oor mense wat leef in koepels, generasieskepe, asteroïede, ruimtestasies, ensovoorts. * "Harde wetenskapsfiksie": Word gekenmerk deur streng aandag te skenk aan die noukeurige en korrekte besonderhede op die gebied van [[fisika]], [[astrofisika]], [[sterrekunde]] en [[chemie]]. * "[[Kloning]]"'': Oor genetiese ingenieurswese of manipulasie van 'n gekloonde mens, vervaardig in die mens se laboratoriums. * "[[Kuberpunk]]": Handel gewoonlik oor hoë tegnologie in die nie so verre toekoms. Die hooftema handel oor die vernietiging van die mensdom en is gewoonlik waarskuwend oor die moontlike kwade gevolge wanneer tegnologie in die verkeerde hande val. * "Militêr": Speel gewoonlik af in 'n tyd van konflik tussen nasionale, interplanetêre, of interstellêre stelsels, waar die hoofkarakters gewoonlik soldate is. * "Onsterflikheid": Oor mense wat op soek is na hulle eie vorm van onsterflikheid, en die uiterstes waartoe hulle sal gaan om dit te bekom. * "[[Robotika]]": Robotte is 'n geliefde onderwerp. Wat gebeur as mense vervang word deur meganiese, stoom- of elektriese masjiene? * "[[Ruimtevaart|Ruimtereise]]": Oor die mensdom se reise deur ons eie [[Sonnestelsel]] of na ander, onbekende [[sterrestelsel]]s. * "Ruimtesepies": Oor 'n avontuur wat afspeel in die ruimte, of op ander planete. * "Sagte wetenskapsfiksie": Sluit gewoonlik werke in wat gebaseer is op die sosiale wetenskappe soos [[biologie]], [[sielkunde]], [[ekonomie]], [[sosiologie]] en [[antropologie]]. * "Supermens": Oor mense wat oor die vermoë beskik wat ver bo die vuurmaakplek van die gewone mens is. Dit kan spruit uit 'n natuurlike oorsaak, of kan die gevolg van inmenging en manipulasie wees. * "Tydreise": Word gekenmerk deur die aanwending van 'n uitvindsel om akkurate tydvakke te besoek, hetsy reise na die verlede of die toekoms. * "[[Buiteaardse lewe|Buiteaardse wesens]]": Oor vreemde wesens wat uit die buitenste ruim of van 'n spesifieke planeet af kom. * "Wetenskapsfiksie vir [[tiener]]s: Wetenskapsfiksie aangepas vir die jeug. ==Letterkunde== ===18de eeu en vroeër=== [[Beeld:Bacon 1628 New Atlantis title page wpreview.png|thumb|links|upright|''New Atlantis'' (1626) deur [[Francis Bacon]].]] Sommige geleerdes beweer wetenskapsfiksie het sy oorsprong in antieke tye gehad, toe die onderskeid tussen [[mite]]s en feite vaag was.<ref>{{Cite web|url=https://www.news.gatech.edu/features/out-world|title=Out of This World|website=Georgia Tech News Center |first1= Stacy |last1=Braukman |first2=Jason |last2=Maderer |date=August 28, 2018 |access-date=4 April 2019|archive-date=4 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404030543/https://www.news.gatech.edu/features/out-world|url-status=live}}</ref> Die roman ''A True Story'', wat in die 2de eeu n.C. deur die [[satirikus]] [[Lucianus van Samosata|Lucianus]] geskryf is, bevat baie temas en verhaalmotiewe wat kenmerkend van moderne wetenskapsfiksie is, waaronder reise na ander wêrelde, buiteaardse lewensvorme, interplanetêre oorlogvoering en kunsmatige lewe. Sommige beskou dit as die eerste wetenskapsfiksieroman.<ref>{{Cite journal|title= Lucian's True History as SF |first1=S.C. |last1=Fredericks|date=March 1976 |url=https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm|access-date=29 December 2022|journal=Science Fiction Studies |publisher=DePauw University |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716144342/https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm |archive-date=16 July 2020|url-status=live |volume=3 |issue=1 |pages=49-60}}</ref> Daar word ook aangevoer sommige verhale uit die volksverhaalversameling ''[[Duisend-en-een-nag]]'',<ref name="The Arabian Nights: A Companion">{{Cite book|title=The Arabian Nights: A Companion|first=Robert|last=Irwin|publisher=Tauris Parke Paperbacks|year=2003|isbn=978-1-86064-983-7|pages=209–13}}</ref><ref name="Richardson" /> asook die 10de-eeuse [[Japannese]] fiksiewerk ''Die Verhaal van die Bamboessnyer''<ref name="Richardson">{{Cite book|title=The Halstead Treasury of Ancient Science Fiction|first=Matthew|last=Richardson|publisher=Halstead Press|location=Rushcutters Bay, Nieu-Suid-Wallis|year=2001|isbn=978-1-875684-64-9}} ([[cf.]] {{Cite journal|title=Once Upon a Time|journal=Emerald City|issue=85|date=September 2002|url=http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|access-date=17 September 2008|archive-date=11 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911095946/http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|url-status=live}})</ref> en die [[Arabier|Arabiese]] alweter Ibn al-Nafis se 13de-eeuse roman ''Theologus Autodidactus''<ref name="Roubi">{{Cite web|author=Dr. Abu Shadi Al-Roubi|date=6 February 2008|title=Islamset-Muslim Scientists-Ibn Al Nafis as a Philosopher|url=http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html|access-date=29 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20080206072116/http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html |archive-date=6 February 2008|website=Second International Conference on Islamic Medicine: Islamic Medical Organization, Kuwait}}</ref> bevat elemente van wetenskapsfiksie. Verskeie boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Revolusie]] en later in die [[Verligting]]stydperk geskryf is, word as ware werke van wetenskapsfantasie beskou. [[Francis Bacon]] se ''New Atlantis'' (1627),<ref name="The Harmony of the Worlds">{{cite episode|title=The Harmony of the Worlds|series=Cosmos: A Personal Voyage|credits=Creator and presenter: [[Carl Sagan]]|network=PBS|air-date=12 October 1980}}</ref> [[Johannes Kepler]] se ''Somnium'' (1634), Athanasius Kircher se ''Itinerarium extaticum'' (1656),<ref>{{cite journal|author=Jacqueline Glomski|title=Science Fiction in the Seventeenth Century: The Neo-Latin Somnium and its Relationship with the Vernacular|journal=Der Neulateinische Roman Als Medium Seiner Zeit|editor1=Stefan Walser|editor2=Isabella Tilg|publisher=BoD|year=2013|isbn=978-3-8233-6792-5|page=37|url=https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|access-date=4 June 2020|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415223242/https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|url-status=live}}</ref> [[Cyrano de Bergerac]] se ''Komiese geskiedenis van die state en ryke van die maan'' ([[Frans]]: ''L'Autre monde ou les états et empires de la Lune'', 1657) en ''Die State en Ryke van die Son'' (''Les États et Empires du Soleil'', 1662), Margaret Cavendish se "The Blazing World" (1666),<ref>{{cite journal|last=White|first=William|title=Science, Factions, and the Persistent Specter of War: Margaret Cavendish's Blazing World|journal=Intersect: The Stanford Journal of Science, Technology and Society|volume=2|issue=1|pages=40–51|date=September 2009|url=http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|access-date=7 March 2014|archive-date=27 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227215240/http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|url-status=live}}</ref> [[Jonathan Swift]] se ''Gullivers Travels'' (1726), Ludvig Holberg se ''Nicolai Klimii Iter Subterraneum'' (1741) en [[Voltaire]] se ''Micromégas'' (1752) is voorbeelde.<ref>Khanna, Lee Cullen "The Subject of Utopia: Margaret Cavendish and Her Blazing-World". ''Utopian and Science Fiction by Women: World of Difference''. Syracuse: Syracuse UP, 1994. 15–34.</ref> [[Isaac Asimov]] en [[Carl Sagan]] het Johannes Kepler se 1634-roman ''Somnium'' as die eerste wetenskapsfiksieverhaal beskou; dit beeld ’n reis na die maan uit en hoe die aarde se beweging van daar af gesien word.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU |title=Carl Sagan on Johannes Kepler's persecution |date=21 February 2008 |publisher=YouTube |access-date=24 July 2010 |archive-date=29 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111129015805/http://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU&gl=US&hl=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=The Beginning and the End | first=Isaac| last=Asimov | publisher=Doubleday | location=New York | year=1977 | isbn=978-0-385-13088-2}}</ref> Daar is na Kepler verwys as die “vader van wetenskapsfiksie”.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbvaopenmind.com/en/science/leading-figures/kepler-the-father-of-science-fiction/|title=Kepler, the Father of Science Fiction|date=16 November 2015|website=bbvaopenmind.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.themarginalian.org/2019/12/26/katharina-kepler-witchcraft-dream/|title=How Kepler Invented Science Fiction and Defended His Mother in a Witchcraft Trial While Revolutionizing Our Understanding of the Universe|first=Maria|last=Popova|website=themarginalian.org|date=27 December 2019 }}</ref> ===19de eeu=== [[Beeld:The War of the Worlds by Henrique Alvim Corrêa, original graphic 15.jpg|thumb|upright|'n Inval deur buiteaardse wesens in die roman ''[[The War of the Worlds]]'' (1897) deur [[H.G. Wells]], geïllustreer deur Henrique Alvim Corrêa in 1906.]] Ná die ontwikkeling van die roman in die 17de eeu as ’n letterkundige vorm het [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'' (1818) en ''The Last Man'' (1826) gehelp om die vorm van die wetenskapsfiksieroman te definieer. Die [[Engeland|Engelse]] skrywer Brian Aldiss het aangevoer dat ''Frankenstein'' die eerste werk van wetenskapsfiksie was.<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.sfhomeworld.org/exhibits/homeworld/scifi_hof.asp?articleID=62 |title=Mary W. Shelley |encyclopedia=Encyclopedia of Science Fiction |first1=John |last1=Clute |first2=Peter |last2=Nicholls |name-list-style=amp |publisher=Orbit/Time Warner Book Group UK |year=1993 |access-date=17 January 2007 |archive-date=16 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061116075255/http://www.sfhomeworld.org/exhibits/homeworld/scifi_hof.asp?articleID=62 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=Billion Year Spree: The History of Science Fiction (1973) Revised and expanded as Trillion Year Spree (with David Wingrove)(1986) |first=Aldriss|last=Wingrove|publisher=House of Stratus|location=New York|year= 2001 |isbn=978-0-7551-0068-2}}</ref> [[Edgar Allan Poe]] het verskeie verhale geskryf wat as wetenskapsfiksie beskou word, waaronder "The Unparalleled Adventure of One Hans Pfaall" (1835) oor ’n reis na die maan.<ref>Tresch, John (2002). "Extra! Extra! Poe invents science fiction". In Hayes, Kevin J. The Cambridge Companion to Edgar Allan Poe. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 113–132. {{ISBN|978-0-521-79326-1}}.</ref><ref name="poe moon">{{cite book |url=http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/horror/TheWorksofEdgarAllenPoeVolume1/chap3.html |last=Poe |first=Edgar Allan |title=The Works of Edgar Allan Poe, Volume 1, "The Unparalleled Adventures of One Hans Pfaal" |access-date=17 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060627190020/http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/horror/TheWorksofEdgarAllenPoeVolume1/chap3.html |archive-date=27 June 2006}}</ref> [[Jules Verne]] is bekend vir sy aandag aan besonderhede en wetenskaplike akkuraatheid, veral in die roman ''Twenty Thousand Leagues Under the Seas'' (1870).<ref name="Roberts48">{{citation|last=Roberts |first= Adam |isbn =978-0-415-19205-7|title= Science Fiction|publisher=Routledge|location=Londen |year= 2000|page=48}}</ref><ref>{{citation|first=Maurice|last=Renard|url=http://www.depauw.edu/sfs/documents/renard.htm|title=On the Scientific-Marvelous Novel and Its Influence on the Understanding of Progress|journal=Science Fiction Studies|volume=21|issue=64|date=November 1994|pages=397–405 |doi=10.1525/sfs.21.3.0397 |access-date=25 January 2016|archive-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112033252/https://www.depauw.edu/sfs/documents/renard.htm|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> In 1887 het die roman ''El anacronópete'' deur die Spaanse skrywer Enrique Gaspar y Rimbau die eerste tydmasjien bekendgestel.<ref>La obra narrativa de Enrique Gaspar: El Anacronópete (1887), María de los Ángeles Ayala, Universidad de Alicante. Del Romanticismo al Realismo : Actas del I Coloquio de la S. L. E. S. XIX, Barcelona, 24–26 October 1996 / reds. Luis F. Díaz Larios, Enrique Miralles.</ref><ref>El anacronópete, Engelse vertaling (2014), www.storypilot.com, Michael Main, accessed 13 April 2016</ref> ’n Vroeë Franse/Belgiese wetenskapsfiksieskrywer was J.-H. Rosny aîné (1856-1940). Rosny se meesterstuk is ''Les Navigateurs de l'Infini'' (''Die Navigators van die Oneindigheid'') (1925), waarin die woord ''astronautique'' ("astronout") vir die eerste keer in Frans gebruik is.<ref>{{Cite web|last1=Suffolk|first1=Alex|date=28 February 2012|title=Professor explores the work of a science fiction pioneer|url=https://www.highlandernews.org/2016/professor-explores-the-work-of-a-science-fiction-pioneer/|access-date=25 January 2023|website=Highlander|language=en-US}}</ref><ref>Arthur B. Evans (1988). [https://scholarship.depauw.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1014&context=mlang_facpubs Science Fiction vs. Scientific Fiction in France: From Jules Verne to J.-H. Rosny Aîné (La science-fiction contre la fiction scientifique en France; De Jules Verne à J.-H. Rosny aìné)] In: ''Science fiction studies'', vol. 15, no. 1, p. 1-11.</ref> Baie resensente beskou [[H.G. Wells]] as een van die belangrikste skrywers van wetenskapsfiksie,<ref name="Roberts48" /><ref>{{cite book | last= Siegel| first= Mark Richard| year=1988 | title=Hugo Gernsback, Father of Modern Science Fiction: With Essays on Frank Herbert and Bram Stoker | publisher=Borgo Pr | isbn=978-0-89370-174-1}}</ref> of selfs as "die [[William Shakespeare|Shakespeare]] van wetenskapsfiksie".<ref>{{cite book|last1=Wagar|first1=W. Warren |title=H.G. Wells: Traversing Time|date=2004|publisher=Wesleyan University Press|page=7}}</ref> Sy romans sluit ''The Time Machine'' (1895), ''The Island of Doctor Moreau'' (1896), ''The Invisible Man'' (1897) en ''[[The War of the Worlds]]'' (1898) in. Sy wetenskapsfiksie het oor buiteaardse invalle, biologiese ingenieurswese, onsigbaarheid en tydreise gegaan. In sy niefiksiewerk as toekomskenner het hy die ontstaan van [[Vliegtuig|vliegtuie]], [[Tenk|militêre tenks]], [[kernwapen]]s, satelliettelevisie, ruimtereise en iets soortgelyks aan die [[wêreldwye web]] voorspel.<ref>{{cite news|title=HG Wells: A visionary who should be remembered for his social predictions, not just his scientific ones|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html|newspaper=The Independent|date=8 October 2017|access-date=2 February 2018|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318183227/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html|url-status=live}}</ref> ===20ste eeu=== [[Beeld:Science and Invention no. 124 (August 1923).jpg|links|thumb|upright|Die uitgawe van ''Science and Invention'' van Augustus 1923 – die uitgawe oor wetenskapsfiksie – was die eerste uitgawe van ’n tydskrif wat deur Gernsback uitgegee is wat noemenswaardige fiksie-inhoud bevat het.<ref name=Minnesota>[https://manifold.umn.edu/read/the-perversity-of-things-hugo-gernsback-on-media-tinkering-and-scientifiction/section/74c68168-cfef-452d-b716-d6f419a66be8/resource/3c0f6417-7dbb-4524-8382-a3f3563dde87 Science and Invention, vol. 11, no. 4, August 1923], by die Universiteit van Minnesota; Maart 2017; besoek op 4 Februarie 2026</ref>]] [[Edgar Rice Burroughs]] se roman ''A Princess of Mars'', wat in 1912 gepubliseer is, was die eerste in sy 30-jarige reeks oor planetêre romanse; die romans was op Mars gesetel en die held was John Carter.<ref>Porges, Irwin (1975). Edgar Rice Burroughs. Provo, Utah: Brigham Young University Press. {{ISBN|0-8425-0079-0}}. </ref><ref name="Encyclopedia Britannica">{{Webverwysing |title=Science fiction |url=https://www.britannica.com/art/science-fiction |toegangdatum=24 April 2023 |uitgewer=[[Encyclopedia Britannica]] |taal=en}}</ref> Een van die eerste distopiese romans, ''Ons'', is deur die Russiese skrywer Jewgeni Zamjatin geskryf en in 1924 gepubliseer.<ref>[[#Translations|Brown]], p. xi, citing Shane, gives 1921. Russell, p. 3, dates the first draft to 1919.</ref> Dit beskryf ’n wêreld van harmonie en eensgesindheid binne ’n verenigde [[totalitarisme|totalitêre staat]].<ref>{{cite journal |last1=Orwell |first1=George |title=Review of ''WE'' by E. I. Zamyatin |journal=Tribune |date=4 January 1946 |location=Londen |url=https://www.orwell.ru/library/reviews/zamyatin/english/ |via=Orwell.ru}}</ref> In 1926 het Hugo Gernsback die eerste Amerikaanse wetenskapsfiksietydskrif, ''Amazing Stories'', gepubliseer. In die eerste uitgawe het hy geskryf: "Met 'wetenskapsverbeelding' bedoel ek die soort verhaal van Jules Verne, H.G. Wells en Edgar Allan Poe – ’n bekoorlike romanse vermeng met wetenskaplike feite en profetiese visie... Nie net maak hierdie wonderlike verhale uiters interessante leesstof nie – hulle is ook altyd leersaam. Hulle verskaf kennis... in ’n baie verteerbare vorm... Dit is nie onmoontlik dat nuwe avonture wat vandag in die wetenskapsverbeelding uitgebeeld word, môre verwesenlik sal word nie... Baie groot wetenskapsverhale wat bestem is om van historiese belang te wees, moet nog geskryf word... Die nageslag sal na hulle verwys as werk wat ’n nuwe pad gebaan het, nie net in die letterkunde en fiksie nie, maar ook in vooruitgang."<ref>April 1926, ''Amazing Stories''</ref><ref name="stableford">In 1993 aangehaal in: {{cite encyclopedia|last=Stableford|first=Brian|author2=Clute, John |author3=Nicholls, Peter|year=1993|title=Definitions of SF|encyclopedia=Encyclopedia of Science Fiction|pages= 311–314|publisher=Orbit/Little, Brown and Company|location= Londen|isbn=978-1-85723-124-3}}</ref> In 1928 het E.E. "Doc" Smith se eerste gepubliseerde roman, ''The Skylark of Space'' (geskryf aam met Lee Hawkins Garby), in ''Amazing Stories'' verskyn. Dit word dikwels beskryf as die eerste groot ruimteopera.<ref name="Dozois">{{cite book|last1=Dozois|first1=Gardner|last2=Strahan|first2=Jonathan|title=The New Space Opera|date=2007|publisher=Eos|location=New York|isbn=978-0-06-084675-6|edition=1st|page=[https://archive.org/details/newspaceopera2al00gard/page/2 2}}</ref> In dieselfde jaar het Philip Francis Nowlan se oorspronklike verhaal oor Buck Rogers, ''Armageddon 2419'', ook in ''Amazing Stories'' verskyn. Dié verhaal is gevolg deur ’n Buck Rogers-strokiesprent, die eerste ernstige wetenskapsfiksiestrokiesprent.<ref name="guide">{{Cite encyclopedia|author=Roberts, Garyn G. |year=2001 |title=Buck Rogers |editor=Browne, Ray B. |editor2=Browne, Pat |encyclopedia=The Guide To United States Popular Culture |location=Bowling Green, Ohio |publisher=Bowling Green State University Popular Press |page=120 |isbn=978-0-87972-821-2}}</ref> ''Last and First Men: A Story of the Near and Far Future'' is ’n toekomsgeskiedenisroman wat in 1930 deur die Britse skrywer Olaf Stapledon geskryf is. Dit is ’n werk van innoverende omvang in die wetenskapsfiksiegenre en beskryf die fiktiewe geskiedenis van die mensdom vanaf die hede vorentoe oor ’n tydperk van twee miljard jaar.<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/books/last-and-first-man-of-vision/161949.article|title=Last and first man of vision|publisher=Times Higher Education|date=23 January 1995|access-date=1 October 2014}}</ref> In 1937 het John W. Campbell redakteur van die tydskrif ''Astounding Science Fiction'' geword. Dié gebeurtenis word soms beskou as die begin van die goue era van wetenskapsfiksie, wat gekenmerk is deur verhale wat wetenskaplike prestasie en vooruitgang vier.<ref name="sf history nvcc">{{cite web |url=http://www.nvcc.edu/home/ataormina/scifi/history/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20040326191128/http://nvcc.edu/home/ataormina/scifi/history/ |archive-date=26 March 2004 |title=A History of Science Fiction |first=Agatha |last=Taormina |publisher=Northern Virginia Community College |date=19 January 2005 |access-date=16 January 2007 }}</ref><ref>{{cite web |last1=Nichols |first1=Peter |last2=Ashley |first2=Mike |title=Golden Age of SF |url=https://sf-encyclopedia.com/entry/golden_age_of_sf |access-date=17 November 2022 |date=23 June 2021 |publisher=The Encyclopedia of Science Fiction}}</ref> Daar word dikwels gesê die "goue era" het in 1946 geëindig, maar soms word die laat 1940's en die 1950's by dié tydperk ingesluit.<ref>Nicholls, Peter (1981) ''The Encyclopedia of Science Fiction'', Granada, p. 258</ref> [[Beeld:Amazing stories 192809.jpg|thumb|upright|''Amazing Stories'', September 1928. Hugo Gernsback het die term "Scientiction" in 1916 geskep.]] In 1942 het [[Isaac Asimov]] met die Foundationstigtingreeks romans begin, wat die opkoms en val van galaktiese ryke beskryf en ook die begrip "psigogeskiedenis" bekendgestel het.<ref name="From Robots to Foundations" >{{cite book|last1=Codex|first1=Regius|title=From Robots to Foundations |publisher=CreateSpace Independent Publishing Platform |date=2014|location=Wiesbaden/Ljubljana|isbn=978-1-4995-6982-7}}</ref><ref>{{cite book|title= In Joy Still Felt: The Autobiography of Isaac Asimov, 1954–1978|last= Asimov|first= Isaac|date= 1980|publisher= Doubleday|location= Garden City, New York|isbn= 978-0-385-15544-1|at= [https://archive.org/details/injoystillfelt00isaa/page/ chapter 24]|url= https://archive.org/details/injoystillfelt00isaa/page/}}</ref> Die reeks het later ’n eenmalige Hugoprys ontvang vir "beste reeks van alle tye".<ref>{{cite web| url=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/1966-hugo-awards/| title=1966 Hugo Awards| publisher=Hugo Award| website=thehugoawards.org| date=26 July 2007| access-date=28 July 2017| archive-date=7 May 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110507072919/http://www.thehugoawards.org/hugo-history/1966-hugo-awards/| url-status=live}}</ref> Theodore Sturgeon se roman ''More Than Human'' (1953) het moontlike toekomstige menslike evolusie ondersoek.<ref>"Time and Space", ''Hartford Courant'', 7 February 1954, p.SM19</ref><ref>{{Cite web|title=Reviews: November 1975|url=https://www.depauw.edu/sfs/birs/bir7.htm|access-date=29 December 2022|website=Science Fiction Studies|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322195117/https://www.depauw.edu/sfs/birs/bir7.htm#Sturgeon |archive-date=22 March 2019 |date=November 1975}}</ref> In 1957 het die roman ''Andromeda: A Space-Age Tale'' deur die [[Russe|Russiese]] skrywer en [[paleontoloog]] Iwan Jefremof ’n beeld van ’n toekomstige kommunistiese interstellêre beskawing voorgestel; dit word beskou as een van die belangrikste Sowjet-wetenskapsfiksieromans.<ref name="sps">{{cite web |website=Serg's Home Page |url=http://www.astro.spbu.ru/staff/serg/interests/literature/efremov/list.html |title=Ivan Efremov's works |access-date=8 September 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030429172915/http://www.astro.spbu.ru/staff/serg/interests/literature/efremov/list.html |archive-date=29 April 2003 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://rusf.ru/abs/int0099.htm|title=Off-line интервью с Борисом Стругацким|date=December 2006|publisher=Russian Science Fiction & Fantasy|access-date=29 February 2016|language=ru|trans-title=Off-line interview with Boris Strugatsky|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304032338/http://www.rusf.ru/abs/int0099.htm|url-status=live}}</ref> In 1959 het Robert A. Heinlein se roman ''Starship Troopers'' ’n afwyking van sy vroeëre jeugverhale en {{nowrap|-romans}} aangedui.<ref name="gale196010">{{Cite magazine |last=Gale |first=Floyd C. |date=October 1960 |title=Galaxy's 5 Star Shelf |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n01_1960-10#page/n71/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=142–146}}</ref> Dit is een van die eerste en invloedrykste voorbeelde van militêre wetenskapsfiksie,<ref name="Mcmilllan">{{cite news|last1=McMillan|first1=Graeme|title=Why 'Starship Troopers' May Be Too Controversial to Adapt Faithfully|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/starship-troopers-may-be-controversial-adapt-faithfully-944083|access-date=8 May 2017|work=Hollywood Reporter|date=3 November 2016|archive-date=10 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170510151832/http://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/starship-troopers-may-be-controversial-adapt-faithfully-944083|url-status=live}}</ref> en het die konsep van aangedrewewapenrusting-eksoskelette bekendgestel.<ref name="Intersections">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Zao2IFNhvQkC|title=Intersections: Fantasy and Science Fiction Alternatives|date=1987|publisher=Southern Illinois University Press|isbn=978-0-8093-1374-7|location=Carbondale, Illinois|pages=210–220|last1=Slusser|first1=George E.|access-date=3 February 2018|archive-date=22 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322195108/https://books.google.com/books?id=Zao2IFNhvQkC|url-status=live}}</ref> Die Duitse ruimteoperareeks ''Perry Rhodan'', wat deur verskeie skrywers geskryf is, het in 1961 begin met ’n weergawe van die eerste [[maanlanding]];<ref>{{cite web|url=https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Unternehmen_Stardust|title=Unternehmen Stardust – Perrypedia|website=www.perrypedia.proc.org|language=de|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330062254/https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Unternehmen_Stardust|url-status=live}}</ref> die reeks het sedertdien in die ruimte uitgebrei na verskeie heelalle en in tyd oor miljarde jare.<ref>{{cite web|url=https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Der_Unsterbliche|title=Der Unsterbliche – Perrypedia|website=www.perrypedia.proc.org|language=de|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330062247/https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Der_Unsterbliche|url-status=live}}</ref> Dit het tot dusver die gewildste boekreeks in wetenskapsfiksie geword.<ref>Mike Ashley (14 May 2007). Gateways to Forever: The Story of the Science-Fiction Magazines from 1970–1980. Liverpool University Press. p. 218. {{ISBN|978-1-84631-003-4}}.</ref> In die 1960's en '70's was nuwegolfwetenskapsfiksie bekend daarvoor dat dit ’n hoë mate van eksperimentering (in sowel vorm as inhoud) aanvaar het, sowel as ’n hoogstaande en selfbewuste "literêre" of "artistieke" ingesteldheid.<ref name="McGuirk">{{cite book|title=Fiction 2000|first=Carol|last=McGuirk|section=The 'New' Romancers|editor1-first=George Edgar|editor1-last=Slusser|editor2-first=T. A.|editor2-last=Shippey|publisher=University of Georgia Press|year=1992|isbn=978-0-8203-1449-5|pages=[https://archive.org/details/fiction2000cyber0000unse/page/109 109–125]|url=https://archive.org/details/fiction2000cyber0000unse/page/109}}</ref> In 1961 is [[Stanisław Lem]] se roman ''Solaris'' in [[Pole]] gepubliseer.<ref>Peter Swirski (red), The Art and Science of Stanislaw Lem, McGill-Queen's University Press, 2008, {{ISBN |0-7735-3047-9}}</ref> Die karakters probeer ’n skynbaar intelligente oseaan op ’n nuut ontdekte planeet bestudeer.<ref>Stanislaw Lem, ''Fantastyka i Futuriologia'', Wedawnictwo Literackie, 1989, vol. 2, p. 365</ref><ref>''Benét's Reader's Encyclopedia'', 4de uitg. (1996), p. 590.</ref> Lem se werk het die skepping van mikrorobotika en {{nowrap|-masjinerie}}, [[nanotegnologie]], [[Skynwerklikheid|virtuele werklikheid]] en [[kunsmatige intelligensie]] vooruitgeloop; sy werk het ook die idees van "nekro-evolusie" en [[Virtuele wêreld|kunsmatige wêrelde]] ontwikkel.<ref>{{cite web|url=http://solaris.lem.pl/o-lemie/artykuly/60-artykuly/232-artykul-fialkowski|title=Stanisław Lem czyli życie spełnione|first=Tomasz|last=Fiałkowski|publisher=Lem.pl|website=solaris.lem.pl|language=pl|access-date=2024-09-28|archive-date=29 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150429165334/http://solaris.lem.pl/o-lemie/artykuly/60-artykuly/232-artykul-fialkowski|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last=Oramus|first=Marek|date=2006|title=Bogowie Lema|location=Przeźmierowo|publisher=Wydawnictwo Kurpisz|isbn=978-83-89738-92-9}}</ref><ref>{{cite web|url=https://solaris.lem.pl/ksiazki/beletrystyka/niezwyciezony/96-poslowie-niezwyciezony|title=Cały ten złom|first=Jerzy|last=Jarzębski|publisher=Lem.pl|website=solaris.lem.pl|language=pl|access-date=2024-09-28}}</ref> == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie]] * [[Lys van wetenskapsfiksieboeke]] * [[Lys van wetenskapsfiksierolprente]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Science fiction}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Science fiction}} {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkundige genres]] 404qn63hzqubglhf7x8xvt17k8xi81l 2913345 2913317 2026-06-23T19:38:09Z BurgertB 2401 Besig 2913345 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Imagination cover December 1952.jpg|thumb|220px|'n Voorblad van ''Imagination'', 'n Amerikaanse wetenskapsfiksie-en-fantasiepulptydkrif (1952).]] '''Wetenskapsfiksie''' is die [[genre]] van spekulatiewe [[fiksie]] wat gevorderde en toekomstige veranderinge in [[tegnologie]], [[wetenskap]]like kennis of [[biologie]]se stelsels voorstel. Die elemente wat algemeen met wetenskapsfiksie verbind word, het met verloop van tyd toegeneem: van [[ruimteverkenning]], [[buiteaardse lewe]], tydreise en [[robotika]]; tot parallelle heelalle, distopiese samelewings en biologiese manipulasies; en, meer onlangs, tot [[inligtingstegnologie]], [[transhumanisme]], [[posthumanisme]] en omgewingsuitdagings. Wetenskapsfiksie ondersoek dikwels menslike reaksies op die gevolge van hierdie soort geprojekteerde of verbeelde wetenskaplike vooruitgang. Die presiese definisie van wetenskapsfiksie word al lank deur skrywers, kritici, akademici en lesers betwis. Dit bevat baie subgenres, waaronder "harde" wetenskapsfiksie, wat die klem op wetenskaplike akkuraatheid plaas, en "sagte" wetenskapsfiksie, wat op sosiale wetenskappe fokus. Ander noemenswaardige subgenres is: ruimteopera, wat die klem plaas op suiwer avontuur in ’n heelal waarin ruimtereise algemeen voorkom; kuberruimtefiksie, wat die wisselwerking tussen tegnologie en die samelewing ondersoek; en klimaatsfiksie, wat omgewingskwessies behandel. Daar word beweer voorlopers van wetenskapsfiksie het al sedert die oudheid bestaan. Sommige boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Rewolusie]] en die [[Verligting]]stydperk geskryf is, is as vroeë wetenskapsfantasieverhale beskou. Die moderne genre het hoofsaaklik in die 19de en vroeë 20ste eeu ontstaan, toe gewilde skrywers na tegnologiese vooruitgang begin kyk het vir inspirasie en bespiegeling. [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'', wat in 1818 geskryf is, word dikwels as die eerste ware wetenskapsfiksieroman beskou. [[Jules Verne]] en [[H.G. Wells]] is sleutelfigure in die ontwikkeling van die genre. In die 20ste eeu het die genre gegroei en het dit uitgebrei met die bekendstelling van ruimteoperas, distopiese letterkunde en [[pulptydskrif]]te. Wetenskapsfiksie het nie net die letterkunde beïnvloed nie, maar ook [[rolprent]]e, [[televisie]] en [[kultuur]] in die algemeen. Dit kan die hedendaagse samelewing kritiseer en alternatiewe ondersoek, sowel as vermaak verskaf en ’n gevoel van verwondering teweegbring. == Subgenres van wetenskapsfiksie == * "Alternatiewe geskiedenis": Is gebaseer op die beginsel dat historiese gebeurtenisse heel moontlik anders verloop het. Parallelle wêrelde is dikwels ook deel van hierdie subgenre. * "Ander wêreld": Die skep van 'n heeltemal fiktiewe wêreld of heelal, waarvan die strukture totaal en al van ons eie verskil. * "Eindtyd": Handel oor die einde van die mensdom, deur die mens se eie toedoen of deur oorlog, siektes, 'n [[Ruimtebotsing|sterrekundige botsing]] of ekologiese ramp. * "Ekstrasensoriese persepsie": Oor karakters of vreemde wesens met 'n natuurlike vermoë wat telepatie, psigokinese, [[televoering|teleportasie]], levitasie, dwang, prekognisie, heldersiendheid, ensovoorts insluit. * "[[Godsdiens]]": Toekomsverhale met 'n openlik godsdienstige ondertoon. * "[[Habitat]]": Oor mense wat leef in koepels, generasieskepe, asteroïede, ruimtestasies, ensovoorts. * "Harde wetenskapsfiksie": Word gekenmerk deur streng aandag te skenk aan die noukeurige en korrekte besonderhede op die gebied van [[fisika]], [[astrofisika]], [[sterrekunde]] en [[chemie]]. * "[[Kloning]]"'': Oor genetiese ingenieurswese of manipulasie van 'n gekloonde mens, vervaardig in die mens se laboratoriums. * "[[Kuberpunk]]": Handel gewoonlik oor hoë tegnologie in die nie so verre toekoms. Die hooftema handel oor die vernietiging van die mensdom en is gewoonlik waarskuwend oor die moontlike kwade gevolge wanneer tegnologie in die verkeerde hande val. * "Militêr": Speel gewoonlik af in 'n tyd van konflik tussen nasionale, interplanetêre, of interstellêre stelsels, waar die hoofkarakters gewoonlik soldate is. * "Onsterflikheid": Oor mense wat op soek is na hulle eie vorm van onsterflikheid, en die uiterstes waartoe hulle sal gaan om dit te bekom. * "[[Robotika]]": Robotte is 'n geliefde onderwerp. Wat gebeur as mense vervang word deur meganiese, stoom- of elektriese masjiene? * "[[Ruimtevaart|Ruimtereise]]": Oor die mensdom se reise deur ons eie [[Sonnestelsel]] of na ander, onbekende [[sterrestelsel]]s. * "Ruimtesepies": Oor 'n avontuur wat afspeel in die ruimte, of op ander planete. * "Sagte wetenskapsfiksie": Sluit gewoonlik werke in wat gebaseer is op die sosiale wetenskappe soos [[biologie]], [[sielkunde]], [[ekonomie]], [[sosiologie]] en [[antropologie]]. * "Supermens": Oor mense wat oor die vermoë beskik wat ver bo die vuurmaakplek van die gewone mens is. Dit kan spruit uit 'n natuurlike oorsaak, of kan die gevolg van inmenging en manipulasie wees. * "Tydreise": Word gekenmerk deur die aanwending van 'n uitvindsel om akkurate tydvakke te besoek, hetsy reise na die verlede of die toekoms. * "[[Buiteaardse lewe|Buiteaardse wesens]]": Oor vreemde wesens wat uit die buitenste ruim of van 'n spesifieke planeet af kom. * "Wetenskapsfiksie vir [[tiener]]s: Wetenskapsfiksie aangepas vir die jeug. ==Letterkunde== ===18de eeu en vroeër=== [[Beeld:Bacon 1628 New Atlantis title page wpreview.png|thumb|links|upright|''New Atlantis'' (1626) deur [[Francis Bacon]].]] Sommige geleerdes beweer wetenskapsfiksie het sy oorsprong in antieke tye gehad, toe die onderskeid tussen [[mite]]s en feite vaag was.<ref>{{Cite web|url=https://www.news.gatech.edu/features/out-world|title=Out of This World|website=Georgia Tech News Center |first1= Stacy |last1=Braukman |first2=Jason |last2=Maderer |date=August 28, 2018 |access-date=4 April 2019|archive-date=4 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404030543/https://www.news.gatech.edu/features/out-world|url-status=live}}</ref> Die roman ''A True Story'', wat in die 2de eeu n.C. deur die [[satirikus]] [[Lucianus van Samosata|Lucianus]] geskryf is, bevat baie temas en verhaalmotiewe wat kenmerkend van moderne wetenskapsfiksie is, waaronder reise na ander wêrelde, buiteaardse lewensvorme, interplanetêre oorlogvoering en kunsmatige lewe. Sommige beskou dit as die eerste wetenskapsfiksieroman.<ref>{{Cite journal|title= Lucian's True History as SF |first1=S.C. |last1=Fredericks|date=March 1976 |url=https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm|access-date=29 December 2022|journal=Science Fiction Studies |publisher=DePauw University |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716144342/https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm |archive-date=16 July 2020|url-status=live |volume=3 |issue=1 |pages=49-60}}</ref> Daar word ook aangevoer sommige verhale uit die volksverhaalversameling ''[[Duisend-en-een-nag]]'',<ref name="The Arabian Nights: A Companion">{{Cite book|title=The Arabian Nights: A Companion|first=Robert|last=Irwin|publisher=Tauris Parke Paperbacks|year=2003|isbn=978-1-86064-983-7|pages=209–13}}</ref><ref name="Richardson" /> asook die 10de-eeuse [[Japannese]] fiksiewerk ''Die Verhaal van die Bamboessnyer''<ref name="Richardson">{{Cite book|title=The Halstead Treasury of Ancient Science Fiction|first=Matthew|last=Richardson|publisher=Halstead Press|location=Rushcutters Bay, Nieu-Suid-Wallis|year=2001|isbn=978-1-875684-64-9}} ([[cf.]] {{Cite journal|title=Once Upon a Time|journal=Emerald City|issue=85|date=September 2002|url=http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|access-date=17 September 2008|archive-date=11 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911095946/http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|url-status=live}})</ref> en die [[Arabier|Arabiese]] alweter Ibn al-Nafis se 13de-eeuse roman ''Theologus Autodidactus''<ref name="Roubi">{{Cite web|author=Dr. Abu Shadi Al-Roubi|date=6 February 2008|title=Islamset-Muslim Scientists-Ibn Al Nafis as a Philosopher|url=http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html|access-date=29 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20080206072116/http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html |archive-date=6 February 2008|website=Second International Conference on Islamic Medicine: Islamic Medical Organization, Kuwait}}</ref> bevat elemente van wetenskapsfiksie. Verskeie boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Revolusie]] en later in die [[Verligting]]stydperk geskryf is, word as ware werke van wetenskapsfantasie beskou. [[Francis Bacon]] se ''New Atlantis'' (1627),<ref name="The Harmony of the Worlds">{{cite episode|title=The Harmony of the Worlds|series=Cosmos: A Personal Voyage|credits=Creator and presenter: [[Carl Sagan]]|network=PBS|air-date=12 October 1980}}</ref> [[Johannes Kepler]] se ''Somnium'' (1634), Athanasius Kircher se ''Itinerarium extaticum'' (1656),<ref>{{cite journal|author=Jacqueline Glomski|title=Science Fiction in the Seventeenth Century: The Neo-Latin Somnium and its Relationship with the Vernacular|journal=Der Neulateinische Roman Als Medium Seiner Zeit|editor1=Stefan Walser|editor2=Isabella Tilg|publisher=BoD|year=2013|isbn=978-3-8233-6792-5|page=37|url=https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|access-date=4 June 2020|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415223242/https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|url-status=live}}</ref> [[Cyrano de Bergerac]] se ''Komiese geskiedenis van die state en ryke van die maan'' ([[Frans]]: ''L'Autre monde ou les états et empires de la Lune'', 1657) en ''Die State en Ryke van die Son'' (''Les États et Empires du Soleil'', 1662), Margaret Cavendish se "The Blazing World" (1666),<ref>{{cite journal|last=White|first=William|title=Science, Factions, and the Persistent Specter of War: Margaret Cavendish's Blazing World|journal=Intersect: The Stanford Journal of Science, Technology and Society|volume=2|issue=1|pages=40–51|date=September 2009|url=http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|access-date=7 March 2014|archive-date=27 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227215240/http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|url-status=live}}</ref> [[Jonathan Swift]] se ''Gullivers Travels'' (1726), Ludvig Holberg se ''Nicolai Klimii Iter Subterraneum'' (1741) en [[Voltaire]] se ''Micromégas'' (1752) is voorbeelde.<ref>Khanna, Lee Cullen "The Subject of Utopia: Margaret Cavendish and Her Blazing-World". ''Utopian and Science Fiction by Women: World of Difference''. Syracuse: Syracuse UP, 1994. 15–34.</ref> [[Isaac Asimov]] en [[Carl Sagan]] het Johannes Kepler se 1634-roman ''Somnium'' as die eerste wetenskapsfiksieverhaal beskou; dit beeld ’n reis na die maan uit en hoe die aarde se beweging van daar af gesien word.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU |title=Carl Sagan on Johannes Kepler's persecution |date=21 February 2008 |publisher=YouTube |access-date=24 July 2010 |archive-date=29 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111129015805/http://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU&gl=US&hl=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=The Beginning and the End | first=Isaac| last=Asimov | publisher=Doubleday | location=New York | year=1977 | isbn=978-0-385-13088-2}}</ref> Daar is na Kepler verwys as die “vader van wetenskapsfiksie”.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbvaopenmind.com/en/science/leading-figures/kepler-the-father-of-science-fiction/|title=Kepler, the Father of Science Fiction|date=16 November 2015|website=bbvaopenmind.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.themarginalian.org/2019/12/26/katharina-kepler-witchcraft-dream/|title=How Kepler Invented Science Fiction and Defended His Mother in a Witchcraft Trial While Revolutionizing Our Understanding of the Universe|first=Maria|last=Popova|website=themarginalian.org|date=27 December 2019 }}</ref> ===19de eeu=== [[Beeld:The War of the Worlds by Henrique Alvim Corrêa, original graphic 15.jpg|thumb|upright|'n Inval deur buiteaardse wesens in die roman ''[[The War of the Worlds]]'' (1897) deur [[H.G. Wells]], geïllustreer deur Henrique Alvim Corrêa in 1906.]] Ná die ontwikkeling van die roman in die 17de eeu as ’n letterkundige vorm het [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'' (1818) en ''The Last Man'' (1826) gehelp om die vorm van die wetenskapsfiksieroman te definieer. Die [[Engeland|Engelse]] skrywer Brian Aldiss het aangevoer dat ''Frankenstein'' die eerste werk van wetenskapsfiksie was.<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.sfhomeworld.org/exhibits/homeworld/scifi_hof.asp?articleID=62 |title=Mary W. Shelley |encyclopedia=Encyclopedia of Science Fiction |first1=John |last1=Clute |first2=Peter |last2=Nicholls |name-list-style=amp |publisher=Orbit/Time Warner Book Group UK |year=1993 |access-date=17 January 2007 |archive-date=16 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061116075255/http://www.sfhomeworld.org/exhibits/homeworld/scifi_hof.asp?articleID=62 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=Billion Year Spree: The History of Science Fiction (1973) Revised and expanded as Trillion Year Spree (with David Wingrove)(1986) |first=Aldriss|last=Wingrove|publisher=House of Stratus|location=New York|year= 2001 |isbn=978-0-7551-0068-2}}</ref> [[Edgar Allan Poe]] het verskeie verhale geskryf wat as wetenskapsfiksie beskou word, waaronder "The Unparalleled Adventure of One Hans Pfaall" (1835) oor ’n reis na die maan.<ref>Tresch, John (2002). "Extra! Extra! Poe invents science fiction". In Hayes, Kevin J. The Cambridge Companion to Edgar Allan Poe. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 113–132. {{ISBN|978-0-521-79326-1}}.</ref><ref name="poe moon">{{cite book |url=http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/horror/TheWorksofEdgarAllenPoeVolume1/chap3.html |last=Poe |first=Edgar Allan |title=The Works of Edgar Allan Poe, Volume 1, "The Unparalleled Adventures of One Hans Pfaal" |access-date=17 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060627190020/http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/horror/TheWorksofEdgarAllenPoeVolume1/chap3.html |archive-date=27 June 2006}}</ref> [[Jules Verne]] is bekend vir sy aandag aan besonderhede en wetenskaplike akkuraatheid, veral in die roman ''Twenty Thousand Leagues Under the Seas'' (1870).<ref name="Roberts48">{{citation|last=Roberts |first= Adam |isbn =978-0-415-19205-7|title= Science Fiction|publisher=Routledge|location=Londen |year= 2000|page=48}}</ref><ref>{{citation|first=Maurice|last=Renard|url=http://www.depauw.edu/sfs/documents/renard.htm|title=On the Scientific-Marvelous Novel and Its Influence on the Understanding of Progress|journal=Science Fiction Studies|volume=21|issue=64|date=November 1994|pages=397–405 |doi=10.1525/sfs.21.3.0397 |access-date=25 January 2016|archive-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112033252/https://www.depauw.edu/sfs/documents/renard.htm|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> In 1887 het die roman ''El anacronópete'' deur die Spaanse skrywer Enrique Gaspar y Rimbau die eerste tydmasjien bekendgestel.<ref>La obra narrativa de Enrique Gaspar: El Anacronópete (1887), María de los Ángeles Ayala, Universidad de Alicante. Del Romanticismo al Realismo : Actas del I Coloquio de la S. L. E. S. XIX, Barcelona, 24–26 October 1996 / reds. Luis F. Díaz Larios, Enrique Miralles.</ref><ref>El anacronópete, Engelse vertaling (2014), www.storypilot.com, Michael Main, accessed 13 April 2016</ref> ’n Vroeë Franse/Belgiese wetenskapsfiksieskrywer was J.-H. Rosny aîné (1856-1940). Rosny se meesterstuk is ''Les Navigateurs de l'Infini'' (''Die Navigators van die Oneindigheid'') (1925), waarin die woord ''astronautique'' ("astronout") vir die eerste keer in Frans gebruik is.<ref>{{Cite web|last1=Suffolk|first1=Alex|date=28 February 2012|title=Professor explores the work of a science fiction pioneer|url=https://www.highlandernews.org/2016/professor-explores-the-work-of-a-science-fiction-pioneer/|access-date=25 January 2023|website=Highlander|language=en-US}}</ref><ref>Arthur B. Evans (1988). [https://scholarship.depauw.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1014&context=mlang_facpubs Science Fiction vs. Scientific Fiction in France: From Jules Verne to J.-H. Rosny Aîné (La science-fiction contre la fiction scientifique en France; De Jules Verne à J.-H. Rosny aìné)] In: ''Science fiction studies'', vol. 15, no. 1, p. 1-11.</ref> Baie resensente beskou [[H.G. Wells]] as een van die belangrikste skrywers van wetenskapsfiksie,<ref name="Roberts48" /><ref>{{cite book | last= Siegel| first= Mark Richard| year=1988 | title=Hugo Gernsback, Father of Modern Science Fiction: With Essays on Frank Herbert and Bram Stoker | publisher=Borgo Pr | isbn=978-0-89370-174-1}}</ref> of selfs as "die [[William Shakespeare|Shakespeare]] van wetenskapsfiksie".<ref>{{cite book|last1=Wagar|first1=W. Warren |title=H.G. Wells: Traversing Time|date=2004|publisher=Wesleyan University Press|page=7}}</ref> Sy romans sluit ''The Time Machine'' (1895), ''The Island of Doctor Moreau'' (1896), ''The Invisible Man'' (1897) en ''[[The War of the Worlds]]'' (1898) in. Sy wetenskapsfiksie het oor buiteaardse invalle, biologiese ingenieurswese, onsigbaarheid en tydreise gegaan. In sy niefiksiewerk as toekomskenner het hy die ontstaan van [[Vliegtuig|vliegtuie]], [[Tenk|militêre tenks]], [[kernwapen]]s, satelliettelevisie, ruimtereise en iets soortgelyks aan die [[wêreldwye web]] voorspel.<ref>{{cite news|title=HG Wells: A visionary who should be remembered for his social predictions, not just his scientific ones|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html|newspaper=The Independent|date=8 October 2017|access-date=2 February 2018|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318183227/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html|url-status=live}}</ref> ===20ste eeu=== [[Beeld:Science and Invention no. 124 (August 1923).jpg|links|thumb|upright|Die uitgawe van ''Science and Invention'' van Augustus 1923 – die uitgawe oor wetenskapsfiksie – was die eerste uitgawe van ’n tydskrif wat deur Gernsback uitgegee is wat noemenswaardige fiksie-inhoud bevat het.<ref name=Minnesota>[https://manifold.umn.edu/read/the-perversity-of-things-hugo-gernsback-on-media-tinkering-and-scientifiction/section/74c68168-cfef-452d-b716-d6f419a66be8/resource/3c0f6417-7dbb-4524-8382-a3f3563dde87 Science and Invention, vol. 11, no. 4, August 1923], by die Universiteit van Minnesota; Maart 2017; besoek op 4 Februarie 2026</ref>]] [[Edgar Rice Burroughs]] se roman ''A Princess of Mars'', wat in 1912 gepubliseer is, was die eerste in sy 30-jarige reeks oor planetêre romanse; die romans was op Mars gesetel en die held was John Carter.<ref>Porges, Irwin (1975). Edgar Rice Burroughs. Provo, Utah: Brigham Young University Press. {{ISBN|0-8425-0079-0}}. </ref><ref name="Encyclopedia Britannica">{{Webverwysing |title=Science fiction |url=https://www.britannica.com/art/science-fiction |toegangdatum=24 April 2023 |uitgewer=[[Encyclopedia Britannica]] |taal=en}}</ref> Een van die eerste distopiese romans, ''Ons'', is deur die Russiese skrywer Jewgeni Zamjatin geskryf en in 1924 gepubliseer.<ref>[[#Translations|Brown]], p. xi, citing Shane, gives 1921. Russell, p. 3, dates the first draft to 1919.</ref> Dit beskryf ’n wêreld van harmonie en eensgesindheid binne ’n verenigde [[totalitarisme|totalitêre staat]].<ref>{{cite journal |last1=Orwell |first1=George |title=Review of ''WE'' by E. I. Zamyatin |journal=Tribune |date=4 January 1946 |location=Londen |url=https://www.orwell.ru/library/reviews/zamyatin/english/ |via=Orwell.ru}}</ref> In 1926 het Hugo Gernsback die eerste Amerikaanse wetenskapsfiksietydskrif, ''Amazing Stories'', gepubliseer. In die eerste uitgawe het hy geskryf: "Met 'wetenskapsverbeelding' bedoel ek die soort verhaal van Jules Verne, H.G. Wells en Edgar Allan Poe – ’n bekoorlike romanse vermeng met wetenskaplike feite en profetiese visie... Nie net maak hierdie wonderlike verhale uiters interessante leesstof nie – hulle is ook altyd leersaam. Hulle verskaf kennis... in ’n baie verteerbare vorm... Dit is nie onmoontlik dat nuwe avonture wat vandag in die wetenskapsverbeelding uitgebeeld word, môre verwesenlik sal word nie... Baie groot wetenskapsverhale wat bestem is om van historiese belang te wees, moet nog geskryf word... Die nageslag sal na hulle verwys as werk wat ’n nuwe pad gebaan het, nie net in die letterkunde en fiksie nie, maar ook in vooruitgang."<ref>April 1926, ''Amazing Stories''</ref><ref name="stableford">In 1993 aangehaal in: {{cite encyclopedia|last=Stableford|first=Brian|author2=Clute, John |author3=Nicholls, Peter|year=1993|title=Definitions of SF|encyclopedia=Encyclopedia of Science Fiction|pages= 311–314|publisher=Orbit/Little, Brown and Company|location= Londen|isbn=978-1-85723-124-3}}</ref> In 1928 het E.E. "Doc" Smith se eerste gepubliseerde roman, ''The Skylark of Space'' (geskryf aam met Lee Hawkins Garby), in ''Amazing Stories'' verskyn. Dit word dikwels beskryf as die eerste groot ruimteopera.<ref name="Dozois">{{cite book|last1=Dozois|first1=Gardner|last2=Strahan|first2=Jonathan|title=The New Space Opera|date=2007|publisher=Eos|location=New York|isbn=978-0-06-084675-6|edition=1st|page=[https://archive.org/details/newspaceopera2al00gard/page/2 2}}</ref> In dieselfde jaar het Philip Francis Nowlan se oorspronklike verhaal oor Buck Rogers, ''Armageddon 2419'', ook in ''Amazing Stories'' verskyn. Dié verhaal is gevolg deur ’n Buck Rogers-strokiesprent, die eerste ernstige wetenskapsfiksiestrokiesprent.<ref name="guide">{{Cite encyclopedia|author=Roberts, Garyn G. |year=2001 |title=Buck Rogers |editor=Browne, Ray B. |editor2=Browne, Pat |encyclopedia=The Guide To United States Popular Culture |location=Bowling Green, Ohio |publisher=Bowling Green State University Popular Press |page=120 |isbn=978-0-87972-821-2}}</ref> ''Last and First Men: A Story of the Near and Far Future'' is ’n toekomsgeskiedenisroman wat in 1930 deur die Britse skrywer Olaf Stapledon geskryf is. Dit is ’n werk van innoverende omvang in die wetenskapsfiksiegenre en beskryf die fiktiewe geskiedenis van die mensdom vanaf die hede vorentoe oor ’n tydperk van twee miljard jaar.<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/books/last-and-first-man-of-vision/161949.article|title=Last and first man of vision|publisher=Times Higher Education|date=23 January 1995|access-date=1 October 2014}}</ref> In 1937 het John W. Campbell redakteur van die tydskrif ''Astounding Science Fiction'' geword. Dié gebeurtenis word soms beskou as die begin van die goue era van wetenskapsfiksie, wat gekenmerk is deur verhale wat wetenskaplike prestasie en vooruitgang vier.<ref name="sf history nvcc">{{cite web |url=http://www.nvcc.edu/home/ataormina/scifi/history/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20040326191128/http://nvcc.edu/home/ataormina/scifi/history/ |archive-date=26 March 2004 |title=A History of Science Fiction |first=Agatha |last=Taormina |publisher=Northern Virginia Community College |date=19 January 2005 |access-date=16 January 2007 }}</ref><ref>{{cite web |last1=Nichols |first1=Peter |last2=Ashley |first2=Mike |title=Golden Age of SF |url=https://sf-encyclopedia.com/entry/golden_age_of_sf |access-date=17 November 2022 |date=23 June 2021 |publisher=The Encyclopedia of Science Fiction}}</ref> Daar word dikwels gesê die "goue era" het in 1946 geëindig, maar soms word die laat 1940's en die 1950's by dié tydperk ingesluit.<ref>Nicholls, Peter (1981) ''The Encyclopedia of Science Fiction'', Granada, p. 258</ref> [[Beeld:Amazing stories 192809.jpg|thumb|upright|''Amazing Stories'', September 1928. Hugo Gernsback het die term "Scientiction" in 1916 geskep.]] In 1942 het [[Isaac Asimov]] met die Foundationstigtingreeks romans begin, wat die opkoms en val van galaktiese ryke beskryf en ook die begrip "psigogeskiedenis" bekendgestel het.<ref name="From Robots to Foundations" >{{cite book|last1=Codex|first1=Regius|title=From Robots to Foundations |publisher=CreateSpace Independent Publishing Platform |date=2014|location=Wiesbaden/Ljubljana|isbn=978-1-4995-6982-7}}</ref><ref>{{cite book|title= In Joy Still Felt: The Autobiography of Isaac Asimov, 1954–1978|last= Asimov|first= Isaac|date= 1980|publisher= Doubleday|location= Garden City, New York|isbn= 978-0-385-15544-1|at= [https://archive.org/details/injoystillfelt00isaa/page/ chapter 24]|url= https://archive.org/details/injoystillfelt00isaa/page/}}</ref> Die reeks het later ’n eenmalige Hugoprys ontvang vir "beste reeks van alle tye".<ref>{{cite web| url=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/1966-hugo-awards/| title=1966 Hugo Awards| publisher=Hugo Award| website=thehugoawards.org| date=26 July 2007| access-date=28 July 2017| archive-date=7 May 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110507072919/http://www.thehugoawards.org/hugo-history/1966-hugo-awards/| url-status=live}}</ref> Theodore Sturgeon se roman ''More Than Human'' (1953) het moontlike toekomstige menslike evolusie ondersoek.<ref>"Time and Space", ''Hartford Courant'', 7 February 1954, p.SM19</ref><ref>{{Cite web|title=Reviews: November 1975|url=https://www.depauw.edu/sfs/birs/bir7.htm|access-date=29 December 2022|website=Science Fiction Studies|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322195117/https://www.depauw.edu/sfs/birs/bir7.htm#Sturgeon |archive-date=22 March 2019 |date=November 1975}}</ref> In 1957 het die roman ''Andromeda: A Space-Age Tale'' deur die [[Russe|Russiese]] skrywer en [[paleontoloog]] Iwan Jefremof ’n beeld van ’n toekomstige kommunistiese interstellêre beskawing voorgestel; dit word beskou as een van die belangrikste Sowjet-wetenskapsfiksieromans.<ref name="sps">{{cite web |website=Serg's Home Page |url=http://www.astro.spbu.ru/staff/serg/interests/literature/efremov/list.html |title=Ivan Efremov's works |access-date=8 September 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030429172915/http://www.astro.spbu.ru/staff/serg/interests/literature/efremov/list.html |archive-date=29 April 2003 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://rusf.ru/abs/int0099.htm|title=Off-line интервью с Борисом Стругацким|date=December 2006|publisher=Russian Science Fiction & Fantasy|access-date=29 February 2016|language=ru|trans-title=Off-line interview with Boris Strugatsky|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304032338/http://www.rusf.ru/abs/int0099.htm|url-status=live}}</ref> In 1959 het Robert A. Heinlein se roman ''Starship Troopers'' ’n afwyking van sy vroeëre jeugverhale en {{nowrap|-romans}} aangedui.<ref name="gale196010">{{Cite magazine |last=Gale |first=Floyd C. |date=October 1960 |title=Galaxy's 5 Star Shelf |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n01_1960-10#page/n71/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=142–146}}</ref> Dit is een van die eerste en invloedrykste voorbeelde van militêre wetenskapsfiksie,<ref name="Mcmilllan">{{cite news|last1=McMillan|first1=Graeme|title=Why 'Starship Troopers' May Be Too Controversial to Adapt Faithfully|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/starship-troopers-may-be-controversial-adapt-faithfully-944083|access-date=8 May 2017|work=Hollywood Reporter|date=3 November 2016|archive-date=10 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170510151832/http://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/starship-troopers-may-be-controversial-adapt-faithfully-944083|url-status=live}}</ref> en het die konsep van aangedrewewapenrusting-eksoskelette bekendgestel.<ref name="Intersections">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Zao2IFNhvQkC|title=Intersections: Fantasy and Science Fiction Alternatives|date=1987|publisher=Southern Illinois University Press|isbn=978-0-8093-1374-7|location=Carbondale, Illinois|pages=210–220|last1=Slusser|first1=George E.|access-date=3 February 2018|archive-date=22 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322195108/https://books.google.com/books?id=Zao2IFNhvQkC|url-status=live}}</ref> Die Duitse ruimteoperareeks ''Perry Rhodan'', wat deur verskeie skrywers geskryf is, het in 1961 begin met ’n weergawe van die eerste [[maanlanding]];<ref>{{cite web|url=https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Unternehmen_Stardust|title=Unternehmen Stardust – Perrypedia|website=www.perrypedia.proc.org|language=de|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330062254/https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Unternehmen_Stardust|url-status=live}}</ref> die reeks het sedertdien in die ruimte uitgebrei na verskeie heelalle en in tyd oor miljarde jare.<ref>{{cite web|url=https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Der_Unsterbliche|title=Der Unsterbliche – Perrypedia|website=www.perrypedia.proc.org|language=de|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330062247/https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Der_Unsterbliche|url-status=live}}</ref> Dit het tot dusver die gewildste boekreeks in wetenskapsfiksie geword.<ref>Mike Ashley (14 May 2007). Gateways to Forever: The Story of the Science-Fiction Magazines from 1970–1980. Liverpool University Press. p. 218. {{ISBN|978-1-84631-003-4}}.</ref> In die 1960's en '70's was nuwegolfwetenskapsfiksie bekend daarvoor dat dit ’n hoë mate van eksperimentering (in sowel vorm as inhoud) aanvaar het, sowel as ’n hoogstaande en selfbewuste "literêre" of "artistieke" ingesteldheid.<ref name="McGuirk">{{cite book|title=Fiction 2000|first=Carol|last=McGuirk|section=The 'New' Romancers|editor1-first=George Edgar|editor1-last=Slusser|editor2-first=T. A.|editor2-last=Shippey|publisher=University of Georgia Press|year=1992|isbn=978-0-8203-1449-5|pages=[https://archive.org/details/fiction2000cyber0000unse/page/109 109–125]|url=https://archive.org/details/fiction2000cyber0000unse/page/109}}</ref> In 1961 is [[Stanisław Lem]] se roman ''Solaris'' in [[Pole]] gepubliseer.<ref>Peter Swirski (red), The Art and Science of Stanislaw Lem, McGill-Queen's University Press, 2008, {{ISBN |0-7735-3047-9}}</ref> Die karakters probeer ’n skynbaar intelligente oseaan op ’n nuut ontdekte planeet bestudeer.<ref>Stanislaw Lem, ''Fantastyka i Futuriologia'', Wedawnictwo Literackie, 1989, vol. 2, p. 365</ref><ref>''Benét's Reader's Encyclopedia'', 4de uitg. (1996), p. 590.</ref> Lem se werk het die skepping van mikrorobotika en {{nowrap|-masjinerie}}, [[nanotegnologie]], [[Skynwerklikheid|virtuele werklikheid]] en [[kunsmatige intelligensie]] vooruitgeloop; sy werk het ook die idees van "nekro-evolusie" en [[Virtuele wêreld|kunsmatige wêrelde]] ontwikkel.<ref>{{cite web|url=http://solaris.lem.pl/o-lemie/artykuly/60-artykuly/232-artykul-fialkowski|title=Stanisław Lem czyli życie spełnione|first=Tomasz|last=Fiałkowski|publisher=Lem.pl|website=solaris.lem.pl|language=pl|access-date=2024-09-28|archive-date=29 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150429165334/http://solaris.lem.pl/o-lemie/artykuly/60-artykuly/232-artykul-fialkowski|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last=Oramus|first=Marek|date=2006|title=Bogowie Lema|location=Przeźmierowo|publisher=Wydawnictwo Kurpisz|isbn=978-83-89738-92-9}}</ref><ref>{{cite web|url=https://solaris.lem.pl/ksiazki/beletrystyka/niezwyciezony/96-poslowie-niezwyciezony|title=Cały ten złom|first=Jerzy|last=Jarzębski|publisher=Lem.pl|website=solaris.lem.pl|language=pl|access-date=2024-09-28}}</ref> In 1965 het die roman ''Dune'' deur [[Frank Herbert]] ’n komplekser en gedetailleerder toekomstige samelewing voorgestel as wat die meeste vorige wetenskapsfiksieskrywers gedoen het.<ref>{{cite book |last=Roberts |first=Adam |title=Science Fiction |location= New York |publisher=Routledge |date=2000 |pages=85–90 |isbn=978-0-415-19204-0}}</ref> In 1967 het Anne McCaffrey ’n wetenskapsfantasiereeks genaamd ''Dragonriders of Pern'' begin.<ref>[[#isfdb-dop|Dragonriders of Pern, ISFDB]].</ref> Twee novelles wat in die reeks se eerste roman, ''Dragonflight'', ingesluit is, het daartoe gelei dat McCaffrey die eerste vrou was aan wie 'n Hugo- of Nebulaprys toegeken is.<ref name="first">''Publishers Weekly'' review of Robin Roberts, ''Anne McCaffrey: A Life with Dragons'' (2007). [https://www.amazon.com/dp/157806998X Quoted by Amazon.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210601043508/https://www.amazon.com/dp/157806998X |date=1 June 2021 }}. Retrieved 16 July 2011.</ref> In 1968 is [[Philip K. Dick]] se roman ''Do Androids Dream of Electric Sheep?'' gepubliseer. Dit is die literêre bron van die ''[[Blade Runner]]''-rolprentreeks.<ref name="Sammon">Sammon, Paul M. (1996). Future Noir: the Making of Blade Runner. Londen: Orion Media. p. 49. {{ISBN|0-06-105314-7}}.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/lifestyles/books/ct-books-blade-runner-2049-philip-k-dick-20171019-story.html|title='Blade Runner 2049': How does Philip K. Dick's vision hold up?|last=Wolfe|first=Gary K.|website=chicagotribune.com|date=23 October 2017 |language=en-US|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330062247/https://www.chicagotribune.com/lifestyles/books/ct-books-blade-runner-2049-philip-k-dick-20171019-story.html|url-status=live}}</ref> Die roman ''The Left Hand of Darkness'' deur [[Ursula K. Le Guin]], wat in 1969 gepubliseer is, speel af op ’n planeet waar die inwoners geen vaste geslag het nie. Die roman is een van die invloedrykste voorbeelde van sosiale, [[Feminisme|feministiese]] of [[antropologie]]se wetenskapsfiksie.<ref>Stover, Leon E. "Anthropology and Science Fiction" ''Current Anthropology'', Vol. 14, No. 4 (Oct. 1973)</ref><ref>Reid, Suzanne Elizabeth (1997). Presenting Ursula Le Guin. New York, New York, USA: Twayne. {{ISBN|978-0-8057-4609-9}}, pp=9, 120</ref><ref>Spivack, Charlotte (1984). Ursula K. Le Guin (1st ed.). Boston, Massachusetts, USA: Twayne Publishers. {{ISBN|978-0-8057-7393-4}}, pp=44–50</ref> In 1979 het die tydskrif ''Science Fiction World'' in die [[Volksrepubliek China]] begin verskyn.<ref>{{Cite web|url=http://www.china.org.cn/english/culture/40079.htm|title=Brave New World of Chinese Science Fiction|website=www.china.org.cn|access-date=26 April 2018|archive-date=21 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621155325/http://www.china.org.cn/english/culture/40079.htm|url-status=live}}</ref> Dit oorheers die Chinese mark vir wetenskapsfiksietydskrifte en het in ’n stadium ’n oplaag van 300&nbsp;000 eksemplare per uitgawe en ’n beraamde drie tot vyf lesers per eksemplaar gehad, wat dit ’n totale lesersgetal van minstens 1&nbsp;miljoen gegee het. Dit is dus die wêreld se gewildste wetenskapsfiksiepublikasie.<ref>{{cite web|url=http://www.concatenation.org/articles/sf~china.html|title=Science Fiction, Globalization, and the People's Republic of China|website=www.concatenation.org|access-date=26 April 2018|archive-date=27 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427005238/http://www.concatenation.org/articles/sf~china.html|url-status=live}}</ref> In 1984 het [[William Gibson]] se eerste roman, ''Neuromancer'', gehelp om kuberkuns en die woord "kuberruimte" gewild te maak. Hy het die [[Engels]]e term oorspronklik in die 1982-kortverhaal "Burning Chrome" geskep.<ref>Fitting, Peter (July 1991). "The Lessons of Cyberpunk". In Penley, C.; Ross, A. Technoculture. Minneapolis: University of Minnesota Press. pp. 295–315</ref><ref name="gibson cyber">{{cite book |url=http://www.stanford.edu/class/history34q/readings/Cyberspace/HaywardSituatingCyberspace.html |title=Future Visions: New Technologies of the Screen |first=Philip |last=Hayward |pages=180–204 |publisher=British Film Institute |year=1993 |access-date=17 January 2007 |archive-date=21 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221203216/http://www.stanford.edu/class/history34q/readings/Cyberspace/HaywardSituatingCyberspace.html |url-status=live }}</ref> In dieselfde jaar het [[Octavia E. Butler|Octavia Butler]] se kortverhaal "Speech Sounds" die Hugoprys vir beste kortverhaal gewen. Sy het daarna temas van rasse-onreg, [[aardverwarming]], vroueregte en politieke konflik ondersoek.<ref>Pfeiffer, John R. "Butler, Octavia Estelle (b. 1947)." in Richard Bleiler (red.), ''Science Fiction Writers: Critical Studies of the Major Authors from the Early Nineteenth Century to the Present Day'', 2de uitg. New York: Charles Scribner's Sons, 1999. 147–158.</ref> In 1995 het sy die eerste wetenskapsfiksieskrywer geword wat ’n MacArthur-fellowship ontvang.<ref>{{Cite web |title=Octavia Butler |url=https://www.macfound.org/fellows/class-of-1995/octavia-butler |access-date=2024-12-06 |website=www.macfound.org |language=en}}</ref> In 1986 het die roman ''Shards of Honor'' deur Lois McMaster Bujold haar ''Vorkosigan Saga''-wetenskapsoperareeks begin.<ref name="Tor Shards">{{cite web |url=http://www.tor.com/blogs/2009/03/weeping-for-her-enemies-lois-mcmaster-bujolds-shards-of-honor |title=Weeping for her enemies: Lois McMaster Bujold's ''Shards of Honor'' |first=Jo |last=Walton |website=Tor.com |date=31 March 2009 |access-date=9 September 2014 |archive-date=11 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911001835/http://www.tor.com/blogs/2009/03/weeping-for-her-enemies-lois-mcmaster-bujolds-shards-of-honor |url-status=live }}</ref> Die roman ''Snow Crash'' deur [[Neal Stephenson]] uit 1992 het geweldige maatskaplike omwentelinge weens die inligtingsrewolusie voorspel.<ref>{{cite web |url=http://www.barnesandnoble.com/review/neal-stephenson-anathem/ |title=Interviews – Neal Stephenson: Anathem – A Conversation with James Mustich, Editor-in-Chief of the Barnes & Noble Review |first=James |last=Mustich |work=The Barnes & Noble Review |date=13 October 2008 |access-date=6 August 2014 |publisher=Barnes & Noble |archive-date=11 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140811203104/http://www.barnesandnoble.com/review/neal-stephenson-anathem/ |url-status=live }}</ref> == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie]] * [[Lys van wetenskapsfiksieboeke]] * [[Lys van wetenskapsfiksierolprente]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Science fiction}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Science fiction}} {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkundige genres]] srz4s4cic8joqfk55lo4xemw9ahszjt 2913347 2913345 2026-06-23T20:16:42Z BurgertB 2401 Besig 2913347 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Imagination cover December 1952.jpg|thumb|220px|'n Voorblad van ''Imagination'', 'n Amerikaanse wetenskapsfiksie-en-fantasiepulptydkrif (1952).]] '''Wetenskapsfiksie''' is die [[genre]] van spekulatiewe [[fiksie]] wat gevorderde en toekomstige veranderinge in [[tegnologie]], [[wetenskap]]like kennis of [[biologie]]se stelsels voorstel. Die elemente wat algemeen met wetenskapsfiksie verbind word, het met verloop van tyd toegeneem: van [[ruimteverkenning]], [[buiteaardse lewe]], tydreise en [[robotika]]; tot parallelle heelalle, distopiese samelewings en biologiese manipulasies; en, meer onlangs, tot [[inligtingstegnologie]], [[transhumanisme]], [[posthumanisme]] en omgewingsuitdagings. Wetenskapsfiksie ondersoek dikwels menslike reaksies op die gevolge van hierdie soort geprojekteerde of verbeelde wetenskaplike vooruitgang. Die presiese definisie van wetenskapsfiksie word al lank deur skrywers, kritici, akademici en lesers betwis. Dit bevat baie subgenres, waaronder "harde" wetenskapsfiksie, wat die klem op wetenskaplike akkuraatheid plaas, en "sagte" wetenskapsfiksie, wat op sosiale wetenskappe fokus. Ander noemenswaardige subgenres is: ruimteopera, wat die klem plaas op suiwer avontuur in ’n heelal waarin ruimtereise algemeen voorkom; kuberruimtefiksie, wat die wisselwerking tussen tegnologie en die samelewing ondersoek; en klimaatsfiksie, wat omgewingskwessies behandel. Daar word beweer voorlopers van wetenskapsfiksie het al sedert die oudheid bestaan. Sommige boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Rewolusie]] en die [[Verligting]]stydperk geskryf is, is as vroeë wetenskapsfantasieverhale beskou. Die moderne genre het hoofsaaklik in die 19de en vroeë 20ste eeu ontstaan, toe gewilde skrywers na tegnologiese vooruitgang begin kyk het vir inspirasie en bespiegeling. [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'', wat in 1818 geskryf is, word dikwels as die eerste ware wetenskapsfiksieroman beskou. [[Jules Verne]] en [[H.G. Wells]] is sleutelfigure in die ontwikkeling van die genre. In die 20ste eeu het die genre gegroei en het dit uitgebrei met die bekendstelling van ruimteoperas, distopiese letterkunde en [[pulptydskrif]]te. Wetenskapsfiksie het nie net die letterkunde beïnvloed nie, maar ook [[rolprent]]e, [[televisie]] en [[kultuur]] in die algemeen. Dit kan die hedendaagse samelewing kritiseer en alternatiewe ondersoek, sowel as vermaak verskaf en ’n gevoel van verwondering teweegbring. == Subgenres van wetenskapsfiksie == * "Alternatiewe geskiedenis": Is gebaseer op die beginsel dat historiese gebeurtenisse heel moontlik anders verloop het. Parallelle wêrelde is dikwels ook deel van hierdie subgenre. * "Ander wêreld": Die skep van 'n heeltemal fiktiewe wêreld of heelal, waarvan die strukture totaal en al van ons eie verskil. * "Eindtyd": Handel oor die einde van die mensdom, deur die mens se eie toedoen of deur oorlog, siektes, 'n [[Ruimtebotsing|sterrekundige botsing]] of ekologiese ramp. * "Ekstrasensoriese persepsie": Oor karakters of vreemde wesens met 'n natuurlike vermoë wat telepatie, psigokinese, [[televoering|teleportasie]], levitasie, dwang, prekognisie, heldersiendheid, ensovoorts insluit. * "[[Godsdiens]]": Toekomsverhale met 'n openlik godsdienstige ondertoon. * "[[Habitat]]": Oor mense wat leef in koepels, generasieskepe, asteroïede, ruimtestasies, ensovoorts. * "Harde wetenskapsfiksie": Word gekenmerk deur streng aandag te skenk aan die noukeurige en korrekte besonderhede op die gebied van [[fisika]], [[astrofisika]], [[sterrekunde]] en [[chemie]]. * "[[Kloning]]"'': Oor genetiese ingenieurswese of manipulasie van 'n gekloonde mens, vervaardig in die mens se laboratoriums. * "[[Kuberpunk]]": Handel gewoonlik oor hoë tegnologie in die nie so verre toekoms. Die hooftema handel oor die vernietiging van die mensdom en is gewoonlik waarskuwend oor die moontlike kwade gevolge wanneer tegnologie in die verkeerde hande val. * "Militêr": Speel gewoonlik af in 'n tyd van konflik tussen nasionale, interplanetêre, of interstellêre stelsels, waar die hoofkarakters gewoonlik soldate is. * "Onsterflikheid": Oor mense wat op soek is na hulle eie vorm van onsterflikheid, en die uiterstes waartoe hulle sal gaan om dit te bekom. * "[[Robotika]]": Robotte is 'n geliefde onderwerp. Wat gebeur as mense vervang word deur meganiese, stoom- of elektriese masjiene? * "[[Ruimtevaart|Ruimtereise]]": Oor die mensdom se reise deur ons eie [[Sonnestelsel]] of na ander, onbekende [[sterrestelsel]]s. * "Ruimtesepies": Oor 'n avontuur wat afspeel in die ruimte, of op ander planete. * "Sagte wetenskapsfiksie": Sluit gewoonlik werke in wat gebaseer is op die sosiale wetenskappe soos [[biologie]], [[sielkunde]], [[ekonomie]], [[sosiologie]] en [[antropologie]]. * "Supermens": Oor mense wat oor die vermoë beskik wat ver bo die vuurmaakplek van die gewone mens is. Dit kan spruit uit 'n natuurlike oorsaak, of kan die gevolg van inmenging en manipulasie wees. * "Tydreise": Word gekenmerk deur die aanwending van 'n uitvindsel om akkurate tydvakke te besoek, hetsy reise na die verlede of die toekoms. * "[[Buiteaardse lewe|Buiteaardse wesens]]": Oor vreemde wesens wat uit die buitenste ruim of van 'n spesifieke planeet af kom. * "Wetenskapsfiksie vir [[tiener]]s: Wetenskapsfiksie aangepas vir die jeug. ==Letterkunde== ===18de eeu en vroeër=== [[Beeld:Bacon 1628 New Atlantis title page wpreview.png|thumb|links|upright|''New Atlantis'' (1626) deur [[Francis Bacon]].]] Sommige geleerdes beweer wetenskapsfiksie het sy oorsprong in antieke tye gehad, toe die onderskeid tussen [[mite]]s en feite vaag was.<ref>{{Cite web|url=https://www.news.gatech.edu/features/out-world|title=Out of This World|website=Georgia Tech News Center |first1= Stacy |last1=Braukman |first2=Jason |last2=Maderer |date=August 28, 2018 |access-date=4 April 2019|archive-date=4 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404030543/https://www.news.gatech.edu/features/out-world|url-status=live}}</ref> Die roman ''A True Story'', wat in die 2de eeu n.C. deur die [[satirikus]] [[Lucianus van Samosata|Lucianus]] geskryf is, bevat baie temas en verhaalmotiewe wat kenmerkend van moderne wetenskapsfiksie is, waaronder reise na ander wêrelde, buiteaardse lewensvorme, interplanetêre oorlogvoering en kunsmatige lewe. Sommige beskou dit as die eerste wetenskapsfiksieroman.<ref>{{Cite journal|title= Lucian's True History as SF |first1=S.C. |last1=Fredericks|date=March 1976 |url=https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm|access-date=29 December 2022|journal=Science Fiction Studies |publisher=DePauw University |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716144342/https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm |archive-date=16 July 2020|url-status=live |volume=3 |issue=1 |pages=49-60}}</ref> Daar word ook aangevoer sommige verhale uit die volksverhaalversameling ''[[Duisend-en-een-nag]]'',<ref name="The Arabian Nights: A Companion">{{Cite book|title=The Arabian Nights: A Companion|first=Robert|last=Irwin|publisher=Tauris Parke Paperbacks|year=2003|isbn=978-1-86064-983-7|pages=209–13}}</ref><ref name="Richardson" /> asook die 10de-eeuse [[Japannese]] fiksiewerk ''Die Verhaal van die Bamboessnyer''<ref name="Richardson">{{Cite book|title=The Halstead Treasury of Ancient Science Fiction|first=Matthew|last=Richardson|publisher=Halstead Press|location=Rushcutters Bay, Nieu-Suid-Wallis|year=2001|isbn=978-1-875684-64-9}} ([[cf.]] {{Cite journal|title=Once Upon a Time|journal=Emerald City|issue=85|date=September 2002|url=http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|access-date=17 September 2008|archive-date=11 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911095946/http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|url-status=live}})</ref> en die [[Arabier|Arabiese]] alweter Ibn al-Nafis se 13de-eeuse roman ''Theologus Autodidactus''<ref name="Roubi">{{Cite web|author=Dr. Abu Shadi Al-Roubi|date=6 February 2008|title=Islamset-Muslim Scientists-Ibn Al Nafis as a Philosopher|url=http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html|access-date=29 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20080206072116/http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html |archive-date=6 February 2008|website=Second International Conference on Islamic Medicine: Islamic Medical Organization, Kuwait}}</ref> bevat elemente van wetenskapsfiksie. Verskeie boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Revolusie]] en later in die [[Verligting]]stydperk geskryf is, word as ware werke van wetenskapsfantasie beskou. [[Francis Bacon]] se ''New Atlantis'' (1627),<ref name="The Harmony of the Worlds">{{cite episode|title=The Harmony of the Worlds|series=Cosmos: A Personal Voyage|credits=Creator and presenter: [[Carl Sagan]]|network=PBS|air-date=12 October 1980}}</ref> [[Johannes Kepler]] se ''Somnium'' (1634), Athanasius Kircher se ''Itinerarium extaticum'' (1656),<ref>{{cite journal|author=Jacqueline Glomski|title=Science Fiction in the Seventeenth Century: The Neo-Latin Somnium and its Relationship with the Vernacular|journal=Der Neulateinische Roman Als Medium Seiner Zeit|editor1=Stefan Walser|editor2=Isabella Tilg|publisher=BoD|year=2013|isbn=978-3-8233-6792-5|page=37|url=https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|access-date=4 June 2020|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415223242/https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|url-status=live}}</ref> [[Cyrano de Bergerac]] se ''Komiese geskiedenis van die state en ryke van die maan'' ([[Frans]]: ''L'Autre monde ou les états et empires de la Lune'', 1657) en ''Die State en Ryke van die Son'' (''Les États et Empires du Soleil'', 1662), Margaret Cavendish se "The Blazing World" (1666),<ref>{{cite journal|last=White|first=William|title=Science, Factions, and the Persistent Specter of War: Margaret Cavendish's Blazing World|journal=Intersect: The Stanford Journal of Science, Technology and Society|volume=2|issue=1|pages=40–51|date=September 2009|url=http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|access-date=7 March 2014|archive-date=27 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227215240/http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|url-status=live}}</ref> [[Jonathan Swift]] se ''Gullivers Travels'' (1726), Ludvig Holberg se ''Nicolai Klimii Iter Subterraneum'' (1741) en [[Voltaire]] se ''Micromégas'' (1752) is voorbeelde.<ref>Khanna, Lee Cullen "The Subject of Utopia: Margaret Cavendish and Her Blazing-World". ''Utopian and Science Fiction by Women: World of Difference''. Syracuse: Syracuse UP, 1994. 15–34.</ref> [[Isaac Asimov]] en [[Carl Sagan]] het Johannes Kepler se 1634-roman ''Somnium'' as die eerste wetenskapsfiksieverhaal beskou; dit beeld ’n reis na die maan uit en hoe die aarde se beweging van daar af gesien word.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU |title=Carl Sagan on Johannes Kepler's persecution |date=21 February 2008 |publisher=YouTube |access-date=24 July 2010 |archive-date=29 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111129015805/http://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU&gl=US&hl=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=The Beginning and the End | first=Isaac| last=Asimov | publisher=Doubleday | location=New York | year=1977 | isbn=978-0-385-13088-2}}</ref> Daar is na Kepler verwys as die “vader van wetenskapsfiksie”.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbvaopenmind.com/en/science/leading-figures/kepler-the-father-of-science-fiction/|title=Kepler, the Father of Science Fiction|date=16 November 2015|website=bbvaopenmind.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.themarginalian.org/2019/12/26/katharina-kepler-witchcraft-dream/|title=How Kepler Invented Science Fiction and Defended His Mother in a Witchcraft Trial While Revolutionizing Our Understanding of the Universe|first=Maria|last=Popova|website=themarginalian.org|date=27 December 2019 }}</ref> ===19de eeu=== [[Beeld:The War of the Worlds by Henrique Alvim Corrêa, original graphic 15.jpg|thumb|upright|'n Inval deur buiteaardse wesens in die roman ''[[The War of the Worlds]]'' (1897) deur [[H.G. Wells]], geïllustreer deur Henrique Alvim Corrêa in 1906.]] Ná die ontwikkeling van die roman in die 17de eeu as ’n letterkundige vorm het [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'' (1818) en ''The Last Man'' (1826) gehelp om die vorm van die wetenskapsfiksieroman te definieer. Die [[Engeland|Engelse]] skrywer Brian Aldiss het aangevoer dat ''Frankenstein'' die eerste werk van wetenskapsfiksie was.<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.sfhomeworld.org/exhibits/homeworld/scifi_hof.asp?articleID=62 |title=Mary W. Shelley |encyclopedia=Encyclopedia of Science Fiction |first1=John |last1=Clute |first2=Peter |last2=Nicholls |name-list-style=amp |publisher=Orbit/Time Warner Book Group UK |year=1993 |access-date=17 January 2007 |archive-date=16 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061116075255/http://www.sfhomeworld.org/exhibits/homeworld/scifi_hof.asp?articleID=62 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=Billion Year Spree: The History of Science Fiction (1973) Revised and expanded as Trillion Year Spree (with David Wingrove)(1986) |first=Aldriss|last=Wingrove|publisher=House of Stratus|location=New York|year= 2001 |isbn=978-0-7551-0068-2}}</ref> [[Edgar Allan Poe]] het verskeie verhale geskryf wat as wetenskapsfiksie beskou word, waaronder "The Unparalleled Adventure of One Hans Pfaall" (1835) oor ’n reis na die maan.<ref>Tresch, John (2002). "Extra! Extra! Poe invents science fiction". In Hayes, Kevin J. The Cambridge Companion to Edgar Allan Poe. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 113–132. {{ISBN|978-0-521-79326-1}}.</ref><ref name="poe moon">{{cite book |url=http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/horror/TheWorksofEdgarAllenPoeVolume1/chap3.html |last=Poe |first=Edgar Allan |title=The Works of Edgar Allan Poe, Volume 1, "The Unparalleled Adventures of One Hans Pfaal" |access-date=17 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060627190020/http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/horror/TheWorksofEdgarAllenPoeVolume1/chap3.html |archive-date=27 June 2006}}</ref> [[Jules Verne]] is bekend vir sy aandag aan besonderhede en wetenskaplike akkuraatheid, veral in die roman ''Twenty Thousand Leagues Under the Seas'' (1870).<ref name="Roberts48">{{citation|last=Roberts |first= Adam |isbn =978-0-415-19205-7|title= Science Fiction|publisher=Routledge|location=Londen |year= 2000|page=48}}</ref><ref>{{citation|first=Maurice|last=Renard|url=http://www.depauw.edu/sfs/documents/renard.htm|title=On the Scientific-Marvelous Novel and Its Influence on the Understanding of Progress|journal=Science Fiction Studies|volume=21|issue=64|date=November 1994|pages=397–405 |doi=10.1525/sfs.21.3.0397 |access-date=25 January 2016|archive-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112033252/https://www.depauw.edu/sfs/documents/renard.htm|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> In 1887 het die roman ''El anacronópete'' deur die Spaanse skrywer Enrique Gaspar y Rimbau die eerste tydmasjien bekendgestel.<ref>La obra narrativa de Enrique Gaspar: El Anacronópete (1887), María de los Ángeles Ayala, Universidad de Alicante. Del Romanticismo al Realismo : Actas del I Coloquio de la S. L. E. S. XIX, Barcelona, 24–26 October 1996 / reds. Luis F. Díaz Larios, Enrique Miralles.</ref><ref>El anacronópete, Engelse vertaling (2014), www.storypilot.com, Michael Main, accessed 13 April 2016</ref> ’n Vroeë Franse/Belgiese wetenskapsfiksieskrywer was J.-H. Rosny aîné (1856-1940). Rosny se meesterstuk is ''Les Navigateurs de l'Infini'' (''Die Navigators van die Oneindigheid'') (1925), waarin die woord ''astronautique'' ("astronout") vir die eerste keer in Frans gebruik is.<ref>{{Cite web|last1=Suffolk|first1=Alex|date=28 February 2012|title=Professor explores the work of a science fiction pioneer|url=https://www.highlandernews.org/2016/professor-explores-the-work-of-a-science-fiction-pioneer/|access-date=25 January 2023|website=Highlander|language=en-US}}</ref><ref>Arthur B. Evans (1988). [https://scholarship.depauw.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1014&context=mlang_facpubs Science Fiction vs. Scientific Fiction in France: From Jules Verne to J.-H. Rosny Aîné (La science-fiction contre la fiction scientifique en France; De Jules Verne à J.-H. Rosny aìné)] In: ''Science fiction studies'', vol. 15, no. 1, p. 1-11.</ref> Baie resensente beskou [[H.G. Wells]] as een van die belangrikste skrywers van wetenskapsfiksie,<ref name="Roberts48" /><ref>{{cite book | last= Siegel| first= Mark Richard| year=1988 | title=Hugo Gernsback, Father of Modern Science Fiction: With Essays on Frank Herbert and Bram Stoker | publisher=Borgo Pr | isbn=978-0-89370-174-1}}</ref> of selfs as "die [[William Shakespeare|Shakespeare]] van wetenskapsfiksie".<ref>{{cite book|last1=Wagar|first1=W. Warren |title=H.G. Wells: Traversing Time|date=2004|publisher=Wesleyan University Press|page=7}}</ref> Sy romans sluit ''The Time Machine'' (1895), ''The Island of Doctor Moreau'' (1896), ''The Invisible Man'' (1897) en ''[[The War of the Worlds]]'' (1898) in. Sy wetenskapsfiksie het oor buiteaardse invalle, biologiese ingenieurswese, onsigbaarheid en tydreise gegaan. In sy niefiksiewerk as toekomskenner het hy die ontstaan van [[Vliegtuig|vliegtuie]], [[Tenk|militêre tenks]], [[kernwapen]]s, satelliettelevisie, ruimtereise en iets soortgelyks aan die [[wêreldwye web]] voorspel.<ref>{{cite news|title=HG Wells: A visionary who should be remembered for his social predictions, not just his scientific ones|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html|newspaper=The Independent|date=8 October 2017|access-date=2 February 2018|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318183227/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html|url-status=live}}</ref> ===20ste eeu=== [[Beeld:Science and Invention no. 124 (August 1923).jpg|links|thumb|upright|Die uitgawe van ''Science and Invention'' van Augustus 1923 – die uitgawe oor wetenskapsfiksie – was die eerste uitgawe van ’n tydskrif wat deur Gernsback uitgegee is wat noemenswaardige fiksie-inhoud bevat het.<ref name=Minnesota>[https://manifold.umn.edu/read/the-perversity-of-things-hugo-gernsback-on-media-tinkering-and-scientifiction/section/74c68168-cfef-452d-b716-d6f419a66be8/resource/3c0f6417-7dbb-4524-8382-a3f3563dde87 Science and Invention, vol. 11, no. 4, August 1923], by die Universiteit van Minnesota; Maart 2017; besoek op 4 Februarie 2026</ref>]] [[Edgar Rice Burroughs]] se roman ''A Princess of Mars'', wat in 1912 gepubliseer is, was die eerste in sy 30-jarige reeks oor planetêre romanse; die romans was op Mars gesetel en die held was John Carter.<ref>Porges, Irwin (1975). Edgar Rice Burroughs. Provo, Utah: Brigham Young University Press. {{ISBN|0-8425-0079-0}}. </ref><ref name="Encyclopedia Britannica">{{Webverwysing |title=Science fiction |url=https://www.britannica.com/art/science-fiction |toegangdatum=24 April 2023 |uitgewer=[[Encyclopedia Britannica]] |taal=en}}</ref> Een van die eerste distopiese romans, ''Ons'', is deur die Russiese skrywer Jewgeni Zamjatin geskryf en in 1924 gepubliseer.<ref>[[#Translations|Brown]], p. xi, citing Shane, gives 1921. Russell, p. 3, dates the first draft to 1919.</ref> Dit beskryf ’n wêreld van harmonie en eensgesindheid binne ’n verenigde [[totalitarisme|totalitêre staat]].<ref>{{cite journal |last1=Orwell |first1=George |title=Review of ''WE'' by E. I. Zamyatin |journal=Tribune |date=4 January 1946 |location=Londen |url=https://www.orwell.ru/library/reviews/zamyatin/english/ |via=Orwell.ru}}</ref> In 1926 het Hugo Gernsback die eerste Amerikaanse wetenskapsfiksietydskrif, ''Amazing Stories'', gepubliseer. In die eerste uitgawe het hy geskryf: "Met 'wetenskapsverbeelding' bedoel ek die soort verhaal van Jules Verne, H.G. Wells en Edgar Allan Poe – ’n bekoorlike romanse vermeng met wetenskaplike feite en profetiese visie... Nie net maak hierdie wonderlike verhale uiters interessante leesstof nie – hulle is ook altyd leersaam. Hulle verskaf kennis... in ’n baie verteerbare vorm... Dit is nie onmoontlik dat nuwe avonture wat vandag in die wetenskapsverbeelding uitgebeeld word, môre verwesenlik sal word nie... Baie groot wetenskapsverhale wat bestem is om van historiese belang te wees, moet nog geskryf word... Die nageslag sal na hulle verwys as werk wat ’n nuwe pad gebaan het, nie net in die letterkunde en fiksie nie, maar ook in vooruitgang."<ref>April 1926, ''Amazing Stories''</ref><ref name="stableford">In 1993 aangehaal in: {{cite encyclopedia|last=Stableford|first=Brian|author2=Clute, John |author3=Nicholls, Peter|year=1993|title=Definitions of SF|encyclopedia=Encyclopedia of Science Fiction|pages= 311–314|publisher=Orbit/Little, Brown and Company|location= Londen|isbn=978-1-85723-124-3}}</ref> In 1928 het E.E. "Doc" Smith se eerste gepubliseerde roman, ''The Skylark of Space'' (geskryf aam met Lee Hawkins Garby), in ''Amazing Stories'' verskyn. Dit word dikwels beskryf as die eerste groot ruimteopera.<ref name="Dozois">{{cite book|last1=Dozois|first1=Gardner|last2=Strahan|first2=Jonathan|title=The New Space Opera|date=2007|publisher=Eos|location=New York|isbn=978-0-06-084675-6|edition=1st|page=[https://archive.org/details/newspaceopera2al00gard/page/2 2}}</ref> In dieselfde jaar het Philip Francis Nowlan se oorspronklike verhaal oor Buck Rogers, ''Armageddon 2419'', ook in ''Amazing Stories'' verskyn. Dié verhaal is gevolg deur ’n Buck Rogers-strokiesprent, die eerste ernstige wetenskapsfiksiestrokiesprent.<ref name="guide">{{Cite encyclopedia|author=Roberts, Garyn G. |year=2001 |title=Buck Rogers |editor=Browne, Ray B. |editor2=Browne, Pat |encyclopedia=The Guide To United States Popular Culture |location=Bowling Green, Ohio |publisher=Bowling Green State University Popular Press |page=120 |isbn=978-0-87972-821-2}}</ref> ''Last and First Men: A Story of the Near and Far Future'' is ’n toekomsgeskiedenisroman wat in 1930 deur die Britse skrywer Olaf Stapledon geskryf is. Dit is ’n werk van innoverende omvang in die wetenskapsfiksiegenre en beskryf die fiktiewe geskiedenis van die mensdom vanaf die hede vorentoe oor ’n tydperk van twee miljard jaar.<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/books/last-and-first-man-of-vision/161949.article|title=Last and first man of vision|publisher=Times Higher Education|date=23 January 1995|access-date=1 October 2014}}</ref> In 1937 het John W. Campbell redakteur van die tydskrif ''Astounding Science Fiction'' geword. Dié gebeurtenis word soms beskou as die begin van die goue era van wetenskapsfiksie, wat gekenmerk is deur verhale wat wetenskaplike prestasie en vooruitgang vier.<ref name="sf history nvcc">{{cite web |url=http://www.nvcc.edu/home/ataormina/scifi/history/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20040326191128/http://nvcc.edu/home/ataormina/scifi/history/ |archive-date=26 March 2004 |title=A History of Science Fiction |first=Agatha |last=Taormina |publisher=Northern Virginia Community College |date=19 January 2005 |access-date=16 January 2007 }}</ref><ref>{{cite web |last1=Nichols |first1=Peter |last2=Ashley |first2=Mike |title=Golden Age of SF |url=https://sf-encyclopedia.com/entry/golden_age_of_sf |access-date=17 November 2022 |date=23 June 2021 |publisher=The Encyclopedia of Science Fiction}}</ref> Daar word dikwels gesê die "goue era" het in 1946 geëindig, maar soms word die laat 1940's en die 1950's by dié tydperk ingesluit.<ref>Nicholls, Peter (1981) ''The Encyclopedia of Science Fiction'', Granada, p. 258</ref> [[Beeld:Amazing stories 192809.jpg|thumb|upright|''Amazing Stories'', September 1928. Hugo Gernsback het die term "Scientiction" in 1916 geskep.]] In 1942 het [[Isaac Asimov]] met die Foundationstigtingreeks romans begin, wat die opkoms en val van galaktiese ryke beskryf en ook die begrip "psigogeskiedenis" bekendgestel het.<ref name="From Robots to Foundations" >{{cite book|last1=Codex|first1=Regius|title=From Robots to Foundations |publisher=CreateSpace Independent Publishing Platform |date=2014|location=Wiesbaden/Ljubljana|isbn=978-1-4995-6982-7}}</ref><ref>{{cite book|title= In Joy Still Felt: The Autobiography of Isaac Asimov, 1954–1978|last= Asimov|first= Isaac|date= 1980|publisher= Doubleday|location= Garden City, New York|isbn= 978-0-385-15544-1|at= [https://archive.org/details/injoystillfelt00isaa/page/ chapter 24]|url= https://archive.org/details/injoystillfelt00isaa/page/}}</ref> Die reeks het later ’n eenmalige Hugoprys ontvang vir "beste reeks van alle tye".<ref>{{cite web| url=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/1966-hugo-awards/| title=1966 Hugo Awards| publisher=Hugo Award| website=thehugoawards.org| date=26 July 2007| access-date=28 July 2017| archive-date=7 May 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110507072919/http://www.thehugoawards.org/hugo-history/1966-hugo-awards/| url-status=live}}</ref> Theodore Sturgeon se roman ''More Than Human'' (1953) het moontlike toekomstige menslike evolusie ondersoek.<ref>"Time and Space", ''Hartford Courant'', 7 February 1954, p.SM19</ref><ref>{{Cite web|title=Reviews: November 1975|url=https://www.depauw.edu/sfs/birs/bir7.htm|access-date=29 December 2022|website=Science Fiction Studies|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322195117/https://www.depauw.edu/sfs/birs/bir7.htm#Sturgeon |archive-date=22 March 2019 |date=November 1975}}</ref> In 1957 het die roman ''Andromeda: A Space-Age Tale'' deur die [[Russe|Russiese]] skrywer en [[paleontoloog]] Iwan Jefremof ’n beeld van ’n toekomstige kommunistiese interstellêre beskawing voorgestel; dit word beskou as een van die belangrikste Sowjet-wetenskapsfiksieromans.<ref name="sps">{{cite web |website=Serg's Home Page |url=http://www.astro.spbu.ru/staff/serg/interests/literature/efremov/list.html |title=Ivan Efremov's works |access-date=8 September 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030429172915/http://www.astro.spbu.ru/staff/serg/interests/literature/efremov/list.html |archive-date=29 April 2003 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://rusf.ru/abs/int0099.htm|title=Off-line интервью с Борисом Стругацким|date=December 2006|publisher=Russian Science Fiction & Fantasy|access-date=29 February 2016|language=ru|trans-title=Off-line interview with Boris Strugatsky|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304032338/http://www.rusf.ru/abs/int0099.htm|url-status=live}}</ref> In 1959 het Robert A. Heinlein se roman ''Starship Troopers'' ’n afwyking van sy vroeëre jeugverhale en {{nowrap|-romans}} aangedui.<ref name="gale196010">{{Cite magazine |last=Gale |first=Floyd C. |date=October 1960 |title=Galaxy's 5 Star Shelf |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n01_1960-10#page/n71/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=142–146}}</ref> Dit is een van die eerste en invloedrykste voorbeelde van militêre wetenskapsfiksie,<ref name="Mcmilllan">{{cite news|last1=McMillan|first1=Graeme|title=Why 'Starship Troopers' May Be Too Controversial to Adapt Faithfully|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/starship-troopers-may-be-controversial-adapt-faithfully-944083|access-date=8 May 2017|work=Hollywood Reporter|date=3 November 2016|archive-date=10 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170510151832/http://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/starship-troopers-may-be-controversial-adapt-faithfully-944083|url-status=live}}</ref> en het die konsep van aangedrewewapenrusting-eksoskelette bekendgestel.<ref name="Intersections">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Zao2IFNhvQkC|title=Intersections: Fantasy and Science Fiction Alternatives|date=1987|publisher=Southern Illinois University Press|isbn=978-0-8093-1374-7|location=Carbondale, Illinois|pages=210–220|last1=Slusser|first1=George E.|access-date=3 February 2018|archive-date=22 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322195108/https://books.google.com/books?id=Zao2IFNhvQkC|url-status=live}}</ref> Die Duitse ruimteoperareeks ''Perry Rhodan'', wat deur verskeie skrywers geskryf is, het in 1961 begin met ’n weergawe van die eerste [[maanlanding]];<ref>{{cite web|url=https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Unternehmen_Stardust|title=Unternehmen Stardust – Perrypedia|website=www.perrypedia.proc.org|language=de|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330062254/https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Unternehmen_Stardust|url-status=live}}</ref> die reeks het sedertdien in die ruimte uitgebrei na verskeie heelalle en in tyd oor miljarde jare.<ref>{{cite web|url=https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Der_Unsterbliche|title=Der Unsterbliche – Perrypedia|website=www.perrypedia.proc.org|language=de|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330062247/https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Der_Unsterbliche|url-status=live}}</ref> Dit het tot dusver die gewildste boekreeks in wetenskapsfiksie geword.<ref>Mike Ashley (14 May 2007). Gateways to Forever: The Story of the Science-Fiction Magazines from 1970–1980. Liverpool University Press. p. 218. {{ISBN|978-1-84631-003-4}}.</ref> In die 1960's en '70's was nuwegolfwetenskapsfiksie bekend daarvoor dat dit ’n hoë mate van eksperimentering (in sowel vorm as inhoud) aanvaar het, sowel as ’n hoogstaande en selfbewuste "literêre" of "artistieke" ingesteldheid.<ref name="McGuirk">{{cite book|title=Fiction 2000|first=Carol|last=McGuirk|section=The 'New' Romancers|editor1-first=George Edgar|editor1-last=Slusser|editor2-first=T. A.|editor2-last=Shippey|publisher=University of Georgia Press|year=1992|isbn=978-0-8203-1449-5|pages=[https://archive.org/details/fiction2000cyber0000unse/page/109 109–125]|url=https://archive.org/details/fiction2000cyber0000unse/page/109}}</ref> In 1961 is [[Stanisław Lem]] se roman ''Solaris'' in [[Pole]] gepubliseer.<ref>Peter Swirski (red), The Art and Science of Stanislaw Lem, McGill-Queen's University Press, 2008, {{ISBN |0-7735-3047-9}}</ref> Die karakters probeer ’n skynbaar intelligente oseaan op ’n nuut ontdekte planeet bestudeer.<ref>Stanislaw Lem, ''Fantastyka i Futuriologia'', Wedawnictwo Literackie, 1989, vol. 2, p. 365</ref><ref>''Benét's Reader's Encyclopedia'', 4de uitg. (1996), p. 590.</ref> Lem se werk het die skepping van mikrorobotika en {{nowrap|-masjinerie}}, [[nanotegnologie]], [[Skynwerklikheid|virtuele werklikheid]] en [[kunsmatige intelligensie]] vooruitgeloop; sy werk het ook die idees van "nekro-evolusie" en [[Virtuele wêreld|kunsmatige wêrelde]] ontwikkel.<ref>{{cite web|url=http://solaris.lem.pl/o-lemie/artykuly/60-artykuly/232-artykul-fialkowski|title=Stanisław Lem czyli życie spełnione|first=Tomasz|last=Fiałkowski|publisher=Lem.pl|website=solaris.lem.pl|language=pl|access-date=2024-09-28|archive-date=29 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150429165334/http://solaris.lem.pl/o-lemie/artykuly/60-artykuly/232-artykul-fialkowski|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last=Oramus|first=Marek|date=2006|title=Bogowie Lema|location=Przeźmierowo|publisher=Wydawnictwo Kurpisz|isbn=978-83-89738-92-9}}</ref><ref>{{cite web|url=https://solaris.lem.pl/ksiazki/beletrystyka/niezwyciezony/96-poslowie-niezwyciezony|title=Cały ten złom|first=Jerzy|last=Jarzębski|publisher=Lem.pl|website=solaris.lem.pl|language=pl|access-date=2024-09-28}}</ref> In 1965 het die roman ''Dune'' deur [[Frank Herbert]] ’n komplekser en gedetailleerder toekomstige samelewing voorgestel as wat die meeste vorige wetenskapsfiksieskrywers gedoen het.<ref>{{cite book |last=Roberts |first=Adam |title=Science Fiction |location= New York |publisher=Routledge |date=2000 |pages=85–90 |isbn=978-0-415-19204-0}}</ref> In 1967 het Anne McCaffrey ’n wetenskapsfantasiereeks genaamd ''Dragonriders of Pern'' begin.<ref>[[#isfdb-dop|Dragonriders of Pern, ISFDB]].</ref> Twee novelles wat in die reeks se eerste roman, ''Dragonflight'', ingesluit is, het daartoe gelei dat McCaffrey die eerste vrou was aan wie 'n Hugo- of Nebulaprys toegeken is.<ref name="first">''Publishers Weekly'' review of Robin Roberts, ''Anne McCaffrey: A Life with Dragons'' (2007). [https://www.amazon.com/dp/157806998X Quoted by Amazon.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210601043508/https://www.amazon.com/dp/157806998X |date=1 June 2021 }}. Retrieved 16 July 2011.</ref> In 1968 is [[Philip K. Dick]] se roman ''Do Androids Dream of Electric Sheep?'' gepubliseer. Dit is die literêre bron van die ''[[Blade Runner]]''-rolprentreeks.<ref name="Sammon">Sammon, Paul M. (1996). Future Noir: the Making of Blade Runner. Londen: Orion Media. p. 49. {{ISBN|0-06-105314-7}}.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/lifestyles/books/ct-books-blade-runner-2049-philip-k-dick-20171019-story.html|title='Blade Runner 2049': How does Philip K. Dick's vision hold up?|last=Wolfe|first=Gary K.|website=chicagotribune.com|date=23 October 2017 |language=en-US|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330062247/https://www.chicagotribune.com/lifestyles/books/ct-books-blade-runner-2049-philip-k-dick-20171019-story.html|url-status=live}}</ref> Die roman ''The Left Hand of Darkness'' deur [[Ursula K. Le Guin]], wat in 1969 gepubliseer is, speel af op ’n planeet waar die inwoners geen vaste geslag het nie. Die roman is een van die invloedrykste voorbeelde van sosiale, [[Feminisme|feministiese]] of [[antropologie]]se wetenskapsfiksie.<ref>Stover, Leon E. "Anthropology and Science Fiction" ''Current Anthropology'', Vol. 14, No. 4 (Oct. 1973)</ref><ref>Reid, Suzanne Elizabeth (1997). Presenting Ursula Le Guin. New York, New York, USA: Twayne. {{ISBN|978-0-8057-4609-9}}, pp=9, 120</ref><ref>Spivack, Charlotte (1984). Ursula K. Le Guin (1st ed.). Boston, Massachusetts, USA: Twayne Publishers. {{ISBN|978-0-8057-7393-4}}, pp=44–50</ref> In 1979 het die tydskrif ''Science Fiction World'' in die [[Volksrepubliek China]] begin verskyn.<ref>{{Cite web|url=http://www.china.org.cn/english/culture/40079.htm|title=Brave New World of Chinese Science Fiction|website=www.china.org.cn|access-date=26 April 2018|archive-date=21 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621155325/http://www.china.org.cn/english/culture/40079.htm|url-status=live}}</ref> Dit oorheers die Chinese mark vir wetenskapsfiksietydskrifte en het in ’n stadium ’n oplaag van 300&nbsp;000 eksemplare per uitgawe en ’n beraamde drie tot vyf lesers per eksemplaar gehad, wat dit ’n totale lesersgetal van minstens 1&nbsp;miljoen gegee het. Dit is dus die wêreld se gewildste wetenskapsfiksiepublikasie.<ref>{{cite web|url=http://www.concatenation.org/articles/sf~china.html|title=Science Fiction, Globalization, and the People's Republic of China|website=www.concatenation.org|access-date=26 April 2018|archive-date=27 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427005238/http://www.concatenation.org/articles/sf~china.html|url-status=live}}</ref> In 1984 het [[William Gibson]] se eerste roman, ''Neuromancer'', gehelp om kuberkuns en die woord "kuberruimte" gewild te maak. Hy het die [[Engels]]e term oorspronklik in die 1982-kortverhaal "Burning Chrome" geskep.<ref>Fitting, Peter (July 1991). "The Lessons of Cyberpunk". In Penley, C.; Ross, A. Technoculture. Minneapolis: University of Minnesota Press. pp. 295–315</ref><ref name="gibson cyber">{{cite book |url=http://www.stanford.edu/class/history34q/readings/Cyberspace/HaywardSituatingCyberspace.html |title=Future Visions: New Technologies of the Screen |first=Philip |last=Hayward |pages=180–204 |publisher=British Film Institute |year=1993 |access-date=17 January 2007 |archive-date=21 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221203216/http://www.stanford.edu/class/history34q/readings/Cyberspace/HaywardSituatingCyberspace.html |url-status=live }}</ref> In dieselfde jaar het [[Octavia E. Butler|Octavia Butler]] se kortverhaal "Speech Sounds" die Hugoprys vir beste kortverhaal gewen. Sy het daarna temas van rasse-onreg, [[aardverwarming]], vroueregte en politieke konflik ondersoek.<ref>Pfeiffer, John R. "Butler, Octavia Estelle (b. 1947)." in Richard Bleiler (red.), ''Science Fiction Writers: Critical Studies of the Major Authors from the Early Nineteenth Century to the Present Day'', 2de uitg. New York: Charles Scribner's Sons, 1999. 147–158.</ref> In 1995 het sy die eerste wetenskapsfiksieskrywer geword wat ’n MacArthur-fellowship ontvang.<ref>{{Cite web |title=Octavia Butler |url=https://www.macfound.org/fellows/class-of-1995/octavia-butler |access-date=2024-12-06 |website=www.macfound.org |language=en}}</ref> In 1986 het die roman ''Shards of Honor'' deur Lois McMaster Bujold haar ''Vorkosigan Saga''-wetenskapsoperareeks begin.<ref name="Tor Shards">{{cite web |url=http://www.tor.com/blogs/2009/03/weeping-for-her-enemies-lois-mcmaster-bujolds-shards-of-honor |title=Weeping for her enemies: Lois McMaster Bujold's ''Shards of Honor'' |first=Jo |last=Walton |website=Tor.com |date=31 March 2009 |access-date=9 September 2014 |archive-date=11 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911001835/http://www.tor.com/blogs/2009/03/weeping-for-her-enemies-lois-mcmaster-bujolds-shards-of-honor |url-status=live }}</ref> Die roman ''Snow Crash'' deur [[Neal Stephenson]] uit 1992 het geweldige maatskaplike omwentelinge weens die inligtingsrewolusie voorspel.<ref>{{cite web |url=http://www.barnesandnoble.com/review/neal-stephenson-anathem/ |title=Interviews – Neal Stephenson: Anathem – A Conversation with James Mustich, Editor-in-Chief of the Barnes & Noble Review |first=James |last=Mustich |work=The Barnes & Noble Review |date=13 October 2008 |access-date=6 August 2014 |publisher=Barnes & Noble |archive-date=11 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140811203104/http://www.barnesandnoble.com/review/neal-stephenson-anathem/ |url-status=live }}</ref> ===21ste eeu=== In 2007 is [[Liu Cixin]] se roman ''The Three-Body Problem'' in China gepubliseer. Dit is in Engels vertaal en in 2014 deur Tor Books uitgegee;<ref>{{cite web|url=https://kenliu.name/translations/three-body/|title=Three Body|date=23 January 2015|website=Ken Liu, Writer|language=en-US|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330064637/https://kenliu.name/translations/three-body/|url-status=live}}</ref> dit het in 2015 die Hugoprys vir beste roman gewen.<ref>{{cite web|url=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2015-hugo-awards/|title=2015 Hugo Awards|first=Ed|last=Benson|date=31 March 2015|access-date=26 April 2018|archive-date=9 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200509050008/http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2015-hugo-awards/|url-status=live}}</ref> Liu was die eerste Asiatiese skrywer wat die prys wen.<ref>{{Cite web|date=24 August 2015|title=Out of this world: Chinese sci-fi author Liu Cixin is Asia's first writer to win Hugo award for best novel|first=Andrea|last=Chen|url=https://www.scmp.com/news/china/society/article/1851952/out-world-chinese-sci-fi-author-liu-cixin-asias-first-writer-win|access-date=29 December 2022|website=South China Morning Post|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180603134803/http://www.scmp.com/news/china/society/article/1851952/out-world-chinese-sci-fi-author-liu-cixin-asias-first-writer-win|archive-date=3 June 2018 |url-status=live}}</ref> Ontluikende temas in die wetenskapsfiksie van die laat 20ste en vroeë 21ste eeu sluit in omgewingskwessies, die implikasies van die [[internet]] en die uitbreidende inligtingsheelal, vrae oor [[biotegnologie]], [[nanotegnologie]] en die era van oorvloed van produkte ná die skaarste.<ref>{{cite web|url=https://io9.gizmodo.com/10-recent-science-fiction-books-that-are-about-big-idea-5929436|title=10 Recent Science Fiction Books That Are About Big Ideas|last=Anders|first=Charlie Jane|website=io9|date=27 July 2012 |language=en-US|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330064638/https://io9.gizmodo.com/10-recent-science-fiction-books-that-are-about-big-idea-5929436|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.studienet.dk/science-fiction/21st-century|title=Science fiction in the 21st century|website=www.studienet.dk|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330064635/https://www.studienet.dk/science-fiction/21st-century|url-status=live}}</ref> Onlangse tendense en subgenres sluit in [[steampunk]],<ref>{{cite news|last=Bebergal|first=Peter|date=26 August 2007|title=The age of steampunk:Nostalgia meets the future, joined carefully with brass screws|work=The Boston Globe|url=http://archive.boston.com/news/globe/ideas/articles/2007/08/26/the_age_of_steampunk/|access-date=20 February 2020|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305071134/http://www.boston.com/news/globe/ideas/articles/2007/08/26/the_age_of_steampunk/?page=full|url-status=live}}</ref> biopunk,<ref name="Pulver 1998">{{cite book| author = Pulver, David L. | title = GURPS Bio-Tech| publisher=Steve Jackson Games | year=1998 | isbn=978-1-55634-336-0}}</ref> en "alledaagse" wetenskapsfiksie.<ref>{{cite news | title=How sci-fi moves with the times | url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/7948058.stm | date=18 March 2009 | newspaper=BBC News | access-date=28 February 2018 | archive-date=28 February 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180228164140/http://news.bbc.co.uk/2/hi/sci/tech/7948058.stm | url-status=live }}</ref><ref name="dwalter">{{cite news |last=Walter |first=Damien |date=2 May 2008 |title=The really exciting science fiction is boring |url=https://www.theguardian.com/books/booksblog/2008/may/02/thereallyexcitingsciencefi |newspaper=The Guardian |access-date=28 February 2018 |archive-date=27 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180127143301/https://www.theguardian.com/books/booksblog/2008/may/02/thereallyexcitingsciencefi |url-status=live }}</ref> == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie]] * [[Lys van wetenskapsfiksieboeke]] * [[Lys van wetenskapsfiksierolprente]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Science fiction}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Science fiction}} {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkundige genres]] k15j2v6n5ecrtkbjdd10cgjlkz3nn4p 2913354 2913347 2026-06-23T21:26:03Z BurgertB 2401 Besig 2913354 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Imagination cover December 1952.jpg|thumb|220px|'n Voorblad van ''Imagination'', 'n Amerikaanse wetenskapsfiksie-en-fantasiepulptydkrif (1952).]] '''Wetenskapsfiksie''' is die [[genre]] van spekulatiewe [[fiksie]] wat gevorderde en toekomstige veranderinge in [[tegnologie]], [[wetenskap]]like kennis of [[biologie]]se stelsels voorstel. Die elemente wat algemeen met wetenskapsfiksie verbind word, het met verloop van tyd toegeneem: van [[ruimteverkenning]], [[buiteaardse lewe]], tydreise en [[robotika]]; tot parallelle heelalle, distopiese samelewings en biologiese manipulasies; en, meer onlangs, tot [[inligtingstegnologie]], [[transhumanisme]], [[posthumanisme]] en omgewingsuitdagings. Wetenskapsfiksie ondersoek dikwels menslike reaksies op die gevolge van hierdie soort geprojekteerde of verbeelde wetenskaplike vooruitgang. Die presiese definisie van wetenskapsfiksie word al lank deur skrywers, kritici, akademici en lesers betwis. Dit bevat baie subgenres, waaronder "harde" wetenskapsfiksie, wat die klem op wetenskaplike akkuraatheid plaas, en "sagte" wetenskapsfiksie, wat op sosiale wetenskappe fokus. Ander noemenswaardige subgenres is: ruimteopera, wat die klem plaas op suiwer avontuur in ’n heelal waarin ruimtereise algemeen voorkom; kuberruimtefiksie, wat die wisselwerking tussen tegnologie en die samelewing ondersoek; en klimaatsfiksie, wat omgewingskwessies behandel. Daar word beweer voorlopers van wetenskapsfiksie het al sedert die oudheid bestaan. Sommige boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Rewolusie]] en die [[Verligting]]stydperk geskryf is, is as vroeë wetenskapsfantasieverhale beskou. Die moderne genre het hoofsaaklik in die 19de en vroeë 20ste eeu ontstaan, toe gewilde skrywers na tegnologiese vooruitgang begin kyk het vir inspirasie en bespiegeling. [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'', wat in 1818 geskryf is, word dikwels as die eerste ware wetenskapsfiksieroman beskou. [[Jules Verne]] en [[H.G. Wells]] is sleutelfigure in die ontwikkeling van die genre. In die 20ste eeu het die genre gegroei en het dit uitgebrei met die bekendstelling van ruimteoperas, distopiese letterkunde en [[pulptydskrif]]te. Wetenskapsfiksie het nie net die letterkunde beïnvloed nie, maar ook [[rolprent]]e, [[televisie]] en [[kultuur]] in die algemeen. Dit kan die hedendaagse samelewing kritiseer en alternatiewe ondersoek, sowel as vermaak verskaf en ’n gevoel van verwondering teweegbring. == Subgenres van wetenskapsfiksie == * "Alternatiewe geskiedenis": Is gebaseer op die beginsel dat historiese gebeurtenisse heel moontlik anders verloop het. Parallelle wêrelde is dikwels ook deel van hierdie subgenre. * "Ander wêreld": Die skep van 'n heeltemal fiktiewe wêreld of heelal, waarvan die strukture totaal en al van ons eie verskil. * "Eindtyd": Handel oor die einde van die mensdom, deur die mens se eie toedoen of deur oorlog, siektes, 'n [[Ruimtebotsing|sterrekundige botsing]] of ekologiese ramp. * "Ekstrasensoriese persepsie": Oor karakters of vreemde wesens met 'n natuurlike vermoë wat telepatie, psigokinese, [[televoering|teleportasie]], levitasie, dwang, prekognisie, heldersiendheid, ensovoorts insluit. * "[[Godsdiens]]": Toekomsverhale met 'n openlik godsdienstige ondertoon. * "[[Habitat]]": Oor mense wat leef in koepels, generasieskepe, asteroïede, ruimtestasies, ensovoorts. * "Harde wetenskapsfiksie": Word gekenmerk deur streng aandag te skenk aan die noukeurige en korrekte besonderhede op die gebied van [[fisika]], [[astrofisika]], [[sterrekunde]] en [[chemie]]. * "[[Kloning]]"'': Oor genetiese ingenieurswese of manipulasie van 'n gekloonde mens, vervaardig in die mens se laboratoriums. * "[[Kuberpunk]]": Handel gewoonlik oor hoë tegnologie in die nie so verre toekoms. Die hooftema handel oor die vernietiging van die mensdom en is gewoonlik waarskuwend oor die moontlike kwade gevolge wanneer tegnologie in die verkeerde hande val. * "Militêr": Speel gewoonlik af in 'n tyd van konflik tussen nasionale, interplanetêre, of interstellêre stelsels, waar die hoofkarakters gewoonlik soldate is. * "Onsterflikheid": Oor mense wat op soek is na hulle eie vorm van onsterflikheid, en die uiterstes waartoe hulle sal gaan om dit te bekom. * "[[Robotika]]": Robotte is 'n geliefde onderwerp. Wat gebeur as mense vervang word deur meganiese, stoom- of elektriese masjiene? * "[[Ruimtevaart|Ruimtereise]]": Oor die mensdom se reise deur ons eie [[Sonnestelsel]] of na ander, onbekende [[sterrestelsel]]s. * "Ruimtesepies": Oor 'n avontuur wat afspeel in die ruimte, of op ander planete. * "Sagte wetenskapsfiksie": Sluit gewoonlik werke in wat gebaseer is op die sosiale wetenskappe soos [[biologie]], [[sielkunde]], [[ekonomie]], [[sosiologie]] en [[antropologie]]. * "Supermens": Oor mense wat oor die vermoë beskik wat ver bo die vuurmaakplek van die gewone mens is. Dit kan spruit uit 'n natuurlike oorsaak, of kan die gevolg van inmenging en manipulasie wees. * "Tydreise": Word gekenmerk deur die aanwending van 'n uitvindsel om akkurate tydvakke te besoek, hetsy reise na die verlede of die toekoms. * "[[Buiteaardse lewe|Buiteaardse wesens]]": Oor vreemde wesens wat uit die buitenste ruim of van 'n spesifieke planeet af kom. * "Wetenskapsfiksie vir [[tiener]]s: Wetenskapsfiksie aangepas vir die jeug. ==Letterkunde== ===18de eeu en vroeër=== [[Beeld:Bacon 1628 New Atlantis title page wpreview.png|thumb|links|upright|''New Atlantis'' (1626) deur [[Francis Bacon]].]] Sommige geleerdes beweer wetenskapsfiksie het sy oorsprong in antieke tye gehad, toe die onderskeid tussen [[mite]]s en feite vaag was.<ref>{{Cite web|url=https://www.news.gatech.edu/features/out-world|title=Out of This World|website=Georgia Tech News Center |first1= Stacy |last1=Braukman |first2=Jason |last2=Maderer |date=August 28, 2018 |access-date=4 April 2019|archive-date=4 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404030543/https://www.news.gatech.edu/features/out-world|url-status=live}}</ref> Die roman ''A True Story'', wat in die 2de eeu n.C. deur die [[satirikus]] [[Lucianus van Samosata|Lucianus]] geskryf is, bevat baie temas en verhaalmotiewe wat kenmerkend van moderne wetenskapsfiksie is, waaronder reise na ander wêrelde, buiteaardse lewensvorme, interplanetêre oorlogvoering en kunsmatige lewe. Sommige beskou dit as die eerste wetenskapsfiksieroman.<ref>{{Cite journal|title= Lucian's True History as SF |first1=S.C. |last1=Fredericks|date=March 1976 |url=https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm|access-date=29 December 2022|journal=Science Fiction Studies |publisher=DePauw University |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716144342/https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm |archive-date=16 July 2020|url-status=live |volume=3 |issue=1 |pages=49-60}}</ref> Daar word ook aangevoer sommige verhale uit die volksverhaalversameling ''[[Duisend-en-een-nag]]'',<ref name="The Arabian Nights: A Companion">{{Cite book|title=The Arabian Nights: A Companion|first=Robert|last=Irwin|publisher=Tauris Parke Paperbacks|year=2003|isbn=978-1-86064-983-7|pages=209–13}}</ref><ref name="Richardson" /> asook die 10de-eeuse [[Japannese]] fiksiewerk ''Die Verhaal van die Bamboessnyer''<ref name="Richardson">{{Cite book|title=The Halstead Treasury of Ancient Science Fiction|first=Matthew|last=Richardson|publisher=Halstead Press|location=Rushcutters Bay, Nieu-Suid-Wallis|year=2001|isbn=978-1-875684-64-9}} ([[cf.]] {{Cite journal|title=Once Upon a Time|journal=Emerald City|issue=85|date=September 2002|url=http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|access-date=17 September 2008|archive-date=11 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911095946/http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|url-status=live}})</ref> en die [[Arabier|Arabiese]] alweter Ibn al-Nafis se 13de-eeuse roman ''Theologus Autodidactus''<ref name="Roubi">{{Cite web|author=Dr. Abu Shadi Al-Roubi|date=6 February 2008|title=Islamset-Muslim Scientists-Ibn Al Nafis as a Philosopher|url=http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html|access-date=29 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20080206072116/http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html |archive-date=6 February 2008|website=Second International Conference on Islamic Medicine: Islamic Medical Organization, Kuwait}}</ref> bevat elemente van wetenskapsfiksie. Verskeie boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Revolusie]] en later in die [[Verligting]]stydperk geskryf is, word as ware werke van wetenskapsfantasie beskou. [[Francis Bacon]] se ''New Atlantis'' (1627),<ref name="The Harmony of the Worlds">{{cite episode|title=The Harmony of the Worlds|series=Cosmos: A Personal Voyage|credits=Creator and presenter: [[Carl Sagan]]|network=PBS|air-date=12 October 1980}}</ref> [[Johannes Kepler]] se ''Somnium'' (1634), Athanasius Kircher se ''Itinerarium extaticum'' (1656),<ref>{{cite journal|author=Jacqueline Glomski|title=Science Fiction in the Seventeenth Century: The Neo-Latin Somnium and its Relationship with the Vernacular|journal=Der Neulateinische Roman Als Medium Seiner Zeit|editor1=Stefan Walser|editor2=Isabella Tilg|publisher=BoD|year=2013|isbn=978-3-8233-6792-5|page=37|url=https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|access-date=4 June 2020|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415223242/https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|url-status=live}}</ref> [[Cyrano de Bergerac]] se ''Komiese geskiedenis van die state en ryke van die maan'' ([[Frans]]: ''L'Autre monde ou les états et empires de la Lune'', 1657) en ''Die State en Ryke van die Son'' (''Les États et Empires du Soleil'', 1662), Margaret Cavendish se "The Blazing World" (1666),<ref>{{cite journal|last=White|first=William|title=Science, Factions, and the Persistent Specter of War: Margaret Cavendish's Blazing World|journal=Intersect: The Stanford Journal of Science, Technology and Society|volume=2|issue=1|pages=40–51|date=September 2009|url=http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|access-date=7 March 2014|archive-date=27 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227215240/http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|url-status=live}}</ref> [[Jonathan Swift]] se ''Gullivers Travels'' (1726), Ludvig Holberg se ''Nicolai Klimii Iter Subterraneum'' (1741) en [[Voltaire]] se ''Micromégas'' (1752) is voorbeelde.<ref>Khanna, Lee Cullen "The Subject of Utopia: Margaret Cavendish and Her Blazing-World". ''Utopian and Science Fiction by Women: World of Difference''. Syracuse: Syracuse UP, 1994. 15–34.</ref> [[Isaac Asimov]] en [[Carl Sagan]] het Johannes Kepler se 1634-roman ''Somnium'' as die eerste wetenskapsfiksieverhaal beskou; dit beeld ’n reis na die maan uit en hoe die aarde se beweging van daar af gesien word.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU |title=Carl Sagan on Johannes Kepler's persecution |date=21 February 2008 |publisher=YouTube |access-date=24 July 2010 |archive-date=29 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111129015805/http://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU&gl=US&hl=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=The Beginning and the End | first=Isaac| last=Asimov | publisher=Doubleday | location=New York | year=1977 | isbn=978-0-385-13088-2}}</ref> Daar is na Kepler verwys as die “vader van wetenskapsfiksie”.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbvaopenmind.com/en/science/leading-figures/kepler-the-father-of-science-fiction/|title=Kepler, the Father of Science Fiction|date=16 November 2015|website=bbvaopenmind.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.themarginalian.org/2019/12/26/katharina-kepler-witchcraft-dream/|title=How Kepler Invented Science Fiction and Defended His Mother in a Witchcraft Trial While Revolutionizing Our Understanding of the Universe|first=Maria|last=Popova|website=themarginalian.org|date=27 December 2019 }}</ref> ===19de eeu=== [[Beeld:The War of the Worlds by Henrique Alvim Corrêa, original graphic 15.jpg|thumb|upright|'n Inval deur buiteaardse wesens in die roman ''[[The War of the Worlds]]'' (1897) deur [[H.G. Wells]], geïllustreer deur Henrique Alvim Corrêa in 1906.]] Ná die ontwikkeling van die roman in die 17de eeu as ’n letterkundige vorm het [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'' (1818) en ''The Last Man'' (1826) gehelp om die vorm van die wetenskapsfiksieroman te definieer. Die [[Engeland|Engelse]] skrywer Brian Aldiss het aangevoer dat ''Frankenstein'' die eerste werk van wetenskapsfiksie was.<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.sfhomeworld.org/exhibits/homeworld/scifi_hof.asp?articleID=62 |title=Mary W. Shelley |encyclopedia=Encyclopedia of Science Fiction |first1=John |last1=Clute |first2=Peter |last2=Nicholls |name-list-style=amp |publisher=Orbit/Time Warner Book Group UK |year=1993 |access-date=17 January 2007 |archive-date=16 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061116075255/http://www.sfhomeworld.org/exhibits/homeworld/scifi_hof.asp?articleID=62 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=Billion Year Spree: The History of Science Fiction (1973) Revised and expanded as Trillion Year Spree (with David Wingrove)(1986) |first=Aldriss|last=Wingrove|publisher=House of Stratus|location=New York|year= 2001 |isbn=978-0-7551-0068-2}}</ref> [[Edgar Allan Poe]] het verskeie verhale geskryf wat as wetenskapsfiksie beskou word, waaronder "The Unparalleled Adventure of One Hans Pfaall" (1835) oor ’n reis na die maan.<ref>Tresch, John (2002). "Extra! Extra! Poe invents science fiction". In Hayes, Kevin J. The Cambridge Companion to Edgar Allan Poe. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 113–132. {{ISBN|978-0-521-79326-1}}.</ref><ref name="poe moon">{{cite book |url=http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/horror/TheWorksofEdgarAllenPoeVolume1/chap3.html |last=Poe |first=Edgar Allan |title=The Works of Edgar Allan Poe, Volume 1, "The Unparalleled Adventures of One Hans Pfaal" |access-date=17 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060627190020/http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/horror/TheWorksofEdgarAllenPoeVolume1/chap3.html |archive-date=27 June 2006}}</ref> [[Jules Verne]] is bekend vir sy aandag aan besonderhede en wetenskaplike akkuraatheid, veral in die roman ''Twenty Thousand Leagues Under the Seas'' (1870).<ref name="Roberts48">{{citation|last=Roberts |first= Adam |isbn =978-0-415-19205-7|title= Science Fiction|publisher=Routledge|location=Londen |year= 2000|page=48}}</ref><ref>{{citation|first=Maurice|last=Renard|url=http://www.depauw.edu/sfs/documents/renard.htm|title=On the Scientific-Marvelous Novel and Its Influence on the Understanding of Progress|journal=Science Fiction Studies|volume=21|issue=64|date=November 1994|pages=397–405 |doi=10.1525/sfs.21.3.0397 |access-date=25 January 2016|archive-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112033252/https://www.depauw.edu/sfs/documents/renard.htm|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> In 1887 het die roman ''El anacronópete'' deur die Spaanse skrywer Enrique Gaspar y Rimbau die eerste tydmasjien bekendgestel.<ref>La obra narrativa de Enrique Gaspar: El Anacronópete (1887), María de los Ángeles Ayala, Universidad de Alicante. Del Romanticismo al Realismo : Actas del I Coloquio de la S. L. E. S. XIX, Barcelona, 24–26 October 1996 / reds. Luis F. Díaz Larios, Enrique Miralles.</ref><ref>El anacronópete, Engelse vertaling (2014), www.storypilot.com, Michael Main, accessed 13 April 2016</ref> ’n Vroeë Franse/Belgiese wetenskapsfiksieskrywer was J.-H. Rosny aîné (1856-1940). Rosny se meesterstuk is ''Les Navigateurs de l'Infini'' (''Die Navigators van die Oneindigheid'') (1925), waarin die woord ''astronautique'' ("astronout") vir die eerste keer in Frans gebruik is.<ref>{{Cite web|last1=Suffolk|first1=Alex|date=28 February 2012|title=Professor explores the work of a science fiction pioneer|url=https://www.highlandernews.org/2016/professor-explores-the-work-of-a-science-fiction-pioneer/|access-date=25 January 2023|website=Highlander|language=en-US}}</ref><ref>Arthur B. Evans (1988). [https://scholarship.depauw.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1014&context=mlang_facpubs Science Fiction vs. Scientific Fiction in France: From Jules Verne to J.-H. Rosny Aîné (La science-fiction contre la fiction scientifique en France; De Jules Verne à J.-H. Rosny aìné)] In: ''Science fiction studies'', vol. 15, no. 1, p. 1-11.</ref> Baie resensente beskou [[H.G. Wells]] as een van die belangrikste skrywers van wetenskapsfiksie,<ref name="Roberts48" /><ref>{{cite book | last= Siegel| first= Mark Richard| year=1988 | title=Hugo Gernsback, Father of Modern Science Fiction: With Essays on Frank Herbert and Bram Stoker | publisher=Borgo Pr | isbn=978-0-89370-174-1}}</ref> of selfs as "die [[William Shakespeare|Shakespeare]] van wetenskapsfiksie".<ref>{{cite book|last1=Wagar|first1=W. Warren |title=H.G. Wells: Traversing Time|date=2004|publisher=Wesleyan University Press|page=7}}</ref> Sy romans sluit ''The Time Machine'' (1895), ''The Island of Doctor Moreau'' (1896), ''The Invisible Man'' (1897) en ''[[The War of the Worlds]]'' (1898) in. Sy wetenskapsfiksie het oor buiteaardse invalle, biologiese ingenieurswese, onsigbaarheid en tydreise gegaan. In sy niefiksiewerk as toekomskenner het hy die ontstaan van [[Vliegtuig|vliegtuie]], [[Tenk|militêre tenks]], [[kernwapen]]s, satelliettelevisie, ruimtereise en iets soortgelyks aan die [[wêreldwye web]] voorspel.<ref>{{cite news|title=HG Wells: A visionary who should be remembered for his social predictions, not just his scientific ones|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html|newspaper=The Independent|date=8 October 2017|access-date=2 February 2018|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318183227/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html|url-status=live}}</ref> ===20ste eeu=== [[Beeld:Science and Invention no. 124 (August 1923).jpg|links|thumb|upright|Die uitgawe van ''Science and Invention'' van Augustus 1923 – die uitgawe oor wetenskapsfiksie – was die eerste uitgawe van ’n tydskrif wat deur Gernsback uitgegee is wat noemenswaardige fiksie-inhoud bevat het.<ref name=Minnesota>[https://manifold.umn.edu/read/the-perversity-of-things-hugo-gernsback-on-media-tinkering-and-scientifiction/section/74c68168-cfef-452d-b716-d6f419a66be8/resource/3c0f6417-7dbb-4524-8382-a3f3563dde87 Science and Invention, vol. 11, no. 4, August 1923], by die Universiteit van Minnesota; Maart 2017; besoek op 4 Februarie 2026</ref>]] [[Edgar Rice Burroughs]] se roman ''A Princess of Mars'', wat in 1912 gepubliseer is, was die eerste in sy 30-jarige reeks oor planetêre romanse; die romans was op Mars gesetel en die held was John Carter.<ref>Porges, Irwin (1975). Edgar Rice Burroughs. Provo, Utah: Brigham Young University Press. {{ISBN|0-8425-0079-0}}. </ref><ref name="Encyclopedia Britannica">{{Webverwysing |title=Science fiction |url=https://www.britannica.com/art/science-fiction |toegangdatum=24 April 2023 |uitgewer=[[Encyclopedia Britannica]] |taal=en}}</ref> Een van die eerste distopiese romans, ''Ons'', is deur die Russiese skrywer Jewgeni Zamjatin geskryf en in 1924 gepubliseer.<ref>[[#Translations|Brown]], p. xi, citing Shane, gives 1921. Russell, p. 3, dates the first draft to 1919.</ref> Dit beskryf ’n wêreld van harmonie en eensgesindheid binne ’n verenigde [[totalitarisme|totalitêre staat]].<ref>{{cite journal |last1=Orwell |first1=George |title=Review of ''WE'' by E. I. Zamyatin |journal=Tribune |date=4 January 1946 |location=Londen |url=https://www.orwell.ru/library/reviews/zamyatin/english/ |via=Orwell.ru}}</ref> In 1926 het Hugo Gernsback die eerste Amerikaanse wetenskapsfiksietydskrif, ''Amazing Stories'', gepubliseer. In die eerste uitgawe het hy geskryf: "Met 'wetenskapsverbeelding' bedoel ek die soort verhaal van Jules Verne, H.G. Wells en Edgar Allan Poe – ’n bekoorlike romanse vermeng met wetenskaplike feite en profetiese visie... Nie net maak hierdie wonderlike verhale uiters interessante leesstof nie – hulle is ook altyd leersaam. Hulle verskaf kennis... in ’n baie verteerbare vorm... Dit is nie onmoontlik dat nuwe avonture wat vandag in die wetenskapsverbeelding uitgebeeld word, môre verwesenlik sal word nie... Baie groot wetenskapsverhale wat bestem is om van historiese belang te wees, moet nog geskryf word... Die nageslag sal na hulle verwys as werk wat ’n nuwe pad gebaan het, nie net in die letterkunde en fiksie nie, maar ook in vooruitgang."<ref>April 1926, ''Amazing Stories''</ref><ref name="stableford">In 1993 aangehaal in: {{cite encyclopedia|last=Stableford|first=Brian|author2=Clute, John |author3=Nicholls, Peter|year=1993|title=Definitions of SF|encyclopedia=Encyclopedia of Science Fiction|pages= 311–314|publisher=Orbit/Little, Brown and Company|location= Londen|isbn=978-1-85723-124-3}}</ref> In 1928 het E.E. "Doc" Smith se eerste gepubliseerde roman, ''The Skylark of Space'' (geskryf aam met Lee Hawkins Garby), in ''Amazing Stories'' verskyn. Dit word dikwels beskryf as die eerste groot ruimteopera.<ref name="Dozois">{{cite book|last1=Dozois|first1=Gardner|last2=Strahan|first2=Jonathan|title=The New Space Opera|date=2007|publisher=Eos|location=New York|isbn=978-0-06-084675-6|edition=1st|page=[https://archive.org/details/newspaceopera2al00gard/page/2 2}}</ref> In dieselfde jaar het Philip Francis Nowlan se oorspronklike verhaal oor Buck Rogers, ''Armageddon 2419'', ook in ''Amazing Stories'' verskyn. Dié verhaal is gevolg deur ’n Buck Rogers-strokiesprent, die eerste ernstige wetenskapsfiksiestrokiesprent.<ref name="guide">{{Cite encyclopedia|author=Roberts, Garyn G. |year=2001 |title=Buck Rogers |editor=Browne, Ray B. |editor2=Browne, Pat |encyclopedia=The Guide To United States Popular Culture |location=Bowling Green, Ohio |publisher=Bowling Green State University Popular Press |page=120 |isbn=978-0-87972-821-2}}</ref> ''Last and First Men: A Story of the Near and Far Future'' is ’n toekomsgeskiedenisroman wat in 1930 deur die Britse skrywer Olaf Stapledon geskryf is. Dit is ’n werk van innoverende omvang in die wetenskapsfiksiegenre en beskryf die fiktiewe geskiedenis van die mensdom vanaf die hede vorentoe oor ’n tydperk van twee miljard jaar.<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/books/last-and-first-man-of-vision/161949.article|title=Last and first man of vision|publisher=Times Higher Education|date=23 January 1995|access-date=1 October 2014}}</ref> In 1937 het John W. Campbell redakteur van die tydskrif ''Astounding Science Fiction'' geword. Dié gebeurtenis word soms beskou as die begin van die goue era van wetenskapsfiksie, wat gekenmerk is deur verhale wat wetenskaplike prestasie en vooruitgang vier.<ref name="sf history nvcc">{{cite web |url=http://www.nvcc.edu/home/ataormina/scifi/history/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20040326191128/http://nvcc.edu/home/ataormina/scifi/history/ |archive-date=26 March 2004 |title=A History of Science Fiction |first=Agatha |last=Taormina |publisher=Northern Virginia Community College |date=19 January 2005 |access-date=16 January 2007 }}</ref><ref>{{cite web |last1=Nichols |first1=Peter |last2=Ashley |first2=Mike |title=Golden Age of SF |url=https://sf-encyclopedia.com/entry/golden_age_of_sf |access-date=17 November 2022 |date=23 June 2021 |publisher=The Encyclopedia of Science Fiction}}</ref> Daar word dikwels gesê die "goue era" het in 1946 geëindig, maar soms word die laat 1940's en die 1950's by dié tydperk ingesluit.<ref>Nicholls, Peter (1981) ''The Encyclopedia of Science Fiction'', Granada, p. 258</ref> [[Beeld:Amazing stories 192809.jpg|thumb|upright|''Amazing Stories'', September 1928. Hugo Gernsback het die term "Scientiction" in 1916 geskep.]] In 1942 het [[Isaac Asimov]] met die Foundationstigtingreeks romans begin, wat die opkoms en val van galaktiese ryke beskryf en ook die begrip "psigogeskiedenis" bekendgestel het.<ref name="From Robots to Foundations" >{{cite book|last1=Codex|first1=Regius|title=From Robots to Foundations |publisher=CreateSpace Independent Publishing Platform |date=2014|location=Wiesbaden/Ljubljana|isbn=978-1-4995-6982-7}}</ref><ref>{{cite book|title= In Joy Still Felt: The Autobiography of Isaac Asimov, 1954–1978|last= Asimov|first= Isaac|date= 1980|publisher= Doubleday|location= Garden City, New York|isbn= 978-0-385-15544-1|at= [https://archive.org/details/injoystillfelt00isaa/page/ chapter 24]|url= https://archive.org/details/injoystillfelt00isaa/page/}}</ref> Die reeks het later ’n eenmalige Hugoprys ontvang vir "beste reeks van alle tye".<ref>{{cite web| url=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/1966-hugo-awards/| title=1966 Hugo Awards| publisher=Hugo Award| website=thehugoawards.org| date=26 July 2007| access-date=28 July 2017| archive-date=7 May 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110507072919/http://www.thehugoawards.org/hugo-history/1966-hugo-awards/| url-status=live}}</ref> Theodore Sturgeon se roman ''More Than Human'' (1953) het moontlike toekomstige menslike evolusie ondersoek.<ref>"Time and Space", ''Hartford Courant'', 7 February 1954, p.SM19</ref><ref>{{Cite web|title=Reviews: November 1975|url=https://www.depauw.edu/sfs/birs/bir7.htm|access-date=29 December 2022|website=Science Fiction Studies|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322195117/https://www.depauw.edu/sfs/birs/bir7.htm#Sturgeon |archive-date=22 March 2019 |date=November 1975}}</ref> In 1957 het die roman ''Andromeda: A Space-Age Tale'' deur die [[Russe|Russiese]] skrywer en [[paleontoloog]] Iwan Jefremof ’n beeld van ’n toekomstige kommunistiese interstellêre beskawing voorgestel; dit word beskou as een van die belangrikste Sowjet-wetenskapsfiksieromans.<ref name="sps">{{cite web |website=Serg's Home Page |url=http://www.astro.spbu.ru/staff/serg/interests/literature/efremov/list.html |title=Ivan Efremov's works |access-date=8 September 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030429172915/http://www.astro.spbu.ru/staff/serg/interests/literature/efremov/list.html |archive-date=29 April 2003 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://rusf.ru/abs/int0099.htm|title=Off-line интервью с Борисом Стругацким|date=December 2006|publisher=Russian Science Fiction & Fantasy|access-date=29 February 2016|language=ru|trans-title=Off-line interview with Boris Strugatsky|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304032338/http://www.rusf.ru/abs/int0099.htm|url-status=live}}</ref> In 1959 het Robert A. Heinlein se roman ''Starship Troopers'' ’n afwyking van sy vroeëre jeugverhale en {{nowrap|-romans}} aangedui.<ref name="gale196010">{{Cite magazine |last=Gale |first=Floyd C. |date=October 1960 |title=Galaxy's 5 Star Shelf |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n01_1960-10#page/n71/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=142–146}}</ref> Dit is een van die eerste en invloedrykste voorbeelde van militêre wetenskapsfiksie,<ref name="Mcmilllan">{{cite news|last1=McMillan|first1=Graeme|title=Why 'Starship Troopers' May Be Too Controversial to Adapt Faithfully|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/starship-troopers-may-be-controversial-adapt-faithfully-944083|access-date=8 May 2017|work=Hollywood Reporter|date=3 November 2016|archive-date=10 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170510151832/http://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/starship-troopers-may-be-controversial-adapt-faithfully-944083|url-status=live}}</ref> en het die konsep van aangedrewewapenrusting-eksoskelette bekendgestel.<ref name="Intersections">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Zao2IFNhvQkC|title=Intersections: Fantasy and Science Fiction Alternatives|date=1987|publisher=Southern Illinois University Press|isbn=978-0-8093-1374-7|location=Carbondale, Illinois|pages=210–220|last1=Slusser|first1=George E.|access-date=3 February 2018|archive-date=22 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322195108/https://books.google.com/books?id=Zao2IFNhvQkC|url-status=live}}</ref> Die Duitse ruimteoperareeks ''Perry Rhodan'', wat deur verskeie skrywers geskryf is, het in 1961 begin met ’n weergawe van die eerste [[maanlanding]];<ref>{{cite web|url=https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Unternehmen_Stardust|title=Unternehmen Stardust – Perrypedia|website=www.perrypedia.proc.org|language=de|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330062254/https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Unternehmen_Stardust|url-status=live}}</ref> die reeks het sedertdien in die ruimte uitgebrei na verskeie heelalle en in tyd oor miljarde jare.<ref>{{cite web|url=https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Der_Unsterbliche|title=Der Unsterbliche – Perrypedia|website=www.perrypedia.proc.org|language=de|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330062247/https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Der_Unsterbliche|url-status=live}}</ref> Dit het tot dusver die gewildste boekreeks in wetenskapsfiksie geword.<ref>Mike Ashley (14 May 2007). Gateways to Forever: The Story of the Science-Fiction Magazines from 1970–1980. Liverpool University Press. p. 218. {{ISBN|978-1-84631-003-4}}.</ref> In die 1960's en '70's was nuwegolfwetenskapsfiksie bekend daarvoor dat dit ’n hoë mate van eksperimentering (in sowel vorm as inhoud) aanvaar het, sowel as ’n hoogstaande en selfbewuste "literêre" of "artistieke" ingesteldheid.<ref name="McGuirk">{{cite book|title=Fiction 2000|first=Carol|last=McGuirk|section=The 'New' Romancers|editor1-first=George Edgar|editor1-last=Slusser|editor2-first=T. A.|editor2-last=Shippey|publisher=University of Georgia Press|year=1992|isbn=978-0-8203-1449-5|pages=[https://archive.org/details/fiction2000cyber0000unse/page/109 109–125]|url=https://archive.org/details/fiction2000cyber0000unse/page/109}}</ref> In 1961 is [[Stanisław Lem]] se roman ''Solaris'' in [[Pole]] gepubliseer.<ref>Peter Swirski (red), The Art and Science of Stanislaw Lem, McGill-Queen's University Press, 2008, {{ISBN |0-7735-3047-9}}</ref> Die karakters probeer ’n skynbaar intelligente oseaan op ’n nuut ontdekte planeet bestudeer.<ref>Stanislaw Lem, ''Fantastyka i Futuriologia'', Wedawnictwo Literackie, 1989, vol. 2, p. 365</ref><ref>''Benét's Reader's Encyclopedia'', 4de uitg. (1996), p. 590.</ref> Lem se werk het die skepping van mikrorobotika en {{nowrap|-masjinerie}}, [[nanotegnologie]], [[Skynwerklikheid|virtuele werklikheid]] en [[kunsmatige intelligensie]] vooruitgeloop; sy werk het ook die idees van "nekro-evolusie" en [[Virtuele wêreld|kunsmatige wêrelde]] ontwikkel.<ref>{{cite web|url=http://solaris.lem.pl/o-lemie/artykuly/60-artykuly/232-artykul-fialkowski|title=Stanisław Lem czyli życie spełnione|first=Tomasz|last=Fiałkowski|publisher=Lem.pl|website=solaris.lem.pl|language=pl|access-date=2024-09-28|archive-date=29 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150429165334/http://solaris.lem.pl/o-lemie/artykuly/60-artykuly/232-artykul-fialkowski|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last=Oramus|first=Marek|date=2006|title=Bogowie Lema|location=Przeźmierowo|publisher=Wydawnictwo Kurpisz|isbn=978-83-89738-92-9}}</ref><ref>{{cite web|url=https://solaris.lem.pl/ksiazki/beletrystyka/niezwyciezony/96-poslowie-niezwyciezony|title=Cały ten złom|first=Jerzy|last=Jarzębski|publisher=Lem.pl|website=solaris.lem.pl|language=pl|access-date=2024-09-28}}</ref> In 1965 het die roman ''Dune'' deur [[Frank Herbert]] ’n komplekser en gedetailleerder toekomstige samelewing voorgestel as wat die meeste vorige wetenskapsfiksieskrywers gedoen het.<ref>{{cite book |last=Roberts |first=Adam |title=Science Fiction |location= New York |publisher=Routledge |date=2000 |pages=85–90 |isbn=978-0-415-19204-0}}</ref> In 1967 het Anne McCaffrey ’n wetenskapsfantasiereeks genaamd ''Dragonriders of Pern'' begin.<ref>[[#isfdb-dop|Dragonriders of Pern, ISFDB]].</ref> Twee novelles wat in die reeks se eerste roman, ''Dragonflight'', ingesluit is, het daartoe gelei dat McCaffrey die eerste vrou was aan wie 'n Hugo- of Nebulaprys toegeken is.<ref name="first">''Publishers Weekly'' review of Robin Roberts, ''Anne McCaffrey: A Life with Dragons'' (2007). [https://www.amazon.com/dp/157806998X Quoted by Amazon.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210601043508/https://www.amazon.com/dp/157806998X |date=1 June 2021 }}. Retrieved 16 July 2011.</ref> In 1968 is [[Philip K. Dick]] se roman ''Do Androids Dream of Electric Sheep?'' gepubliseer. Dit is die literêre bron van die ''[[Blade Runner]]''-rolprentreeks.<ref name="Sammon">Sammon, Paul M. (1996). Future Noir: the Making of Blade Runner. Londen: Orion Media. p. 49. {{ISBN|0-06-105314-7}}.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/lifestyles/books/ct-books-blade-runner-2049-philip-k-dick-20171019-story.html|title='Blade Runner 2049': How does Philip K. Dick's vision hold up?|last=Wolfe|first=Gary K.|website=chicagotribune.com|date=23 October 2017 |language=en-US|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330062247/https://www.chicagotribune.com/lifestyles/books/ct-books-blade-runner-2049-philip-k-dick-20171019-story.html|url-status=live}}</ref> Die roman ''The Left Hand of Darkness'' deur [[Ursula K. Le Guin]], wat in 1969 gepubliseer is, speel af op ’n planeet waar die inwoners geen vaste geslag het nie. Die roman is een van die invloedrykste voorbeelde van sosiale, [[Feminisme|feministiese]] of [[antropologie]]se wetenskapsfiksie.<ref>Stover, Leon E. "Anthropology and Science Fiction" ''Current Anthropology'', Vol. 14, No. 4 (Oct. 1973)</ref><ref>Reid, Suzanne Elizabeth (1997). Presenting Ursula Le Guin. New York, New York, USA: Twayne. {{ISBN|978-0-8057-4609-9}}, pp=9, 120</ref><ref>Spivack, Charlotte (1984). Ursula K. Le Guin (1st ed.). Boston, Massachusetts, USA: Twayne Publishers. {{ISBN|978-0-8057-7393-4}}, pp=44–50</ref> In 1979 het die tydskrif ''Science Fiction World'' in die [[Volksrepubliek China]] begin verskyn.<ref>{{Cite web|url=http://www.china.org.cn/english/culture/40079.htm|title=Brave New World of Chinese Science Fiction|website=www.china.org.cn|access-date=26 April 2018|archive-date=21 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621155325/http://www.china.org.cn/english/culture/40079.htm|url-status=live}}</ref> Dit oorheers die Chinese mark vir wetenskapsfiksietydskrifte en het in ’n stadium ’n oplaag van 300&nbsp;000 eksemplare per uitgawe en ’n beraamde drie tot vyf lesers per eksemplaar gehad, wat dit ’n totale lesersgetal van minstens 1&nbsp;miljoen gegee het. Dit is dus die wêreld se gewildste wetenskapsfiksiepublikasie.<ref>{{cite web|url=http://www.concatenation.org/articles/sf~china.html|title=Science Fiction, Globalization, and the People's Republic of China|website=www.concatenation.org|access-date=26 April 2018|archive-date=27 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427005238/http://www.concatenation.org/articles/sf~china.html|url-status=live}}</ref> In 1984 het [[William Gibson]] se eerste roman, ''Neuromancer'', gehelp om kuberkuns en die woord "kuberruimte" gewild te maak. Hy het die [[Engels]]e term oorspronklik in die 1982-kortverhaal "Burning Chrome" geskep.<ref>Fitting, Peter (July 1991). "The Lessons of Cyberpunk". In Penley, C.; Ross, A. Technoculture. Minneapolis: University of Minnesota Press. pp. 295–315</ref><ref name="gibson cyber">{{cite book |url=http://www.stanford.edu/class/history34q/readings/Cyberspace/HaywardSituatingCyberspace.html |title=Future Visions: New Technologies of the Screen |first=Philip |last=Hayward |pages=180–204 |publisher=British Film Institute |year=1993 |access-date=17 January 2007 |archive-date=21 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221203216/http://www.stanford.edu/class/history34q/readings/Cyberspace/HaywardSituatingCyberspace.html |url-status=live }}</ref> In dieselfde jaar het [[Octavia E. Butler|Octavia Butler]] se kortverhaal "Speech Sounds" die Hugoprys vir beste kortverhaal gewen. Sy het daarna temas van rasse-onreg, [[aardverwarming]], vroueregte en politieke konflik ondersoek.<ref>Pfeiffer, John R. "Butler, Octavia Estelle (b. 1947)." in Richard Bleiler (red.), ''Science Fiction Writers: Critical Studies of the Major Authors from the Early Nineteenth Century to the Present Day'', 2de uitg. New York: Charles Scribner's Sons, 1999. 147–158.</ref> In 1995 het sy die eerste wetenskapsfiksieskrywer geword wat ’n MacArthur-fellowship ontvang.<ref>{{Cite web |title=Octavia Butler |url=https://www.macfound.org/fellows/class-of-1995/octavia-butler |access-date=2024-12-06 |website=www.macfound.org |language=en}}</ref> In 1986 het die roman ''Shards of Honor'' deur Lois McMaster Bujold haar ''Vorkosigan Saga''-wetenskapsoperareeks begin.<ref name="Tor Shards">{{cite web |url=http://www.tor.com/blogs/2009/03/weeping-for-her-enemies-lois-mcmaster-bujolds-shards-of-honor |title=Weeping for her enemies: Lois McMaster Bujold's ''Shards of Honor'' |first=Jo |last=Walton |website=Tor.com |date=31 March 2009 |access-date=9 September 2014 |archive-date=11 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911001835/http://www.tor.com/blogs/2009/03/weeping-for-her-enemies-lois-mcmaster-bujolds-shards-of-honor |url-status=live }}</ref> Die roman ''Snow Crash'' deur [[Neal Stephenson]] uit 1992 het geweldige maatskaplike omwentelinge weens die inligtingsrewolusie voorspel.<ref>{{cite web |url=http://www.barnesandnoble.com/review/neal-stephenson-anathem/ |title=Interviews – Neal Stephenson: Anathem – A Conversation with James Mustich, Editor-in-Chief of the Barnes & Noble Review |first=James |last=Mustich |work=The Barnes & Noble Review |date=13 October 2008 |access-date=6 August 2014 |publisher=Barnes & Noble |archive-date=11 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140811203104/http://www.barnesandnoble.com/review/neal-stephenson-anathem/ |url-status=live }}</ref> ===21ste eeu=== In 2007 is [[Liu Cixin]] se roman ''The Three-Body Problem'' in China gepubliseer. Dit is in Engels vertaal en in 2014 deur Tor Books uitgegee;<ref>{{cite web|url=https://kenliu.name/translations/three-body/|title=Three Body|date=23 January 2015|website=Ken Liu, Writer|language=en-US|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330064637/https://kenliu.name/translations/three-body/|url-status=live}}</ref> dit het in 2015 die Hugoprys vir beste roman gewen.<ref>{{cite web|url=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2015-hugo-awards/|title=2015 Hugo Awards|first=Ed|last=Benson|date=31 March 2015|access-date=26 April 2018|archive-date=9 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200509050008/http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2015-hugo-awards/|url-status=live}}</ref> Liu was die eerste Asiatiese skrywer wat die prys wen.<ref>{{Cite web|date=24 August 2015|title=Out of this world: Chinese sci-fi author Liu Cixin is Asia's first writer to win Hugo award for best novel|first=Andrea|last=Chen|url=https://www.scmp.com/news/china/society/article/1851952/out-world-chinese-sci-fi-author-liu-cixin-asias-first-writer-win|access-date=29 December 2022|website=South China Morning Post|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180603134803/http://www.scmp.com/news/china/society/article/1851952/out-world-chinese-sci-fi-author-liu-cixin-asias-first-writer-win|archive-date=3 June 2018 |url-status=live}}</ref> Ontluikende temas in die wetenskapsfiksie van die laat 20ste en vroeë 21ste eeu sluit in omgewingskwessies, die implikasies van die [[internet]] en die uitbreidende inligtingsheelal, vrae oor [[biotegnologie]], [[nanotegnologie]] en die era van oorvloed van produkte ná die skaarste.<ref>{{cite web|url=https://io9.gizmodo.com/10-recent-science-fiction-books-that-are-about-big-idea-5929436|title=10 Recent Science Fiction Books That Are About Big Ideas|last=Anders|first=Charlie Jane|website=io9|date=27 July 2012 |language=en-US|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330064638/https://io9.gizmodo.com/10-recent-science-fiction-books-that-are-about-big-idea-5929436|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.studienet.dk/science-fiction/21st-century|title=Science fiction in the 21st century|website=www.studienet.dk|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330064635/https://www.studienet.dk/science-fiction/21st-century|url-status=live}}</ref> Onlangse tendense en subgenres sluit in [[steampunk]],<ref>{{cite news|last=Bebergal|first=Peter|date=26 August 2007|title=The age of steampunk:Nostalgia meets the future, joined carefully with brass screws|work=The Boston Globe|url=http://archive.boston.com/news/globe/ideas/articles/2007/08/26/the_age_of_steampunk/|access-date=20 February 2020|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305071134/http://www.boston.com/news/globe/ideas/articles/2007/08/26/the_age_of_steampunk/?page=full|url-status=live}}</ref> biopunk,<ref name="Pulver 1998">{{cite book| author = Pulver, David L. | title = GURPS Bio-Tech| publisher=Steve Jackson Games | year=1998 | isbn=978-1-55634-336-0}}</ref> en "alledaagse" wetenskapsfiksie.<ref>{{cite news | title=How sci-fi moves with the times | url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/7948058.stm | date=18 March 2009 | newspaper=BBC News | access-date=28 February 2018 | archive-date=28 February 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180228164140/http://news.bbc.co.uk/2/hi/sci/tech/7948058.stm | url-status=live }}</ref><ref name="dwalter">{{cite news |last=Walter |first=Damien |date=2 May 2008 |title=The really exciting science fiction is boring |url=https://www.theguardian.com/books/booksblog/2008/may/02/thereallyexcitingsciencefi |newspaper=The Guardian |access-date=28 February 2018 |archive-date=27 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180127143301/https://www.theguardian.com/books/booksblog/2008/may/02/thereallyexcitingsciencefi |url-status=live }}</ref> ==Rolprente== [[Beeld:Maria from the film Metropolis, on display at the Robot Hall of Fame.jpg|thumb|upright=0.75|Die masjienmens van die rolprent ''Metropolis'' (1927).]] Een van die eerste opgetekende wetenskapsfiksierolprente is ''[[Le voyage dans la lune|A Trip to the Moon]]'' van 1902, geregisseer deur die Franse rolprentvervaardiger [[Georges Méliès]].<ref name=Dixon12>{{citation|last1=Dixon|first1=Wheeler Winston|last2=Foster|first2=Gwendolyn Audrey|title=A Short History of Film|url=https://books.google.com/books?id=FP9w48VwwVUC&pg=PA12|year=2008|publisher=Rutgers University Press|isbn=978-0-8135-4475-5|page=12|access-date=19 December 2017|archive-date=22 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322195116/https://books.google.com/books?id=FP9w48VwwVUC&pg=PA12|url-status=live}}</ref> Dit het latere rolprentvervaardigers beïnvloed deur ’n ander soort kreatiwiteit en fantasie te bied.<ref>{{cite web|url=http://moviessilently.com/2015/03/29/a-trip-to-the-moon-1902-a-silent-film-review/|title=A Trip to the Moon (1902) A Silent Film Review|last=Kramer|first=Fritzi|date=29 March 2015|website=Movies Silently|language=en|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330070347/http://moviessilently.com/2015/03/29/a-trip-to-the-moon-1902-a-silent-film-review/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/a-trip-to-the-moon-as-youve-never-seen-it-before-68360402/|title=A Trip to the Moon as You've Never Seen it Before|last=Eagan|first=Daniel|website=Smithsonian|language=en|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330070344/https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/a-trip-to-the-moon-as-youve-never-seen-it-before-68360402/|url-status=live}}</ref> Méliès se innoverende redigerings- en spesiale-effektegnieke is wyd nageboots en het belangrike elemente van die medium geword.<ref name=1001Movies>{{citation|last=Schneider|first=Steven Jay|title=1001 Movies You Must See Before You Die 2012|date=1 October 2012|publisher=Octopus Publishing Group|isbn=978-1-84403-733-9|page=20}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FP9w48VwwVUC&pg=PA13|title=A Short History of Film|last1=Dixon|first1=Wheeler Winston|last2=Foster|first2=Gwendolyn Audrey|date=1 March 2008|publisher=Rutgers University Press|isbn=978-0-8135-4475-5|language=en|access-date=28 October 2020|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415235100/https://books.google.com/books?id=FP9w48VwwVUC&pg=PA13|url-status=live}}</ref> Die 1927-prent ''Metropolis'', geregisseer deur Fritz Lang, was volgens sommige die eerste lang wetenskapsfiksierolprent.<ref>[http://www.scififilmhistory.com/index.php?pageID=metro SciFi Film History – Metropolis (1927)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010074916/http://www.scififilmhistory.com/index.php?pageID=metro |date=10 October 2017 }} – ''Though most agree that the first science fiction film was Georges Méliès' A Trip to the Moon (1902), Metropolis (1926) is the first feature length outing of the genre.'' (scififilmhistory.com, besoek op 15 Mei 2013)</ref> Hoewel dit destyds nie goed ontvang is nie,<ref>{{cite web|url=https://www.tcm.com/this-month/article/25817|title=Metropolis|website=Turner Classic Movies|access-date=30 March 2019|archive-date=16 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140316012144/http://www.tcm.com/this-month/article/25817%7C0/Metropolis.html|url-status=live}}</ref> word dit nou beskou as een van die beste flieks wat nog gemaak is.<ref>{{cite web|title =The 100 Best Films of World Cinema|url = https://www.empireonline.com/movies/features/100-greatest-world-cinema-films/ | publisher=empireonline.com |access-date =17 February 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20151123004145/http://www.empireonline.com/movies/features/100-greatest-world-cinema-films/ |archive-date=23 November 2015|date = 11 June 2010 }}</ref><ref>{{cite web|title =The Top 100 Silent Era Films|url = http://www.silentera.com/info/top100.html | publisher=silentera.com |access-date =17 February 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20000823024001/http://www.silentera.com/info/top100.html |archive-date=23 August 2000}}</ref><ref name="bfi">{{cite web| url= http://www.bfi.org.uk/news/50-greatest-films-all-time| title= The Top 50 Greatest Films of All Time| date= 1 August 2012| work= Sight & Sound, September 2012| publisher= British Film Institute| access-date= 19 December 2012| archive-date= 1 March 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170301135739/http://www.bfi.org.uk/news/50-greatest-films-all-time}}</ref> In 1954 het ''[[Godzilla]]'', geregisseer deur Ishirō Honda, die kaiju-subgenre van die wetenskapsfiksierolprent begin; dié subgenre bevat groot wesens in enige vorm, wat gewoonlik ’n groot stad aanval of teen ander monsters veg.<ref>{{cite web|url=http://dic.pixiv.net/a/%E6%80%AA%E7%8D%A3|title=Introduction to Kaiju [in Japanese]|publisher=dic-pixiv|access-date=9 March 2017|archive-date=18 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218180925/http://dic.pixiv.net/a/%E6%80%AA%E7%8D%A3|url-status=live}}</ref> Die 1968-rolprent ''[[2001: A Space Odyssey]]'' is geregisseer deur [[Stanley Kubrick]] en gebaseer op verhale deur [[Arthur C. Clarke]]. Die fliek het die grootliks B-gehalteprente van dié tyd in sowel omvang as gehalte verbeter en het latere wetenskapsfiksieprente beïnvloed.<ref>{{cite web |last=Kazan |first=Casey |url=http://www.dailygalaxy.com/my_weblog/2009/07/ridley-scott-science-fiction-is-dead.html |title=Ridley Scott: "After 2001 -A Space Odyssey, Science Fiction is Dead" |publisher=Dailygalaxy.com |date=10 July 2009 |access-date= 22 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110321121445/http://www.dailygalaxy.com/my_weblog/2009/07/ridley-scott-science-fiction-is-dead.html |archive-date= 21 March 2011 }}</ref> Die oorspronklike ''Planet of the Apes''-prent van 1968, geregisseer deur Franklin J. Schaffner en geskoei op die Franse roman van 1963 ''La Planète des Singes'' deur Pierre Boulle, is ook in 1968 uitgereik. Die prent beeld ’n postapokaliptiese wêreld uit waarin intelligente ape oor mense heers.<ref>Russo, Joe; Landsman, Larry; Gross, Edward (2001). Planet of the Apes Revisited: The Behind-The Scenes Story of the Classic Science Fiction Saga (1ste uitg.). New York: Thomas Dunne Books/St. Martin's Griffin. {{ISBN|0-312-25239-0}}.</ref> Die fliek was gewild én het groot lof van resensente ontvang. In 1977 het [[George Lucas]] die ''Star Wars''-reeks met die gelyknamige prent begin.<ref>{{Citation|title=Star Wars: Episode IV – A New Hope (1977) – IMDb|url=http://www.imdb.com/title/tt0076759/faq|access-date=30 March 2019|archive-date=9 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190409004826/https://web.archive.org/web/20190409004826/https://www.imdb.com/title/tt0076759/faq|url-status=live}}</ref> Die reeks, wat dikwels ’n ruimteopera genoem word,<ref>{{Cite web|url=https://www.ign.com/articles/2018/04/24/the-best-space-operas-that-arent-star-wars|title=The Best Space Operas (That Aren't Star Wars)|last=Bibbiani|first=William|date=24 April 2018|website=IGN|language=en-US|access-date=5 April 2019|archive-date=13 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190813213353/https://www.ign.com/articles/2018/04/24/the-best-space-operas-that-arent-star-wars|url-status=live}}</ref> het ’n wêreldwye populêrekultuurverskynsel geword<ref>{{cite web | url = https://www.the-numbers.com/movies/series/StarWars.php | title = Star Wars – Box Office History | publisher = The Numbers | access-date = 17 June 2010 | archive-date = 22 August 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130822054739/http://www.the-numbers.com/movies/franchise/Star-Wars | url-status = live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.lucasfilm.com/productions/episode-iv/|title=Star Wars Episode 4: A New Hope {{!}} Lucasfilm.com|website=Lucasfilm|language=en-US|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330072220/https://web.archive.org/web/20190330072220/https://www.lucasfilm.com/productions/episode-iv/|url-status=live}}</ref> en was die rolprentreeks met die derde grootste inkomste van alle tye.<ref name="boxofficemojo.com">{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/franchises/?view=Franchise&sort=sumgross&order=DESC&p=.htm|title=Movie Franchises and Brands Index|website=www.boxofficemojo.com|access-date=30 March 2019|archive-date=20 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130720054339/http://www.boxofficemojo.com/franchises/?view=Franchise&sort=sumgros+-s&order=DESC&p=.htm|url-status=live}}</ref> Sedert die 1980's het wetenskapsfiksieprente, saam met fantasie-, gruwel- en superheldflieks, Hollywood se produksies met groot begrotings oorheers.<ref> Escape Velocity: American Science Fiction Film, 1950–1982, Bradley Schauer, Wesleyan University Press, 3 January 2017, page 7</ref><ref name="boxofficemojo.com" /> Wetenskapsfiksieprente word dikwels gekruis met ander genres. Enkele voorbeelde sluit in [[film noir]] (''[[Blade Runner]]'', 1982), gesinsprente (''[[E.T. the Extra-Terrestrial]]'', 1982), oorlog (''Enemy Mine'', 1985, ''Starship Troopers'', 1997), komedie (''Spaceballs'', 1987), animasie (''[[WALL-E]]'', 2008), westerns (''Serenity'', 2005), aksie (''Edge of Tomorrow'', 2014; ''[[The Matrix]]'', 1999), avontuur (''Jupiter Ascending'', 2015), rillers (''Ex Machina'', 2014), drama (''Melancholia'', 2011) en romanse (''Eternal Sunshine of the Spotless Mind'', 2004; ''Her'', 2013).<ref name="JohnsonSFF">Science Fiction Film: A Critical Introduction, Keith M. Johnston, Berg, 9 May 2013, pages 24–25. Party van dié prente word in die boek aangegee.</ref> == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie]] * [[Lys van wetenskapsfiksieboeke]] * [[Lys van wetenskapsfiksierolprente]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Science fiction}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Science fiction}} {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkundige genres]] alu78eqhnwoq871qrv8t7rjbn1qhzao 2913362 2913354 2026-06-23T22:47:59Z BurgertB 2401 Besig 2913362 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Imagination cover December 1952.jpg|thumb|220px|'n Voorblad van ''Imagination'', 'n Amerikaanse wetenskapsfiksie-en-fantasiepulptydkrif (1952).]] '''Wetenskapsfiksie''' is die [[genre]] van spekulatiewe [[fiksie]] wat gevorderde en toekomstige veranderinge in [[tegnologie]], [[wetenskap]]like kennis of [[biologie]]se stelsels voorstel. Die elemente wat algemeen met wetenskapsfiksie verbind word, het met verloop van tyd toegeneem: van [[ruimteverkenning]], [[buiteaardse lewe]], tydreise en [[robotika]]; tot parallelle heelalle, distopiese samelewings en biologiese manipulasies; en, meer onlangs, tot [[inligtingstegnologie]], [[transhumanisme]], [[posthumanisme]] en omgewingsuitdagings. Wetenskapsfiksie ondersoek dikwels menslike reaksies op die gevolge van hierdie soort geprojekteerde of verbeelde wetenskaplike vooruitgang. Die presiese definisie van wetenskapsfiksie word al lank deur skrywers, kritici, akademici en lesers betwis. Dit bevat baie subgenres, waaronder "harde" wetenskapsfiksie, wat die klem op wetenskaplike akkuraatheid plaas, en "sagte" wetenskapsfiksie, wat op sosiale wetenskappe fokus. Ander noemenswaardige subgenres is: ruimteopera, wat die klem plaas op suiwer avontuur in ’n heelal waarin ruimtereise algemeen voorkom; kuberruimtefiksie, wat die wisselwerking tussen tegnologie en die samelewing ondersoek; en klimaatsfiksie, wat omgewingskwessies behandel. Daar word beweer voorlopers van wetenskapsfiksie het al sedert die oudheid bestaan. Sommige boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Rewolusie]] en die [[Verligting]]stydperk geskryf is, is as vroeë wetenskapsfantasieverhale beskou. Die moderne genre het hoofsaaklik in die 19de en vroeë 20ste eeu ontstaan, toe gewilde skrywers na tegnologiese vooruitgang begin kyk het vir inspirasie en bespiegeling. [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'', wat in 1818 geskryf is, word dikwels as die eerste ware wetenskapsfiksieroman beskou. [[Jules Verne]] en [[H.G. Wells]] is sleutelfigure in die ontwikkeling van die genre. In die 20ste eeu het die genre gegroei en het dit uitgebrei met die bekendstelling van ruimteoperas, distopiese letterkunde en [[pulptydskrif]]te. Wetenskapsfiksie het nie net die letterkunde beïnvloed nie, maar ook [[rolprent]]e, [[televisie]] en [[kultuur]] in die algemeen. Dit kan die hedendaagse samelewing kritiseer en alternatiewe ondersoek, sowel as vermaak verskaf en ’n gevoel van verwondering teweegbring. == Subgenres van wetenskapsfiksie == * "Alternatiewe geskiedenis": Is gebaseer op die beginsel dat historiese gebeurtenisse heel moontlik anders verloop het. Parallelle wêrelde is dikwels ook deel van hierdie subgenre. * "Ander wêreld": Die skep van 'n heeltemal fiktiewe wêreld of heelal, waarvan die strukture totaal en al van ons eie verskil. * "Eindtyd": Handel oor die einde van die mensdom, deur die mens se eie toedoen of deur oorlog, siektes, 'n [[Ruimtebotsing|sterrekundige botsing]] of ekologiese ramp. * "Ekstrasensoriese persepsie": Oor karakters of vreemde wesens met 'n natuurlike vermoë wat telepatie, psigokinese, [[televoering|teleportasie]], levitasie, dwang, prekognisie, heldersiendheid, ensovoorts insluit. * "[[Godsdiens]]": Toekomsverhale met 'n openlik godsdienstige ondertoon. * "[[Habitat]]": Oor mense wat leef in koepels, generasieskepe, asteroïede, ruimtestasies, ensovoorts. * "Harde wetenskapsfiksie": Word gekenmerk deur streng aandag te skenk aan die noukeurige en korrekte besonderhede op die gebied van [[fisika]], [[astrofisika]], [[sterrekunde]] en [[chemie]]. * "[[Kloning]]"'': Oor genetiese ingenieurswese of manipulasie van 'n gekloonde mens, vervaardig in die mens se laboratoriums. * "[[Kuberpunk]]": Handel gewoonlik oor hoë tegnologie in die nie so verre toekoms. Die hooftema handel oor die vernietiging van die mensdom en is gewoonlik waarskuwend oor die moontlike kwade gevolge wanneer tegnologie in die verkeerde hande val. * "Militêr": Speel gewoonlik af in 'n tyd van konflik tussen nasionale, interplanetêre, of interstellêre stelsels, waar die hoofkarakters gewoonlik soldate is. * "Onsterflikheid": Oor mense wat op soek is na hulle eie vorm van onsterflikheid, en die uiterstes waartoe hulle sal gaan om dit te bekom. * "[[Robotika]]": Robotte is 'n geliefde onderwerp. Wat gebeur as mense vervang word deur meganiese, stoom- of elektriese masjiene? * "[[Ruimtevaart|Ruimtereise]]": Oor die mensdom se reise deur ons eie [[Sonnestelsel]] of na ander, onbekende [[sterrestelsel]]s. * "Ruimtesepies": Oor 'n avontuur wat afspeel in die ruimte, of op ander planete. * "Sagte wetenskapsfiksie": Sluit gewoonlik werke in wat gebaseer is op die sosiale wetenskappe soos [[biologie]], [[sielkunde]], [[ekonomie]], [[sosiologie]] en [[antropologie]]. * "Supermens": Oor mense wat oor die vermoë beskik wat ver bo die vuurmaakplek van die gewone mens is. Dit kan spruit uit 'n natuurlike oorsaak, of kan die gevolg van inmenging en manipulasie wees. * "Tydreise": Word gekenmerk deur die aanwending van 'n uitvindsel om akkurate tydvakke te besoek, hetsy reise na die verlede of die toekoms. * "[[Buiteaardse lewe|Buiteaardse wesens]]": Oor vreemde wesens wat uit die buitenste ruim of van 'n spesifieke planeet af kom. * "Wetenskapsfiksie vir [[tiener]]s: Wetenskapsfiksie aangepas vir die jeug. ==Letterkunde== ===18de eeu en vroeër=== [[Beeld:Bacon 1628 New Atlantis title page wpreview.png|thumb|links|upright|''New Atlantis'' (1626) deur [[Francis Bacon]].]] Sommige geleerdes beweer wetenskapsfiksie het sy oorsprong in antieke tye gehad, toe die onderskeid tussen [[mite]]s en feite vaag was.<ref>{{Cite web|url=https://www.news.gatech.edu/features/out-world|title=Out of This World|website=Georgia Tech News Center |first1= Stacy |last1=Braukman |first2=Jason |last2=Maderer |date=August 28, 2018 |access-date=4 April 2019|archive-date=4 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404030543/https://www.news.gatech.edu/features/out-world|url-status=live}}</ref> Die roman ''A True Story'', wat in die 2de eeu n.C. deur die [[satirikus]] [[Lucianus van Samosata|Lucianus]] geskryf is, bevat baie temas en verhaalmotiewe wat kenmerkend van moderne wetenskapsfiksie is, waaronder reise na ander wêrelde, buiteaardse lewensvorme, interplanetêre oorlogvoering en kunsmatige lewe. Sommige beskou dit as die eerste wetenskapsfiksieroman.<ref>{{Cite journal|title= Lucian's True History as SF |first1=S.C. |last1=Fredericks|date=March 1976 |url=https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm|access-date=29 December 2022|journal=Science Fiction Studies |publisher=DePauw University |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716144342/https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm |archive-date=16 July 2020|url-status=live |volume=3 |issue=1 |pages=49-60}}</ref> Daar word ook aangevoer sommige verhale uit die volksverhaalversameling ''[[Duisend-en-een-nag]]'',<ref name="The Arabian Nights: A Companion">{{Cite book|title=The Arabian Nights: A Companion|first=Robert|last=Irwin|publisher=Tauris Parke Paperbacks|year=2003|isbn=978-1-86064-983-7|pages=209–13}}</ref><ref name="Richardson" /> asook die 10de-eeuse [[Japannese]] fiksiewerk ''Die Verhaal van die Bamboessnyer''<ref name="Richardson">{{Cite book|title=The Halstead Treasury of Ancient Science Fiction|first=Matthew|last=Richardson|publisher=Halstead Press|location=Rushcutters Bay, Nieu-Suid-Wallis|year=2001|isbn=978-1-875684-64-9}} ([[cf.]] {{Cite journal|title=Once Upon a Time|journal=Emerald City|issue=85|date=September 2002|url=http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|access-date=17 September 2008|archive-date=11 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911095946/http://www.emcit.com/emcit085.shtml#Once|url-status=live}})</ref> en die [[Arabier|Arabiese]] alweter Ibn al-Nafis se 13de-eeuse roman ''Theologus Autodidactus''<ref name="Roubi">{{Cite web|author=Dr. Abu Shadi Al-Roubi|date=6 February 2008|title=Islamset-Muslim Scientists-Ibn Al Nafis as a Philosopher|url=http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html|access-date=29 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20080206072116/http://www.islamset.com/isc/nafis/drroubi.html |archive-date=6 February 2008|website=Second International Conference on Islamic Medicine: Islamic Medical Organization, Kuwait}}</ref> bevat elemente van wetenskapsfiksie. Verskeie boeke wat tydens die [[Wetenskaplike Revolusie]] en later in die [[Verligting]]stydperk geskryf is, word as ware werke van wetenskapsfantasie beskou. [[Francis Bacon]] se ''New Atlantis'' (1627),<ref name="The Harmony of the Worlds">{{cite episode|title=The Harmony of the Worlds|series=Cosmos: A Personal Voyage|credits=Creator and presenter: [[Carl Sagan]]|network=PBS|air-date=12 October 1980}}</ref> [[Johannes Kepler]] se ''Somnium'' (1634), Athanasius Kircher se ''Itinerarium extaticum'' (1656),<ref>{{cite journal|author=Jacqueline Glomski|title=Science Fiction in the Seventeenth Century: The Neo-Latin Somnium and its Relationship with the Vernacular|journal=Der Neulateinische Roman Als Medium Seiner Zeit|editor1=Stefan Walser|editor2=Isabella Tilg|publisher=BoD|year=2013|isbn=978-3-8233-6792-5|page=37|url=https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|access-date=4 June 2020|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415223242/https://books.google.com/books?id=VdP6AAAAQBAJ&pg=PA37|url-status=live}}</ref> [[Cyrano de Bergerac]] se ''Komiese geskiedenis van die state en ryke van die maan'' ([[Frans]]: ''L'Autre monde ou les états et empires de la Lune'', 1657) en ''Die State en Ryke van die Son'' (''Les États et Empires du Soleil'', 1662), Margaret Cavendish se "The Blazing World" (1666),<ref>{{cite journal|last=White|first=William|title=Science, Factions, and the Persistent Specter of War: Margaret Cavendish's Blazing World|journal=Intersect: The Stanford Journal of Science, Technology and Society|volume=2|issue=1|pages=40–51|date=September 2009|url=http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|access-date=7 March 2014|archive-date=27 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227215240/http://ojs.stanford.edu/ojs/index.php/intersect/article/view/53|url-status=live}}</ref> [[Jonathan Swift]] se ''Gullivers Travels'' (1726), Ludvig Holberg se ''Nicolai Klimii Iter Subterraneum'' (1741) en [[Voltaire]] se ''Micromégas'' (1752) is voorbeelde.<ref>Khanna, Lee Cullen "The Subject of Utopia: Margaret Cavendish and Her Blazing-World". ''Utopian and Science Fiction by Women: World of Difference''. Syracuse: Syracuse UP, 1994. 15–34.</ref> [[Isaac Asimov]] en [[Carl Sagan]] het Johannes Kepler se 1634-roman ''Somnium'' as die eerste wetenskapsfiksieverhaal beskou; dit beeld ’n reis na die maan uit en hoe die aarde se beweging van daar af gesien word.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU |title=Carl Sagan on Johannes Kepler's persecution |date=21 February 2008 |publisher=YouTube |access-date=24 July 2010 |archive-date=29 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111129015805/http://www.youtube.com/watch?v=lAVeTFin0mU&gl=US&hl=en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=The Beginning and the End | first=Isaac| last=Asimov | publisher=Doubleday | location=New York | year=1977 | isbn=978-0-385-13088-2}}</ref> Daar is na Kepler verwys as die “vader van wetenskapsfiksie”.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbvaopenmind.com/en/science/leading-figures/kepler-the-father-of-science-fiction/|title=Kepler, the Father of Science Fiction|date=16 November 2015|website=bbvaopenmind.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.themarginalian.org/2019/12/26/katharina-kepler-witchcraft-dream/|title=How Kepler Invented Science Fiction and Defended His Mother in a Witchcraft Trial While Revolutionizing Our Understanding of the Universe|first=Maria|last=Popova|website=themarginalian.org|date=27 December 2019 }}</ref> ===19de eeu=== [[Beeld:The War of the Worlds by Henrique Alvim Corrêa, original graphic 15.jpg|thumb|upright|'n Inval deur buiteaardse wesens in die roman ''[[The War of the Worlds]]'' (1897) deur [[H.G. Wells]], geïllustreer deur Henrique Alvim Corrêa in 1906.]] Ná die ontwikkeling van die roman in die 17de eeu as ’n letterkundige vorm het [[Mary Shelley]] se ''[[Frankenstein]]'' (1818) en ''The Last Man'' (1826) gehelp om die vorm van die wetenskapsfiksieroman te definieer. Die [[Engeland|Engelse]] skrywer Brian Aldiss het aangevoer dat ''Frankenstein'' die eerste werk van wetenskapsfiksie was.<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.sfhomeworld.org/exhibits/homeworld/scifi_hof.asp?articleID=62 |title=Mary W. Shelley |encyclopedia=Encyclopedia of Science Fiction |first1=John |last1=Clute |first2=Peter |last2=Nicholls |name-list-style=amp |publisher=Orbit/Time Warner Book Group UK |year=1993 |access-date=17 January 2007 |archive-date=16 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061116075255/http://www.sfhomeworld.org/exhibits/homeworld/scifi_hof.asp?articleID=62 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|title=Billion Year Spree: The History of Science Fiction (1973) Revised and expanded as Trillion Year Spree (with David Wingrove)(1986) |first=Aldriss|last=Wingrove|publisher=House of Stratus|location=New York|year= 2001 |isbn=978-0-7551-0068-2}}</ref> [[Edgar Allan Poe]] het verskeie verhale geskryf wat as wetenskapsfiksie beskou word, waaronder "The Unparalleled Adventure of One Hans Pfaall" (1835) oor ’n reis na die maan.<ref>Tresch, John (2002). "Extra! Extra! Poe invents science fiction". In Hayes, Kevin J. The Cambridge Companion to Edgar Allan Poe. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 113–132. {{ISBN|978-0-521-79326-1}}.</ref><ref name="poe moon">{{cite book |url=http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/horror/TheWorksofEdgarAllenPoeVolume1/chap3.html |last=Poe |first=Edgar Allan |title=The Works of Edgar Allan Poe, Volume 1, "The Unparalleled Adventures of One Hans Pfaal" |access-date=17 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060627190020/http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/horror/TheWorksofEdgarAllenPoeVolume1/chap3.html |archive-date=27 June 2006}}</ref> [[Jules Verne]] is bekend vir sy aandag aan besonderhede en wetenskaplike akkuraatheid, veral in die roman ''Twenty Thousand Leagues Under the Seas'' (1870).<ref name="Roberts48">{{citation|last=Roberts |first= Adam |isbn =978-0-415-19205-7|title= Science Fiction|publisher=Routledge|location=Londen |year= 2000|page=48}}</ref><ref>{{citation|first=Maurice|last=Renard|url=http://www.depauw.edu/sfs/documents/renard.htm|title=On the Scientific-Marvelous Novel and Its Influence on the Understanding of Progress|journal=Science Fiction Studies|volume=21|issue=64|date=November 1994|pages=397–405 |doi=10.1525/sfs.21.3.0397 |access-date=25 January 2016|archive-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112033252/https://www.depauw.edu/sfs/documents/renard.htm|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> In 1887 het die roman ''El anacronópete'' deur die Spaanse skrywer Enrique Gaspar y Rimbau die eerste tydmasjien bekendgestel.<ref>La obra narrativa de Enrique Gaspar: El Anacronópete (1887), María de los Ángeles Ayala, Universidad de Alicante. Del Romanticismo al Realismo : Actas del I Coloquio de la S. L. E. S. XIX, Barcelona, 24–26 October 1996 / reds. Luis F. Díaz Larios, Enrique Miralles.</ref><ref>El anacronópete, Engelse vertaling (2014), www.storypilot.com, Michael Main, accessed 13 April 2016</ref> ’n Vroeë Franse/Belgiese wetenskapsfiksieskrywer was J.-H. Rosny aîné (1856-1940). Rosny se meesterstuk is ''Les Navigateurs de l'Infini'' (''Die Navigators van die Oneindigheid'') (1925), waarin die woord ''astronautique'' ("astronout") vir die eerste keer in Frans gebruik is.<ref>{{Cite web|last1=Suffolk|first1=Alex|date=28 February 2012|title=Professor explores the work of a science fiction pioneer|url=https://www.highlandernews.org/2016/professor-explores-the-work-of-a-science-fiction-pioneer/|access-date=25 January 2023|website=Highlander|language=en-US}}</ref><ref>Arthur B. Evans (1988). [https://scholarship.depauw.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1014&context=mlang_facpubs Science Fiction vs. Scientific Fiction in France: From Jules Verne to J.-H. Rosny Aîné (La science-fiction contre la fiction scientifique en France; De Jules Verne à J.-H. Rosny aìné)] In: ''Science fiction studies'', vol. 15, no. 1, p. 1-11.</ref> Baie resensente beskou [[H.G. Wells]] as een van die belangrikste skrywers van wetenskapsfiksie,<ref name="Roberts48" /><ref>{{cite book | last= Siegel| first= Mark Richard| year=1988 | title=Hugo Gernsback, Father of Modern Science Fiction: With Essays on Frank Herbert and Bram Stoker | publisher=Borgo Pr | isbn=978-0-89370-174-1}}</ref> of selfs as "die [[William Shakespeare|Shakespeare]] van wetenskapsfiksie".<ref>{{cite book|last1=Wagar|first1=W. Warren |title=H.G. Wells: Traversing Time|date=2004|publisher=Wesleyan University Press|page=7}}</ref> Sy romans sluit ''The Time Machine'' (1895), ''The Island of Doctor Moreau'' (1896), ''The Invisible Man'' (1897) en ''[[The War of the Worlds]]'' (1898) in. Sy wetenskapsfiksie het oor buiteaardse invalle, biologiese ingenieurswese, onsigbaarheid en tydreise gegaan. In sy niefiksiewerk as toekomskenner het hy die ontstaan van [[Vliegtuig|vliegtuie]], [[Tenk|militêre tenks]], [[kernwapen]]s, satelliettelevisie, ruimtereise en iets soortgelyks aan die [[wêreldwye web]] voorspel.<ref>{{cite news|title=HG Wells: A visionary who should be remembered for his social predictions, not just his scientific ones|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html|newspaper=The Independent|date=8 October 2017|access-date=2 February 2018|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318183227/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html|url-status=live}}</ref> ===20ste eeu=== [[Beeld:Science and Invention no. 124 (August 1923).jpg|links|thumb|upright|Die uitgawe van ''Science and Invention'' van Augustus 1923 – die uitgawe oor wetenskapsfiksie – was die eerste uitgawe van ’n tydskrif wat deur Gernsback uitgegee is wat noemenswaardige fiksie-inhoud bevat het.<ref name=Minnesota>[https://manifold.umn.edu/read/the-perversity-of-things-hugo-gernsback-on-media-tinkering-and-scientifiction/section/74c68168-cfef-452d-b716-d6f419a66be8/resource/3c0f6417-7dbb-4524-8382-a3f3563dde87 Science and Invention, vol. 11, no. 4, August 1923], by die Universiteit van Minnesota; Maart 2017; besoek op 4 Februarie 2026</ref>]] [[Edgar Rice Burroughs]] se roman ''A Princess of Mars'', wat in 1912 gepubliseer is, was die eerste in sy 30-jarige reeks oor planetêre romanse; die romans was op Mars gesetel en die held was John Carter.<ref>Porges, Irwin (1975). Edgar Rice Burroughs. Provo, Utah: Brigham Young University Press. {{ISBN|0-8425-0079-0}}. </ref><ref name="Encyclopedia Britannica">{{Webverwysing |title=Science fiction |url=https://www.britannica.com/art/science-fiction |toegangdatum=24 April 2023 |uitgewer=[[Encyclopedia Britannica]] |taal=en}}</ref> Een van die eerste distopiese romans, ''Ons'', is deur die Russiese skrywer Jewgeni Zamjatin geskryf en in 1924 gepubliseer.<ref>[[#Translations|Brown]], p. xi, citing Shane, gives 1921. Russell, p. 3, dates the first draft to 1919.</ref> Dit beskryf ’n wêreld van harmonie en eensgesindheid binne ’n verenigde [[totalitarisme|totalitêre staat]].<ref>{{cite journal |last1=Orwell |first1=George |title=Review of ''WE'' by E. I. Zamyatin |journal=Tribune |date=4 January 1946 |location=Londen |url=https://www.orwell.ru/library/reviews/zamyatin/english/ |via=Orwell.ru}}</ref> In 1926 het Hugo Gernsback die eerste Amerikaanse wetenskapsfiksietydskrif, ''Amazing Stories'', gepubliseer. In die eerste uitgawe het hy geskryf: "Met 'wetenskapsverbeelding' bedoel ek die soort verhaal van Jules Verne, H.G. Wells en Edgar Allan Poe – ’n bekoorlike romanse vermeng met wetenskaplike feite en profetiese visie... Nie net maak hierdie wonderlike verhale uiters interessante leesstof nie – hulle is ook altyd leersaam. Hulle verskaf kennis... in ’n baie verteerbare vorm... Dit is nie onmoontlik dat nuwe avonture wat vandag in die wetenskapsverbeelding uitgebeeld word, môre verwesenlik sal word nie... Baie groot wetenskapsverhale wat bestem is om van historiese belang te wees, moet nog geskryf word... Die nageslag sal na hulle verwys as werk wat ’n nuwe pad gebaan het, nie net in die letterkunde en fiksie nie, maar ook in vooruitgang."<ref>April 1926, ''Amazing Stories''</ref><ref name="stableford">In 1993 aangehaal in: {{cite encyclopedia|last=Stableford|first=Brian|author2=Clute, John |author3=Nicholls, Peter|year=1993|title=Definitions of SF|encyclopedia=Encyclopedia of Science Fiction|pages= 311–314|publisher=Orbit/Little, Brown and Company|location= Londen|isbn=978-1-85723-124-3}}</ref> In 1928 het E.E. "Doc" Smith se eerste gepubliseerde roman, ''The Skylark of Space'' (geskryf aam met Lee Hawkins Garby), in ''Amazing Stories'' verskyn. Dit word dikwels beskryf as die eerste groot ruimteopera.<ref name="Dozois">{{cite book|last1=Dozois|first1=Gardner|last2=Strahan|first2=Jonathan|title=The New Space Opera|date=2007|publisher=Eos|location=New York|isbn=978-0-06-084675-6|edition=1st|page=[https://archive.org/details/newspaceopera2al00gard/page/2 2}}</ref> In dieselfde jaar het Philip Francis Nowlan se oorspronklike verhaal oor Buck Rogers, ''Armageddon 2419'', ook in ''Amazing Stories'' verskyn. Dié verhaal is gevolg deur ’n Buck Rogers-strokiesprent, die eerste ernstige wetenskapsfiksiestrokiesprent.<ref name="guide">{{Cite encyclopedia|author=Roberts, Garyn G. |year=2001 |title=Buck Rogers |editor=Browne, Ray B. |editor2=Browne, Pat |encyclopedia=The Guide To United States Popular Culture |location=Bowling Green, Ohio |publisher=Bowling Green State University Popular Press |page=120 |isbn=978-0-87972-821-2}}</ref> ''Last and First Men: A Story of the Near and Far Future'' is ’n toekomsgeskiedenisroman wat in 1930 deur die Britse skrywer Olaf Stapledon geskryf is. Dit is ’n werk van innoverende omvang in die wetenskapsfiksiegenre en beskryf die fiktiewe geskiedenis van die mensdom vanaf die hede vorentoe oor ’n tydperk van twee miljard jaar.<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/books/last-and-first-man-of-vision/161949.article|title=Last and first man of vision|publisher=Times Higher Education|date=23 January 1995|access-date=1 October 2014}}</ref> In 1937 het John W. Campbell redakteur van die tydskrif ''Astounding Science Fiction'' geword. Dié gebeurtenis word soms beskou as die begin van die goue era van wetenskapsfiksie, wat gekenmerk is deur verhale wat wetenskaplike prestasie en vooruitgang vier.<ref name="sf history nvcc">{{cite web |url=http://www.nvcc.edu/home/ataormina/scifi/history/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20040326191128/http://nvcc.edu/home/ataormina/scifi/history/ |archive-date=26 March 2004 |title=A History of Science Fiction |first=Agatha |last=Taormina |publisher=Northern Virginia Community College |date=19 January 2005 |access-date=16 January 2007 }}</ref><ref>{{cite web |last1=Nichols |first1=Peter |last2=Ashley |first2=Mike |title=Golden Age of SF |url=https://sf-encyclopedia.com/entry/golden_age_of_sf |access-date=17 November 2022 |date=23 June 2021 |publisher=The Encyclopedia of Science Fiction}}</ref> Daar word dikwels gesê die "goue era" het in 1946 geëindig, maar soms word die laat 1940's en die 1950's by dié tydperk ingesluit.<ref>Nicholls, Peter (1981) ''The Encyclopedia of Science Fiction'', Granada, p. 258</ref> [[Beeld:Amazing stories 192809.jpg|thumb|upright|''Amazing Stories'', September 1928. Hugo Gernsback het die term "Scientiction" in 1916 geskep.]] In 1942 het [[Isaac Asimov]] met die Foundationstigtingreeks romans begin, wat die opkoms en val van galaktiese ryke beskryf en ook die begrip "psigogeskiedenis" bekendgestel het.<ref name="From Robots to Foundations" >{{cite book|last1=Codex|first1=Regius|title=From Robots to Foundations |publisher=CreateSpace Independent Publishing Platform |date=2014|location=Wiesbaden/Ljubljana|isbn=978-1-4995-6982-7}}</ref><ref>{{cite book|title= In Joy Still Felt: The Autobiography of Isaac Asimov, 1954–1978|last= Asimov|first= Isaac|date= 1980|publisher= Doubleday|location= Garden City, New York|isbn= 978-0-385-15544-1|at= [https://archive.org/details/injoystillfelt00isaa/page/ chapter 24]|url= https://archive.org/details/injoystillfelt00isaa/page/}}</ref> Die reeks het later ’n eenmalige Hugoprys ontvang vir "beste reeks van alle tye".<ref>{{cite web| url=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/1966-hugo-awards/| title=1966 Hugo Awards| publisher=Hugo Award| website=thehugoawards.org| date=26 July 2007| access-date=28 July 2017| archive-date=7 May 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110507072919/http://www.thehugoawards.org/hugo-history/1966-hugo-awards/| url-status=live}}</ref> Theodore Sturgeon se roman ''More Than Human'' (1953) het moontlike toekomstige menslike evolusie ondersoek.<ref>"Time and Space", ''Hartford Courant'', 7 February 1954, p.SM19</ref><ref>{{Cite web|title=Reviews: November 1975|url=https://www.depauw.edu/sfs/birs/bir7.htm|access-date=29 December 2022|website=Science Fiction Studies|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322195117/https://www.depauw.edu/sfs/birs/bir7.htm#Sturgeon |archive-date=22 March 2019 |date=November 1975}}</ref> In 1957 het die roman ''Andromeda: A Space-Age Tale'' deur die [[Russe|Russiese]] skrywer en [[paleontoloog]] Iwan Jefremof ’n beeld van ’n toekomstige kommunistiese interstellêre beskawing voorgestel; dit word beskou as een van die belangrikste Sowjet-wetenskapsfiksieromans.<ref name="sps">{{cite web |website=Serg's Home Page |url=http://www.astro.spbu.ru/staff/serg/interests/literature/efremov/list.html |title=Ivan Efremov's works |access-date=8 September 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030429172915/http://www.astro.spbu.ru/staff/serg/interests/literature/efremov/list.html |archive-date=29 April 2003 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://rusf.ru/abs/int0099.htm|title=Off-line интервью с Борисом Стругацким|date=December 2006|publisher=Russian Science Fiction & Fantasy|access-date=29 February 2016|language=ru|trans-title=Off-line interview with Boris Strugatsky|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304032338/http://www.rusf.ru/abs/int0099.htm|url-status=live}}</ref> In 1959 het Robert A. Heinlein se roman ''Starship Troopers'' ’n afwyking van sy vroeëre jeugverhale en {{nowrap|-romans}} aangedui.<ref name="gale196010">{{Cite magazine |last=Gale |first=Floyd C. |date=October 1960 |title=Galaxy's 5 Star Shelf |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v19n01_1960-10#page/n71/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=142–146}}</ref> Dit is een van die eerste en invloedrykste voorbeelde van militêre wetenskapsfiksie,<ref name="Mcmilllan">{{cite news|last1=McMillan|first1=Graeme|title=Why 'Starship Troopers' May Be Too Controversial to Adapt Faithfully|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/starship-troopers-may-be-controversial-adapt-faithfully-944083|access-date=8 May 2017|work=Hollywood Reporter|date=3 November 2016|archive-date=10 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170510151832/http://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/starship-troopers-may-be-controversial-adapt-faithfully-944083|url-status=live}}</ref> en het die konsep van aangedrewewapenrusting-eksoskelette bekendgestel.<ref name="Intersections">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Zao2IFNhvQkC|title=Intersections: Fantasy and Science Fiction Alternatives|date=1987|publisher=Southern Illinois University Press|isbn=978-0-8093-1374-7|location=Carbondale, Illinois|pages=210–220|last1=Slusser|first1=George E.|access-date=3 February 2018|archive-date=22 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322195108/https://books.google.com/books?id=Zao2IFNhvQkC|url-status=live}}</ref> Die Duitse ruimteoperareeks ''Perry Rhodan'', wat deur verskeie skrywers geskryf is, het in 1961 begin met ’n weergawe van die eerste [[maanlanding]];<ref>{{cite web|url=https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Unternehmen_Stardust|title=Unternehmen Stardust – Perrypedia|website=www.perrypedia.proc.org|language=de|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330062254/https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Unternehmen_Stardust|url-status=live}}</ref> die reeks het sedertdien in die ruimte uitgebrei na verskeie heelalle en in tyd oor miljarde jare.<ref>{{cite web|url=https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Der_Unsterbliche|title=Der Unsterbliche – Perrypedia|website=www.perrypedia.proc.org|language=de|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330062247/https://www.perrypedia.proc.org/wiki/Der_Unsterbliche|url-status=live}}</ref> Dit het tot dusver die gewildste boekreeks in wetenskapsfiksie geword.<ref>Mike Ashley (14 May 2007). Gateways to Forever: The Story of the Science-Fiction Magazines from 1970–1980. Liverpool University Press. p. 218. {{ISBN|978-1-84631-003-4}}.</ref> In die 1960's en '70's was nuwegolfwetenskapsfiksie bekend daarvoor dat dit ’n hoë mate van eksperimentering (in sowel vorm as inhoud) aanvaar het, sowel as ’n hoogstaande en selfbewuste "literêre" of "artistieke" ingesteldheid.<ref name="McGuirk">{{cite book|title=Fiction 2000|first=Carol|last=McGuirk|section=The 'New' Romancers|editor1-first=George Edgar|editor1-last=Slusser|editor2-first=T. A.|editor2-last=Shippey|publisher=University of Georgia Press|year=1992|isbn=978-0-8203-1449-5|pages=[https://archive.org/details/fiction2000cyber0000unse/page/109 109–125]|url=https://archive.org/details/fiction2000cyber0000unse/page/109}}</ref> In 1961 is [[Stanisław Lem]] se roman ''Solaris'' in [[Pole]] gepubliseer.<ref>Peter Swirski (red), The Art and Science of Stanislaw Lem, McGill-Queen's University Press, 2008, {{ISBN |0-7735-3047-9}}</ref> Die karakters probeer ’n skynbaar intelligente oseaan op ’n nuut ontdekte planeet bestudeer.<ref>Stanislaw Lem, ''Fantastyka i Futuriologia'', Wedawnictwo Literackie, 1989, vol. 2, p. 365</ref><ref>''Benét's Reader's Encyclopedia'', 4de uitg. (1996), p. 590.</ref> Lem se werk het die skepping van mikrorobotika en {{nowrap|-masjinerie}}, [[nanotegnologie]], [[Skynwerklikheid|virtuele werklikheid]] en [[kunsmatige intelligensie]] vooruitgeloop; sy werk het ook die idees van "nekro-evolusie" en [[Virtuele wêreld|kunsmatige wêrelde]] ontwikkel.<ref>{{cite web|url=http://solaris.lem.pl/o-lemie/artykuly/60-artykuly/232-artykul-fialkowski|title=Stanisław Lem czyli życie spełnione|first=Tomasz|last=Fiałkowski|publisher=Lem.pl|website=solaris.lem.pl|language=pl|access-date=2024-09-28|archive-date=29 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150429165334/http://solaris.lem.pl/o-lemie/artykuly/60-artykuly/232-artykul-fialkowski|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last=Oramus|first=Marek|date=2006|title=Bogowie Lema|location=Przeźmierowo|publisher=Wydawnictwo Kurpisz|isbn=978-83-89738-92-9}}</ref><ref>{{cite web|url=https://solaris.lem.pl/ksiazki/beletrystyka/niezwyciezony/96-poslowie-niezwyciezony|title=Cały ten złom|first=Jerzy|last=Jarzębski|publisher=Lem.pl|website=solaris.lem.pl|language=pl|access-date=2024-09-28}}</ref> In 1965 het die roman ''Dune'' deur [[Frank Herbert]] ’n komplekser en gedetailleerder toekomstige samelewing voorgestel as wat die meeste vorige wetenskapsfiksieskrywers gedoen het.<ref>{{cite book |last=Roberts |first=Adam |title=Science Fiction |location= New York |publisher=Routledge |date=2000 |pages=85–90 |isbn=978-0-415-19204-0}}</ref> In 1967 het Anne McCaffrey ’n wetenskapsfantasiereeks genaamd ''Dragonriders of Pern'' begin.<ref>[[#isfdb-dop|Dragonriders of Pern, ISFDB]].</ref> Twee novelles wat in die reeks se eerste roman, ''Dragonflight'', ingesluit is, het daartoe gelei dat McCaffrey die eerste vrou was aan wie 'n Hugo- of Nebulaprys toegeken is.<ref name="first">''Publishers Weekly'' review of Robin Roberts, ''Anne McCaffrey: A Life with Dragons'' (2007). [https://www.amazon.com/dp/157806998X Quoted by Amazon.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210601043508/https://www.amazon.com/dp/157806998X |date=1 June 2021 }}. Retrieved 16 July 2011.</ref> In 1968 is [[Philip K. Dick]] se roman ''Do Androids Dream of Electric Sheep?'' gepubliseer. Dit is die literêre bron van die ''[[Blade Runner]]''-rolprentreeks.<ref name="Sammon">Sammon, Paul M. (1996). Future Noir: the Making of Blade Runner. Londen: Orion Media. p. 49. {{ISBN|0-06-105314-7}}.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/lifestyles/books/ct-books-blade-runner-2049-philip-k-dick-20171019-story.html|title='Blade Runner 2049': How does Philip K. Dick's vision hold up?|last=Wolfe|first=Gary K.|website=chicagotribune.com|date=23 October 2017 |language=en-US|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330062247/https://www.chicagotribune.com/lifestyles/books/ct-books-blade-runner-2049-philip-k-dick-20171019-story.html|url-status=live}}</ref> Die roman ''The Left Hand of Darkness'' deur [[Ursula K. Le Guin]], wat in 1969 gepubliseer is, speel af op ’n planeet waar die inwoners geen vaste geslag het nie. Die roman is een van die invloedrykste voorbeelde van sosiale, [[Feminisme|feministiese]] of [[antropologie]]se wetenskapsfiksie.<ref>Stover, Leon E. "Anthropology and Science Fiction" ''Current Anthropology'', Vol. 14, No. 4 (Oct. 1973)</ref><ref>Reid, Suzanne Elizabeth (1997). Presenting Ursula Le Guin. New York, New York, USA: Twayne. {{ISBN|978-0-8057-4609-9}}, pp=9, 120</ref><ref>Spivack, Charlotte (1984). Ursula K. Le Guin (1st ed.). Boston, Massachusetts, USA: Twayne Publishers. {{ISBN|978-0-8057-7393-4}}, pp=44–50</ref> In 1979 het die tydskrif ''Science Fiction World'' in die [[Volksrepubliek China]] begin verskyn.<ref>{{Cite web|url=http://www.china.org.cn/english/culture/40079.htm|title=Brave New World of Chinese Science Fiction|website=www.china.org.cn|access-date=26 April 2018|archive-date=21 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621155325/http://www.china.org.cn/english/culture/40079.htm|url-status=live}}</ref> Dit oorheers die Chinese mark vir wetenskapsfiksietydskrifte en het in ’n stadium ’n oplaag van 300&nbsp;000 eksemplare per uitgawe en ’n beraamde drie tot vyf lesers per eksemplaar gehad, wat dit ’n totale lesersgetal van minstens 1&nbsp;miljoen gegee het. Dit is dus die wêreld se gewildste wetenskapsfiksiepublikasie.<ref>{{cite web|url=http://www.concatenation.org/articles/sf~china.html|title=Science Fiction, Globalization, and the People's Republic of China|website=www.concatenation.org|access-date=26 April 2018|archive-date=27 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427005238/http://www.concatenation.org/articles/sf~china.html|url-status=live}}</ref> In 1984 het [[William Gibson]] se eerste roman, ''Neuromancer'', gehelp om kuberkuns en die woord "kuberruimte" gewild te maak. Hy het die [[Engels]]e term oorspronklik in die 1982-kortverhaal "Burning Chrome" geskep.<ref>Fitting, Peter (July 1991). "The Lessons of Cyberpunk". In Penley, C.; Ross, A. Technoculture. Minneapolis: University of Minnesota Press. pp. 295–315</ref><ref name="gibson cyber">{{cite book |url=http://www.stanford.edu/class/history34q/readings/Cyberspace/HaywardSituatingCyberspace.html |title=Future Visions: New Technologies of the Screen |first=Philip |last=Hayward |pages=180–204 |publisher=British Film Institute |year=1993 |access-date=17 January 2007 |archive-date=21 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221203216/http://www.stanford.edu/class/history34q/readings/Cyberspace/HaywardSituatingCyberspace.html |url-status=live }}</ref> In dieselfde jaar het [[Octavia E. Butler|Octavia Butler]] se kortverhaal "Speech Sounds" die Hugoprys vir beste kortverhaal gewen. Sy het daarna temas van rasse-onreg, [[aardverwarming]], vroueregte en politieke konflik ondersoek.<ref>Pfeiffer, John R. "Butler, Octavia Estelle (b. 1947)." in Richard Bleiler (red.), ''Science Fiction Writers: Critical Studies of the Major Authors from the Early Nineteenth Century to the Present Day'', 2de uitg. New York: Charles Scribner's Sons, 1999. 147–158.</ref> In 1995 het sy die eerste wetenskapsfiksieskrywer geword wat ’n MacArthur-fellowship ontvang.<ref>{{Cite web |title=Octavia Butler |url=https://www.macfound.org/fellows/class-of-1995/octavia-butler |access-date=2024-12-06 |website=www.macfound.org |language=en}}</ref> In 1986 het die roman ''Shards of Honor'' deur Lois McMaster Bujold haar ''Vorkosigan Saga''-wetenskapsoperareeks begin.<ref name="Tor Shards">{{cite web |url=http://www.tor.com/blogs/2009/03/weeping-for-her-enemies-lois-mcmaster-bujolds-shards-of-honor |title=Weeping for her enemies: Lois McMaster Bujold's ''Shards of Honor'' |first=Jo |last=Walton |website=Tor.com |date=31 March 2009 |access-date=9 September 2014 |archive-date=11 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911001835/http://www.tor.com/blogs/2009/03/weeping-for-her-enemies-lois-mcmaster-bujolds-shards-of-honor |url-status=live }}</ref> Die roman ''Snow Crash'' deur [[Neal Stephenson]] uit 1992 het geweldige maatskaplike omwentelinge weens die inligtingsrewolusie voorspel.<ref>{{cite web |url=http://www.barnesandnoble.com/review/neal-stephenson-anathem/ |title=Interviews – Neal Stephenson: Anathem – A Conversation with James Mustich, Editor-in-Chief of the Barnes & Noble Review |first=James |last=Mustich |work=The Barnes & Noble Review |date=13 October 2008 |access-date=6 August 2014 |publisher=Barnes & Noble |archive-date=11 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140811203104/http://www.barnesandnoble.com/review/neal-stephenson-anathem/ |url-status=live }}</ref> ===21ste eeu=== In 2007 is [[Liu Cixin]] se roman ''The Three-Body Problem'' in China gepubliseer. Dit is in Engels vertaal en in 2014 deur Tor Books uitgegee;<ref>{{cite web|url=https://kenliu.name/translations/three-body/|title=Three Body|date=23 January 2015|website=Ken Liu, Writer|language=en-US|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330064637/https://kenliu.name/translations/three-body/|url-status=live}}</ref> dit het in 2015 die Hugoprys vir beste roman gewen.<ref>{{cite web|url=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2015-hugo-awards/|title=2015 Hugo Awards|first=Ed|last=Benson|date=31 March 2015|access-date=26 April 2018|archive-date=9 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200509050008/http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2015-hugo-awards/|url-status=live}}</ref> Liu was die eerste Asiatiese skrywer wat die prys wen.<ref>{{Cite web|date=24 August 2015|title=Out of this world: Chinese sci-fi author Liu Cixin is Asia's first writer to win Hugo award for best novel|first=Andrea|last=Chen|url=https://www.scmp.com/news/china/society/article/1851952/out-world-chinese-sci-fi-author-liu-cixin-asias-first-writer-win|access-date=29 December 2022|website=South China Morning Post|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180603134803/http://www.scmp.com/news/china/society/article/1851952/out-world-chinese-sci-fi-author-liu-cixin-asias-first-writer-win|archive-date=3 June 2018 |url-status=live}}</ref> Ontluikende temas in die wetenskapsfiksie van die laat 20ste en vroeë 21ste eeu sluit in omgewingskwessies, die implikasies van die [[internet]] en die uitbreidende inligtingsheelal, vrae oor [[biotegnologie]], [[nanotegnologie]] en die era van oorvloed van produkte ná die skaarste.<ref>{{cite web|url=https://io9.gizmodo.com/10-recent-science-fiction-books-that-are-about-big-idea-5929436|title=10 Recent Science Fiction Books That Are About Big Ideas|last=Anders|first=Charlie Jane|website=io9|date=27 July 2012 |language=en-US|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330064638/https://io9.gizmodo.com/10-recent-science-fiction-books-that-are-about-big-idea-5929436|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.studienet.dk/science-fiction/21st-century|title=Science fiction in the 21st century|website=www.studienet.dk|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330064635/https://www.studienet.dk/science-fiction/21st-century|url-status=live}}</ref> Onlangse tendense en subgenres sluit in [[steampunk]],<ref>{{cite news|last=Bebergal|first=Peter|date=26 August 2007|title=The age of steampunk:Nostalgia meets the future, joined carefully with brass screws|work=The Boston Globe|url=http://archive.boston.com/news/globe/ideas/articles/2007/08/26/the_age_of_steampunk/|access-date=20 February 2020|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305071134/http://www.boston.com/news/globe/ideas/articles/2007/08/26/the_age_of_steampunk/?page=full|url-status=live}}</ref> biopunk,<ref name="Pulver 1998">{{cite book| author = Pulver, David L. | title = GURPS Bio-Tech| publisher=Steve Jackson Games | year=1998 | isbn=978-1-55634-336-0}}</ref> en "alledaagse" wetenskapsfiksie.<ref>{{cite news | title=How sci-fi moves with the times | url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/7948058.stm | date=18 March 2009 | newspaper=BBC News | access-date=28 February 2018 | archive-date=28 February 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180228164140/http://news.bbc.co.uk/2/hi/sci/tech/7948058.stm | url-status=live }}</ref><ref name="dwalter">{{cite news |last=Walter |first=Damien |date=2 May 2008 |title=The really exciting science fiction is boring |url=https://www.theguardian.com/books/booksblog/2008/may/02/thereallyexcitingsciencefi |newspaper=The Guardian |access-date=28 February 2018 |archive-date=27 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180127143301/https://www.theguardian.com/books/booksblog/2008/may/02/thereallyexcitingsciencefi |url-status=live }}</ref> ==Rolprente== [[Beeld:Maria from the film Metropolis, on display at the Robot Hall of Fame.jpg|thumb|upright=0.75|Die masjienmens van die rolprent ''Metropolis'' (1927).]] Een van die eerste opgetekende wetenskapsfiksierolprente is ''[[Le voyage dans la lune|A Trip to the Moon]]'' van 1902, geregisseer deur die Franse rolprentvervaardiger [[Georges Méliès]].<ref name=Dixon12>{{citation|last1=Dixon|first1=Wheeler Winston|last2=Foster|first2=Gwendolyn Audrey|title=A Short History of Film|url=https://books.google.com/books?id=FP9w48VwwVUC&pg=PA12|year=2008|publisher=Rutgers University Press|isbn=978-0-8135-4475-5|page=12|access-date=19 December 2017|archive-date=22 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322195116/https://books.google.com/books?id=FP9w48VwwVUC&pg=PA12|url-status=live}}</ref> Dit het latere rolprentvervaardigers beïnvloed deur ’n ander soort kreatiwiteit en fantasie te bied.<ref>{{cite web|url=http://moviessilently.com/2015/03/29/a-trip-to-the-moon-1902-a-silent-film-review/|title=A Trip to the Moon (1902) A Silent Film Review|last=Kramer|first=Fritzi|date=29 March 2015|website=Movies Silently|language=en|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330070347/http://moviessilently.com/2015/03/29/a-trip-to-the-moon-1902-a-silent-film-review/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/a-trip-to-the-moon-as-youve-never-seen-it-before-68360402/|title=A Trip to the Moon as You've Never Seen it Before|last=Eagan|first=Daniel|website=Smithsonian|language=en|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330070344/https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/a-trip-to-the-moon-as-youve-never-seen-it-before-68360402/|url-status=live}}</ref> Méliès se innoverende redigerings- en spesiale-effektegnieke is wyd nageboots en het belangrike elemente van die medium geword.<ref name=1001Movies>{{citation|last=Schneider|first=Steven Jay|title=1001 Movies You Must See Before You Die 2012|date=1 October 2012|publisher=Octopus Publishing Group|isbn=978-1-84403-733-9|page=20}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FP9w48VwwVUC&pg=PA13|title=A Short History of Film|last1=Dixon|first1=Wheeler Winston|last2=Foster|first2=Gwendolyn Audrey|date=1 March 2008|publisher=Rutgers University Press|isbn=978-0-8135-4475-5|language=en|access-date=28 October 2020|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415235100/https://books.google.com/books?id=FP9w48VwwVUC&pg=PA13|url-status=live}}</ref> Die 1927-prent ''Metropolis'', geregisseer deur Fritz Lang, was volgens sommige die eerste lang wetenskapsfiksierolprent.<ref>[http://www.scififilmhistory.com/index.php?pageID=metro SciFi Film History – Metropolis (1927)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010074916/http://www.scififilmhistory.com/index.php?pageID=metro |date=10 October 2017 }} – ''Though most agree that the first science fiction film was Georges Méliès' A Trip to the Moon (1902), Metropolis (1926) is the first feature length outing of the genre.'' (scififilmhistory.com, besoek op 15 Mei 2013)</ref> Hoewel dit destyds nie goed ontvang is nie,<ref>{{cite web|url=https://www.tcm.com/this-month/article/25817|title=Metropolis|website=Turner Classic Movies|access-date=30 March 2019|archive-date=16 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140316012144/http://www.tcm.com/this-month/article/25817%7C0/Metropolis.html|url-status=live}}</ref> word dit nou beskou as een van die beste flieks wat nog gemaak is.<ref>{{cite web|title =The 100 Best Films of World Cinema|url = https://www.empireonline.com/movies/features/100-greatest-world-cinema-films/ | publisher=empireonline.com |access-date =17 February 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20151123004145/http://www.empireonline.com/movies/features/100-greatest-world-cinema-films/ |archive-date=23 November 2015|date = 11 June 2010 }}</ref><ref>{{cite web|title =The Top 100 Silent Era Films|url = http://www.silentera.com/info/top100.html | publisher=silentera.com |access-date =17 February 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20000823024001/http://www.silentera.com/info/top100.html |archive-date=23 August 2000}}</ref><ref name="bfi">{{cite web| url= http://www.bfi.org.uk/news/50-greatest-films-all-time| title= The Top 50 Greatest Films of All Time| date= 1 August 2012| work= Sight & Sound, September 2012| publisher= British Film Institute| access-date= 19 December 2012| archive-date= 1 March 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170301135739/http://www.bfi.org.uk/news/50-greatest-films-all-time}}</ref> In 1954 het ''[[Godzilla]]'', geregisseer deur Ishirō Honda, die kaiju-subgenre van die wetenskapsfiksierolprent begin; dié subgenre bevat groot wesens in enige vorm, wat gewoonlik ’n groot stad aanval of teen ander monsters veg.<ref>{{cite web|url=http://dic.pixiv.net/a/%E6%80%AA%E7%8D%A3|title=Introduction to Kaiju [in Japanese]|publisher=dic-pixiv|access-date=9 March 2017|archive-date=18 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170218180925/http://dic.pixiv.net/a/%E6%80%AA%E7%8D%A3|url-status=live}}</ref> Die 1968-rolprent ''[[2001: A Space Odyssey]]'' is geregisseer deur [[Stanley Kubrick]] en gebaseer op verhale deur [[Arthur C. Clarke]]. Die fliek het die grootliks B-gehalteprente van dié tyd in sowel omvang as gehalte verbeter en het latere wetenskapsfiksieprente beïnvloed.<ref>{{cite web |last=Kazan |first=Casey |url=http://www.dailygalaxy.com/my_weblog/2009/07/ridley-scott-science-fiction-is-dead.html |title=Ridley Scott: "After 2001 -A Space Odyssey, Science Fiction is Dead" |publisher=Dailygalaxy.com |date=10 July 2009 |access-date= 22 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110321121445/http://www.dailygalaxy.com/my_weblog/2009/07/ridley-scott-science-fiction-is-dead.html |archive-date= 21 March 2011 }}</ref> Die oorspronklike ''Planet of the Apes''-prent van 1968, geregisseer deur Franklin J. Schaffner en geskoei op die Franse roman van 1963 ''La Planète des Singes'' deur Pierre Boulle, is ook in 1968 uitgereik. Die prent beeld ’n postapokaliptiese wêreld uit waarin intelligente ape oor mense heers.<ref>Russo, Joe; Landsman, Larry; Gross, Edward (2001). Planet of the Apes Revisited: The Behind-The Scenes Story of the Classic Science Fiction Saga (1ste uitg.). New York: Thomas Dunne Books/St. Martin's Griffin. {{ISBN|0-312-25239-0}}.</ref> Die fliek was gewild én het groot lof van resensente ontvang. In 1977 het [[George Lucas]] die ''Star Wars''-reeks met die gelyknamige prent begin.<ref>{{Citation|title=Star Wars: Episode IV – A New Hope (1977) – IMDb|url=http://www.imdb.com/title/tt0076759/faq|access-date=30 March 2019|archive-date=9 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190409004826/https://web.archive.org/web/20190409004826/https://www.imdb.com/title/tt0076759/faq|url-status=live}}</ref> Die reeks, wat dikwels ’n ruimteopera genoem word,<ref>{{Cite web|url=https://www.ign.com/articles/2018/04/24/the-best-space-operas-that-arent-star-wars|title=The Best Space Operas (That Aren't Star Wars)|last=Bibbiani|first=William|date=24 April 2018|website=IGN|language=en-US|access-date=5 April 2019|archive-date=13 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190813213353/https://www.ign.com/articles/2018/04/24/the-best-space-operas-that-arent-star-wars|url-status=live}}</ref> het ’n wêreldwye populêrekultuurverskynsel geword<ref>{{cite web | url = https://www.the-numbers.com/movies/series/StarWars.php | title = Star Wars – Box Office History | publisher = The Numbers | access-date = 17 June 2010 | archive-date = 22 August 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130822054739/http://www.the-numbers.com/movies/franchise/Star-Wars | url-status = live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.lucasfilm.com/productions/episode-iv/|title=Star Wars Episode 4: A New Hope {{!}} Lucasfilm.com|website=Lucasfilm|language=en-US|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330072220/https://web.archive.org/web/20190330072220/https://www.lucasfilm.com/productions/episode-iv/|url-status=live}}</ref> en was die rolprentreeks met die derde grootste inkomste van alle tye.<ref name="boxofficemojo.com">{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/franchises/?view=Franchise&sort=sumgross&order=DESC&p=.htm|title=Movie Franchises and Brands Index|website=www.boxofficemojo.com|access-date=30 March 2019|archive-date=20 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130720054339/http://www.boxofficemojo.com/franchises/?view=Franchise&sort=sumgros+-s&order=DESC&p=.htm|url-status=live}}</ref> Sedert die 1980's het wetenskapsfiksieprente, saam met fantasie-, gruwel- en superheldflieks, Hollywood se produksies met groot begrotings oorheers.<ref> Escape Velocity: American Science Fiction Film, 1950–1982, Bradley Schauer, Wesleyan University Press, 3 January 2017, page 7</ref><ref name="boxofficemojo.com" /> Wetenskapsfiksieprente word dikwels gekruis met ander genres. Enkele voorbeelde sluit in [[film noir]] (''[[Blade Runner]]'', 1982), gesinsprente (''[[E.T. the Extra-Terrestrial]]'', 1982), oorlog (''Enemy Mine'', 1985, ''Starship Troopers'', 1997), komedie (''Spaceballs'', 1987), animasie (''[[WALL-E]]'', 2008), westerns (''Serenity'', 2005), aksie (''Edge of Tomorrow'', 2014; ''[[The Matrix]]'', 1999), avontuur (''Jupiter Ascending'', 2015), rillers (''Ex Machina'', 2014), drama (''Melancholia'', 2011) en romanse (''Eternal Sunshine of the Spotless Mind'', 2004; ''Her'', 2013).<ref name="JohnsonSFF">Science Fiction Film: A Critical Introduction, Keith M. Johnston, Berg, 9 May 2013, pages 24–25. Party van dié prente word in die boek aangegee.</ref> ==Televisie== [[Beeld:Al Hodge Don Hastings Captain Video.JPG|thumb|upright=0.75|links|Don Hastings (links) en Al Hodge in ''Captain Video and His Video Rangers''.]] Die eerste wetenskapsfiksieprogram op [[televisie]] was 'n verwerking van 35 minute van die toneelstuk ''R.U.R.'', wat deur die [[Tsjeggo-Slowakye|Tsjeggo-Slowaakse]] dramaturg [[Karel Čapek]] geskryf en op 11 Februarie 1938 regstreeks deur die [[BBC]] uitgesaai is.<ref name="r.u.r.">{{cite book |last=Telotte |first=J. P. |url=https://books.google.com/books?id=cFQicvXd5bwC&q=RUR+BBC+first+television+science+fiction&pg=PA210 |title=The essential science fiction television reader |publisher=University Press of Kentucky |year=2008 |isbn=978-0-8131-2492-6 |page=210 |author-link=Jay Telotte |access-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210601043522/https://books.google.com/books?id=cFQicvXd5bwC&q=RUR+BBC+first+television+science+fiction&pg=PA210 |archive-date=1 June 2021 |url-status=live}}</ref> Die eerste gewilde wetenskapsfiksieprogram op Amerikaanse TV was die kinderavontuurreeks ''Captain Video and His Video Rangers'', wat van Junie 1949 tot April 1955 uitgesaai is.<ref name="cpt video">{{cite web |url=http://www.museum.tv/archives/etv/C/htmlC/captainvideo/captainvideo.htm |title=Captain Video and His Video Rangers |publisher=The Museum of Broadcast Communications |author=Suzanne Williams-Rautiolla |date=2 April 2005 |access-date=17 January 2007 |archive-date=30 March 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090330104139/http://www.museum.tv/archives/etv/C/htmlC/captainvideo/captainvideo.htm |url-status=live }}</ref> Die oorspronklike reeks ''The Twilight Zone'', wat deur Rod Serling vervaardig en vertel is, het van 1959 tot 1964 gewys. Elke episode was 'n aparte verhaal, met fantasie-, spanning- en rillermateriaal, sowel as wetenskapsfiksie.<ref>{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/the-twilight-zone-tv-series-1959-1964-v133223|title=The Twilight Zone [TV Series] [1959–1964]|work=AllMovie|access-date=19 November 2012|archive-date=20 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180620180846/https://www.allmovie.com/movie/the-twilight-zone-tv-series-1959-1964-v133223|url-status=live}}</ref> Resensente beskou dit as een van die beste TV-programme van enige genre.<ref>{{cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/tv-guide-names-top-50-shows/|title=TV Guide Names Top 50 Shows|work=[[CBS News]]|publisher=CBS Interactive|date=26 April 2002|access-date=13 April 2016|archive-date=4 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120904061715/http://www.cbsnews.com/stories/2002/04/26/entertainment/main507388.shtml|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://wga.org/content/default.aspx?id=4925|title=101 Best Written TV Series List|access-date=13 April 2016|archive-date=7 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130607080758/http://www.wga.org/content/default.aspx?id=5246}}</ref> Die animasiereeks ''The Jetsons'' was bedoel om 'n komedie te wees en net een seisoen te wys (1962-'63). Dit het baie uitvindsels voorspel wat vandag in algemene gebruik is: platskermtelevisieskerms, koerante op 'n rekenaaragtige skerm, rekenaarvirusse, videoklets, sonbeddens, tuistrapmeulens en ander.<ref>{{Cite episode |title=21st Century Brands |url=http://www.cbc.ca/undertheinfluence/season-3/2014/05/24/21st-century-brands-1/ |access-date=7 June 2014 |series=Under the Influence |first=Terry |last=O'Reilly |network=CBC Radio One |date=24 May 2014 |season=3 |number=21 |time=time 2:07 |transcript=Transcript of the original source |transcript-url=http://www.cbc.ca/undertheinfluence/season-3/2014/05/24/21st-century-brands-1/|archive-date=8 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140608190711/http://www.cbc.ca/undertheinfluence/season-3/2014/05/24/21st-century-brands-1/ |url-status=live }}</ref> In 1963 was die reeks ''Doctor Who'' se première op die BBC met 'n tydreistema.<ref>{{cite web|url= https://www.bbc.co.uk/programmes/b006q2x0|website= BBC|title= Doctor Who Classic Episode Guide – An Unearthly Child – Details|access-date= 30 March 2019|archive-date= 25 October 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20161025112652/http://www.bbc.co.uk/doctorwho/classic/episodeguide/unearthlychild/detail.shtml|url-status= live}}</ref> Die oorspronklike reeks het tot in 1989 gewys en daarna het dit van 2005 af voortgegaan.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/media/2005/jun/21/broadcasting.bbc|title=Doctor Who finally makes the Grade|last=Deans|first=Jason|date=21 June 2005|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=30 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330075434/https://www.theguardian.com/media/2005/jun/21/broadcasting.bbc|url-status=live}}</ref> Dit was wêreldwyd gewild en het ander TV-wetenskapsfiksieprogramme beïnvloed.<ref>{{cite news |date=14 September 2006 |title=The end of Olde Englande: A lament for Blighty |newspaper=The Economist |url=http://www.economist.com/world/britain/displaystory.cfm?story_id=7912946 |access-date=18 September 2006 |archive-date=17 June 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090617180057/http://www.economist.com/world/britain/displaystory.cfm?story_id=7912946 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|title=ICONS. A Portrait of England |url=http://www.icons.org.uk/theicons/collection/doctor-who |access-date=10 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071103085551/http://www.icons.org.uk/theicons/collection/doctor-who |archive-date=3 November 2007 }}</ref> Ander Britse programme van die genre in die 1950's sluit in ''''UFO'', ''Space: 1999'' en ''Blake's 7'', en in die 1960's ''The Outer Limits'',<ref>{{cite journal|year=1997|title=Special Collectors' Issue: 100 Greatest Episodes of All Time|journal=TV Guide|issue=28 June – 4 July}}</ref> ''Lost in Space'' en ''The Prisoner''.<ref>British Science Fiction Television: A Hitchhiker's Guide, John R. Cook, Peter Wright, I.B.Tauris, 6 January 2006, page 9</ref><ref>Gowran, Clay. "Nielsen Ratings Are Dim on New Shows". Chicago Tribune. 11 October 1966: B10.</ref><ref>Gould, Jack. "How Does Your Favorite Rate? Maybe Higher Than You Think." ''New York Times''. 16 October 1966: 129.</ref> Die oorspronklike ''[[Star Trek]]''-reeks, wat deur Gene Roddenberry geskep is, se première was in 1966 op [[NBC]] en het drie seisoene gewys.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lhmw637JRgUC&pg=PA209|title=NBC: America's Network|last1=Hilmes|first1=Michele|last2=Henry|first2=Michael Lowell|date=1 August 2007|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25079-6|language=en|access-date=28 October 2020|archive-date=4 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160704184438/https://books.google.com/books?id=lhmw637JRgUC&pg=PA209|url-status=live}}</ref> Dit het elemente van ruimte-opera en ruimtewestern gemeng.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/07/22/arts/a-first-showing-for-star-trek-pilot.html|title=A First Showing for 'Star Trek' Pilot|date=22 July 1986|work=The New York Times|access-date=30 March 2019|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=27 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140327185925/http://www.nytimes.com/1986/07/22/arts/a-first-showing-for-star-trek-pilot.html|url-status=live}}</ref> Dit was aanvanklik net matig gewild, maat het later gewilder geword danksy die belangstelling van aanhangers en goeie sindikasie. Dit het 'n gewilde en invloedryke [[franchise]] geword, met baie televisieprogramme, rolprente, romans en ander produkte.<ref name="STPitch1">Roddenberry, Gene (11 March 1964). [http://leethomson.myzen.co.uk/Star_Trek/1_Original_Series/Star_Trek_Pitch.pdf ''Star Trek'' Pitch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160512162509/http://leethomson.myzen.co.uk/Star_Trek/1_Original_Series/Star_Trek_Pitch.pdf |date=12 May 2016 }}, first draft. Accessed at ''LeeThomson.myzen.co.uk''.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.startrek.com/custom/include/feature/intro/timeline_future.html |title=STARTREK.COM: Universe Timeline |publisher=Startrek.com |access-date=14 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090703073608/http://www.startrek.com/custom/include/feature/intro/timeline_future.html |archive-date=3 July 2009}}</ref> Die minireeks ''V'' het in 1983 op NBC begin wys.<ref>Bedell, Sally (4 May 1983). "'V' SERIES AN NBC HIT". The New York Times. p. 27</ref> Dit beeld 'n poging deur [[Buiteaardse lewe|buiteaardse]] [[reptiel]]e uit om die [[Aarde]] oor te neem.<ref name="EW 2005">{{cite magazine|url=https://www.ew.com/ew/article/0,,1073590_6,00.html|title=Mini Splendored Things|last=Susman|first=Gary|date=17 November 2005|magazine=Entertainment Weekly|publisher=EW.com|access-date=7 January 2010|archive-date=25 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140225052201/http://www.ew.com/ew/article/0,,1073590_6,00.html}}</ref> ''The X-Files'' het gegaan oor [[VVV|VVV's]] en [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]]. Dit is deur Chris Carter geskep en is van 1993 tot 2002 deur Fox uitgesaai,<ref name="BehindTheXFiles">{{cite journal|title=Opening the X-Files: Behind the Scenes of TV's Hottest Show|first=David|last=Bischoff|date=December 1994|journal=Omni |volume=17|issue=3}}</ref> en weer van 2016 tot 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.tvguide.com/news/gillian-anderson-confirms-the-x-files-exit/|title=Gillian Anderson Confirms She's Leaving The X-Files {{!}} TV Guide|date=10 January 2018|website=TVGuide.com|language=en|access-date=30 March 2019|archive-date=30 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200430215457/https://www.tvguide.com/news/gillian-anderson-confirms-the-x-files-exit/|url-status=live}}</ref> ''Stargate'', 'n prent oor antieke ruimtevaarders en interstellêre [[Televoering|teleportasie]], is in 1994 uitgereik. Die reeks ''Stargate SG-1'' is in 1997 vir 10 seisoene begin wys (1997-2007). Verskeie ander reekse het daaruit gevloei.<ref>{{cite news |first=Darren |last=Sumner |url=http://www.gateworld.net/news/2011/05/smallville-bows-this-week-with-stargates-world-record/ |title=''Smallville'' bows this week&nbsp;– with ''Stargate''{{'}}s world record |publisher=GateWorld |date=10 May 2011 |access-date=23 February 2014 |archive-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140301025644/http://www.gateworld.net/news/2011/05/smallville-bows-this-week-with-stargates-world-record/ |url-status=live }}</ref> Ander reekse van die 1990's sluit in ''Quantum Leap'' en ''Babylon 5''.<ref>{{Cite journal |title=Dead Man Walking|url=http://www.maestravida.com/weinwalk/CultT797.html|access-date=29 December 2022|date=July 1997|website=Cult Times|archive-date=28 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928181155/http://www.maestravida.com/weinwalk/CultT797.html}}</ref> Reekse van die vroeë 21ste eeu sluit in ''Firefly'',<ref name="torontosun">{{Cite web |url=http://jam.canoe.com/Television/TV_Shows/F/Firefly/2002/07/22/734323.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309205839/http://jam.canoe.com/Television/TV_Shows/F/Firefly/2002/07/22/734323.html |url-status=dead |archive-date=9 March 2016 |title=Firefly series ready for liftoff |last=Brioux |first=Bill |publisher=canoe.com |access-date=10 December 2006 }}</ref> ''Orphan Black'' en ''The Expanse''. == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie]] * [[Lys van wetenskapsfiksieboeke]] * [[Lys van wetenskapsfiksierolprente]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Science fiction}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Science fiction}} {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkundige genres]] 2asmvaird7co5di5mxn453mgvpuud7t 4 5209 2913338 2912765 2026-06-23T17:11:27Z MediaWiki message delivery 55541 /* RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons */ nuwe afdeling 2913338 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) ::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC) ::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC) == Grootste artikel? == Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC) == Hantering van kategorieë... == Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC) :{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC) == Kan ons nuwe lesers lok met sport? == Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop. Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC) :Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC) ::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC) :::Broodnodige artikels, doen so voort. Sportmense hou baie van statistiek, so dit is ook nuttige werk. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Voorbladuitleg == Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC) :Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC) ::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC) ::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC) :::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC) Ons kan die verskil duidelik maak: * Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC) :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC) == Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist == Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC) == [[Die boek met vlerke]] == Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC) :Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC) ::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie. ::Die belangrikste rooi vlae: ::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks. ::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking. ::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word. ::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie. ::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig. ::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan: ::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem. ::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak. ::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes. ::Beoordeling: ::*Nie noodwendig vals nie ::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie. ::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is. ::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Ou Kaapse pad/wapad/weg == Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC) == Besoeke vir April en Mei. == Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC) == Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! == Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC) :Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy doen uitstekende werk vir ons wiki! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:20, 5 Junie 2026 (UTC) == Sjabloon:weerkas == {{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie! Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter! Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC) :''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC) ::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC) ::Laat nuus: Ek sien Oesjaar het verjaar op 3 Junie, veels geluk! ::: Dankie [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. ja, tannie ouderdom kry my stadig in haar greep! Ek voel nog altyd 18 maar dit neem my nou 4 ure in die oggend om 18 te voel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 5 Junie 2026 (UTC) ::::Baie geluk! Ons wens jou alle beste toe! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:25, 4 Junie 2026 (UTC) :::::Baie geluk @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] die is groot! Dankie vir al die werk wat jy in die regte wêreld doen vir ons wiki. Ons waardeer dit opreg! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:23, 5 Junie 2026 (UTC) ::::::Onthou miskien om hulle te vertel dat sommige van die wiki-onderdane nie hou van eksterne owerhede wat oor ons aangestel word nie. En dat ons sien dat sommige direktiewe wat plantkunde-"owerhede" van "bo" af op ons rig duidelik kaf en laf is. Linnaeus het ons geleer hoe dit gedoen word, outeurs ensomeer, en dit bly die grondwet. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Interaktiewe OWID-grafieke == Hallo almal, bestaan daar belangstelling by die AF WP-gemeenskap in interaktiewe grafieke? Ons het reeds sowat 2000 opgelaai en hulle is ten volle vertaalbaar. Kyk gerus na [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:List_of_interactive_data_graphics voorbeelde hier]. Met spesifieke werkende voorbeelde soos [https://commons.wikimedia.org/wiki/OWID/Wine_production hierdie] wat reeds hier op [https://en.wikipedia.org/wiki/Wine#Production EN WP] geïmplementeer is. [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:02, 5 Junie 2026 (UTC) :Ek kan dit aanbeveel! [[Gebruiker:Michaelgraaf|Michaelgraaf]] ([[Gebruikerbespreking:Michaelgraaf|kontak]]) 08:39, 6 Junie 2026 (UTC) ::[[User:Doc James|Doc James]], is everything tanslatable? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:21, 6 Junie 2026 (UTC) :::Ja al die teks is vertaalbaar. Maar dit is nie 'n gegewe dat die vertaalde teks mooi in die beeld sal pas nie. :::Sien hier om te sien hoe dit werk: https://svgtranslate.toolforge.org/File:Wine_production,_World,_1961.svg :::As mens klaar is, skep dit 'n nuwe beeld, met die vertaalde teks. Maar soos ek bo gesê het, daar kan dalk probleme wees met die uitleg van die teks. Daarom verkies ek om dit met die hand te doen. Of mens kan dit as 'n beginpunt gebruik en enige foute na die tyd met die hand opruim, en die nuwe weergawe oplaai. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:02, 8 Junie 2026 (UTC) == Die Duitser en sy sportsoorte == Goeienaand gemeenskap, soos maande gelede met al die kriekettoernooie is ek nou besig om ook in rugby "in dié tyd" te gebruik pleks van die vir myself werkskeppende "en oortref die vorige rekord [...] – later oortref deur". Ek dink nie dit is nodig om ná elke nuwe toernooi al die ou toernooie te hersien en daardie genoemde rekords te herskryf en aan te pas nie. Dit raak ook ou voorbladartikels. Nou fokus ek eerder daarop om statistiek op die punt te bewoord en nie ingewikkeld te beskryf nie. Voorbladartikels is mos die belangrikste artikels waarmee ons kan spog, kom ons skryf hulle op die man af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 7 Junie 2026 (UTC) :Klink reg, statistiek is gesog by sport, maar jy moet jou nie doodwerk daaraan nie. "Indertyd", direk uit blokkiesraaisel-woordeboek, is miskien die regte woord vir "in dié tyd". Dus, "indertyd 'n rekord". Ook, "ten tye van" die toernooi/wedstryd was dit 'n rekord, of "destyds 'n rekord", wanneer dit al 'n tydjie gelede is. Die versteende naamvalle kom hier goed te pas. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) ::{{Ping|JMK}} baie dankie vir dié voorstel. {{Ping|BurgertB}} wat dink jy? Is "indertyd" beter as "in dié tyd" vir ou sportrekords? Ek hoor en verander graag na gelang van 'n presiese taalgebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 17 Junie 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]], daar is niks verkeerd met "indertyd" nie; ek dnk net dis effens verouderd/hoogdrawend. Ek sou "in dié tyd" gebruik het. Same diff. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 14:16, 18 Junie 2026 (UTC) ::::Om dit in konteks te plaas, 'n paar jaar gelede het ek 'n Nederlandse kursus gedoen. Tydens die kursus sê die tutor vir my dat ek gebruik dikwels 'n aantal outydse uitdrukkings - ek het die Afrikaanse uitdrukking geneem en dit met behulp van Nederlandse grammatika aangepas! == Vryheid van Panorama in Suid-Afrika == Is daar steeds nie vryheid van Panorama in Suid-Afrika nie? Sien die Johannesburgse Burgersentrum se afbeeldings is op Commons verwyder. Ou geboue is nie 'n probleem nie, maar jonger geboue wel. Weet iemand iets oor die stand van sake? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:02, 8 Junie 2026 (UTC) :Hi, {{ping|SpesBona}}. Ja, ons het nog nie Vryheid van Panorama nie en dit lyk vir my dit gaan 'n hele tydjie wees voordat ons dit kry. [https://www.gov.za/news/media-statements/president-cyril-ramaphosa-refers-copyright-amendment-bill-and-performers%E2%80%99 President Cyril Ramaphosa refers Copyright Amendment Bill and Performers’ Protection Amendment Bill to Constitutional Court]. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 23:15, 8 Junie 2026 (UTC) ::Die regstelsel in SA, en die gebrekkige wyse waarop wette opdateer word, en die mate waarin die oortreders soms ingesluit word by aanpassing daarvan, sodat die nuwe wet hul ''modus operandi'' pas, is rede tot kommer. Weet ook van minstens een geval waar 'n SA-regter se uitspraak was: "Daar is nou soveel mense wat hierdie wet oortree, dat ek dit nie meer kan toepas en skadevergoeding kan toeken nie". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het selfs die antwoord[[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::::Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. :::::::::Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} :::::::::Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::::Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::::::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. :::::::::::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::::::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Sciëntologie]] == Waarom is hierdie bladsy beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|besprekings]])</bdi> 17:11, 23 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> pvc99d0cup4cgg8ic16r7z5zfu8frqm 4 8522 2913353 1251682 2026-06-23T21:20:14Z SpesBona 2720 Bygewerk 2913353 wikitext text/x-wiki '''[[23 Junie]]''': [[Jani]] word in antieke [[Letland]] gehou; Oorwinningsdag in [[Estland]] ([[1919]]); Nasionale Feesdag in [[Luxemburg]]. [[Lêer:BerlinerBlockadeLuftwege.png|regs|150px|Kaart van die Berlynse Lugbrug]] * [[1713]] – [[Frankryk|Franse]] inwoners van [[Akadië]] word een jaar gegee om trou te sweer aan [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Brittanje]] of [[Nova Scotia]] te verlaat. * [[1887]] – [[Kanada]] se eerste nasionale park, [[Banff Nasionale Park|Banff]], word geskep. * [[1912]] – Gebore: [[Alan Turing]], [[Verenigde Koninkryk|Britse]] [[Wiskunde|wiskundige]] en [[Rekenaarwetenskap|informatikus]]. * [[1915]] – [[Daniël François Malan]] word verwelkom as die eerste redakteur van [[Die Burger]]. * [[1948]] – Die '''[[Berlynse Lugbrug]]''' begin in reaksie op die [[Sowjetunie|Sowjet]]se blokkade van [[Wes-Berlyn]]. * [[1894]] – Op inisiatief van baron [[Pierre de Coubertin]] word die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] in die [[Sorbonne]] in [[Parys]] gestig. <!-- * [[1947]] – Die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] President, [[Harry S. Truman]], se [[veto]] van die ''[[Taft-Hartley Act]]'' word omvergewerp deur die [[Amerikaanse Kongres]]. --> q1h7laqpxz5dpa596ap8b4acghumixg 0 9245 2913469 2362960 2026-06-24T11:29:04Z Jcb 223 2913469 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Dion Fortune | bynaam = | beeld = Violet Mary Firthova (1890 1946).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Violet Mary Firth | geboortedatum = [[6 Desember]] [[1890]] | geboorteplek = Llandudno, [[Wallis]] | dood_datum = {{SDEO|1890|12|6|1946|1|8}} | sterfteplek = [[Londen]], [[Engeland]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | beroep = okkultis en skrywer | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Dion Fortune''' is gebore as Violet Mary Firth op [[6 Desember]] [[1890]] in Noord-[[Wallis]]. Die naam Dion Fortune is gebruik as skuilnaam vir 'n reeks artikels en is afgelei van haar familie se leuse "Deo Non Fortuna" wat beteken: "God, nie geluk nie". Sy is 'n [[psigiater]] en outeur wat veral bekend is as skrywer van verskeie boeke oor [[okkultisme]], asook romans. Sy het [[towerkrag]] en [[hermetiese beginsels]] benader vanuit die perspektiewe wat daar gestel is deur [[Carl Jung]] en [[Sigmund Freud]]. Een van haar kernbydraes was om die [[kabbala]] te verbind aan Westerse mistieke tradisie. Sy was die stigter van: "Die Gemeenskap van innerlike lig". Volgens die boek "The Magical [[Battle of Britain]]" het Dion en ander okkultiste deur middel van towerkrag deelgeneem aan die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Op [[8 Januarie]] [[1946]] sterf die 55 jarige Dion aan [[leukemie]] in [[Londen]]. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fortune, Dion}} [[Kategorie:Walliese okkultiste]] [[Kategorie:Walliese sielkundiges]] [[Kategorie:Walliese skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1890]] [[Kategorie:Sterftes in 1946]] j2txdt2aln2f2pgm0av9c0vf8583dip 4 9591 2913363 2913261 2026-06-24T00:06:11Z HermanvanAswegen988 200973 /* Gideon Scheepers */ 2913363 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[Lando Norris]] === {{sperdatum|23 Junie 2026}} * {{ondersteun}} – Huidige Formule 1-wêreldbestuurderskampioen (artikel nou 111 k groot) --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:03, 23 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:40, 25 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) === [[Prometheus (2012-rolprent)]] === {{sperdatum|27 Junie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:01, 27 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:23, 28 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) === [[Cottesloe-kerkeberaad]] === {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:05, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:11, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Cremona]] === {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:36, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Net te veel rooi skakels. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:57, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Gideon Scheepers]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:04, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{gekant}} – Te veel vergedrukte teks wat nie waarde toevoeg nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:02, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] wat is "vergedrukte teks"? Dalk 'n tikfout? – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) Ja, swaer! Vetgedruk= bold! Ouderdom! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:40, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Sjoe, waar is die paragrawe? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:52, 19 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Bietjie getimmer aan die artikel: paragrawe, taal, neutraliteit en herhaling sowel as onnodige anekdotes uitgehaal. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:19, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – "Bold" is in Afrikaans '''Vetdruk''', en nie "vet'''skrif'''" of "'''dikskrif'''" nie. Ek is ~2026-33386-18, so jammer vir my foutiewe naamgewing in die verband; ook maar net mens! [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 00:05, 24 Junie 2026 (UTC) === [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:52, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:12, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:57, 12 Junie 2026 (UTC) === [[Paraguaanse nasionale rugbyspan]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Hierdie artikel is amper voltooi en ek probeer nou die spelerstatisitieke in samewerking met die Duitse Wikipedia bywerk (sien [[:de:Benutzer Diskussion:Voyager]]). Dit wag sedert ses maande op sy voltooiing en ek benadeel slegs myself as ek sit en wag. Ek het reeds by die Paraguaanse beheerliggaam, Suid-Amerika Rugby en Wêreldrugby, asook verskeie Facebook-groepe vir hulp aangeklop, maar hulle kon nie help nie. ESPN se statistieke is vanlyn (in teenstelling met krieket s'n waar ek een-een kan voortgaan), waarmee ons rugbyreeks skielik uitloop. Die laas benoemde nasionale rugbyspan Ivoorkus verskyn binnekort op ons voorblad en daarna is daar nie meer 'n nasionale rugbyspan oor nie. Dus vra ek om hierdie artikel as 'n plekhouer te gebruik (hy sit en wag mos). – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:20, 22 Junie 2026 (UTC) === [[Taiwannese nasionale rugbyspan]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Selfde rede as by Paraguay en ook dieselfde versoek van my kant (hy sit en wag op sy beurt sedert ses maande). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Goed wat ek nou doen, gaan eers oor twee jaar in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:25, 12 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – watter voorbladbeeld kan in die plek van hul logo gebruik word?, aangesien daar (c) kopiereg bestaan op dié een wat tans in die artikel verskyn. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:42, 23 Junie 2026 (UTC) === [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] === * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) === [[Hemelskyf van Nebra]] === * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] 59m6qoe8wt9vj8u6waz20m5vwfid6cf 2913364 2913363 2026-06-24T00:08:21Z HermanvanAswegen988 200973 /* Paraguaanse nasionale rugbyspan */ 2913364 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[Lando Norris]] === {{sperdatum|23 Junie 2026}} * {{ondersteun}} – Huidige Formule 1-wêreldbestuurderskampioen (artikel nou 111 k groot) --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:03, 23 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:40, 25 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) === [[Prometheus (2012-rolprent)]] === {{sperdatum|27 Junie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:01, 27 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:23, 28 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) === [[Cottesloe-kerkeberaad]] === {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:05, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:11, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Cremona]] === {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:36, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Net te veel rooi skakels. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:57, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Gideon Scheepers]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:04, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{gekant}} – Te veel vergedrukte teks wat nie waarde toevoeg nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:02, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] wat is "vergedrukte teks"? Dalk 'n tikfout? – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) Ja, swaer! Vetgedruk= bold! Ouderdom! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:40, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Sjoe, waar is die paragrawe? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:52, 19 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Bietjie getimmer aan die artikel: paragrawe, taal, neutraliteit en herhaling sowel as onnodige anekdotes uitgehaal. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:19, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – "Bold" is in Afrikaans '''Vetdruk''', en nie "vet'''skrif'''" of "'''dikskrif'''" nie. Ek is ~2026-33386-18, so jammer vir my foutiewe naamgewing in die verband; ook maar net mens! [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 00:05, 24 Junie 2026 (UTC) === [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:52, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:12, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:57, 12 Junie 2026 (UTC) === [[Paraguaanse nasionale rugbyspan]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Hierdie artikel is amper voltooi en ek probeer nou die spelerstatisitieke in samewerking met die Duitse Wikipedia bywerk (sien [[:de:Benutzer Diskussion:Voyager]]). Dit wag sedert ses maande op sy voltooiing en ek benadeel slegs myself as ek sit en wag. Ek het reeds by die Paraguaanse beheerliggaam, Suid-Amerika Rugby en Wêreldrugby, asook verskeie Facebook-groepe vir hulp aangeklop, maar hulle kon nie help nie. ESPN se statistieke is vanlyn (in teenstelling met krieket s'n waar ek een-een kan voortgaan), waarmee ons rugbyreeks skielik uitloop. Die laas benoemde nasionale rugbyspan Ivoorkus verskyn binnekort op ons voorblad en daarna is daar nie meer 'n nasionale rugbyspan oor nie. Dus vra ek om hierdie artikel as 'n plekhouer te gebruik (hy sit en wag mos). – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:20, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 00:08, 24 Junie 2026 (UTC) === [[Taiwannese nasionale rugbyspan]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Selfde rede as by Paraguay en ook dieselfde versoek van my kant (hy sit en wag op sy beurt sedert ses maande). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Goed wat ek nou doen, gaan eers oor twee jaar in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:25, 12 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – watter voorbladbeeld kan in die plek van hul logo gebruik word?, aangesien daar (c) kopiereg bestaan op dié een wat tans in die artikel verskyn. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:42, 23 Junie 2026 (UTC) === [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] === * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) === [[Hemelskyf van Nebra]] === * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] a0ofzzgsgcxyuvjlq7xoehti4csnjtr 2913365 2913364 2026-06-24T00:11:29Z HermanvanAswegen988 200973 /* Hemelskyf van Nebra */ 2913365 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[Lando Norris]] === {{sperdatum|23 Junie 2026}} * {{ondersteun}} – Huidige Formule 1-wêreldbestuurderskampioen (artikel nou 111 k groot) --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:03, 23 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:40, 25 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) === [[Prometheus (2012-rolprent)]] === {{sperdatum|27 Junie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:01, 27 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:23, 28 Mei 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) === [[Cottesloe-kerkeberaad]] === {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:05, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:11, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Cremona]] === {{sperdatum|3 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] (Rooiratel) 12:36, 3 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Net te veel rooi skakels. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:57, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 11 Junie 2026 (UTC) === [[Gideon Scheepers]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:04, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{gekant}} – Te veel vergedrukte teks wat nie waarde toevoeg nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:02, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] wat is "vergedrukte teks"? Dalk 'n tikfout? – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) Ja, swaer! Vetgedruk= bold! Ouderdom! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:40, 8 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Sjoe, waar is die paragrawe? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:52, 19 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – Bietjie getimmer aan die artikel: paragrawe, taal, neutraliteit en herhaling sowel as onnodige anekdotes uitgehaal. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:19, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – "Bold" is in Afrikaans '''Vetdruk''', en nie "vet'''skrif'''" of "'''dikskrif'''" nie. Ek is ~2026-33386-18, so jammer vir my foutiewe naamgewing in die verband; ook maar net mens! [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 00:05, 24 Junie 2026 (UTC) === [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:49, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:52, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:22, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:13, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:12, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:57, 12 Junie 2026 (UTC) === [[Paraguaanse nasionale rugbyspan]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Hierdie artikel is amper voltooi en ek probeer nou die spelerstatisitieke in samewerking met die Duitse Wikipedia bywerk (sien [[:de:Benutzer Diskussion:Voyager]]). Dit wag sedert ses maande op sy voltooiing en ek benadeel slegs myself as ek sit en wag. Ek het reeds by die Paraguaanse beheerliggaam, Suid-Amerika Rugby en Wêreldrugby, asook verskeie Facebook-groepe vir hulp aangeklop, maar hulle kon nie help nie. ESPN se statistieke is vanlyn (in teenstelling met krieket s'n waar ek een-een kan voortgaan), waarmee ons rugbyreeks skielik uitloop. Die laas benoemde nasionale rugbyspan Ivoorkus verskyn binnekort op ons voorblad en daarna is daar nie meer 'n nasionale rugbyspan oor nie. Dus vra ek om hierdie artikel as 'n plekhouer te gebruik (hy sit en wag mos). – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:20, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 00:08, 24 Junie 2026 (UTC) === [[Taiwannese nasionale rugbyspan]] === {{sperdatum|8 Julie 2026}} * {{ondersteun}} – Selfde rede as by Paraguay en ook dieselfde versoek van my kant (hy sit en wag op sy beurt sedert ses maande). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 8 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:30, 9 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:13, 11 Junie 2026 (UTC) * {{neutraal}} – Goed wat ek nou doen, gaan eers oor twee jaar in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:25, 12 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{kommentaar}} – watter voorbladbeeld kan in die plek van hul logo gebruik word?, aangesien daar (c) kopiereg bestaan op dié een wat tans in die artikel verskyn. --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:42, 23 Junie 2026 (UTC) === [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] === * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) === [[Hemelskyf van Nebra]] === * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 00:11, 24 Junie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] ns771p1wsad18esk23xl0m1z5hwfsf5 10 30085 2913370 2889905 2026-06-24T03:06:05Z ~2026-36376-65 209882 /* */ 2913370 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:22emt; margin-top:0.75em; background:#f4f4f4; text-align:left; font-size:90%;" cellpadding="2" ! colspan="3" style="text-align: center; font-size:120%; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}} }};" |{{{naam|Taalnaam}}} {{ #if:{{{inheemsenaam|}}} |<br />{{{inheemsenaam|}}}}}{{ #if:{{{beeld|}}} |{{Inligtingskas Taal/beeld|{{{byskrif|}}}|{{{beeld|}}}}} }}{{ #if:{{{uitspraak|}}} |{{Inligtingskas Taal/uitspraak|{{{uitspraak|}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |Geskep&nbsp;deur |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |Gebruik in |Gepraat}}&nbsp;in}}: | colspan="{{ #if:{{{datum|}}} |1 |2}}" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |{{{skepper|—}}}{{ #if:{{{datum|}}} |{{Inligtingskas Taal/skeppingsdatum|{{{datum}}}}} }} |{{{state|{{{streek|—}}}}}}}}{{ #ifexpr:{{#if:{{{state|}}}|1|0}}+{{#if:{{{streek|}}}|1|0}}!=1 |{{Inligtingskas Taal/statestreek |{{{skepper|}}} |{{{omgewing|}}} |{{{familiekleur|}}} |{{{streek|—}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{uitgestorwe|}}} |[[Uitgestorwe taal|Taal uitsterwing]] |Totale&nbsp;{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |gebaretaalmagtiges |sprekers}}}}: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{uitgestorwe|}}} |{{{uitgestorwe}}} |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |{{{gebaretaalmagtiges|—}}} |{{{sprekers|—}}}}}}}{{ #if:{{{rang|}}} |{{Inligtingskas Taal/rang|{{{rang|}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |Kategorie (doel) |[[Taalfamilie]]}}: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em; text-align: left;" | {{{familie|{{{fam1|{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |''unknown'' |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |[[kunstaal]] |{{Inligtingskas Taal/geneties2|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}}}}}{{ #if:{{{fam2|}}} |<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;</span>{{{fam2|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam3|}}} |{{{fam3|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam4|}}} |{{{fam4|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam5|}}} |{{{fam5|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam6|}}} |{{{fam6|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam7|}}} |{{{fam7|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam8|}}} |{{{fam8|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam9|}}} |{{{fam9|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam10|}}} |{{{fam10|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam11|}}} |{{{fam11|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam12|}}} |{{{fam12|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam13|}}} |{{{fam13|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam14|}}} |{{{fam14|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam15|}}} |{{{fam15|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>'''{{{naam|}}}''' |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 15--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 14--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 13--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 12--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 11--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 10--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 9--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 8--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 7--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 6--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 5--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 4--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 3--> |{{ #ifexpr:{{#if:{{{naam|}}}|1|0}} and {{#if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}|silver|1}}|0|1}} |'''<br />&nbsp;{{{naam|}}}}}'''}}<!--close 2-->}}}{{ #if:{{{skrif|}}} |{{Inligtingskas Taal/skrif|{{{skrif}}}}}}}{{ #if:{{{posteriori|}}} |{{Inligtingskas Taal/aposteriori|{{{posteriori}}}}}}}{{ #ifexpr:{{#if:{{{agentskap|}}}|1|0}} and {{#if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}|black|1}}|1|0}} |{{Inligtingskas Taal/agentskap|{{{agentskap}}}}} |{{ #if:{{{nasie|}}}{{{agentskap|}}} |{{Inligtingskas Taal/amptelik |1={{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}} |2={{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}} |3={{{nasie|''geen''}}} |4={{{agentskap|''geen amptelike regulering nie''}}}}}}}}} |- {{#if:{{#property:P1999}}| ! colspan="3" style="text-align: center; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}};" {{!}}Taalbedreigingstatus {{!}}- {{Inligtingskas Taal/kaart| {{Taalbedreigingstatus|child=yes}}}}}} |- ! colspan="3" style="text-align: center; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}};" |Taalkodes |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-1]]: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{iso1|}}} |<code>{{{iso1}}}</code> |''geen''}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-2]]: | colspan="{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |1 |2}}" style="padding-left: 0.5em;" |<code>{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |{{{iso2b|{{{iso2|—}}}}}}&nbsp;(B) |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |{{{iso2|sgn}}} |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |{{{iso2|art}}} |{{{iso2|—}}}}}}}}}</code>{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |{{Inligtingskas Taal/terminological|{{{iso2t|{{{iso2|}}}}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-3]]: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #ifexpr:{{#if:{{{lc1|}}}|1|0}} and {{#if:{{{lc2|}}}|1|0}} |{{ #if:{{{lc3|}}} |onderskeidelik |either}}:{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc1|}}}|{{{ld1|}}}|{{{ll1|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc2|}}}|{{{ld2|}}}|{{{ll2|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc3|}}}|{{{ld3|}}}|{{{ll3|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc4|}}}|{{{ld4|}}}|{{{ll4|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc5|}}}|{{{ld5|}}}|{{{ll5|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc6|}}}|{{{ld6|}}}|{{{ll6|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc7|}}}|{{{ld7|}}}|{{{ll7|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc8|}}}|{{{ld8|}}}|{{{ll8|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc9|}}}|{{{ld9|}}}|{{{ll9|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc10|}}}|{{{ld10|}}}|{{{ll10|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc11|}}}|{{{ld11|}}}|{{{ll11|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc12|}}}|{{{ld12|}}}|{{{ll12|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc13|}}}|{{{ld13|}}}|{{{ll13|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc14|}}}|{{{ld14|}}}|{{{ll14|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc15|}}}|{{{ld15|}}}|{{{ll15|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc16|}}}|{{{ld16|}}}|{{{ll16|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc17|}}}|{{{ld17|}}}|{{{ll17|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc18|}}}|{{{ld18|}}}|{{{ll18|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc19|}}}|{{{ld19|}}}|{{{ll19|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc20|}}}|{{{ld20|}}}|{{{ll20|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc21|}}}|{{{ld21|}}}|{{{ll21|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc22|}}}|{{{ld22|}}}|{{{ll22|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc23|}}}|{{{ld23|}}}|{{{ll23|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc24|}}}|{{{ld24|}}}|{{{ll24|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc25|}}}|{{{ld25|}}}|{{{ll25|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc26|}}}|{{{ld26|}}}|{{{ll26|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc27|}}}|{{{ld27|}}}|{{{ll27|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc28|}}}|{{{ld28|}}}|{{{ll28|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc29|}}}|{{{ld29|}}}|{{{ll29|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc30|}}}|{{{ld30|}}}|{{{ll30|}}}}} |{{ #if:{{{lc1|}}} |<code>[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id={{{lc1}}} {{{lc1}}}]</code>&nbsp;&mdash;&nbsp;{{ #if:{{{ll1|}}} |{{#ifeq:{{{ll1|}}}|geen |{{{ld1|}}} |[[{{{ll1}}}|{{{ld1|}}}]]}} |[[{{{ld1|}}}]]}} |{{#if:{{{iso3|}}} |{{#ifeq:{{{iso3|}}}|geen |''geen'' |<code>[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id={{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} |—}}}}}}{{#if: {{{kaart|}}} |{{Inligtingskas Taal/kaart|{{{kaart|}}}}} |{{#if: {{#property:P14226}} |{{Inligtingskas Taal/kaart|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|{{#invoke:WikidataIB|getValue|P1846|fetchwikidata=ALL|noicon=yes|onlysourced=no}} }}}|upright={{#if:{{{mapscale|}}}|{{{mapscale|}}}|1.45}}|alt={{{mapalt|}}}}}}}}}}} {{Inligtingskas Taal/{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |gebaarkennisgebewing |{{{kennisgewing|IFA kennisgewing}}}}}|{{#if:{{{IFAKaartAfr|}}}|IFAKaartAfr=1}}}} |}<noinclude>{{sjablooninfo|1= == Gebruik == <pre> {{Inligtingskas Taal |naam = |inheemsenaam = |familiekleur = |state = {{Vlagland|Landnaam}} |streek = |sprekers = |rang = |fam2 = |fam3 = |fam4 = |fam5 = |nasie = |agentskap = |iso1 = |iso2 = |iso3 = |kaart = [[Lêer:Lêernaam.jpg|250px|Beeldbeskrywing]] }} </pre> }} [[Kategorie:Taalinligtingskassjablone|Taal]]</noinclude> t7w37yg1xh24dxwj85ha1qav34hkayd 2913371 2913370 2026-06-24T03:06:45Z ~2026-36376-65 209882 /* */ 2913371 wikitext text/x-wiki {| classicxcurtosserr="infobox" style="width:22emt; margin-top:0.75em; background:#f4f4f4; text-align:left; font-size:90%;" cellpadding="2" ! colspan="3" style="text-align: center; font-size:120%; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}} }};" |{{{naam|Taalnaam}}} {{ #if:{{{inheemsenaam|}}} |<br />{{{inheemsenaam|}}}}}{{ #if:{{{beeld|}}} |{{Inligtingskas Taal/beeld|{{{byskrif|}}}|{{{beeld|}}}}} }}{{ #if:{{{uitspraak|}}} |{{Inligtingskas Taal/uitspraak|{{{uitspraak|}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |Geskep&nbsp;deur |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |Gebruik in |Gepraat}}&nbsp;in}}: | colspan="{{ #if:{{{datum|}}} |1 |2}}" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |{{{skepper|—}}}{{ #if:{{{datum|}}} |{{Inligtingskas Taal/skeppingsdatum|{{{datum}}}}} }} |{{{state|{{{streek|—}}}}}}}}{{ #ifexpr:{{#if:{{{state|}}}|1|0}}+{{#if:{{{streek|}}}|1|0}}!=1 |{{Inligtingskas Taal/statestreek |{{{skepper|}}} |{{{omgewing|}}} |{{{familiekleur|}}} |{{{streek|—}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{uitgestorwe|}}} |[[Uitgestorwe taal|Taal uitsterwing]] |Totale&nbsp;{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |gebaretaalmagtiges |sprekers}}}}: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{uitgestorwe|}}} |{{{uitgestorwe}}} |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |{{{gebaretaalmagtiges|—}}} |{{{sprekers|—}}}}}}}{{ #if:{{{rang|}}} |{{Inligtingskas Taal/rang|{{{rang|}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |Kategorie (doel) |[[Taalfamilie]]}}: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em; text-align: left;" | {{{familie|{{{fam1|{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |''unknown'' |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |[[kunstaal]] |{{Inligtingskas Taal/geneties2|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}}}}}{{ #if:{{{fam2|}}} |<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;</span>{{{fam2|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam3|}}} |{{{fam3|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam4|}}} |{{{fam4|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam5|}}} |{{{fam5|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam6|}}} |{{{fam6|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam7|}}} |{{{fam7|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam8|}}} |{{{fam8|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam9|}}} |{{{fam9|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam10|}}} |{{{fam10|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam11|}}} |{{{fam11|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam12|}}} |{{{fam12|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam13|}}} |{{{fam13|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam14|}}} |{{{fam14|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam15|}}} |{{{fam15|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>'''{{{naam|}}}''' |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 15--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 14--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 13--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 12--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 11--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 10--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 9--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 8--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 7--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 6--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 5--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 4--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 3--> |{{ #ifexpr:{{#if:{{{naam|}}}|1|0}} and {{#if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}|silver|1}}|0|1}} |'''<br />&nbsp;{{{naam|}}}}}'''}}<!--close 2-->}}}{{ #if:{{{skrif|}}} |{{Inligtingskas Taal/skrif|{{{skrif}}}}}}}{{ #if:{{{posteriori|}}} |{{Inligtingskas Taal/aposteriori|{{{posteriori}}}}}}}{{ #ifexpr:{{#if:{{{agentskap|}}}|1|0}} and {{#if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}|black|1}}|1|0}} |{{Inligtingskas Taal/agentskap|{{{agentskap}}}}} |{{ #if:{{{nasie|}}}{{{agentskap|}}} |{{Inligtingskas Taal/amptelik |1={{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}} |2={{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}} |3={{{nasie|''geen''}}} |4={{{agentskap|''geen amptelike regulering nie''}}}}}}}}} |- {{#if:{{#property:P1999}}| ! colspan="3" style="text-align: center; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}};" {{!}}Taalbedreigingstatus {{!}}- {{Inligtingskas Taal/kaart| {{Taalbedreigingstatus|child=yes}}}}}} |- ! colspan="3" style="text-align: center; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}};" |Taalkodes |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-1]]: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{iso1|}}} |<code>{{{iso1}}}</code> |''geen''}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-2]]: | colspan="{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |1 |2}}" style="padding-left: 0.5em;" |<code>{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |{{{iso2b|{{{iso2|—}}}}}}&nbsp;(B) |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |{{{iso2|sgn}}} |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |{{{iso2|art}}} |{{{iso2|—}}}}}}}}}</code>{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |{{Inligtingskas Taal/terminological|{{{iso2t|{{{iso2|}}}}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-3]]: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #ifexpr:{{#if:{{{lc1|}}}|1|0}} and {{#if:{{{lc2|}}}|1|0}} |{{ #if:{{{lc3|}}} |onderskeidelik |either}}:{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc1|}}}|{{{ld1|}}}|{{{ll1|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc2|}}}|{{{ld2|}}}|{{{ll2|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc3|}}}|{{{ld3|}}}|{{{ll3|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc4|}}}|{{{ld4|}}}|{{{ll4|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc5|}}}|{{{ld5|}}}|{{{ll5|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc6|}}}|{{{ld6|}}}|{{{ll6|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc7|}}}|{{{ld7|}}}|{{{ll7|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc8|}}}|{{{ld8|}}}|{{{ll8|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc9|}}}|{{{ld9|}}}|{{{ll9|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc10|}}}|{{{ld10|}}}|{{{ll10|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc11|}}}|{{{ld11|}}}|{{{ll11|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc12|}}}|{{{ld12|}}}|{{{ll12|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc13|}}}|{{{ld13|}}}|{{{ll13|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc14|}}}|{{{ld14|}}}|{{{ll14|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc15|}}}|{{{ld15|}}}|{{{ll15|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc16|}}}|{{{ld16|}}}|{{{ll16|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc17|}}}|{{{ld17|}}}|{{{ll17|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc18|}}}|{{{ld18|}}}|{{{ll18|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc19|}}}|{{{ld19|}}}|{{{ll19|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc20|}}}|{{{ld20|}}}|{{{ll20|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc21|}}}|{{{ld21|}}}|{{{ll21|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc22|}}}|{{{ld22|}}}|{{{ll22|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc23|}}}|{{{ld23|}}}|{{{ll23|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc24|}}}|{{{ld24|}}}|{{{ll24|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc25|}}}|{{{ld25|}}}|{{{ll25|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc26|}}}|{{{ld26|}}}|{{{ll26|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc27|}}}|{{{ld27|}}}|{{{ll27|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc28|}}}|{{{ld28|}}}|{{{ll28|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc29|}}}|{{{ld29|}}}|{{{ll29|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc30|}}}|{{{ld30|}}}|{{{ll30|}}}}} |{{ #if:{{{lc1|}}} |<code>[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id={{{lc1}}} {{{lc1}}}]</code>&nbsp;&mdash;&nbsp;{{ #if:{{{ll1|}}} |{{#ifeq:{{{ll1|}}}|geen |{{{ld1|}}} |[[{{{ll1}}}|{{{ld1|}}}]]}} |[[{{{ld1|}}}]]}} |{{#if:{{{iso3|}}} |{{#ifeq:{{{iso3|}}}|geen |''geen'' |<code>[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id={{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} |—}}}}}}{{#if: {{{kaart|}}} |{{Inligtingskas Taal/kaart|{{{kaart|}}}}} |{{#if: {{#property:P14226}} |{{Inligtingskas Taal/kaart|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|{{#invoke:WikidataIB|getValue|P1846|fetchwikidata=ALL|noicon=yes|onlysourced=no}} }}}|upright={{#if:{{{mapscale|}}}|{{{mapscale|}}}|1.45}}|alt={{{mapalt|}}}}}}}}}}} {{Inligtingskas Taal/{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |gebaarkennisgebewing |{{{kennisgewing|IFA kennisgewing}}}}}|{{#if:{{{IFAKaartAfr|}}}|IFAKaartAfr=1}}}} |}<noinclude>{{sjablooninfo|1= == Gebruik == <pre> {{Inligtingskas Taal |naam = |inheemsenaam = |familiekleur = |state = {{Vlagland|Landnaam}} |streek = |sprekers = |rang = |fam2 = |fam3 = |fam4 = |fam5 = |nasie = |agentskap = |iso1 = |iso2 = |iso3 = |kaart = [[Lêer:Lêernaam.jpg|250px|Beeldbeskrywing]] }} </pre> }} [[Kategorie:Taalinligtingskassjablone|Taal]]</noinclude> 1k6m6y5sx1hjb9k7lvgwkz6q1qhan1k 2913373 2913371 2026-06-24T03:07:39Z ~2026-36376-65 209882 /* */ 2913373 wikitext text/x-wiki {| classicxcurtosserr="Taalkodes" style="width:22emt; margin-top:0.75em; background:#f4f4f4; text-align:left; font-size:90%;" cellpadding="2" ! colspan="3" style="text-align: center; font-size:120%; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}} }};" |{{{naam|Taalnaam}}} {{ #if:{{{inheemsenaam|}}} |<br />{{{inheemsenaam|}}}}}{{ #if:{{{beeld|}}} |{{Inligtingskas Taal/beeld|{{{byskrif|}}}|{{{beeld|}}}}} }}{{ #if:{{{uitspraak|}}} |{{Inligtingskas Taal/uitspraak|{{{uitspraak|}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |Geskep&nbsp;deur |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |Gebruik in |Gepraat}}&nbsp;in}}: | colspan="{{ #if:{{{datum|}}} |1 |2}}" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |{{{skepper|—}}}{{ #if:{{{datum|}}} |{{Inligtingskas Taal/skeppingsdatum|{{{datum}}}}} }} |{{{state|{{{streek|—}}}}}}}}{{ #ifexpr:{{#if:{{{state|}}}|1|0}}+{{#if:{{{streek|}}}|1|0}}!=1 |{{Inligtingskas Taal/statestreek |{{{skepper|}}} |{{{omgewing|}}} |{{{familiekleur|}}} |{{{streek|—}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{uitgestorwe|}}} |[[Uitgestorwe taal|Taal uitsterwing]] |Totale&nbsp;{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |gebaretaalmagtiges |sprekers}}}}: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{uitgestorwe|}}} |{{{uitgestorwe}}} |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |{{{gebaretaalmagtiges|—}}} |{{{sprekers|—}}}}}}}{{ #if:{{{rang|}}} |{{Inligtingskas Taal/rang|{{{rang|}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |Kategorie (doel) |[[Taalfamilie]]}}: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em; text-align: left;" | {{{familie|{{{fam1|{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |''unknown'' |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |[[kunstaal]] |{{Inligtingskas Taal/geneties2|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}}}}}{{ #if:{{{fam2|}}} |<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;</span>{{{fam2|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam3|}}} |{{{fam3|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam4|}}} |{{{fam4|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam5|}}} |{{{fam5|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam6|}}} |{{{fam6|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam7|}}} |{{{fam7|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam8|}}} |{{{fam8|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam9|}}} |{{{fam9|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam10|}}} |{{{fam10|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam11|}}} |{{{fam11|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam12|}}} |{{{fam12|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam13|}}} |{{{fam13|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam14|}}} |{{{fam14|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam15|}}} |{{{fam15|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>'''{{{naam|}}}''' |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 15--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 14--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 13--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 12--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 11--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 10--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 9--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 8--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 7--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 6--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 5--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 4--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 3--> |{{ #ifexpr:{{#if:{{{naam|}}}|1|0}} and {{#if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}|silver|1}}|0|1}} |'''<br />&nbsp;{{{naam|}}}}}'''}}<!--close 2-->}}}{{ #if:{{{skrif|}}} |{{Inligtingskas Taal/skrif|{{{skrif}}}}}}}{{ #if:{{{posteriori|}}} |{{Inligtingskas Taal/aposteriori|{{{posteriori}}}}}}}{{ #ifexpr:{{#if:{{{agentskap|}}}|1|0}} and {{#if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}|black|1}}|1|0}} |{{Inligtingskas Taal/agentskap|{{{agentskap}}}}} |{{ #if:{{{nasie|}}}{{{agentskap|}}} |{{Inligtingskas Taal/amptelik |1={{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}} |2={{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}} |3={{{nasie|''geen''}}} |4={{{agentskap|''geen amptelike regulering nie''}}}}}}}}} |- {{#if:{{#property:P1999}}| ! colspan="3" style="text-align: center; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}};" {{!}}Taalbedreigingstatus {{!}}- {{Inligtingskas Taal/kaart| {{Taalbedreigingstatus|child=yes}}}}}} |- ! colspan="3" style="text-align: center; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}};" |Taalkodes |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-1]]: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{iso1|}}} |<code>{{{iso1}}}</code> |''geen''}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-2]]: | colspan="{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |1 |2}}" style="padding-left: 0.5em;" |<code>{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |{{{iso2b|{{{iso2|—}}}}}}&nbsp;(B) |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |{{{iso2|sgn}}} |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |{{{iso2|art}}} |{{{iso2|—}}}}}}}}}</code>{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |{{Inligtingskas Taal/terminological|{{{iso2t|{{{iso2|}}}}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-3]]: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #ifexpr:{{#if:{{{lc1|}}}|1|0}} and {{#if:{{{lc2|}}}|1|0}} |{{ #if:{{{lc3|}}} |onderskeidelik |either}}:{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc1|}}}|{{{ld1|}}}|{{{ll1|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc2|}}}|{{{ld2|}}}|{{{ll2|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc3|}}}|{{{ld3|}}}|{{{ll3|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc4|}}}|{{{ld4|}}}|{{{ll4|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc5|}}}|{{{ld5|}}}|{{{ll5|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc6|}}}|{{{ld6|}}}|{{{ll6|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc7|}}}|{{{ld7|}}}|{{{ll7|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc8|}}}|{{{ld8|}}}|{{{ll8|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc9|}}}|{{{ld9|}}}|{{{ll9|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc10|}}}|{{{ld10|}}}|{{{ll10|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc11|}}}|{{{ld11|}}}|{{{ll11|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc12|}}}|{{{ld12|}}}|{{{ll12|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc13|}}}|{{{ld13|}}}|{{{ll13|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc14|}}}|{{{ld14|}}}|{{{ll14|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc15|}}}|{{{ld15|}}}|{{{ll15|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc16|}}}|{{{ld16|}}}|{{{ll16|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc17|}}}|{{{ld17|}}}|{{{ll17|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc18|}}}|{{{ld18|}}}|{{{ll18|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc19|}}}|{{{ld19|}}}|{{{ll19|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc20|}}}|{{{ld20|}}}|{{{ll20|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc21|}}}|{{{ld21|}}}|{{{ll21|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc22|}}}|{{{ld22|}}}|{{{ll22|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc23|}}}|{{{ld23|}}}|{{{ll23|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc24|}}}|{{{ld24|}}}|{{{ll24|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc25|}}}|{{{ld25|}}}|{{{ll25|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc26|}}}|{{{ld26|}}}|{{{ll26|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc27|}}}|{{{ld27|}}}|{{{ll27|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc28|}}}|{{{ld28|}}}|{{{ll28|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc29|}}}|{{{ld29|}}}|{{{ll29|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc30|}}}|{{{ld30|}}}|{{{ll30|}}}}} |{{ #if:{{{lc1|}}} |<code>[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id={{{lc1}}} {{{lc1}}}]</code>&nbsp;&mdash;&nbsp;{{ #if:{{{ll1|}}} |{{#ifeq:{{{ll1|}}}|geen |{{{ld1|}}} |[[{{{ll1}}}|{{{ld1|}}}]]}} |[[{{{ld1|}}}]]}} |{{#if:{{{iso3|}}} |{{#ifeq:{{{iso3|}}}|geen |''geen'' |<code>[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id={{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} |—}}}}}}{{#if: {{{kaart|}}} |{{Inligtingskas Taal/kaart|{{{kaart|}}}}} |{{#if: {{#property:P14226}} |{{Inligtingskas Taal/kaart|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|{{#invoke:WikidataIB|getValue|P1846|fetchwikidata=ALL|noicon=yes|onlysourced=no}} }}}|upright={{#if:{{{mapscale|}}}|{{{mapscale|}}}|1.45}}|alt={{{mapalt|}}}}}}}}}}} {{Inligtingskas Taal/{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |gebaarkennisgebewing |{{{kennisgewing|IFA kennisgewing}}}}}|{{#if:{{{IFAKaartAfr|}}}|IFAKaartAfr=1}}}} |}<noinclude>{{sjablooninfo|1= == Gebruik == <pre> {{Inligtingskas Taal |naam = |inheemsenaam = |familiekleur = |state = {{Vlagland|Landnaam}} |streek = |sprekers = |rang = |fam2 = |fam3 = |fam4 = |fam5 = |nasie = |agentskap = |iso1 = |iso2 = |iso3 = |kaart = [[Lêer:Lêernaam.jpg|250px|Beeldbeskrywing]] }} </pre> }} [[Kategorie:Taalinligtingskassjablone|Taal]]</noinclude> 3srkxt92wqotr8myii9xdsxw274ozeu 2913374 2913373 2026-06-24T03:08:12Z ~2026-36376-65 209882 /* */ 2913374 wikitext text/x-wiki {| classicxcurtosserr="Taalkodes" style="width:22emt; margin-top:0.75em; background:#f4f4f4; text-align:left; font-size:90%;" cellpadding="2" ! colspan="3" style="text-align: center; font-size:120%; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}} }};" |{{{naam|tahanaan☆▪︎¤}}} {{ #if:{{{inheemsenaam|}}} |<br />{{{inheemsenaam|}}}}}{{ #if:{{{beeld|}}} |{{Inligtingskas Taal/beeld|{{{byskrif|}}}|{{{beeld|}}}}} }}{{ #if:{{{uitspraak|}}} |{{Inligtingskas Taal/uitspraak|{{{uitspraak|}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |Geskep&nbsp;deur |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |Gebruik in |Gepraat}}&nbsp;in}}: | colspan="{{ #if:{{{datum|}}} |1 |2}}" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |{{{skepper|—}}}{{ #if:{{{datum|}}} |{{Inligtingskas Taal/skeppingsdatum|{{{datum}}}}} }} |{{{state|{{{streek|—}}}}}}}}{{ #ifexpr:{{#if:{{{state|}}}|1|0}}+{{#if:{{{streek|}}}|1|0}}!=1 |{{Inligtingskas Taal/statestreek |{{{skepper|}}} |{{{omgewing|}}} |{{{familiekleur|}}} |{{{streek|—}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{uitgestorwe|}}} |[[Uitgestorwe taal|Taal uitsterwing]] |Totale&nbsp;{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |gebaretaalmagtiges |sprekers}}}}: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{uitgestorwe|}}} |{{{uitgestorwe}}} |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |{{{gebaretaalmagtiges|—}}} |{{{sprekers|—}}}}}}}{{ #if:{{{rang|}}} |{{Inligtingskas Taal/rang|{{{rang|}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |Kategorie (doel) |[[Taalfamilie]]}}: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em; text-align: left;" | {{{familie|{{{fam1|{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |''unknown'' |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |[[kunstaal]] |{{Inligtingskas Taal/geneties2|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}}}}}{{ #if:{{{fam2|}}} |<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;</span>{{{fam2|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam3|}}} |{{{fam3|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam4|}}} |{{{fam4|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam5|}}} |{{{fam5|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam6|}}} |{{{fam6|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam7|}}} |{{{fam7|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam8|}}} |{{{fam8|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam9|}}} |{{{fam9|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam10|}}} |{{{fam10|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam11|}}} |{{{fam11|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam12|}}} |{{{fam12|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam13|}}} |{{{fam13|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam14|}}} |{{{fam14|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam15|}}} |{{{fam15|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>'''{{{naam|}}}''' |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 15--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 14--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 13--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 12--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 11--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 10--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 9--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 8--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 7--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 6--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 5--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 4--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 3--> |{{ #ifexpr:{{#if:{{{naam|}}}|1|0}} and {{#if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}|silver|1}}|0|1}} |'''<br />&nbsp;{{{naam|}}}}}'''}}<!--close 2-->}}}{{ #if:{{{skrif|}}} |{{Inligtingskas Taal/skrif|{{{skrif}}}}}}}{{ #if:{{{posteriori|}}} |{{Inligtingskas Taal/aposteriori|{{{posteriori}}}}}}}{{ #ifexpr:{{#if:{{{agentskap|}}}|1|0}} and {{#if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}|black|1}}|1|0}} |{{Inligtingskas Taal/agentskap|{{{agentskap}}}}} |{{ #if:{{{nasie|}}}{{{agentskap|}}} |{{Inligtingskas Taal/amptelik |1={{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}} |2={{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}} |3={{{nasie|''geen''}}} |4={{{agentskap|''geen amptelike regulering nie''}}}}}}}}} |- {{#if:{{#property:P1999}}| ! colspan="3" style="text-align: center; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}};" {{!}}Taalbedreigingstatus {{!}}- {{Inligtingskas Taal/kaart| {{Taalbedreigingstatus|child=yes}}}}}} |- ! colspan="3" style="text-align: center; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}};" |Taalkodes |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-1]]: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{iso1|}}} |<code>{{{iso1}}}</code> |''geen''}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-2]]: | colspan="{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |1 |2}}" style="padding-left: 0.5em;" |<code>{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |{{{iso2b|{{{iso2|—}}}}}}&nbsp;(B) |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |{{{iso2|sgn}}} |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |{{{iso2|art}}} |{{{iso2|—}}}}}}}}}</code>{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |{{Inligtingskas Taal/terminological|{{{iso2t|{{{iso2|}}}}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-3]]: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #ifexpr:{{#if:{{{lc1|}}}|1|0}} and {{#if:{{{lc2|}}}|1|0}} |{{ #if:{{{lc3|}}} |onderskeidelik |either}}:{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc1|}}}|{{{ld1|}}}|{{{ll1|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc2|}}}|{{{ld2|}}}|{{{ll2|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc3|}}}|{{{ld3|}}}|{{{ll3|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc4|}}}|{{{ld4|}}}|{{{ll4|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc5|}}}|{{{ld5|}}}|{{{ll5|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc6|}}}|{{{ld6|}}}|{{{ll6|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc7|}}}|{{{ld7|}}}|{{{ll7|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc8|}}}|{{{ld8|}}}|{{{ll8|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc9|}}}|{{{ld9|}}}|{{{ll9|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc10|}}}|{{{ld10|}}}|{{{ll10|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc11|}}}|{{{ld11|}}}|{{{ll11|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc12|}}}|{{{ld12|}}}|{{{ll12|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc13|}}}|{{{ld13|}}}|{{{ll13|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc14|}}}|{{{ld14|}}}|{{{ll14|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc15|}}}|{{{ld15|}}}|{{{ll15|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc16|}}}|{{{ld16|}}}|{{{ll16|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc17|}}}|{{{ld17|}}}|{{{ll17|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc18|}}}|{{{ld18|}}}|{{{ll18|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc19|}}}|{{{ld19|}}}|{{{ll19|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc20|}}}|{{{ld20|}}}|{{{ll20|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc21|}}}|{{{ld21|}}}|{{{ll21|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc22|}}}|{{{ld22|}}}|{{{ll22|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc23|}}}|{{{ld23|}}}|{{{ll23|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc24|}}}|{{{ld24|}}}|{{{ll24|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc25|}}}|{{{ld25|}}}|{{{ll25|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc26|}}}|{{{ld26|}}}|{{{ll26|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc27|}}}|{{{ld27|}}}|{{{ll27|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc28|}}}|{{{ld28|}}}|{{{ll28|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc29|}}}|{{{ld29|}}}|{{{ll29|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc30|}}}|{{{ld30|}}}|{{{ll30|}}}}} |{{ #if:{{{lc1|}}} |<code>[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id={{{lc1}}} {{{lc1}}}]</code>&nbsp;&mdash;&nbsp;{{ #if:{{{ll1|}}} |{{#ifeq:{{{ll1|}}}|geen |{{{ld1|}}} |[[{{{ll1}}}|{{{ld1|}}}]]}} |[[{{{ld1|}}}]]}} |{{#if:{{{iso3|}}} |{{#ifeq:{{{iso3|}}}|geen |''geen'' |<code>[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id={{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} |—}}}}}}{{#if: {{{kaart|}}} |{{Inligtingskas Taal/kaart|{{{kaart|}}}}} |{{#if: {{#property:P14226}} |{{Inligtingskas Taal/kaart|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|{{#invoke:WikidataIB|getValue|P1846|fetchwikidata=ALL|noicon=yes|onlysourced=no}} }}}|upright={{#if:{{{mapscale|}}}|{{{mapscale|}}}|1.45}}|alt={{{mapalt|}}}}}}}}}}} {{Inligtingskas Taal/{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |gebaarkennisgebewing |{{{kennisgewing|IFA kennisgewing}}}}}|{{#if:{{{IFAKaartAfr|}}}|IFAKaartAfr=1}}}} |}<noinclude>{{sjablooninfo|1= == Gebruik == <pre> {{Inligtingskas Taal |naam = |inheemsenaam = |familiekleur = |state = {{Vlagland|Landnaam}} |streek = |sprekers = |rang = |fam2 = |fam3 = |fam4 = |fam5 = |nasie = |agentskap = |iso1 = |iso2 = |iso3 = |kaart = [[Lêer:Lêernaam.jpg|250px|Beeldbeskrywing]] }} </pre> }} [[Kategorie:Taalinligtingskassjablone|Taal]]</noinclude> 5l39ttnp851ir6m8ot81wra1kakmlon 2913375 2913374 2026-06-24T03:18:55Z Mtarch11 126359 Wysigings deur [[Special:Contributions/~2026-36376-65|~2026-36376-65]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Aliwal2012|Aliwal2012]] 2889905 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:22em; margin-top:0.75em; background:#f4f4f4; text-align:left; font-size:90%;" cellpadding="2" ! colspan="3" style="text-align: center; font-size:120%; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}} }};" |{{{naam|Taalnaam}}} {{ #if:{{{inheemsenaam|}}} |<br />{{{inheemsenaam|}}}}}{{ #if:{{{beeld|}}} |{{Inligtingskas Taal/beeld|{{{byskrif|}}}|{{{beeld|}}}}} }}{{ #if:{{{uitspraak|}}} |{{Inligtingskas Taal/uitspraak|{{{uitspraak|}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |Geskep&nbsp;deur |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |Gebruik in |Gepraat}}&nbsp;in}}: | colspan="{{ #if:{{{datum|}}} |1 |2}}" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |{{{skepper|—}}}{{ #if:{{{datum|}}} |{{Inligtingskas Taal/skeppingsdatum|{{{datum}}}}} }} |{{{state|{{{streek|—}}}}}}}}{{ #ifexpr:{{#if:{{{state|}}}|1|0}}+{{#if:{{{streek|}}}|1|0}}!=1 |{{Inligtingskas Taal/statestreek |{{{skepper|}}} |{{{omgewing|}}} |{{{familiekleur|}}} |{{{streek|—}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{uitgestorwe|}}} |[[Uitgestorwe taal|Taal uitsterwing]] |Totale&nbsp;{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |gebaretaalmagtiges |sprekers}}}}: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{uitgestorwe|}}} |{{{uitgestorwe}}} |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |{{{gebaretaalmagtiges|—}}} |{{{sprekers|—}}}}}}}{{ #if:{{{rang|}}} |{{Inligtingskas Taal/rang|{{{rang|}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |Kategorie (doel) |[[Taalfamilie]]}}: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em; text-align: left;" | {{{familie|{{{fam1|{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |''unknown'' |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |[[kunstaal]] |{{Inligtingskas Taal/geneties2|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}}}}}{{ #if:{{{fam2|}}} |<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;</span>{{{fam2|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam3|}}} |{{{fam3|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam4|}}} |{{{fam4|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam5|}}} |{{{fam5|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam6|}}} |{{{fam6|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam7|}}} |{{{fam7|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam8|}}} |{{{fam8|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam9|}}} |{{{fam9|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam10|}}} |{{{fam10|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam11|}}} |{{{fam11|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam12|}}} |{{{fam12|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam13|}}} |{{{fam13|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam14|}}} |{{{fam14|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>{{ #if:{{{fam15|}}} |{{{fam15|}}}<br /><span style="font-size:66%;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span>'''{{{naam|}}}''' |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 15--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 14--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 13--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 12--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 11--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 10--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 9--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 8--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 7--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 6--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 5--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 4--> |'''{{{naam| }}}'''}}<!--close 3--> |{{ #ifexpr:{{#if:{{{naam|}}}|1|0}} and {{#if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}|silver|1}}|0|1}} |'''<br />&nbsp;{{{naam|}}}}}'''}}<!--close 2-->}}}{{ #if:{{{skrif|}}} |{{Inligtingskas Taal/skrif|{{{skrif}}}}}}}{{ #if:{{{posteriori|}}} |{{Inligtingskas Taal/aposteriori|{{{posteriori}}}}}}}{{ #ifexpr:{{#if:{{{agentskap|}}}|1|0}} and {{#if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}|black|1}}|1|0}} |{{Inligtingskas Taal/agentskap|{{{agentskap}}}}} |{{ #if:{{{nasie|}}}{{{agentskap|}}} |{{Inligtingskas Taal/amptelik |1={{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}} |2={{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}} |3={{{nasie|''geen''}}} |4={{{agentskap|''geen amptelike regulering nie''}}}}}}}}} |- {{#if:{{#property:P1999}}| ! colspan="3" style="text-align: center; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}};" {{!}}Taalbedreigingstatus {{!}}- {{Inligtingskas Taal/kaart| {{Taalbedreigingstatus|child=yes}}}}}} |- ! colspan="3" style="text-align: center; color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |white |{{{letterkleur|black}}}}}; background-color: {{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}} |black |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}} |silver |{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|Default}}}}}}}}};" |Taalkodes |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-1]]: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #if:{{{iso1|}}} |<code>{{{iso1}}}</code> |''geen''}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-2]]: | colspan="{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |1 |2}}" style="padding-left: 0.5em;" |<code>{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |{{{iso2b|{{{iso2|—}}}}}}&nbsp;(B) |{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |{{{iso2|sgn}}} |{{ #if:{{{skepper|}}}{{{omgewing|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|black|1}} |{{{iso2|art}}} |{{{iso2|—}}}}}}}}}</code>{{ #if:{{{iso2b|}}}{{{iso2t|}}} |{{Inligtingskas Taal/terminological|{{{iso2t|{{{iso2|}}}}}}}}}} |- | style="padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639-3]]: | colspan="2" style="padding-left: 0.5em;" |{{ #ifexpr:{{#if:{{{lc1|}}}|1|0}} and {{#if:{{{lc2|}}}|1|0}} |{{ #if:{{{lc3|}}} |onderskeidelik |either}}:{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc1|}}}|{{{ld1|}}}|{{{ll1|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc2|}}}|{{{ld2|}}}|{{{ll2|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc3|}}}|{{{ld3|}}}|{{{ll3|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc4|}}}|{{{ld4|}}}|{{{ll4|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc5|}}}|{{{ld5|}}}|{{{ll5|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc6|}}}|{{{ld6|}}}|{{{ll6|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc7|}}}|{{{ld7|}}}|{{{ll7|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc8|}}}|{{{ld8|}}}|{{{ll8|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc9|}}}|{{{ld9|}}}|{{{ll9|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc10|}}}|{{{ld10|}}}|{{{ll10|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc11|}}}|{{{ld11|}}}|{{{ll11|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc12|}}}|{{{ld12|}}}|{{{ll12|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc13|}}}|{{{ld13|}}}|{{{ll13|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc14|}}}|{{{ld14|}}}|{{{ll14|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc15|}}}|{{{ld15|}}}|{{{ll15|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc16|}}}|{{{ld16|}}}|{{{ll16|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc17|}}}|{{{ld17|}}}|{{{ll17|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc18|}}}|{{{ld18|}}}|{{{ll18|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc19|}}}|{{{ld19|}}}|{{{ll19|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc20|}}}|{{{ld20|}}}|{{{ll20|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc21|}}}|{{{ld21|}}}|{{{ll21|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc22|}}}|{{{ld22|}}}|{{{ll22|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc23|}}}|{{{ld23|}}}|{{{ll23|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc24|}}}|{{{ld24|}}}|{{{ll24|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc25|}}}|{{{ld25|}}}|{{{ll25|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc26|}}}|{{{ld26|}}}|{{{ll26|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc27|}}}|{{{ld27|}}}|{{{ll27|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc28|}}}|{{{ld28|}}}|{{{ll28|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc29|}}}|{{{ld29|}}}|{{{ll29|}}}}}{{Inligtingskas Taal/kodelys |{{{lc30|}}}|{{{ld30|}}}|{{{ll30|}}}}} |{{ #if:{{{lc1|}}} |<code>[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id={{{lc1}}} {{{lc1}}}]</code>&nbsp;&mdash;&nbsp;{{ #if:{{{ll1|}}} |{{#ifeq:{{{ll1|}}}|geen |{{{ld1|}}} |[[{{{ll1}}}|{{{ld1|}}}]]}} |[[{{{ld1|}}}]]}} |{{#if:{{{iso3|}}} |{{#ifeq:{{{iso3|}}}|geen |''geen'' |<code>[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id={{{iso3}}} {{{iso3}}}]</code>}} |—}}}}}}{{#if: {{{kaart|}}} |{{Inligtingskas Taal/kaart|{{{kaart|}}}}} |{{#if: {{#property:P14226}} |{{Inligtingskas Taal/kaart|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|{{#invoke:WikidataIB|getValue|P1846|fetchwikidata=ALL|noicon=yes|onlysourced=no}} }}}|upright={{#if:{{{mapscale|}}}|{{{mapscale|}}}|1.45}}|alt={{{mapalt|}}}}}}}}}}} {{Inligtingskas Taal/{{ #if:{{{gebaretaalmagtiges|}}}{{#ifeq:{{Inligtingskas Taal/familie-kleur|{{{familiekleur|}}}}}|silver|1}} |gebaarkennisgebewing |{{{kennisgewing|IFA kennisgewing}}}}}|{{#if:{{{IFAKaartAfr|}}}|IFAKaartAfr=1}}}} |}<noinclude>{{sjablooninfo|1= == Gebruik == <pre> {{Inligtingskas Taal |naam = |inheemsenaam = |familiekleur = |state = {{Vlagland|Landnaam}} |streek = |sprekers = |rang = |fam2 = |fam3 = |fam4 = |fam5 = |nasie = |agentskap = |iso1 = |iso2 = |iso3 = |kaart = [[Lêer:Lêernaam.jpg|250px|Beeldbeskrywing]] }} </pre> }} [[Kategorie:Taalinligtingskassjablone|Taal]]</noinclude> pteovdl5vlkynwu2brqmxy17gyyrjnr 0 30900 2913322 2829330 2026-06-23T14:43:34Z Vadim Chuprina 124477 foto 2913322 wikitext text/x-wiki [[File:Prince Sverre Magnus Crown Prince Haakon Crown Princess Mette-Marit Queen Sonja King Harald V 17 mai 2026 Vadim Chuprina.jpg|thumb|Oslo, Koninklike Paleis, 17 Mei 2026, die Grondwetdag van Noorweë. Die koninklike familie op die balkon groet die kinderparade: prins Sverre Magnus, kroonprins Haakon, kroonprinses Mette-Marit, koningin Sonja en koning Harald V. <br>Foto deur Vadim Chuprina]] [[Lêer:Oslo-May-17th-2005.jpg|duimnael| Die feesvierings in [[Oslo]] op 17 Mei 2005. Skoolkinders en plaaslike korps hou hul tradisionele straatoptog op ''Slottsplassen'', die Kasteelplein van Oslo. Hier word hulle deur die koninklike gesin vanuit die kasteel se balkon begroet]] [[Lêer:Flaggborg 17mai.jpg|duimnael|Padvinders neem aan 'n parade met die [[Vlag van Noorweë|Noorse vlag]] deel]] [[Lêer:17MaiLutefisk2006-05-17.JPG|duimnael|'n Noors-Amerikaanse feesmaal op 17 Mei]] Die Grondwetdag op 17 Mei is die '''Nasionale Dag''' van [[Noorweë]]. In die Noorse omgangstaal word na die Nasionale Dag dikwels net as ''Syttende Mai'' ("Sewentiende Mei"), ''Nasjonaldagen'' of soms ''Grunnlovsdagen'' ("Grondwetdag") verwys. Hierdie openbare vakansie- en vlagdag word jaarliks ter herinnering aan die historiese datum in 1814 gevier toe koning Christiaan Frederik die Noorse Grondwet in [[Eidsvoll]] onderteken het en sodoende die weg gebaan vir Noorweë se kortstondige onafhanklikheid as 'n soewereine staat. Alhoewel die land kort daarna in die Vrede van Kiel gedwing is om 'n personele unie met die Koninkryk Swede te vorm, het die Sweedse monarg nogtans die nuwe Noorse Grondwet eerbiedig en selfregering aan die land toegestaan. Die Noorse bevolking vier die Nasionale Dag sedert die 19de eeu uitbundig met onder meer straatoptogte. Dit is ook die amptelike Noorse vlagdag met die [[Vlag van Noorweë|Noorse vlag]] wat wyd vertoon word. == Historiese agtergrond == Ná die ondertekening van die Noorse Grondwet op 17 Mei 1814 in Eidsvoll het die land hom volgens die bepalings van die wet tot 'n onafhanklike staat verklaar. Studente en ander burgers het reeds kort ná die afkondiging van die grondwet begin om hierdie historiese gebeurtenis as 'n nasionale feesdag te vier, alhoewel die koning aanvanklik gehuiwer het om sy toestemming aan die feesvierings te gee. Gedurende die 1820's het koning Carl Johan die fees selfs enkele jare lank verbied aangesien hy dit as 'n soort protes en oneerbiedigheid teenoor die kroon en potensiële opstand beskou het. Ná die Slag op die Plein in 1829 het die monarg se houding geleidelik begin verander – hierdie insident het hom feitlik gedwing om aandag aan die nasionale gevoelens van [[Noorweërs]] te gee. Desondanks het mense eers in die jaar 1833 begin om openbare toesprake ter geleentheid van die Nasionale Dag te hou. In daardie jaar is die amptelike feesviering aangewakker deur die inwyding van 'n monument ter ere van 'n Noorse politikus, wyle Christian Krogh, wat met sy politieke optrede 'n te groot magskonsentrasie aan die kant van die koning voorkom het. Die toespraak is deur Henrik Wergeland gelewer en deur 'n Sweedse spioen dopgehou. Dié spioen is deur die koning na die feesviering gestuur om aan hom verslag te lewer. In die tydperk ná 1864 het die Grondwetdag 'n gevestigde tradisie geword, en die eerste kinderparade – 'n straatoptog waaraan destyds net seuns deelgeneem het – is in Christiania (nou [[Oslo]]) gehou. Die meisies se straatoptog het 'n ander roete gevolg. Die kinderparades is danksy 'n inisiatief van die Noorse skrywer [[Bjørnstjerne Bjørnson]] gereël – alhoewel die eerste kinderparade in Eidsvoll reeds omstreeks 1820 deur Wergeland georganiseer is. Die [[Tweede Wêreldoorlog]] is in Noorweë met die [[kapitulasie]] van die Duitse troepe op 8 Mei 1945 beëindig – net nege dae voor die feesvierings van daardie jaar. Alhoewel die Bevrydingsdag in Noorweë tot amptelike vlagdag verklaar is, geniet dit nie die status van 'n openbare vakansiedag met feesvierings nie. In plaas daarvan het die viering van die Noorse onafhanklikheid op 17 Mei 'n nuwe en breër betekenis gekry. Aanvanklik het die Noorse Grondwet sentraal gestaan by die feesvierings, maar ná die politieke onafhanklikwording van Swede in 1905 word ook die koninklike gesin van Noorweë op hierdie dag gevier. == Feesvierings in die buiteland == Die Noorse Nasionale Dag word ook deur talle Noorse immigrantegemeenskappe in [[Noord-Amerika]] gevier en dikwels word tradisionele Noorse feesmale berei (waaronder ''lutefisk'', 'n gereg van geloogde vis). Die plaaslike losies van [[Sons of Norway]], 'n Noorse organisasie in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Kanada]], speel dikwels 'n belangrike rol by die voorbereiding vir die feesvierings. Een van die grootste feeste vind in Petersburg in die deelstaat [[Alaska]] plaas. Die dorp, wat ook as Little Norway bekend staan, is oorspronklik deur Noorse immigrante gestig en het sy Skandinawiese erfenis steeds bewaar. Die fees word óf op 17 Mei óf die naweek kort voor of ná 17 Mei gevier en sluit 'n straatoptog en 'n ''herring toss'' (haringvergooi)-kompetisie in. Plaaslike bewoners verkoop tipiese Noorse gebak soos ''Lefse''. Op die [[Orkney, Skotland|Orkney-eilande]] van [[Skotland]] word 17 Mei vanweë die historiese en kulturele bande met Noorweë deur die ''Orkney Norway Friendship Association'' gevier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.orkney.com/norway |title=Norway |publisher=www.orkney.com |accessdate=10 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080410082856/http://www.orkney.com/norway |archive-date=10 April 2008 |url-status=dead}}</ref> == Sien ook == * [[Nasionale Dag van Swede]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Constitution Day (Norway)|Nasionale Dag van Noorweë}} [[Kategorie:Feesdae]] [[Kategorie:Kultuur in Noorweë]] 1vrfehaxl0djj1i6x5k4mwsx6v3ud8l 0 32076 2913380 2773382 2026-06-24T05:40:22Z ҆ 206601 logo 2913380 wikitext text/x-wiki {{Infoboks webwerf | naam = Google Maps | logo = Google Maps icon (2026).svg | skermkiekie = | tipe = Kaarte | taal = Engels | registrasie = Opsioneel | eienaar = Google | outeur = | opgerig = | status = Aktief | url = http://maps.google.com/ |logo_size=150px|screenshot=}} '''Google Maps''' of '''Google Kaarte''', voorheen bekend as '''Google Local''', is 'n diens van [[Google Inc.]] wat dit moontlik maak om 'n soektog in 'n spesifieke geografiese gebied te doen. Soms wil mense die wye wêreld deursoek vir inligting, en soms wil hul net bv. 'n rekenaarwinkel naby hul huis vind. Die diens laat besoekers toe om 'n "WAT" (soos 'n pizza) en 'n "WAAR" (soos in [[Hatfield, Pretoria|Hatfield]], [[Pretoria]]) vir 'n soektog te spesifiseer. Die doel van Google Maps is om mense te help om nabygeleë sake en bedrywighede te vind. Google Maps gee ook aanvullende inligting oor die plek, soos hulle webtuiste, bedryfsure, telefoonnommer en adres. == Kaartfoute == Daar het al baie foute op Google Maps ingesluip. Een voorbeeld: [http://maps.google.com/maps?t=k&key=ABQIAAAAQqSIovB9EfXh72TB8kDpjxR_wena9kPy_A6wCQ67N-sVGkOLHRRWEgZunwUbUj2wOG1kBKufYRE55Q&ie=UTF8&ll=-25.683545,28.278009&spn=0.002393,0.005085&z=18 'n Kaartfout] van omtrent 50&nbsp;m (gemeet met "Geo Tools"). Dit kan groot probleme veroorsaak, omdat alle merkers wat vooraf geplaas is, nou op die verkeerde posisie aangedui word! As gebruikers die fout regstel, en Google Maps die kaart later opdateer, sal die inligting weereens verkeerd wees. == Sien ook == * [[WikiMapia]], wiki-integrasie met Google Maps. * [[OpenStreetMap]] == Eksterne skakels == * [http://maps.google.com/ Google Maps se amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Google]] [[Kategorie:Kartografie]] [[Kategorie:Webwerwe]] 2vjfi4k596bmjamtjprxthid7q50eap 0 32127 2913406 2850528 2026-06-24T07:04:48Z Aliwal2012 39067 +blou skakels 2913406 wikitext text/x-wiki [[Beeld:BerlinerBlockadeLuftwege.png|duimnael|300 px|Geallieerde lugweë tydens die Berlynse blokkade]] Die '''Berlynse Lugbrug''' was 'n grootskeepse militêre operasie waardeur die geallieerde lugmagte – die [[Amerikaanse Lugmag]], die [[Britse Lugmag|Britse ''Royal Air Force'']], en in 'n mindere mate ook die lugmagte van Statebondslande soos [[Koninklike Australiese Lugmag|Australië]], [[Koninklike Kanadese Lugmag|Kanada]], [[Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag|Nieu-Seeland]] en die destydse [[Unie van Suid-Afrika]], die drie westelike sektore van [[Berlyn]] gedurende die Russiese blokkade tussen 23 Junie [[1948]] en 12 Mei [[1949]] per lug van voorraad voorsien het. Die blokkade was die eerste groot internasionale krisis in die [[Koue Oorlog]]tydperk. == Geskiedenis == [[Beeld:Lucius-d-clay-80-87.jpg|duimnael|regs|250px|Generaal Lucius D. Clay, militêre goewerneur van die Amerikaanse besettingsone in Duitsland]] Ná die staking van vyandelikhede in die [[Tweede Wêreldoorlog]] is Duitsland in vier besettingsones verdeel, en ook die erg vernielde Duitse hoofstad, Berlyn, wat in die Russiese sone geleë was, was in vier sektore tussen die [[Verenigde State]], die [[Verenigde Koninkryk]], [[Frankryk]] en die [[Sowjetunie]] verdeel. In 1948 het die politieke spanning tussen dié drie Westelike Geallieerdes en die Sowjetunie aansienlik toegeneem. Brittanje, Frankryk, Amerika en die Benelux-lande het tydens die sogenaamde "Ses Magte-konferensie" onderhandelinge oor die insluiting van Duitsland by die westelike invloedsfeer gehou. Die Sowjetunie het die onderhandelinge as 'n skending van die Potsdamse Ooreenkoms beskou en die leier van die Sowjetse Militêre Administrasie in Duitsland, Wassili Danilowitsj Sokolofski, het in reaksie die grense op 1 April kortstondig laat sluit. Die Westelike Geallieerdes is sodoende genoodsaak om hul garnisoene in Berlyn per lug van voorrade te voorsien. Hierdie blokkade was egter net 'n voorspel tot die beleg wat in die somer sou volg. Op [[20 Junie]] [[1948]] het die Westelike Geallieerdes 'n monetêre hervorming in die drie besettingsones van Wes-Duitsland deurgevoer – 'n besluit wat dadelik 'n Russiese reaksie uitgelok het. Die Russe het op hulle beurt 'n monetêre hervorming in die Sowjet-besettingsone georganiseer om te voorkom dat 'n vloed van Reichsmark-banknote uit die weste Oos-Duitsland sou oorvloed. Die Sowjette was van plan om die nuwe Oos-Duitse geldeenheid ook tot die wettige betaalmiddel van Wes-Berlyn verklaar, tog het die Westelike Geallieerdes hulle teen hierdie besluit verset en die Wes-Duitse Duitse Mark ook in Wes-Berlyn ingevoer. Die Westerse optrede het skerp Russiese reaksies uitgelok en die aanleiding tot verreikende stappe gegee. In 'n poging om Wes-Berlyn tot oorgawe te dwing, het die Sowjette alle spoor- en padverbindings na die Weste afgesny. Die Berlynse Blokkade het met 'n nugtere nuusbulletin van die nuusagentskap [[Allgemeiner Deutscher Nachrichtendienst|ADN]] in die Sowjet-besettingsone begin: "Weens tegniese probleme is die vervoerafdeling van die militêre Sowjet-administrasie genoodsaak om alle vrag- en passasierstreinverbindings met Berlyn vanaf môre oggend ses uur te staak".<ref>In die oorspronklike Duits: ''"Die Transportabteilung der sowjetischen Militärverwaltung sah sich gezwungen, aufgrund technischer Schwierigkeiten den Verkehr aller Güter- und Personenzüge von und nach Berlin morgen früh, sechs Uhr, einzustellen."''</ref> Reeds op 23 Junie snags is die kragtoevoer vanuit die kragsentrale Golpa-Zschornewitz na Wes-Berlyn afgeskakel. Vroeg soggens op 24 Junie is alle pad-, trein- en waterwegverbindings tussen Berlyn en die drie westelike sones afgesny. Die drie westelike sektore van Wes-Berlyn met sowat 2,2 miljoen inwoners (en 8&nbsp;000 geallieerde soldate en hul gesinne) was volledig afhanklik van invoere uit die res van Duitsland om sy bevolking te voed en sy eie kragsentrales aan die gang te hou.<ref>Wilhelm J. Wagner: ''Die Geschichte der DDR''. Wene: Tosa/Carl Ueberreuther 2009, bl. 54</ref> Die regerings van die Westelike Geallieerdes het wél verwag dat daar 'n Russiese reaksie op hul monetêre hervorming sou wees, maar was nie voorbereid vir 'n algehele Russiese blokkade van Wes-Berlyn nie. Hulle moes besluit of hulle sou oorgee of in Berlyn bly. Die militêre goewerneur van die Amerikaanse sone, generaal Lucius D. Clay, was vasbeslote om in Berlyn te bly. Sy voorstel om die Russiese blokkade met 'n gewapende pantsertrein te deurbreek is egter deur die Amerikaanse president, [[Harry S. Truman]], as 'n té ernstige provokasie beskou, wat die gevaar van oorlog sou inhou. === Die lugweë === In teenstelling met die pad- en treinverbindings was die Westelike Geallieerdes volgens 'n ooreenkoms met die Sowjette geregtig op toegang tot Wes-Berlyn per lug – hulle was sodoende steeds vry om gebruik te maak van lugweë na Berlyn met 'n wydte van 32 kilometer. Die kommandant van die Amerikaanse Lugmag, generaal Curtis LeMay, is ondervra oor die moontlikheid van 'n lugbrug waardeur Berlyn van voedsel en [[steenkool]] voorsien sou kon word. Generaal Albert Wedemeyer, stafhoof van beplanning van die Amerikaanse Leër, het na luitenant-generaal William H. Tunner verwys wat tydens die Japanse inval in Sjina enkele jare lank die sogenaamde Hump-lugbrug oor 'n uitloper van die [[Himalaja]]-bergreeks georganiseer het wat die troepe van [[Tsjiang Kai-sjek]] gedurende hulle opmars teen die invallers van voorrade voorsien het. Op [[23 Julie]] [[1948]] is Tunner tot bevelvoerder van die ''Airlift Task Force'' benoem. Die Britse Lugmag is genader om terugvoer oor die saak te gee. Die Britte het geblyk om al besig te wees met 'n lugbrugoperasie en gunstig te staan teenoor 'n massiewe uitbreiding daarvan. Volgens berekeninge van die Britse lugkommodoor Rex Waite, wat tydens die klein blokkade in die voorjaar van 1948 gedoen is, sou dit moontlik wees om in die geval van 'n nuwe blokkade naas die Britse troepe ook die hele Berlynse bevolking per lug van voorrade te voorsien. Hierdie Britse beplannings het die Amerikaanse militêre goewerneur Clay daarvan oortuig dat 'n lugbrug as 'n praktiese moontlikheid oorweeg kon word. === Die lugbrug begin === [[Beeld:Berlin Blockade Milk.jpg|duimnael|regs|190px|'n Vliegtuig word met melk belaai]] Die eerste vlug van die lugbrug is reeds op [[23 Junie]] saans deurgevoer – die Amerikaner Jack O. Bennett, 'n burgerlike vlieënier, het in opdrag van Clay 'n vragvliegtuig met [[aartappel]]s na Berlyn gevlieg en ook in die volgende dae vragte na die stad vervoer. Op bevel van Clay is die Berlynse Lugbrug op [[25 Junie]] amptelik ingestel. Die eerste vliegtuig van die Amerikaanse Lugmag het op [[26 Junie]] op die Berlynse lughawe [[Tempelhof-lughawe|Tempelhof]] neergestryk, twee dae later het die Britse Lugmag vir die eerste keer materiaal vervoer. Die Amerikaners het die projek amptelik ''Operation Vittles'' genoem, terwyl die Britte se operasie as ''Plainfare'' bekend gestaan het. Die Amerikaners het aanvanklik net klein C-47 Skytrain-vliegtuie vir hul operasie ingespan wat gou deur groter tipes vervang is. Die operasie het verbeterings van bestaande vliegvelde in Wes-Duitsland en die lughawens in Wes-Berlyn, wat aanvanklik nog ontoereikend was, behels, waarby aanbouings in rekordtyd moes geskied. Die beheer van honderde vliegtuie en hul bewegings vanuit tien verskillende Wes-Duitse vliegvelde en op die drie lughawens van Wes-Berlyn (Gatow, Tegel en Tempelhof) het die uitbreiding en verbetering van lugbeheerstelsels noodsaaklik gemaak. Die Franse vliegveld in [[Tegel]] is selfs gebou terwyl die lugbrug in operasie was, en ook hiervoor moes alle boumateriaal stuksgewys per lug na Berlyn vervoer word. 'n Belangrike grondslag van die lugbrug-operasie was dat voorrade – wat per see, land en lug uit Wes-Duitsland, ander dele van [[Wes-Europa]], Amerika en Engeland ingevoer is – hul eindbestemmings betyds moes bereik vir vervoer na Berlyn. Daarnaas moes 'n doeltreffende en blitsvinnige vervoerdiens in werking gestel word wat die aflaai en verspreiding van goedere behels het. === Optimalisering van die lugbrug === [[Beeld:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Die sogenaamde ''Rosinenbomber'' ("Rosynebomwerpers") se vrag word op die Berlynse [[Tempelhof-lughawe]] afgelaai]] [[Beeld:Berliner Luftbruecke1.jpg|duimnael|regs|'n Lugbrugvliegtuig land in Berlyn-Tempelhof]] Aanvanklik is daar beplan om 750 ton vrag per dag na Berlyn te vervoer. Danksy die herorganisasie deur generaal William H. Tunner, wat enkele weke ná die begin van die lugbrug met die organisasie van die projek belas is, het die daaglikse vrag in laat Julie reeds meer as 2&nbsp;000 ton beloop. Die rekord is op [[15]] en [[16 April]] [[1949]] behaal toe binne 24 ure 12&nbsp;849 ton se vrag met 1&nbsp;398 vlugte vervoer is. Naas voedsel – waaronder gedroogde melkpoeier, gedroogde aartappels en meel – is hoofsaaklik steenkool, wat as brandstof vir woonstelle en kragopwekking gedien het, en petrol vervoer, maar daarnaas ook artsenymiddels en alle ander goedere wat in Berlyn benodig is om die daaglikse lewe aan die gang te hou. [[Beeld:William H. Tunner.jpeg|duimnael|links|Generaal William H. Tunner het die Berlynse Lugbrug bestuur]] Om hierdie reuse operasie moontlik te maak, is 'n gesofistikeerde stelsel ontwikkel: die drie lugweë na Berlyn is as eenrigting-lugstroke gebruik waarby vliegtuie die noordelike lugweg tussen [[Hamburg]] en Berlyn en die suidelike roete tussen Frankfurt am Main en Berlyn slegs gebruik het om vrag na Berlyn te vervoer, terwyl alle vliegtuie uitsluitlik op die sentrale lugweg tussen Berlyn en [[Hannover]] na die Weste teruggevlieg het. In die smal lugstroke is vliegtuie op vyf vlakke "gestapel" om soveel vrag moontlik na Berlyn te kan vervoer. Aan elke vlieënier is net een 'n poging om te land toegestaan. In gevalle waar die landing misluk het, is vlieëniers genoodsaak om met hulle vrag weer terug te vlieg. Danksy hierdie stelsel kon daar elke drie minute 'n vliegtuig in Berlyn land. Elke vliegtuig moes binne 'n halfuur afgelaai word en dan weer terugvlieg. Naas Britte en Amerikaners het later ook vlieëniers uit Australië, Nieu-Seeland, Kanada en Suid-Afrika aan die lugbrug-operasie deelgeneem. Frankryk se lugmag, die ''[[Armée de l'Air]]'', was vanweë sy militêre betrokkenheid by die destydse oorlog in Indosjina nie in staat om regstreeks aan die lugbrug deel te neem nie. Sodoende was die Franse operasies beperk tot die voorsiening van voorrade aan die Franse garnisoene in Wes-Berlyn. Vir hierdie doelwit is selfs [[Junkers Ju 52]]/3m-vliegtuie ingespan. Daarnaas het Frankryk ingestem om 'n nuwe lughawe in Tegel in die Franse sektor van Berlyn op te rig wat binne 'n rekordtyd van 90 dae voltooi is. Franse pioniers het hiervoor 'n radiomas van die Russies-oorheersde ''Berliner Rundfunk'' (Berlynse Uitsaaikorporasie), wat die landing van vliegtuie belemmer het, sonder aarseling in die lug geblaas. Gedurende die Russiese blokkade het die Sosiaal-Demokratiese burgemeester van Wes-Berlyn, Ernst Reuter, 'n simboolfiguur van Berlyn se gees van anti-kommunistiese vasberadenheid geword. Sy toespraak voor die bouvalle van die Berlynse [[Reichstag (gebou)|Reichstag]] het wêreldwyd positiewe reaksies uitgelok: "Vandag verhef die volk van Berlyn sy stem. Hierdie volk van Berlyn roep uit na die hele wêreld. […] Julle volke van die wêreld, julle volke in Amerika, in Engeland, in Frankryk, in Italië! Kyk na hierdie stad en besef dat julle hierdie stad en hierdie volk nie mag prysgee nie, nie prysgee kán nie! […]"<ref>In die oorspronklike Duits: ''[…] Heute ist der Tag, wo das Volk von Berlin seine Stimme erhebt. Dieses Volk von Berlin ruft heute die ganze Welt. […] Ihr Völker der Welt, ihr Völker in Amerika, in England, in Frankreich, in Italien! Schaut auf diese Stadt und erkennt, daß ihr diese Stadt und dieses Volk nicht preisgeben dürft, nicht preisgeben könnt! […].'' Toespraak te lees by [http://www.berlin.de/rubrik/hauptstadt/geschichte/ernstreuterrede.html ''Ernst Reuters Rede am 9. September 1948 vor dem Reichstag''] op www.berlin.de. Laaste besoek op 6 Maart 2010.</ref> === Die einde van die lugbrug === [[Lêer:Berlin Children Playing Luftbrucke Game.jpg|duimnael|regs|250px|Berlynse kinders speel in 1948 'n lugbrug-spel met vliegtuigmodelle]] Na gelang van die internasionale politiese ontwikkeling en die vasberadenheid van die Westelike Geallieerdes om 'n Sowjet-anneksasie van Berlyn te voorkom, was die Sowjetunie uiteindelik genoop om die pad-, trein- en [[watervervoer]] na Berlyn te herstel. Op 12 Mei 1949 om 0.01 uur is die blokkade opgehef. Tydens die Berlynse Lugbrug is tussen Junie 1948 en Mei 1949 is sowat 2,34 miljoen ton vrag na Berlyn vervoer (waarvan 1,78 miljoen ton deur Amerikaanse vliegtuie), wat 1,44 miljoen ton steenkool, 490&nbsp;000 ton voedsel en 160&nbsp;000 ton boumateriaal vir die uitbreiding van Berlynse lughawens, maar ook vir die bou van die Wes-Berlynse kragsentrale Ruhleben (wat later na burgemeester Reuter vernoem is) ingesluit het. Aan die voedsel is soveel water moontlik onttrek om gewig te bespaar. Sodoende is onder meer melkpoeier en gedroogde aartappels aan die Berlynse bevolking verskaf. Vanweë die beperkte kapasiteite kon slegs dringend benodigde goedere vervoer word. Die Berlynse bevolking moes derhalwe meer ontberings ly as gedurende die oorlogsjare. Die ontoereikende voorsiening van brandstof, die verswakking weens ondervoeding en die tekort aan geneesmiddels het infeksies en steftesyfers in die winter van 1948/49 dramaties laat toeneem. === "Rosynebomwerpers" === [[Beeld:Gail-halvorsen-wiggly-wings.jpg|duimnael|links|200px|Gail Halvorsen, 'n vlieënier van die Amerikaanse Lugmag, vervaardig klein valskerms met snoeperye]] In die Berlynse volksmond het die lugbrugvliegtuie as ''Rosinenbomber'' ("Rosynebomwerpers") bekend gestaan. Hierdie naam was aan Gail Halvorsen (en sy nabootsers) te danke wat snoeperye soos [[sjokolade]] en kougom uit sy eie rantsoen aan klein valskerms uit sakdoeke vasgeheg het en hulle voor sy landing in Tempelhof afgewerp het sodat kinders wat by die vliegveld gewag het, hulle kon insamel. Aangesien die vliegtuie elke negentig sekondes in Tempelhof neergestryk het, sou dit vir die kinders nie moontlik gewees het om Halvorsen se vliegtuig van die anders te onderskei nie. Hy het derhalwe steeds met sy vlerke "gewankel" sodat die kinders hom maklik kon herken. Sy bynaam was dan ook ''Onkel Wackelflügel'' (''Oom Wikkelvlerke''). Halvorsen het saam met sy bemanning 850 pond snoeperye afgewerp, en tot aan die einde van die lugbrug het 25 bemannings 23 ton sjokolade, kougom en ander snoeperye oor verskillende plekke in Wes-Berlyn afgewerp. Die ''Confectioners Association of America'' het groot skenkings vir die klein operasie gemaak, terwyl Amerikaanse skoolkinders gehelp het om lekkergoed aan klein valskerms vas te heg. Die Berlynse pers het in nuusberigte na Halvorsen se heimlike "operasie" verwys, en vinnig het ook sy kommandante en ander vlieëniers en Amerikaanse burgers begin om lekkergoed en kougom te versamel om sy ''Operation Little Vittles'' ("Operasie Klein Proviand") te ondersteun. Die sowat 278&nbsp;000 vlugte is deur 'n aantal ongelukke oorskadu waarin 41 Britte, 31 Amerikaners en ten minste ses Duitsers hul lewens verloor het. Talle mense wat gedurende die Sowjet-blokkade aan wanvoeding en siektes, veral [[tuberkulose]], beswyk het, is nie hierby ingereken nie. In 1951 is 'n monument ter herinnering aan die slagoffers van die lugbrugoperasie op die ''Platz der Luftbrücke'' net voor die hoofgebou van die lughawe Tempelhof in Berlyn opgerig. Die monument is deur Eduard Ludwig (1906–1960) geskep. Soortgelyke monumente is later by die lughawe in Frankfurt en – op kleiner skaal – by die lugmagvliegveld in Celle ([[Nedersakse]]) opgerig. 'n Lugbrugmuseum by die vliegveld Faßberg behandel die geskiedenis van die Berlynse Lugbrug. Suid-Afrika se bydrae en fotomateriaal uit daardie tyd kan in die [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]] in [[Pretoria]] besigtig word. === Suid-Afrika se bydrae === Die eerste groep Suid-Afrikaners – 'n kontingent van tien bemannings onder aanvoering van majoor D.M. (Tienie) van der Kaay wat almal spesiaal vir hierdie taak uitgesoek is – het in September 1948 na Bassingbourn in Engeland vertrek. Hier is hulle onder leiding van Britse Lugmaginstrukteurs enkele weke lank intensief opgelei voordat hulle na [[Lübeck]] in Wes-Duitsland oorgeplaas is. Die Britse ''Royal Air Force'' het vanuit hierdie stad hul vlugte na Berlyn onderneem. Die Suid-Afrikaners het op [[16 Oktober]] [[1948]] vir die eerste keer goedere na Berlyn vervoer.<ref>Maree, Berna: ''Die Berlynse Lugbrug''. In: Suid-Afrikaanse Panorama, volume 33, nommer 12 (Desember 1988), bl. 15-16</ref> 'n Tweede groep Suid-Afrikaners onder bevel van majoor J.P.D. Blaauw, wat almal tot ná die beëindiging van die blokkade voorrade sou bly vervoer, het hulle in April 1949 vervang. Die 61 Suid-Afrikaners wat aan die Berlynse Lugbrug deelgeneem het, het altesaam 2&nbsp;500 vlugte onderneem en 8&nbsp;333 ton voedsel en steenkool afgelewer.<ref>Maree (1988), bl. 19</ref> Daar is geen lewensverlies gely nie. == Lughawens == [[Beeld:Berlin Airlift Memorial, Tempelhof Airport.jpg|duimnael|regs|250px|Lugbrugmonument by die Tempelhof-lughawe in Berlyn]] Die meeste vliegvelde het aanvanklik net oor ongeteerde grasbane beskik en is eers in die loop van die lugbrugoperasie uitgebou. Die lughawe Tegel in Berlyn is ná 'n boutyd van slegs drie maande voltooi en het destyds oor die langste aanloop- en landingsbaan in Europa beskik (2&nbsp;400 meter). === Berlyn === In Berlyn het vliegtuie op die lughawens van Gatow (Britse sektor), Tempelhof (Amerikaanse sektor) en Tegel (Franse sektor) geland. Die Britte het in die somermaande ook ''Sunderland''-vliegbote ingespan wat hoofsaaklik steenkool en sout vervoer het en op die [[Havel]] en die Groot Wannseemeer in Berlyn kon land. In die winter was die meer verys. In Tempelhof is destyds die wêreld se ingewikkeldste weernetwerk en radarstelsel in werking gestel, sodat die lugbrug ook snags en in ongunstige weerstoestande deurgevoer kon word. Talle observasiepunte het die weer op land en see 24 uur per dag gemoniteer terwyl Berlyn een van sy strafste winters in jare beleef het. === Wes-Duitsland === Amerikaanse vliegtuie het veral vanuit die groot lugmagbasisse in Wiesbaden (''Lindsey Air Station'') en Frankfurt am Main (''Rhein-Main Air Base'') na Berlyn vertrek. Die belangrikste vragsentra vir steenkool, wat die grootste hoeveelheid vrag verteenwoordig het, is vanuit die vliegvelde in Celle, Faßberg, Wunstorf en Schleswig/Jagel in die Britse sone na Berlyn vervoer. Hierdie vliegvelde is grootskaals uitgebou en van 'n spoorwegaansluiting voorsien. Die Britse [[vliegboot|vliegbote]] het vanuit die [[Elbe]]rivier in Hamburg-Finkenwerder vertrek. == Vliegtuigtipes == Die Amerikaners het aanvanklik hul ''[[Douglas C-47 Skytrain|C-47 Skytrain]]'' of sy eweknie uit die burgerlike lugvaart, die ''[[Douglas DC-3]]'', vir die Berlynse Lugbrug ingespan. Sy volle vragvermoë het egter net drie ton beloop, sodat dit vinnig deur groter vliegtuie soos die ''C-54 Skymaster'' en ''[[Douglas DC-4]]'' vervang is, wat vragte van nege ton elk kon vervoer. Altesaam 380 vliegtuie van hierdie tipe (waarvan 225 as deel van die Amerikaanse operasie) is tydens die lugbrug ingespan. Sodoende was dit die belangrikste vliegtuigtipe, terwyl van ander Amerikaanse vliegtuie soos die ''Boeing C-97'' – destyds een van die grootste vragvliegtuie wat vrag van 31 ton kon vervoer – slegs enkele kere gebruik gemaak is. Die beperking tot slegs een vliegtuigtipe het die Amerikaanse Lugmag se logistiese stelsel vereenvoudig en geoptimaliseer. Aangesien die vliegtuie oor dieselfde reissnelheid en karakteristieke tydens hul vlugte beskik het, was dit moontlik om die afstand tussen twee vliegtuie verder te verminder en die aantal vlugbewegings te verhoog. Daarnaas is die tegniese onderhoud vergemaklik, en onderdele vir herstelwerk kon op 'n hoogs doeltreffende manier verskaf word. Bemannings was doelgerig vir hierdie vliegtuigtipe opgelei en kon maklik na 'n ander vliegtuig wissel. Die op- en aflaaiprosesse is gestandaardiseer en geoptimaliseer. Die Britte het 'n groot verskeidenheid vliegtuigtipes ingespan. Baie hiervan was voormalige bomwerpers of siviele weergawes van bomwerpers. Weens die tekort aan militêre vliegtuie het die Britte ook talle siviele huurvliegtuie van lugrederye ingespan. Vliegbote, wat steenkool en sout as hul vernaamste vragte na Berlyn vervoer het, was geoptimaliseer vir gebruik op see en dus korrosiebestand. In die wintertyd, toe die mere in Berlyn verys was, is ''[[Handley Page Halifax]]''-bomwerpers ingespan om sout te vervoer. Met uitsondering van 'n Franse ''Junkers Ju 52'', wat vir 'n kortstondige gebruik ingespan is, is vlugte met Duitse vliegtuie om propagandistiese en veral logistiese redes nie onderneem nie. [[Beeld:Short Sunderland Mk V.jpg|duimnael|regs|250px|'n Britse ''Short Sunderland''-vliegboot]] [[Beeld:Avro York.jpg|duimnael|regs|250px|'n Britse ''Avro 683 Lancaster'' (''Avro York'')-vragvliegtuig]] * Avro 685 York * Avro 688 Tudor * Avro 689 Tudor * Avro 691 Lancastrian * Boeing C-97 Stratofreighter * Bristol Typ 170 Freighter * [[Consolidated B-24 Liberator|Consolidated B-24]] (ook bekend as ''Liberator'') * [[Consolidated PBY Catalina|Consolidated PBY]] ([[vliegboot]], ook ''Catalina'' genoem) * [[Douglas C-54 Skymaster]] respektiewelik Douglas DC-4 * Douglas C-74 Globemaster * Douglas C-47, respektiewelik Douglas DC-3 (Britse naam: ''Dakota'') * Fairchild C-82 Packet * Hastings 1 * Handley Page Halifax ''Halton'' * Junkers Ju 52/3m (kortstondig deur Frankryk ingespan) * [[Short Sunderland|Short S. 25 Sunderland]] * Vickers VC.1 Viking == 15-jarige jubileum in 1963 == Ter geleentheid van die 15-jarige jubileum van die Berlynse Lugbrug het [[John F. Kennedy]] as die eerste Amerikaanse president 'n besoek aan Wes-Berlyn afgelê. Sy befaamde toespraak op 26 Junie 1963, wat kort voor die oprigting van die Berlynse Muur voor die Raadsaal van [[Schöneberg]] gehou is ("''Ich bin ein Berliner''"), het die solidariteit en steun van die Amerikaanse volk vir die vryheidsstrewe van die Berlynse bevolking, wat reeds gedurende die Berlynse Lugbrug betuig is, nog eens bevestig. == Verwysings == {{Vertaling/Verwysing|de|Berliner Luftbrücke|vertaaldatum=23 Junie 2008}} {{Verwysings}} == Bronne en verdere leesstof == * Maree, Berna: Die Berlynse Lugbrug. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 33, nr. 12, Desember 1988. ISSN 0491-4783 * Heiner Wittrock: ''Fliegerhorst Wunstorf, Teil 2 (1945–1998)''. Herausgeber: Stadt Wunstorf * Gerhard Keiderlind: ''Rosinenbomber über Berlin''. Dietz Verlag Berlin, 1998, {{ISBN|3-320-01959-7}} * Wolfgang Huschke: ''Die Rosinenbomber''. Metropol Verlag, 1999, {{ISBN|3-932482-17-4}} * Ulrich Kubisch u. a. für Deutsches Technikmuseum: ''Auftrag Luftbrücke''. Nicolai Verlag, 1998, {{ISBN|3-87584-692-3}} * John Provan: ''Big Lift''. [[Edition Temmen]], 1998, {{ISBN|3-86108-706-5}} * Walter Lehweß-Litzmann: ''Absturz ins Leben'', Dingsda-Verlag, Querfurt 1994, {{ISBN|3-928498-34-7}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Berlin Airlift|Berlynse Lugbrug}} * [http://www.salvator.net/salmat/pw/luft/blockade.html ''Die Berlynse Blokkade''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080208050122/http://www.salvator.net/salmat/pw/luft/blockade.html |date= 8 Februarie 2008 }} * [http://www.luftbrueckenmuseum.de/ ''Die Lugbrugmuseum in Faßberg''] * [http://www.americanrhetoric.com/speeches/jfkberliner.html ''Ich bin ein Berliner''], Klankopname, video en teks van John F. Kennedy se toespraak tydens die jubileum. ;Video's * [http://www.nationalarchives.gov.uk/films/1945to1951/filmpage_ba.htm ''Berlin Air-Lift (1949) – 'n Rolprent van die Britse regering''] {{Voorbladster}} [[Kategorie:Berlyn]] [[Kategorie:Geskiedenis van Duitsland]] [[Kategorie:Koue Oorlog]] [[en:Berlin Blockade#The start of the Berlin Airlift]] f6tx4anj12xodsq4wwsglselme363ul 0 39290 2913360 2900063 2026-06-23T22:14:55Z Jcb 223 2913360 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Banksy | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = 'n Weergawe van Banksy se ''Bomomhelser'' het in 2007 vir £31&nbsp;200 verkoop | geboortenaam = | geboortedatum = | geboorteplek = [[Bristol]], England<ref>{{en}} {{cite web |title=Banksy Unveils Valentine's Day Mural in His Hometown of Bristol |date=14 Februarie 2020 |url=https://observer.com/2020/02/banksy-valentines-day-art-mural-bristol-barton-hill/ |publisher=Observer}}</ref> | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = | beroep = | ander = | bekend = Straatkuns | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = [https://banksy.co.uk/ ''banksy.co.uk'']<br />[https://pestcontroloffice.com/ ''pestcontroloffice.com''] | handtekening = }} '''Banksy''' is 'n wêreldbekende dog anonieme, Britse kunstenaar, wat veral bekend geword het vanweë sy [[graffiti]]. Daar word ook bespiegel dat die Switserse kunstenaar Maître de Casson Banksy kan wees.<ref>{{en}} https://trendkraft.io/kunst-kultur-und-religion/ist-banksy-der-leipziger-maler-maitre-de-casson/</ref> Maître de Casson ontken dit op sy webwerf.<ref>{{en}} http://www.maitredecasson.com/Banksy.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331011728/https://maitredecasson.com/Banksy.php |date=31 Maart 2022}}</ref> Sy werke is dikwels polities of satiries van aard en kan in verskillende Europese stede gevind word. Sy werke is ook al ontdek in die [[Verenigde State]] en [[Palestina|Palestynse gebiede]]. Alhoewel daar baie gissings oor sy ware naam is (Robert of Robin Banks of Robin Gunningham, volgens verskeie bewerings), weet niemand regtig iets van hom af nie. Wat wel bekend is, is dat hy in die vroeë 1990's lid was van die ''DryBreadZ Crew'', 'n graffitibende in Bristol, Engeland. Sy werk het mettertyd in meer stede begin verskyn en is deur meer en meer mense herken en as kuns erken, tot so 'n mate dat die veilingshuis Christy's (in Londen) in 2007 drie van sy werke verkoop het vir £102&nbsp;000 (''Bombardering van Middel-Engeland''), £37&nbsp;200 (''Ballonmeisie'') en £31&nbsp;200 (''Bomomhelser''). In Junie 2009 het Banksy Bristol verras met 'n geheime tentoonstelling by die Bristol-museum, wat geheel en al deur hom gefinansier word. Nie eers die stad se raadslede (wat die museum besit) het geweet dat 'n Banksy-tentoonstelling opgestel word nie. Die werke wat uitgestal word is nie slegs graffiti nie, maar sluit ook animatronika en onkonvensionele skilderye in. Dit is egter nie die eerste keer dat hy aandag as 'n waaghals trek nie. Voor hy sy eie tentoonstellings gehou het, het hy self sy werke by bekende museums ingesluip. Dit Britse Museum''Tate Britain'' in Londen en die New Yorkse [[Metropolitan Museum of Art|Metropolitan-museum]], Museum van Moderne Kuns, Brooklyn-museum en die Amerikaanse museum van natuurlike geskiedenis het almal al Banksy-werke gehuisves sonder dat hulle daarvan bewus was.<ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3201344.stm ''Graffiti star sneaks work into Tate''], deur die BBC. 17 Oktober, 2003.</ref><ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4382245.stm ''Prankster infiltrates NY museums''], deur die BBC. 25 Maart 2005.</ref><ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4563751.stm ''Cave art hoax hits British Museum''], deur die BBC. 19 Mei 2005.</ref> Banksy het ook al groot aandag getrek met 'n waagstuk waarin hy 'n poets op die sangeres en sosiale vlinder [[Paris Hilton]] gebak het. Met die vrystelling van Hilton se debuutalbum (''Paris'') in 2006, het Banksy 500 CD's in musiekwinkels regoor die Verenigde Koninkryk omgeruil met 'n CD wat sy eie hermengings bevat en hulle titels gegee soos ''Why am I Famous?'', ''What Have I Done?'' en ''What Am I For?''.<ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5310416.stm ''Paris Hilton targeted in CD prank''] deur die BBC. 3 September 2006.</ref> Hy het ook die omslae verruil vir 'n gedokterde foto van Hilton waarin sy bostukloos is en die binneblad vir 'n foto waarin sy 'n hond se kop het. Na Banksy se werk ''Girl with Balloon'' op [[5 Oktober]] [[2018]] vir 'n rekord bedrag van £ 1 042 000 tydens 'n Sotheby's veiling in [[Londen]] verkoop is, word die werk onverwags versnipper en sodoende word 'n nuwe kunswerk geskep wat later bekend sou staan as ''[[Love is in the Bin]]''.<ref>{{en}} {{cite web |title=Latest Banksy Artwork 'Love is in the Bin' Created Live at Auction |url=https://www.sothebys.com/en/articles/latest-banksy-artwork-love-is-in-the-bin-created-live-at-auction |website=Sotheby's Inc. |accessdate=23 Oktober 2018}}</ref> == Galery == <gallery> Lêer:GentlemanRat.jpg|''Gentleman Rat'' Lêer:The Mild Mild West - geograph.org.uk - 2547305.jpg|The Mild Mild West </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == * {{en}} [http://www.bbc.co.uk/bristol/content/articles/2008/04/04/banksy_feature.shtml ''The Bristol graffiti artist with the international reputation''] deur BBC Bristol. * {{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/arts_and_culture/8094839.stm ''Banksy in secret exhibition stunt''] deur die BBC. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [http://www.banksy.co.uk/ Banksy se webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Engelse kunstenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1974]] [[Kategorie:Lewende mense]] cgby6kssx8ss791le8eky00nmtupmnr 2913462 2913360 2026-06-24T11:14:02Z Jcb 223 2913462 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Banksy | bynaam = | beeld = Banksy signature-removebg-preview.png | beeldbeskrywing = | onderskrif = 'n Weergawe van Banksy se ''Bomomhelser'' het in 2007 vir £31&nbsp;200 verkoop | geboortenaam = | geboortedatum = | geboorteplek = [[Bristol]], England<ref>{{en}} {{cite web |title=Banksy Unveils Valentine's Day Mural in His Hometown of Bristol |date=14 Februarie 2020 |url=https://observer.com/2020/02/banksy-valentines-day-art-mural-bristol-barton-hill/ |publisher=Observer}}</ref> | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = | beroep = | ander = | bekend = Straatkuns | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = [https://banksy.co.uk/ ''banksy.co.uk'']<br />[https://pestcontroloffice.com/ ''pestcontroloffice.com''] | handtekening = }} '''Banksy''' is 'n wêreldbekende dog anonieme, Britse kunstenaar, wat veral bekend geword het vanweë sy [[graffiti]]. Daar word ook bespiegel dat die Switserse kunstenaar Maître de Casson Banksy kan wees.<ref>{{en}} https://trendkraft.io/kunst-kultur-und-religion/ist-banksy-der-leipziger-maler-maitre-de-casson/</ref> Maître de Casson ontken dit op sy webwerf.<ref>{{en}} http://www.maitredecasson.com/Banksy.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220331011728/https://maitredecasson.com/Banksy.php |date=31 Maart 2022}}</ref> Sy werke is dikwels polities of satiries van aard en kan in verskillende Europese stede gevind word. Sy werke is ook al ontdek in die [[Verenigde State]] en [[Palestina|Palestynse gebiede]]. Alhoewel daar baie gissings oor sy ware naam is (Robert of Robin Banks of Robin Gunningham, volgens verskeie bewerings), weet niemand regtig iets van hom af nie. Wat wel bekend is, is dat hy in die vroeë 1990's lid was van die ''DryBreadZ Crew'', 'n graffitibende in Bristol, Engeland. Sy werk het mettertyd in meer stede begin verskyn en is deur meer en meer mense herken en as kuns erken, tot so 'n mate dat die veilingshuis Christy's (in Londen) in 2007 drie van sy werke verkoop het vir £102&nbsp;000 (''Bombardering van Middel-Engeland''), £37&nbsp;200 (''Ballonmeisie'') en £31&nbsp;200 (''Bomomhelser''). In Junie 2009 het Banksy Bristol verras met 'n geheime tentoonstelling by die Bristol-museum, wat geheel en al deur hom gefinansier word. Nie eers die stad se raadslede (wat die museum besit) het geweet dat 'n Banksy-tentoonstelling opgestel word nie. Die werke wat uitgestal word is nie slegs graffiti nie, maar sluit ook animatronika en onkonvensionele skilderye in. Dit is egter nie die eerste keer dat hy aandag as 'n waaghals trek nie. Voor hy sy eie tentoonstellings gehou het, het hy self sy werke by bekende museums ingesluip. Dit Britse Museum''Tate Britain'' in Londen en die New Yorkse [[Metropolitan Museum of Art|Metropolitan-museum]], Museum van Moderne Kuns, Brooklyn-museum en die Amerikaanse museum van natuurlike geskiedenis het almal al Banksy-werke gehuisves sonder dat hulle daarvan bewus was.<ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3201344.stm ''Graffiti star sneaks work into Tate''], deur die BBC. 17 Oktober, 2003.</ref><ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4382245.stm ''Prankster infiltrates NY museums''], deur die BBC. 25 Maart 2005.</ref><ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4563751.stm ''Cave art hoax hits British Museum''], deur die BBC. 19 Mei 2005.</ref> Banksy het ook al groot aandag getrek met 'n waagstuk waarin hy 'n poets op die sangeres en sosiale vlinder [[Paris Hilton]] gebak het. Met die vrystelling van Hilton se debuutalbum (''Paris'') in 2006, het Banksy 500 CD's in musiekwinkels regoor die Verenigde Koninkryk omgeruil met 'n CD wat sy eie hermengings bevat en hulle titels gegee soos ''Why am I Famous?'', ''What Have I Done?'' en ''What Am I For?''.<ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5310416.stm ''Paris Hilton targeted in CD prank''] deur die BBC. 3 September 2006.</ref> Hy het ook die omslae verruil vir 'n gedokterde foto van Hilton waarin sy bostukloos is en die binneblad vir 'n foto waarin sy 'n hond se kop het. Na Banksy se werk ''Girl with Balloon'' op [[5 Oktober]] [[2018]] vir 'n rekord bedrag van £ 1 042 000 tydens 'n Sotheby's veiling in [[Londen]] verkoop is, word die werk onverwags versnipper en sodoende word 'n nuwe kunswerk geskep wat later bekend sou staan as ''[[Love is in the Bin]]''.<ref>{{en}} {{cite web |title=Latest Banksy Artwork 'Love is in the Bin' Created Live at Auction |url=https://www.sothebys.com/en/articles/latest-banksy-artwork-love-is-in-the-bin-created-live-at-auction |website=Sotheby's Inc. |accessdate=23 Oktober 2018}}</ref> == Galery == <gallery> Lêer:GentlemanRat.jpg|''Gentleman Rat'' Lêer:The Mild Mild West - geograph.org.uk - 2547305.jpg|The Mild Mild West </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == * {{en}} [http://www.bbc.co.uk/bristol/content/articles/2008/04/04/banksy_feature.shtml ''The Bristol graffiti artist with the international reputation''] deur BBC Bristol. * {{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/arts_and_culture/8094839.stm ''Banksy in secret exhibition stunt''] deur die BBC. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [http://www.banksy.co.uk/ Banksy se webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Engelse kunstenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1974]] [[Kategorie:Lewende mense]] betbrmsfcfdg2h4c2ookh1zzztuq3jr 3 42121 2913401 2905611 2026-06-24T06:44:55Z Aliwal2012 39067 /* T20I-wêreldbeker 2016 */ tikfoutjie by "gejaag" 2913401 wikitext text/x-wiki {{Argiefboks|17 | argief1 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2009|2009]] | argief2 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2010|2010]] | argief3 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2011|2011]] | argief4 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2013|2013]] | argief6 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2014|2014]] | argief7 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2015|2015]] | argief8 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2016|2016]] | argief9 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2017|2017]] | argief10 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2018|2018]] | argief11 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2019|2019]] | argief12 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2020|2020]] | argief13 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2021|2021]] | argief14 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2022|2022]] | argief15 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2023|2023]] | argief16 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2024|2024]] | argief17 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2025|2025]] }} [[Lêer:Editor - lapis philosophorum superstar.jpg|duimnael|links|Grootmeesterredakteur<br />(19&nbsp;jaar, 123&nbsp;000+, global;<br />17&nbsp;jaar, 75&nbsp;000+, af.wp)]] {{clear}} == [[Alaska]] == {{Gebruikervoorblad|Alaska}} Dankie vir jou bywerk van hierdie voorbladartikel Sören. Die week staan al einde se kant toe! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:53, 15 Januarie 2026 (UTC) :{{Ping|Aliwal2012}} Baie dankie vir jou lekker boodskap Gert! Ek waardeer opreg. Hierdie week se voorbladartikel beskou ek eerder as [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] s'n. Myns insiens bevat verlede week se voorbladartikel, die [[Belgiese nasionale rugbyspan]], meer aandeel van my kant. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:20, 15 Januarie 2026 (UTC) == Revert == Hi @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] I hope you are doing well. I apologize for using English. Could you please let me know the reason for your response? The Algerian flag is well-known and documented, while most of those flags are fictional creations and anachronistic. Regards [[Gebruiker:Riad Salih|Riad Salih]] ([[Gebruikerbespreking:Riad Salih|kontak]]) 19:02, 2 Februarie 2026 (UTC) :{{Ping|Riad Salih}} you deleted a lot of the article [[Vlag van Algerië]] by just saying "Keeping only the Algerian flag". Most of the flags are normal country flags. None of the "Soortgelyke vlae" are "fictional creations" or "anachronistic". Please note that the Afrikaans Wikipedia has one of the best series on national flags, made by hard work of just two authors (I am one of the two). Please give your reason for every single flag. I do not accept deleting content with blatant summaries (this can be seen as vandalism). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:10, 2 Februarie 2026 (UTC) :: I support [[Gebruiker:SpesBona]]. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:15, 2 Februarie 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] Thank you for the explanation, but I have already contributed to those articles in both Arabic and English, as well as on the French Wikipedia. I'm pretty sure the flags shown are not the flag of Algeria; I couldn't be wrong; you can Google the flag of Algeria, which is well-known. The rest of the flags belong in their respective articles, and the flags in the article are not sourced at all. [[Gebruiker:Riad Salih|Riad Salih]] ([[Gebruikerbespreking:Riad Salih|kontak]]) 19:21, 2 Februarie 2026 (UTC) ::::{{Ping|Riad Salih}} sorry, but I don't understand your explanation. "Soortgelyke vlae" means "similar flags" and we list all flags with star and crescent there. So we should remove the flag of Tunisia, because it is not the flag of Algeria? I write about flags in both Afrikaans and German. Flags are one of my most "nerdic" topics, along with cricket and sport. For example, the flag of Australia is noted at the article about the flag of New Zealand and vice versa. I will not remove all those "Soortgelyke vlae" because the flag of Mauritania is not the flag of Algeria. All readers will understand this, as every article is wiki linked. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:30, 2 Februarie 2026 (UTC) == [[T20I-wêreldbeker 2016]] == {{Gebruikervoorblad|T20I-wêreldbeker 2016}} Baie dankie vir jou skep en volledige uitbrei van hierdie voorbladartikel Sören. Ek kon selfs geen taal- of tikfoute vind nie, ek is beïndruk met hoe jou Afrikaanse grammatika gevorder het, veels geluk! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:42, 30 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Aliwal2012}} baie dankie, jou taalverbeteringe by ander artikels het ek ook hier aangebring. Jou boodskap beteken nou baie vir my! {{ping|BurgertB}} het onlangs dieselfde gesê oor die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] en sy taalwenke het ook baie gehelp (bv. "in dié tyd"). Julle laat my nou baie dankbaar voel! Manalleen sonder julle sal dit nie werk nie. Ek geniet dit rêrig om oor beide krieket en rugby op die Afrikaanse Wikipedia te skryf. Vandag het ek ook die groot voorreg gehad om 'n radio-onderhoud met Anne-Marie van [[Radio Overberg]] te kon doen (vir hierdie artikel het ek daarvoor gevra). Ek sien uit daarna om nog sportartikels te skryf. En ja, die Proteas se tyd sal kom! Sterkte met jou Formule Een-artikels! Nog 'n belangrike sport wat op radio met valkoë dopgehou word. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::Dankie vir jou dankie! Ja, ek het gister na die [[2026 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] en hele vandag aan Formule Een-artikels gewerk. By tye het ek begin duiselig raak om alles korrek op te dateer. En dan word ek nog deur die Nederlander {{ping|Balenda}} gekontroleer en reggehelp! Groete, rustig slaap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:58, 30 Maart 2026 (UTC) :::Ja, soms begin dit ook in my kop draai as ek 'n stuk of tien toernooie/spanne weer op datum bring. Dus verstaan ek jou situasie 100%. Om elke week al die Formule Een-artikels op datum te bring moet maar 'n uitdaging wees! Dit is hoekom ek vir die oplossing op Geselshoekie gevra het (die stiptelike hersiening van ou toernooie ná die onlangse toernooi se rekords het amper twee weke gevat). Formule Een hou ek maar ook dop, my pa kyk elke wedren, al word dit in Australië, Japan of Noord-Amerika gejaag (wat ek van krieket en rugby ook ken). Met die k*k situasie by die Persiese Golf is nou al die mooi wedrenne daar afgelas. Ai sies tog! Nou wag Duitsland op die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. Lekker aand en 'n rustige nag! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::::Hahaha, '''k*k situasie''' is 'n goeie beskrywing daarvoor. Baie motoriste en minibustaxi's word reeds mal en gooi hul motors vol brandstof voor môre se verwagte R6 tot R10 per liter styging! ::::Het jy die Radio Overberg-onderhoud via selfoon gedoen? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:23, 30 Maart 2026 (UTC) :::::Ja, vandag op RSG gehoor: die grootste prysstyging in Suid-Afrika ooit! Daar is 'n stormloop by vulstasies. Die ontluikende ekonomie word weer die ergste geraak. In Duitsland beteken dit dalk 'n onverwagse bevordering van e-motors. Mense vat nou hul sakrekenaars, ry ek Pole toe of nie? In Duitsland maak belasting 50% van ons petrolgeld uit. Lyk my ons twee lande is hul beplande, klein ekonomiese opswaai vir 2026 reeds weer kwyt! Dankie tog, Mr. sonder 'n plan! :::::Ja, ek het vir Radio Overberg gebel, dit was 'n regstreekse oproep tussen Duitsland en Suid-Afrika, waarvolgens my slimfoon besluit het om dit te beëindig omdat my Euros opgeraap het. Maar ons het die onderhoud met stemboodskappe voltooi (data is nie 'n probleem nie). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 30 Maart 2026 (UTC) == Kom ons verskuif jou voorblad "Krieket" == Hi SpesBona, mag ek maar jou voorbladartikel "[[Krieket]]" aanskuif vir plasing in volgende jaar? Ek wil graag [[Apollo 13]] volgende week inbring, synde dit nou so aktueel geraak het met die Artemis II-sending. Dankie en groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:17, 8 April 2026 (UTC) :Toemaar, ek het hom net een week ondertoe geskuif. Cheers, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:31, 8 April 2026 (UTC) ::Goeiemôre Gert, ek sien Apollo 13 se "verjaarsdag" is nou. Skuif hom maar in. Maak dan die krieket oor drie weke asb. Tussen 19 en 26 April is ek met vakansie, dit raak twee volle Sondae. Krieket wil ek graag van bo na onder deurlees. Hy wag reeds sedert 2024 op ons voorblad. Hoop dit is reg só? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 08:56, 8 April 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012|BurgertB}} moenie bekommer oor die lokartikel en die ander verrigtinge nie, ons het dit nog altyd reggekry. Dan doen ons dit by uitstek op 'n ander dag. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:40, 8 April 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == [[Krieket]] == {{Gebruikervoorblad|Krieket}} Dankie vir jou groot werk aan hierdie voorbladartikel Sören. Die week stap ook al einde se kant toe! Ek probeer help met die Afrikaanse terme vir veldwerkplasings (by Martinvl). Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:01, 20 Mei 2026 (UTC) :{{Ping|Aliwal2012}} baie dankie, ek waardeer dit opreg! Ná my oorvertaling vier jaar gelede het dit nou weer vier dae geneem om te kyk wat sedertdien in die Engelse artikel gebeur het. Nou het ek jou taalverbeteringe aan die inleiding ook in die res van die artikel deurgevoer. Ek sal dit hoogs waarder as jy ook met die res van die artikel help, kyk nou hoe sukkel ons met die Afrikaanse terme. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 20 Mei 2026 (UTC) lmb002lgd6zfsf655334bi16d4d4nte 2913405 2913401 2026-06-24T06:54:01Z Aliwal2012 39067 /* Stigtingsdatum van Banff Nasionale Park betwyfel */ nuwe afdeling 2913405 wikitext text/x-wiki {{Argiefboks|17 | argief1 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2009|2009]] | argief2 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2010|2010]] | argief3 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2011|2011]] | argief4 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2013|2013]] | argief6 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2014|2014]] | argief7 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2015|2015]] | argief8 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2016|2016]] | argief9 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2017|2017]] | argief10 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2018|2018]] | argief11 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2019|2019]] | argief12 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2020|2020]] | argief13 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2021|2021]] | argief14 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2022|2022]] | argief15 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2023|2023]] | argief16 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2024|2024]] | argief17 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2025|2025]] }} [[Lêer:Editor - lapis philosophorum superstar.jpg|duimnael|links|Grootmeesterredakteur<br />(19&nbsp;jaar, 123&nbsp;000+, global;<br />17&nbsp;jaar, 75&nbsp;000+, af.wp)]] {{clear}} == [[Alaska]] == {{Gebruikervoorblad|Alaska}} Dankie vir jou bywerk van hierdie voorbladartikel Sören. Die week staan al einde se kant toe! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:53, 15 Januarie 2026 (UTC) :{{Ping|Aliwal2012}} Baie dankie vir jou lekker boodskap Gert! Ek waardeer opreg. Hierdie week se voorbladartikel beskou ek eerder as [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] s'n. Myns insiens bevat verlede week se voorbladartikel, die [[Belgiese nasionale rugbyspan]], meer aandeel van my kant. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:20, 15 Januarie 2026 (UTC) == Revert == Hi @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] I hope you are doing well. I apologize for using English. Could you please let me know the reason for your response? The Algerian flag is well-known and documented, while most of those flags are fictional creations and anachronistic. Regards [[Gebruiker:Riad Salih|Riad Salih]] ([[Gebruikerbespreking:Riad Salih|kontak]]) 19:02, 2 Februarie 2026 (UTC) :{{Ping|Riad Salih}} you deleted a lot of the article [[Vlag van Algerië]] by just saying "Keeping only the Algerian flag". Most of the flags are normal country flags. None of the "Soortgelyke vlae" are "fictional creations" or "anachronistic". Please note that the Afrikaans Wikipedia has one of the best series on national flags, made by hard work of just two authors (I am one of the two). Please give your reason for every single flag. I do not accept deleting content with blatant summaries (this can be seen as vandalism). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:10, 2 Februarie 2026 (UTC) :: I support [[Gebruiker:SpesBona]]. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:15, 2 Februarie 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] Thank you for the explanation, but I have already contributed to those articles in both Arabic and English, as well as on the French Wikipedia. I'm pretty sure the flags shown are not the flag of Algeria; I couldn't be wrong; you can Google the flag of Algeria, which is well-known. The rest of the flags belong in their respective articles, and the flags in the article are not sourced at all. [[Gebruiker:Riad Salih|Riad Salih]] ([[Gebruikerbespreking:Riad Salih|kontak]]) 19:21, 2 Februarie 2026 (UTC) ::::{{Ping|Riad Salih}} sorry, but I don't understand your explanation. "Soortgelyke vlae" means "similar flags" and we list all flags with star and crescent there. So we should remove the flag of Tunisia, because it is not the flag of Algeria? I write about flags in both Afrikaans and German. Flags are one of my most "nerdic" topics, along with cricket and sport. For example, the flag of Australia is noted at the article about the flag of New Zealand and vice versa. I will not remove all those "Soortgelyke vlae" because the flag of Mauritania is not the flag of Algeria. All readers will understand this, as every article is wiki linked. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:30, 2 Februarie 2026 (UTC) == [[T20I-wêreldbeker 2016]] == {{Gebruikervoorblad|T20I-wêreldbeker 2016}} Baie dankie vir jou skep en volledige uitbrei van hierdie voorbladartikel Sören. Ek kon selfs geen taal- of tikfoute vind nie, ek is beïndruk met hoe jou Afrikaanse grammatika gevorder het, veels geluk! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:42, 30 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Aliwal2012}} baie dankie, jou taalverbeteringe by ander artikels het ek ook hier aangebring. Jou boodskap beteken nou baie vir my! {{ping|BurgertB}} het onlangs dieselfde gesê oor die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] en sy taalwenke het ook baie gehelp (bv. "in dié tyd"). Julle laat my nou baie dankbaar voel! Manalleen sonder julle sal dit nie werk nie. Ek geniet dit rêrig om oor beide krieket en rugby op die Afrikaanse Wikipedia te skryf. Vandag het ek ook die groot voorreg gehad om 'n radio-onderhoud met Anne-Marie van [[Radio Overberg]] te kon doen (vir hierdie artikel het ek daarvoor gevra). Ek sien uit daarna om nog sportartikels te skryf. En ja, die Proteas se tyd sal kom! Sterkte met jou Formule Een-artikels! Nog 'n belangrike sport wat op radio met valkoë dopgehou word. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::Dankie vir jou dankie! Ja, ek het gister na die [[2026 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] en hele vandag aan Formule Een-artikels gewerk. By tye het ek begin duiselig raak om alles korrek op te dateer. En dan word ek nog deur die Nederlander {{ping|Balenda}} gekontroleer en reggehelp! Groete, rustig slaap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:58, 30 Maart 2026 (UTC) :::Ja, soms begin dit ook in my kop draai as ek 'n stuk of tien toernooie/spanne weer op datum bring. Dus verstaan ek jou situasie 100%. Om elke week al die Formule Een-artikels op datum te bring moet maar 'n uitdaging wees! Dit is hoekom ek vir die oplossing op Geselshoekie gevra het (die stiptelike hersiening van ou toernooie ná die onlangse toernooi se rekords het amper twee weke gevat). Formule Een hou ek maar ook dop, my pa kyk elke wedren, al word dit in Australië, Japan of Noord-Amerika gejaag (wat ek van krieket en rugby ook ken). Met die k*k situasie by die Persiese Golf is nou al die mooi wedrenne daar afgelas. Ai sies tog! Nou wag Duitsland op die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. Lekker aand en 'n rustige nag! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::::Hahaha, '''k*k situasie''' is 'n goeie beskrywing daarvoor. Baie motoriste en minibustaxi's word reeds mal en gooi hul motors vol brandstof voor môre se verwagte R6 tot R10 per liter styging! ::::Het jy die Radio Overberg-onderhoud via selfoon gedoen? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:23, 30 Maart 2026 (UTC) :::::Ja, vandag op RSG gehoor: die grootste prysstyging in Suid-Afrika ooit! Daar is 'n stormloop by vulstasies. Die ontluikende ekonomie word weer die ergste geraak. In Duitsland beteken dit dalk 'n onverwagse bevordering van e-motors. Mense vat nou hul sakrekenaars, ry ek Pole toe of nie? In Duitsland maak belasting 50% van ons petrolgeld uit. Lyk my ons twee lande is hul beplande, klein ekonomiese opswaai vir 2026 reeds weer kwyt! Dankie tog, Mr. sonder 'n plan! :::::Ja, ek het vir Radio Overberg gebel, dit was 'n regstreekse oproep tussen Duitsland en Suid-Afrika, waarvolgens my slimfoon besluit het om dit te beëindig omdat my Euros opgeraap het. Maar ons het die onderhoud met stemboodskappe voltooi (data is nie 'n probleem nie). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 30 Maart 2026 (UTC) == Kom ons verskuif jou voorblad "Krieket" == Hi SpesBona, mag ek maar jou voorbladartikel "[[Krieket]]" aanskuif vir plasing in volgende jaar? Ek wil graag [[Apollo 13]] volgende week inbring, synde dit nou so aktueel geraak het met die Artemis II-sending. Dankie en groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:17, 8 April 2026 (UTC) :Toemaar, ek het hom net een week ondertoe geskuif. Cheers, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:31, 8 April 2026 (UTC) ::Goeiemôre Gert, ek sien Apollo 13 se "verjaarsdag" is nou. Skuif hom maar in. Maak dan die krieket oor drie weke asb. Tussen 19 en 26 April is ek met vakansie, dit raak twee volle Sondae. Krieket wil ek graag van bo na onder deurlees. Hy wag reeds sedert 2024 op ons voorblad. Hoop dit is reg só? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 08:56, 8 April 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012|BurgertB}} moenie bekommer oor die lokartikel en die ander verrigtinge nie, ons het dit nog altyd reggekry. Dan doen ons dit by uitstek op 'n ander dag. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:40, 8 April 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == [[Krieket]] == {{Gebruikervoorblad|Krieket}} Dankie vir jou groot werk aan hierdie voorbladartikel Sören. Die week stap ook al einde se kant toe! Ek probeer help met die Afrikaanse terme vir veldwerkplasings (by Martinvl). Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:01, 20 Mei 2026 (UTC) :{{Ping|Aliwal2012}} baie dankie, ek waardeer dit opreg! Ná my oorvertaling vier jaar gelede het dit nou weer vier dae geneem om te kyk wat sedertdien in die Engelse artikel gebeur het. Nou het ek jou taalverbeteringe aan die inleiding ook in die res van die artikel deurgevoer. Ek sal dit hoogs waarder as jy ook met die res van die artikel help, kyk nou hoe sukkel ons met die Afrikaanse terme. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 20 Mei 2026 (UTC) == Stigtingsdatum van Banff Nasionale Park betwyfel == Hi Sören, kyk asb vir ons by [[Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/23 Junie]]. Die stigtingsdatum van Banff Nasionale Park word volgens sy [[:en:Banff National Park|Engelse artikel]] as 25 November 1885 aangegee, dus nie 23 Junie 1887 nie. Kan sy dit weer nagaan asb? Baie groete vir jou, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 24 Junie 2026 (UTC) dwwbxrhv3xpv9dcnp8d96xk03ypayq0 2913451 2913405 2026-06-24T09:19:30Z Aliwal2012 39067 /* Stigtingsdatum van Banff Nasionale Park betwyfel */ Jammer, jy is nie 'n "sy" nie! 2913451 wikitext text/x-wiki {{Argiefboks|17 | argief1 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2009|2009]] | argief2 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2010|2010]] | argief3 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2011|2011]] | argief4 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2013|2013]] | argief6 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2014|2014]] | argief7 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2015|2015]] | argief8 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2016|2016]] | argief9 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2017|2017]] | argief10 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2018|2018]] | argief11 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2019|2019]] | argief12 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2020|2020]] | argief13 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2021|2021]] | argief14 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2022|2022]] | argief15 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2023|2023]] | argief16 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2024|2024]] | argief17 = [[Gebruikerbespreking:SpesBona/Argief2025|2025]] }} [[Lêer:Editor - lapis philosophorum superstar.jpg|duimnael|links|Grootmeesterredakteur<br />(19&nbsp;jaar, 123&nbsp;000+, global;<br />17&nbsp;jaar, 75&nbsp;000+, af.wp)]] {{clear}} == [[Alaska]] == {{Gebruikervoorblad|Alaska}} Dankie vir jou bywerk van hierdie voorbladartikel Sören. Die week staan al einde se kant toe! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:53, 15 Januarie 2026 (UTC) :{{Ping|Aliwal2012}} Baie dankie vir jou lekker boodskap Gert! Ek waardeer opreg. Hierdie week se voorbladartikel beskou ek eerder as [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] s'n. Myns insiens bevat verlede week se voorbladartikel, die [[Belgiese nasionale rugbyspan]], meer aandeel van my kant. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:20, 15 Januarie 2026 (UTC) == Revert == Hi @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] I hope you are doing well. I apologize for using English. Could you please let me know the reason for your response? The Algerian flag is well-known and documented, while most of those flags are fictional creations and anachronistic. Regards [[Gebruiker:Riad Salih|Riad Salih]] ([[Gebruikerbespreking:Riad Salih|kontak]]) 19:02, 2 Februarie 2026 (UTC) :{{Ping|Riad Salih}} you deleted a lot of the article [[Vlag van Algerië]] by just saying "Keeping only the Algerian flag". Most of the flags are normal country flags. None of the "Soortgelyke vlae" are "fictional creations" or "anachronistic". Please note that the Afrikaans Wikipedia has one of the best series on national flags, made by hard work of just two authors (I am one of the two). Please give your reason for every single flag. I do not accept deleting content with blatant summaries (this can be seen as vandalism). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:10, 2 Februarie 2026 (UTC) :: I support [[Gebruiker:SpesBona]]. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:15, 2 Februarie 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] Thank you for the explanation, but I have already contributed to those articles in both Arabic and English, as well as on the French Wikipedia. I'm pretty sure the flags shown are not the flag of Algeria; I couldn't be wrong; you can Google the flag of Algeria, which is well-known. The rest of the flags belong in their respective articles, and the flags in the article are not sourced at all. [[Gebruiker:Riad Salih|Riad Salih]] ([[Gebruikerbespreking:Riad Salih|kontak]]) 19:21, 2 Februarie 2026 (UTC) ::::{{Ping|Riad Salih}} sorry, but I don't understand your explanation. "Soortgelyke vlae" means "similar flags" and we list all flags with star and crescent there. So we should remove the flag of Tunisia, because it is not the flag of Algeria? I write about flags in both Afrikaans and German. Flags are one of my most "nerdic" topics, along with cricket and sport. For example, the flag of Australia is noted at the article about the flag of New Zealand and vice versa. I will not remove all those "Soortgelyke vlae" because the flag of Mauritania is not the flag of Algeria. All readers will understand this, as every article is wiki linked. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:30, 2 Februarie 2026 (UTC) == [[T20I-wêreldbeker 2016]] == {{Gebruikervoorblad|T20I-wêreldbeker 2016}} Baie dankie vir jou skep en volledige uitbrei van hierdie voorbladartikel Sören. Ek kon selfs geen taal- of tikfoute vind nie, ek is beïndruk met hoe jou Afrikaanse grammatika gevorder het, veels geluk! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:42, 30 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Aliwal2012}} baie dankie, jou taalverbeteringe by ander artikels het ek ook hier aangebring. Jou boodskap beteken nou baie vir my! {{ping|BurgertB}} het onlangs dieselfde gesê oor die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] en sy taalwenke het ook baie gehelp (bv. "in dié tyd"). Julle laat my nou baie dankbaar voel! Manalleen sonder julle sal dit nie werk nie. Ek geniet dit rêrig om oor beide krieket en rugby op die Afrikaanse Wikipedia te skryf. Vandag het ek ook die groot voorreg gehad om 'n radio-onderhoud met Anne-Marie van [[Radio Overberg]] te kon doen (vir hierdie artikel het ek daarvoor gevra). Ek sien uit daarna om nog sportartikels te skryf. En ja, die Proteas se tyd sal kom! Sterkte met jou Formule Een-artikels! Nog 'n belangrike sport wat op radio met valkoë dopgehou word. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::Dankie vir jou dankie! Ja, ek het gister na die [[2026 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] en hele vandag aan Formule Een-artikels gewerk. By tye het ek begin duiselig raak om alles korrek op te dateer. En dan word ek nog deur die Nederlander {{ping|Balenda}} gekontroleer en reggehelp! Groete, rustig slaap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:58, 30 Maart 2026 (UTC) :::Ja, soms begin dit ook in my kop draai as ek 'n stuk of tien toernooie/spanne weer op datum bring. Dus verstaan ek jou situasie 100%. Om elke week al die Formule Een-artikels op datum te bring moet maar 'n uitdaging wees! Dit is hoekom ek vir die oplossing op Geselshoekie gevra het (die stiptelike hersiening van ou toernooie ná die onlangse toernooi se rekords het amper twee weke gevat). Formule Een hou ek maar ook dop, my pa kyk elke wedren, al word dit in Australië, Japan of Noord-Amerika gejaag (wat ek van krieket en rugby ook ken). Met die k*k situasie by die Persiese Golf is nou al die mooi wedrenne daar afgelas. Ai sies tog! Nou wag Duitsland op die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]]. Lekker aand en 'n rustige nag! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::::Hahaha, '''k*k situasie''' is 'n goeie beskrywing daarvoor. Baie motoriste en minibustaxi's word reeds mal en gooi hul motors vol brandstof voor môre se verwagte R6 tot R10 per liter styging! ::::Het jy die Radio Overberg-onderhoud via selfoon gedoen? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:23, 30 Maart 2026 (UTC) :::::Ja, vandag op RSG gehoor: die grootste prysstyging in Suid-Afrika ooit! Daar is 'n stormloop by vulstasies. Die ontluikende ekonomie word weer die ergste geraak. In Duitsland beteken dit dalk 'n onverwagse bevordering van e-motors. Mense vat nou hul sakrekenaars, ry ek Pole toe of nie? In Duitsland maak belasting 50% van ons petrolgeld uit. Lyk my ons twee lande is hul beplande, klein ekonomiese opswaai vir 2026 reeds weer kwyt! Dankie tog, Mr. sonder 'n plan! :::::Ja, ek het vir Radio Overberg gebel, dit was 'n regstreekse oproep tussen Duitsland en Suid-Afrika, waarvolgens my slimfoon besluit het om dit te beëindig omdat my Euros opgeraap het. Maar ons het die onderhoud met stemboodskappe voltooi (data is nie 'n probleem nie). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 30 Maart 2026 (UTC) == Kom ons verskuif jou voorblad "Krieket" == Hi SpesBona, mag ek maar jou voorbladartikel "[[Krieket]]" aanskuif vir plasing in volgende jaar? Ek wil graag [[Apollo 13]] volgende week inbring, synde dit nou so aktueel geraak het met die Artemis II-sending. Dankie en groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:17, 8 April 2026 (UTC) :Toemaar, ek het hom net een week ondertoe geskuif. Cheers, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:31, 8 April 2026 (UTC) ::Goeiemôre Gert, ek sien Apollo 13 se "verjaarsdag" is nou. Skuif hom maar in. Maak dan die krieket oor drie weke asb. Tussen 19 en 26 April is ek met vakansie, dit raak twee volle Sondae. Krieket wil ek graag van bo na onder deurlees. Hy wag reeds sedert 2024 op ons voorblad. Hoop dit is reg só? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 08:56, 8 April 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012|BurgertB}} moenie bekommer oor die lokartikel en die ander verrigtinge nie, ons het dit nog altyd reggekry. Dan doen ons dit by uitstek op 'n ander dag. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:40, 8 April 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == [[Krieket]] == {{Gebruikervoorblad|Krieket}} Dankie vir jou groot werk aan hierdie voorbladartikel Sören. Die week stap ook al einde se kant toe! Ek probeer help met die Afrikaanse terme vir veldwerkplasings (by Martinvl). Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:01, 20 Mei 2026 (UTC) :{{Ping|Aliwal2012}} baie dankie, ek waardeer dit opreg! Ná my oorvertaling vier jaar gelede het dit nou weer vier dae geneem om te kyk wat sedertdien in die Engelse artikel gebeur het. Nou het ek jou taalverbeteringe aan die inleiding ook in die res van die artikel deurgevoer. Ek sal dit hoogs waarder as jy ook met die res van die artikel help, kyk nou hoe sukkel ons met die Afrikaanse terme. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 20 Mei 2026 (UTC) == Stigtingsdatum van Banff Nasionale Park betwyfel == Hi Sören, kyk asb vir ons by [[Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/23 Junie]]. Die stigtingsdatum van Banff Nasionale Park word volgens sy [[:en:Banff National Park|Engelse artikel]] as 25 November 1885 aangegee, dus nie 23 Junie 1887 nie. Kan jy dit weer nagaan asb? Baie groete vir jou! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 24 Junie 2026 (UTC) jpxq9mfkgprx6zor7b2gp1wyw5eip1u 0 42682 2913378 2908955 2026-06-24T05:02:21Z ~2026-36408-80 209888 2913378 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Flag of the President of the United States of America.svg|duimnael|Vlag van die President van die Verenigde State van Amerika]] [[Lêer:Seal Of The President Of The United States Of America.svg|duimnael|Seël van die President van die Verenigde State van Amerika]] [[Lêer:WhiteHouseSouthFacade.JPG|duimnael|Die [[Withuis]], die amptelike woning en kantoor van die Amerikaanse president]] [[Lêer:Five Presidents 2009.jpg|duimnael|Onlangse VS-presidente staan in 'n ry (vlnr): [[George H.W. Bush]], [[Barack Obama]], [[George W. Bush]], [[Bill Clinton]] en [[Jimmy Carter]].]] Volgens die Amerikaanse Grondwet is die [[President van die Verenigde State van Amerika]] die [[Staatshoof|staats-]] asook die regeringshoof van die [[Verenigde State van Amerika]]. As hoof van die uitvoerende gesag en hoof van die federale regering as geheel is die presidensie die hoogste politiese kantoor in die Verenigde State deur sy invloed en erkenning. Die President is ook die opperbevelvoerder van die [[Amerikaanse Gewapende Magte]]. Die president word indirek verkies tot 'n termyn van vier jaar deur 'n kieskollege (of deur die Huis van Verteenwoordigers indien die kieskollege geen persoon verkies deur 'n absolute meerderheid nie). Sedert die bekragtiging van die 22ste Wysigingswet op die Amerikaanse Grondwet in 1951 mag geen persoon vir meer as twee termyne tot die amp van president verkies word nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.archives.gov/exhibits/charters/constitution_amendments_11-27.html |title=The Constitution: Amendments 11–27 |publisher=[[National Archives and Records Administration|U.S. National Archives & Records Administration]] |accessdate=10 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161009201001/http://www.archives.gov/exhibits/charters/constitution_amendments_11-27.html |archive-date= 9 Oktober 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Met afsterwe, bedanking of verwydering van 'n president word die adjunkpresident aangestel as president. Hierdie lys sluit slegs diegene in wat as president ingesweer is ná die bekragtiging van die Grondwet van die Verenigde State op 4 Maart 1789. Hierdie lys sluit ook nie waarnemende presidente onder die 25ste Wysigingswet van die Amerikaanse Grondwet in nie. Daar is 45 mense as president ingesweer en 47 presidensies omdat [[Grover Cleveland]] twee termyne as president gedien het wat nie op mekaar gevolg het nie en hy word chronologies getel as die 22ste en 24ste president, dieselfde geld vir Donald Trump wat as die 45ste en 47ste President dien. Van almal wat as president verkies is het vier tydens hul presidentskap gesterf weens natuurlike oorsake ([[William Henry Harrison]], [[Zachary Taylor]], [[Warren G. Harding]] en [[Franklin D. Roosevelt]]), een het bedank ([[Richard Nixon]]) en vier is vermoor ([[Abraham Lincoln]], [[James Garfield|James A. Garfield]], [[William McKinley]] en [[John F. Kennedy]]). Die eerste president was [[George Washington]] wie in 1789 ingehuldig is ná 'n eenstemmige uitslag van die kieskollege. [[William Henry Harrison]] het die kortste tyd as president gedien (31 dae in 1841). Met meer as twaalf jaar het Franklin D. Roosevelt die langste tyd as president gedien en hy is ook die enigste president wat meer as twee termyne gedien het. Hy is egter kort na die aanvang van sy vierde termyn in 1945 oorlede. Die huidige president is [[Donald Trump]]; hy is op 20 Januarie 2025 ingehuldig. == Presidente == ; Partye {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Kleurkode |-style="background:#EEEEEE" | Onafhanklik |-style="background:#E6E6AA" | Federaliste Party |-style="background:#AACC99" | Demokraties-Republikeinse Party |-style="background:#73C2FB" | Demokratiese Party |-style="background:#FFFFCC" | Whig Party |-style="background:#FFB6B6" | Republikeinse Party |} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="background:#cccccc" ! Presidensie<ref group="n" name="num">Presidensie word gedefinieer as 'n aaneenlopende tydperk gedien deur 'n enkelepersoon. Byvoorbeeld [[George Washington]] het twee agtereenvolgende termyne gedien en word getel as die eerste president (nie die eerste en tweede nie). [[Gerald Ford]] het president geword na die bedanking van [[Richard Nixon]] en het die res van wat Nixon se tweede termyn sou wees, gedien. Die feit dat Ford nie verkies is tot die amp nie, beïnvloed nie die numering nie, wat van hom die 38ste president maak. Daarby word [[Grover Cleveland]] twee keer getel aangesien hy twee in afsonderlike termyne gedien het.</ref> ! colspan="2" | [[President van die Verenigde State|President]] ! Amp opgeneem ! Amp verlaat ! Party ! Visepresident ! Termyn |- style="background:#EEEEEE" | rowspan=2 | '''1''' | rowspan=2 | [[Lêer:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[George Washington]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/ |title=Biography of George Washington |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |author=The [[White House]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222343/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/washington_george.shtml |title=The First President: 1789–1797 George Washington "Father of his Country" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212053547/http://americanheritage.com/people/presidents/washington_george.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/washington |title=George Washington – Independent Party – 1st President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV-kanaal) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210134127/http://www.history.com/presidents/washington |archive-date=10 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp |title=George Washington (22 Februarie 1732 – 14 Desember 1799) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151019094540/http://www.americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp |archive-date=19 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 30 April 1789 | rowspan=2 | 4 Maart 1797 | rowspan=2 | Nie amptelik aan<br />enige party<br />verbonde nie | rowspan=2 style="background:#E6E6AA" | [[John Adams]] | align=center | 1 |- style="background:#EEEEEE" | align=center | 2 |- style="background:#E6E6AA" | '''2''' | [[Lêer:John Adams A18236.jpg|100px]] | [[John Adams]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/ |title=Biography of John Adams |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141201032051/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/ |archive-date= 1 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/adams_john.shtml |title=The Second President: 1797–1801 John Adams "Following in the Footsteps" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212050435/http://americanheritage.com/people/presidents/adams_john.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/adams |title=John Adams – Federalist Party – 2nd President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210111400/http://www.history.com/presidents/adams |archive-date=10 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2 |title=John Adams (30 Oktober 1735 – 4 Julie 1826) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150802004616/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2 |archive-date= 2 Augustus 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 4 Maart 1797 | 4 Maart 1801 | Federaliste Party | style="background:#AACC99" | [[Thomas Jefferson]] | align=center | 3 |- style="background:#AACC99" |- style="background:#AACC99" | rowspan=2 | '''3''' | rowspan=2 | [[Lêer:Thomas Jefferson by Rembrandt Peale, 1800.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Thomas Jefferson]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/ |title=Biography of Thomas Jefferson |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222354/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/jefferson_thomas.shtml |title=The Third President: 1801–1809 Thomas Jefferson "The Renaissance Leader" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052310/http://americanheritage.com/people/presidents/jefferson_thomas.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/jefferson |title=Thomas Jefferson – Democratic-Republican Party – 3rd President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081537/http://www.history.com/presidents/jefferson |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3 |title=Thomas Jefferson (13 April 1743 – 4 Julie 1826) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504055703/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3 |archive-date= 4 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 4 Maart 1801 | rowspan=2 | 4 Maart 1809 | rowspan=2 | Demokraties-Republikynse Party | [[Aaron Burr]] | align=center | 4 |- style="background:#AACC99" | [[George Clinton]] | align=center | 5 |- style="background:#AACC99" | rowspan=4 | '''4''' | rowspan=4 | [[Lêer:James Madison.jpg|100px]] | rowspan=4 | [[James Madison]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/ |title=Biography of James Madison |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222404/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/madison_james.shtml |title=The Fourth President: 1809–1817 James Madison "The Nation Builder" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170424160524/http://www.americanheritage.com/people/presidents/madison_james.shtml |archive-date=24 April 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/madison |title=James Madison – Democratic-Republican Party – 4th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210134132/http://www.history.com/presidents/madison |archive-date=10 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4 |title=James Madison (16 Maart 1751 – 28 Junie 1836) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417035146/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4 |archive-date=17 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=4 | 4 Maart 1809 | rowspan=4 | 4 Maart 1817 | rowspan=4 | Demokraties-Republikeinse Party | [[George Clinton]]<ref group="n" name="died">Sterf in amp weens natuurlike oorsake.</ref><br /><small>4 Maart 1809 – 20 April 1812</small> | rowspan=2 align=center | 6 |- | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend">Voor die bekragtiging van die 25ste Wetswysiging van die Amerikaanse Grondwet in [[1967]] was daar geen bepaling wat gesê het hoe die amp van visepresident gevul moet word nie. Richard Nixon was die eerste president wat die vakature gevul het onder die bepaling van die 25ste Wetswysiging toe hy Gerald Ford aangestel het. Ford het later die tweede president geword om 'n visepresident so aan te stel toe hy Nelson Rockefeller aangestel het om hom op te volg.</ref><br /><small>20 April 1812 – 4 Maart 1813</small> |- style="background:#AACC99" |[[Elbridge Gerry]]<ref group="n" name="died" /><br /><small>4 Maart 1813 – 23 November 1814</small> | rowspan=2 align=center | 7 |- | |''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /><br /><small>23 November 1814 – 4 Maart 1817</small> |- style="background:#AACC99" | rowspan=2 | '''5''' | rowspan=2 | [[Lêer:Jm5.gif|100px]] | rowspan=2 | [[James Monroe]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/ |title=Biography of James Madison |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109063800/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe |archive-date=9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/monroe_james.shtml |title=The Fifth President: 1817–1825 James Monroe "The Era of Good Feelings" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212050724/http://americanheritage.com/people/presidents/monroe_james.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/monroe |title=James Monroe – Democratic-Republican Party – 5th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081641/http://www.history.com/presidents/monroe |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5 |title=James Monroe (28 April 1758 – 4 Julie 1831) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150913003319/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5 |archive-date=13 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 4 Maart 1817 | rowspan=2 | 4 Maart 1825 | rowspan=2 | Demokraties-Republikeinse Party | rowspan=2 | [[Daniel D. Tompkins]] | align=center | 8 |- style="background:#AACC99" | align=center | 9 |- style="background:#AACC99" | '''6''' | [[Lêer:John Quincy Adams by GPA Healy, 1858.jpg|100px]] | [[John Quincy Adams]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/ |title=Biography of John Quincy Adams |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141208160236/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/ |archive-date= 8 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/adams_johnquincy.shtml |title=The Sixth President: 1825–1829 John Quincy Adams "Born to Lead" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20110315091548/http://www.americanheritage.com/people/presidents/adams_johnquincy.shtml |archive-date=15 Maart 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/johnqadams |title=John Quincy Adams – Federalist, Democratic-Republican, National Republican, WHIG Party – 6th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081713/http://www.history.com/presidents/johnqadams |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6 |title=John Quincy Adams (11 Julie 1767 – 23 Februarie 1848) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402110152/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6 |archive-date=2 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 4 Maart 1825 | 4 Maart 1829 | Demokraties-Republikynse Party<br />Nasionale Republikeinse Party | [[John C. Calhoun]] | align=center | 10 |- style="background:#73C2FB" | rowspan=3 | '''7''' | rowspan=3 | [[Lêer:Andrew jackson head.jpg|100px]] | rowspan=3 | [[Andrew Jackson]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/ |title=Biography of Andrew Jackson |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222434/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/jackson_andrew.shtml |title=The Seventh President: 1829–1837 Andrew Jackson "Old Hickory" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage|publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212051746/http://americanheritage.com/people/presidents/jackson_andrew.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/jackson |title=Andrew Jackson – Democratic-Republican Party – 7th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212213855/http://www.history.com/presidents/jackson |archive-date=12 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7 |title=Andrew Jackson (15 Maart 1767 – 8 Junie 1845) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151108065009/http://www.americanpresidents.org/presidents/President.asp?PresidentNumber=7 |archive-date= 8 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=3 | 4 Maart 1829 | rowspan=3 | 4 Maart 1837 | rowspan=3 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[John C. Calhoun]]<ref group="n" name="resigned">Het bedank.</ref><br /><small>4 Maart 1829 – 28 Desember 1832</small> | rowspan=2 align=center | 11 |- | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> <br /><small>28 Desember 1832 – 4 Maart 1833</small> |- style="background:#73C2FB" | [[Martin Van Buren]] | align=center | 12 |- style="background:#73C2FB" | '''8''' | [[Lêer:Mvanburen.jpeg|100px]] | [[Martin Van Buren]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/ |title=Biography of Martin Van Buren |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141208205024/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/ |archive-date= 8 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/vanburen_martin.shtml |title=The Eighth President: 1837–1841 Martin Van Buren "The Red Fox" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212053422/http://americanheritage.com/people/presidents/vanburen_martin.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/vanburen |title=Martin Van Buren – Democratic-Republican, Democratic, and Free Soil Party – 8th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081513/http://www.history.com/presidents/vanburen |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8 |title=Martin Van Buren (5 Desember 1782 – 24 Julie 1862) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150415205228/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8 |archive-date=15 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 4 Maart 1837 | 4 Maart 1841 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[Richard Mentor Johnson]] | align=center | 13 |- style="background:#FFFFCC" | '''9''' | [[Lêer:William Henry Harrison by James Reid Lambdin, 1835.jpg|100px]] | [[William Henry Harrison]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/ |title=Biography of William Henry Harrison |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218190754/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/ |archive-date=18 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/harrison_william.shtml |title=The Ninth President: 1841–1841 William Henry Harrison "Old Tippecanoe" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052730/http://americanheritage.com/people/presidents/harrison_william.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/williamhenryharrison |title=William Henry Harrison – WHIG Party – 9th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081541/http://www.history.com/presidents/williamhenryharrison |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9 |title=William Henry Harrison (9 Februarie 1773 – 4 April 1841) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417011506/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9 |archive-date=17 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 4 Maart 1841 | 4 April 1841<ref group="n" name="died" /> | Whig Party | [[John Tyler]] | rowspan=3 align=center | 14 |- |rowspan=2 |'''10'''<ref group="n">Tyler, wie die eerste visepresident was wat president geword het, het 'n presedent geskep dat die visepresident wat die amp van president aanvaar 'n ten volle funksionerende president word met sy eie presidensie, en hy is nie net 'n waarnemende president nie. Sy politiese opponente het probeer om hom aan te spreek as "Waarnemende President", maar hy het geweier om dit toe te laat. Die 25ste Wetswysiging het Tyler se presedent in die Grondwet gesit.</ref> |rowspan=2 |[[Lêer:WHOportTyler.jpg|100px]] |rowspan=2 |[[John Tyler]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/ |title=Biography of John Tyler |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141208210210/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/ |archive-date= 8 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/tyler_john.shtml |title=The Tenth President: 1841–1845 John Tyler "His Accidency" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212053614/http://americanheritage.com/people/presidents/tyler_john.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/tyler |title=John Tyler – No Party – 10th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081725/http://www.history.com/presidents/tyler |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10 |title=John Tyler (29 Maart 1790 – 18 Januarie 1862) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150415214627/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10 |archive-date=15 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |rowspan=2| 4 April 1841 |rowspan=2 |4 Maart 1845 |style="background:#FFFFCC"| Whig Party<br /><small>4 April 1841 – September 1841</small> | rowspan=2 |''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> |- | |Onafhanklik<ref group="n" name="party">Voormalige Demokraat wat vir visepresident gestaan het onder die Whig Party. Na 'n kopstamp met kongresleiers van die Whig Party is hy geskors van die Party in 1841.</ref><br /><small>September 1841 – 4 Maart 1845</small> |- style="background:#73C2FB" | '''11''' | [[Lêer:James Knox Polk by GPA Healy, 1858.jpg|100px]] | [[James K. Polk]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/ |title=Biography of James Polk |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103025341/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk |archive-date=3 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/polk_james.shtml |title=The Eleventh President: 1845–1849 James Knox Polk "The Dark Horse" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212050751/http://americanheritage.com/people/presidents/polk_james.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/polk |title=James Polk – Democratic Party – 11th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081719/http://www.history.com/presidents/polk |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11 |title=James K. Polk (2 November 1795 – 15 Junie 1849) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20010411225013/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11 |archive-date=11 April 2001 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 4 Maart 1845 | 4 Maart 1849 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[George M. Dallas]] | align=center | 15 |- style="background:#FFFFCC" | '''12''' | [[Lêer:Zachary Taylor 2.jpg|100px]] | [[Zachary Taylor]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/ |title=Biography of Zachary Tyler |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228091454/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor |archive-date=28 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/taylor_zachary.shtml |title=The Twelfth President: 1849–1850 Zachary Taylor "Old Rough-and-Ready" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212054346/http://americanheritage.com/people/presidents/taylor_zachary.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/taylor |title=Zachary Taylor – WHIG Party – 12th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081547/http://www.history.com/presidents/taylor |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12 |title=Zachary Taylor (24 November 1784 – 9 Julie 1850) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20000706194811/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12 |archive-date= 6 Julie 2000 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 4 Maart 1849 | 9 Julie 1850<ref group="n" name="died" /> | Whig Party | [[Millard Fillmore]] | rowspan=2 align=center | 16 |- style="background:#FFFFCC" | '''13''' | [[Lêer:Millard Fillmore by George PA Healy, 1857.jpg|100px]] | [[Millard Fillmore]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/ |title=Biography of Millard Fillmore |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230091739/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/ |archive-date=30 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref name=americanheritage1>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/fillmore_millard.shtml |title=The Thirteenth President: 1850–1853 Millard Fillmore "Forgotten Leader" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170424160546/http://www.americanheritage.com/people/presidents/fillmore_millard.shtml |archive-date=24 April 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/fillmore |title=Millard Filmore – WHIG Party – 13th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV)|archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081620/http://www.history.com/presidents/fillmore |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13 |title=Millard Fillmore (7 Januarie 1800 – 8 Maart 1874) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150223065934/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13 |archive-date=23 Februarie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 9 Julie 1850 | 4 Maart 1853 | Whig Party | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> |- style="background:#73C2FB" | rowspan=2 | '''14''' | rowspan=2 | [[Lêer:Franklin Pierce by GPA Healy, 1858.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Franklin Pierce]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/ |title=Biography of Franklin Pierce |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150105214251/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce |archive-date=5 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=americanheritage1 /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/pierce |title=Franklin Pierce – Democratic Party – 14th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081647/http://www.history.com/presidents/pierce |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14 |title=Franklin Pierce (23 November 1804 – 8 Oktober 1869) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150415185752/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14 |archive-date=15 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=2 | 4 Maart 1853 | rowspan=2 | 4 Maart 1857 | rowspan=2 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[William R. King]]<ref group="n" name="died" /><br /><small>4 Maart 1853 – 18 April 1853</small> | rowspan=2 align=center | 17 |- | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /><br /><small>18 April 1853 – 4 Maart 1857</small> |- style="background:#73C2FB" | '''15''' | [[Lêer:JamesBuchanan.jpg|100px]] | [[James Buchanan]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/ |title=Biography of James Buchanan |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150106001441/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan |archive-date=6 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/buchanan_james.shtml |title=The Fifteenth President: 1857–1861 James Buchanan "An American Hero" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212054515/http://americanheritage.com/people/presidents/buchanan_james.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/buchanan |title=James Buchanan – Democratic Party – 15th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081520/http://www.history.com/presidents/buchanan |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15 |title=James Buchanan (23 April 1791 – 1 Junie 1868) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150418082802/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15 |archive-date=18 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 4 Maart 1857 | 4 Maart 1861 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[John C. Breckinridge]] | align=center | 18 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=2 | '''16''' | rowspan=2 | [[Lêer:Lincoln by George H Story c1915.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Abraham Lincoln]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/ |title=Biography of Abraham Lincoln |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109063820/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln |archive-date=9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/lincoln_abraham.shtml |title=The Sixteenth President: 1861–1865 Abraham Lincoln "The Great Emancipator" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212050534/http://americanheritage.com/people/presidents/lincoln_abraham.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/lincoln |title=Abraham Lincoln – Republic, National Union Party – 16th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209180543/http://www.history.com/presidents/lincoln |archive-date=9 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16 |title=Abraham Lincoln (12 Februarie 1809 – 15 April 1865) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206090522/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16 |archive-date= 6 Februarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 4 Maart 1861 | rowspan=2 | 15 April 1865<ref group="n" name="assassinated">Vermoor.</ref> | rowspan=2 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]]<br />Nasionale Unie Party<ref group="n" name="union">[[Abraham Lincoln]] en [[Andrew Johnson]] was onderskeidelik 'n Republikein en 'n Demokraat wat onder die Nasionale Unie Party meegeding het in 1864.</ref> | [[Hannibal Hamlin]] | align=center | 19 |- | style="background:#73C2FB" | [[Andrew Johnson]] | rowspan=2 align=center | 20 |- style="background:#73C2FB" | '''17''' | [[Lêer:Andrew Johnson portrait.jpg|100px]] | [[Andrew Johnson]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/ |title=Biography of Andrew Johnson |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103025310/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson |archive-date=3 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/johnson_andrew.shtml |title=The Seventeenth President: 1865–1869 Andrew Johnson "Between North and South" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203000545/http://www.americanheritage.com/people/presidents/johnson_andrew.shtml |archive-date= 3 Februarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/andrewjohnson |title=Andrew Johnson – National Union Party – 17th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081700/http://www.history.com/presidents/andrewjohnson |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17 |title=Andrew Johnson (29 Desember 1808 – 31 Julie 1875) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150415201447/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17 |archive-date=15 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 15 April 1865 | 4 Maart 1869 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]]<br />Nasionale Unie Party<ref group="n" name="union" /> | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=3 | '''18''' | rowspan=3 | [[Lêer:Ugrant.jpeg|100px]] | rowspan=3 | [[Ulysses S. Grant]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/ |title=Biography of Ulysses S. Grant |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222536/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/grant_ulysses.shtml |title=The Eighteenth President: 1869–1877 Ulysses Simpson Grant "The Hero as Politician" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212051641/http://americanheritage.com/people/presidents/grant_ulysses.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/grant |title=Ulysses S. Grant – National Union Party – 18th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081628/http://www.history.com/presidents/grant |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18 |title=Ulysses S. Grant (27 April 1822 – 23 Julie 1885) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030024130/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18 |archive-date=30 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=3 | 4 Maart 1869 | rowspan=3 | 4 Maart 1877 | rowspan=3 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[Schuyler Colfax]] | align=center | 21 |- style="background:#FFB6B6" | [[Henry Wilson]]<ref group="n" name="died" /><br /><small>4 Maart 1873 – 22 November 1875</small> | rowspan=2 align=center | 22 |- | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /><br /><small>22 November 1875 – 4 Maart 1877</small> |- style="background:#FFB6B6" | '''19''' | [[Lêer:Rhayes.png|100px]] | [[Rutherford B. Hayes]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/ |title=Biography of Rutherford B. Hayes |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108231329/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/hayes_rutherford.shtml |title=The Nineteenth President: 1877–1881 Rutherford Birchard Hayes "Striving For A Fresh Start" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052235/http://americanheritage.com/people/presidents/hayes_rutherford.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/hayes |title=Rutherford B. Hayes – Republican Party – 19th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081555/http://www.history.com/presidents/hayes |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19 |title=Rutherford B. Hayes (4 Oktober 1822 – 17 Januarie 1893) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151021042214/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19 |archive-date=21 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 4 Maart 1877 | 4 Maart 1881 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | William A. Wheeler | align=center | 23 |- style="background:#FFB6B6" | '''20''' | [[Lêer:James Garfield portrait.jpg|100px]] | [[James Garfield|James A. Garfield]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/ |title=Biography of James Garfield |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109063511/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield |archive-date=9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=americanheritage>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/garfield_james.shtml |title=The Twentieth President: 1881–1881 James Abram Garfield "The Preacher" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212053815/http://americanheritage.com/people/presidents/garfield_james.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/garfield |title=James Garfield – Republican Party – 20th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081607/http://www.history.com/presidents/garfield |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20 |title=James A. Garfield (19 November 1831 – 19 September 1881) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150812071132/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20 |archive-date=12 Augustus 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 4 Maart 1881 | 19 September 1881<ref group="n" name="assassinated" /> | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[Chester A. Arthur]] | rowspan=2 align=center | 24 |- style="background:#FFB6B6" | '''21''' | [[Lêer:Carthur.jpeg|100px]] | [[Chester A. Arthur]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/ |title=Biography of Chester Arthur |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109010651/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur |archive-date=9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=americanheritage /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/arthur |title=Chester A. Arthur – Republican Party – 21st President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081453/http://www.history.com/presidents/arthur |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21 |title=Chester A. Arthur (5 Oktober 1829 – 18 November 1886) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906182514/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21 |archive-date= 6 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 19 September 1881 | 4 Maart 1885 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> |- style="background:#73C2FB" | rowspan=2 | '''22''' | rowspan=2 | [[Lêer:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Grover Cleveland]]<br /><ref name="WH-grover">{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/grovercleveland/ |title=Biography of Grover Cleveland |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20110623092323/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/grovercleveland/ |archive-date=23 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="AH-grover">{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/cleveland_grover.shtml |title=The Twenty-Second President: 1885–1889 The Twenty-Fourth President: 1893–1897 Grover Cleveland "The Law Man" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212051314/http://americanheritage.com/people/presidents/cleveland_grover.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="HIS-grover">{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/cleveland |title=Grover Cleveland – Democratic Party – 22nd and 24th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081601/http://www.history.com/presidents/cleveland |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="AP=grover">{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22 |title=Grover Cleveland (18 Maart 1837 – 24 Junie 1908) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206090557/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22 |archive-date= 6 Februarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 4 Maart 1885 | rowspan=2 | 4 Maart 1889 | rowspan=2 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[Thomas A. Hendricks]]<ref group="n" name="died" /><br /><small>4 Maart 1885 – 25 November 1885</small> | rowspan=2 align=center | 25 |- |''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /><br /><small>25 November 1885 – 4 Maart 1889</small> |- style="background:#FFB6B6" | '''23''' | [[Lêer:Benjamin_Harrison_by_Eastman_Johnson_(1895).jpg|100px]] | [[Benjamin Harrison]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/ |title=Biography of Benjamin Harrison |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141124062417/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison |archive-date=24 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="AH-grover" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/benjaminharrison |title=William Henry Harrison – Whig Party – 23rd President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210112527/http://www.history.com/presidents/benjaminharrison |archive-date=10 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23 |title=Benjamin Harrison (20 Augustus 1833 – 13 Maart 1901) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906184524/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23 |archive-date= 6 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 4 Maart 1889 | 4 Maart 1893 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[Levi P. Morton]] | align=center | 26 |- style="background:#73C2FB" | '''24''' | [[Lêer:GCleveland.png|100px]] | [[Grover Cleveland]]<br /><small>''(tweede termyn)''</small><br /><ref name="WH-grover" /><ref name="AH-grover" /><ref name="HIS-grover" /><ref name="AP=grover" /> | 4 Maart 1893 | 4 Maart 1897 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[Adlai E. Stevenson I]] | align=center | 27 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=3 | '''25''' | rowspan=3 | [[Lêer:Official White House portrait of William McKinley.jpg|100px]] | rowspan=3 | [[William McKinley]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/ |title=Biography of William McKinley |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222608/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/mckinley_william.shtml |title=The Twenty-Fifth President: 1897–1901 William McKinley "Bridge to a New Century" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212054144/http://americanheritage.com/people/presidents/mckinley_william.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/mckinley |title=William McKinley – Republican Party – 25th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081634/http://www.history.com/presidents/mckinley |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24 |title=William McKinley (29 Januarie 1843 – 14 September 1901) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907160924/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24 |archive-date= 7 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=3 | 4 Maart 1897 | rowspan=3 | 14 September 1901<ref group="n" name="assassinated" /> | rowspan=3 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[Garret Hobart]]<ref group="n" name="died" /><br /><small>4 Maart 1897 – 21 November 1899</small> | rowspan=2 align=center | 28 |- | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /><br /><small>21 November 1899 – 4 Maart 1901</small> |- style="background:#FFB6B6" | [[Theodore Roosevelt]] | rowspan=2 align=center | 29 |- |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=2 | '''26''' | rowspan=2 | [[Lêer:John Singer Sargent - Theodore Roosevelt - Google Art Project.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Theodore Roosevelt]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/ |title=Biography of Theodore Roosevelt |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222618/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/roosevelt_theodore.shtml |title=The Twenty-Sixth President: 1901–1909 Theodore Roosevelt "The Giant in the Bully Pulpit" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052940/http://americanheritage.com/people/presidents/roosevelt_theodore.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/teddyroosevelt |title=Theodore Roosevelt – Republican, Bull Moose Party – 26th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210124352/http://www.history.com/presidents/teddyroosevelt |archive-date=10 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25 |title=Theodore Roosevelt (27 Oktober 1858 – 6 Januarie 1919) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508073614/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25 |archive-date=8 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=2 | 14 September 1901 | rowspan=2 | 4 Maart 1909 | rowspan=2 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> |- style="background:#FFB6B6" | [[Charles W. Fairbanks]] | align=center | 30 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=2 | '''27''' | rowspan=2 | [[Lêer:TaftOfficial Portrait.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[William Howard Taft]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/ |title=Biography of William Howard Taft |accessdate=12 Januarie 2009 |date=13 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230063300/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft |archive-date=30 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/taft_william.shtml |title=The Twenty-Seventh President: 1909–1913 William Howard Taft "Reluctant Leader" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212053642/http://americanheritage.com/people/presidents/taft_william.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/taft |title=William Howard Taft – Republican Party – 27th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081613/http://www.history.com/presidents/taft |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26 |title=William Howard Taft (15 September 1857 – 8 Maart 1930) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151102140810/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26 |archive-date=2 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=2 | 4 Maart 1909 | rowspan=2 | 4 Maart 1913 | rowspan=2 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[James S. Sherman]]<ref group="n" name="died" /><br /><small>4 Maart 1909 – 30 Oktober 1912</small> | rowspan=2 align=center | 31 |- | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /><br /><small>30 Oktober 1912 – 4 Maart 1913</small> |- style="background:#73C2FB" | rowspan=2 | '''28''' | rowspan=2 | [[Lêer:Ww28.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Woodrow Wilson]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/ |title=Biography of Woodrow Wilson |accessdate=12 Januarie 2009 |date=13 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222630/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/wilson_woodrow.shtml |title=The Twenty-Eighth President: 1913–1921 Woodrow Wilson "Prophet Without Honor" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052508/http://americanheritage.com/people/presidents/wilson_woodrow.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/wilson |title=Woodrow Wilson – Democratic Party – 28th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081530/http://www.history.com/presidents/wilson |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27 |title=Woodrow Wilson (28 Desember 1856 – 3 Februarie 1924) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150516014816/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27 |archive-date=16 Mei 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 4 Maart 1913 | rowspan=2 | 4 Maart 1921 | rowspan=2 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | rowspan=2 | [[Thomas R. Marshall]] | align=center | 32 |- style="background:#73C2FB" | align=center | 33 |- style="background:#FFB6B6" | '''29''' | [[Lêer:Wh29.gif|100px]] | [[Warren G. Harding]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/ |title=Biography of Warren G. Harding |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222708/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/harding_warren.shtml |title=The Twenty-Ninth President: 1921–1923 Warren Gamaliel Harding "Prophet Without Honor" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212050656/http://americanheritage.com/people/presidents/harding_warren.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28 |title=Warren G. Harding (2 November 1865 – 2 Augustus 1923) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713182444/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28 |archive-date=13 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 4 Maart 1921 | 2 Augustus 1923<ref group="n" name="died" /> | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[Calvin Coolidge]] | rowspan=2 align=center | 34 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=2 | '''30''' | rowspan=2 | [[Lêer:Calvin Coolidge.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Calvin Coolidge]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/ |title=Biography of Calvin Coolidge |accessdate=12 Januarie 2009 |date=13 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222658/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/coolidge_calvin.shtml |title=The Thirtieth President: 1923–1929 Calvin Coolidge "The New Englander" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170424200327/http://www.americanheritage.com/people/presidents/coolidge_calvin.shtml |archive-date=24 April 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29 |title=Calvin Coolidge (4 Julie 1872 – 5 Januarie 1933) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206090639/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29 |archive-date= 6 Februarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 2 Augustus 1923 | rowspan=2 | 4 Maart 1929 | rowspan=2 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> |- style="background:#FFB6B6" | [[Charles G. Dawes]] | align=center | 35 |- style="background:#FFB6B6" | '''31''' | [[Lêer:Herbert Clark Hoover by Greene, 1956.jpg|100px]] | [[Herbert Hoover]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/ |title=Biography of Herbert Hoover |accessdate=12 Januarie 2009 |date=13 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109233140/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/HerbertHoover/ |archive-date= 9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/hoover_herbert.shtml |title=The Thirty-First President: 1929–1933 Herbert Clark Hoover "The Great Engineer" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212054314/http://americanheritage.com/people/presidents/hoover_herbert.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30 |title=Herbert Hoover (10 Augustus 1874 – 20 Oktober 1964) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721224134/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30 |archive-date=21 Julie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 4 Maart 1929 | 4 Maart 1933 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[Charles Curtis]] | align=center | 36 |- style="background:#73C2FB" | rowspan=4 | '''32''' | rowspan=4 | [[Lêer:Froosevelt.jpeg|100px]] | rowspan=4 | [[Franklin D. Roosevelt]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/ |title=Biography of Franklin D. Roosevelt |accessdate=12 Januarie 2009 |date=20 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222719/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/roosevelt_franklin.shtml |title=The Thirty-Second President: 1933–1945 Franklin Delano Roosevelt "New Dealer and Global Warrior" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052341/http://americanheritage.com/people/presidents/roosevelt_franklin.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history2>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/fdr |title=Franklin D. Roosevelt – Democratic Party – 32nd President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209184023/http://www.history.com/presidents/fdr |archive-date=9 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31 |title=Franklin D. Roosevelt (30 Januarie 1882 – 12 April 1945) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150514184634/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31 |archive-date=14 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=4 | 4 Maart 1933 | rowspan=4 | 12 April 1945<ref group="n" name="died" /> | rowspan=4 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | rowspan=2 | [[John Nance Garner]] | align=center | 37<ref group="n">Hierdie termyn is met 43 dae verkort omdat die 20ste Wysigingswet van die Amerikaanse Grondwet begin geld het, wat die inhuldigingsdag van presidente geskuif het van 4 Maart na 20 Januarie.</ref> |- style="background:#73C2FB" | align=center | 38 |- style="background:#73C2FB" | [[Henry A. Wallace]] | align=center |39 |- style="background:#73C2FB" | [[Harry S. Truman]] | rowspan=2 align=center | 40 |- style="background:#73C2FB" | rowspan=2 | '''33''' | rowspan=2 | [[Lêer:HarryTruman.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Harry S. Truman]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/ |title=Biography of Harry S Truman |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109064002/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman |archive-date=9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/truman_harry.shtml |title=The Thirty-Third President: 1945–1953 Harry S. Truman "The Buck Stopped Here" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052658/http://americanheritage.com/people/presidents/truman_harry.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history2 /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32 |title=Harry S. Truman (8 Mei 1884 – 26 Desember 1972) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915013137/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32 |archive-date=15 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 12 April 1945 | rowspan=2 | 20 Januarie 1953 | rowspan=2 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> |- style="background:#73C2FB" | [[Alben W. Barkley]] | align=center | 41 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=2 | '''34''' | rowspan=2 | [[Lêer:Dwight D. Eisenhower, official Presidential portrait.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Dwight D. Eisenhower]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/ |title=Biography of Dwight D. Eisenhower |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109064012/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower |archive-date=9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/eisenhower_dwight.shtml |title=The Thirty-Fourth President: 1953–1961 Dwight David Eisenhower "I Like Ike" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212051112/http://americanheritage.com/people/presidents/eisenhower_dwight.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/eisenhower |title=Dwight D. Eisenhower – Democratic Party – 34th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100213140930/http://www.history.com/presidents/eisenhower |archive-date=13 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33 |title=Dwight D. Eisenhower (14 Oktober 1890 – 28 Maart 1969) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030024210/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33 |archive-date=30 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 20 Januarie 1953 | rowspan=2 | 20 Januarie 1961 | rowspan=2 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | rowspan=2 | [[Richard Nixon]] | align=center | 42 |- style="background:#73C2FB" | align=center | 43 |- style="background:#73C2FB" | '''35''' | [[Lêer:John F Kennedy Official Portrait.jpg|100px]] | [[John F. Kennedy]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/ |title=Biography of John F. Kennedy |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228091731/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/ |archive-date=28 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/kennedy_john.shtml |title=The Thirty-Five President: 1961–1963 John Fitzgerald Kennedy "Inspiring A Generation" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212053014/http://americanheritage.com/people/presidents/kennedy_john.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history1>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/kennedy |title=John F. Kennedy – Democratic Party – 35th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV)|archive-url=https://web.archive.org/web/20100210124359/http://www.history.com/presidents/kennedy |archive-date=10 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34 |title=John F. Kennedy (29 Mie 1917 – 22 November 1963) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150822132332/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34 |archive-date=22 Augustus 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 20 Januarie 1961 | 22 November 1963<ref group="n" name="assassinated" /> | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[Lyndon B. Johnson]] | rowspan=2 align=center | 44 |- style="background:#73C2FB" | rowspan=2 | '''36''' | rowspan=2 | [[Lêer:Ljohnson.jpeg|100px]] | rowspan=2 | [[Lyndon B. Johnson]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/lyndonjohnson/ |title=Biography of Lyndon B. Johnson |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20110622035458/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/lyndonjohnson/ |archive-date=22 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/johnson_lyndon.shtml |title=The Thirty-Sixth President: 1963–1969 Lyndon Baines Johnson "So Close To Greatness" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212053043/http://americanheritage.com/people/presidents/johnson_lyndon.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history1 /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35 |title=Lyndon B. Johnson (27 Augustus 1908 – 22 Januarie 1973) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151007041238/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35 |archive-date= 7 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 22 November 1963 | rowspan=2 | 20 Januarie 1969 | rowspan=2 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> |- style="background:#73C2FB" | [[Hubert Humphrey]] | align=center | 45 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=4 | '''37''' | rowspan=4 | [[Lêer:Richard Nixon - Presidential portrait.jpg|100px]] | rowspan=4 | [[Richard Nixon]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/ |title=Richard M. Nixon |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222802/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/nixon_richard.shtml |title=The Thirty-Seventh President: 1969–1974 Richard Milhous Nixon "The Road to Watergate" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212050818/http://americanheritage.com/people/presidents/nixon_richard.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/nixon |title=Richard Nixon – Republican Party – 37th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV)|archive-url=https://web.archive.org/web/20100210112522/http://www.history.com/presidents/nixon |archive-date=10 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36 |title=Richard M. Nixon (9 Januarie 1913 – 22 April 1994) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150507155730/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36 |archive-date=7 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=4 | 20 Januarie 1969 | rowspan=4 | 9 Augustus 1974<ref group="n" name="resigned" /> | rowspan=4 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | rowspan=2 | [[Spiro Agnew]]<ref group="n" name="resigned" /><br /><small>20 Januarie 1969 – 10 Oktober 1973</small> | align=center | 46 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=5 align=center | 47 |- | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /><br /><small>10 Oktober 1973 – 6 Desember 1973</small> |- style="background:#FFB6B6" | [[Gerald Ford]]<br /><small>6 Desember 1973 – 9 Augustus 1974</small> |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=2 | '''38''' | rowspan=2 | [[Lêer:Gerald Ford presidential portrait.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Gerald Ford]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/ |title=Biography of Gerald R. Ford |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306144045/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford |archive-date=6 Maart 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=americanheritage2>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/ford_gerald.shtml |title=The Thirty-Eighth President: 1974–1977 Gerald Rudolph Ford "A Time for Healing" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052141/http://americanheritage.com/people/presidents/ford_gerald.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history3>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/ford |title=Gerald Ford – Republican Party – 38th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081506/http://www.history.com/presidents/ford |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37 |title=Gerald R. Ford (14 Julie 1913 – 26 Desember 2006) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150419054542/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37 |archive-date=19 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 9 Augustus 1974 | rowspan=2 | 20 Januarie 1977 | rowspan=2 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /><br /><small>9 Augustus 1974 – 19 Desember 1974 </small> |- style="background:#FFB6B6" |[[Nelson Rockefeller]]<br /><small>19 Desember 1974 – 20 Januarie 1977</small> |- style="background:#73C2FB" | '''39''' | [[Lêer:JimmyCarterPortrait.jpg|100px]] | [[Jimmy Carter]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter |title=Biography of Jimmy Carter |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104051441/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter |archive-date=4 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=americanheritage2 /><ref name=history3 /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38 |title=Jimmy Carter (1 Oktober 1924 – ) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206090757/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38 |archive-date= 6 Februarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 20 Januarie 1977 | 20 Januarie 1981 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[Walter Mondale]] | align=center | 48 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=2 | '''40''' | rowspan=2 | [[Lêer:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Ronald Reagan]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/ |title=Biography of Ronald Reagan |accessdate=12 Januarie 2009 |date=25 Junie 2008 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222813/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/reagan_ronald.shtml |title=The Fortieth President: 1981–1989 Ronald Wilson Reagan "The Great Communicator" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212055010/http://americanheritage.com/people/presidents/reagan_ronald.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history3 /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39 |title=Ronald Reagan (6 Februarie 1911 – 5 Junie 2004) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150807211700/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39 |archive-date=7 Augustus 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=2 | 20 Januarie 1981 | rowspan=2 | 20 Januarie 1989 | rowspan=2 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | rowspan=2 | [[George H.W. Bush]] | align=center | 49 |- style="background:#FFB6B6" | align=center | 50 |- style="background:#FFB6B6" | '''41''' | [[Lêer:George H. W. Bush, President of the United States, 1989 official portrait.jpg|100px]] | [[George H.W. Bush]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/ |title=Biography of George Herbert Walker Bush |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109180359/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush |archive-date=9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/bush_george_sr.shtml |title=The Forty-First President: 1989–1993 George Herbert Walker Bush "The Last Cold Warrior" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212051925/http://americanheritage.com/people/presidents/bush_george_sr.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/georgebush |title=George H. W. Bush – Republican Party – 41st President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081654/http://www.history.com/presidents/georgebush |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40 |title=George Bush (12 Junie 1924 – ) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20030202011221/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40 |archive-date= 2 Februarie 2003 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 20 Januarie 1989 | 20 Januarie 1993 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | Dan Quayle | align=center | 51 |- style="background:#73C2FB" | rowspan=2 | '''42''' | rowspan=2 | [[Lêer:Bill Clinton.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Bill Clinton]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/ |title=Biography of William J. Clinton |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109133118/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/ |archive-date=9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/clinton_bill.shtml |title=The Forty-Second President: 1993–2001 William Jefferson Clinton "Prosperity And Turmoil" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052630/http://americanheritage.com/people/presidents/clinton_bill.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/billclinton |title=Bill Clinton – Democratic Party – 42nd President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV)|archive-url=https://web.archive.org/web/20100209180531/http://www.history.com/presidents/billclinton |archive-date=9 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41 |title=Bill Clinton (19 Augustus 1946 – ) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713125212/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41 |archive-date=13 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=2 | 20 Januarie 1993 | rowspan=2 | 20 Januarie 2001 | rowspan=2 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | rowspan=2 | [[Al Gore]] | align=center | 52 |- style="background:#73C2FB" | align=center | 53 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=2 | '''43''' | rowspan=2 | [[Lêer:George-W-Bush.jpeg|100px]] | rowspan=2 | [[George W. Bush]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/ |title=Biography of President George W. Bush |accessdate=12 Januarie 2009 |date=25 Februarie 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222839/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/bush_george_jr.shtml |title=The Forty-Third President: 2001–2009 George Walker Bush |accessdate=2 Oktober 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212051436/http://americanheritage.com/people/presidents/bush_george_jr.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/georgewbush |title=George W. Bush – Republican Party – 43rd President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209180524/http://www.history.com/presidents/georgewbush |archive-date=9 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42 |title=George W. Bush (6 Julie 1946 – ) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150615115612/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42 |archive-date=15 Junie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 20 Januarie 2001 | rowspan=2 | 20 Januarie 2009 | rowspan=2 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | rowspan=2 | [[Dick Cheney]] | align=center | 54 |- style="background:#FFB6B6" | align=center | 55 |- style="background:#73C2FB" | rowspan=2 | '''44''' | rowspan=2 | [[Lêer:Official portrait of Barack Obama.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Barack Obama]]<br /><ref name="whouseobama">{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/ |title=President Barack Obama |accessdate=20 Januarie 2009 |publisher=Whitehouse.gov |year=20 Januarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313093444/http://www.whitehouse.gov/administration/President_Obama |archive-date=13 Maart 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/obama_barack.shtml |title=The Forty-Fourth President: 2009–2017 Barack Hussein Obama II |accessdate=2 Oktober 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170424200304/http://www.americanheritage.com/people/presidents/obama_barack.shtml |archive-date=24 April 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/obama |title=Barack Obama – Democratic Party – 44th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210005252/http://www.history.com/presidents/obama |archive-date=10 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43 |title=Barack Obama (4 Augustus 1961 – ) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150726084744/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43 |archive-date=26 Julie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 20 Januarie 2009 | rowspan=2 | 20 Januarie 2017 | rowspan=2 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] &nbsp; | rowspan=2 | [[Joe Biden]] | align=center | 56 |- style="background:#73C2FB" | align=center | 57 |- style="background:#FFB6B6" | '''45''' | [[Lêer:Official Portrait of President Donald Trump.jpg|100px]] | [[Donald Trump]] | 20 Januarie 2017 | 20 Januarie 2021 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[Mike Pence]] | align=center | 58 |- style="background:#73C2FB" | '''46''' | [[Lêer:Joe Biden presidential portrait.jpg|100px]] | [[Joe Biden]] | 20 Januarie 2021 | 20 Januarie 2025 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] &nbsp; | [[Kamala Harris]] | align=center | 59 |- style="background:#FFB6B6" | '''47''' | [[Lêer:TRUST IN TRUMP - The White House (portrait cropped).jpg|100px]] | [[Donald Trump]]<br /><small>''(tweede termyn)'' | 20 Januarie 2025 | | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[JD Vance]] | align=center | 60 |} == Notas == <references group="n" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Presidents of the United States|Presidente van die Verenigde State}} * {{en}} [http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ Whitehouse.gov: Die Presidente] * {{en}} [http://www.americanheritage.com/people/presidents/ American Heritage People: The Presidents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060210002715/http://www.americanheritage.com/people/presidents/ |date=10 Februarie 2006 }} * {{en}} [http://www.history.com/genericContent.do?id=53504 American Presidents – History Channel] * {{en}} [http://www.americanpresidents.org/ American Presidents: Life Portraits] * {{en}} [http://www.gvsu.edu/hauenstein/ The Hauenstein Center for Presidential Studies] – Grand Valley State University * {{en}} [http://www.ipl.org/div/potus/ POTUS: Presidents of the United States] – Internet Public Library {{Presidente van die VSA}} {{Normdata}} {{en-vertaal|List of Presidents of the United States}} [[Kategorie:Presidente van die Verenigde State| ]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Lyste van presidente|Verenigde State van Amerika]] hv3fj22ax231lm4wd2e2e5fvqtaj9wb 0 43465 2913379 2904665 2026-06-24T05:03:07Z CommonsDelinker 1161 "Solomonislandsanthem.ogg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Abzeronow|Abzeronow]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Solomonislandsanthem.ogg|]] 2913379 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Salomonseilande |volle_naam = <small>''Solomon Islands'' ([[Engels]])</small><br /><small>''Solomon Aelan'' ([[Pijin]])</small> |algemene_naam = die Salomonseilande |beeld_vlag = Flag of the Solomon Islands.svg |beeld_wapen = Coat of arms of the Solomon Islands.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Solomon Islands on the globe (Oceania centered).svg |leuse = ''To Lead is to Serve''<br /><small>''([[Engels]] vir: "Om te lei is om te dien")''</small> |volkslied = ''[[God Save Our Solomon Islands]]''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lyricsondemand.com/n/nationalanthemlyrics/solomonislandsnationalanthemlyrics.html |title=Solomon Islands National Anthem Lyrics |website=Lyrics On Demand |accessdate=8 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190104072620/https://www.lyricsondemand.com/n/nationalanthemlyrics/solomonislandsnationalanthemlyrics.html |archive-date=4 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.parliament.gov.sb/files/hansard/8th_session/1st_meeting/tuesday9may2006.pdf |title=National Parliament of Solomon Islands Daily Hansard: First Meeting – Eighth Session Tuesday 9th May 2006 |year=2006 |publisher=Parlement van die Salomonseilande |page=12 |accessdate=8 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030214914/http://www.parliament.gov.sb/files/hansard/8th_session/1st_meeting/tuesday9may2006.pdf |archive-date=30 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /><small>''(Engels vir: "God beskerm ons Salomonseilande")''</small><br /><center> </center><br />''Koninklike volkslied: [[God Save the King]]''<br /><small>''(Engels vir: "God beskerm die koning")''</small><br /><center>[[Lêer:U.S. Navy Band - God Save the King.oga]]</center> |amptelike_tale = [[Engels]] en [[Pijin]] |hoofstad = [[Honiara]] {{Koördinate|9|28|S|159|49|O}} |latd = 9 |latm = 28 |latNS = S |longd = 159 |longm = 49 |longEW = O |grootste_stad = [[Honiara]] |regeringsvorm = Unitêre parlementêre<br />[[grondwetlike monargie]] |leiertitels = <br />• [[Monarg]]<br />• Goewerneur-generaal<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]]<br />[[David Tiva Kapu]]<br />[[Matthew Wale]] |oppervlak_rang = 143^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 28&nbsp;896<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/solomon-islands/|title=Solomon Islands|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=24 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260124223028/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/solomon-islands/|archive-date=24 Januarie 2026|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 11&nbsp;157 |persent_water = 3,2 |bevolking_skatting = 726&nbsp;799<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 167^ste |bevolking_sensus = 720&nbsp;956<ref>{{en}} {{cite web |url=https://statistics.gov.sb/download/60/solomon-islands-2019-population-and-housing-census-national-report_volume-1-and-2/1208/solomon-islands-2019-population-and-housing-census_national-report-vol-1-2.pdf |title=2019 Population and Housing Census National Report |volume=1 |page=xxiii |publisher=Nasionale Statistiekkantoor van die Salomonseilande |date=30 Oktober 2023 |accessdate=18 Julie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250718041751/https://statistics.gov.sb/download/60/solomon-islands-2019-population-and-housing-census-national-report_volume-1-and-2/1208/solomon-islands-2019-population-and-housing-census_national-report-vol-1-2 |archive-date=18 Julie 2025 |url-status=live}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2019 |bevolkingsdigtheid = 24,2 |bevolkingsdigtheidmi² = 62,7 |bevolkingsdigtheidrang = 200^ste |BBP_PPP = $2,275&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=813&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2025&ey=2027&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=Solomon Islands |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=16 Mei 2026}}</ref> |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = 2026 |BBP_PPP_per_kapita = $2&nbsp;799<ref name=imf2 /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = $2,020&nbsp;miljoen<ref name=imf2 /> |BBP_rang = |BBP_jaar = 2026 |BBP_per_kapita = $2&nbsp;485<ref name=imf2 /> |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = • van die [[Verenigde Koninkryk]] |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = <br />[[7 Julie]] [[1978]] |MOI = {{wins}} 0,584<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=16 Mei 2026}}</ref> |MOI_rang = 156^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |Gini = 37,1<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=SB |title=Gini index – Solomon Islands |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=16 Mei 2026}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2012 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Salomonseilandse dollar|Dollar]] |geldeenheid_kode = SBD |land_kode = SB |tydsone = |utc_afwyking = [[UTC+11:00|+11]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+11:00|+11]] |internet_domein = [[.sb]] |skakelkode = 677 |voetskrif = }} Die '''Salomonseilande''' ([[Engels]]: ''Solomon Islands''; [[Pijin]]: ''Solomon Aelan'') is 'n [[eilandstaat]] in die [[Stille Oseaan]] en [[Oseanië]] suid van die [[ewenaar]] met 'n oppervlakte van 28&nbsp;896&nbsp;km² en 'n bevolking van 726&nbsp;799 in 2024. Die Salomonseilande is oos van [[Papoea-Nieu-Guinee]], suid van [[Nauru]], wes van [[Tuvalu]], noord van [[Vanuatu]] en noordoos van [[Australië]] geleë. Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Honiara]], geleë op die eiland Guadalcanal. [[Lêer:Solomon Islands-CIA WFB Map.png|duimnael|links|Kaart van die Salomonseilande]] [[Lêer:Solomon Islands 1989.jpg|duimnael|links|Kaart van die Salomonseilande in 1989 ([[Central Intelligence Agency|CIA]])]] [[Lêer:Solomon Islands provinces numbered.png|duimnael|links|Kaart van die Salomonseilande se administratiewe gebiede]] Die Salomonseilande bestaan uit ses hoofeilande en meer as 900 kleiner eilande. Dié land se naam is afgelei van die gelyknamige [[argipel]], wat tot [[Melanesië]] behoort en nog die Noordelike Salomonseilande rondom [[Bougainville]] insluit, wat tot Papoea-Nieu-Guinee behoort. Die Salomonseilande word deur die [[Koraalsee]] in die weste en die [[Salomonssee]] in die suide begrens. In die noorde is die oop Suidelike Stille Oseaan geleë. In 1568 het die [[Spanje|Spaanse]] ontdekkingsreisiger Álvaro de Mendaña de Neira die eilande vir [[Europa]] ontdek en na die [[Bybel]]se koning [[Salomo]] ''Islas Salomón'' genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://libweb5.princeton.edu/visual_materials/maps/websites/pacific/mendana-queiros/mendana-queiros.html |title=Alvaro de Mendaña de Neira, 1542?–1595 |publisher=Princeton University Library |accessdate=8 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417093613/http://libweb5.princeton.edu/visual_materials/maps/websites/pacific/mendana-queiros/mendana-queiros.html |archive-date=2019-04-17 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In Junie 1893 het die Salomonseilande onder [[Verenigde Koninkryk|Britse]] invloed gekom, nadat die Suidelike Salomonseilande deur kaptein Gibson R.N. van die HMS ''Curacoa'' tot Britse [[protektoraat]] verklaar is.<ref>{{en}} ''Commonwealth and Colonial Law'' by Kenneth Roberts-Wray, London, Stevens, 1966. bl. 897</ref> Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het gedurende die Salomonseilande-veldtog (1942–1945) tussen die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en die [[Japannese Keiserryk]] hewige gevegte plaasgevind, soos die [[Slag van Guadalcanal]]. Op 7 Julie 1978 het die Salomonseilande van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik geword. Die Salomonseilande is 'n [[grondwetlike monargie]] binne die [[Britse Statebond]] met [[Charles III van die Verenigde Koninkryk]] as [[staatshoof]]. == Geografie == Die Salomonseilande bestaan uit tien administratiewe gebiede, waarvan nege provinsies is wat deur verkose provinsiale gemeentes geadministreer word en die tiende die hoofstad Honiara is wat deur die Honiara Stadsraad geadministreer word. {| class="wikitable sortable" ! # || Provinsie !! Hoofstad !! Premier !! Oppervlak<br />(km²) !! Bevolking<br />1999-sensus !! Bevolking<br />per km² (2009) !! Bevolking<br />2009-sensus |- | 1 || [[Lêer:Flag of Central Province Solomon Islands.png|23px]] Sentrale Provinsie || Tulagi || Patrick Vasuni ||align="right"| 615 ||align="right"| 21&nbsp;577 ||align="right"| 42,4 ||align="right"| 26&nbsp;051 |- | 2 || [[Lêer:Flag of Choiseul.png|23px]] Choiseul|| Taro-eiland || Jackson Kiloe ||align="right"| 3&nbsp;837 ||align="right"| 20&nbsp;008 ||align="right"| 6,9 ||align="right"| 26&nbsp;371 |- | 3 || [[Lêer:Flag of Guadalcanal.png|23px]] Guadalcanal || [[Honiara]] || Anthony Veke ||align="right"| 5&nbsp;336 ||align="right"| 60&nbsp;275 ||align="right"| 17,5 ||align="right"| 93&nbsp;613 |- | 4 || [[Lêer:Flag of Isabel Province Solomon Islands.png|23px]] Isabel || Buala || James Habu ||align="right"| 4&nbsp;136 ||align="right"| 20&nbsp;421 ||align="right"| 6,3 ||align="right"| 26&nbsp;158 |- | 5 || [[Lêer:Flag Makira and Ulawa.png|23px]] Makira-Ulawa || Kirakira || Stanley Siapu ||align="right"| 3&nbsp;188 ||align="right"| 31&nbsp;006 ||align="right"| 12,7 || align="right"| 40&nbsp;419 |- | 6 || [[Lêer:Flag of Malaiita.png|23px]] Malaita || Auki || Peter Ramohia ||align="right"| 4&nbsp;225 ||align="right"| 122&nbsp;620 ||align="right"| 32,6 || align="right"| 137&nbsp;596 |- | 7 || [[Lêer:Flag of Rennell and Bellona Province.svg|23px]] Rennell en Bellona || Tigoa || George Tuhaika ||align="right"| 671 ||align="right"| 2&nbsp;377 || align="right"| 4,5 ||align="right"| 3&nbsp;041 |- | 8 || [[Lêer:Temotu province flag.svg|23px]] Temotu || Lata || Fr. Charles Brown Beu ||align="right"| 895 ||align="right"| 18&nbsp;912 ||align="right"| 23,9 ||align="right"| 21&nbsp;362 |- | 9 || [[Lêer:Flag of Western Province Solomon Islands.png|23px]] Westelike Provinsie || Gizo || Wyne Maepio ||align="right"| 5&nbsp;475 ||align="right"| 62&nbsp;739 ||align="right"| 14,0 ||align="right"| 76&nbsp;649 |- | – || [[Lêer:Flag of Honiara.svg|23px|raam]] [[Honiara|Hoofstadgebied]] || [[Honiara]] || Mua (burgemeester) ||align="right"| 22 ||align="right"| 49&nbsp;107 ||align="right"| 2&nbsp;936,8 ||align="right"| 64&nbsp;609 |-style="background: #DDDDDD;" class="sortbottom" | &nbsp; || '''Salomonseilande''' || [[Honiara]] || – ||align="right"| 28&nbsp;400 ||align="right"| 409&nbsp;042 ||align="right"| 14,7 ||align="right"| 515&nbsp;870 |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Solomon-Islands|title=Solomon Islands|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=16 Mei 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/solomon-islands/|title=Solomon Islands|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=16 Mei 2026}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Solomon Islands|Salomonseilande}} * {{en}} {{Wikivoyage|Solomon_Islands|Salomonseilande}} {{Lande van Oseanië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Britse Statebond]] [[Kategorie:Salomonseilande| ]] [[Kategorie:Voormalige Britse kolonies]] e22depm395rr8zgn5pa5uoqwefhumu3 0 44290 2913431 2580819 2026-06-24T08:30:02Z Kontributor 2K 168202 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Stadt Luzern Logo.svg]] → [[File:CHE Luzern Logo Var.svg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 2913431 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Luzern • Lucerne • Lucerna'''<br /> [[Lêer:Luzern by Horst Michael Lechner.jpg|250px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Karte Gemeinde Luzern 2010.png|150px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:CHE Luzern COA.svg|70px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:CHE Luzern Logo Var.svg|90px|border|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Switzerland.svg|15px]] [[Switserland]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Kanton''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Wappen Luzern matt.svg|15px]] Luzern |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|47|03|N|08|18|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 7de eeu |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 29,06 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 436 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (1 Januarie 2010) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 77&nbsp;491 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;667/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Stadspresident''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Urs W. Studer |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.stadtluzern.ch/ ''Stadt Luzern''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Luzern''' of '''Lucerne''' ([[Duits]]/[[Nederlands]]: ''Luzern'', [[Frans]]/[[Engels]]: ''Lucerne'', [[Italiaans]]/[[Retoromaans]]: ''Lucerna'') is 'n stad in die middel van [[Switserland]] en die hoofstad van die [[kanton]] van [[Kanton Luzern|Luzern]]. Met 'n bevolking van 77&nbsp;491 is dit die grootste stad in sentraal-Switserland en die sesde grootste in die land. {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Switserland]] d51kmw6b5dfws53v4vmsafp5pgcjv1a 4 45650 2913409 584451 2026-06-24T07:11:45Z Aliwal2012 39067 +blou skakels 2913409 wikitext text/x-wiki {{Omraam|Germans-airlift-1948 crop.jpg|125px|links|Duitse burgers aanskou 'n geallieerde vliegtuig wat kom land}} Die '''[[Berlynse Lugbrug]]''' was 'n grootskeepse militêre operasie en die eerste groot internasionale krisis in die Koue Oorlogstydperk. Vir byna 'n jaar, van [[23 Junie]] [[1948]] tot [[12 Mei]] [[1949]], moes die drie westelike sektore van [[Berlyn]] gedurende 'n Sowjetse blokkade van voorraad voorsien word deur die geallieerde lugmagte – die [[Amerikaanse Lugmag]], die [[Britse Lugmag|Britse ''Royal Air Force'']], en in 'n mindere mate ook die lugmagte van Statebondslande soos [[Koninklike Australiese Lugmag|Australië]], [[Koninklike Kanadese Lugmag|Kanada]], [[Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag|Nieu-Seeland]] en die destydse [[Unie van Suid-Afrika]]. Daagliks is meer as 2000 ton voorraad deur middel van vliegtuie na Berlyn gebring: melkpoeier, gedroogde aartappels, meel, steenkool ens. is na die burgers vervoer om die daaglikse lewe aan die gang te hou. :''[[Berlynse Lugbrug|...lees verder]]'' nz85kbv6twqsnizykxp6bw0y60opgbq 0 48264 2913327 2815154 2026-06-23T15:27:25Z Jcb 223 2913327 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Karakter | naam = Zakumi | beeld = Stamps of Moldova, 2010-23.jpg | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Zakumi op 'n [[Moldowa|Moldawiese]] [[posseël]] | verskyning1 = 22 September 2008 | verskyning2 = | geskep = Andries Odendaal | uitbeelding = | stem = | name = | byname = | alter_ego = | spesie = [[Luiperd]] | geslag = Manlik | beroep = Sokkergelukbringer | titel = | getroud = | kinders = | familie = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} }} '''Zakumi''' is die amptelike gelukbringer (mascot) vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]]. Hy is 'n opgeruimde en sportiewe [[luiperd]] met groen hare wat op 22 September 2008 bekendgestel is. Sy naam is afgelei van "ZA", die [[ISO 3166-1]]-landkode vir [[Suid-Afrika]], en "kumi", 'n woord wat [[tien]] in verskeie [[Afrika]]tale beteken.<ref name="fifa">{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/worldcup/organisation/mascot/index.html |title=argiefkopie |accessdate=21 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180421030825/http://www.fifa.com/worldcup/organisation/mascot/index.html |archive-date=21 April 2018 |url-status=dead}}</ref> == Profiel == Zakumi is op [[Jeugdag]] in 1994 gebore. Die groep-A wedstryd tussen [[Suid-Afrika]] en [[Uruguay]] vind ook op Jeugdag in 2010 plaas. Hy word in 2010 16-jaar oud om [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|16 jaar van demokrasie]] te gedenk.<ref name="IOL">{{en}} {{cite web|publisher=Independent Online (Suid-Afrika)|date=2008-09-22|accessdate=2008-09-23|url=http://www.iol.co.za/index.php?from=rss_Sport&set_id=6&click_id=4&art_id=vn20080923060144365C854290|title=Ontmoet Zakumi, die gesig van 2010|archive-date=2010-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20100831123314/http://www.iol.co.za/index.php?from=rss_Sport&set_id=6&click_id=4&art_id=vn20080923060144365C854290|url-status=dead}}</ref> Die groen en geel (goud) kleure van die karakter stem ooreen met die sportdrag wat algemeen deur Suid-Afrikaanse spanne gebruik word, insluitende die [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan]]. Andries Odendaal van [[Kaapstad]] het die oorspronklike karakter ontwerp.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/worldcup/organisation/media/newsid=887044.html |title=argiefkopie |accessdate=5 Mei 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100505080740/http://www.fifa.com/worldcup/organisation/media/newsid%3D887044.html |archive-date=5 Mei 2010 |url-status=dead}}</ref> Die amptelike slagspreuk van Zakumi is "Zakumi speel regverdig" (of "Zakumi's game is Fair Play" in Engels). Die slagspreuk was op advertensiesborde tydens die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2009|2009-konfederasiebeker]] gebruik, en daarna was dit ook tydens die 2010-wêreldbeker gebruik.<ref name="IOL" /> Volgens 'n grapperige FIFA-tekenprent het Zakumi sy hare groen gekleur sodat hy teen die groen gras van die [[sokker]]veld gekamoefleer sal wees.<ref name="fifa" /> == Omstredenheid == 'n Kontrak vir die vervaardiging van die Zakumi-gelukbringers is aan 'n maatskappy wat deur dr. Shiaan-Bin Huang besit word toegeken.<ref name="stop">{{en}} {{cite news|publisher=Fin24.com|date=2010-03-09|accessdate=2010-04-11|url=http://www.fin24.com/articles/default/display_article.aspx?ArticleId=1518-1786_2575152|title=Zakumi maker forced to stop work}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hy is 'n [[ANC]]-lid in die [[Parlement van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse parlement]]. Die vervaardiging van die gelukbringer is toe aan 'n [[Volksrepubliek China|Chinese]] vervaardiger (''Sjanghai Fashion Plastic Products'') uitgekontrakteer. [[COSATU]] het sy kommer hieroor uitgespreek en voorgestel dat die produk eerder plaaslik vervaardig moet word.<ref>{{en}} {{cite news|publisher=Sport24.co.za |date=2010-03-09|accessdate=2010-04-11|url=http://www.sport24.co.za/Soccer/WorldCup/SWC-mascot-production-stops-20100309|title=SWC mascot production stops}}</ref> Na bewerings van slawearbeid by ''Sjanghai Fashion Plastic Products'' se fabriek is 'n oudit deur die ''Global Brands''-groep (die lisensiehouer) uitgevoer waartydens sekere ongerymdhede opgespoor is.<ref name="stop" /> Die vervaardiger het egter ontken dat hy slawearbeid gebruik en verklaar dat die werkomstandighede van sy werknemers "uiters goed" is.<ref>{{en}} {{cite web |publisher=Fin24.com|date=2010-03-10|accessdate=2010-04-11|url=http://www.fin24.com/articles/default/display_article.aspx?ArticleId=1518-25_2575280|title=Zakumi maker hits out at critics}} {{dooie skakel}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * [http://www.fifa.com/worldcup/organisation/mascot/index.html FIFA se amptelike blad oor Zakumi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180421030825/http://www.fifa.com/worldcup/organisation/mascot/index.html |date=21 April 2018 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Dierekarakters]] [[Kategorie:Geboortes in 1994]] [[Kategorie:Sokker in Suid-Afrika]] iksnssu85xo5wrr6n9p6ssx4ao26pi6 0 53046 2913324 2723651 2026-06-23T15:24:45Z Jcb 223 2913324 wikitext text/x-wiki [[Lêer:9 - Stoà of Attalus Museum - Ostracism against Xanthippos (484 BC) - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 9 2009.jpg|duimnael|regs|250px|’n [[Ostrakon]] wat Xanthippos vermeld (484 v.C.)]] '''Xanthippos''' ([[antieke Grieks|Gr.]] '''Ξάνθιππος''') was 'n welgestelde [[Antieke Athene|Atheense]] politikus en generaal in die vroeë vyfde eeu v.C.. Hy was die seun van [[Ariphron]] en vader van [[Perikles]].<ref>Smith, Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology > band 3, bladsy 191</ref> Xanthippos het in 479 v.C. die amp van [[Archont van Athene|eponieme archont]] in [[Athene]] beklee. Xanthippos was direk verantwoordelik vir die [[ontheffingsgerig]] van [[Miltiades die jongere]] volgend op Miltiades se onvermoë om [[Paros]] in 489 v.C. te verower.<ref name="s1285">Smith, Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology > band 3, bladsy 1285</ref> Xanthippos is in 484 v.C. [[Ostrakisme|geostrakeer]]. In 479 v.C. het Xanthippos vir [[Themistokles]], 'n ou teëparty, opgevolg as kommandeur van die Atheense vloot.<ref name="s1285" /> Xanthippos se grootste militêre onderskeiding was sy aanvoering van die Atheense vlootmagte by die beslissende [[Seeslag van Mykale]] teen die [[Achaemeense Ryk|Perse]], 'n stryd wat gevoer is aan die kus van [[Lydië]] in [[Klein-Asië]] onder die aanvoering van [[Leotychidas]] van [[Sparta]].<ref name="s1285" /> Ná die [[Sparta]]ne hulself van die [[Helleense bond]] onttrek het, het Xanthippos 'n Griekse mag gelei in 'n aanslag teen [[Sestos]], wat deur die [[Perse]] ingeneem is na 'n winterbeleg. Die Persiese goewerneur [[Artayktes]] het probeer ontsnap, maar is gevangegeneem en deur Xanthippos aan die inwoners van [[Elaeos]] oorgelewer ter vergelding, wat Artayktes gekruisig het.<ref name="s1285" /> Xanthippos was met [[Agariste]] getroud, die broerskind van [[Kleisthenes]].<ref>(Herodotos, vi. 131; vgl. Kleisthenes.)</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Ou Griekse militariste]] [[Kategorie:Ou Griekse politici]] [[Kategorie:Generaals]] [[Kategorie:Mense in die 5de eeu v.C.]] khycy5jakimpe8ona6dh8qcwlrl5e2e 0 55912 2913298 2553356 2026-06-23T12:20:00Z Thermofan 22693 /* Sien ook */ Voeg skakel by, Dit is nie meer 'n saadjie nie. 2913298 wikitext text/x-wiki [[Lêer:AJ van der Merwe.jpg|duimnael|regs|150px|[[Abraham van der Merwe]]]] [[Lêer:HP van der Merwe.jpg|duimnael|regs|150px|[[Hendrik Petrus van der Merwe]]]] '''Van der Merwe''' is 'n algemene familienaam in [[Suid-Afrika]] en [[Namibië]]. == Noemenswaardige Van der Merwes == *[[Abraham van der Merwe]], bekende kerkleier van die Nederduitse Gereformeerde Kerk *[[AJ van der Merwe]], Suid-Afrikaanse akteur *Alan van der Merwe, Suid-Afrikaanse renjaer *[[Deon van der Merwe]], Suid-Afrikaanse kitaarspeler *Edward van der Merwe, Suid-Afrikaanse krieketspeler *[[Fanie van der Merwe (DG, Gev.)|Fanie van der Merwe]], oud-direkteurgeneraal van die departement van gevangenisse *[[Fanie van der Merwe (rolprentmaker)|Fanie van der Merwe]], Suid-Afrikaanse rolprentmaker *[[Fanie van der Merwe (paralimpiese atleet)|Fanie van der Merwe]], Suid-Afrikaanse paralimpiese atleet *Frith van der Merwe, Suid-Afrikaanse langafstand atleet *[[Hendrik Petrus van der Merwe]], moderator en predikant van die Nederduitse Gereformeerde Kerk *Hendrik W. (H.W.) van der Merwe, professor in konflikresolusie *[[Boerneef|Izak van der Merwe]], Afrikaanse skrywer en digter *Izak van der Merwe, Suid-Afrikaanse tennisspeler *[[Jan van der Merwe (atleet)|Jan van der Merwe]], Suid-Afrikaanse naelloper *[[Jan van der Merwe (wetenskaplike)|Jan van der Merwe]], Suid-Afrikaanse wetenskaplike *[[Koos van der Merwe]], Suid-Afrikaanse politikus *Johanna van der Merwe, Voortrekker *Johannes van der Merwe, Namibiese krieketspeler *Marina van der Merwe, Kanadese hokkieafrigter *[[Merwede van der Merwe]], TV-aanbieder en kampvegter vir Afrikaanse musiek *Musetta Vander, Amerikaanse aktrise en model, gebore as Musetta van der Merwe *Peter van der Merwe, Suid-Afrikaanse musiek-wetenskaplike *Peter van der Merwe, Suid-Afrikaanse krieketspeler *Roelof van der Merwe, Suid-Afrikaanse krieketspeler *Schalk van der Merwe, Suid-Afrikaanse voormalige tennisspeler *[[Strijdom van der Merwe]], bekendste landkunstenaars *Wikus van de Merwe, fiktiewe karakter in die rolprent, [[District 9]] *[[Wicus van der Merwe]], Afrikaanse sanger, aanbieder en komediant *[[Willie van der Merwe]], skrywer en akademikus *[[Wimpie van der Merwe]], Suid-Afrikaanse skrywer en regisseur *[[Tolla van der Merwe]], gewese Afrikaanse televisiepersoonlikheid, storieverteller en komediant * Een Van der Merwe is saam met [[Piet Retief]] te [[Dingaanstat]] vermoor, en 10 het deelgeneem aan die [[Lys van deelnemers aan die Slag van Bloedrivier|Slag van Bloedrivier]] == Sien ook == * [[Vannermerwe]], bynaam vir persone met die van. * [[Van der Merwe (rolprent)]] {{Van}} {{DEFAULTSORT:Van Der Merwe}} [[Kategorie:Vanne]] [[Kategorie:Afrikaanse vanne]] p4b2buoh0kufd7bzpbyjgxnegvsy9qf 2913303 2913298 2026-06-23T12:39:16Z Aliwal2012 39067 /* Noemenswaardige Van der Merwes */ opruim, klaar! 2913303 wikitext text/x-wiki [[Lêer:AJ van der Merwe.jpg|duimnael|regs|150px|[[Abraham van der Merwe]]]] [[Lêer:HP van der Merwe.jpg|duimnael|regs|150px|[[Hendrik Petrus van der Merwe]]]] '''Van der Merwe''' is 'n algemene familienaam in [[Suid-Afrika]] en [[Namibië]]. == Noemenswaardige Van der Merwes == *[[Abraham van der Merwe]], kerkleier van die Nederduitse Gereformeerde Kerk *[[AJ van der Merwe]], Suid-Afrikaanse akteur *Alan van der Merwe, Suid-Afrikaanse renjaer *[[Deon van der Merwe]], Suid-Afrikaanse kitaarspeler *Edward van der Merwe, Suid-Afrikaanse krieketspeler *Fanie van der Merwe, oud-direkteurgeneraal van die departement van gevangenisse *[[Fanie van der Merwe (rolprentmaker)|Fanie van der Merwe]], Suid-Afrikaanse rolprentmaker *[[Fanie van der Merwe (paralimpiese atleet)|Fanie van der Merwe]], Suid-Afrikaanse paralimpiese atleet *Frith van der Merwe, Suid-Afrikaanse langafstandatleet *[[Hendrik Petrus van der Merwe]], moderator en predikant van die Nederduitse Gereformeerde Kerk *Hendrik W. (H.W.) van der Merwe, professor in konflikresolusie *[[Boerneef|Izak van der Merwe]], Afrikaanse skrywer en digter *Izak van der Merwe, Suid-Afrikaanse tennisspeler *[[Jan van der Merwe (atleet)|Jan van der Merwe]], Suid-Afrikaanse naelloper *[[Jan van der Merwe (wetenskaplike)|Jan van der Merwe]], Suid-Afrikaanse wetenskaplike *[[Koos van der Merwe]], Suid-Afrikaanse politikus *Johanna van der Merwe, Voortrekker *Johannes van der Merwe, Namibiese krieketspeler *Marina van der Merwe, Kanadese hokkieafrigter *[[Merwede van der Merwe]], TV-aanbieder en kampvegter vir Afrikaanse musiek *Musetta Vander, Amerikaanse aktrise en model, gebore as Musetta van der Merwe *Peter van der Merwe, Suid-Afrikaanse musiek-wetenskaplike *Peter van der Merwe, Suid-Afrikaanse krieketkaptein *Roelof van der Merwe, Suid-Afrikaanse krieketspeler *Schalk van der Merwe, Suid-Afrikaanse tennisspeler *[[Strijdom van der Merwe]], landkunstenaar *Wikus van de Merwe, fiktiewe karakter in die rolprent [[District 9]] *[[Wicus van der Merwe]], Afrikaanse sanger, aanbieder en komediant *[[Willie van der Merwe]], skrywer en akademikus *[[Wimpie van der Merwe]], Suid-Afrikaanse skrywer en regisseur *[[Tolla van der Merwe]], Afrikaanse televisiepersoonlikheid, storieverteller en komediant * Een Van der Merwe is saam met [[Piet Retief]] te [[Dingaanstat]] vermoor, en 10 het deelgeneem aan die [[Lys van deelnemers aan die Slag van Bloedrivier|Slag van Bloedrivier]] == Sien ook == * [[Vannermerwe]], bynaam vir persone met die van. * [[Van der Merwe (rolprent)]] {{Van}} {{DEFAULTSORT:Van Der Merwe}} [[Kategorie:Vanne]] [[Kategorie:Afrikaanse vanne]] aib0957abbpkhggyikpeb65kxpi6422 0 64048 2913331 1912039 2026-06-23T15:40:08Z Jcb 223 2913331 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Prof JI Marais.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. J.I. Marais, 'n bestuurslid van die Taalbond.]] [[Beeld:DS Botha.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. [[Daniel Stephanus Botha|D.S. Botha]] het ook in die bestuur gedien.]] [[Beeld:Ds A Moorrees.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. [[Adriaan Moorrees]], 'n bestuurslid.]] In 1890 is '''De Zuid Afrikaansche Taalbond''' ('''Taalbond''') in [[Kaapstad]] gestig met as doel: ''Bevordering van de kennis der Volkstaal en aankweking van een ontwikkeld nationaliteitsgevoel''. Tydens die stigtingsvergadering is reeds gegis oor die term 'volkstaal'. Die moontlikheid is ook genoem dat [[Afrikaans]] as 'volkstaal' bevorder moet word en nie [[Nederlands]] nie. Uiteindelik is hieroor gestem en is met 47 stemme teen 36 besluit dat die 'volkstaal' van die Afrikaners, Nederlands is. Die invloedrykste lede van die bond het die bevordering van Nederlands voorgestaan en nie Afrikaans nie. Die Taalbond sou uitgroei tot 'n kampvegter vir die Nederlands taal in Suid-Afrika. Die Taalbond was die belangrikste bastion van die Nederlandse taal in Suid-Afrika en sou ook advies uitbring ten opsigte van die spelling van die taal. Die werksaamhede van die Taalbond, kan as 'n volksbeweging beskou word, omdat dit so 'n breë massa van die Afrikaners aangespreek het,<ref name="v140">A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika. Kaapstad: Nasionale Pers, 1936, bl. 140</ref> soos blyk uit die woorde van prof. [[P.J.G. de Vos]] in ''De Volksbode'' van 10 Desember [[1891]]: "(N)iemand kan ontkennen dat het volk al geheel verklaard heeft: Wij willen onze taal behouden en de rechten daarvan handhaven."<ref name="v140" /> Daar is dan ook binne drie jaar na die stigting van die Taalbond, dertig takke gestig in die land.<ref>A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika. Kaapstad: Nasionale Pers, 1936, bl. 143</ref> == Bestuurslede == Die bestuur van die Taalbond het uit prominente Afrikanerleiers bestaan, uit die opvoedkunde, kerklike en politieke organisasies. Ná die [[Anglo-Boereoorlog]] het mense soos proff. [[P.J.G. de Vos]] en J.I. Marais van die Stellenbosse [[Kweekskool]], prof. [[Willem Jacobus Viljoen|W.J. Viljoen]] van die Victoria College, ds. [[Adriaan Moorrees]], ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]], [[Onze Jan Hofmeyr|Jan Hofmeyr]], [[F.S. Malan]] en dr. J.M. Hoffman, [[Marinus Stucki|M.J. Stucki]], ds. [[George Stephanus Malan|George Malan]], dr. [[Gabriël Gideon Cillié|G.G. Cillié]], ds. [[Daniel Stephanus Botha|D.S. Botha]], ensovoorts in die bestuur gedien.<ref>P.H. Zietsman: Die Taal is Gans die volk, woelinge en dryfvere in die stryd om die Afrikaner se taal. Pretoria, Unisa, 1992, bl. 52-53</ref> De Vos was ook raadslid van die [[Victoria College]] en lid van die NG kerk se ''Commissie van Waakzaamheid in Zaken het Onderwijs''. Marais was onder andere kweekskooldosent en hoogleraar in Hebreeus aan die Victoria College, president van die Collegeraad, mederedakteur van die Gereformeerde Maandblad en lid van die Kaapse Universiteitsraad. Viljoen was direkteur van Onderwys in die Vrystaat en later ook die eerste Afrikaner superintendent-generaal van onderwys in die Kaapprovinsie. Jan Hofmeyr was koerantredakteur, en ook die vader van die [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]]. F.S. Malan was koerantredakteur en lid van die Kaapse Wetgewende vergadering. J. Hoffman was geneesheer, Parlementslid en spitsfiguur in die Afrikanerbond. Moorrees was assessor en daarna moderator van die NG Kerk en later hoogleraar aan die Kweekskool. Hy was ook eksaminator in Nederlands vir die Taalbond- en Kaapse Universiteitseksamens en digter in Nederlands. Botha was 'n leier op die gebied van die onderwys, en ook assessor en later moderator van die NG Kerk in die Kaapprovinsie. == Doelstelling == Die Taalbond was veral bekend vanweë sy leiding op die gebied van die hervorming van die Nederlandse skryftaal in Suid-Afrika (VNS). Verder was die Taalbond ook bekend vir sy jaarlikse eksamens in Nederlands en geskiedenis. Laer, Hoër, en Hoogste Taalbondeksamens kon afgelê word vir kandidate wat nog nie standerd 7, standerd 10 of 'n B.A. geslaag het nie. Die eksamens moes vergoed vir die verwaarlosing van Nederlands en Suid-Afrikaanse geskiedenis in die skole en aan die [[Suid-Afrikaanse Kollege]]. Hierdie eksamens was ongetwyfeld suksesvol, en die gewildheid daarvan het tot ná [[Uniewording]] bly toeneem. Die mondstukke van die Taalbond was ''Het Zuid-Afrikaansche Tijdschrift, Jong Zuid-Afrika'' en ''Ons Tijdschrift''. == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] cm67ukn8rwqwzt10vpkcnqiz7eyhp2q 0 64635 2913398 2856190 2026-06-24T06:30:45Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913398 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = | klubnaam = Dynamos | vollenaam = Dynamos Football Club | stigting = [[1963]] | stadion = Rufaro Stadion, [[Harare]] | kapasiteit = 60 000<ref name="rufaro">{{cite web | title=Rufaro Stadium | url=http://dynamos-fc.co.zw/ | publisher=Dynamos F.C. | access-date=2010-06-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151226014714/http://dynamos-fc.co.zw/ | archive-date=26 December 2015 | url-status=dead }}</ref> | voorsitter = {{vlagikoon|ZIM}} Kenny Mubaiwa | afrigter = {{vlagikoon|ZIM}} Takesure Chinyama | liga = [[Zimbabwiese Premier Soccer League]] | patroon_la1 = | patroon_b1 = | patroon_ra1 = | linkerarm1 = 0000FF | liggaam1 = 0000FF | regterarm1 = 0000FF | broek1 = 0000FF | kouse1 = 0000FF | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = 0000FF ||bynaam=''DeMbare''<br />''The Glamour Boys''}} '''Dynamos FC''' is 'n [[Zimbabwe|Zimbabwiese]] [[sokker]]span in [[Harare]]. Die span speel in die [[Zimbabwiese Premier Soccer League]] en is die suksesvolste span in Zimbabwe met 19 nasionale kampioenskappe. Daarnaas is ''Dynamos'' die enige Zimbabwiese span wat nog in die eindstryd van die [[CAF Champions League]] gespeel het (waar hulle vir [[ASEC Mimosas]] van die [[Ivoorkus]] in [[1998]] geklop het). ''Dynamos'' speel sy tuiswedstryde in die [[Rufaro Stadion]], wat 'n kapasiteit van 60&nbsp;000 toeskouers het. == Erelys == * '''Kampioen van Zimbabwe (19)''' : 1963, 1965, 1966, 1970, 1976, 1978, 1980, 1981, 1982, 1983, 1985, 1986, 1989, 1991, 1994, 1995, 1997, 2007, 2011 : (naaswenner (7): 1987, 1988, 1996, 1999, 2008, 2009, 2010) * '''Zimbabwiese Beker (7)''' : 1976, 1985, 1988, 1989, 1996, 2007, 2011 * '''Zimbabwiese Supercup (1)''' : 2002 * '''Champions League''' : (naaswenner (1): 1998) == Bekende sokkerspelers == * {{vlagikoon|ZIM}} [[Sunday "Mhofu" Chidzambwa]] * {{vlagikoon|ZIM}} [[Vitalis "Digital" Takawira]] * {{vlagikoon|ZIM}} [[Leonard Tsipa]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Zimbabwiese sokkerklubs]] gfqux3c0odluqi1xzk1pti2kirhom9w 0 65506 2913450 2851541 2026-06-24T09:14:03Z Aliwal2012 39067 /* Beskrywing */ taal opruim 2913450 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Blinkblaar-wag-’n-bietjie | other_names = {{en}} Buffalo thorn <ref name="PvanWyk" /><br /> <small>([[Tsonga]]) Mphasamhala</small> | image = Ziziphus mucronata, habitus, Phalandingwe.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | taxon = Ziziphus mucronata | authority = [[Carl Ludwig Willdenow|Willd.]], (1809) | synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Ziziphus madecassus'' <small>H. Perrier</small> }} | synonyms_ref = <ref name="tpl" /> }} Die '''blinkblaar-wag-’n-bietjie''' (''Ziziphus mucronata'')<ref name="PvanWyk" /> is ’n bladwisselende [[boom]] wat algemeen in die bosveld en selfs dele van die hoëveld voorkom. == Verspreiding == Die boom is [[inheems]] aan feitlik die hele [[Suider-Afrika]], met die uitsondering van die Suidwes-Kaap, Suidwes-[[Botswana]], die kusgebiede van [[Namibië]] en dié van [[Mosambiek]]. Dit kom ook voor in [[Angola]], [[Benin]], [[Burkina Faso]], [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Djiboeti]], [[Eritrea]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], [[Gambië]], [[Guinee]], [[Jemen]], [[Ivoorkus]], [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Madagaskar]], [[Malawi]], [[Mali]], [[Mauritanië]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Niger]], [[Nigerië]], [[Rwanda]], [[Saoedi-Arabië]], [[Senegal]], [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]], [[Soedan]], [[Somalië]], [[Tanzanië]], [[Togo]], [[Tsjad]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. == Beskrywing == Die boom is slaphangend en op die jong hout is daar gewoonlik aan weerskante van die blaarsteel ’n paar baie skerp dorings, die een krom en die ander reguit. Die glansende groen [[blare]] is kenmerkend en die blaarbasis is simmetries met die blaarrand uiters fyn geskulp. Die boom dra klein, [[geel|gelerige]] [[blom]]me met 'n deursnee van 6&nbsp;mm. Die [[vrugte]] is tot 1,5&nbsp;cm in deursnee en hoewel eetbaar, is dit nie baie smaaklik nie. Die vlees van die vrugte is dun, droog en melerig. Die boom het baie [[medisyne|medisinale]] gebruike. Die blinkblaar-wag-’n-bietjie is as Suid-Afrika se ''Algemene Boom van die Jaar'' vir 2017 aangewys,<ref name="flauna" /> en die boom se FSA-nommer is 447.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Subspesies == Die boom het twee subspesies: * ''Ziziphus mucronata subsp. mucronata'' * ''Ziziphus mucronata subsp. rhodesica'' <small>R.B.Drumm.</small> == Galery == <gallery> Lêer:Ziziphus mucronata01.jpg|<center>[[Blare]]</center> Lêer:Ziziphus mucronata02.jpg|<center>[[Blom]]me in blaaroksels</center> Lêer:Ziziphus mucronata, blomme, Roodeplaat NR, b.jpg|<center>Blomme van naby</center> Lêer:Ziziphus mucronata00.jpg|<center>[[Vrugte]]</center> Lêer:Ziziphus mucronata09.jpg|<center>[[Bas]]</center> </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:719359-1 Plants of the World Online] * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=4058-4 REDLIST Sanbi] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="PvanWyk">{{cite book | last = Van Wyk | first = Piet | title = Field guide to the TREES of the Kruger National Park| publisher = Struik | location = Kaapstad | date = 2008 | page = 152 | isbn = 978-1-77007-759-1}}</ref> <ref name="flauna">{{cite web |url=http://www.flauna.co.za/news/featured-articles/buffalo-thorn |title=The Buffalo thorn is 2017's Common Tree of the Year |publisher=flauna.co.za |access-date=4 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129012352/http://www.flauna.co.za/news/featured-articles/buffalo-thorn |archive-date=29 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="tpl">{{citation |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2470721 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=30 January 2016 |archivedate= 3 Oktober 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181003212540/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2470721 }}</ref> }} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Ziziphus mucronata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ziziphus]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Benin]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Burkina Faso]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Djiboeti]] [[Kategorie:Flora van Eritrea]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Gambië]] [[Kategorie:Flora van Guinee]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Ivoorkus]] [[Kategorie:Flora van Kameroen]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mali]] [[Kategorie:Flora van Mauritanië]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Niger]] [[Kategorie:Flora van Nigerië]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]] [[Kategorie:Flora van Senegal]] [[Kategorie:Flora van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Togo]] [[Kategorie:Flora van Tsjad]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 0vlv26tp1a47e60xmsu6x8c3joftc83 0 65601 2913418 2547402 2026-06-24T08:00:00Z AFM 21229 2913418 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Elandsvlei |duimdrukkerkaart=Noord-Kaap |duimdrukkeretiketposisie=onderkant |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Suid-Afrika}} |onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Suid-Afrika|Provinsie]] |onderafdelingtipe2=[[Distriksmunisipaliteit]] |onderafdelingtipe3=[[Plaaslike Munisipaliteit]] |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Noord-Kaap]] |onderafdelingnaam2=[[Namakwa-distriksmunisipaliteit|Namakwa]] |onderafdelingnaam3=[[Hantam]] |leiertitel= |leiernaam= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |oppervlak_totaal_km2= |hoogte_m= |koördinate = {{Koördinate|32|18|30|S|19|33|30|O|region:ZA_type:city_source:GNS-enwiki|aansig=inlyn,titel }} |bevolking_soos_op= |bevolkingnotas= |bevolking_totaal= |bevolkingnota= |tydsone=[[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]] |utcafset=+2 |voetnotas= |webwerf= }} Die gehuggie '''Elandsvlei''' in die [[Noord-Kaap]] lê effens wes van die [[R355 (Suid-Afrika)|Ceres-Karoo-pad]], 154&nbsp;km noord van [[Ceres]], 116&nbsp;km suid van [[Calvinia]], effens noord van die [[Papkuilsnekpas]] en net wes van die [[Tankwa Karoo Nasionale Park]]. Hierdie R355-roete word beskou as die langste grondpad tussen twee dorpe in die land. Die bergagtige en halfwoestynomgewing met die [[Doringrivier]], [[Tankwarivier]] en die [[Tra-trarivier]] is baie gewild by 4x4-entoesiaste en van die plaashuise is in gastehuise omskep. [[Wupperthal]] in die [[Sederberg]]e is met die Tra-tra langs slegs 40&nbsp;km van Elandsvlei af. Tot die Ceres-Karoo-pad gebou is, het die ou posroete van en na die [[Biedouwvallei]] hier verbygeloop. In 1812 het die Hough-familie die eerste huise hier gebou. Daar is nou nog 3 huise op Elandsvlei oor, maar fondamente wys op 'n groter vestiging vroeër. In hierdie droë dele was dit meermale die gebruik om op plekke waar water wel beskikbaar was, en ter wille van wedersydse steun en geselskap in hierdie afgeleë dele, die plaaswerwe saam te groepeer. Kultuur-historici beskou hierdie gehug as 'n opelugmuseum van Kaapse [[volksboukunde]]. Ander voorbeelde van hierdie soort vestigings is die gehugte Matjesfontein en Lokenburg, albei suid van [[Nieuwoudtville]]. Soms het sulke nedersettings ontwikkel tot dorpies, soos die geval was met [[Leipoldtville]] in die [[Sandveld]] en in sekere mate ook met [[Hoeko]] en [[Schoemanshoek]], albei in die [[Klein-Karoo]]. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Nedersettings in die Noord-Kaap]] 303bgaxevakopmtpavj8ez14aa6rl59 0 66497 2913333 2913109 2026-06-23T16:27:14Z JMK 649 details, sorteer inhoud 2913333 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks |name = Halfmens |image = Pachypodium namaquanum00.jpg |image_caption = Groeipunt met winterloof en blomme |status = NT |status_system = IUCN3.1 |taxon = Pachypodium namaquanum |binomial_authority = (Wyley ex [[William Henry Harvey|Harv.]]) [[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]], (1869) |synonyms = * ''Adenium namaquanum'' <small>Wyley ex Harv.<small> |range_map = Phylogeny-of-the-plant-genus-Pachypodium-(Apocynaceae)-peerj-01-70-g001, Pachypodium namaquanum.jpg |range_map_caption = {{legend0|#f0cb63|border=1.5px solid black|&nbsp;verspreiding van ''P. namaquanum''}} }} Die '''halfmens''' (''Pachypodium namaquanum'') is 'n sukkulente, bladwisselende [[boom]] wat [[inheems]] aan die [[Richtersveld]] en suidelike [[Namibië]]<ref>[http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:80709-1 Plants of the World Online]</ref> is. Hulle groei net in droë, rotsagtige halfwoestyngebiede, en gedy glad nie goed weg van hul natuurlike habitat nie. Die naam is afgelei van die feit dat die boom soos 'n mens lyk wanneer hulle teen die horison afgeëts is of teen die skemerlug gesien word. Die stam en veral kroon leun na die son- of noordekant oor. Die boom is 'n bedreigde [[spesie]] en word streng beskerm. Die boom se FSA-nommer is 649.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Voorkoms == Die boom bestaan uit 'n lang stam van tot 4&nbsp;m, en dra seisoenaal 'n krans van golwende, fluweelagtige groen [[blaar|blare]] aan die bopunt. Die boom is gewoonlik takloos maar kan soms kort takke produseer. Die stam is dik by die wortels en loop spits na die bopunt. Vratterige knoppe bedek die stam en aan elke knop se punt is 'n pendoring, oftewel 'n gemodifiseerde stipuul. == Blomme en vrugte == Die treffende, fluweelagtige, trompetvormige blomme word bo en binne die blarekrans gedra. Hulle word in die wintermaande, gewoonlik van Julie tot September, voortgebring. Die blomme is buisvormig (tot 5 cm lank en 1 cm breed), met 'n liggeelgroen tot roomkleurige buitekant en 'n diep maroen of wynrooi binnekant. Die blomme (soos die blaarkroon) leun noordwaarts om sonblootstelling, hitte en sigbaarheid te maksimeer om plaaslike bestuiwers te lok. Die bestuiwers is motte, bye en voëls. Bestuifde blomme produseer die kenmerkende, horingvormige, donsige tweelingkapsules. Die kapsules droog uit en splyt oop sade vry te stel wat met syagtige, wit "valskerm"-vesels toegerus is, en deur wind versprei word. ==Legende== 'n Groepie [[Namas]] sou glo, om van hul aartsvyande, die Boesmans, te ontvlug, die berge in beweeg het waar hulle in plante verander is om die droogtetoestande te kan weerstaan. Omdat hulle uit die noorde gevlug het, en die gevaar van daardie kant gedreig het, kyk alle halfmense nou nog noord (plaaslik word selfs na hulle as die "noordkykers" verwys). == Galery == <gallery> Lêer:Pachypodium_namaquanum_PICT2653.jpg|Halfmens in die [[Richtersveld]], Suid-Afrika Lêer:Pachypodium_namaquanum_PICT2661.JPG|Blaarroset einde Mei Lêer:Pachypodium_namaquanum_PICT2667.JPG|'n Groepie langs [[Botterboom|botterbome]] en ''[[Euphorbia]]''-struike Lêer:Pachypodium_namaquanum_PICT2669.JPG|Habitus, laatwinter in die Richtersveld </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=983-7 REDLIST Sanbi] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Pachypodium]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] ddns93fe6w7k0mrovwd7nw8ijjzbbyp 0 71206 2913321 2534984 2026-06-23T14:31:02Z Icodense 92844 /* Persoonlikhede */ -spam, page was deleted 2913321 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Ludwigshafen am Rhein'''<br /> [[Lêer:Ludwigshafenmitte ausderluft.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Lage der kreisfreien Stadt Ludwigshafen am Rhein in Deutschland.PNG|170px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:DEU Ludwigshafen COA.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flagge Stadt Ludwigshafen am Rhein.svg|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlag|Duitsland}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Rhineland-Palatinate.svg|20px]] [[Rynland-Palts]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|49|29|N|8|27|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[1853]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stadstatus''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 77,7 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 95 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (31 Desember 2011) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 165&nbsp;560<ref>{{Cite web |url=http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201122_hj_G.pdf |title=''Bevölkerung der Gemeinden am 31. Dezember 2011'' |access-date=14 Desember 2012 |archive-date=22 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022183559/http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201122_hj_G.pdf |url-status=dead }}</ref> |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2131/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST) |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Eva Lohse (CDU) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.ludwigshafen.de/ ''ludwigshafen.de''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Ludwigshafen am Rhein''' is die tweede grootste stad in [[Rynland-Palts]] ná die hoofstad [[Mainz]] in die suidweste van [[Duitsland]], met 'n bevolking van 165&nbsp;560 op 31 Desember 2011 en 'n oppervlakte van 77,7 km². Die stad is aan die [[Ryn]] naby [[Mannheim]] geleë. Tussen [[1853]] en [[1946]] het Ludwigshafen tot [[Beiere]] behoort. Die stad is ná [[Lodewyk I van Beiere]] vernoem. ==Persoonlikhede== * [[Optimisme#Ernst Bloch|Ernst Bloch]] (1885 –1977), [[filosoof]] * [[Helmut Kohl]] (1930 –2017), bondskanselier van [[Duitsland]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Rynland-Palts]] g6uj7xt2xbwge9tq77q7km25aamovd4 2913332 2913321 2026-06-23T16:06:08Z Aliwal2012 39067 2913332 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Ludwigshafen am Rhein'''<br /> [[Lêer:Ludwigshafenmitte ausderluft.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Lage der kreisfreien Stadt Ludwigshafen am Rhein in Deutschland.PNG|170px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:DEU Ludwigshafen COA.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flagge Stadt Ludwigshafen am Rhein.svg|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlag|Duitsland}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Rhineland-Palatinate.svg|20px]] [[Rynland-Palts]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|49|29|N|8|27|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[1853]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stadstatus''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 77,7 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 95 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (31 Desember 2011) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 165&nbsp;560<ref>{{Cite web |url=http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201122_hj_G.pdf |title=''Bevölkerung der Gemeinden am 31. Dezember 2011'' |access-date=14 Desember 2012 |archive-date=22 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022183559/http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201122_hj_G.pdf |url-status=dead }}</ref> |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2131/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST) |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Eva Lohse (CDU) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.ludwigshafen.de/ ''ludwigshafen.de''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Ludwigshafen am Rhein''' is die tweede grootste stad in [[Rynland-Palts]] ná die hoofstad [[Mainz]] in die suidweste van [[Duitsland]]. Dit het 'n bevolking van 165&nbsp;560 op 31 Desember 2011 en 'n oppervlakte van 77,7 km². Die stad is aan die [[Ryn]] naby [[Mannheim]] geleë. Tussen [[1853]] en [[1946]] het Ludwigshafen aan [[Beiere]] behoort. Die stad is ná [[Lodewyk I van Beiere]] vernoem. ==Persoonlikhede== * [[Optimisme#Ernst Bloch|Ernst Bloch]] (1885 – 1977), [[filosoof]] * [[Helmut Kohl]] (1930 – 2017), voormalige bondskanselier van [[Duitsland]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Rynland-Palts]] ovjb8vlzx4sjfimzbgyvssudoo9c6k4 0 78673 2913452 2815857 2026-06-24T09:46:19Z Amhmr 205596 /* */ 2913452 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #FFFFFF; background: #003399; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Bandar Abbas'''</span><br />بندرعباس<br /> [[Lêer:Bandar Abbas 2.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Abu moussa fr.jpg|180px|senter]]<br />[[Lêer:Map Iran railways en.svg|180px]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coats of arms of None.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of None.svg|90px|senter|border]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Iran}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Provinsie''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Hormozgan]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|27|56|N|56|16|O|type:city}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1623 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | - |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 9 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | |- | &nbsp;- Stadsgebied (2012) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 426&nbsp;323 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | - |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | IRST / [[UTC]] +3:30 |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | IRDT / [[UTC]] +4:30 |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Poskode''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 79177 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://bandarabbas.ir/ ''bandarabbas.ir''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Bandar Abbas''' {{Audio|Bandar Abbas.ogg|luister}} ([[Persies|Farsi]]: بندرعباس) of '''Bandar-e ‘Abbās''' (Farsi: بندر عباس), gebruiklike geromaniseerde spellings: ''Bandar ‘Abbās'', ''Bandar ‘Abbāsī'' en ''Bandar-e ‘Abbās''; deur [[Portugal|Portugese]] seevaarders en handelaars vroeër ook ''Cambarão'' en ''Porto Comorão'', deur [[Engeland|Engelse]] handelaars ''Gamrun'' en deur [[Nederland]]se handelaars ''Gumrun'' genoem, is die administratiewe hoofstad van die [[Iran|Suid-Iranse]] provinsie [[Hormozgan]] en 'n belangrike seehawe aan die [[Persiese Golf]] met 'n bevolking van 426&nbsp;323 in 2012. [[Lêer:Bandarabbas-sahel-2.jpg|duimnael|links|Bandar Abbas aan die [[Straat van Hormoes]]]] Die stad is genoem na sjah Abbas I die Grote, 'n heerser uit die Safawiede-dinastie, wat die seehawe in 1623 ná sy oorwinning in 'n seeslag teen die Portugese gestig het. Tussen 1793 en 1868 is die hawe deur Oman gepag. Nog in 1955 was Bandar Abbas maar 'n klein vissersdorp met 17&nbsp;000 inwoners, en eers daarna is planne ontwikkel om die nedersetting tot 'n groot handelshawe uit te bou. Danksy sy strategiese ligging in die middel van die [[Straat van Hormoes]], wat die Persiese Golf met die [[Golf van Oman]] verbind, dien die hawe as hoofbasis van die Iranse vloot. Gedurende die Irakees-Iranse Oorlog tussen 1980 en 1988 is Bandar Abbas as Iran se belangrikste handelshawe ontwikkel nadat Khorramshahr, 'n hawestad in die noordelike Persiese Golf, deur Irakese magte ingeneem is. Sedert die 1990's hanteer die hawe van Bandar Abbas sowat driekwart van alle Iranse invoere via die Persiese Golf. Naas hawegeriewe vir internasionale vragskepe is daar ook dokke vir die plaaslike [[vis]]serybedryf en 'n groot skeepswerf wat skepe bou en herstel. Bandar Abbas se belangrikste nywerhede is [[tekstiel]]vervaardiging, visverwerkingsaanlegte, [[ruolie]]raffinaderye, [[aluminium]]- en [[staal]]vervaardiging. Belangrike uitvoerprodukte is [[chroom]], rooi oksied, [[sout]] en [[swawel]]. Die eiland Hengam naby Bandar Abbas word deur 'n uitgestrekte gasveld omring, terwyl 'n ander eiland, [[Qesjm]], as vryhandelsone ontwikkel is. Bandar Abbas word deur 'n moderne pad- en spoorwegnetwerk met ander Iranse stede verbind, terwyl die plaaslike lughawe vir geskeduleerde vlugte na Iranse metropole, waaronder [[Teheran]], en bestemmings in ander Persiese Golflande gebruik word. Bandar Abbas is vandag 'n moderne stad en administratiewe sentrum met min toeriste-aantreklikhede, behalwe vir sy basaar wat groot skare kopers lok. 'n Aantal ou [[moskee]]s, heiligdomme en begraafplase is op Qesjm-eiland geleë. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{fa}} [http://bandarabbas.ir/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Iran]] gymlod3povdqrmgbyfrtb58j68dng3q 0 85112 2913419 2912099 2026-06-24T08:00:31Z AFM 21229 2913419 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Corbelled House in Fraserburg.jpg|duimnael|270px|'n Replika van 'n korbeelhuis op [[Fraserburg]].]] [[Lêer:Corbelled House on R63 between Carnarvon and Williston.JPG|duimnael|270px|Korbeelhuis tussen [[Carnarvon]] en [[Williston]].]] [[Lêer:Corbelled House on Grootfontein Farm, off the R63 entrance.JPG|duimnael|270px|Korbeelhuis op die plaas Grootfontein.]] [[Lêer:Interior, Corebelled House, Konka Farm, Carnarvon District.JPG|duimnael|270px|Binnekant van die korbeelhuis op die plaas Konka.]] '''Korbeelhuise''' is [[Rondawel|kliprondawels]] wat die pionierboere in die middel van die 19de eeu in die [[Hantam Karoo]] gebou het. Hulle is belangrike oorblyfsels uit die [[kultuurgeskiedenis]] en die geskiedenis van die [[volksboukunde]] in [[Suid-Afrika]]. == Korbeel == Korbeel is 'n woord uit die argitektuur wat verwys na 'n uitspringende steen uit 'n muur, skoorsteen of pilaar waarop weer 'n ander baksteen rus. Dit is 'n ouderwetse konstruksiemetode wat veral gebruik is vir die bou van boë en koepels. == Ander gebruikers == Hierdie boumetode kom wydverspreid in die wêreld voor en is 'n eeue-oue boutegniek. Dit is gebruik in antieke [[Egipte]], antieke [[Griekeland]], antieke [[Irak]], [[Indië]], [[Kambodja]] en die [[Majas]] van die [[Andes]]. By die bou van die Russiese kerke van die 12de eeu is die boutegniek benut. Korbeelhuise met koepeldakke wat na 'n byekorf lyk, kom ook in die [[Balkan]], op die [[Iberiese skiereiland]], in die suide van [[Italië]] en die suide van [[Frankryk]] en in [[Ierland]] voor. == Sotho == Die [[Sotho]]-stamme (die [[Ghoya]]) van die huidige [[Vrystaat]] het reeds in die 16de eeu klein byekorfhutte gebou. Hierdie hutjies is saamgegroepeer in 'n kraal. So 'n dorpie word by Doringberg in die [[Willem Pretorius-wildreservaat]] as 'n nasionale gedenkwaardigheid beskerm. == Pionierboere == Toe die blanke trekboere met hul veekuddes die Hantam en die [[Roggeveld]] (in die omgewing van die huidige dorpe [[Williston, Noord-Kaap|Williston]], [[Carnarvon]], [[Fraserburg]], [[Loxton]] en [[Sutherland]]) binnetrek, is hulle in 'n byna boomlose omgewing sonder enige timmerhout en [[Elegia tectorum|dekriet]]. Die enigste boumateriaal was plat klippe, mis van diere en 'n bietjie gras. == Eienskappe van 'n korbeelhuis == Korbeelhuise in die Karoo is tussen 1825 en 1875 gebou, was gewoonlik rond, maar reghoekige geboutjies kom voor. Die [[rondawel]]s was meesal 5m in deursnee, 7m hoog en die mure 75&nbsp;cm dik. Tot op ongeveer 2m is die mure vertikaal gebou. Daarna is die opeenvolgende lae plat klippe ry vir ry effens na binne gepak totdat hulle boontoe amper bymekaar uitgekom het en 'n koepeldak gevorm het. Die oorblywende gat is met 'n groot plat klip gesluit. 'n Mengsel van kaf en grond met water gemeng en geknee tot die korrekte tekstuur verkry is, was die sement. Dikwels is die klippe bloot netjies opmekaar gepak. Teenswoordig is die meeste korbeelhuise wit gekalk. Weens die dik mure en die hoë dak het dit goeie beskerming teen die somerhitte gegee. Die voordeur was gewoonlik 'n bo- en onderdeur en die drempel opvallend hoog bo die grond. Regoor die deur was meesal 'n klein luggat ('n venster) met 'n luik. Die luggat was dikwels skuins sodat die Boesmans nie pyle daardeur in die huise kon inskiet nie. Vloere is gemaak van klei en mis gemeng met osbloed en vet. Deur polering was dit glad en het dit 'n rooibruin glans verwerf. In die bouproses met die onreëlmatige stene het rakke en nissies ontstaan wat handig te pas gekom het. Daar waar die mure begin skeef loop het, is dikwels hanebalke aangebring. Dit sowel as horings aan die mure is gebruik vir die ophang van apparaat, klere en biltong. Boere het aanvanklik net een korbeelhuis gebou en dikwels later 'n 2de of 3de of selfs 'n langwerpige kamer by die oorspronklike rondawels gevoeg. So het elkeen van die huisies sy eie unieke uitleg gekry. == Oorblywende korbeelhuise == Daar is 'n 50 korbeelhuise in die verspreidingsgebied oor. Om voorbeelde van die plattelandse argitektuur vir die nageslag te bewaar, is vyf korbeelhuise tot monumente verklaar. Hulle is almal in die omgewing van Williston op die plase Grootfontein, Arbeidersfontein, Schuinshoogte, Goraas en Stuurmansfontein. Ander goeie voorbeelde is in die Williston-distrik op die plase Droogeputs, Klipkolk, Tkokobos en Konka. By Carnarvon kan van die boustyl op die plaaswerwe van Osfontein, Van Aswegenfontein (Silvery Home) en Vischgat gesien word. Rietvlei, Driefontein en Louw se plaas in die distrik van Fraserburg het huise in die boustyl. Net suid van Sutherland op die plaas Gunsfontein staan 'n korbeelhuis. Tussen Sutherland en Merweville op die plaas Vinkfontein en naby Merweville by Ongeluksfontein is ook korbeelhuise. Ook op die plaas Hartebeesfontein, Sutherland-distrik is nog 'n korbeelhuis. == Bibliografie == {{Commonskat|Corbels in South Africa}} * Die Burger, 5 Augustus 2003. * Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} * Walton, James: Homes of the trekboers. The vernacular architecture of South Africa. In Lantern, tydskrif vir kennis en kultuur, jaargang 11, nr. 1, Julie-September 1961. * Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}} * Schoeman, Chris: The historical Karoo – traces of the past in South Africa's arid interior. Kaapstad: Zebra Press, 2013. {{ISBN|978-1-77022-568-8}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] pe2tyd9njc40p9psuzdgp7qxh1qtciq 0 87374 2913420 2863084 2026-06-24T08:01:03Z AFM 21229 2913420 wikitext text/x-wiki Die '''kapstylhuisies''' (of '''hartbeeshuisies''') by [[Puntjie]] en [[Vermaaklikheid]] aan die oewer van die [[Duiwenhoksrivier]] by [[Sint Sebastianbaai]] het 'n tradisionele ontwerp wat 'n oorblyfsel is uit die tyd van die trekboerpioniers aan die Kaap. Hierdie aspek van die Suid-Afrikaanse [[volksboukunde]] is van kultuur-historiese belang. == Geskiedenis == Veeboere het met hul tentwaens en kuddes beeste en skape op soek na nuwe weiveld het al verder van [[Kaapstad]] weggetrek. As hulle lank genoeg op 'n sekere plek gebly het om te saai en oes, is eenvoudige skuilings soos kapstylhuise opgerig. In 'n sekere periode het geboutjies in hierdie styl wyd verspreid oor die huidige Wes- en Noord-Kaap en selfs die Oos-Vrystaat en Natal voorgekom. So vroeg as 500 n.C. was hierdie bouwyse al in Wes-Europa gebruik. == Bouwyse == [[lêer:Hartebeesthut.png|duimnael|regs|'n Hartbeeshuis, gebou van pale, latte en gras, riete of biesies.]] Al die huisies was nie altyd en oral dieselfde nie, want dit is gebou van die beskikbare materiaal, na die heersende behoefte en die beoogde tydperk van gebruik. Ook die grond waarop gebou is en die klimaat het 'n rol gespeel. Die opvallendste eienskap van die huisies is dat hulle geen mure het nie. Die dak gaan van die nok tot op die grond. 'n A-raam-huis is 'n moderne weergawe van hierdie boustyl. Twee rye van gewoonlik 8 balke elk is teenoormekaar in die grond geplant (dus 8 sparrepare) om 'n vloerspasie van ongeveer 8&nbsp;m by 5&nbsp;m, 'n hoogte van so 'n 3&nbsp;m en 'n wydte van 3&nbsp;m te gee. Elke sparrepaar is na mekaar laat oorhel en aan mekaar geheg om die kenmerkende steil dak te gee. Dwarsoor die balke is verskeie dwarslatte bevestig waarop die riet of gras geplaas is. Aan die voor- en agterkant is die dak effens gerond. Voorin is 'n bo- en onderdeur geplaas en agterin 'n houtluik wat lig en lug kon inlaat. Soms was daar 'n tweede luik in 'n sykant. Met 'n mengsel van klei en beesmis is die nok waterdig gemaak. Aanvanklik was die vloere ook van hierdie mengsel, maar later is ook grond van miershope met osbloed of lynsaadolie vir die vloere gebruik. Met gordyne is die binnekant verdeel in 'n woonvertrek en een of twee slaapvertrekke. Buite was 'n kookskerm. == Monument == Die vakansiehuisies in die vorm van kapstylhuisies by Puntjie is in 1967 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar. == Sien ook == * [[Pioniershuis]] == Bibliografie == * Barnard, Eureka: 'n Evaluering van die volksboukuns van die Swellendam-omgewing. Universiteit van Stellenbosch: ongepubliseerde M.A.-verhandeling, 2003 * [[Die Burger]], 21 Maart 1998. * Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} * Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}} * Radford, Dennis: The South African cottage in the 19th century. In: Lantern. Tydskrif virKennis, Kuns en Kultuur. Jaargang 31, nr. 3, Julie 1982 * Walton, James: Homesteads and villages of South Africa. Pretoria: Van Schaik, 1952. * Walton, James: Homes of the trekboer – the vernacular architecture of South Africa. Lanten, jaargang 11, nr. 1, Julie-September 1961. [[Kategorie:Geboue en strukture in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] cq56ydy5aafdkdsf0c10aknwfqbomjt 0 94750 2913423 2526724 2026-06-24T08:09:48Z Aliwal2012 39067 2913423 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Aermacchi MB-326 |subsjabloon= |beeld=Lêer:RAAF Commonwealth CA-30 (MB-326H) landing at RAAF Air Base Edinburgh.jpg |byskrif=Macchi MB-326 A7-054 van die Koninklike Australiese Lugmag in vlug, 1986 |tipe=Vegvliegtuig |vervaardiger=Aermacchi en onder lisensie |ontwerper= |eerste vlug= |bekendstelling=1986 |vrygestel= |onttrek= |status=In gebruik |hoofgebruiker=[[Suid-Afrikaanse Lugmag]]<br />[[Koninklike Australiese Lugmag]]<br />Brasiliaanse Lugmag |meer gebruikers= |vorige gebruikers= |vervaardig= |aantal gebou= |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Aermacchi MB-326''' is 'n ligte militêre [[straalvliegtuig]] wat in [[Italië]] ontwerp is. Dit was oorspronklik bedoel om 'n tweesitplekopleier te wees, maar daar was ook enkel- en tweesitplek ligte-aanvalsweergawes geproduseer. Dit is een van die kommersieel-suksesvolste vliegtuie van sy soort, wat deur meer as 10 lande aangekoop en onder lisensie vervaardig is in [[Australië]], [[Brasilië]] en [[Suid-Afrika]]. Dit het vele kategorierekords opgestel, insluitend 'n hoogterekord van 17&nbsp;315 meter (56 807 voet) op 18 Maart 1966. Meer as 600 hiervan is gebou. == Sien ook == * [[Atlas Impala]] * [[Lys van vegvliegtuie]] == Eksterne skakels == {{Commonskat-inlyn|Aermacchi MB-326}} == Bronne == * "Aermacchi M.B.326". ''The Illustrated Encyclopedia of Aircraft'', London: Orbis, Volume 1, Issue 1, 1981, p.&nbsp;20. * "Aermacchi M.B.326K". ''The Illustrated Encyclopedia of Aircraft'', London: Orbis, Volume 1, Issue 2, 1981, p.&nbsp;34. * Andrade, John. ''Militair 1982''. London: Aviation Press, 1982. {{ISBN|0-907898-01-7}}. * Angelucci, Enzo and Paolo Matricardi. ''World Aircraft: Combat Aircraft 1945–1960''. Maidenhead, Berkshire, UK: Sampson Low Guides, 1980. {{ISBN|0-562-00136-0}}. * Burden, Rodney A., Michael A. Draper, Douglas A. Rough, Colin A Smith and David Wilton. ''Falklands: The Air War''. Twickenham, UK: British Air Review Group, 1986. {{ISBN|0-906339-05-7}}. * {{cite book|last1= Dennis|first1 = Peter | last2= Grey|first2=Jeffrey | last3 = Morris|first3= Ewan| last4 = Prior | first4 = Robin| first5 = Jean | last5 = Bou | title =The Oxford Companion to Australian Military History | publisher = Oxford University Press | location = Melbourne |year= 2008 | edition = 2nd | isbn = 978-0-195517842}} * Fenili, Vincenzo. "Impala sul Bush." ''JP4 Magazine'', January 1990. * [https://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1962/1962%20-%202157.html "High-Macchi Flying."] ''Flight International'', 20 September 1961. pp.&nbsp;492–494. * Jannetti, Fabrizio. "30 anni di '326." ''Aeronautica & Difesa magazine,'' Rome: Ed. Ai editions, N.14, December 1987, pp.&nbsp;38–47. *{{cite journal |last1=Lefèbvre|first1=Jean-Michel|title=Une famille à l'italienne: les Macchi MB-326|journal=Le Fana de l'Aviation |date=February 1977 |issue=87 |pages=28–36 |issn=0757-4169 |language=fr|trans-title=An Italian Family: The Macchi MB-326}} * Taylor, John W.R., ed. ''Jane's All The World's Aircraft 1969–70''. London: Jane's Yearbooks, 1969. * ''War Machines Encyclopaedia'' (Italian edition printed by De Agostini). London: Aerospace Publishing, 1985, pp.&nbsp;2117–19. {{Normdata}} {{en-vertaal|Aermacchi MB-326}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] [[Kategorie:Vegvliegtuie]] 0y6jd68hkrlo32y2bd7ii16nepkoxzq 0 94751 2913424 2849314 2026-06-24T08:18:40Z Aliwal2012 39067 poleerwerk 2913424 wikitext text/x-wiki [[Lêer:SAAF_Impala_MkII_1075_(6902824683).jpg|duimnael|regs|Atlas Impala van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]]] Die '''Atlas Impala''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] weergawe van die '''[[Aermacchi MB-326]]''', 'n ligte militêre [[straalvliegtuig]] wat in [[Italië]] ontwerp is. Dit is onder lisensie van Aermacchi deur Atlas Vliegtuigkorporasie in [[Kemptonpark]], Suid-Afrika gebou. Suid-Afrika het in 1964 'n lisensie verkry om die MB-326M (soortgelyk aan die "G" model) as die Impala Mk. I te produseer, bouwerk is in 1966 begin.<ref name="Steenkamp">Potgieter, Herman en Steenkamp, Willem. ''Aircraft of the South African Air Force.'' Londen: Jane's, 1981, 1ste uitgawe 1980. {{ISBN|0-86977-133-7}}.</ref> 40 Italiaansgeboude vliegtuie is gevolg deur ongeveer 125 stralers plaaslik gebou deur die Atlas Vliegtuigkorporasie.<ref name="Orbis">''The Illustrated Encyclopedia of Aircraft'', Uitgawe 1, 1981, p. 20.</ref> Sewe eksemplare van die MB-326K is aangekoop as ligte aanvalsvliegtuie, met 'n verdere 15 saamgestel uit boustelle,<ref name="Orbis iss 2 p34">''The Illustrated Encyclopedia of Aircraft'', Uitgawe 2, 1981, p. 34.</ref> terwyl ongeveer 78 onder lisensie geproduseer is, en bekend staan as die Impala Mk II.<ref>Jannetti, 1987</ref> Lisensieproduksie van die enkelsitplekweergawe het in 1974 begin.<ref name="Steenkamp"/> Die Impala Mk II was plaaslik vervaardig en toegerus met [[Frankryk|Franse]] wapentuig asook 'n gevorderde Suid-Afrikaanse elektroniese- teenaanvalsuite. Die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] het die [[vegvliegtuig]] in diens gestel tydens veldtogte teen die Gewapende Magte vir die Bevryding van Angola (FAPLA) en Kubaanse ekspedisietroepe in [[Angola]] tussen 1975 en 1989. Suid-Afrikaanse [[vlieënier]]s het die Impala's gewoonlik teen 550-650 km/h op 'n hoogte van slegs 15 meter gevlieg om Angolese lugverdediging te ontduik. Oor die verloop van die [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]], is slegs één afgeskiet deur 'n SA-7 missiel; en nog een het teruggekeer basis toe met 'n onontplofde vuurpyl in sy uitlaat. <ref>''War machines'' 1985, p. 2119.</ref> == Sien ook == * [[Lys van vegvliegtuie]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] [[Kategorie:Vegvliegtuie]] hnfk6mqdshulngwrehv74xzstqf2es9 2913427 2913424 2026-06-24T08:20:44Z Aliwal2012 39067 2913427 wikitext text/x-wiki [[Lêer:SAAF_Impala_MkII_1075_(6902824683).jpg|duimnael|regs|Atlas Impala van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]]] Die '''Atlas Impala''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] weergawe van die '''[[Aermacchi MB-326]]''', 'n ligte militêre [[straalvliegtuig]] wat in [[Italië]] ontwerp is. Dit is onder lisensie van Aermacchi deur Atlas Vliegtuigkorporasie in [[Kemptonpark]], Suid-Afrika gebou. Suid-Afrika het in 1964 'n lisensie verkry om die MB-326M (soortgelyk aan die "G" model) as die Impala Mk. I te produseer, bouwerk is in 1966 begin.<ref name="Steenkamp">Potgieter, Herman en Steenkamp, Willem. ''Aircraft of the South African Air Force.'' Londen: Jane's, 1981, 1ste uitgawe 1980. {{ISBN|0-86977-133-7}}.</ref> 40 Italiaansgeboude vliegtuie is gevolg deur ongeveer 125 stralers plaaslik gebou deur die Atlas Vliegtuigkorporasie.<ref name="Orbis">''The Illustrated Encyclopedia of Aircraft'', Uitgawe 1, 1981, p. 20.</ref> Sewe eksemplare van die MB-326K is aangekoop as ligte aanvalsvliegtuie, met 'n verdere 15 saamgestel uit boustelle,<ref name="Orbis iss 2 p34">''The Illustrated Encyclopedia of Aircraft'', Uitgawe 2, 1981, p. 34.</ref> terwyl ongeveer 78 onder lisensie geproduseer is, en bekend staan as die Impala Mk II.<ref>Jannetti, 1987</ref> Lisensieproduksie van die enkelsitplekweergawe het in 1974 begin.<ref name="Steenkamp"/> Die Impala Mk II was plaaslik vervaardig en toegerus met [[Frankryk|Franse]] wapentuig asook 'n gevorderde Suid-Afrikaanse elektroniese- teenaanvalsuite. Die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] het die [[vegvliegtuig]] in diens gestel tydens veldtogte teen die Gewapende Magte vir die Bevryding van Angola (FAPLA) en Kubaanse ekspedisietroepe in [[Angola]] tussen 1975 en 1989. Suid-Afrikaanse [[vlieënier]]s het die Impala's gewoonlik teen 550-650 km/h op 'n hoogte van slegs 15 meter gevlieg om Angolese lugverdediging te ontduik. Oor die verloop van die [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]], is slegs één afgeskiet deur 'n SA-7 missiel; en nog een het teruggekeer basis toe met 'n onontplofde vuurpyl in sy uitlaat.<ref>''War machines'' 1985, p. 2119.</ref> == Sien ook == * [[Lys van vegvliegtuie]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] [[Kategorie:Vegvliegtuie]] pcyxifvihshgm6kqrldnd1fzpvq2h2f 0 100996 2913316 2910985 2026-06-23T13:20:29Z Aliwal2012 39067 /* Vorige wenners */ 2913316 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Motorland Aragón FIA.svg|340px|regs]] Die '''Spaanse Grand Prix''' ([[Spaans]]: ''Gran Premio de España'', [[Katalaans]]: ''Gran premi d'Espanya'') is 'n [[Formule Een]] motorwedren wat huidig by die [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Circuit de Barcelona-Catalunya]] in [[Barcelona]] gehou word. Die wedren is een van die oudste in die wêreld waarom nog meegeding word en het sy eeufees in 2013 gevier. Die wedren het 'n nederige begin gehad as 'n produksiemotorwedren, wat deur die [[Eerste Wêreldoorlog]] onderbreek is. Dit is bevorder tot die Europese kampioenskap in 1935 voor die [[Spaanse Burgeroorlog]] 'n einde aan wedrenne gemaak het. Die wedren is suksesvol hervat in 1967 as 'n gereelde deel van die Formule Een Wêreldkampioenskapsreeks. == Vorige wenners == [[Michael Schumacher]] en [[Lewis Hamilton]] hou saam die Spaanse Grand Prix-rekord met ses oorwinnings elk. {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek |- ! [[2025 Spaanse Grand Prix|2025]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | rowspan="35"| [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Catalunya]] |- ! [[2024 Spaanse Grand Prix|2024]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2023 Spaanse Grand Prix|2023]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2022 Spaanse Grand Prix|2022]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- ! [[2021 Spaanse Grand Prix|2021]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2020 Spaanse Grand Prix|2020]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2019 Spaanse Grand Prix|2019]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2018 Spaanse Grand Prix|2018]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2017 Spaanse Grand Prix|2017]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2016 Spaanse Grand Prix|2016]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|TAG Heuer]] |- ! [[2015 Spaanse Grand Prix|2015]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2014 Spaanse Grand Prix|2014]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2013 Spaanse Grand Prix|2013]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2012 Spaanse Grand Prix|2012]] | {{vlagikoon|VEN}} [[Pastor Maldonado]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2011 Spaanse Grand Prix|2011]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2010 Spaanse Grand Prix|2010]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Mark Webber]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2009 Spaanse Grand Prix|2009]] | {{vlagikoon|VK}} [[Jenson Button]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Brawn–Mercedes]] |- ! [[2008 Spaanse Grand Prix|2008]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2007 Spaanse Grand Prix|2007]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2006 Spaanse Grand Prix|2006]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] |- ! [[2005 Spaanse Grand Prix|2005]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2004 Spaanse Grand Prix|2004]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2003 Spaanse Grand Prix|2003]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2002 Spaanse Grand Prix|2002]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2001 Spaanse Grand Prix|2001]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2000 Spaanse Grand Prix|2000]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1999 Spaanse Grand Prix|1999]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1998 Spaanse Grand Prix|1998]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1997 Spaanse Grand Prix|1997]] | {{vlagikoon|CAN}} [[Jacques Villeneuve]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1996 Spaanse Grand Prix|1996]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1995 Spaanse Grand Prix|1995]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! [[1994 Spaanse Grand Prix|1994]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1993 Spaanse Grand Prix|1993]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1992 Spaanse Grand Prix|1992]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1991 Spaanse Grand Prix|1991]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1990 Spaanse Grand Prix|1990]] | {{vlagikoon|FR}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="5"| [[Jerez-renbaan|Jerez]] |- ! [[1989 Spaanse Grand Prix|1989]] | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda]] |- ! [[1988 Spaanse Grand Prix|1988]] | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Honda]] |- ! [[1987 Spaanse Grand Prix|1987]] | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] |- ! [[1986 Spaanse Grand Prix|1986]] | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | Lotus-[[Renault]] |-bgcolor="#dddddd" ! 1985<br />-1982 |align="center" colspan="4"|Die Grand Prix het nie plaasgevind nie. |- |} {{Koördinate|41|34|10|N|2|15|27|O|display=title|source:enwiki}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] d6wowp48fttdiwao2ylzah4b09fzt96 2913323 2913316 2026-06-23T14:49:56Z Aliwal2012 39067 /* Vorige wenners */ uitgebrei 2913323 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Motorland Aragón FIA.svg|340px|regs]] Die '''Spaanse Grand Prix''' ([[Spaans]]: ''Gran Premio de España'', [[Katalaans]]: ''Gran premi d'Espanya'') is 'n [[Formule Een]] motorwedren wat huidig by die [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Circuit de Barcelona-Catalunya]] in [[Barcelona]] gehou word. Die wedren is een van die oudste in die wêreld waarom nog meegeding word en het sy eeufees in 2013 gevier. Die wedren het 'n nederige begin gehad as 'n produksiemotorwedren, wat deur die [[Eerste Wêreldoorlog]] onderbreek is. Dit is bevorder tot die Europese kampioenskap in 1935 voor die [[Spaanse Burgeroorlog]] 'n einde aan wedrenne gemaak het. Die wedren is suksesvol hervat in 1967 as 'n gereelde deel van die Formule Een Wêreldkampioenskapsreeks. == Vorige wenners == [[Michael Schumacher]] en [[Lewis Hamilton]] hou saam die Spaanse Grand Prix-rekord met ses oorwinnings elk. {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek |- ! [[2025 Spaanse Grand Prix|2025]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | rowspan="35"| [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Catalunya]] |- ! [[2024 Spaanse Grand Prix|2024]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2023 Spaanse Grand Prix|2023]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2022 Spaanse Grand Prix|2022]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- ! [[2021 Spaanse Grand Prix|2021]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2020 Spaanse Grand Prix|2020]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2019 Spaanse Grand Prix|2019]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2018 Spaanse Grand Prix|2018]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2017 Spaanse Grand Prix|2017]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2016 Spaanse Grand Prix|2016]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|TAG Heuer]] |- ! [[2015 Spaanse Grand Prix|2015]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2014 Spaanse Grand Prix|2014]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2013 Spaanse Grand Prix|2013]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2012 Spaanse Grand Prix|2012]] | {{vlagikoon|VEN}} [[Pastor Maldonado]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2011 Spaanse Grand Prix|2011]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2010 Spaanse Grand Prix|2010]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Mark Webber]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2009 Spaanse Grand Prix|2009]] | {{vlagikoon|VK}} [[Jenson Button]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Brawn–Mercedes]] |- ! [[2008 Spaanse Grand Prix|2008]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2007 Spaanse Grand Prix|2007]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2006 Spaanse Grand Prix|2006]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] |- ! [[2005 Spaanse Grand Prix|2005]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2004 Spaanse Grand Prix|2004]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2003 Spaanse Grand Prix|2003]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2002 Spaanse Grand Prix|2002]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2001 Spaanse Grand Prix|2001]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2000 Spaanse Grand Prix|2000]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1999 Spaanse Grand Prix|1999]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1998 Spaanse Grand Prix|1998]] | {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1997 Spaanse Grand Prix|1997]] | {{vlagikoon|CAN}} [[Jacques Villeneuve]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1996 Spaanse Grand Prix|1996]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1995 Spaanse Grand Prix|1995]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! [[1994 Spaanse Grand Prix|1994]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1993 Spaanse Grand Prix|1993]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1992 Spaanse Grand Prix|1992]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1991 Spaanse Grand Prix|1991]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1990 Spaanse Grand Prix|1990]] | {{vlagikoon|FR}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="5"| [[Jerez-renbaan|Jerez]] |- ! [[1989 Spaanse Grand Prix|1989]] | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda]] |- ! [[1988 Spaanse Grand Prix|1988]] | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Honda]] |- ! [[1987 Spaanse Grand Prix|1987]] | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] |- ! [[1986 Spaanse Grand Prix|1986]] | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | Lotus-[[Renault]] |-bgcolor="#dddddd" ! 1985<br />-1982 |align="center" colspan="4"|Die Spaanse Grand Prix het nie plaasgevind nie. |- ! [[1981 Spaanse Grand Prix|1981]] | {{vlagikoon|KAN}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan="3"|[[Jarama-renbaan|Jarama]] |- ! [[1980 Spaanse Grand Prix|1980]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Alan Jones]] | [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- ! [[1979 Spaanse Grand Prix|1979]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Patrick Depailler]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |- |} {{Koördinate|41|34|10|N|2|15|27|O|display=title|source:enwiki}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] g55wz7at6pkee8wjg3jmx2truqixeqh 0 101825 2913352 1806293 2026-06-23T21:14:12Z Ymblanter 41217 + afb 2913352 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Mogwase | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | beeld_stadsilhoeët = Mogwase Unit 4 seen from President Avenue 01.jpg | beeldbyskrif = | latd = 25 |latm = 16 |lats = 34 | longd = 27 |longm = 12 |longs = 58 | provinsie = Noordwes | distrik = Bojanala | munisipaliteit = Moses Kotane | stigtingsdatum = | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = | leiertitel = <!-- Raadslid --> | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 93.7% | persent_kleurling = 0.7% | persent_asiër = 4.8% | persent_wit = 0.6% | persent_ander = 0.1% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Tswana]] | demographics2_info1 = 67.4% | demographics2_title2 = [[Engels]] | demographics2_info2 = 8.4% | demographics2_title3 = [[Zoeloe]] | demographics2_info3 = 3.4% | demographics2_title4 = [[Sotho]] | demographics2_info4 = 3.2% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 17.5% | poskode = 0314 | poskode2 = 0314 | skakelkode = 014 | sensuskode = 664077 | webwerf = }} '''Mogwase''' is 'n nedersetting in die [[Noordwes]]provinsie van [[Suid-Afrika]]. Dit val onder die [[Moses Kotane Plaaslike Munisipaliteit]] wat onder die [[Bojanala-distriksmunisipaliteit]] ressorteer. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} <br /> {{Suid-Afrika-saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC37}} [[Kategorie:Nedersettings in Noordwes]] 2zx243lvstpnz6lo535ytrtrkutiryf 0 113919 2913342 2906009 2026-06-23T19:27:45Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Internasionale loopbaan */ 2913342 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Cristiano Ronaldo | image = [[Lêer:Cristiano Ronaldo playing for Al Nassr FC against Persepolis, September 2023 (cropped).jpg|240px]] | caption = Cristiano Ronaldo speel vir Al Nassr in 2023 | full_name = Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro<ref>{{cite web |url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |publisher=FIFA |page=5 |date=16 December 2017 |access-date=23 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223004345/https://www.fifadata.com/documents/fcwc/2017/pdf/fcwc_2017_squadlists.pdf |archive-date=23 December 2017 |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1985|2|5|df=y}} | birth_place = [[Funchal]], [[Madeiraeilande]], Portugal | height = 1,85 m<ref>{{cite web |url=http://www.realmadrid.com/en/football/squad/cristiano-ronaldo-dos-santos |title=Cristiano Ronaldo (CR7) |website=realmadrid.com |publisher=[[Real Madrid]] |access-date=17 September 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190223044151/https://www.realmadrid.com/en/football/squad/cristiano-ronaldo-dos-santos |archive-date=23 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | position = Voorspeler, doelskieter | currentclub = [[Al Nassr FC|Al-Nassr]] | clubnumber = 7 | youthyears1 = 1992–1995 | youthclubs1 = [[:en:CF Andorinha|Andorinha]] | youthyears2 = 1995–1997 | youthclubs2 = [[:en:C.D. Nacional|Nacional]] | youthyears3 = 1997–2002 | youthclubs3 = [[:en:Sporting CP Youth Academy|Sporting CP]] | years1 = 2002–2003 | clubs1 = [[:en:Sporting CP B|Sporting CP B]] | caps1 = 2 | goals1 = 0 | years2 = 2002–2003 | clubs2 = [[Sporting CP]] | caps2 = 25 | goals2 = 3 | years3 = 2003–2009 | clubs3 = [[Manchester United]] | caps3 = 196 | goals3 = 84 | years4 = 2009–2018 | clubs4 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | caps4 = 292 | goals4 = 311 | years5 = 2018–2021 | clubs5 = [[Juventus-sokkerklub|Juventus]] | caps5 = 98 | goals5 = 81 | years6 = 2021–2022 | clubs6 = [[Manchester United]] | caps6 = 40 | goals6 = 19 | years7 = 2023– | clubs7 = [[Al Nassr FC|Al-Nassr]] | caps7 = 77 | goals7 = 74<!-- LEAGUE ONLY --> | nationalyears1 = 2001 | nationalteam1 = [[:en:Portugal national under-15 football team|Portugal o/15]] | nationalcaps1 = 9 | nationalgoals1 = 7 | nationalyears2 = 2001–2002 | nationalteam2 = [[:en:Portugal national under-17 football team|Portugal o/17]] | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 5 | nationalyears3 = 2003 | nationalteam3 = [[:en:Portugal national under-20 football team|Portugal o/20]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2002–2003 | nationalteam4 = [[:en:Portugal national under-21 football team|Portugal o/21]] | nationalcaps4 = 10 | nationalgoals4 = 3 | nationalyears5 = 2004 | nationalteam5 = [[:en:Portugal Olympic football team|Portugal o/23]] | nationalcaps5 = 3 | nationalgoals5 = 2 | nationalyears6 = 2003– | nationalteam6 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] | nationalcaps6 = [[:en:List of men's footballers with 100 or more international caps#Men's footballers with 100 or more international caps|219]] | nationalgoals6 = [[:en:List of international goals scored by Cristiano Ronaldo|136]] | club-update = 22:40, 26 Mei 2025 (UTC) | nationalteam-update = 23:30, 23 Maart 2025 (UTC) }} '''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' ([[Portugees]]: [kɾiʃ'tjɐnu ʁuˈnaɫdu]; gebore op [[5 Februarie]] [[1985]] in [[Funchal]], [[Madeiraeilande]], [[Portugal]]) is 'n Portugese [[sokker]]speler wat vir [[Al Nassr FC|Al Nassr]] speel. Hy het vantevore vir [[Sporting Lissabon]], [[Manchester United]], [[Real Madrid]] en [[Juventus Football Club|Juventus]] gespeel. Hy verkies om as 'n linkervleuel te speel. Hy word beskou as een van die grootste spelers van alle tye. Hy het [[Juventus Football Club|Juventus]] in Augustus 2021 vir [[Manchester United]] verruil. Tot 2013 was hy die duurste sokkerspeler, in terme van oordragkoste, van alle tye. In 2015 het hy die topdoelskieter van alle tye van die [[UEFA Champions League]] geword, asook die [[Real Madrid]]-speler wat die meeste doele aangeteken het. In 2018 het hy hom by die tien spelers aangesluit wat die Europese UEFA Champions League minstens vyf keer gewen het, en die enigste speler wat dit met twee verskillende klubs bereik het. Sy prestasies as klubspeler sluit ook ses ligatitels, vyf nasionale bekers, ses nasionale superbekers, drie [[UEFA Superbeker|Europese superbekers]] en vier [[FIFA-Klubwêreldbeker|wêreldklubkampioenskappe]] in. Ronaldo het sy debuut in 2003 vir die [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugese nasionale span]] gemaak, waarvan hy in 2008 kaptein en topdoelskieter van alle tye geword het. Hy is in 2008, 2013, 2014, 2016 en 2017 as die beste sokkerspeler ter wêreld aangewys en hou die rekord vir internasionale doele. == Jeug == Ronaldo is die seun van Dinis Aveiro, 'n tuinier, en sy vrou Dolores dos Santos Aveiro, 'n kok. Ronaldo was 'n ongewenste kind en sy ma het aborsie oorweeg. In plaas daarvan is sy aangeraai om donker bier te drink en dan te hardloop totdat sy flouval, maar kon nie miskraam nie. Sy pa was 'n alkoholis en het saam met sy ander seun Hugo Ronaldo "Manchester United"-hemde verkoop om alkohol te kan koop. Hy het homself doodgedrink toe Ronaldo 19 jaar oud was. Ronaldo kom van die Portugese eiland [[Madeiraeilande|Madeira]]. As kind het hy begin sokker speel by die amateurklub CF Andorinha. Hierna het hy vir CD Nacional gespeel en op die ouderdom van twaalf na die vasteland van Portugal verhuis om by die jeugakademie van Sporting CP ingesluit te word. Vyf jaar later, in Oktober 2002, maak hy sy amptelike buiging vir die klub se eerste span; in 'n ligawedstryd tuis teen Moreirense (3-0) het hy twee doele aangeteken. Ronaldo het voortgegaan om 30 amptelike verskynings in sy eerste jaar as 'n professionele speler te maak, en drie doele by sy vyf-seisoen-telling gevoeg.<ref>Daniel Taylor, [http://www.theguardian.com/football/blog/2015/nov/05/cristiano-ronaldo-film-messi Cristiano Ronaldo film captures giant ego and strange, lonely world of being CR7], The Guardian,5 november 2015</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20160107100927/http://www.footballzz.com/jogador.php?epoca_id=132&id=1579&op=zoomstats&tpstats=club "Cristiano Ronaldo".] footballzz.co.uk. Geraadpleegd op 4 mei 2016.</ref> == Senior loopbaan == ===Manchester United=== [[Lêer:Ronaldo - Manchester United vs Chelsea (cropped-3-4).jpg|duimnael|243x243px|Cristiano Ronaldo in 2006]] In die somer van 2003 het hy die aandag van [[Manchester United]] getrek. In 'n wedstryd tussen Sporting CP en Manchester United om die opening van die Estádio José Alvalade te vier, het Ronaldo sy span tot 'n oorwinning van 3-1 gelei. Die Manchester United-spelers het ná die wedstryd aangedui dat hulle nou eerder saam met Ronaldo wil speel as teen hom, waarmee die afrigter Alex Ferguson ten volle mee saamgestem het. Kort daarna is hy vir sowat £12 miljoen deur Manchester United van Sporting CP gekoop. By Manchester United word Ronaldo ingebring as die plaasvervanger vir [[David Beckham]], wat kort tevore na [[Real Madrid]] verhuis het. Ronaldo het sy Premierliga-buiging vir Manchester United op 16 Augustus 2003 in 'n tuiswedstryd teen Bolton Wanderers gemaak. Met 'n halfuur oor om te speel, het hy vir Nicky Butt ingevul. Op 21 September 2003 was Ronaldo een van die sleutelspelers in die berugte Slag van Old Trafford tuis teen [[Arsenal F.C.|Arsenal]], waarin verskeie spelers se potte oorgekook het. Ronaldo het die FA Cup in sy eerste seisoen saam met Manchester United gewen deur die openingsdoel in die eindstryd teen Millwall (3-0), aan te teken. In die 2006/2007-seisoen ontwikkel hy tot een van die beste spelers ter wêreld. Hy is twee keer agtereenvolgens as speler van die maand aangewys, iets wat net [[Dennis Bergkamp]] en Robbie Fowler voorheen bereik het. Na belangstelling in hom van Real Madrid, het hy 'n nuwe kontrak in April 2007 onderteken wat hom vir vyf jaar aan United verbind het. Met 'n salaris van honderd-en-twintigduisend pond per week het hy die hoogs betaalde speler in die klub se geskiedenis geword. Op 22 April 2007 is Ronaldo deur die spelers in die Engelse Liga as Speler van die Jaar aangewys en tewens ook Talent van die Jaar in die Engelse Liga, wat niemand sedert 1977, Andy Gray, kon doen nie. 'n Jaar later was hy die wenner van die Premier League Golden Boot. Ronaldo het die voorste puntemaker van die 2007/08-seisoen geword met 31 doele uit 34 ligawedstryde. In 2008 het hy die [[Premier League|Premierliga]], [[FA Community Shield]], UEFA Champions League en die Klubwêreldbeker met Manchester United gewen. Hy is ook as die Europese en Wêreld-sokkerspeler van die jaar bekroon. Sy laaste wedstryd vir Manchester United was die 2–0-verloor van die Champions League-eindstryd teen [[FC Barcelona]] op 27 Mei 2009. ===Real Madrid=== [[Lêer:Cristiano Ronaldo (35609138466).jpg|duimnael|Cristiano Ronaldo in die ikoniese nommer 7-hemp in Real Madrid (25 November 2015)]] Cristiano Ronaldo het in 2009 by Real Madrid aangesluit vanaf Manchester United vir 'n destydse wêreldrekordfooi van €94 miljoen. Hy het vinnig 'n sleutelspeler geword en is nou die klub se topskuts met 450 doele in 438 wedstryde. Gedurende sy nege jaar in Madrid het hy vier UEFA Champions League-titels gewen, insluitend drie agtereenvolgende oorwinnings van 2016 tot 2018. Hy het ook twee [[La Liga]]-titels, twee [[Copa del Rey]]-bekers en verskeie ander nasionale en internasionale trofeë verower. Tydens sy tyd by Real Madrid het hy vier Ballon d'Or-toekennings ontvang, wat sy status as een van die grootste sokkerspelers ooit bevestig het. Sy intense mededinging met [[Lionel Messi]] het 'n ikoniese era in sokker geskep. In 2018 het hy Real Madrid verlaat en by Juventus aangesluit. ===Juventus=== Cristiano Ronaldo het in Julie 2018 by Juventus aangesluit vir 'n oordragfooi van ongeveer €100 miljoen. Hy het vinnig 'n belangrike speler geword en het gehelp om Juventus se oorheersing in die [[Serie A]] voort te sit. Gedurende sy drie seisoene in [[Turyn]] het hy twee Serie A-titels (2018/19, 2019/20), een Coppa Italia en twee Supercoppa Italiana-trofeë gewen. Hy was die topskutter in die Serie A in die 2020/21-seisoen en het Juventus se doele in belangrike wedstryde verseker. Hoewel hy die klub gehelp het om internasionaal mee te ding, het Juventus nie die UEFA Champions League gewen tydens sy verblyf nie. In Augustus 2021 het Ronaldo na Manchester United teruggekeer, wat sy tyd in Italië beëindig het. ===Terug by Manchester United=== Cristiano Ronaldo het in Augustus 2021 na Manchester United teruggekeer ná 12 jaar weg van die klub. Hy het vinnig 'n impak gemaak deur twee doele in sy terugkeerdebuut teen [[Newcastle United FC|Newcastle United]] te skiet. Gedurende die 2021/22-seisoen was hy United se topskutter met 24 doele in alle kompetisies en het verskeie belangrike wedstryde beslis, insluitend in die UEFA Champions League. Sy tweede verblyf by United was egter gekenmerk deur onstabiliteit, insluitend 'n wisselvallige spanprestasie en die aanstelling van 'n nuwe bestuurder, Erik ten Hag. Sy verhouding met die klub het versleg, en ná 'n kontroversiële onderhoud met [[Piers Morgan]] waarin hy United se bestuur gekritiseer het, het sy kontrak in November 2022 in wedersydse ooreenkoms beëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/63619074|title=Cristiano Ronaldo: Manchester United forward says he feels 'betrayed' by club|date=2022-11-14|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> Kort daarna het hy by Al-Nassr in Saoedi-Arabië aangesluit. ===Al Nassr=== [[Lêer:Cristiano Ronaldo, Al-Nassr 19 Sep 2023 (cropped).jpg|duimnael|223x223px|Cristiano Ronaldo by Al Nassr in 2023]] Cristiano Ronaldo het in Januarie 2023 by Al Nassr aangesluit en onmiddellik 'n groot impak gemaak. Hy het talle belangrike doele aangeteken en sy span gehelp om mee te ding in die Saoedi-Pro-Liga en ander toernooie. Sy eerste drie jaar by die klub was ’n teleurstelling wat betref titels, maar op 21 Mei 2026 het hy uiteindelik daarin geslaag om die Saoedi-Pro-Liga te wen.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c232g9lpdpgo|title=Cristiano Ronaldo wins first Saudi Pro League title for Al-Nassr|date=2026-05-21|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-05-22}}</ref> ==Internasionale loopbaan== Cristiano Ronaldo het sy internasionale loopbaan op 20 Augustus 2003 begin toe hy op 18-jarige ouderdom sy debuut vir [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] gemaak het in 'n vriendskaplike wedstryd teen Kasakstan. Van daardie oomblik af het hy homself gevestig as een van die mees invloedryke spelers in die nasionale span se geskiedenis. Sy eerste groot toernooi was die [[UEFA Europa-beker|UEFA Europese Kampioenskap]] in 2004, waar hy Portugal gehelp het om die eindstryd te haal, al het hulle uiteindelik teen Griekeland verloor. In die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|FIFA Wêreldbeker van 2006]] het Ronaldo sy eerste Wêreldbeker-doel aangeteken en Portugal gehelp om die halfeindronde te bereik. Hy het daarna aan verskeie groot toernooie deelgeneem, maar sy grootste prestasie het in 2016 gekom toe hy Portugal na hul eerste groot internasionale titel gelei het tydens die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]]. Alhoewel hy in die eindstryd teen [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] beseer is en nie die volle wedstryd kon speel nie, het sy spanmaats daarin geslaag om die trofee huis toe te bring.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/36761007|title=Euro 2016: Cristiano Ronaldo becomes true great with Portugal win|date=2016-07-11|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> [[Lêer:Cristiano Ronaldo 2018.jpg|duimnael|257x257px|Cristiano Ronaldo by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 Wêreldbeker]] in Rusland]] Drie jaar later, in 2019, het Ronaldo weer sy leierskap bewys deur Portugal na die eerste [[UEFA Nations League]]-titel te lei.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/48191922|title=Nations League final: Portugal 1-0 Netherlands|date=2019-06-09|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> Hy het 'n sleutelrol in die toernooi gespeel, insluitend 'n indrukwekkende vertoning teen Switserland in die halfeindronde, waar hy 'n driekuns aangeteken het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/48514708|title=Portugal 3-1 Switzerland: 'Genius' Cristiano Ronaldo hat-trick seals Nations League final place|date=2019-06-06|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> Sy loopbaan by die nasionale span het verder geklim in 2021 toe hy Iran se [[Ali Daei]] se rekord vir die meeste internasionale doele deur 'n manlike speler oortref het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/58412201|title=Cristiano Ronaldo breaks men's international scoring record with 110th and 111th goals|date=2021-09-01|website=BBC Sport|access-date=2025-03-17}}</ref> Op 5 September 2024 het Ronaldo nog 'n historiese mylpaal bereik toe hy sy 900ste loopbaandoel aangeteken het in 'n UEFA Nations League-wedstryd teen Kroasië. Die doel het Portugal gehelp om 'n 2–1 oorwinning te behaal en het hom die eerste manlike speler gemaak om hierdie ongelooflike mylpaal te bereik.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg5j08n694o|title=Ronaldo reaches 900 career goals - the numbers behind the landmark|date=2024-09-05|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> In 2025 het Portugal die Nations League 'n tweede keer gewen, en Ronaldo het in die kwarteindronde teen Denemarke, in die halfeindronde teen Duitsland sowel as in die eindstryd teen Spanje 'n doel aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cg5dp3vr01dt|title=Portugal 5-2 Denmark (agg: 5-3): Cristiano Ronaldo scores and misses penalty in thriller|date=2025-03-23|website=BBC Sport|access-date=2025-06-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cewdp10www5o|title=Ronaldo ends Germany duck - where next in his 1,000 goals pursuit?|website=BBC Sport|access-date=2025-06-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c787g3qx8z9o|title=Ronaldo tears & Yamal's nemesis - has Nations League saved Martinez?|date=2025-06-08|website=BBC Sport|access-date=2025-06-09}}</ref> Ronaldo was in die Portugese groep vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|FIFA Wêreldbeker 2026]] opgeneem. Sy doeltreffendheid as 'n 41-jarige doelskieter was wyd bevraagteken, maar op 23 Junie het hy geskiedenis gemaak toe hy die eerste speler geword het om in ses verskillende Wêreldbekertoernooie aan te teken.<ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/articles/portugal-great-ronaldo-fails-score-224728524.html|title=Portugal great Ronaldo fails to score in a surprising 1-1 draw against Congo at the World Cup|last=|first=|date=2026-06-17|website=Yahoo Sports|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/soccer/article/world-cup-2026-record-breaking-cristiano-ronaldo-leads-portugals-5-0-rout-of-uzbekistan-185936619.html|title=World Cup 2026: Record-breaking Cristiano Ronaldo leads Portugal's 5-0 rout of Uzbekistan|last=|first=|date=2026-06-23|website=Yahoo Sports|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{en}} [http://www.cristianoronaldo.com/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ronaldo, Cristiano}} [[Kategorie:Portugese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3cek41z6o9od4332txo23xwi5onak4b 2913343 2913342 2026-06-23T19:31:42Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2913343 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Cristiano Ronaldo | image = [[Lêer:Cristiano Ronaldo playing for Al Nassr FC against Persepolis, September 2023 (cropped).jpg|240px]] | caption = Cristiano Ronaldo speel vir Al Nassr in 2023 | full_name = Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro<ref>{{cite web |url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |publisher=FIFA |page=5 |date=16 December 2017 |access-date=23 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223004345/https://www.fifadata.com/documents/fcwc/2017/pdf/fcwc_2017_squadlists.pdf |archive-date=23 December 2017 |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1985|2|5|df=y}} | birth_place = [[Funchal]], [[Madeiraeilande]], Portugal | height = 1,85 m<ref>{{cite web |url=http://www.realmadrid.com/en/football/squad/cristiano-ronaldo-dos-santos |title=Cristiano Ronaldo (CR7) |website=realmadrid.com |publisher=[[Real Madrid]] |access-date=17 September 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190223044151/https://www.realmadrid.com/en/football/squad/cristiano-ronaldo-dos-santos |archive-date=23 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | position = Voorspeler, doelskieter | currentclub = [[Al Nassr FC|Al-Nassr]] | clubnumber = 7 | youthyears1 = 1992–1995 | youthclubs1 = [[:en:CF Andorinha|Andorinha]] | youthyears2 = 1995–1997 | youthclubs2 = [[:en:C.D. Nacional|Nacional]] | youthyears3 = 1997–2002 | youthclubs3 = [[:en:Sporting CP Youth Academy|Sporting CP]] | years1 = 2002–2003 | clubs1 = [[:en:Sporting CP B|Sporting CP B]] | caps1 = 2 | goals1 = 0 | years2 = 2002–2003 | clubs2 = [[Sporting CP]] | caps2 = 25 | goals2 = 3 | years3 = 2003–2009 | clubs3 = [[Manchester United]] | caps3 = 196 | goals3 = 84 | years4 = 2009–2018 | clubs4 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | caps4 = 292 | goals4 = 311 | years5 = 2018–2021 | clubs5 = [[Juventus-sokkerklub|Juventus]] | caps5 = 98 | goals5 = 81 | years6 = 2021–2022 | clubs6 = [[Manchester United]] | caps6 = 40 | goals6 = 19 | years7 = 2023– | clubs7 = [[Al Nassr FC|Al-Nassr]] | caps7 = 107 | goals7 = 102<!-- LEAGUE ONLY --> | nationalyears1 = 2001 | nationalteam1 = [[:en:Portugal national under-15 football team|Portugal o/15]] | nationalcaps1 = 9 | nationalgoals1 = 7 | nationalyears2 = 2001–2002 | nationalteam2 = [[:en:Portugal national under-17 football team|Portugal o/17]] | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 5 | nationalyears3 = 2003 | nationalteam3 = [[:en:Portugal national under-20 football team|Portugal o/20]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2002–2003 | nationalteam4 = [[:en:Portugal national under-21 football team|Portugal o/21]] | nationalcaps4 = 10 | nationalgoals4 = 3 | nationalyears5 = 2004 | nationalteam5 = [[:en:Portugal Olympic football team|Portugal o/23]] | nationalcaps5 = 3 | nationalgoals5 = 2 | nationalyears6 = 2003– | nationalteam6 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] | nationalcaps6 = [[:en:List of men's footballers with 100 or more international caps#Men's footballers with 100 or more international caps|230]] | nationalgoals6 = [[:en:List of international goals scored by Cristiano Ronaldo|145]] | club-update = 21 Mei 2026 | nationalteam-update = 23 Junie 2026 }} '''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' ([[Portugees]]: [kɾiʃ'tjɐnu ʁuˈnaɫdu]; gebore op [[5 Februarie]] [[1985]] in [[Funchal]], [[Madeiraeilande]], [[Portugal]]) is 'n Portugese [[sokker]]speler wat vir [[Al Nassr FC|Al Nassr]] speel. Hy het vantevore vir [[Sporting Lissabon]], [[Manchester United]], [[Real Madrid]] en [[Juventus Football Club|Juventus]] gespeel. Hy verkies om as 'n linkervleuel te speel. Hy word beskou as een van die grootste spelers van alle tye. Hy het [[Juventus Football Club|Juventus]] in Augustus 2021 vir [[Manchester United]] verruil. Tot 2013 was hy die duurste sokkerspeler, in terme van oordragkoste, van alle tye. In 2015 het hy die topdoelskieter van alle tye van die [[UEFA Champions League]] geword, asook die [[Real Madrid]]-speler wat die meeste doele aangeteken het. In 2018 het hy hom by die tien spelers aangesluit wat die Europese UEFA Champions League minstens vyf keer gewen het, en die enigste speler wat dit met twee verskillende klubs bereik het. Sy prestasies as klubspeler sluit ook ses ligatitels, vyf nasionale bekers, ses nasionale superbekers, drie [[UEFA Superbeker|Europese superbekers]] en vier [[FIFA-Klubwêreldbeker|wêreldklubkampioenskappe]] in. Ronaldo het sy debuut in 2003 vir die [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugese nasionale span]] gemaak, waarvan hy in 2008 kaptein en topdoelskieter van alle tye geword het. Hy is in 2008, 2013, 2014, 2016 en 2017 as die beste sokkerspeler ter wêreld aangewys en hou die rekord vir internasionale doele. == Jeug == Ronaldo is die seun van Dinis Aveiro, 'n tuinier, en sy vrou Dolores dos Santos Aveiro, 'n kok. Ronaldo was 'n ongewenste kind en sy ma het aborsie oorweeg. In plaas daarvan is sy aangeraai om donker bier te drink en dan te hardloop totdat sy flouval, maar kon nie miskraam nie. Sy pa was 'n alkoholis en het saam met sy ander seun Hugo Ronaldo "Manchester United"-hemde verkoop om alkohol te kan koop. Hy het homself doodgedrink toe Ronaldo 19 jaar oud was. Ronaldo kom van die Portugese eiland [[Madeiraeilande|Madeira]]. As kind het hy begin sokker speel by die amateurklub CF Andorinha. Hierna het hy vir CD Nacional gespeel en op die ouderdom van twaalf na die vasteland van Portugal verhuis om by die jeugakademie van Sporting CP ingesluit te word. Vyf jaar later, in Oktober 2002, maak hy sy amptelike buiging vir die klub se eerste span; in 'n ligawedstryd tuis teen Moreirense (3-0) het hy twee doele aangeteken. Ronaldo het voortgegaan om 30 amptelike verskynings in sy eerste jaar as 'n professionele speler te maak, en drie doele by sy vyf-seisoen-telling gevoeg.<ref>Daniel Taylor, [http://www.theguardian.com/football/blog/2015/nov/05/cristiano-ronaldo-film-messi Cristiano Ronaldo film captures giant ego and strange, lonely world of being CR7], The Guardian,5 november 2015</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20160107100927/http://www.footballzz.com/jogador.php?epoca_id=132&id=1579&op=zoomstats&tpstats=club "Cristiano Ronaldo".] footballzz.co.uk. Geraadpleegd op 4 mei 2016.</ref> == Senior loopbaan == ===Manchester United=== [[Lêer:Ronaldo - Manchester United vs Chelsea (cropped-3-4).jpg|duimnael|243x243px|Cristiano Ronaldo in 2006]] In die somer van 2003 het hy die aandag van [[Manchester United]] getrek. In 'n wedstryd tussen Sporting CP en Manchester United om die opening van die Estádio José Alvalade te vier, het Ronaldo sy span tot 'n oorwinning van 3-1 gelei. Die Manchester United-spelers het ná die wedstryd aangedui dat hulle nou eerder saam met Ronaldo wil speel as teen hom, waarmee die afrigter Alex Ferguson ten volle mee saamgestem het. Kort daarna is hy vir sowat £12 miljoen deur Manchester United van Sporting CP gekoop. By Manchester United word Ronaldo ingebring as die plaasvervanger vir [[David Beckham]], wat kort tevore na [[Real Madrid]] verhuis het. Ronaldo het sy Premierliga-buiging vir Manchester United op 16 Augustus 2003 in 'n tuiswedstryd teen Bolton Wanderers gemaak. Met 'n halfuur oor om te speel, het hy vir Nicky Butt ingevul. Op 21 September 2003 was Ronaldo een van die sleutelspelers in die berugte Slag van Old Trafford tuis teen [[Arsenal F.C.|Arsenal]], waarin verskeie spelers se potte oorgekook het. Ronaldo het die FA Cup in sy eerste seisoen saam met Manchester United gewen deur die openingsdoel in die eindstryd teen Millwall (3-0), aan te teken. In die 2006/2007-seisoen ontwikkel hy tot een van die beste spelers ter wêreld. Hy is twee keer agtereenvolgens as speler van die maand aangewys, iets wat net [[Dennis Bergkamp]] en Robbie Fowler voorheen bereik het. Na belangstelling in hom van Real Madrid, het hy 'n nuwe kontrak in April 2007 onderteken wat hom vir vyf jaar aan United verbind het. Met 'n salaris van honderd-en-twintigduisend pond per week het hy die hoogs betaalde speler in die klub se geskiedenis geword. Op 22 April 2007 is Ronaldo deur die spelers in die Engelse Liga as Speler van die Jaar aangewys en tewens ook Talent van die Jaar in die Engelse Liga, wat niemand sedert 1977, Andy Gray, kon doen nie. 'n Jaar later was hy die wenner van die Premier League Golden Boot. Ronaldo het die voorste puntemaker van die 2007/08-seisoen geword met 31 doele uit 34 ligawedstryde. In 2008 het hy die [[Premier League|Premierliga]], [[FA Community Shield]], UEFA Champions League en die Klubwêreldbeker met Manchester United gewen. Hy is ook as die Europese en Wêreld-sokkerspeler van die jaar bekroon. Sy laaste wedstryd vir Manchester United was die 2–0-verloor van die Champions League-eindstryd teen [[FC Barcelona]] op 27 Mei 2009. ===Real Madrid=== [[Lêer:Cristiano Ronaldo (35609138466).jpg|duimnael|Cristiano Ronaldo in die ikoniese nommer 7-hemp in Real Madrid (25 November 2015)]] Cristiano Ronaldo het in 2009 by Real Madrid aangesluit vanaf Manchester United vir 'n destydse wêreldrekordfooi van €94 miljoen. Hy het vinnig 'n sleutelspeler geword en is nou die klub se topskuts met 450 doele in 438 wedstryde. Gedurende sy nege jaar in Madrid het hy vier UEFA Champions League-titels gewen, insluitend drie agtereenvolgende oorwinnings van 2016 tot 2018. Hy het ook twee [[La Liga]]-titels, twee [[Copa del Rey]]-bekers en verskeie ander nasionale en internasionale trofeë verower. Tydens sy tyd by Real Madrid het hy vier Ballon d'Or-toekennings ontvang, wat sy status as een van die grootste sokkerspelers ooit bevestig het. Sy intense mededinging met [[Lionel Messi]] het 'n ikoniese era in sokker geskep. In 2018 het hy Real Madrid verlaat en by Juventus aangesluit. ===Juventus=== Cristiano Ronaldo het in Julie 2018 by Juventus aangesluit vir 'n oordragfooi van ongeveer €100 miljoen. Hy het vinnig 'n belangrike speler geword en het gehelp om Juventus se oorheersing in die [[Serie A]] voort te sit. Gedurende sy drie seisoene in [[Turyn]] het hy twee Serie A-titels (2018/19, 2019/20), een Coppa Italia en twee Supercoppa Italiana-trofeë gewen. Hy was die topskutter in die Serie A in die 2020/21-seisoen en het Juventus se doele in belangrike wedstryde verseker. Hoewel hy die klub gehelp het om internasionaal mee te ding, het Juventus nie die UEFA Champions League gewen tydens sy verblyf nie. In Augustus 2021 het Ronaldo na Manchester United teruggekeer, wat sy tyd in Italië beëindig het. ===Terug by Manchester United=== Cristiano Ronaldo het in Augustus 2021 na Manchester United teruggekeer ná 12 jaar weg van die klub. Hy het vinnig 'n impak gemaak deur twee doele in sy terugkeerdebuut teen [[Newcastle United FC|Newcastle United]] te skiet. Gedurende die 2021/22-seisoen was hy United se topskutter met 24 doele in alle kompetisies en het verskeie belangrike wedstryde beslis, insluitend in die UEFA Champions League. Sy tweede verblyf by United was egter gekenmerk deur onstabiliteit, insluitend 'n wisselvallige spanprestasie en die aanstelling van 'n nuwe bestuurder, Erik ten Hag. Sy verhouding met die klub het versleg, en ná 'n kontroversiële onderhoud met [[Piers Morgan]] waarin hy United se bestuur gekritiseer het, het sy kontrak in November 2022 in wedersydse ooreenkoms beëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/63619074|title=Cristiano Ronaldo: Manchester United forward says he feels 'betrayed' by club|date=2022-11-14|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> Kort daarna het hy by Al-Nassr in Saoedi-Arabië aangesluit. ===Al Nassr=== [[Lêer:Cristiano Ronaldo, Al-Nassr 19 Sep 2023 (cropped).jpg|duimnael|223x223px|Cristiano Ronaldo by Al Nassr in 2023]] Cristiano Ronaldo het in Januarie 2023 by Al Nassr aangesluit en onmiddellik 'n groot impak gemaak. Hy het talle belangrike doele aangeteken en sy span gehelp om mee te ding in die Saoedi-Pro-Liga en ander toernooie. Sy eerste drie jaar by die klub was ’n teleurstelling wat betref titels, maar op 21 Mei 2026 het hy uiteindelik daarin geslaag om die Saoedi-Pro-Liga te wen.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c232g9lpdpgo|title=Cristiano Ronaldo wins first Saudi Pro League title for Al-Nassr|date=2026-05-21|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-05-22}}</ref> ==Internasionale loopbaan== Cristiano Ronaldo het sy internasionale loopbaan op 20 Augustus 2003 begin toe hy op 18-jarige ouderdom sy debuut vir [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] gemaak het in 'n vriendskaplike wedstryd teen Kasakstan. Van daardie oomblik af het hy homself gevestig as een van die mees invloedryke spelers in die nasionale span se geskiedenis. Sy eerste groot toernooi was die [[UEFA Europa-beker|UEFA Europese Kampioenskap]] in 2004, waar hy Portugal gehelp het om die eindstryd te haal, al het hulle uiteindelik teen Griekeland verloor. In die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|FIFA Wêreldbeker van 2006]] het Ronaldo sy eerste Wêreldbeker-doel aangeteken en Portugal gehelp om die halfeindronde te bereik. Hy het daarna aan verskeie groot toernooie deelgeneem, maar sy grootste prestasie het in 2016 gekom toe hy Portugal na hul eerste groot internasionale titel gelei het tydens die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]]. Alhoewel hy in die eindstryd teen [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] beseer is en nie die volle wedstryd kon speel nie, het sy spanmaats daarin geslaag om die trofee huis toe te bring.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/36761007|title=Euro 2016: Cristiano Ronaldo becomes true great with Portugal win|date=2016-07-11|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> [[Lêer:Cristiano Ronaldo 2018.jpg|duimnael|257x257px|Cristiano Ronaldo by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 Wêreldbeker]] in Rusland]] Drie jaar later, in 2019, het Ronaldo weer sy leierskap bewys deur Portugal na die eerste [[UEFA Nations League]]-titel te lei.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/48191922|title=Nations League final: Portugal 1-0 Netherlands|date=2019-06-09|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> Hy het 'n sleutelrol in die toernooi gespeel, insluitend 'n indrukwekkende vertoning teen Switserland in die halfeindronde, waar hy 'n driekuns aangeteken het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/48514708|title=Portugal 3-1 Switzerland: 'Genius' Cristiano Ronaldo hat-trick seals Nations League final place|date=2019-06-06|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> Sy loopbaan by die nasionale span het verder geklim in 2021 toe hy Iran se [[Ali Daei]] se rekord vir die meeste internasionale doele deur 'n manlike speler oortref het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/58412201|title=Cristiano Ronaldo breaks men's international scoring record with 110th and 111th goals|date=2021-09-01|website=BBC Sport|access-date=2025-03-17}}</ref> Op 5 September 2024 het Ronaldo nog 'n historiese mylpaal bereik toe hy sy 900ste loopbaandoel aangeteken het in 'n UEFA Nations League-wedstryd teen Kroasië. Die doel het Portugal gehelp om 'n 2–1 oorwinning te behaal en het hom die eerste manlike speler gemaak om hierdie ongelooflike mylpaal te bereik.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg5j08n694o|title=Ronaldo reaches 900 career goals - the numbers behind the landmark|date=2024-09-05|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> In 2025 het Portugal die Nations League 'n tweede keer gewen, en Ronaldo het in die kwarteindronde teen Denemarke, in die halfeindronde teen Duitsland sowel as in die eindstryd teen Spanje 'n doel aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cg5dp3vr01dt|title=Portugal 5-2 Denmark (agg: 5-3): Cristiano Ronaldo scores and misses penalty in thriller|date=2025-03-23|website=BBC Sport|access-date=2025-06-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cewdp10www5o|title=Ronaldo ends Germany duck - where next in his 1,000 goals pursuit?|website=BBC Sport|access-date=2025-06-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c787g3qx8z9o|title=Ronaldo tears & Yamal's nemesis - has Nations League saved Martinez?|date=2025-06-08|website=BBC Sport|access-date=2025-06-09}}</ref> Ronaldo was in die Portugese groep vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|FIFA Wêreldbeker 2026]] opgeneem. Sy doeltreffendheid as 'n 41-jarige doelskieter was wyd bevraagteken, maar op 23 Junie het hy geskiedenis gemaak toe hy die eerste speler geword het om in ses verskillende Wêreldbekertoernooie aan te teken.<ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/articles/portugal-great-ronaldo-fails-score-224728524.html|title=Portugal great Ronaldo fails to score in a surprising 1-1 draw against Congo at the World Cup|last=|first=|date=2026-06-17|website=Yahoo Sports|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/soccer/article/world-cup-2026-record-breaking-cristiano-ronaldo-leads-portugals-5-0-rout-of-uzbekistan-185936619.html|title=World Cup 2026: Record-breaking Cristiano Ronaldo leads Portugal's 5-0 rout of Uzbekistan|last=|first=|date=2026-06-23|website=Yahoo Sports|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{en}} [http://www.cristianoronaldo.com/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ronaldo, Cristiano}} [[Kategorie:Portugese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] axbgp7eup4w55xvvx9mkrqmu8tlvdt7 2913344 2913343 2026-06-23T19:32:42Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Real Madrid */ 2913344 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Cristiano Ronaldo | image = [[Lêer:Cristiano Ronaldo playing for Al Nassr FC against Persepolis, September 2023 (cropped).jpg|240px]] | caption = Cristiano Ronaldo speel vir Al Nassr in 2023 | full_name = Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro<ref>{{cite web |url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |publisher=FIFA |page=5 |date=16 December 2017 |access-date=23 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223004345/https://www.fifadata.com/documents/fcwc/2017/pdf/fcwc_2017_squadlists.pdf |archive-date=23 December 2017 |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1985|2|5|df=y}} | birth_place = [[Funchal]], [[Madeiraeilande]], Portugal | height = 1,85 m<ref>{{cite web |url=http://www.realmadrid.com/en/football/squad/cristiano-ronaldo-dos-santos |title=Cristiano Ronaldo (CR7) |website=realmadrid.com |publisher=[[Real Madrid]] |access-date=17 September 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190223044151/https://www.realmadrid.com/en/football/squad/cristiano-ronaldo-dos-santos |archive-date=23 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | position = Voorspeler, doelskieter | currentclub = [[Al Nassr FC|Al-Nassr]] | clubnumber = 7 | youthyears1 = 1992–1995 | youthclubs1 = [[:en:CF Andorinha|Andorinha]] | youthyears2 = 1995–1997 | youthclubs2 = [[:en:C.D. Nacional|Nacional]] | youthyears3 = 1997–2002 | youthclubs3 = [[:en:Sporting CP Youth Academy|Sporting CP]] | years1 = 2002–2003 | clubs1 = [[:en:Sporting CP B|Sporting CP B]] | caps1 = 2 | goals1 = 0 | years2 = 2002–2003 | clubs2 = [[Sporting CP]] | caps2 = 25 | goals2 = 3 | years3 = 2003–2009 | clubs3 = [[Manchester United]] | caps3 = 196 | goals3 = 84 | years4 = 2009–2018 | clubs4 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | caps4 = 292 | goals4 = 311 | years5 = 2018–2021 | clubs5 = [[Juventus-sokkerklub|Juventus]] | caps5 = 98 | goals5 = 81 | years6 = 2021–2022 | clubs6 = [[Manchester United]] | caps6 = 40 | goals6 = 19 | years7 = 2023– | clubs7 = [[Al Nassr FC|Al-Nassr]] | caps7 = 107 | goals7 = 102<!-- LEAGUE ONLY --> | nationalyears1 = 2001 | nationalteam1 = [[:en:Portugal national under-15 football team|Portugal o/15]] | nationalcaps1 = 9 | nationalgoals1 = 7 | nationalyears2 = 2001–2002 | nationalteam2 = [[:en:Portugal national under-17 football team|Portugal o/17]] | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 5 | nationalyears3 = 2003 | nationalteam3 = [[:en:Portugal national under-20 football team|Portugal o/20]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2002–2003 | nationalteam4 = [[:en:Portugal national under-21 football team|Portugal o/21]] | nationalcaps4 = 10 | nationalgoals4 = 3 | nationalyears5 = 2004 | nationalteam5 = [[:en:Portugal Olympic football team|Portugal o/23]] | nationalcaps5 = 3 | nationalgoals5 = 2 | nationalyears6 = 2003– | nationalteam6 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] | nationalcaps6 = [[:en:List of men's footballers with 100 or more international caps#Men's footballers with 100 or more international caps|230]] | nationalgoals6 = [[:en:List of international goals scored by Cristiano Ronaldo|145]] | club-update = 21 Mei 2026 | nationalteam-update = 23 Junie 2026 }} '''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' ([[Portugees]]: [kɾiʃ'tjɐnu ʁuˈnaɫdu]; gebore op [[5 Februarie]] [[1985]] in [[Funchal]], [[Madeiraeilande]], [[Portugal]]) is 'n Portugese [[sokker]]speler wat vir [[Al Nassr FC|Al Nassr]] speel. Hy het vantevore vir [[Sporting Lissabon]], [[Manchester United]], [[Real Madrid]] en [[Juventus Football Club|Juventus]] gespeel. Hy verkies om as 'n linkervleuel te speel. Hy word beskou as een van die grootste spelers van alle tye. Hy het [[Juventus Football Club|Juventus]] in Augustus 2021 vir [[Manchester United]] verruil. Tot 2013 was hy die duurste sokkerspeler, in terme van oordragkoste, van alle tye. In 2015 het hy die topdoelskieter van alle tye van die [[UEFA Champions League]] geword, asook die [[Real Madrid]]-speler wat die meeste doele aangeteken het. In 2018 het hy hom by die tien spelers aangesluit wat die Europese UEFA Champions League minstens vyf keer gewen het, en die enigste speler wat dit met twee verskillende klubs bereik het. Sy prestasies as klubspeler sluit ook ses ligatitels, vyf nasionale bekers, ses nasionale superbekers, drie [[UEFA Superbeker|Europese superbekers]] en vier [[FIFA-Klubwêreldbeker|wêreldklubkampioenskappe]] in. Ronaldo het sy debuut in 2003 vir die [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugese nasionale span]] gemaak, waarvan hy in 2008 kaptein en topdoelskieter van alle tye geword het. Hy is in 2008, 2013, 2014, 2016 en 2017 as die beste sokkerspeler ter wêreld aangewys en hou die rekord vir internasionale doele. == Jeug == Ronaldo is die seun van Dinis Aveiro, 'n tuinier, en sy vrou Dolores dos Santos Aveiro, 'n kok. Ronaldo was 'n ongewenste kind en sy ma het aborsie oorweeg. In plaas daarvan is sy aangeraai om donker bier te drink en dan te hardloop totdat sy flouval, maar kon nie miskraam nie. Sy pa was 'n alkoholis en het saam met sy ander seun Hugo Ronaldo "Manchester United"-hemde verkoop om alkohol te kan koop. Hy het homself doodgedrink toe Ronaldo 19 jaar oud was. Ronaldo kom van die Portugese eiland [[Madeiraeilande|Madeira]]. As kind het hy begin sokker speel by die amateurklub CF Andorinha. Hierna het hy vir CD Nacional gespeel en op die ouderdom van twaalf na die vasteland van Portugal verhuis om by die jeugakademie van Sporting CP ingesluit te word. Vyf jaar later, in Oktober 2002, maak hy sy amptelike buiging vir die klub se eerste span; in 'n ligawedstryd tuis teen Moreirense (3-0) het hy twee doele aangeteken. Ronaldo het voortgegaan om 30 amptelike verskynings in sy eerste jaar as 'n professionele speler te maak, en drie doele by sy vyf-seisoen-telling gevoeg.<ref>Daniel Taylor, [http://www.theguardian.com/football/blog/2015/nov/05/cristiano-ronaldo-film-messi Cristiano Ronaldo film captures giant ego and strange, lonely world of being CR7], The Guardian,5 november 2015</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20160107100927/http://www.footballzz.com/jogador.php?epoca_id=132&id=1579&op=zoomstats&tpstats=club "Cristiano Ronaldo".] footballzz.co.uk. Geraadpleegd op 4 mei 2016.</ref> == Senior loopbaan == ===Manchester United=== [[Lêer:Ronaldo - Manchester United vs Chelsea (cropped-3-4).jpg|duimnael|243x243px|Cristiano Ronaldo in 2006]] In die somer van 2003 het hy die aandag van [[Manchester United]] getrek. In 'n wedstryd tussen Sporting CP en Manchester United om die opening van die Estádio José Alvalade te vier, het Ronaldo sy span tot 'n oorwinning van 3-1 gelei. Die Manchester United-spelers het ná die wedstryd aangedui dat hulle nou eerder saam met Ronaldo wil speel as teen hom, waarmee die afrigter Alex Ferguson ten volle mee saamgestem het. Kort daarna is hy vir sowat £12 miljoen deur Manchester United van Sporting CP gekoop. By Manchester United word Ronaldo ingebring as die plaasvervanger vir [[David Beckham]], wat kort tevore na [[Real Madrid]] verhuis het. Ronaldo het sy Premierliga-buiging vir Manchester United op 16 Augustus 2003 in 'n tuiswedstryd teen Bolton Wanderers gemaak. Met 'n halfuur oor om te speel, het hy vir Nicky Butt ingevul. Op 21 September 2003 was Ronaldo een van die sleutelspelers in die berugte Slag van Old Trafford tuis teen [[Arsenal F.C.|Arsenal]], waarin verskeie spelers se potte oorgekook het. Ronaldo het die FA Cup in sy eerste seisoen saam met Manchester United gewen deur die openingsdoel in die eindstryd teen Millwall (3-0), aan te teken. In die 2006/2007-seisoen ontwikkel hy tot een van die beste spelers ter wêreld. Hy is twee keer agtereenvolgens as speler van die maand aangewys, iets wat net [[Dennis Bergkamp]] en Robbie Fowler voorheen bereik het. Na belangstelling in hom van Real Madrid, het hy 'n nuwe kontrak in April 2007 onderteken wat hom vir vyf jaar aan United verbind het. Met 'n salaris van honderd-en-twintigduisend pond per week het hy die hoogs betaalde speler in die klub se geskiedenis geword. Op 22 April 2007 is Ronaldo deur die spelers in die Engelse Liga as Speler van die Jaar aangewys en tewens ook Talent van die Jaar in die Engelse Liga, wat niemand sedert 1977, Andy Gray, kon doen nie. 'n Jaar later was hy die wenner van die Premier League Golden Boot. Ronaldo het die voorste puntemaker van die 2007/08-seisoen geword met 31 doele uit 34 ligawedstryde. In 2008 het hy die [[Premier League|Premierliga]], [[FA Community Shield]], UEFA Champions League en die Klubwêreldbeker met Manchester United gewen. Hy is ook as die Europese en Wêreld-sokkerspeler van die jaar bekroon. Sy laaste wedstryd vir Manchester United was die 2–0-verloor van die Champions League-eindstryd teen [[FC Barcelona]] op 27 Mei 2009. ===Real Madrid=== [[Lêer:Cristiano Ronaldo (35609138466).jpg|duimnael|Cristiano Ronaldo in die ikoniese nommer 7-hemp in Real Madrid (25 November 2015)]] Cristiano Ronaldo het in 2009 by Real Madrid aangesluit vanaf Manchester United vir 'n destydse wêreldrekordfooi van €94 miljoen. Hy het vinnig 'n sleutelspeler geword en is nou die klub se topskuts met 450 doele in 438 wedstryde. Gedurende sy nege jaar in Madrid het hy vier UEFA Champions League-titels gewen, insluitend drie agtereenvolgende oorwinnings van 2016 tot 2018. Hy het ook twee [[La Liga]]-titels, twee [[Copa del Rey]]-bekers en verskeie ander nasionale en internasionale trofeë verower. Tydens sy tyd by Real Madrid het hy vier [[Ballon d'Or]]-toekennings ontvang, wat sy status as een van die grootste sokkerspelers ooit bevestig het. Sy intense mededinging met [[Lionel Messi]] het 'n ikoniese era in sokker geskep. In 2018 het hy Real Madrid verlaat en by Juventus aangesluit. ===Juventus=== Cristiano Ronaldo het in Julie 2018 by Juventus aangesluit vir 'n oordragfooi van ongeveer €100 miljoen. Hy het vinnig 'n belangrike speler geword en het gehelp om Juventus se oorheersing in die [[Serie A]] voort te sit. Gedurende sy drie seisoene in [[Turyn]] het hy twee Serie A-titels (2018/19, 2019/20), een Coppa Italia en twee Supercoppa Italiana-trofeë gewen. Hy was die topskutter in die Serie A in die 2020/21-seisoen en het Juventus se doele in belangrike wedstryde verseker. Hoewel hy die klub gehelp het om internasionaal mee te ding, het Juventus nie die UEFA Champions League gewen tydens sy verblyf nie. In Augustus 2021 het Ronaldo na Manchester United teruggekeer, wat sy tyd in Italië beëindig het. ===Terug by Manchester United=== Cristiano Ronaldo het in Augustus 2021 na Manchester United teruggekeer ná 12 jaar weg van die klub. Hy het vinnig 'n impak gemaak deur twee doele in sy terugkeerdebuut teen [[Newcastle United FC|Newcastle United]] te skiet. Gedurende die 2021/22-seisoen was hy United se topskutter met 24 doele in alle kompetisies en het verskeie belangrike wedstryde beslis, insluitend in die UEFA Champions League. Sy tweede verblyf by United was egter gekenmerk deur onstabiliteit, insluitend 'n wisselvallige spanprestasie en die aanstelling van 'n nuwe bestuurder, Erik ten Hag. Sy verhouding met die klub het versleg, en ná 'n kontroversiële onderhoud met [[Piers Morgan]] waarin hy United se bestuur gekritiseer het, het sy kontrak in November 2022 in wedersydse ooreenkoms beëindig.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/63619074|title=Cristiano Ronaldo: Manchester United forward says he feels 'betrayed' by club|date=2022-11-14|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> Kort daarna het hy by Al-Nassr in Saoedi-Arabië aangesluit. ===Al Nassr=== [[Lêer:Cristiano Ronaldo, Al-Nassr 19 Sep 2023 (cropped).jpg|duimnael|223x223px|Cristiano Ronaldo by Al Nassr in 2023]] Cristiano Ronaldo het in Januarie 2023 by Al Nassr aangesluit en onmiddellik 'n groot impak gemaak. Hy het talle belangrike doele aangeteken en sy span gehelp om mee te ding in die Saoedi-Pro-Liga en ander toernooie. Sy eerste drie jaar by die klub was ’n teleurstelling wat betref titels, maar op 21 Mei 2026 het hy uiteindelik daarin geslaag om die Saoedi-Pro-Liga te wen.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c232g9lpdpgo|title=Cristiano Ronaldo wins first Saudi Pro League title for Al-Nassr|date=2026-05-21|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-05-22}}</ref> ==Internasionale loopbaan== Cristiano Ronaldo het sy internasionale loopbaan op 20 Augustus 2003 begin toe hy op 18-jarige ouderdom sy debuut vir [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] gemaak het in 'n vriendskaplike wedstryd teen Kasakstan. Van daardie oomblik af het hy homself gevestig as een van die mees invloedryke spelers in die nasionale span se geskiedenis. Sy eerste groot toernooi was die [[UEFA Europa-beker|UEFA Europese Kampioenskap]] in 2004, waar hy Portugal gehelp het om die eindstryd te haal, al het hulle uiteindelik teen Griekeland verloor. In die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|FIFA Wêreldbeker van 2006]] het Ronaldo sy eerste Wêreldbeker-doel aangeteken en Portugal gehelp om die halfeindronde te bereik. Hy het daarna aan verskeie groot toernooie deelgeneem, maar sy grootste prestasie het in 2016 gekom toe hy Portugal na hul eerste groot internasionale titel gelei het tydens die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]]. Alhoewel hy in die eindstryd teen [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] beseer is en nie die volle wedstryd kon speel nie, het sy spanmaats daarin geslaag om die trofee huis toe te bring.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/36761007|title=Euro 2016: Cristiano Ronaldo becomes true great with Portugal win|date=2016-07-11|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> [[Lêer:Cristiano Ronaldo 2018.jpg|duimnael|257x257px|Cristiano Ronaldo by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 Wêreldbeker]] in Rusland]] Drie jaar later, in 2019, het Ronaldo weer sy leierskap bewys deur Portugal na die eerste [[UEFA Nations League]]-titel te lei.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/48191922|title=Nations League final: Portugal 1-0 Netherlands|date=2019-06-09|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> Hy het 'n sleutelrol in die toernooi gespeel, insluitend 'n indrukwekkende vertoning teen Switserland in die halfeindronde, waar hy 'n driekuns aangeteken het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/48514708|title=Portugal 3-1 Switzerland: 'Genius' Cristiano Ronaldo hat-trick seals Nations League final place|date=2019-06-06|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> Sy loopbaan by die nasionale span het verder geklim in 2021 toe hy Iran se [[Ali Daei]] se rekord vir die meeste internasionale doele deur 'n manlike speler oortref het.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/58412201|title=Cristiano Ronaldo breaks men's international scoring record with 110th and 111th goals|date=2021-09-01|website=BBC Sport|access-date=2025-03-17}}</ref> Op 5 September 2024 het Ronaldo nog 'n historiese mylpaal bereik toe hy sy 900ste loopbaandoel aangeteken het in 'n UEFA Nations League-wedstryd teen Kroasië. Die doel het Portugal gehelp om 'n 2–1 oorwinning te behaal en het hom die eerste manlike speler gemaak om hierdie ongelooflike mylpaal te bereik.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg5j08n694o|title=Ronaldo reaches 900 career goals - the numbers behind the landmark|date=2024-09-05|website=BBC Sport|access-date=2025-03-16}}</ref> In 2025 het Portugal die Nations League 'n tweede keer gewen, en Ronaldo het in die kwarteindronde teen Denemarke, in die halfeindronde teen Duitsland sowel as in die eindstryd teen Spanje 'n doel aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cg5dp3vr01dt|title=Portugal 5-2 Denmark (agg: 5-3): Cristiano Ronaldo scores and misses penalty in thriller|date=2025-03-23|website=BBC Sport|access-date=2025-06-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cewdp10www5o|title=Ronaldo ends Germany duck - where next in his 1,000 goals pursuit?|website=BBC Sport|access-date=2025-06-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c787g3qx8z9o|title=Ronaldo tears & Yamal's nemesis - has Nations League saved Martinez?|date=2025-06-08|website=BBC Sport|access-date=2025-06-09}}</ref> Ronaldo was in die Portugese groep vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|FIFA Wêreldbeker 2026]] opgeneem. Sy doeltreffendheid as 'n 41-jarige doelskieter was wyd bevraagteken, maar op 23 Junie het hy geskiedenis gemaak toe hy die eerste speler geword het om in ses verskillende Wêreldbekertoernooie aan te teken.<ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/articles/portugal-great-ronaldo-fails-score-224728524.html|title=Portugal great Ronaldo fails to score in a surprising 1-1 draw against Congo at the World Cup|last=|first=|date=2026-06-17|website=Yahoo Sports|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/soccer/article/world-cup-2026-record-breaking-cristiano-ronaldo-leads-portugals-5-0-rout-of-uzbekistan-185936619.html|title=World Cup 2026: Record-breaking Cristiano Ronaldo leads Portugal's 5-0 rout of Uzbekistan|last=|first=|date=2026-06-23|website=Yahoo Sports|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{en}} [http://www.cristianoronaldo.com/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ronaldo, Cristiano}} [[Kategorie:Portugese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] cfzsc1zkmttl8xpjorfqo10vogw0vsg 0 115049 2913446 2450505 2026-06-24T09:04:58Z ~2026-36551-12 209897 Yo 2913446 wikitext text/x-wiki Die woord Ubuntu het as 'n grammatikale selfstandige naamwoord in die antieke Bantoe-taalfamilie van Afrika suid van die Sahara begin. == Skryfwerk == Sy publiseer verskeie kortverhale in ''Tydskrif vir Letterkunde''. In 1985 woon sy die ATKV se eerste skrywerskursus in Potchefstroom by en die novelle <ref>Hough, Barrie “Insig” Oktober 1989</ref>“''Die jaar toe my ma begin sing het''” <ref>Van Zyl, Ia “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 28 no. 2, Mei 1990</ref>ontstaan hier as deel van ’n opdrag. Hierin maak sy gebruik van wisselende perspektiewe om die tragiek van ’n gesin se geskiedenis te belig. Die ma, wat die hoofkarakter in die boek is, tree selde self op en word belig deur die vertellings van haar ses kinders. Dieselfde gegewe van die onkonvensionele grootmaakmetodes van ’n Afrikaanse boervrou, waardeur die kinders bevry word van die versmorende Calvinisme van die tyd, word dus uit ’n veelvoud van perspektiewe bekyk. Ma se laaste kind word egter sonder ledemate gebore. Hulle vind haar met ’n bebloede broodmes by die dooie kind terwyl sy sing en sy word dan vir twee dekades in ’n gestig opgeneem. Een van die kinders kry aan die einde van die boek ’n kans vir ’n tweede vertelling, waardeur die voorafgaande gegewens knap bymekaar getrek word. Hierdie boek word voorgeskryf vir skole en ook op tersiêre vlak aan onderwyskolleges. In 1988 is “''Die jaar toe my ma begin sing het''” die naaswenner van die ATKV-prosaprys en dit is ook twee kere die naaswenner van die Rapportprys. Die boek word deur Wim Vorster vir die verhoog verwerk en in 1995 by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees op Oudtshoorn opgevoer, terwyl Elma Potgieter die boek onder die titel “''Moerdruk''” verwerk en in 1997 in die Witbank Stadsteater opvoer en die volgende jaar in die Lion Cachet-teater in Potchefstroom tydens die Aardklop Kunstefees. Ses kortverhale en ’n novelle word gebundel in<ref>De Lange, Johann “Rapport” 12 November 1995</ref> “''Brood vir die engele''”,<ref>Van der Westhuizen, P.C. “Beeld” 23 Oktober 1995</ref> waarin bespiegel word oor filosofiese konsepte, oor etiese kwessies, oor die literatuur en oor skryf. Die verhale sentreer telkens rondom komplekse verhoudings,<ref>Van Zyl, Ia “Insig” September 1995</ref> waarin ook die fantasie soms ’n rol speel, soos in “''Die herder van Torabilly''”. In hierdie verhaal gewaar die hoofkarakter, die skilder Alice, die figuur van ’n man in een van haar skilderye, hoewel sy hom nie geskilder het nie. Sy skilder hierdie toneel oor en oor, met die gestalte van die man wat immer teenwoordig is, totdat sy hom herken. Ander temas van die verhale sluit in vigs, ’n huwelik wat na dertig jaar nie wil doodloop nie en twee skoolvriendinne se jaloesie op mekaar wanneer hulle na ’n lang tyd weer ontmoet. Die novelle in die bundel is “''Metateks''”, geskryf na aanleiding van ervarings tydens die Wits Winterforum van 1993, waarin die literêre toneel met sy nydigheid, rugstekery en beheptheid met die media uitgebeeld word. Haar kortverhaal “''Voetstuk''” word in die versamelbundel “''Drif''” onder redaksie van Lindeque de Beer opgeneem. Haar eerste gedigte verskyn in ''Tydskrif vir Letterkunde'' wanneer sy slegs sestien jaar oud is en in standerd nege en hierna publiseer sy gereeld gedigte in hierdie tydskrif. Van haar gedigte word opgeneem in “''As die son kom oogknip''”, ’n versamelbundel oor sonsverduistering saamgestel deur Fanie Olivier. Engemi waag ook haar hand aan dramas terwyl sy op Lydenburg woon en in hierdie tyd skryf sy drie dramas wat by Kampustoneel opgevoer word en sy skryf ook verskeie kinderproduksies vir skole in die omgewing. In 1991 word haar kabaret “''Sewe stasies, oftewel, Een aand op die trein na Pretoria''” deur studente van die Universiteit Stellenbosch onder regie van Herman Pretorius by die Kampustoneelfees opgevoer. Die reisiger onderneem hierin ’n treinrit onder begeleiding van duiwels en ’n Rooi Engel na die sewe doodsondes. Die reis begin in Kaapstad en eindig in Sin City, waar siele uitverkoop word. In 1992 word “''Des Coninx Bode''” by die Kampustoneelfees op die planke gebring. In opdrag van haar kinders se destydse plaasskool vir die kleuterklasse skryf sy kinderteater soos “G''hwarriebos en Nxharra''” (oor Boesmans) en “''Lepel hou konsert''”. Ander dramas sluit in “''Die Verhemeltes''” (oor depressielyers), “''Die vierde Wyse Man''” (’n Kersspel) en “''Bidsprinkaan en Maan''” (’n sprokie). == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1988 |Die jaar toe my ma begin sing het |- |1995 |Brood vir die engele |} == Bronnelys == === Boeke === * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kotzé, Willem D. “Kalahari-kind” Protea Boekhuis Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 2003 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 === Tydskrifte en koerante === * Horn, Andreij “Engemi Ferreira skryf nou ook ’n ‘rêrige liefdesverhaal’” “Die Volksblad” 29 Julie 1996 * Rautenbach, Fanus “Engelvrou met gesonde obsessies” “Rooi Rose” 4 Oktober 1995 === Internet === * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1997/10/10/8/31.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Elferink, Rita Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1991/04/11/10/8.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Ferreira,_Engemi * Kitching, Gary: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1991/04/9/2/19.html * LitNet ATKV-Skrywersalbum 27 Augustus 2014: http://www.litnet.co.za/engemi-ferreira-1943/ * Nieuwoudt, Stephanie Die Burger: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/09/25/6/2.html == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ferreira, Engemi}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2019]] 14jubm9ur9yah83htujh5nd4e2smqm9 2913447 2913446 2026-06-24T09:05:00Z OutoModerator 183924 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-36551-12|~2026-36551-12]] ([[User talk:~2026-36551-12|bespreking]]) teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Aliwal2012|Aliwal2012]] 2450505 wikitext text/x-wiki '''Engemi Ferreira''' (19 Maart 1943 - 10 Oktober 2019) was ’n [[Afrikaans]]e [[skrywer]] en [[dramaturg]]. == Lewe en werk == Sy is op 19 Maart 1943 net buite [[Bloemfontein]] op ’n kleinhoewe genaamd Ferreira gebore en word groot in [[Suidwes-Afrika]]. Haar ouers was Walter en Ella Ferreira, wat ’n winkel in [[Mariental]] in Suidwes-Afrika besit het. Sy het drie ouer susters. Sy begin haar skoolopleiding op Mariental in Suidwes-Afrika. Op tienjarige ouderdom bring sy ’n jaar deur by haar twee oudste susters in [[Nederland]], waar hulle mans verder studeer. Hier pendel sy dikwels tussen [[Amsterdam]] en Utrecht en raak versot op reis. Terug in Suid-Afrika gaan sy skool aan die Hoërskool [[Langenhovenpark|Langenhoven]] in Pretoria, waar sy op eie inisiatief ’n skoolkoerant begin en optree as redakteur, verslaggewer en verspreider. In standerd nege begin sy sang studeer by Albrecht Lewald met die oog op ’n loopbaan as liedersangeres. Sy matrikuleer in 1960 en studeer dan drama onder leiding van [[Anna Neethling-Pohl]], Truida Louw en Francois Swart by die Universiteit van Pretoria en neem ook kursusse in moderne tale, filosofie en sielkunde. Sy studeer ook beeldhou en skilderkuns by die Kunsskool van die [[Pretoria Technikon]]. Hierna trou sy met Johan Jordaan. Na die dood van hulle eerste baba in 1966 begin ’n belangstelling in die antroposofie, wat ’n kennis is van die aard van die mens, of menslike wysheid. Die egpaar het eindelik sewe kinders. As stigterslid (saam met Mario en Margaret Schiess) van die Max Stibbe Waldorfskool in Pretoria gee sy ’n tyd lank hier klas, terwyl sy ook werk as vryskutjoernalis. Die egpaar verhuis dan na [[Fochville]] en hier word sy redaktrise van die ''Carletonville Herald'' se vroueblad. Later woon sy saam met haar man en kinders in die [[Oos-Transvaal|Oos-Transvaalse Laeveld]] (nou Mpumalanga) op hulle plaas La Staan in die [[Houtbosloop|Houtbosloopvallei]], waar hy bosbou bedryf en sy skryf. Sy is saam met Leigh Voigt kurator van die plaaslike kunsforum en begin ’n tweemaandelikse blaadjie, ''Die Boekbrief'', wat sy aan leeskringe versprei, terwyl sy ook ’n skrywerskring in Nelspruit stig. Tussen 1990 en 1996 woon sy in die gesin se dorpshuis in [[Lydenburg]] ter wille van die kinders se skoolopleiding. In hierdie tyd tree sy op as impresario wat opkomende kunstenaars van die land uitnooi vir “''Afrikaanse Aande met Konsert en Kos''”, waartydens ook Afrikaanse boeke en CD’s verkoop word. Sy skryf ook lirieke en word deel van die Bacchus-kwartet wat as acapella-groep oral in die Laeveld en Pretoria optree. Sedert 1993 is sy ’n ingeskrewe lid van Cosaw (Congress of South African Writers), sover bekend die enigste Afrikaanse lid van hierdie organisasie. In 1993 is sy een van vier Suid-Afrikaners wat genooi word na die gereelde vierjaarlikse International Women’s Playwright Conference, wat daardie jaar in [[Adelaide]] in Australië gehou is. Sy is ook regisseur van [[Jannie du Toit]] en [[Christa Steyn]] se baie gewilde program “''Jannie en die Tannie''” wat op kunstefeeste opgevoer word en tree gereeld op as spreker by skole, dameskringe, leeskringe en besigheidsforums. Sy tree af op Vermont naby [[Hermanus]] in die Suid-Kaap. Engemi Ferreira is op 10 Oktober 2019 oorlede. == Skryfwerk == Sy publiseer verskeie kortverhale in ''Tydskrif vir Letterkunde''. In 1985 woon sy die ATKV se eerste skrywerskursus in Potchefstroom by en die novelle <ref>Hough, Barrie “Insig” Oktober 1989</ref>“''Die jaar toe my ma begin sing het''” <ref>Van Zyl, Ia “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 28 no. 2, Mei 1990</ref>ontstaan hier as deel van ’n opdrag. Hierin maak sy gebruik van wisselende perspektiewe om die tragiek van ’n gesin se geskiedenis te belig. Die ma, wat die hoofkarakter in die boek is, tree selde self op en word belig deur die vertellings van haar ses kinders. Dieselfde gegewe van die onkonvensionele grootmaakmetodes van ’n Afrikaanse boervrou, waardeur die kinders bevry word van die versmorende Calvinisme van die tyd, word dus uit ’n veelvoud van perspektiewe bekyk. Ma se laaste kind word egter sonder ledemate gebore. Hulle vind haar met ’n bebloede broodmes by die dooie kind terwyl sy sing en sy word dan vir twee dekades in ’n gestig opgeneem. Een van die kinders kry aan die einde van die boek ’n kans vir ’n tweede vertelling, waardeur die voorafgaande gegewens knap bymekaar getrek word. Hierdie boek word voorgeskryf vir skole en ook op tersiêre vlak aan onderwyskolleges. In 1988 is “''Die jaar toe my ma begin sing het''” die naaswenner van die ATKV-prosaprys en dit is ook twee kere die naaswenner van die Rapportprys. Die boek word deur Wim Vorster vir die verhoog verwerk en in 1995 by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees op Oudtshoorn opgevoer, terwyl Elma Potgieter die boek onder die titel “''Moerdruk''” verwerk en in 1997 in die Witbank Stadsteater opvoer en die volgende jaar in die Lion Cachet-teater in Potchefstroom tydens die Aardklop Kunstefees. Ses kortverhale en ’n novelle word gebundel in<ref>De Lange, Johann “Rapport” 12 November 1995</ref> “''Brood vir die engele''”,<ref>Van der Westhuizen, P.C. “Beeld” 23 Oktober 1995</ref> waarin bespiegel word oor filosofiese konsepte, oor etiese kwessies, oor die literatuur en oor skryf. Die verhale sentreer telkens rondom komplekse verhoudings,<ref>Van Zyl, Ia “Insig” September 1995</ref> waarin ook die fantasie soms ’n rol speel, soos in “''Die herder van Torabilly''”. In hierdie verhaal gewaar die hoofkarakter, die skilder Alice, die figuur van ’n man in een van haar skilderye, hoewel sy hom nie geskilder het nie. Sy skilder hierdie toneel oor en oor, met die gestalte van die man wat immer teenwoordig is, totdat sy hom herken. Ander temas van die verhale sluit in vigs, ’n huwelik wat na dertig jaar nie wil doodloop nie en twee skoolvriendinne se jaloesie op mekaar wanneer hulle na ’n lang tyd weer ontmoet. Die novelle in die bundel is “''Metateks''”, geskryf na aanleiding van ervarings tydens die Wits Winterforum van 1993, waarin die literêre toneel met sy nydigheid, rugstekery en beheptheid met die media uitgebeeld word. Haar kortverhaal “''Voetstuk''” word in die versamelbundel “''Drif''” onder redaksie van Lindeque de Beer opgeneem. Haar eerste gedigte verskyn in ''Tydskrif vir Letterkunde'' wanneer sy slegs sestien jaar oud is en in standerd nege en hierna publiseer sy gereeld gedigte in hierdie tydskrif. Van haar gedigte word opgeneem in “''As die son kom oogknip''”, ’n versamelbundel oor sonsverduistering saamgestel deur Fanie Olivier. Engemi waag ook haar hand aan dramas terwyl sy op Lydenburg woon en in hierdie tyd skryf sy drie dramas wat by Kampustoneel opgevoer word en sy skryf ook verskeie kinderproduksies vir skole in die omgewing. In 1991 word haar kabaret “''Sewe stasies, oftewel, Een aand op die trein na Pretoria''” deur studente van die Universiteit Stellenbosch onder regie van Herman Pretorius by die Kampustoneelfees opgevoer. Die reisiger onderneem hierin ’n treinrit onder begeleiding van duiwels en ’n Rooi Engel na die sewe doodsondes. Die reis begin in Kaapstad en eindig in Sin City, waar siele uitverkoop word. In 1992 word “''Des Coninx Bode''” by die Kampustoneelfees op die planke gebring. In opdrag van haar kinders se destydse plaasskool vir die kleuterklasse skryf sy kinderteater soos “G''hwarriebos en Nxharra''” (oor Boesmans) en “''Lepel hou konsert''”. Ander dramas sluit in “''Die Verhemeltes''” (oor depressielyers), “''Die vierde Wyse Man''” (’n Kersspel) en “''Bidsprinkaan en Maan''” (’n sprokie). == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1988 |Die jaar toe my ma begin sing het |- |1995 |Brood vir die engele |} == Bronnelys == === Boeke === * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Kotzé, Willem D. “Kalahari-kind” Protea Boekhuis Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 2003 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 === Tydskrifte en koerante === * Horn, Andreij “Engemi Ferreira skryf nou ook ’n ‘rêrige liefdesverhaal’” “Die Volksblad” 29 Julie 1996 * Rautenbach, Fanus “Engelvrou met gesonde obsessies” “Rooi Rose” 4 Oktober 1995 === Internet === * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1997/10/10/8/31.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Elferink, Rita Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1991/04/11/10/8.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Ferreira,_Engemi * Kitching, Gary: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1991/04/9/2/19.html * LitNet ATKV-Skrywersalbum 27 Augustus 2014: http://www.litnet.co.za/engemi-ferreira-1943/ * Nieuwoudt, Stephanie Die Burger: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/09/25/6/2.html == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ferreira, Engemi}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2019]] knu8mif1lfyp8p5x38yyicyxq86zmei 0 116710 2913435 2724718 2026-06-24T08:43:27Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[SA Lombard-wildreservaat]] na [[S.A. Lombard-wildreservaat]] geskuif: Beter titel 2724718 wikitext text/x-wiki {{Koördinate|27|36|20.46|S|25|27|52.49|E|scale:200000_region:ZA|aansig=titel}} Die '''SA Lombard-wildreservaat''' is ongeveer 20 km wes van [[Bloemhof]] in die provisie [[Noordwes]] op 1200&nbsp;m hoogte geleë. Die streek ontvang ongeveer 380-500 mm [[reën]] per jaar, veral tussen November en April. In die somer kan die [[temperatuur]] hoër as 27&nbsp;°C en in die winter laer as 10&nbsp;°C word. In Junie en Julie daal die temperatuur soms tot onder [[vriespunt]]. Die reservaat is ongeveer 46&nbsp;km² groot en is taamlik vlak en amper boomloos. Die gebied bestaan uit 'n westelike en 'n oostelike helfte. Op die grens is 'n deel waar daar tot ongeveer 1920 [[diamant]]e gemyn is. In die [[Tweede Wêreldoorlog]] is hier met [[donkie|muile]] geboer en 1950 is dit deur die Natuurbewaringstak oorgeneem. In 1954 het dit 'n reservaat geword. <ref name="Zyl">{{webaanhaling|url=http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/00445096.1965.11447299|titel= {{Outeur|J. H. M. Van Zyl}} (1965) ''The Vegetation of the S. A. Lombard Nature Reserve and its Utilisation by Certain Antelope'', Zoologica Africana, 1:1, 55-71, DOI: 10.1080/00445096.1965.11447299}}</ref> Die reservaat het 'n groot rol in die behoud van die [[swartwildebees]] gespeel en is nie oop vir besoekers nie.<ref>{{cite web |url=http://www.sa-venues.com/game-reserves/nwp_salombard.htm |title=sa-venues |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170801183552/https://www.sa-venues.com/game-reserves/nwp_salombard.htm |archive-date=1 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Plante == Die gebied bestaan uit grasveld met plek-plek struike. Dit word ''Cymbopogon-Themeda''-veld genoem. Die oostelike helfte bestaan veral uit ''brakturf'', die westelike uit sanderige leem. Die brakturf oorstroom gereëld en die lae dele daarvan is veral met die grasspesies ''[[Brakvleigras|Sporobolus ludwigii]]'' en ''S. ioclados usitatus'' bedek. ''[[Lycium hirsutum]]'' kom hier ook voor. Die hoër dele het ''Cymbopogon'' en ''Themeda''-grasse en 'ganna', wat klein struikies bevat soos in die Karoo. Die westelike ''Cymbopogon-Themeda''-veld bevat spesies soos ''[[Themeda triandra]]'', ''[[Cymbopogon plurinodis]]'', ''[[Eragrostis lehmanniana]]'', ''[[Eragrostis atherstonii]]'', ''[[Enneapogon scoparius]]'', ''[[Rhus lancea]]'', ''[[Ziziphus mucronata]]'', ''[[Diospyros licioides]]'' en ''[[Grewia flava]]''. In die noorde word panne aangetref met die [[waterplant]] ''[[Marsilea macrocarpa]]'' en die grasspesie ''[[Diplachne fusca]]''.<ref name="Zyl"/> == Fauna == Daar word talle bokspesies in die reservaat aangetref, veral die [[swartwildebees]], [[blesbok]], [[eland]], [[rooibok]], [[mofhartbees]] en [[springbok]]. <ref name="Zyl"/> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Bewaringsgebiede in Suid-Afrika]] gu1tt70z9g47ipwou9dqncet1ctjpz4 2913442 2913435 2026-06-24T08:49:21Z Aliwal2012 39067 2913442 wikitext text/x-wiki {{Koördinate|27|36|20.46|S|25|27|52.49|E|scale:200000_region:ZA|aansig=titel}} Die '''S.A. Lombard-wildreservaat''' is ongeveer 20 km wes van [[Bloemhof]] in die [[Noordwes]]provisie op 1200&nbsp;m hoogte geleë. Die streek ontvang ongeveer 380-500 mm [[reën]] per jaar, veral tussen November en April. In die somer kan die [[temperatuur]] hoër as 27&nbsp;°C en in die winter laer as 10&nbsp;°C daal. In Junie en Julie val die temperatuur soms tot benede [[vriespunt]]. Die reservaat is ongeveer 46&nbsp;km² groot en is taamlik plat en amper boomloos. Die gebied bestaan uit 'n westelike en 'n oostelike helfte. Op die grens is 'n deel waar daar tot ongeveer 1920 vir [[diamant]]e gemyn is. In die [[Tweede Wêreldoorlog]] is hier met [[donkie|muile]] geboer en 1950 is dit deur die Natuurbewaringstak oorgeneem. In 1954 het dit 'n [[natuurreservaat]] geword. <ref name="Zyl">{{webaanhaling|url=http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/00445096.1965.11447299|titel= {{Outeur|J. H. M. Van Zyl}} (1965) ''The Vegetation of the S. A. Lombard Nature Reserve and its Utilisation by Certain Antelope'', Zoologica Africana, 1:1, 55-71, DOI: 10.1080/00445096.1965.11447299}}</ref> Die reservaat het 'n groot rol in die behoud van die [[swartwildebees]] gespeel en is nie oop vir besoekers nie.<ref>{{cite web |url=http://www.sa-venues.com/game-reserves/nwp_salombard.htm |title=sa-venues |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170801183552/https://www.sa-venues.com/game-reserves/nwp_salombard.htm |archive-date=1 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Flora == Die gebied bestaan uit grasveld met plek-plek struike. Dit word ''Cymbopogon-Themeda''-veld genoem. Die oostelike helfte bestaan veral uit ''brakturf'', die westelike deel uit sanderige leem. Die brakturf oorstroom gereëld en die lae dele daarvan is veral met die grasspesies ''[[Brakvleigras|Sporobolus ludwigii]]'' en ''S. ioclados usitatus'' bedek. ''[[Lycium hirsutum]]'' kom hier ook voor. Die hoër dele het ''Cymbopogon'' en ''Themeda''-grasse en 'ganna', wat klein struikies bevat soos in die Karoo. Die westelike ''Cymbopogon-Themeda''-veld bevat spesies soos ''[[Themeda triandra]]'', ''[[Cymbopogon plurinodis]]'', ''[[Eragrostis lehmanniana]]'', ''[[Eragrostis atherstonii]]'', ''[[Enneapogon scoparius]]'', ''[[Rhus lancea]]'', ''[[Ziziphus mucronata]]'', ''[[Diospyros licioides]]'' en ''[[Grewia flava]]''. In die noorde word panne aangetref met die [[waterplant]] ''[[Marsilea macrocarpa]]'' en die grasspesie ''[[Diplachne fusca]]''.<ref name="Zyl"/> == Fauna == Daar word talle bokspesies in die reservaat aangetref, veral die [[swartwildebees]], [[blesbok]], [[eland]], [[rooibok]], [[mofhartbees]] en [[springbok]]. <ref name="Zyl"/> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Bewaringsgebiede in Suid-Afrika]] cdq8zfto35lv17oa19j7jfi5dai8rjy 2913443 2913442 2026-06-24T08:52:29Z Aliwal2012 39067 opruim 2913443 wikitext text/x-wiki {{Koördinate|27|36|20.46|S|25|27|52.49|E|scale:200000_region:ZA|aansig=titel}} Die '''S.A. Lombard-wildreservaat''' is ongeveer 20 km wes van [[Bloemhof]] in die [[Noordwes]]provisie op 1200&nbsp;m hoogte geleë. Die streek ontvang ongeveer 380-500 mm [[reën]] per jaar, veral tussen November en April. In die somer kan die [[temperatuur]] hoër as 27&nbsp;°C en in die winter laer as 10&nbsp;°C daal. In Junie en Julie val die temperatuur soms tot benede [[vriespunt]]. Die reservaat is ongeveer 46&nbsp;km² groot en is taamlik plat en amper boomloos. Die gebied bestaan uit 'n westelike en 'n oostelike helfte. Op die grens is 'n deel waar daar tot ongeveer 1920 vir [[diamant]]e gemyn is. In die [[Tweede Wêreldoorlog]] is hier met [[donkie|muile]] geboer en 1950 is dit deur die Natuurbewaringstak oorgeneem. In 1954 het dit 'n [[natuurreservaat]] geword.<ref name="Zyl">{{webaanhaling|url=http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/00445096.1965.11447299|titel= {{Outeur|J. H. M. Van Zyl}} (1965) ''The Vegetation of the S. A. Lombard Nature Reserve and its Utilisation by Certain Antelope'', Zoologica Africana, 1:1, 55-71, DOI: 10.1080/00445096.1965.11447299}}</ref> Die reservaat het 'n groot rol in die behoud van die [[swartwildebees]] gespeel en is nie oop vir besoekers nie.<ref>{{cite web |url=http://www.sa-venues.com/game-reserves/nwp_salombard.htm |title=sa-venues |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170801183552/https://www.sa-venues.com/game-reserves/nwp_salombard.htm |archive-date=1 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Flora == Die gebied bestaan uit grasveld met plek-plek struike. Dit word ''Cymbopogon-Themeda''-veld genoem. Die oostelike helfte bestaan veral uit ''brakturf'', die westelike deel uit sanderige leem. Die brakturf oorstroom gereëld en die lae dele daarvan is veral met die grasspesies ''[[Brakvleigras|Sporobolus ludwigii]]'' en ''S. ioclados usitatus'' bedek. ''[[Lycium hirsutum]]'' kom hier ook voor. Die hoër dele het ''Cymbopogon'' en ''Themeda''-grasse en 'ganna', wat klein struikies bevat soos in die Karoo. Die westelike ''Cymbopogon-Themeda''-veld bevat spesies soos ''[[Themeda triandra]]'', ''Cymbopogon plurinodis'', ''[[Eragrostis lehmanniana]]'', ''Eragrostis atherstonii'', ''Enneapogon scoparius'', ''Rhus lancea'', ''[[Ziziphus mucronata]]'', ''Diospyros licioides'' en ''[[Grewia flava]]''. In die noorde word panne aangetref met die [[waterplant]] ''Marsilea macrocarpa'' en die grasspesie ''Diplachne fusca''.<ref name="Zyl"/> == Fauna == Daar word talle bokspesies in die reservaat aangetref, veral die [[swartwildebees]], [[blesbok]], [[eland]], [[rooibok]], [[mofhartbees]] en [[springbok]]. <ref name="Zyl"/> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Bewaringsgebiede in Suid-Afrika]] jxmna7gpvkynyo7t7luwfs65vfvwbeb 2913445 2913443 2026-06-24T08:56:24Z Aliwal2012 39067 /* Flora */ 2913445 wikitext text/x-wiki {{Koördinate|27|36|20.46|S|25|27|52.49|E|scale:200000_region:ZA|aansig=titel}} Die '''S.A. Lombard-wildreservaat''' is ongeveer 20 km wes van [[Bloemhof]] in die [[Noordwes]]provisie op 1200&nbsp;m hoogte geleë. Die streek ontvang ongeveer 380-500 mm [[reën]] per jaar, veral tussen November en April. In die somer kan die [[temperatuur]] hoër as 27&nbsp;°C en in die winter laer as 10&nbsp;°C daal. In Junie en Julie val die temperatuur soms tot benede [[vriespunt]]. Die reservaat is ongeveer 46&nbsp;km² groot en is taamlik plat en amper boomloos. Die gebied bestaan uit 'n westelike en 'n oostelike helfte. Op die grens is 'n deel waar daar tot ongeveer 1920 vir [[diamant]]e gemyn is. In die [[Tweede Wêreldoorlog]] is hier met [[donkie|muile]] geboer en 1950 is dit deur die Natuurbewaringstak oorgeneem. In 1954 het dit 'n [[natuurreservaat]] geword.<ref name="Zyl">{{webaanhaling|url=http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/00445096.1965.11447299|titel= {{Outeur|J. H. M. Van Zyl}} (1965) ''The Vegetation of the S. A. Lombard Nature Reserve and its Utilisation by Certain Antelope'', Zoologica Africana, 1:1, 55-71, DOI: 10.1080/00445096.1965.11447299}}</ref> Die reservaat het 'n groot rol in die behoud van die [[swartwildebees]] gespeel en is nie oop vir besoekers nie.<ref>{{cite web |url=http://www.sa-venues.com/game-reserves/nwp_salombard.htm |title=sa-venues |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170801183552/https://www.sa-venues.com/game-reserves/nwp_salombard.htm |archive-date=1 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Flora == Die gebied bestaan uit grasveld met plek-plek struike. Dit word ''Cymbopogon-Themeda''-veld genoem. Die oostelike helfte bestaan veral uit ''brakturf'', die westelike deel uit sanderige leem. Die brakturf oorstroom gereëld en die lae dele daarvan is veral met die grasspesies ''[[Brakvleigras|Sporobolus ludwigii]]'' en ''S. ioclados usitatus'' bedek. ''[[Lycium hirsutum]]'' kom hier ook voor. Die hoër dele het ''Cymbopogon'' en ''Themeda''-grasse en 'ganna', wat klein struikies bevat soos in die Karoo. Die westelike ''Cymbopogon-Themeda''-veld bevat spesies soos ''[[Themeda triandra]]'', (rooigras) ''Cymbopogon plurinodis'', ''[[Eragrostis lehmanniana]] (''knietjiesgras), ''Eragrostis atherstonii'', ''Enneapogon scoparius'', ''Rhus lancea'', ''[[Ziziphus mucronata]] (''blinkblaar-wag-’n-bietjie), ''Diospyros licioides'' en ''[[Grewia flava]] (''rosyntjiebos). In die noorde word panne aangetref met die [[waterplant]] ''Marsilea macrocarpa'' en die grasspesie ''Diplachne fusca''.<ref name="Zyl"/> == Fauna == Daar word talle bokspesies in die reservaat aangetref, veral die [[swartwildebees]], [[blesbok]], [[eland]], [[rooibok]], [[mofhartbees]] en [[springbok]]. <ref name="Zyl"/> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Bewaringsgebiede in Suid-Afrika]] mgzs3dzz4mer8u8isbiqqgvov3rskbl 0 116754 2913449 2511699 2026-06-24T09:10:08Z Aliwal2012 39067 opruim, klaar! 2913449 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks |name = Knietjiesgras |image = LehmannLovegrassCORO (15931697931).jpg |image_caption = Knietjiesgras in die VS |status = LC |status_system = iucn3.1 |taxon = Eragrostis lehmanniana |authority = Nees |synonyms = * ''Eragrostis chaunantha'' <small>Pilg.</small> * ''Eragrostis pseudoteff'' <small>Peter</small> * ''Eragrostis vansonii'' <small>Bremek. & [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} '''Knietjiesgras''' (''Eragrostis lehmanniana'') is 'n oorheersende grasspesie in die oostelike [[Nama-Karoo]] en die westelike [[Hoëveld]]. Die reënval in hierdie gebied is 150 - 220 mm per jaar.<ref>{{webaanhaling|url=http://www.tucson.ars.ag.gov/unit/publications/PDFfiles/752.pdf|titel=''Climatic and edaphic conditions at Eragrostis lehmanniana Nees sites in Arizona, USA and the Cape Province, RSA and potential seeding sites in southern Africa'' J.Grassl.Soc.South.Afr. (1989), 6(3) 139}}</ref> Die [[spesie]] is ook [[inheems]] aan [[Angola]], [[Botswana]], [[Lesotho]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]].<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:322546-2</ref> Dit is sedert ongeveer 1930 'n ingeburgerde spesie in die suidweste van die [[Verenigde State]].<ref>{{cite web |url=http://plants.usda.gov/core/profile?symbol=ERLE |title=USDA |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207091529/https://plants.usda.gov/core/profile%3Fsymbol%3DERLE |archive-date=7 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is dit 'n [[indringerplant]] wat inheemse grasspesies soos ''Trichachne californica'' verdring.<ref name="tex">{{cite web |url=http://texasinvasives.org/plant_database/detail.php?symbol=ERLE |title=texas invasives |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150920093300/http://www.texasinvasives.org/plant_database/detail.php?symbol=ERLE |archive-date=20 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is ook in droë dele van [[Brasilië]], [[Argentinië]], [[Venezuela]] en [[Indië]] ingevoer.<ref>{{cite web |url=http://www.cabi.org/isc/datasheet/114157 |title=Cabi |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170727070146/http://www.cabi.org/isc/datasheet/114157 |archive-date=27 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit word vir beweiding as voedsel vir beeste en ander diere gebruik, maar omdat dit 'n uitgebreide wortelstelsel het, ook gebruik vir die beheer van [[erosie]].<ref>{{cite web |url=http://www.graniteseed.com/products/seeds/eragrostis-lehmanniana |title=granite seed and erosion control |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160515144342/http://www.graniteseed.com/products/seeds/eragrostis-lehmanniana |archive-date=15 Mei 2016 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=15 November 2016 }}</ref> Die meerjarige plant word 45-61 cm hoog en die halme is amper regop. Die blare is kort, ongeveer 1,5 mm breed en 5-15 cm lank.<ref name="tex" /> == Landbou == Die beweidingskapasiteit is taamlik goed {{WIW|7|5.4|3.24}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Grasse]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 3r0s9wc5on13aylod23i4jkv9dx1di2 0 126074 2913357 2913216 2026-06-23T22:05:46Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2913357 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas internasionale sokkerkompetisie | titel = FIFA Sokker-Wêreldbeker | jaar = 2026 | bo = 2026 FIFA World Cup {{en}}<br />Copa Mundial de Fútbol 2026 {{es}}<br />Coupe du monde de football de 2026 {{fr}} | beeld = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | grootte = 175px | onderskrif = | land = Kanada | land-vlagpar = | land2 = Meksiko | land2-vlagpar = | land3 = Verenigde State | land3-vlagpar = | stad = | datums = 11 Junie – 19 Julie | konfederasies = 6 | num_spanne = 48 | stadions = 16 | stede = 16 | kampioen = | aantal = | tweede = | derde = | vierde = | wedstryde = 46 | doele = 139 | bywoning = 2983770 | top_puntemaker = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Lionel Messi]] (5) | speler = | vorige = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] | volgende = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|2030]] }} Die 23ste '''[[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi''' ([[Engels]]: ''2026 FIFA World Cup''; [[Spaans]]: ''Copa Mundial de Fútbol 2026''; [[Frans]]: ''Coupe du monde de football de 2026'') word van 11 Junie tot 19 Julie 2026 in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> FIFA het op 13 Junie 2018, net voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] in [[Rusland]], die gasheerlande aangekondig. Dit is die eerste toernooi wat deur drie lande saam aangebied word. Daarbenewens is dit die vierde toernooi in [[Noord-Amerika]], die eerste in Kanada, die tweede in die Verenigde State ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994-toernooi]], asook die derde in Meksiko ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970-]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986-toernooie]]. Kandidate vir gasheer was [[Marokko]] asook die gemeenskaplike Noord-Amerikaanse bod.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=11 Mei 2017 |accessdate=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915095957/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=15 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die Sokker-Wêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die toernooi word vir die eerste keer deur 48 nasionale spanne beslis, waaronder dié van die drie gasheerlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=10 Januarie 2017 |accessdate=11 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213938/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die spanne is in twaalf groepe van vier elk verdeel, waarvan die twee beste spanne van elke groep en die agt beste derdeplek-spanne na die 16de eindrondte deurdring. Altesaam 104 wedstryde word gespeel, waarvan 78 in die Verenigde State en 13 elk in Kanada en Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is die langste toernooi volgens beide aantal deelnemende spanne en wedstryde. Die nasionale sokkerspanne van [[Curaçao]], [[Kaap Verde]], [[Jordanië]] en [[Oesbekistan]] neem vir die eerste keer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c79ve0qzy9go |title=Who are the 2026 World Cup debutants? |publisher=[[BBC]] |author=Gary Rose |date=5 Desember 2025 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] neem vir die eerste keer sedert 2010 weer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel. == Toewysing == [[Lêer:Mapa Candidaturas Mundial Fútbol 2026.png|duimnael|400px| {{sleutel|red|Kandidaat vir 2026}} {{sleutel|#a244ff|Gekanselleerde bod}} {{sleutel|#ff6600|Onverkiesbaar vir 2026}}]] [[Lêer:2026 world cup bid election.png|duimnael|400px|FIFA-lede en hul stemme vir die kandidate: {| ! Toegelaat om te stem !! Onbevoeg om te stem |- |{{sleutel|#867650|Stem vir die Verenigde bod}}||{{sleutel|#FFBD41|Kanada-Meksiko-Verenigde State}} |- |{{sleutel|#2770AB|Stem vir die Marokkaanse bod}}||{{sleutel|#55208D|Marokko}} |- |{{sleutel|#008E2A|Neutraal}}||{{sleutel|#000000|Geskors}} |- |{{sleutel|#B32A2F|Onthouding}}||{{sleutel|#C1C1C1|Nie 'n geassosieerde FIFA-lid}} |}]] Volgens FIFA se beleid mag net al om die derde toernooi deur dieselfde kontinentale beheerliggaam aangebied word. Lande van [[AFC]] en [[UEFA]] was dus onverkiesbaar vir 2026, omdat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018-toernooi]] aan [[Rusland]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022-toernooi]] aan [[Katar]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7067187.stm |title=Fifa abandons World Cup rotation |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2007 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> Kanada, Meksiko en die Verenigde State is op 13 Junie 2018 in [[Moskou]] deur FIFA gekies as die gasheerlande vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026. Die enigste ander kandidaatland was Marokko. Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is een van vyf groot internasionale sporttoernooie wat die Verenigde State binne een dekade aanbied, saam met die [[T20I-wêreldbeker 2024]] (saam met [[Wes-Indië]]), die [[Olimpiese Somerspele 2028]], die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wpp.com/en/wpp-iq/2022/09/helping-sports-to-cross-the-atlantic |title=Helping sports to cross the Atlantic |publisher=WPP |author=Dominic Grainger |date=30 September 2022 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |title=USA Rugby: 2033 Women’s Rugby and 2031 Rugby World Cup Hosts |publisher=Last Word On Sports |author=Raheem Bashir |date=12 Mei 2022 |accessdate=7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107190038/https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |archive-date=7 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cityam.com/us-and-mexico-launch-bid-for-2027-football-womens-world-cup/ |title=US and Mexico launch bid for 2027 football Women’s World Cup |publisher=City A.M. |author=Matt Hardy |date=20 April 2023 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> Die stemming het as volg verloop: {|class="wikitable collapsible" ! colspan="7" | Stemming vir gasheer van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026<ref>{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/77948410df016fb/original/vpnl19m2xr8zk50mnor3-pdf.pdf |title=Voting Results for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> |- ! Land | style="background:silver;" | '''Rondte 1''' |- | {{vlagland|Kanada}}, {{vlagland|Meksiko}}, {{vlagland|Verenigde State}} || style="text-align:center;" | '''134''' |- | {{vlagland|Marokko}} || style="text-align:center;" | 65 |} == Kwalifisering == Die gashere Kanada, Meksiko en die Verenigde State se spanne het regstreeks vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 gekwalifiseer. Van die 45 oorblywende plekke was 16 vir [[UEFA]] ([[Europa]]) gereserveer, nege vir [[CAF]] ([[Afrika]]), agt vir [[AFC]] ([[Asië]]), ses vir [[CONMEBOL]] ([[Suid-Amerika]]), drie vir [[CONCACAF]] ([[Karibiese gebied]], [[Noord-Amerika|Noord]]- en [[Sentraal-Amerika]]) en een vir [[OFC]] ([[Oseanië]]). Twee plekke is tydens uitspeelwedstryde tussen Afrika en Noord-/Sentraal-Amerika en tussen Suid-Amerika en Oseanië beslis. Die kontinentale kwalifiseringswedstryde is tussen 7 September 2023 en 31 Maart 2026 beslis. Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|voortgesette Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] het [[Rusland]] se skorsing deur beide [[FIFA]] en UEFA bly voortbestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4gry9zp412o |title=Why are Russia still playing international football despite ban? |publisher=[[BBC]] |author=Daniel Austin |date=6 Junie 2025 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> Vir die eerste keer neem agt [[Arabiere|Arabiese]] lande ([[Algerië]], [[Egipte]], [[Irak]], [[Jordanië]], [[Katar]], [[Marokko]], [[Saoedi-Arabië]] en [[Tunisië]]) aan dieselfde Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sana.sy/en/sport/2307218/ |title=Eight Arab teams make history at the 2026 World Cup |publisher=Syrian Arab News Agency |date=1 April 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> Noemenswaardige lande wat nie gekwalifiseer het nie sluit in die viermalige wêreldbekerwenner [[Italië]], [[Denemarke]], [[Kameroen]], [[Nigerië]] en [[Pole]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/football/news/9d3ac852-85ce-4a3a-839b-08f9774070d0/top-five-giants-who-will-miss-the-2026-fifa-world-cup |title=Top five giants who will miss the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[SuperSport]] |date=1 April 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 48 spanne het vir die hooftoernooi gekwalifiseer:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-who-has-qualified |title=Qualified teams for the FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |date=18 November 2025 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> [[Lêer:2026 world cup qualification map.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#cccccc|Nie ’n geassosieerde lid van FIFA nie}} {{sleutel|#000000|Land het homself onttrek of is geskors}} {{sleutel|#ffcc00|Land het nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#2ad4ff|Land neem aan die kwalifisering deel}} {{sleutel|#0000ff|Land het gekwalifiseer}}]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=80|Verskynings by eindstryde !width=50|Agtereen-volgende deelnames !width=80|Laaste verskyning !width=80|Vorige beste prestasie |- |align="left"|{{vlagland|Algerië}} |5de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Argentinië}} |19de||14||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Australië}} |7de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|België}} |15de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Brasilië}} |23ste||23||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Colombia}} |7de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Curaçao}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Duitsland}} |21ste||19||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ecuador}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Egipte}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Engeland}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Frankryk}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ghana}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Haïti}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Irak}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Iran}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ivoorkus}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Japan}} |8ste||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Jordanië}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kaap Verde}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kanada}} |3de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Katar}} |2de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Kroasië}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Marokko}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Meksiko}} |18de||9||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nederland}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |3de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Noorweë}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Oesbekistan}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Oostenryk}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Panama}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Paraguay}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Portugal}} |9de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Senegal}} |4de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Skotland}} |10de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Spanje}} |17de||13||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Korea}} |12de||11||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Swede}} |13de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Switserland}} |13de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tsjeggië}} |9de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tunisië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Turkye}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Uruguay}} |15de||5||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Verenigde State}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]])</small> |} == Stadions == Die 104 wedstryde word op die volgende 16 stadions gespeel, waarvan twee in Kanada, drie in Meksiko en elf in die Verenigde State:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-full-list-stadiums-mexico-canada-usa |title=FIFA World Cup 2026: Full list of stadiums for the men's event in Canada, Mexico, and the United States |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Sebastian Mikkelsen |date=28 September 2023 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]]<ref name="bid_cities">{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |title=United 2026 bid book |publisher=[[FIFA]] |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[New York]]/[[New Jersey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Dallas]]–[[Fort Worth]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Kansas City]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Azteca-stadion]]<br />'''(Estadio Banorte)'''<br /> | [[MetLife-stadion]]<br />'''(New York/New Jersey-stadion)'''<br /><small>([[East Rutherford]])</small> | [[AT&T-stadion]]<br />'''(Dallas-stadion)'''<br /><small>([[Arlington, Texas|Arlington]])</small> | [[Arrowhead-stadion]]<br />'''(Kansas City-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|19|18|11|N|99|9|2|W|aansig=inlyn|name=Azteca-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|40|48|48.7|N|74|4|27.7|W|aansig=inlyn|name=MetLife-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|32|44|52|N|97|5|34|W|aansig=inlyn|name=AT&T-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|2|56|N|94|29|2|W|aansig=inlyn|name=Arrowhead-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''83&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26™ stadiums |publisher=[[FIFA]] |date=15 Julie 2025 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> | Kapasiteit: '''82&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''94&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''73&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|200px]] | [[Lêer:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] | [[Lêer:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] | [[Lêer:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Houston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |title=Los Angeles 2026 |publisher=Los Angeles Sports & Entertainment Commission |accessdate=29 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=29 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Philadelphia]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[NRG-stadion]]<br />'''(Houston-stadion)''' | [[Mercedes-Benz-stadion]]<br />'''(Atlanta-stadion)''' | [[SoFi-stadion]]<br />'''(Los Angeles-stadion)'''<br /><small>([[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]])</small> | [[Lincoln Financial Field]]<br />'''(Philadelphia-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|29|41|5|N|95|24|39|W|aansig=inlyn|name=NRG-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|45|20|N|84|24|0|W|aansig=inlyn|name=Mercedes-Benz-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|57|10.8|N|118|20|20.4|W|aansig=inlyn|name=SoFi-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|54|3|N|75|10|3|W|aansig=inlyn|name=Lincoln Financial Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''72&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''75&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''70&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:USA vs Argentina (Moments before Messi kicked a goal - color).jpg|200px]] | [[Lêer:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] | [[Lêer:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] | [[Lêer:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Seattle]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[San Francisco]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Boston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Miami]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Lumen Field]]<br />'''(Seattle-stadion)''' | [[Levi's-stadion]]<br />'''(San Franciscobaaigebiedstadion)'''<br /><small>([[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]])</small> | [[Gillette-stadion]]<br />'''(Boston-stadion)'''<br /><small>([[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]])</small> | [[Hard Rock-stadion]]<br />'''(Miami-stadion)'''<br /><small>([[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]])</small> |- | <small>{{Koördinate|47|35|42.72|N|122|19|53.76|W|aansig=inlyn|name=Lumen Field}}</small> | <small>{{Koördinate|37|24|10.8|N|121|58|12|W|aansig=inlyn|name=Levi's-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|42|5|27.6|N|71|15|50.4|W|aansig=inlyn|name=Gillette-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|25|57|29|N|80|14|20|W|aansig=inlyn|name=Hard Rock-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''71&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast end.jpg|200px]] | [[Lêer:Entering Levi's Stadium.JPG|200px]] | [[Lêer:New England Revolution Game; 7.06.2013; 745pm.JPG|200px]] | [[Lêer:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Vancouver]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=[[FIFA]] |date=14 April 2022 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Monterrey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Guadalajara]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[BC Place]]<br />'''(BC Place Vancouver)''' | [[Estadio BBVA]]<br />'''(Estadio Monterrey)'''<br /><small>([[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]])</small> | [[Estadio Akron]]<br />'''(Estadio Guadalajara)'''<br /><small>([[Zapopan]])</small> | [[BMO Field]]<br />'''(Toronto-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|49|16|36|N|123|6|43|W|aansig=inlyn|name=BC Place}}</small> | <small>{{Koördinate|25|40|9|N|100|14|40|W|aansig=inlyn|name=Estadio BBVA}}</small> | <small>{{Koördinate|20|40|54|N|103|27|46|W|aansig=inlyn|name=Estadio Akron}}</small> | <small>{{Koördinate|43|37|58|N|79|25|7|W|aansig=inlyn|name=BMO Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''54&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''53&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''48&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''45&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] | [[Lêer:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{location map+|Kanada|width=250|float=left|caption=Plekke in Kanada|places= {{location map~|Kanada|lat=49.276667|long=-123.111944|label=[[Vancouver]]|position=right}} {{location map~|Kanada|lat=43.633333|long=-79.418611|label=[[Toronto]]|position=left}} }} |style="border:0 solid #777;"| {{location map+|Verenigde State|float=center|width=400|caption=Plekke in die Verenigde State|places= {{location map~|Verenigde State|lat=33.755|long=-84.39|label=[[Atlanta]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=42.358056|long=-71.063611|label=[[Boston]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=32.775833|long=-96.796667|label=[[Dallas]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=29.762778|long=-95.383056|label=[[Houston]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.099722|long=-94.578333|label=[[Kansas City]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=34.05|long=-118.25|label=[[Los Angeles]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=25.775278|long=-80.208889|label=[[Miami]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=40.817097|long=-74.085024|label=[[New York|NY/NJ]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.9500|long=-75.1667|label=[[Philadelphia]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=37.354444|long=-121.969167|label=[[San Francisco]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=47.5952|long=-122.3316|label=[[Seattle]]|position=bottom}} }} |style="border:0 solid #2a5;"| {{location map+|Meksiko|float=right|width=320|caption=Plekke in Meksiko|places= {{location map~|Meksiko|lat=19.303056|long=-99.150556|label=[[Meksikostad]]|position=bottom}} {{location map~|Meksiko|lat=25.669167|long=-100.244444|label=[[Monterrey]]|position=left}} {{location map~|Meksiko|lat=20.681667|long=-103.462778|label=[[Guadalajara]]|position=left}} }} |}</center> == Formaat == Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word oor 39 dae tussen 48 verskillende spanne oor 104 wedstryde beslis. Dit het op 11 Junie 2026 op die Azteca-stadion, Meksikostad, Meksiko, met die openingswedstryd tussen die medegasheer Meksiko en Suid-Afrika afgeskop. Die toernooi eindig op die MetLife-stadion, East Rutherford, Verenigde State, op 19 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die Sokker-Wêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />Junie ! scope=col |Do<br />11 ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 11 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep C <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep D <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep E <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep F <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep G <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep H <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep I <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep J <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep K <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep L <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |So<br />28 ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 ! scope=col |Ma<br />6 ! scope=col |Di<br />7 ! scope=col |Wo<br />8 ! scope=col |Do<br />9 ! scope=col |Vr<br />10 ! scope=col |Sa<br />11 ! scope=col |So<br />12 ! scope=col |Ma<br />13 ! scope=col |Di<br />14 ! scope=col |Wo<br />15 ! scope=col |Do<br />16 ! scope=col |Vr<br />17 ! scope=col |Sa<br />18 ! scope=col |So<br />19 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 28 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 29 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 1 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 3 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 6 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 7 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#3399ff| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Derde plek}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepfase === Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word tussen 48 nasionale sokkerspanne beslis. Vir die groepfase is die 48 deelnemende spanne in twaalf groepe van vier elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span drie wedstryde in die groepfase. Drie punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens aangetekende doele gerangskik. Klassifisering binne elke groep sal gegrond wees op die volgende puntestelsel: * Drie wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * Een vir ’n gelykop; * geen vir ’n nederlaag. Aan die einde van die groepfase word die spanne gerangskik van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne en die agt beste derde-plekspanne wat na die uitklopfase deurdring. As twee spanne gelykop in punte is, word die rangorde deur hul aantal aangetekende doele bepaal. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit 32 wedstryde bestaan: 16 16de eindstryde, agt agtste eindstryde, vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n wedstryd om die derde plek en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring saam met die agt beste derde-plekspanne na die uitklopfase deur. Groepwenners speel teen naaswenners in ander groepe in die 16de eindstryde, byvoorbeeld: die wenner van Groep A speel teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A. Spanne van dieselfde groep kan dus eers weer in óf die klein finale óf die eindstryd mekaar ontmoet. Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná negentig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is, word daar verder gespeel word om die wenner te bepaal. Aanvanklik word daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, 15 minute in elke rigting. As daar steeds nie ’n wenner ná 120 minute is nie, word die wenner deur ’n [[Strafskop (sokker)|strafskopkompetisie]] bepaal. == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:#ffc;"|Moontlike uitklopdeelname. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. Die loting is op 5 Desember 2025 in die John F. Kennedy Center in [[Washington, D.C.]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=[[FIFA]] |date=5 Desember 2025 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> === Groepuitdunne === 48 spanne neem aan die groepfase deel. Die twee beste spanne dring saam met die agt beste derde-plekspanne in elke groep na die tweede rondte (die uitklopfase) deur. ==== Groep A ==== [[Lêer:South Corea 2-Czechia 1 (55334091661).jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Suid-Korea en Tsjeggië in Zapopan]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Meksiko}} |2||2||0||0||3||0||+3||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}} |2||1||0||1||2||2||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tsjeggië}} |2||0||1||1||2||3||–1||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |2||0||1||1||1||3||–2||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 13:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|9}}<br />[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{goal|67}} |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |goals1 = [[Hwang In-beom]] {{goal|67}}<br />[[Oh Hyeon-gyu]] {{goal|80}} |goals2 = {{goal|59}} [[Ladislav Krejčí|Krejčí]] |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 44&nbsp;985 |referee = Amin Mohamed Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|83|straf}} [[Teboho Mokoena|Mokoena]] |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;442 |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = [[Luis Romo|Romo]] {{goal|50}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 45&nbsp;522 |referee = Gustavo Tejera (Uruguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = Wedstryd 53 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |score = Wedstryd 54 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} ==== Groep B ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup Match 26, Switzerland v Bosnia and Herzegovina.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Switserland en Bosnië en Herzegowina in Inglewood]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kanada}} |2||1||1||0||7||1||+6||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Switserland}} |2||1||1||0||5||2||+3||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |2||0||1||1||2||5||–3||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Katar}} |2||0||1||1||1||7||–6||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Jovo Lukić|Lukić]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;002 |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Katar}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |goals1 = [[Boualem Khoukhi|Khoukhi]] {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|17|straf}} [[Breel Embolo|Embolo]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 67&nbsp;966 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{goal|74}}, {{goal|90}}<br />[[Rubén Vargas|Vargas]] {{goal|84}}<br />[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{goal|90+7|straf}} |goals2 = {{goal|90+3}} [[Ermin Mahmić|Mahmić]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;026 |referee = João Pinheiro (Portugal)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 6–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|16}}<br />[[Jonathan David|David]] {{goal|29}}, {{goal|45+3}}, {{goal|90+2}}<br />[[Nathan Saliba|Saliba]] {{goal|64}}<br />[[Mohamed Manai|Manai]] {{goal|75|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Cristián Garay (Chili)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = Wedstryd 51 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |score = Wedstryd 52 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} ==== Groep C ==== [[Lêer:Gillette2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Haïti en Skotland in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Brasilië}} |2||1||1||0||4||1||+3||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Marokko}} |2||1||1||0||2||1||+1||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}} |2||1||0||1||1||1||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Haïti}} |2||0||0||2||0||4||–4||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|32}} |goals2 = {{goal|21}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|28}} [[John McGinn|McGinn]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = [[Matheus Cunha|Cunha]] {{goal|23}}, {{goal|36}}<br />[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|45+3}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Alejandro Hernández Hernández (Spanje)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = Wedstryd 49 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |score = Wedstryd 50 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} ==== Groep D ==== [[Lêer:Australia vs Türkiye at BC Place - June 13, 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Australië en Turkye in Vancouver]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Verenigde State}} |2||2||0||0||6||1||+5||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Australië}} |2||1||0||1||2||2||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}} |2||1||0||1||2||4||–2||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Turkye}} |2||0||0||2||0||3||–3||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{goal|7|e.d.}}<br />[[Folarin Balogun|Balogun]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}}<br />[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{goal|90+8}} |goals2 = {{goal|73}} [[Maurício]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Australië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |goals1 = [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{goal|27}}<br />[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{goal|75}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|2}} [[Matías Galarza|Galarza]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;827 |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = [[Cameron Burgess|Burgess]] {{goal|11|e.d.}}<br />[[Alex Freeman|Freeman]] {{goal|43}} |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;925 |referee = Felix Zwayer (Duitsland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = Wedstryd 59 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |score = Wedstryd 60 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} ==== Groep E ==== [[Lêer:Germany vs Curaçao 2026 FIFA World Cup.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Duitsland en Curaçao in Houston]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Duitsland}} |2||2||0||0||9||2||+7||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ivoorkus}} |2||1||0||1||2||2||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}} |2||0||1||1||0||1||–1||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Curaçao}} |2||0||1||1||1||7||–6||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 7–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{goal|6}}<br />[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{goal|38}}<br />[[Kai Havertz|Havertz]] {{goal|45+5|straf}}, {{goal|88}}<br />[[Jamal Musiala|Musiala]] {{goal|47}}<br />[[Nathaniel Brown|Brown]] {{goal|68}}<br />[[Deniz Undav|Undav]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Livano Comenencia|Comenencia]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;021 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |goals1 = [[Amad Diallo|Diallo]] {{goal|90}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;274 |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = [[Deniz Undav|Undav]] {{goal|68}}, {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|30}} [[Franck Kessié|Kessié]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;036 |referee = Juan Gabriel Benítez (Paraguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 68&nbsp;598 |referee = Ma Ning (Volksrepubliek China)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |score = Wedstryd 55 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = Wedstryd 56 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} ==== Groep F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nederland}} |2||1||1||0||7||3||+4||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Japan}} |2||1||1||0||6||2||+4||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}} |2||1||0||1||6||6||±0||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tunisië}} |2||0||0||2||1||9||–8||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = [[Virgil van Dijk|Van Dijk]] {{goal|50}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|57}} [[Keito Nakamura|Nakamura]]<br />{{goal|88}} [[Daichi Kamada|Kamada]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 69&nbsp;285 |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Swede}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |goals1 = [[Yasin Ayari|Ayari]] {{goal|7}}, {{goal|90+6}}<br />[[Alexander Isak|Isak]] {{goal|30}}<br />[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{goal|59}}<br />[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{goal|84}} |goals2 = {{goal|43}} [[Omar Rekik|Rekik]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 50&nbsp;987 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{goal|5}}, {{goal|17}}<br />[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{goal|47}}, {{goal|54}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|89}} |goals2 = {{goal|59}} [[Anthony Elanga|Elanga]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 22:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = 0–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|4}} [[Daichi Kamada|Kamada]]<br />{{goal|31}}, {{goal|83}} [[Ayase Ueda|Ueda]]<br />{{goal|69}} [[Junya Itō|J. Itō]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 51&nbsp;243 |referee = István Kovács (Roemenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Japan}}''' |score = Wedstryd 57 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = Wedstryd 58 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = Katia Itzel García (Meksiko)}} ==== Groep G ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup - Belgium v. Egypt in Seattle - 03.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen België en Egipte in Seattle]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Egipte}} |2||1||1||0||4||2||+2||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}} |2||0||2||0||2||2||±0||'''2''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|België}} |2||0||2||0||1||1||±0||'''2''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |2||0||1||1||3||5||–2||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Iran}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |goals1 = [[Ramin Rezaeian|Rezaeian]] {{goal|32}}<br />[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|54}} [[Elijah Just|Just]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;108 |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Mohamed Hany|Hany]] {{goal|66|e.d.}} |goals2 = {{goal|19}} [[Emam Ashour|Ashour]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;775 |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;317 |referee = Darío Herrera (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Finn Surman|Surman]] {{goal|15}} |goals2 = {{goal|58}} [[Mostafa Ziko|Ziko]]<br />{{goal|67}} [[Mohamed Salah|Salah]]<br />{{goal|82}} [[Trézéguet]] |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Omar Al Ali (Verenigde Arabiese Emirate)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |score = Wedstryd 63 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = Szymon Marciniak (Pole)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = Wedstryd 64 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|België}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} ==== Groep H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Spanje}} |2||1||1||0||4||0||+4||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}} |2||0||2||0||3||3||±0||'''2''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kaap Verde}} |2||0||2||0||2||2||±0||'''2''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |2||0||1||1||1||5||–4||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;640 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |goals1 = [[Abdulelah Al-Amri|Al-Amri]] {{goal|41}} |goals2 = {{goal|80}} [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 62&nbsp;764 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 4–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = [[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|10}}<br />[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{goal|21}}, {{goal|24}}<br />[[Hassan Al-Tambakti|Al-Tambakti]] {{goal|49|e.d.}} |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 68&nbsp;239 |referee = Raphael Claus (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{goal|44}}<br />[[Agustín Canobbio|Canobbio]] {{goal|45+6}} |goals2 = {{goal|21}} [[Kevin Pina|K. Pina]]<br />{{goal|61}} [[Hélio Varela|Varela]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 64&nbsp;003 |referee = Espen Eskås (Noorweë)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |score = Wedstryd 65 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = Wedstryd 66 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} ==== Groep I ==== [[Lêer:Iraq and Norway match 2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Irak en Noorweë in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Frankryk}} |2||2||0||0||6||1||+5||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Noorweë}} |2||2||0||0||7||3||+4||'''6''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}} |2||0||0||2||3||6||–3||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Irak}} |2||0||0||2||1||7||–6||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}}<br />[[Bradley Barcola|Barcola]] {{goal|82}} |goals2 = {{goal|90+5}} [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;545 |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Irak}}''' |score = 1–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = [[Aymen Hoesein|Hoesein]] {{goal|39}} |goals2 = {{goal|29}}, {{goal|43}} [[Erling Haaland|Haaland]]<br />{{goal|76}} [[Leo Østigård|Østigård]]<br />{{goal|90+6|e.d.}} [[Aymen Hoesein|Hoesein]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;106 |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|14}}, {{goal|54}}<br />[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{goal|66}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;324 |referee = Drew Fischer (Kanada)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = 3–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Marcus Holmgren Pedersen|Pedersen]] {{goal|43}}<br />[[Erling Haaland|Haaland]] {{goal|48}}, {{goal|58}} |goals2 = {{goal|53}}, {{goal|90+3}} [[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = Wedstryd 61 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |score = Wedstryd 62 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} ==== Groep J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Argentinië}} |2||2||0||0||5||0||+5||'''6''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oostenryk}} |2||1||0||1||3||3||±0||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}} |2||1||0||1||2||4||–2||'''3''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Jordanië}} |2||0||0||2||2||5||–3||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 69&nbsp;045 |referee = Szymon Marciniak (Pole)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |goals1 = [[Romano Schmid|Schmid]] {{goal|20}}<br />[[Yazan Al-Arab|Al-Arab]] {{goal|76|e.d.}}<br />[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{goal|90+12|straf}} |goals2 = {{goal|50}} [[Ali Olwan|Olwan]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;527 |referee = Dahane Beida (Mauritanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|38}}, {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;649 |referee = Amin Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = 1–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Nizar Al-Rashdan|Al-Rashdan]] {{goal|36}} |goals2 = {{goal|69}} [[Nadhir Benbouali|Benbouali]]<br />{{goal|82}} [[Amine Gouiri|Gouiri]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;371 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |score = Wedstryd 69 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = Wedstryd 70 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} ==== Groep K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Portugal}} |2||1||1||0||6||1||+5||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Colombia}} |1||1||0||0||3||1||+2||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oesbekistan}} |2||0||0||2||1||8||–7||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[João Neves|Neves]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|45+5}} [[Yoane Wissa|Wissa]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |score = 1–3 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |goals1 = [[Abbosbek Fayzullaev|Fayzullaev]] {{goal|60}} |goals2 = {{goal|40}} [[Daniel Muñoz|Muñoz]]<br />{{goal|65}} [[Luis Díaz|Díaz]]<br />{{goal|90+9}} [[Jaminton Campaz|Campaz]] |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 5–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{goal|6}}, {{goal|39}}<br />[[Nuno Mendes|Mendes]] {{goal|17}}<br />[[Abduvohid Nematov|Nematov]] {{goal|60|e.d.}}<br />[[Rafael Leão|Leão]] {{goal|87}} |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = Wedstryd 48 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = Wedstryd 71 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |score = Wedstryd 72 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} ==== Groep L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Engeland}} |2||1||1||0||4||2||+2||'''4''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}} |2||1||1||0||1||0||+1||'''4''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Panama}} |1||0||0||1||0||1||–1||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}} |1||0||0||1||2||4||—2||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 4–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = [[Harry Kane|Kane]] {{goal|12|straf}}, {{goal|42}}<br />[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{goal|47}}<br />[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|85}} |goals2 = {{goal|36}} [[Martin Baturina|Baturina]]<br />{{goal|45+5}} [[Petar Musa|Musa]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;389 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Panama}}''' |goals1 = [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{goal|90+5}} |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 42&nbsp;942 |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;983 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = Wedstryd 46 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = Wedstryd 67 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |score = Wedstryd 68 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = }} ==== Ranglys van die derdeplek-spanne ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Land !width=30|Groep !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep A |A||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep B |B||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep C |C||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep D |D||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep E |E||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep F |F||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep G |G||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep H |H||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep I |I||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep J |J||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep K |K||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep L |L||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |} === Uitklopfase === {{Wedstrydskema laaste 32 | RD1 = 16de eindrondte | RD2 = Agtste eindrondte | RD3 = Kwarteindrondte | RD4 = Halfeindrondte | RD5 = Eindstryd | RD6 = derde plek | RD1-header-01 = 29 Junie – Foxborough | RD1-team01 = {{vlagland|Duitsland}} | RD1-score01 = | RD1-team02 = 3de Groep A/B/C/D/F | RD1-score02 = | RD1-header-02 = 30 Junie – East Rutherford | RD1-team03 = Wenner Groep I | RD1-score03 = | RD1-team04 = 3de Groep C/D/F/G/H | RD1-score04 = | RD1-header-03 = 28 Junie – Inglewood | RD1-team05 = Naaswenner Groep A | RD1-score05 = | RD1-team06 = Naaswenner Groep B | RD1-score06 = | RD1-header-04 = 29 Junie – Guadalupe | RD1-team07 = Wenner Groep F | RD1-score07 = | RD1-team08 = Naaswenner Groep C | RD1-score08 = | RD1-header-05 = 2 Julie – Toronto | RD1-team09 = Naaswenner Groep K | RD1-score09 = | RD1-team10 = Naaswenner Groep L | RD1-score10 = | RD1-header-06 = 2 Julie – Inglewood | RD1-team11 = Wenner Groep H | RD1-score11 = | RD1-team12 = Naaswenner Groep J | RD1-score12 = | RD1-header-07 = 1 Julie – Santa Clara | RD1-team13 = {{vlagland|Verenigde State}} | RD1-score13 = | RD1-team14 = 3de Groep B/E/F/I/J | RD1-score14 = | RD1-header-08 = 1 Julie – Seattle | RD1-team15 = Wenner Groep G | RD1-score15 = | RD1-team16 = 3de Groep A/E/H/I/J | RD1-score16 = | RD1-header-09 = 29 Junie – Houston | RD1-team17 = Wenner Groep C | RD1-score17 = | RD1-team18 = Naaswenner Groep F | RD1-score18 = | RD1-header-10 = 30 Junie – Arlington | RD1-team19 = Naaswenner Groep E | RD1-score19 = | RD1-team20 = Naaswenner Groep I | RD1-score20 = | RD1-header-11 = 30 Junie – Meksikostad | RD1-team21 = {{vlagland|Meksiko}} | RD1-score21 = | RD1-team22 = 3de Groep C/E/F/H/I | RD1-score22 = | RD1-header-12 = 1 Julie – Atlanta | RD1-team23 = Wenner Groep L | RD1-score23 = | RD1-team24 = 3de Groep E/H/I/J/K | RD1-score24 = | RD1-header-13 = 3 Julie – Miami Gardens | RD1-team25 = {{vlagland|Argentinië}} | RD1-score25 = | RD1-team26 = Naaswenner Groep H | RD1-score26 = | RD1-header-14 = 3 Julie – Arlington | RD1-team27 = Naaswenner Groep D | RD1-score27 = | RD1-team28 = Naaswenner Groep G | RD1-score28 = | RD1-header-15 = 2 Julie – Vancouver | RD1-team29 = Wenner Groep B | RD1-score29 = | RD1-team30 = 3de Groep E/F/G/I/J | RD1-score30 = | RD1-header-16 = 3 Julie – Kansas City | RD1-team31 = Wenner Groep K | RD1-score31 = | RD1-team32 = 3de Groep D/E/I/J/L | RD1-score32 = | RD2-header-1 = 4 Julie – Philadelphia | RD2-team01 = Wenner Wedstryd 74 | RD2-score01 = | RD2-team02 = Wenner Wedstryd 77 | RD2-score02 = | RD2-header-2 = 4 Julie – Houston | RD2-team03 = Wenner Wedstryd 73 | RD2-score03 = | RD2-team04 = Wenner Wedstryd 75 | RD2-score04 = | RD2-header-3 = 6 Julie – Arlington | RD2-team05 = Wenner Wedstryd 83 | RD2-score05 = | RD2-team06 = Wenner Wedstryd 84 | RD2-score06 = | RD2-header-4 = 6 Julie – Seattle | RD2-team07 = Wenner Wedstryd 81 | RD2-score07 = | RD2-team08 = Wenner Wedstryd 82 | RD2-score08 = | RD2-header-5 = 5 Julie – East Rutherford | RD2-team09 = Wenner Wedstryd 76 | RD2-score09 = | RD2-team10 = Wenner Wedstryd 78 | RD2-score10 = | RD2-header-6 = 5 Julie – Meksikostad | RD2-team11 = Wenner Wedstryd 79 | RD2-score11 = | RD2-team12 = Wenner Wedstryd 80 | RD2-score12 = | RD2-header-7 = 7 Julie – Atlanta | RD2-team13 = Wenner Wedstryd 86 | RD2-score13 = | RD2-team14 = Wenner Wedstryd 88 | RD2-score14 = | RD2-header-8 = 7 Julie – Vancouver | RD2-team15 = Wenner Wedstryd 85 | RD2-score15 = | RD2-team16 = Wenner Wedstryd 87 | RD2-score16 = | RD3-header-1 = 9 Julie – Foxborough | RD3-team01 = Wenner Wedstryd 89 | RD3-score01 = | RD3-team02 = Wenner Wedstryd 90 | RD3-score02 = | RD3-header-2 = 10 Julie – Inglewood | RD3-team03 = Wenner Wedstryd 93 | RD3-score03 = | RD3-team04 = Wenner Wedstryd 94 | RD3-score04 = | RD3-header-3 = 11 Julie – Miami Gardens | RD3-team05 = Wenner Wedstryd 91 | RD3-score05 = | RD3-team06 = Wenner Wedstryd 92 | RD3-score06 = | RD3-header-4 = 11 Julie – Kansas City | RD3-team07 = Wenner Wedstryd 95 | RD3-score07 = | RD3-team08 = Wenner Wedstryd 96 | RD3-score08 = | RD4-header-1 = 14 Julie – Arlington | RD4-team01 = Wenner Wedstryd 97 | RD4-score01 = | RD4-team02 = Wenner Wedstryd 98 | RD4-score02 = | RD4-header-2 = 15 Julie – Atlanta | RD4-team03 = Wenner Wedstryd 99 | RD4-score03 = | RD4-team04 = Wenner Wedstryd 100 | RD4-score04 = | RD5-header-1 = 19 Julie – East Rutherford | RD5-team01 = Wenner Wedstryd 101 | RD5-score01 = | RD5-team02 = Wenner Wedstryd 102 | RD5-score02 = | RD6-header-1 = 18 Julie – Miami Gardens | RD6-team01 = Verloorder Wedstryd 101 | RD6-score01 = | RD6-team02 = Verloorder Wedstryd 102 | RD6-score02 = }} ==== 16de eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[28 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Naaswenner Groep A''' |score = Wedstryd 73 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep B''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 16:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = Wedstryd 74 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021513 Verslag] |team2 = '''Derde Groep A/B/C/D/F''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''Wenner Groep F''' |score = Wedstryd 75 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021522 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep C''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep C''' |score = Wedstryd 76 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021516 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep F''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep I''' |score = Wedstryd 77 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021523 Verslag] |team2 = '''Derde Groep C/D/F/G/H''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Naaswenner Groep E''' |score = Wedstryd 78 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021514 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep I''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = Wedstryd 79 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021520 Verslag] |team2 = '''Derde Groep C/E/F/H/I''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep L''' |score = Wedstryd 80 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021512 Verslag] |team2 = '''Derde Groep E/H/I/J/K''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = Wedstryd 81 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021524 Verslag] |team2 = '''Derde Groep B/E/F/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep G''' |score = Wedstryd 82 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021525 Verslag] |team2 = '''Derde Groep A/E/H/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Naaswenner Groep K''' |score = Wedstryd 83 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021526 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep L''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep H''' |score = Wedstryd 84 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021519 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep B''' |score = Wedstryd 85 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021527 Verslag] |team2 = '''Derde Groep E/F/G/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = Wedstryd 86 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021521 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep H''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 20:30 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Groep K''' |score = Wedstryd 87 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021517 Verslag] |team2 = '''Derde Groep D/E/I/J/L''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Naaswenner Groep D''' |score = Wedstryd 88 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021515 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep G''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} ==== Agtste eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 74''' |score = Wedstryd 89 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021533 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 77''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 73''' |score = Wedstryd 90 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021530 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 75''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 76''' |score = Wedstryd 91 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021532 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 78''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 CST (UTC−6) |team1 = '''Wenner Wedstryd 79''' |score = Wedstryd 92 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021531 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 80''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 83''' |score = Wedstryd 93 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021529 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 84''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 81''' |score = Wedstryd 94 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021534 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 82''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 86''' |score = Wedstryd 95 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021528 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 88''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 85''' |score = Wedstryd 96 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021535 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 87''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} ==== Kwarteindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[9 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 89''' |score = Wedstryd 97 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021536 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 90''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[10 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 93''' |score = Wedstryd 98 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021538 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 94''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 91''' |score = Wedstryd 99 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021539 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 92''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 95''' |score = Wedstryd 100 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021537 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 96''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} ==== Halfeindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[14 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 97''' |score = Wedstryd 101 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021541 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 98''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 99''' |score = Wedstryd 102 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021540 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 100''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} ==== Klein finale (om die derde plek) ==== {{sokkerwedstryd |date = [[18 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Verloorder Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 103 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021542 Verslag] |team2 = '''Verloorder Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} ==== Eindstryd ==== {{sokkerwedstryd |date = [[19 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 104 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021543 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Sokkerwêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]] * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 FIFA World Cup|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026}} * {{en}} {{es}} {{fr}} [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Amptelike webwerf] * {{en}} [http://www.worldcup-history.com/index.php?siden=VM&aaret=2026 worldcup-history.com: ''2026''] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/2026-FIFA-World-Cup|title=2026 FIFA World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=23 Junie 2026}} * {{en}} {{IMDb-titel|32915471|2026 FIFA World Cup}} {{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]] [[Kategorie:Geskiedenis van Meksiko]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Kanada]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Meksiko]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] 5d93pirbdxhg3d1hehv2nbx95p65s7p 0 136064 2913377 1881219 2026-06-24T03:30:12Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2913377 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Hamer bull jumping (6) (29167685366).jpg|duimnael|Die [[Hamar]]-volk van Suidwes-[[Ethiopië]] is bekend vir hul gebruik om oor bulle te spring om van ’n seun ’n man te maak.]] ’n '''Deurgangsrite''' is ’n seremonie waardeur ’n individu een groep verlaat om deel van ’n ander te word. Dit behels ’n aansienlike verandering van sosiale status in die gemeenskap. Die [[Frans]]e term ''rite de passage'' is geskep deur die etnograaf Arnold van Gennep in sy werk ''Les rites de passage''.<ref name="Gennep">{{Cite book | ref=harv | author-mask1=2 | author-mask2=2 | author-mask3=2 | last1= Van Gennep | first1= Arnold | first2=Monika B (Translator) | last2=Vizedom | first3=Gabrielle L (Translator) | last3=Caffee | title=The Rites of Passage | publisher= Routledge | year= 2010 | origyear=1960 | edition=Herdruk|isbn= 978-0-415-61156-5 }}</ref> == Stadiums == Daar is drie stadiums in ’n deurgangsrite: skeiding, die oorsteek van ’n drempel en opneming, soos Van Gennep dit beskryf.<ref name="Gennep"/> In die eerste stadium onttrek mense hulle aan hul huidige status en berei voor om na ’n volgende status te beweeg. Daar is in hierdie stadium gewoonlik ’n losmaking of "afsnyding" van die vorige self, wat weerspieël kan word deur simboliese aksies en rituele soos die afsny van hare van iemand wat pas by die weermag aangesluit het. Hy of sy "sny" die vorige self, die burgerlike, "af". Die deurgangsfase, of oorsteek van die drempel, is die stadium tussen state, waar ’n mens een staat verlaat het maar nog nie die volgende een betree het nie. In die derde stadium, opneming, word ’n nuwe identiteit aangeneem – jy sluit weer by die gemeenskap aan, maar met ’n nuwe status. Heropneming in die gemeenskap kan gekenmerk word deur uitgebreide rituele en seremonies, soos debutanteballe of graadvangseremonies. == Kultureel == Deurgangsrites is uiteenlopend en word in baie kulture oor die wêreld heen aangetref. In baie gemeenskappe word ’n nuwe ouderdomsfase gekenmerk deur ’n inisiasierite, wat soms lang voorbereiding verg. Inisiasierites word in baie gemeenskappe van [[Afrika]] beskou as fundamenteel vir menslike groei en ontwikkeling sowel as vir sosialisering. [[Beeld:Michael's Bar Mitzvah 3.jpg|duimnael|’n Joodse seun lees ’n [[Tora]]rol by sy barmitswa.]] [[Beeld:Landdiving2.jpg|duimnael|Grond toe duik is ’n deurgangsrite vir seuns van Pinkstereiland.]] Deurgangsrites behels dat iemand deur rituele volle lidmaatskap van ’n groep kry.<ref name="Shahadah">{{cite web | url=http://www.africanholocaust.net/africanculture.html | title=African Culture Complex | accessdate=2011-10-04 | archive-date=2016-03-31 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160331164142/http://www.africanholocaust.net/africanculture.html | url-status=dead }}</ref> Van die bekendste voorbeelde is: * Inisiasie * Barmitswa * Debutantebal *Aanneming *Eerste skooldag *Gradeplegtigheid *Eerste rybewys * Aftrede * 16de verjaardag * Doop * [[Besnydenis]] * [[Hadj]] in [[Islam]] * Swartgordelgradering in gevegskuns * Mondigwording == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *[https://www.dictionary.com/browse/rites-of-passage/ Dictionary.com: Rites of Passage] *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Rite of passage|Engelse Wikipedia]] [[Kategorie:Kultuur]] [[Kategorie:Menslike gedrag]] 7e1vqx2x9bkunxisaldp19rz9ndn7e0 1 143843 2913437 1700898 2026-06-24T08:43:27Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:SA Lombard-wildreservaat]] na [[Bespreking:S.A. Lombard-wildreservaat]] geskuif: Beter titel 1700898 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 214084 2913386 2810410 2026-06-24T05:59:33Z Nikolai Kurbatov 125512 /* Rolprente */ 2913386 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Andy Richter | Beeld = Andy Richter (2024, Stop Making Sense, Pantages Theater panel) (cropped).jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Richter in 2024 | Geboortenaam = Paul Andrew Richter | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1966|10|28}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Skrywer, akteur, en vervaardiger | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0725200 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Andy Richter''' (gebore 28 Oktober 1966) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] skrywer, akteur, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Cabin Boy'' (1994), ''Scary Movie 2'' (2001), ''Madagascar'' (2005), en ''The Secret Life of Walter Mitty'' (2013). == Filmografie == === Rolprente === * 1994: ''Cabin Boy'' * 2001: ''Scary Movie 2'' * 2003: ''My Boss's Daughter'' * 2004: ''Seeing Other People'' * 2004: ''New York Minute'' * 2005: ''[[Madagascar (rolprent)|Madagascar]]'' * 2005: ''Lenny the Wonder Dog'' * 2011: ''Conan O'Brien Can't Stop'' * 2013: ''The Secret Life of Walter Mitty'' * 2026: ''[[Obsession]]'' === Televisiereekse === * 1993: ''Late Night with Conan O'Brien'' * 2002: ''Andy Richter Controls the Universe'' * 2003: ''One Shot'' * 2004: ''Quintuplets'' * 2007: ''Andy Barker, P.I.'' * 2007: ''Clark and Michael'' * 2008: ''The Penguins of Madagascar'' * 2008: ''The Mighty B!'' * 2009: ''The Tonight Show with Conan O'Brien'' * 2010: ''Conan'' * 2013: ''Deon Cole's Black Box'' * 2013: ''The Love Me Cat Show'' * 2014: ''All Hail King Julien'' * 2015: ''Why? With Hannibal Buress'' * 2015: ''Going There with Ana Gasteyer'' * 2015: ''Celebrity Food Fight'' * 2017: ''Big Fan'' * 2017: ''All Hail King Julien: Exiled'' * 2018: ''Sky Rat'' === Televisierolprente === * 1998: ''Late Night with Conan O'Brien: 5'' * 2002: ''The Perfect Pitch'' * 2003: ''The Lunchbox Chronicles'' * 2003: ''Harry's Girl'' * 2010: ''Team Coco Presents the Conan Writers Live'' * 2017: ''Type A'' === Video's === * 2001: ''Wild Desk Ride'' * 2005: ''The Cat Returns: Behind the Microphone'' * 2007: ''The Winner's Guide to Winning'' * 2013: ''GQ: How to Be a Man'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0725200|Andy Richter}} * {{Twitter|AndyRichter|Andy Richter}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Richter, Andy}} [[Kategorie:Geboortes in 1966]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Omroepers]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] jqhx8sy90akt24xce1cnh30ui7rsby4 0 214495 2913389 2646247 2026-06-24T06:10:44Z Nikolai Kurbatov 125512 /* Rolprente */ 2913389 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Tom Sizemore | Beeld = Tom Sizemore 2 crop.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Thomas Edward Sizemore, Jr. | Alias = | Geboortedatum = [[29 November]] [[1961]] | Geboorteplek = [[Detroit]], [[Michigan]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2023|03|03|1961|11|29|df=yes}} | Sterfplek = Burbank, [[Kalifornië]], Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, vervaardiger, en skrywer | Aktiewe jare = 1989-2023 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0001744 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Tom Sizemore''' ([[29 November]] [[1961]] ‒ [[3 Maart]] [[2023]]) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, vervaardiger, en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Heat'' (1995), ''[[Saving Private Ryan]]'' (1998), ''Red Planet'' (2000), en ''Black Hawk Down'' (2001). == Filmografie == === Rolprente === * 1990: ''A Matter of Degrees'' * 1991: ''Where Sleeping Dogs Lie'' * 1992: ''Love Is Like That'' * 1992: ''Passenger 57'' * 1993: ''Striking Distance'' * 1994: ''Natural Born Killers'' * 1995: ''[[Heat]]'' * 1995: ''Devil in a Blue Dress'' * 1995: ''Strange Days'' * 1997: ''The Relic'' * 1998: ''[[Saving Private Ryan]]'' * 2000: ''Red Planet'' * 2001: ''Black Hawk Down'' * 2001: ''Ticker'' * 2002: ''Swindle'' * 2002: ''Big Trouble'' * 2002: ''Welcome to America'' * 2005: ''Born Killers'' * 2005: ''The Nickel Children'' * 2006: ''Splinter'' * 2006: ''Zyzzyx Rd'' * 2006: ''Shut Up and Shoot!'' * 2006: ''The Genius Club'' * 2007: ''White Air'' * 2007: ''Protecting the King'' * 2007: ''Game of Life'' * 2007: ''Bottom Feeder'' * 2007: ''A Broken Life'' * 2008: ''Sky Kids'' * 2008: ''The Last Lullaby'' * 2008: ''The Acquirer'' * 2009: ''Double Duty'' * 2010: ''Bad Ass'' * 2010: ''Shadows in Paradise'' * 2010: ''The Auctioneers'' * 2011: ''The Saints of Mt. Christopher'' * 2011: ''Contractor's Routine'' * 2011: ''Suing the Devil'' * 2011: ''Cellmates'' * 2011: ''The Speak'' * 2011: ''Black Gold'' * 2011: ''The Colombian Connection'' * 2012: ''Visible Scars'' * 2012: ''Slumber Party Slaughter'' * 2012: ''El bosc'' * 2013: ''Five Thirteen'' * 2013: ''Crosshairs'' * 2013: ''Chlorine'' * 2013: ''The Banksters, Madoff with America'' * 2013: ''Grounded'' * 2013: ''Remnants'' * 2013: ''5 Hour Friends'' * 2013: ''Before I Sleep'' * 2014: ''Murder101'' * 2014: ''The Drunk'' * 2014: ''The Age of Reason'' * 2014: ''Auteur'' * 2014: ''Bordering on Bad Behavior'' * 2014: ''Private Number'' * 2015: ''Collar'' * 2015: ''Assassin's Game'' * 2015: ''Alternate Realities'' * 2015: ''Laugh Killer Laugh'' * 2015: ''The Intruders'' * 2015: ''SWAT: Unit 887'' * 2015: ''If I Tell You I Have to Kill You'' * 2016: ''The Bronx Bull'' * 2016: ''USS Indianapolis: Men of Courage'' * 2016: ''Crossing Point'' * 2016: ''The Asian Connection'' * 2016: ''Wolf Mother'' * 2016: ''Durant's Never Closes'' * 2016: ''Calico Skies'' * 2016: ''WEAPONiZED'' * 2016: ''Better Criminal'' * 2016: ''Hunting Season'' * 2016: ''Beyond Valkyrie: Dawn of the 4th Reich'' * 2016: ''Traded'' * 2017: ''Radical'' * 2017: ''Adrenochrome'' * 2017: ''Atomica'' * 2017: ''Joe's War'' * 2017: ''Bad Frank'' * 2017: ''The Slider'' * 2017: ''Blue Line'' * 2017: ''Blood Circus'' * 2017: ''The Getter'' * 2017: ''Secrets of Deception'' * 2017: ''Charlie Charlie'' * 2017: ''A Chance in the World'' * 2018: ''Unkillable'' * 2018: ''Central Park Dark'' * 2018: ''A Day Like a Week'' * 2018: ''Black Wake'' * 2018: ''The Immortal Wars'' * 2018: ''The Martyr Maker'' * 2018: ''The Litch'' * 2018: ''Myra'' * 2018: ''Blood Runs Thick'' * 2018: ''Cross 3'' * 2018: ''Into a Dark Mind'' * 2018: ''Dark Karma'' * 2018: ''The Pining'' * 2018: ''Agents of Project Blue Book'' * 2018: ''Dead Ringer'' * 2018: ''Ole Bryce'' * 2018: ''Hustle Down'' * 2018: ''Made Vicious'' * 2018: ''The Trouble'' * 2018: ''Prepper's Grove'' * 2018: ''I Am Not for Sale: The Fight to End Human Trafficking'' * 2018: ''Nazi Overlord'' * 2019: ''Devotion'' * 2019: ''Someone Dies Tonight'' * 2019: ''8 Winds'' * 2019: ''El Coyote'' * ''The Runners'' * ''Amontillado'' * ''Killer Response'' * ''Save the Last Bullet'' === Televisiereekse === * 1989: ''Gideon Oliver'' * 2002: ''Robbery Homicide Division'' * 2004: ''Dr. Vegas'' * 2007: ''Shooting Sizemore'' * 2014: ''Life in Your Social Network Presented by Heard'' * 2016: ''Undercover'' === Televisierolprente === * 1992: ''An American Story'' * 1998: ''Witness to the Mob'' * 1999: ''Witness Protection'' * 2002: ''Sins of the Father'' * 2004: ''Hustle'' * 2008: ''Heidi Fleiss: The Would-Be Madam of Crystal'' * 2014: ''Dark Haul'' * 2015: ''Exit Strategy'' === Video's === * 1998: ''Into the Breach: 'Saving Private Ryan''' * 1998: ''Return to Normandy'' * 2000: ''Red Planet: Deleted Scenes'' * 2004: ''The Making of 'Paparazzi''' * 2005: ''Triple-X Tom'' * 2005: ''Pacino and DeNiro: The Conversation'' * 2006: ''Ring Around the Rosie'' * 2011: ''Cross'' * 2013: ''Company of Heroes'' * 2014: ''Seal Team Eight: Behind Enemy Lines'' * 2017: ''8th WMIFF Awards'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0001744|Tom Sizemore}} * {{Twitter|tomsizemore|Tom Sizemore}} * {{Facebook|tom.e.sizemore|Tom Sizemore}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sizemore, Tom}} [[Kategorie:Geboortes in 1961]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] [[Kategorie:Amerikaanse rolprentvervaardigers]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] tlorihkdcrs5vjo8nh6ffsiuzapx6i6 0 217939 2913390 2103210 2026-06-24T06:10:55Z Nikolai Kurbatov 125512 /* Rolprente */ 2913390 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Amy Brenneman | Beeld = Amy Brenneman 2009.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Amy Frederica Brenneman | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1964|6|22}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise, vervaardiger, en skryfster | Aktiewe jare = 1992–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0000312 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Amy Brenneman''' (gebore 22 Junie 1964) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise, vervaardiger, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''Heat'' (1995), ''Fear'' (1996), en ''Nine Lives'' (2005), en in die televisiereeks ''Judging Amy'' (1999). == Filmografie == === Rolprente === * 1995: ''[[Heat]]'' * 1996: ''Fear'' * 1996: ''Daylight'' * 1997: ''Lesser Prophets'' * 1997: ''Nevada'' * 1998: ''Your Friends & Neighbors'' * 2003: ''Off the Map'' * 2005: ''Nine Lives'' * 2007: ''The Jane Austen Book Club'' * 2008: ''Downloading Nancy'' * 2009: ''Change Is Gonna Come'' * 2013: ''Words and Pictures'' * 2018: ''Peel'' * ''Wendy and the Lost'' === Televisiereekse === * 1992: ''Middle Ages'' * 1999: ''Judging Amy'' * 2007: ''Private Practice'' * 2011: ''The Daly Show'' * 2014: ''The Leftovers'' * 2018: ''Tell Me Your Secrets'' === Televisierolprente === * 1992: ''Pig in the Python'' * 1999: ''ATF'' * 1999: ''Mary Cassatt: An American Impressionist'' * 2001: ''I Am My Mother's Daughter'' * 2007: ''Come Rain or Come Shine: From Grey's Anatomy to Private Practice'' * 2007: ''Celebration Concert Honoring Speaker Nancy Pelosi'' * 2017: ''The Get'' === Video's === * 1998: ''The Making of 'Daylight''' * 2003: ''Love on NYPD Blue'' * 2012: ''Private Practice: The Practice of Parenthood'' * 2016: ''Academy Event: Heat'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0000312|Amy Brenneman}} * {{Twitter|TheAmyBrenneman|Amy Brenneman}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Brenneman, Amy}} [[Kategorie:Geboortes in 1964]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] 43w17z6p0egjanyj0emd6wyicsov3cf 0 219187 2913407 2856021 2026-06-24T07:06:09Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2913407 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas_Moderne_gebou | name = Die Leonardo | image = The Leonardo - Under Construction.jpg | image_size = | caption = Uitsig vanaf die hoek van Maude- en Weststraat, Sandton, Johannesburg | status = Voltooi | location_town=[[Sandton]], [[Johannesburg]] | location_country=[[Suid-Afrika]] | coordinates = -26.103733, 28.059469 | start_date = 2015 | completion_date = 2019 | opening = | building_type = Gemengde-gebruik | antenna_spire = | roof = 234m | top_floor = | floor_count = 55 | elevator_count = | cost = R2 miljard | floor_area = | architect = Co-Arc International Architects | owner = Legacy | alternate_names = 75 on Maude | groundbreaking_date = 17 November 2015 | website = {{URL|www.theleonardo.co.za}} }} '''Die Leonardo''' is 'n hoë toringgebou vir gemengde gebruik met 55 verdiepings in [[Sandton]], Suid-Afrika. Dit is in April 2019 voltooi en is amptelik die hoogste gebou in Afrika, met 'n hoogte van 234 meter.<ref>{{Cite web|url=http://www.legacyliving.co.za/properties.cfm?propid=7|title=Legacy Living {{!}} Legacy Property for Rent or Sale|website=www.legacyliving.co.za|access-date=2018-08-14|archive-date=2018-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180814170333/http://www.legacyliving.co.za/properties.cfm?propid=7|url-status=dead}}</ref> Die wolkekrabber is by Maudestraat 75 geleë, ongeveer 100 meter van die [[JSE|Johannesburgse Effektebeurs]]. Die toringgebou is oorspronklik met 'n hoogte van 238 meter beplan, die hoogste gebou in Afrika.<ref>{{Cite web |url=http://www.co-arc.com/co-arc-international-architects-news-2015 |title=argiefkopie |access-date=31 Oktober 2018 |archive-date=18 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151118135324/http://www.co-arc.com/co-arc-international-architects-news-2015 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Legacy to develop Leonardo in Sandton |url=http://www.bdlive.co.za/business/property/2015/01/23/legacy-to-develop-leonardo-in-sandton |website=Business Day Live |access-date=18 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924170802/http://www.bdlive.co.za/business/property/2015/01/23/legacy-to-develop-leonardo-in-sandton |archive-date=24 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die dakwoonstel met drie verdiepings en 'n oppervlakte van 2&nbsp;100 vierkante meter is vir R180&nbsp;miljoen op die eiendomsmark aangebied. Indien dit verkoop word, sal dit die duurste deeltiteleiendom ooit in Suid-Afrika word.<ref>{{Cite web |url=http://www.financialmail.co.za/fmfox/2015/01/29/apartments-sas-first-r180m-flat |title=argiefkopie |access-date=31 Oktober 2018 |archive-date=24 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924170805/http://www.financialmail.co.za/fmfox/2015/01/29/apartments-sas-first-r180m-flat |url-status=dead }}</ref> Die hele struktuur sou na raming R2&nbsp;miljard kos en uit 200 woonstelle en 11 vloere van kommersiële kantore bestaan.<ref>{{cite web |title=APARTMENTS: SA’s first R180m flat |url=http://www.financialmail.co.za/fmfox/2015/01/29/apartments-sas-first-r180m-flat |website=Financial Mail |access-date=18 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924170805/http://www.financialmail.co.za/fmfox/2015/01/29/apartments-sas-first-r180m-flat |archive-date=24 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web|title=Legacy Living {{!}} Legacy Property for Rent or Sale|url=http://www.legacyliving.co.za/properties.cfm?propid=7|website=www.legacyliving.co.za|accessdate=2015-11-18|archive-date=2018-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180814170333/http://www.legacyliving.co.za/properties.cfm?propid=7|url-status=dead}}</ref> Die ontwikkeling sluit winkels op straatvlak in asook 'n bogrondse podium waar 'n swembad, restaurant en 'n paar ander geriewe geleë is.<ref>{{cite web |title=Legacy plans major Sandton development - Hotel Investment Conference Africa |url=http://www.hica.co.za/legacy-plans-major-sandton-development/ |website=Hotel Investment Conference Africa |access-date=18 November 2015 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20170527131351/http://www.hica.co.za/legacy-plans-major-sandton-development/ |archive-date=27 Mei 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die toringgedeelte van die gebou het op hierdie podium met vier verdiepings ontstaan. Die ontwerp het aansienlik verander sedert dit bekend gemaak is, en was oorspronklik geskeduleer om deur die AMA argitekfirma ontwerp te word, en moes teen 2010 voltooi wees.<ref>http://www.theleonardo.co.za/</ref><ref>{{cite web |title=75 Maude |url= http://lpms.co.za/75maude.html |website=lpms.co.za |access-date=18 November 2015 |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20160304085109/http://lpms.co.za/75maude.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Konstruksie van die Leonardo het op 17 November 2015 begin.<ref>{{cite web |title=The Leonardo - The Skyscraper Center |url=http://skyscrapercenter.com/building/the-leonardo/22606 |website=skyscrapercenter.com |access-date=21 November 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102010410/https://www.skyscrapercenter.com/building/the-leonardo/22606 |archive-date=2 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Teen die einde van April 2018, was die Leonardo die hoogste gebou in Sandton, hoër as die Sandton City-kantoortoring, wat 141&nbsp;m hoog is. Die Leonardo is in April 2019 voltooi, en dit is nou amptelik die hoogste gebou in Afrika. Die "Iconic Tower" in aanbou in die New Administrative Capital van [[Egipte]] het reeds 'n hoër hoogte bereik (250&nbsp;m in Oktober 2020), maar word nie in berekening gebring totdat die gebou voltooi is nie. == Sien ook == * [[Lys van die hoogste geboue in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|The Leonardo}} * [http://www.theleonardo.co.za www.theleonardo.co.za] {{coord|26|06|15|S|28|03|20|O|type:landmark_region:ZA|display=title}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Johannesburg]] jwarjbd8hkfae7wg84ik4rg0dsozye8 0 223235 2913383 2778441 2026-06-24T05:48:32Z Nikolai Kurbatov 125512 /* Rolprente */ 2913383 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Laura Harrier | Beeld = Laura Harrier Cannes 2018 2.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Laura Ruth Harrier{{citation needed|date=December 2017}} | Alias = | Geboortedatum = | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 5637553 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Laura Harrier''' (gebore 28 Maart 1990) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''The Last Five Years'' (2014), ''4th Man Out'' (2015), en ''Spider-Man: Homecoming'' (2017). == Filmografie == === Rolprente === * 2014: ''The Last Five Years'' * 2015: ''4th Man Out'' * 2017: ''Spider-Man: Homecoming'' * 2018: ''BlacKkKlansman'' * 2019: ''Warning'' * 2026: ''[[Michael (rolprent)|Michael]]'' === Televisiereekse === * 2013: ''One Life to Live'' * 2020: [[Hollywood (TV-reeks)|''Hollywood'']] === Televisierolprente === * 2014: ''Galyntine'' * 2017: ''A Fan's Guide to Spider-Man: Homecoming'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|5637553|Laura Harrier}} * {{Twitter|lauraharrier|Laura Harrier}} * {{Instagram|lauraharrier|Laura Harrier}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Harrier, Laura}} [[Kategorie:Geboortes in 1990]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] hzkirocj9ytf2cmmf3gdk1oewquj7rh 0 224056 2913382 1989489 2026-06-24T05:48:23Z Nikolai Kurbatov 125512 /* Rolprente */ 2913382 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Nia Long | Beeld = Nia Long 2012.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Nia Talita Long | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1970|10|30}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0000505 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Nia Long''' (gebore 30 Oktober 1970) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''Boiler Room'' (2000), ''Big Momma's House'' (2000), en ''The Best Man Holiday'' (2013), en in die televisiereeks ''Third Watch'' (1999). == Filmografie == === Rolprente === * 1993: ''Made in America'' * 1995: ''Friday'' * 1997: ''Love Jones'' * 1997: ''Soul Food'' * 1998: ''Butter'' * 1999: ''The Secret Laughter of Women'' * 1999: ''Stigmata'' * 1999: ''In Too Deep'' * 1999: ''Held Up'' * 1999: ''The Best Man'' * 2000: ''Boiler Room'' * 2000: ''Big Momma's House'' * 2003: ''Baadasssss!'' * 2005: ''Are We There Yet?'' * 2006: ''Big Momma's House 2'' * 2007: ''Are We Done Yet?'' * 2010: ''Mooz-Lum'' * 2013: ''The Best Man Holiday'' * 2014: ''The Single Moms Club'' * 2017: ''Roxanne Roxanne'' * 2018: ''Life in a Year'' * 2026: ''[[Michael (rolprent)|Michael]]'' === Televisiereekse === * 1999: ''Third Watch'' * 2007: ''Big Shots'' * 2014: ''The Divide'' * 2016: ''Uncle Buck'' * 2018: ''Uncensored'' === Televisierolprente === * 1998: ''Black Jaq'' * 2002: ''Sightings: Heartland Ghost'' * 2005: ''BBQ Pool Party'' * 2010: ''Boston's Finest'' * 2017: ''Beaches'' === Video's === * 1995: ''Dr. Dre: Keep Their Heads Ringin''' * 2005: ''Road Trippin': The Making of 'Are We There Yet?''' * 2007: ''Glimpses of the Future: Making 'Premonition''' * 2009: '''Friday' Straight Up'' * 2011: ''The Enduring Significance of Boyz n the Hood'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0000505|Nia Long}} * {{Twitter|nialong|Nia Long}} * {{Instagram|iamnialong|Nia Long}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Long, Nia}} [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] 8jcarg4znhvu48t0mktful3fcc9pozg 0 245186 2913325 2866693 2026-06-23T15:25:47Z Jcb 223 2913325 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} '''Yehudi Menuhin''', Baron Menuhin, OM KBE (22 April [[1916]] – 12 Maart [[1999]]) was 'n Amerikaans-gebore violis en dirigent wat die grootste deel van sy spelersloopbaan in [[Groot-Brittanje]] deurgebring het. Hy word beskou as een van die grootste violiste van die 20ste eeu. == Vroeë lewe en loopbaan == Yehudi Menuhin is gebore in [[New York Stad]] in 'n gesin wat van [[Litaue]] afkomstig was. Sy vader, Moshe, 'n voormalige rabbiniese student en 'n anti-Sionis, was afkomstig van 'n luisterryke rabbiniese dinastie. In die tweede helfte van 1919 het Moshe en sy vrou Marutha (née Sher) [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] burgers geword; en die familienaam van Mnuchin verander na Menuhin. Yehudi Menuhin se susters was die konsertpianis en menseregte aktivis, Hephzibah, en die pianis, skilderes en digteres, Yaltah. Menuhin het sy eerste instruksie in die viool van Sigmund Anker (1891-1958) op die ouderdom van vier ontvang. Sy ouers wou gehad het dat Louis Persinger hom moes onderrig, maar Persinger het geweier. Menuhin het reeds op 'n vroeë ouderdom uitsonderlike musiektalent getoon. Hy het sy eerste openbare optrede in 1923 as solis saam met die [[San Francisco]] Simfonieorkes gemaak toe hy maar sewe jaar oud was. Persinger het toe daarna ingestem om hom te onderrig, en het hom op die klavier begelei tydens sy eerste paar solo opvoerings in 1928-29. Julia Boyd het opgemerk: Op 12 April 1929 het dit [die Semperoper] sy geadverteerde program gekanselleer ten einde die weg te berei vir 'n opvoering deur die twaalfjarige Yehudi Menuhin. Daardie nag het Menuhin die [[Johann Sebastian Bach]], [[Ludwig van Beethoven]] en [[Johannes Brahms]] vioolkonserte gespeel tot die uitbundigheid van 'n ekstatiese gehoor... Die week tevore het Yehudi saam met die [[Berlyn|Berlynse]] Filharmonie onder leiding van Bruno Walter gespeel, met 'n gelykstaande euforiese reaksie. In die Berlynse opvoering "Stap daar 'n vet klein blonde seuntjie op die podium, en die seuntjie oorwin meteens al die teenswoordige harte, op 'n onweerstaanbare, belaglike wyse, soos 'n pikkewyn, plaas die seuntjie alternatiewelik een voet neer, en dan die ander. Maar wag: jy sal vinnig ophou lag wanneer hy sy strykstok plaas op die vioolstringe om Bach se Vioolkonsert No. 2 in E majeur te speel." Toe die Menuhin gesin getrek het na Parys, het Persinger voorgestel dat Menuhin na Persinger se oud-onderwyser, die Belgiese virtuoos en pedagoog, Eugène Ysaÿe gaan vir klasse. Menuhin het een klas met Ysaÿe gehad, maar het nie van sy onderrigmetode en sy gevorderde ouderdom gehou nie. In pleks hiervan, het hy na die Roemeniër en violis [[Gheorghe Enescu]] gegaan, onder wie se onderrig hy opnames gemaak het met klavierspelers, insluitende sy suster Hepzibah. Hy was ook 'n student van Adolf Busch. Volgens Henry A. Murray het Menuhin geskryf: " Eintlik het ek op my gebruiklike wyse getuur in 'n staat van halwe afwesigheid in my eie wêreld en halwe aanwesigheid in die huidige wêreld. Ek was gewoonlik in staat daartoe om vrede te vind op hierdie wyse. Ek het ook gedink dat my lewe ineengestrengel was met die instrument, en of ek geregtigheid daaraan sal kan doen?" — Yehudi Menuhin, persoonlike kommunikasie, 31 Oktober 1993 Sy eerste Concerto opname was gemaak in 1931, toe hy [[Max Bruch]] se vioolkonsert in G mineur onder Sir Landon Ronald in Londen opgevoer het. Die etikette het hom "Meester Yehudi Menuhin" genoem. In 1932 het hy [[Edward Elgar]] se Vioolkonsert in B mineur vir HMV opgeneem, met die komponis wat self gedirigeer het, en in 1934 het hy Paganini se vioolkonsert in D majeur in Parys onder Pierre Monteux opgeneem met Emile Sauret se cadenza. Tussen 1934 en 1936 het hy die eerste integrale opname van [[Johann Sebastian Bach]] se sonatas and partitas for solo viool gemaak, alhoewel die Sonata No. 2, in A mineur nie vrygestel was totdat al ses oorgedra was na CD nie. Sy belangstelling in die musiek van Béla Bartók[[Béla Bartók]] het hom daartoe beweeg om 'n werk van hom te vra- naamlik die Sonata vir Solo Viool, wat voltooi was in 1943 en die eerste keer opgevoer is deur Menuhin in [[New York Stad]] in 1944. Dit was die komponis se voorlaaste werk gewees. == Tweede Wêreldoorlogse musikant == Hy het opgetree vir die Geallieerde soldate tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]; en in Julie 1945; en begelei op die klavier deur die [[Engeland|Engelse]] komponis [[Benjamin Britten]]; vir die oorlewende gevangenisse van 'n aantal konsentrasiekampe na hulle vryheid verkry het in April van dieselfde jaar. Die bekenste opvoerings hiervan was die by [[Bergen-Belsen-konsentrasiekamp|Bergen-Belsen]]. Menuhin het in 1947 teruggegaan na [[Duitsland]] om konserte te speel saam met die Berlynse Filharmoniese Orkes onder [[Wilhelm Furtwängler]] as 'n daad van versoening of rekonsiliasie, en het so die eerste [[Judaïsme|Joodse]] musikant geword om so te doen in die nasleep van die [[Holocaust]]. Hy het sy kritici meegedeel dat hy [[Duitsland]] se musiek en gees wou rehabiliteer. Menuhin en Louis Kentner (swaar van sy vrou Diana) het die eerste opvoering gegee van [[William Walton]] se Viool Sonata gegee in [[Zürich]] op 30 September 1949. Menuhin het tot 'n gevorderde ouderdom aangehou om opvoerings te maak, en om te dirigeer, (bv. Bach se orkestrale werke met die Bath Kamerorkes) insluitende nie-klassieke musiek welke deel was van sy repertoire. == Wêreldinteraksies == === Toekennings en pryse === *Vryheid van die Stad (Edinburgh, Skotland, 1965). *Aangestel tot die Orde van die Britse Ryk (KBE) in 1965. In 1993 het hy die "Right Honourable The Lord Menuhin, OM, KBE" geword. *Die Jawaharlal Nehru Toekenning vir Internasionale Verstandhouding (1968). *Hy het President van die Trinity Musiekkollege (nou Trinity Laban Musiek- en Danskonservatorium) in 1970 geword. * Die Léonie Sonning Musiekprys (Denemarke, 1972). *Genomineer as president van die "Elgar Society" (1983). * Die Ernst von Siemens Musiekprys (1984). *Die "Kennedy Center Honors" (1986). *Aangestel as lid van die Merieteorde (1987). *Sy opname van [[Edward Elgar]] se Tjellokonsert in E mineur saam met die tjellis Julian Lloyd Webber het in 1987 die "BRIT Award" vir beste Britse klassieke opname gewen (Die BBC Music-tydskrif het die opname die "beste weergawe daarvan wat ooit opgeneem is" genoem). *Die Glenn Gould Prys (1990) ter erkenning van sy lewenslange bydrae. *Wolf Prys in Kunste (1991). *Ambassadeur van Welwillendheid (UNESCO, 1992). * Op 19 Julie 1993, was Menuhin 'n lewenslange lid van die Britse "peerage" sisteem gemaak, as Baron Menuhin, van Stoke d'Abernon in the Distrik van Surrey. *Sangeet Natak Akademi Fellowship - die hoogste eer wat toegeken word deur die Sangeet Natak Akademi, Indië se Nasionale Akademie vir Musiek, Dans en Drama (1994). *Die Konex Dekorasie (Konex Foundation, Argentinië, 1994). *Die Otto Hahn Vryheidsmedalje in Goud van die Verenigde Nasies Assosiasie van [[Duitsland]] (DGVN) in [[Berlyn]] (1997). *Honorêre doktorsgrade van 20 universiteite, insluitende [[Universiteit van Oxford]], [[universiteit van Cambridge]], St Andrews, Vrije Universiteit Brussel, en die Universiteit van [[Universiteit van Bath]] (1969). *Die kamer waarin konserte en opvoerings gehou word in die Europese Parlement in [[Brussel]] is vernoem na die "Yehudi Menuhin Spasie". *Menuhin was geëer as 'n "Freeman" van die stede van [[Edinburgh]], [[Bath]], [[Reims]] en [[Warskou]]. *Hy het die Goue medaljes van die stede van [[Parys]], [[New York Stad]] en [[Jerusalem]] gehou. *Honorêre graad van die Kalamazoo Kollege. *Verkies as Honorêre Lid van Fitzwilliam Kollege in 1991. *Hy ontvang die 1997 Prins van Asturias Toekenning in die Concord kategorie saam met die [[Rusland|Russiese]] tjellis Mstislav Rostropovich. *In 1997 ontvang hy die 1ste Groot Klas Kruis van die Merieteorde van die Federale Bondsrepubliek van [[Duitsland]]. *Op 15 Mei 1998 ontvang Menuhin die Groot Kruis van die Orde van Sint Johannes van die Swaard (Portugal). == Bibliografie == *Rolfe, Lionel Menuhin (2014). The Menuhins: A Family Odyssey. Los Angeles: Createspace. {{ISBN|978-1-4414-9399-6}}. *Menuhin, Diana (1984). Fiddler's Moll. Life With Yehudi. New York: St Martin's Press. {{ISBN|0-312-28819-0}}. *Menuhin, Yehudi (1977). Unfinished Journey. New York: Knopf. {{ISBN|0-394-41051-3}}. *Menuhin, Yehudi (1997). Unfinished Journey: Twenty Years Later. New York: Fromm Intl. {{ISBN|0-88064-179-7}}. *L. Subramaniam, Y. Menuhin; Directed by Jean Henri Meunier (1999). Violin From the Heart (DVD). *Bailey, Philip (2008). Yehudiana – Reliving the Menuhin Odyssey|Book One. Australia: Fountaindale Press. {{ISBN|978-0-9804499-0-7}}. *Bailey, Philip (2010). Yehudiana – Reliving the Menuhin Odyssey Book Two. Australia: Fountaindale Press. {{ISBN|978-0-9804499-1-4}}. *Burton, Humphrey (2000). Yehudi Menuhin: a life. Northeastern. {{ISBN|978-1-55553-465-3}}. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Menuhin, Yehudi}} [[Kategorie:Amerikaanse dirigente]] [[Kategorie:Amerikaanse Jode]] [[Kategorie:Amerikaanse violiste]] [[Kategorie:Britse dirigente]] [[Kategorie:Britse Jode]] [[Kategorie:Britse violiste]] [[Kategorie:Switserse dirigente]] [[Kategorie:Switserse musici]] [[Kategorie:Geboortes in 1916]] [[Kategorie:Sterftes in 1999]] dx9dk72l93qdpe07vpz5olzxm015x1h 0 284977 2913466 2856896 2026-06-24T11:19:03Z Jcb 223 2913466 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Edgar du Perron | beeld = EdgarDuPerron.jpg | beeldgrootte = | beeldonderskrif = E. du Perron in 1939 | geboortenaam = Charles Edgar du Perron | geboortedatum = {{geboortedatum|df=yes|1899|11|02}} | geboorteplek = [[Batavia]], Nederlandse Oos-Indië | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|df=yes|1940|5|14|1899|11|02}} | sterfplek = [[Bergen]], Nederland | nasionaliteit = [[Nederland]]s | beroep = Skrywer, digter | webblad = https://eduperron.nl/ | handtekening = }} '''Charles Edgar du Perron''', (gebore op [[2 November]] [[1899]] in Meester Cornelis, [[Batavia]], [[Java]], [[Nederlands Oos-Indië]]; sterf op [[14 Mei]] [[1940]] in [[Bergen, Noord-Holland|Bergen]]) meer algemeen bekend as '''E. du Perron''', was 'n bekende en invloedryke Nederlandse [[digter]] en [[skrywer]] van Indo-Europese afkoms. Hy is veral bekend vir sy bekroonde meesterstuk, ''Land van herkomst'', uit 1935. Hy stig in 1932 saam met [[Menno ter Braak]] en Maurice Roelants die invloedryke literêre tydskrif Forum. E. du Perron was afkomstig van Franse aristokrasie. Sy bloedlyn kan waarskynlik teruggevoer word na die legendariese Jean Roch du Perron (Gebore in Bulhon, in [[Auvergne]], [[Frankryk]] in 1756 – Sterf in [[Batavia]], [[Nederlands Oos-Indië]] in 1808).<ref name="inghist.nl">{{cite web |url=http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn1/perron |title=Perron, Charles Edgard du (1899–1940) |work=inghist.nl |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20110519160821/http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn1/perron |archive-date=19 Mei 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Biografie== Sy familie is beskou as een van die aristokratiese families in [[Nederlands Oos-Indië]]. Sy vader was 'n gegoede entrepreneur, wat aan du Perron 'n sorgvrye jeug besorg het. In 1921 het sy familie na [[Europa]] verhuis en in 'n kasteel in [[België]] gewoon. Du Perron het in sy vroeë twintigerjare afleiding gesoek in [[Parys]], [[Brussel]] asook stede in [[Nederland]] waar hy in literêre en artistieke kringe beweeg het. Hy het bevriend geraak met die bekende Franse skrywer en politikus Andre Malraux en verskeie skrywes die lig laat sien. Na die [[selfmoord]] van sy vader (1926) en dood van sy moeder (1933) het die familie-erfenis soos mis voor die son verdwyn. Du Perron (deels aangevuur deur die opkoms van [[Nasionaal-Sosialisme]], wat hy verafsku het) het in 1936 na sy land van oorsprong teruggekeer. Hy het voortgegaan om te skryf en homself onderhou as joernalis en korrespondent. Hy het die literêre kritikus by die Bataviaasch Nieuwsblad geword, waar hy bevriend geraak het met sy kollegas Karel Zaalberg en Ernest Douwes Dekker. Hy het in sy rol as kritikus ook die beskermheer van die jong skrywer Beb Vuyk geword. Hy het gesimpatiseer met die Indiese onafhanklikheidsbeweging en 'n vriend van die [[Indonesië|Indonesiese]] intellektueel Sutan Sjahrir geword.<ref>Nota: In 1947 het Sutan Sjahrir gesê dat Du Perron se invloed op Indonesiese intellektuele aansienlik was en dat hy baie respek en vertroue onder hulle geniet het. Meer as enige ander "welwillende Nederlander". Sien: Nieuwenhuys, Rob 'Oost-Indische spiegel. Wat Nederlandse schrijvers en dichters over Indonesië hebben geschreven vanaf de eerste jaren der Compagnie tot op heden.' [http://www.dbnl.org/tekst/nieu018oost02_01/ (Uitgewer: Querido, Amsterdam, 1978) BL.74-77] en Scova Rigini, A.A. 'Een biografie van Beb Vuyk.' ([http://dare.uva.nl/document/87964 Fakulteit van Geesteswetenskappe Verhandeling, Amsterdamse Universiteit, 2004. bladsye 88–89])</ref> In Augustus 1939, teen die einde van 'n verblyf van byna drie jaar in sy tuisland, het du Perron aan sy vriend Sutan Sjahrir (nou 'n politieke balling) geskryf: <blockquote> '[..] Toe ek in Holland was het ek in elk geval merendeels die ongemaklike vreemdeling gebly. Deur my Franse erfenis, Indiese opbrengs en kinderjare, en deur my [[Nederlands]]e taal en - gebruike... Op die oomblik sê sommiges - met wie ek verskil - dat ek vereuropees is. Maar plaas my in die werklike geselskap van [[Nederlands Oos-Indië|Oos-Indiese]] seuns en tien minute later sal hulle my as een van hul eie erken. Waar voel ek tuis…?, Ek weet nou, na vyftien jaar van omswerwinge en rondvallery in Europa, dat ek teruggekom het na my land… Ek hoort hier tuis.[..]’ </blockquote> In 1940 het du Perron Nederland besoek, en nadat hy verneem het dat Duitsland die land binnegeval het, aan 'n [[hartaanval]] beswyk.<ref name="inghist.nl"/> ==Skryfwerk== Sy vroeë werk is sterk beïnvloed deur [[modernisme]], maar hy het gou besluit dat dit nie sy sterk punt is nie. Sy verhale en gedigte het sy talent vir kritiese besinning oor die werklikheid en 'n sekere losmaking van die alledaagse lewe getoon. Soos sy vriend, die skrywer [[Menno ter Braak]], was hy 'n groot bewonderaar van die beroemde skrywer [[Multatuli]]. Maar veel meer as Ter Braak was du Perron in werklikheid sy kulturele erfgenaam. Du Perron se meesterstuk, ''Land van herkomst'', (1935) is sterk beïnvloed deur Multatuli en Malraux, maar dit is eerder 'n werk wat alleen in die Nederlandse letterkunde staan as 'n ware outobiografiese roman. Uittreksels en herinneringe uit die [[Nederlands Oos-Indië]] van sy jeug word afgewissel met Europese episodes, meestal in Parys, waar du Perron 'n verbasend nugtere en akkurate portret van Europa teken, gebaseer op onderhoude met sy tydgenootlike intellektuele en kunstenaars. Die varsheid van Du Perron se waarnemings en die lewendigheid van sy verbeeldingsvlugte maak ''Land van herkomst'' een van die beste Nederlandse romans van die [[20ste eeu|twintigste eeu]]. ===E. du Perron-genootskap=== Die E. du Perron-genootskap is 'n literêre vereniging in Nederland wat in 1994 gestig is. Dit is 'n vereniging wat aan 'n enkele skrywer gewy is, en het ongeveer 70 lede en 'n bykomende aantal intekenare, waaronder verskeie universiteite en biblioteke. Op die 54ste herdenking van du Perron se heengaan op 14 Mei 1994 in [[Bergen]] is die eerste openbare vergadering vir lede gehou, wat ook sy graf by die openbare begraafplaas besoek het. Die genootskap het ten doel om kennis rakende E. du Perron, beide wat sy persoon en werk betref, te versamel en te verdiep, en om by te dra tot die voortgesette waardering van sy literêre, artistieke en maatskaplike belang.<ref>{{cite web |url=http://www.edpg.nl/ |title=E. du Perron Genootschap |work=edpg.nl |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102015259/http://www.edpg.nl/ |archive-date= 2 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=19 Desember 2019 }}</ref> ===E. du Perron-prys=== Die [[Universiteit van Tilburg]] ken elke jaar 'n kulturele prys toe wat na E. du Perron vernoem is. ==Bibliografie== *1923 – ''Manuscrit trouvé dans une poche'' *1926 – ''Bij gebrek aan ernst'' *1927 – ''Poging tot afstand'' (gedig) *1929 – ''Nutteloos verzet'' *1930 – ''Parlando'' (gedig) *1931 – ''Voor kleine parochie'' *1931 – ''Vriend of vijand'' *1932 – ''Mikrochaos'' *1933 – ''Tegenonderzoek'' *1933 – ''Uren met Dirk Coster'' (essay) *1934 – ''De smalle mens'' (essay) *1935 – ''Het land van herkomst'' (roman)<ref>''Country of origin'' / E. du Perron; vertaal deur Francis Bulhof en Elizabeth Daverman; inleiding en notas deur Francis Bulhof; geredigeer deur E .M. Beekman. (Uitgewer: University of Massachusetts Press, Amherst, 1984) {{ISBN|0-87023-429-3}}</ref> *1936 – ''Blocnote klein formaat'' (essay) *1937 – ''De man van Lebak'' *1938 – ''Multatuli, tweede pleidooi'' *1939 – ''Schandaal in Holland'' *1941 – ''De grijze dashond'' (gedig) (met 'n inleiding deur [[Simon Vestdijk]]) *1942 – ''Een grote stilte'' *1943 – ''Scheepsjournaal van Arthur Ducroo'' *1955–1959 – ''Verzameld werk'' *1962–1967 – ''Menno ter Braak/E.d.P. Briefwisseling 1930–1940'' == Voorbeelde van sy digkuns == === Sonnet van burgerdeugd === <poem> De trammen tuimlen door de lange straten, al 't leven buiten en de ramen dicht, wat tee voor ons en de avond te verpraten, de lamp streelt rustig ons voornaam gezicht. Inbrekers, wurgers, rovers en piraten, en de eerste zondvloed en het laatst gericht, elke onrust heeft ons deugdzaam hart verlaten. O tee! o vriendschap! o kalmerend licht! Straks 't balsemende donker, morgen lopen wij opgefleurd te kopen of verkopen; God levert de eerzucht en het daagliks brood. Genoeg vermoeienis om 's nachts te slapen, alle overgangen tussen lach en gapen, en aan het eind, de liefderijke dood. </poem> *''Uit: Parlando'' (1941) === Landelik treurspel === <poem> Het volgende voor wie 't misschien niet heeft gelezen, eergister in de krant: In 't dorp waar ik nu woon is in de volle lent een moordtoneel gerezen, een scène zwart-en-rood, uit bitterheid en hoon. Een doorgaans nuchtre boer, gekoppeld aan een wezen, kijflustig, lasterziek, en daarbij niet zeer schoon, heeft binnen twee drie tel, sneller dan ooit vóór deze, zichzelf en haar verdelgd, de ganse streek ten toon. 't Gebeurde zó op straat: toen de pastoors verschenen, lag zij links in de groot, met uitgespreide benen, hij rechts, maar evenzo, zijn hersens in zijn pet. Maar 't mateloos verschil zou iedereen eerst blijken toen de pastoors knielden bij 't linkse van de lijken, en toen het rechtse kreeg geen letter van 't gebed. </poem> == Bronne == *Snoek, Kees: ''E. du Perron. Het leven van een smalle mens''. (Uitg. Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam, 2005.) {{ISBN|90-388-6954-1}} *1979 ''Keur uit die Nederlandse poësie'', [[A.P. Grové]], J.L. Steyn (samestellers),(Nasou Beperk), {{ISBN|0 625 00160 5}} , Twaalfde druk. == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons category|Edgar du Perron}} * [http://www.edpg.nl/ Eddy du Perron Genootschap] * [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn1/perron Biografie deur ING, die Instituut vir Nederlandse Geskiedenis] * [https://web.archive.org/web/20120909030918/http://www.kb.nl/vak/deelcoll/zkw-vak/zkw_06.html Koninklike Biblioteek – Versameling E. du Perron] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:du Perron, Edgar}} [[Kategorie:Geboortes in 1899]] [[Kategorie:Sterftes in 1940]] [[Kategorie:Nederlandse digters]] [[Kategorie:Nederlandse skrywers]] j10dsrrgdgdf9p4lgj71f41iezy4cj2 0 284989 2913368 2890071 2026-06-24T00:51:09Z CommonsDelinker 1161 "Presidente_Vicente_Fox_Quesada.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Bedivere|Bedivere]] verwyder is omrede: wrong licensing information, duplicate files, some obvious copyright violations 2913368 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Vicente Fox | beeld = | beeldonderskrif = Vicente Fox in 2000 | orde = 63ste President van Meksiko | termynaanvang = [[1 Desember]] [[2000]] | termyneinde = [[30 November]] [[2006]] | voorganger = [[Ernesto Zedillo]] | opvolger = [[Felipe Calderón]] | geboortenaam = Vicente Fox Quesada | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = 1942 | geboortemaand = 7 | geboortedag = 2 | geboorteplek = [[Meksikostad]], [[Meksiko]] | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[Nasionale Aksieparty]] | orde2 = Goewerneur van Guanajuato | termynaanvang2 = [[26 Junie]] [[1995]] | termyneinde2 = [[7 Augustus]] [[1999]] | voorganger2 = Carlos Medina Plascencia | opvolger2 = Ramón Martín Huerta | orde3 = Lid van die Kamer van Afgevaardigdes | termynaanvang3 = [[1 September]] [[1988]] | termyneinde3 = [[31 Augustus]] [[1999]] | kiesafdeling3 = Guanajuato se 3de distrik | voorganger3 = Héctor Hugo Varela Flores | opvolger3 = Luis Arturo Torres del Valle | orde4 = Adjunkpresident van die Sentrale Demokratiese Internasionaal | termynaanvang4 = [[1 Desember]] [[2006]] | termyneinde4 = | kiesafdeling4 = | voorganger4 = Pier Ferdinando Casini | opvolger4 = | eggenoot = Lilian de la Concha (1969–1990; geskei)<br />Marta Sahagún (2001–hede) | kinders = 4 | alma_mater = Ibero-Amerikaanse Universiteit | religie = | handtekening = Vicente Fox Signature.svg | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Vicente Fox Quesada''' ([[Spaans]]: [biˈsente ˈfoks keˈsaða]; gebore op [[2 Julie]] [[1942]]) is 'n Meksikaanse sakeman en politikus wat van 2000 tot 2006 as die 63ste president van [[Meksiko]] gedien het. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Saadjie}} {{Presidente van Meksiko}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fox, Vicente}} [[Kategorie:Geboortes in 1942]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Presidente van Meksiko]] 43cvuabhpfctqumvf11lupv3kuj8p9k 0 286691 2913366 2913180 2026-06-24T00:30:17Z HermanvanAswegen988 200973 Verbeter. 2913366 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Kunstenaar | naam = Vlado Goreski | beeld = Vlado Goreski Rafik BW.jpg | beeldgrootte = | alt = | onderskrif = Vlado Goreski (2000) | geboortenaam = Vlado Goreski | geboortedatum = 21 April 1958 | geboorteplek = Bitola, [[Noord-Masedonië]], (destyds deel van [[Joego-Slawië]]) | sterfdatum = | sterfteplek = | laaste rusplek = | nasionaliteit = Noord-Masedonië | gade = | veld = Skildery, tekening | opleiding = | beweging = | werke = | beskermhere = | beïnvloed_deur = | beïnvloed = | toekenings = | verkies = | webwerf = | atergrondkleur = }} '''Vlado Goreski''' ([[21 April]] [[1958]]) is 'n [[skilder]] van Bitola, [[Noord-Masedonië]]. Hy het aan die Akademie vir Beeldende Kunste in [[Ljubljana]], [[Slowenië]] en die Fakulteit Kunsgeskiedenis in [[Skopje]], [[Noord-Masedonië]] gestudeer.<ref>{{Cite web |url=https://www.academia.edu/8097620/Vlado_Goreski/ |title=Academia. edu |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=22 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222125424/https://www.academia.edu/8097620/Vlado_Goreski |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.opafondacija.org/zaum/vlado-goreski/ |title=vlado goresk |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=22 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222133929/https://www.opafondacija.org/zaum/vlado-goreski/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://issuu.com/brutcarniollus/docs/sinjivrh2015-1/ |title=catalogue |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date= 5 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200605161152/https://issuu.com/brutcarniollus/docs/sinjivrh2015-1/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.opafondacija.org/zaum/ex-libris-ex-littera/ |title=Goreski - Littera |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=30 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200730014839/https://www.opafondacija.org/zaum/ex-libris-ex-littera/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.opafondacija.org/zaum/avanti-grafika-drugic-avanto-graphic-2/ |title=Gallery DLUL, Ljubljana |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=22 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222135515/https://www.opafondacija.org/zaum/avanti-grafika-drugic-avanto-graphic-2/ |url-status=dead }}</ref> Hy is sedert 1994 artistieke direkteur van die International Graphic Triennial - Bitola.<ref>[https://www.scribd.com/document/377870424/9th-International-Triennial-of-Graphic-Art-Bitola-2018/ Triennial of Graphic Art Bitola, 2018]</ref><ref>[https://www.scribd.com/doc/296057356/Catalogue-for-8th-International-Triennial-of-Graphic-Art-Bitola/ International Triennial of Graphic Art, Bitola]</ref> Hy het aan meer as 100 groepkunsuitstallings en 20 solo-uitstallings deelgeneem: [[Slowenië]],<ref>[http://www.sinjivrh.wordpress.com/category/artwork Slovenija Open to Art]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.lokalno.si/2018/09/19/202109/napovedniki/obvestila/Valvasorjevi_mednarodni_graficni_dnevi_odprtje_pregledne_razstave__grad |title=Valvasorjevi mednarodni grafični dnevi |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=28 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228135018/https://www.lokalno.si/2018/09/19/202109/napovedniki/obvestila/Valvasorjevi_mednarodni_graficni_dnevi_odprtje_pregledne_razstave__grad/ |url-status=dead }}</ref> [[Kroasië]],<ref>{{Cite web |url=http://www.splitgraphic.hr/arhiva/10013?lang=en |title=Vlado Goreski (Makedonija/Macedonia) |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=10 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610161303/http://www.splitgraphic.hr/arhiva/10013?lang=en |url-status=dead }}</ref> [[Frankryk]],<ref>{{Cite web |url=http://www.mondialestampe.com/archives/9-triennale/catalogue_9tri/#/page/1 |title=Trienniale mondiale |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=13 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613052710/http://www.mondialestampe.com/archives/9-triennale/catalogue_9tri/#/page/1 |url-status=dead }}</ref> [[Engeland]],<ref>[http://books.google.mk/books/about/Dialogue_with_Nature.html?id=HRSFtgEACAAJ&hl=en&output=html_text&redir_esc=y Dialogue with Nature]</ref> [[Meksiko]],<ref>[http://printsforpeacemexico.blogspot.com/2016/01/eight-prints-for-peace-2016-received.html Prints for Peace-Grabados por la Paz México /]</ref>[[Italië]],<ref>{{Cite web |url=http://estograph.ee/2017/08/15/mirror-face-to-face-2017-italian-and-estonian-artists-exhibition/ |title=MIRROR – face to face 2017 |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=10 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610223432/https://estograph.ee/2017/08/15/mirror-face-to-face-2017-italian-and-estonian-artists-exhibition/ |url-status=dead }}</ref> [[Pole]],<ref>[http://www.bwakielce.art.pl/news/2-miedzynarodowa-wystawa-mala-forma-graficzna-13x18-dialog-warsztatu-z-cyfra/MIEDZYNARODOWA WYSTAWA]</ref> [[Rusland]] en [[Japan]]. Hy het meer as twintig pryse vir artistieke prestasies ontvang.<ref>[http://palatulculturii.ro/noutati/nominalizrile-i-premiile-bigc-n-e-ediia-a-ii-a-iai-romnia-2017-142?year=2017&month=10 Nominalizările și Premiile]</ref> == Galery == <gallery> File:01 let tus.JPG File:02 posleden ostrov,bakropis.jpg File:Let,maslo.JPG File:XVII,moliv.jpg </gallery> == Bronnelys == * Vlado Goreski, Drypoint I, Galerie Jan SENNY, 2019.<ref name="scribd">[https://www.scribd.com/document/399242011/Vlado-Goreski-Drypoint-I/ Katalog]</ref> * Vlado Goreski, Nocturne, variationer, Galerie Van Gis, 2018.<ref>[https://www.scribd.com/document/396347663/Vlado-Goreski-Nocturne-I-Variations/ Katalog]</ref> * Vlado Goreski, Cathedral – 2.<ref>[https://www.scribd.com/document/400177350/Vlado-Goreski-Drypoint-VI-Cathedral-2/ Katalog]</ref> * Vlado Goreski, Drypoint I, 2019.<ref name="scribd" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [https://independent.academia.edu/vGoreski Academia.edu] * [http://www.exibart.com/profilo/autoriv2/persona_view.asp?id=201836,VLADO GORESKI tutte le informazioni] * [https://progettovolpinimagazine.wordpress.com/tag/vlado-goreski/ MAM Multimedia Art Magazine] * [http://nationalgallery.mk/tag/vlado-goreski/ Владо Ѓорески] * [http://www.incisoricontemporanei.it/files/news/69_w_h_t_Grafiche-divagazioni-comunicato-stampa.pdf, Grafiche divagazioni - Grafiche divagazioni - Incisori Contemporanei] == Notas == {{en-vertaal|Vlado Goreski}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Goreski, Vlado}} [[Kategorie:Kunstenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] n9a4nsznh3xvmbqw9a3pfqdkhv69alj 2913367 2913366 2026-06-24T00:32:29Z HermanvanAswegen988 200973 2913367 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Kunstenaar | naam = Vlado Goreski | beeld = Vlado Goreski Rafik BW.jpg | beeldgrootte = | alt = | onderskrif = Vlado Goreski (2000) | geboortenaam = Vlado Goreski | geboortedatum = 21 April 1958 | geboorteplek = Bitola, [[Noord-Masedonië]], (destyds deel van [[Joego-Slawië]]) | sterfdatum = | sterfteplek = | laaste rusplek = | nasionaliteit = Noord-Masedonies | gade = | veld = Skildery, tekening | opleiding = | beweging = | werke = | beskermhere = | beïnvloed_deur = | beïnvloed = | toekenings = | verkies = | webwerf = | atergrondkleur = }} '''Vlado Goreski''' ([[21 April]] [[1958]]) is 'n [[skilder]] van Bitola, [[Noord-Masedonië]]. Hy het aan die Akademie vir Beeldende Kunste in [[Ljubljana]], [[Slowenië]] en die Fakulteit Kunsgeskiedenis in [[Skopje]], [[Noord-Masedonië]] gestudeer.<ref>{{Cite web |url=https://www.academia.edu/8097620/Vlado_Goreski/ |title=Academia. edu |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=22 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222125424/https://www.academia.edu/8097620/Vlado_Goreski |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.opafondacija.org/zaum/vlado-goreski/ |title=vlado goresk |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=22 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222133929/https://www.opafondacija.org/zaum/vlado-goreski/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://issuu.com/brutcarniollus/docs/sinjivrh2015-1/ |title=catalogue |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date= 5 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200605161152/https://issuu.com/brutcarniollus/docs/sinjivrh2015-1/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.opafondacija.org/zaum/ex-libris-ex-littera/ |title=Goreski - Littera |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=30 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200730014839/https://www.opafondacija.org/zaum/ex-libris-ex-littera/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.opafondacija.org/zaum/avanti-grafika-drugic-avanto-graphic-2/ |title=Gallery DLUL, Ljubljana |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=22 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222135515/https://www.opafondacija.org/zaum/avanti-grafika-drugic-avanto-graphic-2/ |url-status=dead }}</ref> Hy is sedert 1994 artistieke direkteur van die International Graphic Triennial - Bitola.<ref>[https://www.scribd.com/document/377870424/9th-International-Triennial-of-Graphic-Art-Bitola-2018/ Triennial of Graphic Art Bitola, 2018]</ref><ref>[https://www.scribd.com/doc/296057356/Catalogue-for-8th-International-Triennial-of-Graphic-Art-Bitola/ International Triennial of Graphic Art, Bitola]</ref> Hy het aan meer as 100 groepkunsuitstallings en 20 solo-uitstallings deelgeneem: [[Slowenië]],<ref>[http://www.sinjivrh.wordpress.com/category/artwork Slovenija Open to Art]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.lokalno.si/2018/09/19/202109/napovedniki/obvestila/Valvasorjevi_mednarodni_graficni_dnevi_odprtje_pregledne_razstave__grad |title=Valvasorjevi mednarodni grafični dnevi |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=28 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228135018/https://www.lokalno.si/2018/09/19/202109/napovedniki/obvestila/Valvasorjevi_mednarodni_graficni_dnevi_odprtje_pregledne_razstave__grad/ |url-status=dead }}</ref> [[Kroasië]],<ref>{{Cite web |url=http://www.splitgraphic.hr/arhiva/10013?lang=en |title=Vlado Goreski (Makedonija/Macedonia) |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=10 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610161303/http://www.splitgraphic.hr/arhiva/10013?lang=en |url-status=dead }}</ref> [[Frankryk]],<ref>{{Cite web |url=http://www.mondialestampe.com/archives/9-triennale/catalogue_9tri/#/page/1 |title=Trienniale mondiale |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=13 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613052710/http://www.mondialestampe.com/archives/9-triennale/catalogue_9tri/#/page/1 |url-status=dead }}</ref> [[Engeland]],<ref>[http://books.google.mk/books/about/Dialogue_with_Nature.html?id=HRSFtgEACAAJ&hl=en&output=html_text&redir_esc=y Dialogue with Nature]</ref> [[Meksiko]],<ref>[http://printsforpeacemexico.blogspot.com/2016/01/eight-prints-for-peace-2016-received.html Prints for Peace-Grabados por la Paz México /]</ref>[[Italië]],<ref>{{Cite web |url=http://estograph.ee/2017/08/15/mirror-face-to-face-2017-italian-and-estonian-artists-exhibition/ |title=MIRROR – face to face 2017 |access-date=14 Januarie 2020 |archive-date=10 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610223432/https://estograph.ee/2017/08/15/mirror-face-to-face-2017-italian-and-estonian-artists-exhibition/ |url-status=dead }}</ref> [[Pole]],<ref>[http://www.bwakielce.art.pl/news/2-miedzynarodowa-wystawa-mala-forma-graficzna-13x18-dialog-warsztatu-z-cyfra/MIEDZYNARODOWA WYSTAWA]</ref> [[Rusland]] en [[Japan]]. Hy het meer as twintig pryse vir artistieke prestasies ontvang.<ref>[http://palatulculturii.ro/noutati/nominalizrile-i-premiile-bigc-n-e-ediia-a-ii-a-iai-romnia-2017-142?year=2017&month=10 Nominalizările și Premiile]</ref> == Galery == <gallery> File:01 let tus.JPG File:02 posleden ostrov,bakropis.jpg File:Let,maslo.JPG File:XVII,moliv.jpg </gallery> == Bronnelys == * Vlado Goreski, Drypoint I, Galerie Jan SENNY, 2019.<ref name="scribd">[https://www.scribd.com/document/399242011/Vlado-Goreski-Drypoint-I/ Katalog]</ref> * Vlado Goreski, Nocturne, variationer, Galerie Van Gis, 2018.<ref>[https://www.scribd.com/document/396347663/Vlado-Goreski-Nocturne-I-Variations/ Katalog]</ref> * Vlado Goreski, Cathedral – 2.<ref>[https://www.scribd.com/document/400177350/Vlado-Goreski-Drypoint-VI-Cathedral-2/ Katalog]</ref> * Vlado Goreski, Drypoint I, 2019.<ref name="scribd" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [https://independent.academia.edu/vGoreski Academia.edu] * [http://www.exibart.com/profilo/autoriv2/persona_view.asp?id=201836,VLADO GORESKI tutte le informazioni] * [https://progettovolpinimagazine.wordpress.com/tag/vlado-goreski/ MAM Multimedia Art Magazine] * [http://nationalgallery.mk/tag/vlado-goreski/ Владо Ѓорески] * [http://www.incisoricontemporanei.it/files/news/69_w_h_t_Grafiche-divagazioni-comunicato-stampa.pdf, Grafiche divagazioni - Grafiche divagazioni - Incisori Contemporanei] == Notas == {{en-vertaal|Vlado Goreski}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Goreski, Vlado}} [[Kategorie:Kunstenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] e8e8f9im69ir8rcavrz5u8c1t52f11y 0 286812 2913464 2851108 2026-06-24T11:15:32Z Jcb 223 2913464 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Myung-whun Chung | beeld = Concert at the “La Fenice” Theater during 76th anniversary of the Italian Republic 9.jpg | geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1953|01|22}} | geboorteplek = [[Seoul]] | nasionaliteit = [[Suid-Korea]]ans | beroep = [[Pianis]], [[dirigent]] | familie = Susters [[Kyung-Wha Chung]] en [[Myung-Wha Chung]] | pryse = [[Lêer:ROK_Order_of_Cultural_Merit_Geum-gwan_(1st_Class)_ribbon.PNG|border|23px]] Geumgwan Orde van Kulturele Verdienstelikheid, 1996 }} '''Myung-whun Chung''' (gebore op [[22 Januarie]] [[1953]], [[Seoul]]) is 'n [[Suid-Korea]]anse [[dirigent]] en pianis. Hy was 'n student van [[Olivier Messiaen]], en is veral bekend om sy interpretasies van die [[Frankryk|Franse]] komponis se werke. ==Loopbaan== Chung en sy susters, die violis [[Kyung-Wha Chung|Kyung-wha Chung]] en die [[tjellis]] [[Myung-wha Chung]], het in die verlede saam opgetree as die Chung-trio. Hulle het onder andere [[Beethoven]] se Trippelconcerto vir [[Deutsche Grammophon]] in die hoedanigheid opgeneem.<ref>{{cite news |author=Event Guide |title=Chung Trio Re-unites as 'Trio of Filial Devotion' |url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200408/200408120049.html |work=The Chosun Ilbo |date=12 Augustus 2004 |access-date=7 September 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090109033120/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200408/200408120049.html |archive-date=9 Januarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Chung was in 1974 die gesamentlike tweede pryswenner gewees tydens die Internasionale Tsjaikofski-kompetisie van daardie jaar.<ref>[http://www.tchaikovsky-competition.com/en/history/1974/winners_prizes Winners & Prizes – 1974] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100925041748/http://www.tchaikovsky-competition.com/en/history/1974/winners_prizes |date=25 September 2010 }}, [[International Tchaikovsky Competition]]</ref> Chung het [[Dirigent|dirigeer]] gestudeer aan die ''Mannes Musiekkollege'' en die Juilliard-skool. Hy het ook klavier gestudeer by Maria Curcio, wat die laaste en gunsteling leerling van [[Artur Schnabel]] was. <ref>[https://www.theguardian.com/music/2009/apr/14/obituary-maria-curcio "Maria Curcio"] by [[Niel Immelman]]. ''The Guardian'', 14 April 2009</ref><ref>[https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/culture-obituaries/music-obituaries/5121311/Maria-Curcio.html "Maria Curcio"]. ''The Daily Telegraph'', 7 April 2009</ref> Chung was tydens die musiekregisseurskap van [[Carlo Maria Giulini]] die assistent-dirigent van die [[Los Angeles Filharmoniese Orkes]] gewees. Hy is die stigter van die Asiese Filharmoniese Orkes en het as gasdirigent vir die Inbal Orkes opgetree, wat in 1985 ter ere van die [[Israel]]iese dirigent Eliahu Inbal opgerig is. Wat Europa betref, het Chung van 1984 tot 1990 as hoofdirigent van die [[Deutsche Radio Philharmonie Saarbrücken Kaiserslautern|Rundfunk-Sinfonieorchester Saarbrücken]] gedien. Hy het ook van 1987 tot 1992 gedien as hoof-gasdirigent van die [[Teatro Comunale Florence]]. <ref name="Mattison">{{cite news |author=Ben Mattison |title=Report: Myung-whun Chung Is Top Candidate to Lead Seoul Philharmonic |url=http://www.playbillarts.com/news/article/1235.html |work=Playbill Arts |date=22 Januarie 2005 |access-date=10 Januarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140301200300/http://www.playbillarts.com/news/article/1235.html |archive-date=1 Maart 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het verskeie van die mees prominente Europese en Amerikaanse orkeste gedirigeer, en in 1986 sy buiging by die [[Metropolitan Opera]] in New York gemaak met ''Simon Boccanegra''. Aan die einde van die 1987/88 seisoen het hy die ''Premio Franco Abbiati della Critica Musicale Italiana-toekenning'' van Italiaanse kritici ontvang, en die volgende jaar die [[Arturo Toscanini]]-prys. Van 1989 tot 1994 was Chung die musiekdirekteur van [[Paris Opera]]. Hy het die openingseisoen by die nuwe [[Opéra Bastille]] ingelei met Berlioz se volledige ''Les Troyens'' en uitgebreide lof daarvoor ontvang. In 1991 het die Vereniging van Franse teaters en musiekkritici hom as 'Kunstenaar van die Jaar' benoem, en in 1992 het hy die [[Erelegioen]] ontvang vir sy bydrae tot die ''Paris Opera''. Hy neem sedert 1990 eksklusief vir [[Deutsche Grammophon]] op, en baie van sy talle opnames het internasionale pryse en toekennings verower. Dit sluit Messiaen se ''Turangalîla-Symphonie'' en ''Éclairs sur l'au-delà ...'', Verdi se ''Otello'', Berlioz se ''Symphonie fantastique'', [[Rimski-Korsakof]] se ''Scheherazade'', Stravinski se Vuurvoel-suite, Sjostakowitsj se ''Lady Macbeth of the Mtsensk District'' saam met die Opéra Bastille-orkes; 'n reeks [[Antonín Dvořák|Dvořák]] -simfonieë en serenades saam met die [[Weense Filharmoniese Orkes]], en 'n reeks gewy aan die bekendste gewyde musiek saam met die ''Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia'' (insluitend die veel geprese opname van [[Maurice Duruflé]] en [[Gabriel Fauré| Fauré]] se misse saam met [[Cecilia Bartoli]] en [[Bryn Terfel]]) in. In 1995 is Chung drie keer vereer tydens die Franse ''Victoires de la musique classique'', en is hy ook aangewys as ''Meilleur Chef d'Orchestre de l'Année'' (beste dirigent van die jaar). Hy het aan die hoof gestaan van die wêreldpremière van Messiaen se laaste werk: die ''Concert à quatre'' vir vier soliste (klavier, tjello, hobo, fluit) en orkes, wat die komponis aan Chung en die ''Orchester de la Bastille'' opgedra het . Chung het in 2001 spesiale artistieke adviseur van die [[Tokio Filharmoniese Orkes]] geword, en vanaf 2010 honorêre dirigent-laureaat. Hy dien ook vanaf 2016 as die orkes se honorêre musiekdirekteur. <ref>{{Cite web |url=http://tpo.or.jp/en/about/conductor/detail-22.php |title="Conductor Profile, TPO" |access-date=15 Januarie 2020 |archive-date=10 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190610024015/http://tpo.or.jp/en/about/conductor/detail-22.php |url-status=dead }}</ref>Hy is na afloop van sy optredes in Japan deur Japanese kritici met die hoogste prys van die plate-akademie bekroon. Benewens die toekenning van talle musiekpryse, is Chung ook vereer met die mees luisterryke Koreaanse kulturele toekenning, te wete die ''Orde van Kulturele Verdienstelikheid'', of ''Geum-gwan-medalje (Goue Kroon)'' vir sy bydrae tot die Koreaanse musikale bedryf. Hy het as ambassadeur vir die dwelmbeheer-program by die Verenigde Nasies opgetree, en het ook as Korea se honorêre kulturele ambassadeur gedien; welke 'n eerste vir die Koreaanse regering was. Hy dien sedert 1997 as musiekdirekteur van die Asiese Filharmoniese orkes. Chung is met ingang 2000 aangestel as die musiekdirekteur van die [[Orchestre philharmonique de Radio France]], en dien vanaf 2001 as die spesiale artistieke adviseur van die Tokio Filharmoniese Orkes. (Hy dien ook vanaf 2016 as die honorêre musiekdirekteur van die orkes). Met ingang van die 2012/2013 seisoen het hy die eerste hoof-gasdirigent in die geskiedenis van die [[Staatskapelle Dresden]] geword. In 2005 is Chung aangestel as hoofdirigent van die [[Seoul Filharmoniese Orkes]].<ref>{{cite news|author=Andrew Clements|title=Concert Review: LSO/Chung|url=http://arts.guardian.co.uk/critic/review/0,,1724979,00.html|work=The Guardian|date=4 Maart 2006|accessdate=7 September 2007}}</ref><ref name="Mattison" /> In April 2011 het die Seoul Filharmoniese Orkes die eerste Asiese orkes geword om 'n kontrak met een van die groot [[Plate-etiket|platemaatskappye]] te teken, met 'n doelwit van 10 [[Laserskyf|CD's]] vir [[Deutsche Grammophon]].<ref>{{cite news |url=http://www.gramophone.co.uk/classical-music-news/seoul-philharmonic-signs-to-dg |title=Seoul Philharmonic signs to DG |work=Gramophone |author=Martin Cullingford |date=13 April 2011 |access-date=4 Julie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304032748/http://www.gramophone.co.uk/classical-music-news/seoul-philharmonic-signs-to-dg |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Chung het tydens die orkes se eerste Proms-verskyning in Augustus 2014 aan die hoof daarvan gestaan.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/music/2014/aug/28/seoul-philharmonic-orchestra-chung-wu-review-prom-55-london |title=Seoul Philharmonic Orchestra/Chung/Wu review – playful and stylish sheng odyssey |work=The Guardian |author=Erica Jeal |date=28 Augustus 2014 |access-date=4 Julie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115180421/https://www.theguardian.com/music/2014/aug/28/seoul-philharmonic-orchestra-chung-wu-review-prom-55-london |archive-date=15 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In September 2011 het Chung 'n kulturele deurbraak gemaak toe hy [[Pyongyang]], [[Noord-Korea]] besoek het.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2011/sep/16/south-north-korea-sweet-music |title=North and South Korea set to make sweet music together |work=The Guardian |author=Tania Branigan |date=16 September 2011 |access-date=4 Julie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115181034/https://www.theguardian.com/world/2011/sep/16/south-north-korea-sweet-music |archive-date=15 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Eerbewyse== * [[Erelegioen]], 1992 * Orde van Kulturele Verdienstelikheid (Korea), 1996 * Ho-Am-prys in die Kunste, 1997 * ''[[Ordre des Arts et des Lettres]]'', Commandeur, 2011 ==Verwysings== {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Allmusic|class=artist|id=q17662}} * [http://www.bach-cantatas.com/Bio/Chung-Myung-Whun.htm Myung-whun Chung se biografie by] die Bach Kantates Webwerf * [https://web.archive.org/web/20080810122530/http://www2.deutschegrammophon.com/artist/whatsnew?ART_ID=CHUMY Myung-whun Chung Diskografie] by [[Deutsche Grammophon]] * [https://www.askonasholt.com/artists/myung-whun-chung/ Myung-whun Chung Kunstenaarsprofiel] by die Askonas Holt Webwerf {{s-start}} {{s-culture}} {{succession box | title=[[Deutsche Radio Philharmonie Saarbrücken Kaiserslautern|Musiekdirekteur, RSO Saarbrücken]] | before=Hans Zender | years=1984–1990 | after=Marcello Viotti}} {{succession box | title=[[Opéra Bastille|Musiekdirekteur, Opéra Bastille]] | before=[[Daniel Barenboim]] | years=1989–1994 | after=[[James Conlon]]}} {{succession box | title=[[KBS Simfonieorkes|Hoofdirigent, KBS Simfonieorkes]] | before=vakant | years=1999 | after=Dmitri Kitayenko}} {{succession box | title=[[Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia|Musiekdirekteur, Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]] | before=[[Daniele Gatti]] | years=1997-2005 | after=[[Antonio Pappano]]}} {{succession box | title=[[Orchestre philharmonique de Radio France|Musiekdirekteur, Orchestre philharmonique de Radio France]] | before=[[Marek Janowski]] | years=2000–2015 | after=Mikko Franck}} {{succession box | title=[[Seoul Filharmoniese Orkes|Musiekdirekteur, Seoul Filharmoniese Orkes]] | before=Seung Gwak | years=2005–2015 | after=[[Osmo Vänskä]]}} {{succession box | title=[[Staatskapelle Dresden|Hoof-gasdirigent, Staatskapelle Dresden]] | before=NVT | years=2012- | after=NVT}} {{s-end}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Chung, Myung-whun}} [[Kategorie:Dirigente]] [[Kategorie:Pianiste]] [[Kategorie:Geboortes in 1953]] [[Kategorie:Lewende mense]] ct9tl4uc3wdhu60y2yqdjw8eznv5fij 0 287289 2913330 2565161 2026-06-23T15:39:21Z Jcb 223 2913330 wikitext text/x-wiki [[Lêer: Kocsis Zoltán (1972).jpg|200px|duimnael|<center>Zoltán Kocsis in 1972 </center> <br> <center> [[Lêer: Kocsis_Zoltán_autogram.jpg|200px]]</center>]] '''Zoltán Kocsis''' ([[Hongaars]]e uitspraak: zoltaːn ˈkot͡ʃiʃ; [[30 Mei]] [[1952]] - [[6 November]] [[2016]]) was 'n [[Hongarye|Hongaarse]] [[pianis|virtuoospianis]], [[dirigent]] en [[komponis]].<ref>[https://lfze.hu/lexikon_nagy_elodok/lexikon-158 Zoltán Kocsis - Notable Alumni Liszt Academy]</ref> == Biografie == === Studies === Kocsis is gebore in [[Boedapest]]. Hy het op vyfjarige leeftyd met musieklesse begin en in 1963 daarmee voortgegaan aan die [[Béla Bartók]] Konservatorium waar hy [[klavier]] en [[komponis|komposisie]] studeer het.<ref>[[Hungaroton]] LP SLPX11711 Voëlnotas.</ref> In 1968 is hy toegelaat tot die [[Franz Liszt]] Musiekakademie. Hy was 'n leerling van Pál Kadosa, Ferenc Rados en György Kurtág, en het in 1973 aldaar gegradueer. === Loopbaan === Kocsis het in 1970 die Hongaarse-radio Beethoven-kompetisie gewen en die volgende jaar sy eerste konserttoer in die Verenigde State meegemaak.<ref name="grove">GroveOnline, Zoltán Kocsis, Péter P. Várnai, besoek 28 Julie 2016,https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.15241</ref> Hy het die Liszt-prys in 1973 ontvang, en die Kossuth-prys in 1978.<ref name="grove" /> Kocsis is beskou as 'n briljante pianis,<ref>''88 notes pour piano solo'', Jean-Pierre Thiollet, Neva Ed., 2015, bl. 52. {{ISBN|978 2 3505 5192 0}}</ref> en het saam met die [[Berliner Philharmoniker]], [[Chicago Simfonieorkes]], [[San Francisco Simfonieorkes]], [[New York Filharmoniese Orkes]], [[Staatskapelle Dresden]], die ''Philharmonia'' van Londen en die [[Weense Filharmoniese Orkes]] opgetree. <ref>{{cite news |date=6 November 2016 |title=Zoltán Kocsis, pianist and 'giant of music', dies aged 64 |url=https://www.theguardian.com/music/2016/nov/07/zoltan-kocsis-hungarian-pianist-dies-berlin-philharmonic |work=[[The Guardian]] |location=Londen |agency=Agence France-Presse |access-date=4 November 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181128210830/https://www.theguardian.com/music/2016/nov/07/zoltan-kocsis-hungarian-pianist-dies-berlin-philharmonic |archive-date=28 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Kocsis het die volledige solo-klavierwerke en klavier-en-orkes werke van [[Béla Bartók]] opgeneem. <ref>Zoltán Kocsis plays Bartók, Philips 8 CD set 475 6720.</ref> In 1990 het sy opname van [[Claude Debussy|Debussy]] se ''Images''<ref>Nou uitgereik as Philips CD 475 210-2.</ref>die ''Gramophone Klassieke Musiek-toekenning'' vir die Beste Instrumentale Opname vir daardie jaar gewen. Hy het in 2013 'n soortgelyke prys gewen saam met die violis Barnabás Kelemen in die kamermusiek kategorie vir die opname van [[Bartók]] se Vioolsonates Nos 1 & 2.<ref>{{Cite web |url=http://www.gramophone.co.uk/awards/2013/chamber |title=The gramophone, 2013. |access-date=21 Januarie 2020 |archive-date=22 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180322205442/https://www.gramophone.co.uk/awards/2013/chamber |url-status=dead }}</ref> Die Amerikaanse kritikus Harold C. Schonberg het Kocsis se buitengewone tegniek en fyn [[Toonhoogte|klaviertoon]] geprys.<ref>Harold C. Schonberg, The Great Pianists from Mozart to the Present, Tweede Uitgawe, Simon & Schuster, 1987</ref> Volgens ''Grove Music Online'' het hy "'n indrukwekkende tegniek gehad, maar is sy sterk ritmiese spel nietemin diepgevoel en nooit meganies nie. Kocsis het 'n natuurlike aanvoeling vir Bach gehad. Hy was egter ook 'n liefhebber van kontemporêre musiek, en het die eerste uitvoerings van die werke van Kurtág gegee."<ref name="grove" /> === Dirigent === Kocsis het in 1983 saam met Iván Fischer die Boedapest Fees-orkes gestig en daarmee 'n nuwe epog in die geskiedenis van Hongaarse orkestrale spel begin. Kocsis het vanaf die stigting daarvan 'n bepalende rol gespeel in die rigting en die ontwikkeling van die orkes se programbeleid, en het vanaf 1987 ook as dirigent daarvan opgetree. Hy het in 1997 die musikale direkteur van die [[Hongaarse Nasionale Filharmoniese Orkes]] geword en die amp tot sy dood in 2016 behou. === Afsterwe === Kocsis is op 6 November 2016 op 64-jarige ouderdom in sy geboortestad Boedapest aan [[kanker]] oorlede.<ref>{{cite web |url=http://index.hu/kultur/meghalt_kocsis_zoltan_zongoramuvesz_karmester_a_nemzeti_filharmonikusok_vezetoje._64_eves_volt./ |title=Meghalt Kocsis Zoltán, a Nemzeti Filharmonikusok vezetője |language=hu |archive-url=https://web.archive.org/web/20170408091040/http://index.hu/kultur/meghalt_kocsis_zoltan_zongoramuvesz_karmester_a_nemzeti_filharmonikusok_vezetoje._64_eves_volt./ |archive-date= 8 April 2017 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=21 Januarie 2020 }}</ref> == Geselekteerde diskografie == * [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] - ''Klavierconcertos no. 11, KV 413; no. 17, KV 453 & no. 19, KV 459'', Philips, Boedapest Fees-orkes, Zoltán Kocsis, klavier en dirigent * [[Béla Bartók|Bartók]] - ''Zoltán Kocsis speel Bartók'', Philips * [[Claude Debussy|Debussy]] - ''Images'', Philips * [[Béla Bartók|Bartók]] - ''Vioolsonates Nos 1 & 2'', Barnabás Kelemen ([[viool]]), Zoltán Kocsis ([[klavier]]) == Geselekteerde werke == === Opera === * ''Kopogtatások'' (1984–85) * ''A vacsora'' (1984–85) * ''Kiállítás'' (1984–85) === Orkes- en kamermusiek === * ''Premiere'', vir strykorkes (1976) * ''Fészek'' (1975–76) * ''The last but one encounter'', vir klavier en klavesimbel (1981) * ''33. December'', vir kamerensemble (1983) * ''Memento'', vir strykorkes (Csernobil) (1986) * ''Utolsó találkozás'' (1990) == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons}} {{Wikiquote}} * [http://www.bach-cantatas.com/Bio/Kocsis-Zoltan.htm Zoltán Kocsis biografie] * [http://www.classicstoday.com/digest/pdigest.asp?perfidx=24083 Lyste en resensies van Kocsis opnames] * [http://archive.darvas.de/kocsise.htm TV en Video Produksies met Zoltán Kocsis - geregisseer deur János Darvas] * [http://www.cosmopolis.ch/english/cosmo5/kocsis.htm Zoltán Kocsis biodata] {{S-start}} {{s-culture}} {{Succession box| title=[[Hongaarse Nasionale Filharmoniese Orkes|Hoofdirigent, Hongaarse Nasionale Filharmoniese Orkes]]|before=Ken-Ichiro Kobayashi|years=1997–2016|after=Zsolt Hamar}} {{S-end}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kocsis, Zoltan}} [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Sterftes in 2016]] [[Kategorie:Hongaarse pianiste]] [[Kategorie:Hongaarse dirigente]] skirnj60vc73cvcx6dhsg39ze3wgr6o 10 289045 2913356 2884965 2026-06-23T22:04:11Z Jcb 223 2913356 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas4|child={{{child|{{{embed|}}}}}} | bodyclass = biography vcard | above = {{Br separated entries | 1 = {{#if:{{{honorific prefix|{{{honorific_prefix|{{{honorific-prefix|{{{pre-nominals|{{{eretitelvoorvoegsel|}}}}}}}}}}}}}}}|<div class="honorific-prefix" style="font-size: 77%; font-weight: normal; display:inline;">{{{honorific prefix|{{{honorific_prefix|{{{honorific-prefix|{{{pre-nominals|{{{eretitelvoorvoegsel|}}}}}}}}}}}}}}}</div>}} | 2 = <div class="fn" style="display:inline">{{#if:{{{name|{{{naam|{{{Naam|}}}}}}}}}|{{{name|{{{naam|{{{Naam|}}}}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</div> | 3 = {{#if:{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|{{{post-nominals|{{{eretitelagtervoegsel|}}}}}}}}}}}}}}}|<div class="honorific-suffix" style="font-size: 77%; font-weight: normal; display:inline;">{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|{{{post-nominals|{{{eretitelagtervoegsel|}}}}}}}}}}}}}}}</div>}} }} | abovestyle = {{{abovestyle|}}} | subheaderstyle = font-size:125%; font-weight:bold; | subheader = {{#if:{{{child|{{{embed|}}}}}}|<!--empty when this infobox is embedded-->|{{#if:{{{native_name|{{{inheemse_naam|}}}}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|{{{inheemse_naam_taal|}}}}}}|lang="{{{native_name_lang|{{{inheemse_naam_taal|}}}}}}"}}>{{{native_name|{{{inheemse_naam|}}}}}}</div>}} }} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{beeld|{{{Beeld|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}}}}}|size={{#ifeq:{{lc:{{{landscape|{{{dwarsformaat|}}}}}}}}|yes|{{min|300|{{#if:{{#ifexpr:{{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|{{{beeldgrootte|}}}}}}}}}}}}}}|250|{{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|{{{beeldgrootte|}}}}}}}}}}}}}}}}x200px|{{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|{{{beeldgrootte|}}}}}}}}}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright||1}}}|alt={{{alt|{{{beeldbeskrywing|{{{Beeldbeskrywing|}}}|{{#if:{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}|{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}}}}}}}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{image caption|{{{caption|{{{image_caption|{{{onderskrif|{{{beeldonderskrif|{{{Beeldonderskrif|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | label2 = Uitspraak | data2 = {{{pronunciation|{{{uitspraak|}}}}}} | label10 = Gebore | data10 = {{Br separated entries|1={{#if:{{{birth_name|{{{birthname|{{{geboortenaam|{{{Geboortenaam|}}}}}}}}}}}}|<div style="display:inline" class="nickname">{{{birth_name|{{{birthname|{{{geboortenaam|{{{Geboortenaam|}}}}}}}}}}}}</div>}}|2={{{birth_date|{{{geboortedatum|{{{Geboortedatum|}}}}}}}}}|3={{#if:{{{birth_place|{{{geboorteplek|{{{Geboorteplek|}}}}}}}}}|<div style="display:inline" class="birthplace">{{{birth_place|{{{geboorteplek|{{{Geboorteplek|}}}}}}}}}</div>}}}} | label11 = Gedoop | data11 = {{#if:{{{birth_date|{{{geboortedatum|{{{Geboortedatum|}}}}}}}}}||{{{baptized|{{{baptised|{{{gedoop|}}}}}}}}}}} | label12 = Verdwyn | data12 = {{Br separated entries|1={{{disappeared_date|{{{verdwyndatum|}}}}}}|2={{{disappeared_place|{{{verdwynplek|}}}}}}}} | label13 = Status | data13 = {{{status|{{{disappeared_status|{{{verdwynstatus|}}}}}}}}} | label14 = Sterf | data14 = {{Br separated entries|1={{{death_date|{{{dood_datum|{{{sterfdatum|{{{sterftedatum|{{{Sterfdatum|{{{Sterftedatum|}}}}}}}}}}}}}}}}}}|2={{#if:{{{death_place|{{{sterfplek|{{{sterfteplek|{{{Sterfplek|{{{Sterfteplek|}}}}}}}}}}}}}}}|<div style="display:inline" class="deathplace">{{{death_place|{{{sterfplek|{{{sterfteplek|{{{Sterfplek|{{{Sterfteplek|}}}}}}}}}}}}}}}</div>}}}} | label15 = Doodsoorsaak | data15 = {{{death cause|{{{death_cause|{{{doodsoorsaak|}}}}}}}}} | label16 = Lyk ontdek | data16 = {{{body discovered|{{{body_discovered|{{{lyk_ontdek|}}}}}}}}} | label17 = {{#if:{{{burial_place|}}}|Plek begrawe|Rusplek}} | data17 = {{#if:{{{burial_place|}}}|{{Br separated entries|1={{{burial_place|}}}|2={{{burial_coordinates|}}}}}|{{Br separated entries|1={{{resting place|{{{resting_place|{{{restingplace|}}}}}}}}}|2={{{resting place coordinates|{{{resting_place_coordinates|{{{restingplacecoordinates|}}}}}}}}}}}}} | class17 = label | label18 = Monumente | data18 = {{{monuments|{{{monumente|}}}}}} <!-- removed per discussion at https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template_talk:Infobox_person&oldid=932429196#Residence_parameter | label19 = Residence | data19 = {{{residence|}}} | class19 = {{#if:{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}||label}} --> | label20 = Nasionaliteit | data20 = {{{nationality|{{{nasionaliteit|{{{Nasionaliteit|}}}}}}}}} | class20 = category | label21 = Ander&nbsp;name | data21 = {{{other names|{{{other_names|{{{othername|{{{nickname|{{{alias|{{{byenaam|{{{ander_name|}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}} | class21 = nickname | label22 = Siglum | data22 = {{{siglum|}}} | label23 = Burgerskap | data23 = {{{citizenship|{{{burgerskap|}}}}}} | class23 = category | label24 = Uitbeelding | data24 = {{{education|{{{uitbeelding|}}}}}} | label25 = Alma&nbsp;mater | data25 = {{{alma mater|{{{alma_mater|}}}}}} | label26 = Beroep | data26 = {{{occupation|{{{beroep|{{{Beroep|}}}}}}}}} | class26 = role | label27 = Jare&nbsp;aktief | data27 = {{{years active|{{{years_active|{{{yearsactive|{{{jare_aktief|{{{aktiewe jare|{{{Aktiewe jare|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | label28 = Era | data28 = {{{era|}}} | class28 = category | label29 = Werkgewer | data29 = {{{employer|{{{werkgewer|}}}}}} | class29 = org | label30 = Organisasie | data30 = {{{organisation|{{{organization|{{{organizations|{{{organisasie|}}}}}}}}}}}} | class30 = org | label31 = Agent | data31 = {{{agent|}}} | class31 = agent | label32 = Bekend&nbsp;vir | data32 = {{{known for|{{{known_for|{{{known|{{{bekend_vir|{{{bekend|}}}}}}}}}}}}}}} | label33 = <div style="white-space:nowrap;">{{#if:{{{works|}}}|Works|{{#if:{{{credits|}}}|Notable credit(s)|{{#if:{{{label_name|}}}|Label(s)|Notable work}}}}}}</div> | data33 = {{#if:{{{works|}}}|{{{works|}}}|{{#if:{{{credits|}}}|{{{credits}}}|{{#if:{{{label_name|}}}|{{{label_name}}}|{{{notable works|{{{notable_works|}}}}}}}}}}}} | label34 = Styl | data34 = {{{style|{{{styl|}}}}}} | class34 = category | label37 = Tuisdorp | data37 = {{{home town|{{{tuisdorp|}}}}}} | label39 = Netto&nbsp;batewaarde | data39 = {{{net worth|{{{net_worth|{{{networth|{{{netto_batewaarde|}}}}}}}}}}}} | label40 = Lengte | data40 = {{#if:{{{height_m|{{{height_cm|}}}}}}{{{height_ft|}}}{{{height_in|}}} | {{convinfobox|{{{height_m|{{{height_cm|}}}}}}|{{#if:{{{height_m|}}}|m|cm}}|{{{height_ft|}}}|ft|{{{height_in|}}}|in}}}}{{#if:{{{height|}}} | {{infobox person/height|{{{height|}}}}}}} | label42 = Televisie | data42 = {{{television|{{{televisie|}}}}}} | label43 = {{#if:{{{office|}}}|Amp|Titel}} | data43 = {{{office|{{{title|{{{amp|{{{titel|}}}}}}}}}}}} | class43 = title | label44 = Termyn | data44 = {{{term|{{{termyn|}}}}}} | label45 = Voorganger | data45 = {{{predecessor|{{{voorganger|}}}}}} | label46 = Opvolger | data46 = {{{successor|{{{opvolger|}}}}}} | label47 = Politieke party | data47 = {{{party|{{{politieke_party|}}}}}} | class47 = org | label48 = Beweging | data48 = {{{movement|{{{beweging|}}}}}} | class48 = category | label49 = <span class="nowrap">Opponent(e)</span> | data49 = {{{opponents|}}} | label50 = Raadslid&nbsp;van | data50 = {{{boards|{{{rade|}}}}}} | label51 = Kriminele aanklag(te) | data51 = {{{criminal_charges|{{{criminal charge|{{{criminal_charge|}}}}}}}}} | label52 = Kriminele straf | data52 = {{{criminal penalty|{{{criminal_penalty|}}}}}} | label53 = {{#if:{{{judicial status|{{{judicial_status|}}}}}}|Juridiese status|Kriminele status}} | data53 = {{#if:{{{judicial status|{{{judicial_status|}}}}}} | {{{judicial status|{{{judicial_status}}}}}} | {{{criminal status|{{{criminal_status|}}}}}}}} | class53 = category | label54 = <span class="nowrap">Eggenoot</span> | data54 = {{{spouse|{{{spouses|{{{spouse(s)|{{{eggenoot|{{{huweliksmaat|}}}}}}}}}}}}}}} | label55 = <span class="nowrap">Lewensmaat</span> | data55 = {{{partner|{{{domesticpartner|{{{domestic_partner|{{{partners|{{{partner(s)|{{{lewensmaat|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | label56 = Kinders | data56 = {{{children|{{{kinders|{{{Kinders|}}}}}}}}} | label57 = Ouer{{#if:{{{parents|{{{ouers|}}}}}}|(s)|{{#if:{{{father|{{{vader|}}}}}}|{{#if:{{{mother|{{{moeder|}}}}}}|s|(s)}}|(s)}}}} | data57 = {{#if:{{{parents|{{{ouers|}}}}}}|{{{parents|{{{ouers|}}}}}}|{{Unbulleted list|{{#if:{{{father|{{{vader|}}}}}}|{{{father|{{{vader|}}}}}} (vader)}}|{{#if:{{{mother|{{{moeder|}}}}}}|{{{mother|{{{moeder|}}}}}} (moeder)}}}}}} | label58 = Familielede | data58 = {{{relations|{{{familielede|}}}}}} | label59 = Familie | data59 = {{{family|}}} | label60 = Geloof | data60 = {{{religion|{{{geloof|{{{religie|}}}}}}}}} | label61 = Noemenswaardige werke | data61 = {{Unbulleted list|{{{noemenswaardige_werke|}}}}} | label62 = Toekennings | data62 = {{{awards|{{{toekennings|}}}}}} | label63 = Eerbewyse | data623 = {{{honours|{{{honors|{{{eerbewyse|}}}}}}}}} | data64 = {{{misc|{{{module|}}}}}} | data65 = {{{misc2|{{{module2|}}}}}} | data66 = {{{misc3|{{{module3|}}}}}} | data67 = {{{misc4|{{{module4|}}}}}} | data68 = {{{misc5|{{{module5|}}}}}} | data69 = {{{misc6|{{{module6|}}}}}} | label70 = Webwerf | data70 = {{{website|{{{homepage|{{{URL|{{{url|{{{webblad|{{{webwerf|{{{Webwerf|}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}} | header71 = {{#if:{{{signature|{{{handtekening|}}}}}}|Handtekening}} | data72 = {{#if:{{{signature|{{{handtekening|}}}}}}|[[Lêer:{{{handtekening|{{{signature}}}}}}|128px|class=skin-invert]] }} | header73 = {{#if:{{{footnotes|{{{notas|{{{voetnotas|}}}}}}}}}|Notas}} | data74 = {{#if:{{{footnotes|{{{notas|{{{voetnotas|}}}}}}}}}|<div style="text-align: left;">{{{footnotes|{{{notas|{{{voetnotas|}}}}}}}}}</div>}} }}<!-- -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Kategorie:Inligtingskas Persoon met onbekende parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview = [[Sjabloon:Inligtingskas Persoon]] gebruik onbekende parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y | Aktiewe jare | abovestyle | agent | aktiewe jare | alias | alma mater | alma_mater | alt | ander_name | awards | Beeld | Beeldbeskrywing | Beeldonderskrif | Beroep | baptised | baptized | beeld | beeldbeskrywing | beeldonderskrif | bekend | bekend_vir | beroep | birth_date | birth_name | birth_place | birthname | boards | body discovered | body_discovered | burgerskap | burial_coordinates | burial_place | bynaam | callsign | caption | onderskrif | child | children | citizenship | credits | criminal charge | criminal penalty | criminal status | criminal_charge | criminal_charges | criminal_penalty | criminal_status | death cause | death_cause | death_date | death_place | disappeared_date | disappeared_place | disappeared_status | domestic_partner | domesticpartner | dood_datum | doodsoorsaak | education | eerbewyse | eggenoot | embed | employer | era | eretitelvoorvoegsel | eretitelagtervoegsel | familielede | family | father | footnotes | Geboortedatum | Geboortenaam | Geboorteplek | geboortedatum | geboortenaam | geboorteplek | handtekening | height | height_cm | height_ft | height_in | height_m | home town | home_town | homepage | honorific prefix | honorific suffix | honorific_prefix | honorific_suffix | honorific-prefix | honorific-suffix | honors | honours | huweliksmaat | image | image caption | image size | image_caption | image_size | image_upright | imagesize | jare_aktief | judicial status | judicial_status | Kinders | kind | kinders | known | known for | known_for | label_name | landscape | lewensmaat | lyk_ontdek | misc | misc2 | misc3 | misc4 | misc5 | misc6 | module | module2 | module3 | module4 | module5 | module6 | moeder | monuments | mother | movement | Naam | naam | name | Nasionaliteit | nasionaliteit | nationality | native_name | native_name_lang | net worth | net_worth | networth | nickname | nocat_wdimage | noemenswaardige_werke | notas | notable works | notable_works | occupation | office | opponents | organisasie | organisation | organization | organizations | other names | other_names | othername | ouers | parents | partner | partner | partner(s) | party | plek_begrawe | predecessor | pre-nominals | post-nominals | pronunciation | rade | relations | relatives | resting place | resting place coordinates | resting_place | resting_place_coordinates | restingplace | restingplacecoordinates | rusplek | Sterfdatum | Sterfplek | Sterftedatum | Sterfteplek | siglum | signature | signature alt | signature_alt | signature_size | spouse | spouses | spouse(s) | status | sterfdatum | sterfplek | sterftedatum | sterfteplek | style | successor | television | term | title | titel | toekennings | uitbeelding | URL | url | vader | verdwyndatum | verdwynplek | verdwynstatus | voetnotas | Webwerf | webblad | website | webwerf | werkgewer | works | years active | years_active | yearsactive }}<!-- -->{{Main other| {{#if:{{{1|}}}{{{2|}}}{{{3|}}}{{{4|}}}{{{5|}}}|[[Category:Infobox person using numbered parameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{box_width|}}}|[[Category:Infobox person using boxwidth parameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}|{{#if:{{{net worth|{{{net_worth|{{{networth|}}}}}}}}}|[[Category:Infobox person using certain parameters when dead]]}}}}<!-- -->{{#if:{{{influences|}}}{{{influenced|}}}|[[Category:Infobox person using influence]]}}<!-- -->{{#if:{{{ethnicity|{{{etnisiteit|}}}}}}|[[Kategorie:Inligtingskas Persoon met etnisiteitparameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{religion|{{{godsdiens|{{{religie|}}}}}}}}}|[[Kategorie:Inligtingskas Persoon met religieparameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{denomination|}}}|[[Category:Infobox person using denomination]]}}<!-- -->{{#if:{{{residence|}}}|[[Category:Infobox person using residence]]}}<!-- -->{{#if:{{{pronunciation|}}}|[[Category:Biography template using pronunciation]]}}<!-- -->{{#if:{{{signature|}}}|[[Kategorie:Biografieë met handtekeninge]]}}<!-- -->[[Kategorie:Artikels met hCards]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{{child|{{{embed|}}}}}}|yes||{{Wikidata image|1={{{image|{{{beeld|}}}}}}|2={{{nocat_wdimage|}}}}}}}</includeonly><noinclude> [[Kategorie:Inligtingskassjablone|Persoon]] {{Documentation}}</noinclude> t0u7b464ei06a42u8eoauhfb1053lqz 2913358 2913356 2026-06-23T22:11:09Z Jcb 223 Rol weergawe [[Special:Diff/2913356|2913356]] deur [[Special:Contributions/Jcb|Jcb]] ([[User talk:Jcb|bespreek]]) terug. 2913358 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas4|child={{{child|{{{embed|}}}}}} | bodyclass = biography vcard | above = {{Br separated entries | 1 = {{#if:{{{honorific prefix|{{{honorific_prefix|{{{honorific-prefix|{{{pre-nominals|{{{eretitelvoorvoegsel|}}}}}}}}}}}}}}}|<div class="honorific-prefix" style="font-size: 77%; font-weight: normal; display:inline;">{{{honorific prefix|{{{honorific_prefix|{{{honorific-prefix|{{{pre-nominals|{{{eretitelvoorvoegsel|}}}}}}}}}}}}}}}</div>}} | 2 = <div class="fn" style="display:inline">{{#if:{{{name|{{{naam|{{{Naam|}}}}}}}}}|{{{name|{{{naam|{{{Naam|}}}}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</div> | 3 = {{#if:{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|{{{post-nominals|{{{eretitelagtervoegsel|}}}}}}}}}}}}}}}|<div class="honorific-suffix" style="font-size: 77%; font-weight: normal; display:inline;">{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|{{{post-nominals|{{{eretitelagtervoegsel|}}}}}}}}}}}}}}}</div>}} }} | abovestyle = {{{abovestyle|}}} | subheaderstyle = font-size:125%; font-weight:bold; | subheader = {{#if:{{{child|{{{embed|}}}}}}|<!--empty when this infobox is embedded-->|{{#if:{{{native_name|{{{inheemse_naam|}}}}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|{{{inheemse_naam_taal|}}}}}}|lang="{{{native_name_lang|{{{inheemse_naam_taal|}}}}}}"}}>{{{native_name|{{{inheemse_naam|}}}}}}</div>}} }} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{beeld|{{{Beeld|}}}}}}}}}|size={{#ifeq:{{lc:{{{landscape|{{{dwarsformaat|}}}}}}}}|yes|{{min|300|{{#if:{{#ifexpr:{{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|{{{beeldgrootte|}}}}}}}}}}}}}}|250|{{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|{{{beeldgrootte|}}}}}}}}}}}}}}}}x200px|{{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|{{{beeldgrootte|}}}}}}}}}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright||1}}}|alt={{{alt|{{{beeldbeskrywing|{{{Beeldbeskrywing|}}}}}}}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{image caption|{{{caption|{{{image_caption|{{{onderskrif|{{{beeldonderskrif|{{{Beeldonderskrif|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | label2 = Uitspraak | data2 = {{{pronunciation|{{{uitspraak|}}}}}} | label10 = Gebore | data10 = {{Br separated entries|1={{#if:{{{birth_name|{{{birthname|{{{geboortenaam|{{{Geboortenaam|}}}}}}}}}}}}|<div style="display:inline" class="nickname">{{{birth_name|{{{birthname|{{{geboortenaam|{{{Geboortenaam|}}}}}}}}}}}}</div>}}|2={{{birth_date|{{{geboortedatum|{{{Geboortedatum|}}}}}}}}}|3={{#if:{{{birth_place|{{{geboorteplek|{{{Geboorteplek|}}}}}}}}}|<div style="display:inline" class="birthplace">{{{birth_place|{{{geboorteplek|{{{Geboorteplek|}}}}}}}}}</div>}}}} | label11 = Gedoop | data11 = {{#if:{{{birth_date|{{{geboortedatum|{{{Geboortedatum|}}}}}}}}}||{{{baptized|{{{baptised|{{{gedoop|}}}}}}}}}}} | label12 = Verdwyn | data12 = {{Br separated entries|1={{{disappeared_date|{{{verdwyndatum|}}}}}}|2={{{disappeared_place|{{{verdwynplek|}}}}}}}} | label13 = Status | data13 = {{{status|{{{disappeared_status|{{{verdwynstatus|}}}}}}}}} | label14 = Sterf | data14 = {{Br separated entries|1={{{death_date|{{{dood_datum|{{{sterfdatum|{{{sterftedatum|{{{Sterfdatum|{{{Sterftedatum|}}}}}}}}}}}}}}}}}}|2={{#if:{{{death_place|{{{sterfplek|{{{sterfteplek|{{{Sterfplek|{{{Sterfteplek|}}}}}}}}}}}}}}}|<div style="display:inline" class="deathplace">{{{death_place|{{{sterfplek|{{{sterfteplek|{{{Sterfplek|{{{Sterfteplek|}}}}}}}}}}}}}}}</div>}}}} | label15 = Doodsoorsaak | data15 = {{{death cause|{{{death_cause|{{{doodsoorsaak|}}}}}}}}} | label16 = Lyk ontdek | data16 = {{{body discovered|{{{body_discovered|{{{lyk_ontdek|}}}}}}}}} | label17 = {{#if:{{{burial_place|}}}|Plek begrawe|Rusplek}} | data17 = {{#if:{{{burial_place|}}}|{{Br separated entries|1={{{burial_place|}}}|2={{{burial_coordinates|}}}}}|{{Br separated entries|1={{{resting place|{{{resting_place|{{{restingplace|}}}}}}}}}|2={{{resting place coordinates|{{{resting_place_coordinates|{{{restingplacecoordinates|}}}}}}}}}}}}} | class17 = label | label18 = Monumente | data18 = {{{monuments|{{{monumente|}}}}}} <!-- removed per discussion at https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template_talk:Infobox_person&oldid=932429196#Residence_parameter | label19 = Residence | data19 = {{{residence|}}} | class19 = {{#if:{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}||label}} --> | label20 = Nasionaliteit | data20 = {{{nationality|{{{nasionaliteit|{{{Nasionaliteit|}}}}}}}}} | class20 = category | label21 = Ander&nbsp;name | data21 = {{{other names|{{{other_names|{{{othername|{{{nickname|{{{alias|{{{byenaam|{{{ander_name|}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}} | class21 = nickname | label22 = Siglum | data22 = {{{siglum|}}} | label23 = Burgerskap | data23 = {{{citizenship|{{{burgerskap|}}}}}} | class23 = category | label24 = Uitbeelding | data24 = {{{education|{{{uitbeelding|}}}}}} | label25 = Alma&nbsp;mater | data25 = {{{alma mater|{{{alma_mater|}}}}}} | label26 = Beroep | data26 = {{{occupation|{{{beroep|{{{Beroep|}}}}}}}}} | class26 = role | label27 = Jare&nbsp;aktief | data27 = {{{years active|{{{years_active|{{{yearsactive|{{{jare_aktief|{{{aktiewe jare|{{{Aktiewe jare|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | label28 = Era | data28 = {{{era|}}} | class28 = category | label29 = Werkgewer | data29 = {{{employer|{{{werkgewer|}}}}}} | class29 = org | label30 = Organisasie | data30 = {{{organisation|{{{organization|{{{organizations|{{{organisasie|}}}}}}}}}}}} | class30 = org | label31 = Agent | data31 = {{{agent|}}} | class31 = agent | label32 = Bekend&nbsp;vir | data32 = {{{known for|{{{known_for|{{{known|{{{bekend_vir|{{{bekend|}}}}}}}}}}}}}}} | label33 = <div style="white-space:nowrap;">{{#if:{{{works|}}}|Works|{{#if:{{{credits|}}}|Notable credit(s)|{{#if:{{{label_name|}}}|Label(s)|Notable work}}}}}}</div> | data33 = {{#if:{{{works|}}}|{{{works|}}}|{{#if:{{{credits|}}}|{{{credits}}}|{{#if:{{{label_name|}}}|{{{label_name}}}|{{{notable works|{{{notable_works|}}}}}}}}}}}} | label34 = Styl | data34 = {{{style|{{{styl|}}}}}} | class34 = category | label37 = Tuisdorp | data37 = {{{home town|{{{tuisdorp|}}}}}} | label39 = Netto&nbsp;batewaarde | data39 = {{{net worth|{{{net_worth|{{{networth|{{{netto_batewaarde|}}}}}}}}}}}} | label40 = Lengte | data40 = {{#if:{{{height_m|{{{height_cm|}}}}}}{{{height_ft|}}}{{{height_in|}}} | {{convinfobox|{{{height_m|{{{height_cm|}}}}}}|{{#if:{{{height_m|}}}|m|cm}}|{{{height_ft|}}}|ft|{{{height_in|}}}|in}}}}{{#if:{{{height|}}} | {{infobox person/height|{{{height|}}}}}}} | label42 = Televisie | data42 = {{{television|{{{televisie|}}}}}} | label43 = {{#if:{{{office|}}}|Amp|Titel}} | data43 = {{{office|{{{title|{{{amp|{{{titel|}}}}}}}}}}}} | class43 = title | label44 = Termyn | data44 = {{{term|{{{termyn|}}}}}} | label45 = Voorganger | data45 = {{{predecessor|{{{voorganger|}}}}}} | label46 = Opvolger | data46 = {{{successor|{{{opvolger|}}}}}} | label47 = Politieke party | data47 = {{{party|{{{politieke_party|}}}}}} | class47 = org | label48 = Beweging | data48 = {{{movement|{{{beweging|}}}}}} | class48 = category | label49 = <span class="nowrap">Opponent(e)</span> | data49 = {{{opponents|}}} | label50 = Raadslid&nbsp;van | data50 = {{{boards|{{{rade|}}}}}} | label51 = Kriminele aanklag(te) | data51 = {{{criminal_charges|{{{criminal charge|{{{criminal_charge|}}}}}}}}} | label52 = Kriminele straf | data52 = {{{criminal penalty|{{{criminal_penalty|}}}}}} | label53 = {{#if:{{{judicial status|{{{judicial_status|}}}}}}|Juridiese status|Kriminele status}} | data53 = {{#if:{{{judicial status|{{{judicial_status|}}}}}} | {{{judicial status|{{{judicial_status}}}}}} | {{{criminal status|{{{criminal_status|}}}}}}}} | class53 = category | label54 = <span class="nowrap">Eggenoot</span> | data54 = {{{spouse|{{{spouses|{{{spouse(s)|{{{eggenoot|{{{huweliksmaat|}}}}}}}}}}}}}}} | label55 = <span class="nowrap">Lewensmaat</span> | data55 = {{{partner|{{{domesticpartner|{{{domestic_partner|{{{partners|{{{partner(s)|{{{lewensmaat|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | label56 = Kinders | data56 = {{{children|{{{kinders|{{{Kinders|}}}}}}}}} | label57 = Ouer{{#if:{{{parents|{{{ouers|}}}}}}|(s)|{{#if:{{{father|{{{vader|}}}}}}|{{#if:{{{mother|{{{moeder|}}}}}}|s|(s)}}|(s)}}}} | data57 = {{#if:{{{parents|{{{ouers|}}}}}}|{{{parents|{{{ouers|}}}}}}|{{Unbulleted list|{{#if:{{{father|{{{vader|}}}}}}|{{{father|{{{vader|}}}}}} (vader)}}|{{#if:{{{mother|{{{moeder|}}}}}}|{{{mother|{{{moeder|}}}}}} (moeder)}}}}}} | label58 = Familielede | data58 = {{{relations|{{{familielede|}}}}}} | label59 = Familie | data59 = {{{family|}}} | label60 = Geloof | data60 = {{{religion|{{{geloof|{{{religie|}}}}}}}}} | label61 = Noemenswaardige werke | data61 = {{Unbulleted list|{{{noemenswaardige_werke|}}}}} | label62 = Toekennings | data62 = {{{awards|{{{toekennings|}}}}}} | label63 = Eerbewyse | data623 = {{{honours|{{{honors|{{{eerbewyse|}}}}}}}}} | data64 = {{{misc|{{{module|}}}}}} | data65 = {{{misc2|{{{module2|}}}}}} | data66 = {{{misc3|{{{module3|}}}}}} | data67 = {{{misc4|{{{module4|}}}}}} | data68 = {{{misc5|{{{module5|}}}}}} | data69 = {{{misc6|{{{module6|}}}}}} | label70 = Webwerf | data70 = {{{website|{{{homepage|{{{URL|{{{url|{{{webblad|{{{webwerf|{{{Webwerf|}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}} | header71 = {{#if:{{{signature|{{{handtekening|}}}}}}|Handtekening}} | data72 = {{#if:{{{signature|{{{handtekening|}}}}}}|[[Lêer:{{{handtekening|{{{signature}}}}}}|128px|class=skin-invert]] }} | header73 = {{#if:{{{footnotes|{{{notas|{{{voetnotas|}}}}}}}}}|Notas}} | data74 = {{#if:{{{footnotes|{{{notas|{{{voetnotas|}}}}}}}}}|<div style="text-align: left;">{{{footnotes|{{{notas|{{{voetnotas|}}}}}}}}}</div>}} }}<!-- -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Kategorie:Inligtingskas Persoon met onbekende parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview = [[Sjabloon:Inligtingskas Persoon]] gebruik onbekende parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y | Aktiewe jare | abovestyle | agent | aktiewe jare | alias | alma mater | alma_mater | alt | ander_name | awards | Beeld | Beeldbeskrywing | Beeldonderskrif | Beroep | baptised | baptized | beeld | beeldbeskrywing | beeldonderskrif | bekend | bekend_vir | beroep | birth_date | birth_name | birth_place | birthname | boards | body discovered | body_discovered | burgerskap | burial_coordinates | burial_place | bynaam | callsign | caption | onderskrif | child | children | citizenship | credits | criminal charge | criminal penalty | criminal status | criminal_charge | criminal_charges | criminal_penalty | criminal_status | death cause | death_cause | death_date | death_place | disappeared_date | disappeared_place | disappeared_status | domestic_partner | domesticpartner | dood_datum | doodsoorsaak | education | eerbewyse | eggenoot | embed | employer | era | eretitelvoorvoegsel | eretitelagtervoegsel | familielede | family | father | footnotes | Geboortedatum | Geboortenaam | Geboorteplek | geboortedatum | geboortenaam | geboorteplek | handtekening | height | height_cm | height_ft | height_in | height_m | home town | home_town | homepage | honorific prefix | honorific suffix | honorific_prefix | honorific_suffix | honorific-prefix | honorific-suffix | honors | honours | huweliksmaat | image | image caption | image size | image_caption | image_size | image_upright | imagesize | jare_aktief | judicial status | judicial_status | Kinders | kind | kinders | known | known for | known_for | label_name | landscape | lewensmaat | lyk_ontdek | misc | misc2 | misc3 | misc4 | misc5 | misc6 | module | module2 | module3 | module4 | module5 | module6 | moeder | monuments | mother | movement | Naam | naam | name | Nasionaliteit | nasionaliteit | nationality | native_name | native_name_lang | net worth | net_worth | networth | nickname | nocat_wdimage | noemenswaardige_werke | notas | notable works | notable_works | occupation | office | opponents | organisasie | organisation | organization | organizations | other names | other_names | othername | ouers | parents | partner | partner | partner(s) | party | plek_begrawe | predecessor | pre-nominals | post-nominals | pronunciation | rade | relations | relatives | resting place | resting place coordinates | resting_place | resting_place_coordinates | restingplace | restingplacecoordinates | rusplek | Sterfdatum | Sterfplek | Sterftedatum | Sterfteplek | siglum | signature | signature alt | signature_alt | signature_size | spouse | spouses | spouse(s) | status | sterfdatum | sterfplek | sterftedatum | sterfteplek | style | successor | television | term | title | titel | toekennings | uitbeelding | URL | url | vader | verdwyndatum | verdwynplek | verdwynstatus | voetnotas | Webwerf | webblad | website | webwerf | werkgewer | works | years active | years_active | yearsactive }}<!-- -->{{Main other| {{#if:{{{1|}}}{{{2|}}}{{{3|}}}{{{4|}}}{{{5|}}}|[[Category:Infobox person using numbered parameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{box_width|}}}|[[Category:Infobox person using boxwidth parameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}|{{#if:{{{net worth|{{{net_worth|{{{networth|}}}}}}}}}|[[Category:Infobox person using certain parameters when dead]]}}}}<!-- -->{{#if:{{{influences|}}}{{{influenced|}}}|[[Category:Infobox person using influence]]}}<!-- -->{{#if:{{{ethnicity|{{{etnisiteit|}}}}}}|[[Kategorie:Inligtingskas Persoon met etnisiteitparameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{religion|{{{godsdiens|{{{religie|}}}}}}}}}|[[Kategorie:Inligtingskas Persoon met religieparameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{denomination|}}}|[[Category:Infobox person using denomination]]}}<!-- -->{{#if:{{{residence|}}}|[[Category:Infobox person using residence]]}}<!-- -->{{#if:{{{pronunciation|}}}|[[Category:Biography template using pronunciation]]}}<!-- -->{{#if:{{{signature|}}}|[[Kategorie:Biografieë met handtekeninge]]}}<!-- -->[[Kategorie:Artikels met hCards]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{{child|{{{embed|}}}}}}|yes||{{Wikidata image|1={{{image|{{{beeld|}}}}}}|2={{{nocat_wdimage|}}}}}}}</includeonly><noinclude> [[Kategorie:Inligtingskassjablone|Persoon]] {{Documentation}}</noinclude> km3l6p8slvsjq7stl59hvhkc9oty94y 2913359 2913358 2026-06-23T22:14:50Z Jcb 223 2913359 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas4|child={{{child|{{{embed|}}}}}} | bodyclass = biography vcard | above = {{Br separated entries | 1 = {{#if:{{{honorific prefix|{{{honorific_prefix|{{{honorific-prefix|{{{pre-nominals|{{{eretitelvoorvoegsel|}}}}}}}}}}}}}}}|<div class="honorific-prefix" style="font-size: 77%; font-weight: normal; display:inline;">{{{honorific prefix|{{{honorific_prefix|{{{honorific-prefix|{{{pre-nominals|{{{eretitelvoorvoegsel|}}}}}}}}}}}}}}}</div>}} | 2 = <div class="fn" style="display:inline">{{#if:{{{name|{{{naam|{{{Naam|}}}}}}}}}|{{{name|{{{naam|{{{Naam|}}}}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</div> | 3 = {{#if:{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|{{{post-nominals|{{{eretitelagtervoegsel|}}}}}}}}}}}}}}}|<div class="honorific-suffix" style="font-size: 77%; font-weight: normal; display:inline;">{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|{{{post-nominals|{{{eretitelagtervoegsel|}}}}}}}}}}}}}}}</div>}} }} | abovestyle = {{{abovestyle|}}} | subheaderstyle = font-size:125%; font-weight:bold; | subheader = {{#if:{{{child|{{{embed|}}}}}}|<!--empty when this infobox is embedded-->|{{#if:{{{native_name|{{{inheemse_naam|}}}}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|{{{inheemse_naam_taal|}}}}}}|lang="{{{native_name_lang|{{{inheemse_naam_taal|}}}}}}"}}>{{{native_name|{{{inheemse_naam|}}}}}}</div>}} }} | image = {{#if:{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{beeld|{{{Beeld|}}}}}}}}}|size={{#ifeq:{{lc:{{{landscape|{{{dwarsformaat|}}}}}}}}|yes|{{min|300|{{#if:{{#ifexpr:{{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|{{{beeldgrootte|}}}}}}}}}}}}}}|250|{{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|{{{beeldgrootte|}}}}}}}}}}}}}}}}x200px|{{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|{{{beeldgrootte|}}}}}}}}}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright||1}}}|alt={{{alt|{{{beeldbeskrywing|{{{Beeldbeskrywing|}}}}}}}}}|suppressplaceholder=yes}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}} | caption = {{{image caption|{{{caption|{{{image_caption|{{{onderskrif|{{{beeldonderskrif|{{{Beeldonderskrif|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | label2 = Uitspraak | data2 = {{{pronunciation|{{{uitspraak|}}}}}} | label10 = Gebore | data10 = {{Br separated entries|1={{#if:{{{birth_name|{{{birthname|{{{geboortenaam|{{{Geboortenaam|}}}}}}}}}}}}|<div style="display:inline" class="nickname">{{{birth_name|{{{birthname|{{{geboortenaam|{{{Geboortenaam|}}}}}}}}}}}}</div>}}|2={{{birth_date|{{{geboortedatum|{{{Geboortedatum|}}}}}}}}}|3={{#if:{{{birth_place|{{{geboorteplek|{{{Geboorteplek|}}}}}}}}}|<div style="display:inline" class="birthplace">{{{birth_place|{{{geboorteplek|{{{Geboorteplek|}}}}}}}}}</div>}}}} | label11 = Gedoop | data11 = {{#if:{{{birth_date|{{{geboortedatum|{{{Geboortedatum|}}}}}}}}}||{{{baptized|{{{baptised|{{{gedoop|}}}}}}}}}}} | label12 = Verdwyn | data12 = {{Br separated entries|1={{{disappeared_date|{{{verdwyndatum|}}}}}}|2={{{disappeared_place|{{{verdwynplek|}}}}}}}} | label13 = Status | data13 = {{{status|{{{disappeared_status|{{{verdwynstatus|}}}}}}}}} | label14 = Sterf | data14 = {{Br separated entries|1={{{death_date|{{{dood_datum|{{{sterfdatum|{{{sterftedatum|{{{Sterfdatum|{{{Sterftedatum|}}}}}}}}}}}}}}}}}}|2={{#if:{{{death_place|{{{sterfplek|{{{sterfteplek|{{{Sterfplek|{{{Sterfteplek|}}}}}}}}}}}}}}}|<div style="display:inline" class="deathplace">{{{death_place|{{{sterfplek|{{{sterfteplek|{{{Sterfplek|{{{Sterfteplek|}}}}}}}}}}}}}}}</div>}}}} | label15 = Doodsoorsaak | data15 = {{{death cause|{{{death_cause|{{{doodsoorsaak|}}}}}}}}} | label16 = Lyk ontdek | data16 = {{{body discovered|{{{body_discovered|{{{lyk_ontdek|}}}}}}}}} | label17 = {{#if:{{{burial_place|}}}|Plek begrawe|Rusplek}} | data17 = {{#if:{{{burial_place|}}}|{{Br separated entries|1={{{burial_place|}}}|2={{{burial_coordinates|}}}}}|{{Br separated entries|1={{{resting place|{{{resting_place|{{{restingplace|}}}}}}}}}|2={{{resting place coordinates|{{{resting_place_coordinates|{{{restingplacecoordinates|}}}}}}}}}}}}} | class17 = label | label18 = Monumente | data18 = {{{monuments|{{{monumente|}}}}}} <!-- removed per discussion at https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template_talk:Infobox_person&oldid=932429196#Residence_parameter | label19 = Residence | data19 = {{{residence|}}} | class19 = {{#if:{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}||label}} --> | label20 = Nasionaliteit | data20 = {{{nationality|{{{nasionaliteit|{{{Nasionaliteit|}}}}}}}}} | class20 = category | label21 = Ander&nbsp;name | data21 = {{{other names|{{{other_names|{{{othername|{{{nickname|{{{alias|{{{byenaam|{{{ander_name|}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}} | class21 = nickname | label22 = Siglum | data22 = {{{siglum|}}} | label23 = Burgerskap | data23 = {{{citizenship|{{{burgerskap|}}}}}} | class23 = category | label24 = Uitbeelding | data24 = {{{education|{{{uitbeelding|}}}}}} | label25 = Alma&nbsp;mater | data25 = {{{alma mater|{{{alma_mater|}}}}}} | label26 = Beroep | data26 = {{{occupation|{{{beroep|{{{Beroep|}}}}}}}}} | class26 = role | label27 = Jare&nbsp;aktief | data27 = {{{years active|{{{years_active|{{{yearsactive|{{{jare_aktief|{{{aktiewe jare|{{{Aktiewe jare|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | label28 = Era | data28 = {{{era|}}} | class28 = category | label29 = Werkgewer | data29 = {{{employer|{{{werkgewer|}}}}}} | class29 = org | label30 = Organisasie | data30 = {{{organisation|{{{organization|{{{organizations|{{{organisasie|}}}}}}}}}}}} | class30 = org | label31 = Agent | data31 = {{{agent|}}} | class31 = agent | label32 = Bekend&nbsp;vir | data32 = {{{known for|{{{known_for|{{{known|{{{bekend_vir|{{{bekend|}}}}}}}}}}}}}}} | label33 = <div style="white-space:nowrap;">{{#if:{{{works|}}}|Works|{{#if:{{{credits|}}}|Notable credit(s)|{{#if:{{{label_name|}}}|Label(s)|Notable work}}}}}}</div> | data33 = {{#if:{{{works|}}}|{{{works|}}}|{{#if:{{{credits|}}}|{{{credits}}}|{{#if:{{{label_name|}}}|{{{label_name}}}|{{{notable works|{{{notable_works|}}}}}}}}}}}} | label34 = Styl | data34 = {{{style|{{{styl|}}}}}} | class34 = category | label37 = Tuisdorp | data37 = {{{home town|{{{tuisdorp|}}}}}} | label39 = Netto&nbsp;batewaarde | data39 = {{{net worth|{{{net_worth|{{{networth|{{{netto_batewaarde|}}}}}}}}}}}} | label40 = Lengte | data40 = {{#if:{{{height_m|{{{height_cm|}}}}}}{{{height_ft|}}}{{{height_in|}}} | {{convinfobox|{{{height_m|{{{height_cm|}}}}}}|{{#if:{{{height_m|}}}|m|cm}}|{{{height_ft|}}}|ft|{{{height_in|}}}|in}}}}{{#if:{{{height|}}} | {{infobox person/height|{{{height|}}}}}}} | label42 = Televisie | data42 = {{{television|{{{televisie|}}}}}} | label43 = {{#if:{{{office|}}}|Amp|Titel}} | data43 = {{{office|{{{title|{{{amp|{{{titel|}}}}}}}}}}}} | class43 = title | label44 = Termyn | data44 = {{{term|{{{termyn|}}}}}} | label45 = Voorganger | data45 = {{{predecessor|{{{voorganger|}}}}}} | label46 = Opvolger | data46 = {{{successor|{{{opvolger|}}}}}} | label47 = Politieke party | data47 = {{{party|{{{politieke_party|}}}}}} | class47 = org | label48 = Beweging | data48 = {{{movement|{{{beweging|}}}}}} | class48 = category | label49 = <span class="nowrap">Opponent(e)</span> | data49 = {{{opponents|}}} | label50 = Raadslid&nbsp;van | data50 = {{{boards|{{{rade|}}}}}} | label51 = Kriminele aanklag(te) | data51 = {{{criminal_charges|{{{criminal charge|{{{criminal_charge|}}}}}}}}} | label52 = Kriminele straf | data52 = {{{criminal penalty|{{{criminal_penalty|}}}}}} | label53 = {{#if:{{{judicial status|{{{judicial_status|}}}}}}|Juridiese status|Kriminele status}} | data53 = {{#if:{{{judicial status|{{{judicial_status|}}}}}} | {{{judicial status|{{{judicial_status}}}}}} | {{{criminal status|{{{criminal_status|}}}}}}}} | class53 = category | label54 = <span class="nowrap">Eggenoot</span> | data54 = {{{spouse|{{{spouses|{{{spouse(s)|{{{eggenoot|{{{huweliksmaat|}}}}}}}}}}}}}}} | label55 = <span class="nowrap">Lewensmaat</span> | data55 = {{{partner|{{{domesticpartner|{{{domestic_partner|{{{partners|{{{partner(s)|{{{lewensmaat|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | label56 = Kinders | data56 = {{{children|{{{kinders|{{{Kinders|}}}}}}}}} | label57 = Ouer{{#if:{{{parents|{{{ouers|}}}}}}|(s)|{{#if:{{{father|{{{vader|}}}}}}|{{#if:{{{mother|{{{moeder|}}}}}}|s|(s)}}|(s)}}}} | data57 = {{#if:{{{parents|{{{ouers|}}}}}}|{{{parents|{{{ouers|}}}}}}|{{Unbulleted list|{{#if:{{{father|{{{vader|}}}}}}|{{{father|{{{vader|}}}}}} (vader)}}|{{#if:{{{mother|{{{moeder|}}}}}}|{{{mother|{{{moeder|}}}}}} (moeder)}}}}}} | label58 = Familielede | data58 = {{{relations|{{{familielede|}}}}}} | label59 = Familie | data59 = {{{family|}}} | label60 = Geloof | data60 = {{{religion|{{{geloof|{{{religie|}}}}}}}}} | label61 = Noemenswaardige werke | data61 = {{Unbulleted list|{{{noemenswaardige_werke|}}}}} | label62 = Toekennings | data62 = {{{awards|{{{toekennings|}}}}}} | label63 = Eerbewyse | data623 = {{{honours|{{{honors|{{{eerbewyse|}}}}}}}}} | data64 = {{{misc|{{{module|}}}}}} | data65 = {{{misc2|{{{module2|}}}}}} | data66 = {{{misc3|{{{module3|}}}}}} | data67 = {{{misc4|{{{module4|}}}}}} | data68 = {{{misc5|{{{module5|}}}}}} | data69 = {{{misc6|{{{module6|}}}}}} | label70 = Webwerf | data70 = {{{website|{{{homepage|{{{URL|{{{url|{{{webblad|{{{webwerf|{{{Webwerf|}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}} | header71 = {{#if:{{{signature|{{{handtekening|}}}}}}|Handtekening}} | data72 = {{#if:{{{signature|{{{handtekening|}}}}}}|[[Lêer:{{{handtekening|{{{signature}}}}}}|128px|class=skin-invert]] }} | header73 = {{#if:{{{footnotes|{{{notas|{{{voetnotas|}}}}}}}}}|Notas}} | data74 = {{#if:{{{footnotes|{{{notas|{{{voetnotas|}}}}}}}}}|<div style="text-align: left;">{{{footnotes|{{{notas|{{{voetnotas|}}}}}}}}}</div>}} }}<!-- -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Kategorie:Inligtingskas Persoon met onbekende parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview = [[Sjabloon:Inligtingskas Persoon]] gebruik onbekende parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y | Aktiewe jare | abovestyle | agent | aktiewe jare | alias | alma mater | alma_mater | alt | ander_name | awards | Beeld | Beeldbeskrywing | Beeldonderskrif | Beroep | baptised | baptized | beeld | beeldbeskrywing | beeldonderskrif | bekend | bekend_vir | beroep | birth_date | birth_name | birth_place | birthname | boards | body discovered | body_discovered | burgerskap | burial_coordinates | burial_place | bynaam | callsign | caption | onderskrif | child | children | citizenship | credits | criminal charge | criminal penalty | criminal status | criminal_charge | criminal_charges | criminal_penalty | criminal_status | death cause | death_cause | death_date | death_place | disappeared_date | disappeared_place | disappeared_status | domestic_partner | domesticpartner | dood_datum | doodsoorsaak | education | eerbewyse | eggenoot | embed | employer | era | eretitelvoorvoegsel | eretitelagtervoegsel | familielede | family | father | footnotes | Geboortedatum | Geboortenaam | Geboorteplek | geboortedatum | geboortenaam | geboorteplek | handtekening | height | height_cm | height_ft | height_in | height_m | home town | home_town | homepage | honorific prefix | honorific suffix | honorific_prefix | honorific_suffix | honorific-prefix | honorific-suffix | honors | honours | huweliksmaat | image | image caption | image size | image_caption | image_size | image_upright | imagesize | jare_aktief | judicial status | judicial_status | Kinders | kind | kinders | known | known for | known_for | label_name | landscape | lewensmaat | lyk_ontdek | misc | misc2 | misc3 | misc4 | misc5 | misc6 | module | module2 | module3 | module4 | module5 | module6 | moeder | monuments | mother | movement | Naam | naam | name | Nasionaliteit | nasionaliteit | nationality | native_name | native_name_lang | net worth | net_worth | networth | nickname | nocat_wdimage | noemenswaardige_werke | notas | notable works | notable_works | occupation | office | opponents | organisasie | organisation | organization | organizations | other names | other_names | othername | ouers | parents | partner | partner | partner(s) | party | plek_begrawe | predecessor | pre-nominals | post-nominals | pronunciation | rade | relations | relatives | resting place | resting place coordinates | resting_place | resting_place_coordinates | restingplace | restingplacecoordinates | rusplek | Sterfdatum | Sterfplek | Sterftedatum | Sterfteplek | siglum | signature | signature alt | signature_alt | signature_size | spouse | spouses | spouse(s) | status | sterfdatum | sterfplek | sterftedatum | sterfteplek | style | successor | television | term | title | titel | toekennings | uitbeelding | URL | url | vader | verdwyndatum | verdwynplek | verdwynstatus | voetnotas | Webwerf | webblad | website | webwerf | werkgewer | works | years active | years_active | yearsactive }}<!-- -->{{Main other| {{#if:{{{1|}}}{{{2|}}}{{{3|}}}{{{4|}}}{{{5|}}}|[[Category:Infobox person using numbered parameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{box_width|}}}|[[Category:Infobox person using boxwidth parameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}|{{#if:{{{net worth|{{{net_worth|{{{networth|}}}}}}}}}|[[Category:Infobox person using certain parameters when dead]]}}}}<!-- -->{{#if:{{{influences|}}}{{{influenced|}}}|[[Category:Infobox person using influence]]}}<!-- -->{{#if:{{{ethnicity|{{{etnisiteit|}}}}}}|[[Kategorie:Inligtingskas Persoon met etnisiteitparameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{religion|{{{godsdiens|{{{religie|}}}}}}}}}|[[Kategorie:Inligtingskas Persoon met religieparameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{denomination|}}}|[[Category:Infobox person using denomination]]}}<!-- -->{{#if:{{{residence|}}}|[[Category:Infobox person using residence]]}}<!-- -->{{#if:{{{pronunciation|}}}|[[Category:Biography template using pronunciation]]}}<!-- -->{{#if:{{{signature|}}}|[[Kategorie:Biografieë met handtekeninge]]}}<!-- -->[[Kategorie:Artikels met hCards]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{{child|{{{embed|}}}}}}|yes||{{Wikidata image|1={{{image|{{{beeld|}}}}}}|2={{{nocat_wdimage|}}}}}}}</includeonly><noinclude> [[Kategorie:Inligtingskassjablone|Persoon]] {{Documentation}}</noinclude> 8g6gbg6o3kjlz1ldv57ui5lxxw7w6oo 2913361 2913359 2026-06-23T22:16:26Z Jcb 223 Rol weergawe [[Special:Diff/2913359|2913359]] deur [[Special:Contributions/Jcb|Jcb]] ([[User talk:Jcb|bespreek]]) terug. 2913361 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas4|child={{{child|{{{embed|}}}}}} | bodyclass = biography vcard | above = {{Br separated entries | 1 = {{#if:{{{honorific prefix|{{{honorific_prefix|{{{honorific-prefix|{{{pre-nominals|{{{eretitelvoorvoegsel|}}}}}}}}}}}}}}}|<div class="honorific-prefix" style="font-size: 77%; font-weight: normal; display:inline;">{{{honorific prefix|{{{honorific_prefix|{{{honorific-prefix|{{{pre-nominals|{{{eretitelvoorvoegsel|}}}}}}}}}}}}}}}</div>}} | 2 = <div class="fn" style="display:inline">{{#if:{{{name|{{{naam|{{{Naam|}}}}}}}}}|{{{name|{{{naam|{{{Naam|}}}}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</div> | 3 = {{#if:{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|{{{post-nominals|{{{eretitelagtervoegsel|}}}}}}}}}}}}}}}|<div class="honorific-suffix" style="font-size: 77%; font-weight: normal; display:inline;">{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|{{{honorific-suffix|{{{post-nominals|{{{eretitelagtervoegsel|}}}}}}}}}}}}}}}</div>}} }} | abovestyle = {{{abovestyle|}}} | subheaderstyle = font-size:125%; font-weight:bold; | subheader = {{#if:{{{child|{{{embed|}}}}}}|<!--empty when this infobox is embedded-->|{{#if:{{{native_name|{{{inheemse_naam|}}}}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|{{{inheemse_naam_taal|}}}}}}|lang="{{{native_name_lang|{{{inheemse_naam_taal|}}}}}}"}}>{{{native_name|{{{inheemse_naam|}}}}}}</div>}} }} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{beeld|{{{Beeld|}}}}}}}}}|size={{#ifeq:{{lc:{{{landscape|{{{dwarsformaat|}}}}}}}}|yes|{{min|300|{{#if:{{#ifexpr:{{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|{{{beeldgrootte|}}}}}}}}}}}}}}|250|{{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|{{{beeldgrootte|}}}}}}}}}}}}}}}}x200px|{{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|{{{beeldgrootte|}}}}}}}}}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright||1}}}|alt={{{alt|{{{beeldbeskrywing|{{{Beeldbeskrywing|}}}}}}}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = {{{image caption|{{{caption|{{{image_caption|{{{onderskrif|{{{beeldonderskrif|{{{Beeldonderskrif|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | label2 = Uitspraak | data2 = {{{pronunciation|{{{uitspraak|}}}}}} | label10 = Gebore | data10 = {{Br separated entries|1={{#if:{{{birth_name|{{{birthname|{{{geboortenaam|{{{Geboortenaam|}}}}}}}}}}}}|<div style="display:inline" class="nickname">{{{birth_name|{{{birthname|{{{geboortenaam|{{{Geboortenaam|}}}}}}}}}}}}</div>}}|2={{{birth_date|{{{geboortedatum|{{{Geboortedatum|}}}}}}}}}|3={{#if:{{{birth_place|{{{geboorteplek|{{{Geboorteplek|}}}}}}}}}|<div style="display:inline" class="birthplace">{{{birth_place|{{{geboorteplek|{{{Geboorteplek|}}}}}}}}}</div>}}}} | label11 = Gedoop | data11 = {{#if:{{{birth_date|{{{geboortedatum|{{{Geboortedatum|}}}}}}}}}||{{{baptized|{{{baptised|{{{gedoop|}}}}}}}}}}} | label12 = Verdwyn | data12 = {{Br separated entries|1={{{disappeared_date|{{{verdwyndatum|}}}}}}|2={{{disappeared_place|{{{verdwynplek|}}}}}}}} | label13 = Status | data13 = {{{status|{{{disappeared_status|{{{verdwynstatus|}}}}}}}}} | label14 = Sterf | data14 = {{Br separated entries|1={{{death_date|{{{dood_datum|{{{sterfdatum|{{{sterftedatum|{{{Sterfdatum|{{{Sterftedatum|}}}}}}}}}}}}}}}}}}|2={{#if:{{{death_place|{{{sterfplek|{{{sterfteplek|{{{Sterfplek|{{{Sterfteplek|}}}}}}}}}}}}}}}|<div style="display:inline" class="deathplace">{{{death_place|{{{sterfplek|{{{sterfteplek|{{{Sterfplek|{{{Sterfteplek|}}}}}}}}}}}}}}}</div>}}}} | label15 = Doodsoorsaak | data15 = {{{death cause|{{{death_cause|{{{doodsoorsaak|}}}}}}}}} | label16 = Lyk ontdek | data16 = {{{body discovered|{{{body_discovered|{{{lyk_ontdek|}}}}}}}}} | label17 = {{#if:{{{burial_place|}}}|Plek begrawe|Rusplek}} | data17 = {{#if:{{{burial_place|}}}|{{Br separated entries|1={{{burial_place|}}}|2={{{burial_coordinates|}}}}}|{{Br separated entries|1={{{resting place|{{{resting_place|{{{restingplace|}}}}}}}}}|2={{{resting place coordinates|{{{resting_place_coordinates|{{{restingplacecoordinates|}}}}}}}}}}}}} | class17 = label | label18 = Monumente | data18 = {{{monuments|{{{monumente|}}}}}} <!-- removed per discussion at https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template_talk:Infobox_person&oldid=932429196#Residence_parameter | label19 = Residence | data19 = {{{residence|}}} | class19 = {{#if:{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}||label}} --> | label20 = Nasionaliteit | data20 = {{{nationality|{{{nasionaliteit|{{{Nasionaliteit|}}}}}}}}} | class20 = category | label21 = Ander&nbsp;name | data21 = {{{other names|{{{other_names|{{{othername|{{{nickname|{{{alias|{{{byenaam|{{{ander_name|}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}} | class21 = nickname | label22 = Siglum | data22 = {{{siglum|}}} | label23 = Burgerskap | data23 = {{{citizenship|{{{burgerskap|}}}}}} | class23 = category | label24 = Uitbeelding | data24 = {{{education|{{{uitbeelding|}}}}}} | label25 = Alma&nbsp;mater | data25 = {{{alma mater|{{{alma_mater|}}}}}} | label26 = Beroep | data26 = {{{occupation|{{{beroep|{{{Beroep|}}}}}}}}} | class26 = role | label27 = Jare&nbsp;aktief | data27 = {{{years active|{{{years_active|{{{yearsactive|{{{jare_aktief|{{{aktiewe jare|{{{Aktiewe jare|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | label28 = Era | data28 = {{{era|}}} | class28 = category | label29 = Werkgewer | data29 = {{{employer|{{{werkgewer|}}}}}} | class29 = org | label30 = Organisasie | data30 = {{{organisation|{{{organization|{{{organizations|{{{organisasie|}}}}}}}}}}}} | class30 = org | label31 = Agent | data31 = {{{agent|}}} | class31 = agent | label32 = Bekend&nbsp;vir | data32 = {{{known for|{{{known_for|{{{known|{{{bekend_vir|{{{bekend|}}}}}}}}}}}}}}} | label33 = <div style="white-space:nowrap;">{{#if:{{{works|}}}|Works|{{#if:{{{credits|}}}|Notable credit(s)|{{#if:{{{label_name|}}}|Label(s)|Notable work}}}}}}</div> | data33 = {{#if:{{{works|}}}|{{{works|}}}|{{#if:{{{credits|}}}|{{{credits}}}|{{#if:{{{label_name|}}}|{{{label_name}}}|{{{notable works|{{{notable_works|}}}}}}}}}}}} | label34 = Styl | data34 = {{{style|{{{styl|}}}}}} | class34 = category | label37 = Tuisdorp | data37 = {{{home town|{{{tuisdorp|}}}}}} | label39 = Netto&nbsp;batewaarde | data39 = {{{net worth|{{{net_worth|{{{networth|{{{netto_batewaarde|}}}}}}}}}}}} | label40 = Lengte | data40 = {{#if:{{{height_m|{{{height_cm|}}}}}}{{{height_ft|}}}{{{height_in|}}} | {{convinfobox|{{{height_m|{{{height_cm|}}}}}}|{{#if:{{{height_m|}}}|m|cm}}|{{{height_ft|}}}|ft|{{{height_in|}}}|in}}}}{{#if:{{{height|}}} | {{infobox person/height|{{{height|}}}}}}} | label42 = Televisie | data42 = {{{television|{{{televisie|}}}}}} | label43 = {{#if:{{{office|}}}|Amp|Titel}} | data43 = {{{office|{{{title|{{{amp|{{{titel|}}}}}}}}}}}} | class43 = title | label44 = Termyn | data44 = {{{term|{{{termyn|}}}}}} | label45 = Voorganger | data45 = {{{predecessor|{{{voorganger|}}}}}} | label46 = Opvolger | data46 = {{{successor|{{{opvolger|}}}}}} | label47 = Politieke party | data47 = {{{party|{{{politieke_party|}}}}}} | class47 = org | label48 = Beweging | data48 = {{{movement|{{{beweging|}}}}}} | class48 = category | label49 = <span class="nowrap">Opponent(e)</span> | data49 = {{{opponents|}}} | label50 = Raadslid&nbsp;van | data50 = {{{boards|{{{rade|}}}}}} | label51 = Kriminele aanklag(te) | data51 = {{{criminal_charges|{{{criminal charge|{{{criminal_charge|}}}}}}}}} | label52 = Kriminele straf | data52 = {{{criminal penalty|{{{criminal_penalty|}}}}}} | label53 = {{#if:{{{judicial status|{{{judicial_status|}}}}}}|Juridiese status|Kriminele status}} | data53 = {{#if:{{{judicial status|{{{judicial_status|}}}}}} | {{{judicial status|{{{judicial_status}}}}}} | {{{criminal status|{{{criminal_status|}}}}}}}} | class53 = category | label54 = <span class="nowrap">Eggenoot</span> | data54 = {{{spouse|{{{spouses|{{{spouse(s)|{{{eggenoot|{{{huweliksmaat|}}}}}}}}}}}}}}} | label55 = <span class="nowrap">Lewensmaat</span> | data55 = {{{partner|{{{domesticpartner|{{{domestic_partner|{{{partners|{{{partner(s)|{{{lewensmaat|}}}}}}}}}}}}}}}}}} | label56 = Kinders | data56 = {{{children|{{{kinders|{{{Kinders|}}}}}}}}} | label57 = Ouer{{#if:{{{parents|{{{ouers|}}}}}}|(s)|{{#if:{{{father|{{{vader|}}}}}}|{{#if:{{{mother|{{{moeder|}}}}}}|s|(s)}}|(s)}}}} | data57 = {{#if:{{{parents|{{{ouers|}}}}}}|{{{parents|{{{ouers|}}}}}}|{{Unbulleted list|{{#if:{{{father|{{{vader|}}}}}}|{{{father|{{{vader|}}}}}} (vader)}}|{{#if:{{{mother|{{{moeder|}}}}}}|{{{mother|{{{moeder|}}}}}} (moeder)}}}}}} | label58 = Familielede | data58 = {{{relations|{{{familielede|}}}}}} | label59 = Familie | data59 = {{{family|}}} | label60 = Geloof | data60 = {{{religion|{{{geloof|{{{religie|}}}}}}}}} | label61 = Noemenswaardige werke | data61 = {{Unbulleted list|{{{noemenswaardige_werke|}}}}} | label62 = Toekennings | data62 = {{{awards|{{{toekennings|}}}}}} | label63 = Eerbewyse | data623 = {{{honours|{{{honors|{{{eerbewyse|}}}}}}}}} | data64 = {{{misc|{{{module|}}}}}} | data65 = {{{misc2|{{{module2|}}}}}} | data66 = {{{misc3|{{{module3|}}}}}} | data67 = {{{misc4|{{{module4|}}}}}} | data68 = {{{misc5|{{{module5|}}}}}} | data69 = {{{misc6|{{{module6|}}}}}} | label70 = Webwerf | data70 = {{{website|{{{homepage|{{{URL|{{{url|{{{webblad|{{{webwerf|{{{Webwerf|}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}} | header71 = {{#if:{{{signature|{{{handtekening|}}}}}}|Handtekening}} | data72 = {{#if:{{{signature|{{{handtekening|}}}}}}|[[Lêer:{{{handtekening|{{{signature}}}}}}|128px|class=skin-invert]] }} | header73 = {{#if:{{{footnotes|{{{notas|{{{voetnotas|}}}}}}}}}|Notas}} | data74 = {{#if:{{{footnotes|{{{notas|{{{voetnotas|}}}}}}}}}|<div style="text-align: left;">{{{footnotes|{{{notas|{{{voetnotas|}}}}}}}}}</div>}} }}<!-- -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Kategorie:Inligtingskas Persoon met onbekende parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview = [[Sjabloon:Inligtingskas Persoon]] gebruik onbekende parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y | Aktiewe jare | abovestyle | agent | aktiewe jare | alias | alma mater | alma_mater | alt | ander_name | awards | Beeld | Beeldbeskrywing | Beeldonderskrif | Beroep | baptised | baptized | beeld | beeldbeskrywing | beeldonderskrif | bekend | bekend_vir | beroep | birth_date | birth_name | birth_place | birthname | boards | body discovered | body_discovered | burgerskap | burial_coordinates | burial_place | bynaam | callsign | caption | onderskrif | child | children | citizenship | credits | criminal charge | criminal penalty | criminal status | criminal_charge | criminal_charges | criminal_penalty | criminal_status | death cause | death_cause | death_date | death_place | disappeared_date | disappeared_place | disappeared_status | domestic_partner | domesticpartner | dood_datum | doodsoorsaak | education | eerbewyse | eggenoot | embed | employer | era | eretitelvoorvoegsel | eretitelagtervoegsel | familielede | family | father | footnotes | Geboortedatum | Geboortenaam | Geboorteplek | geboortedatum | geboortenaam | geboorteplek | handtekening | height | height_cm | height_ft | height_in | height_m | home town | home_town | homepage | honorific prefix | honorific suffix | honorific_prefix | honorific_suffix | honorific-prefix | honorific-suffix | honors | honours | huweliksmaat | image | image caption | image size | image_caption | image_size | image_upright | imagesize | jare_aktief | judicial status | judicial_status | Kinders | kind | kinders | known | known for | known_for | label_name | landscape | lewensmaat | lyk_ontdek | misc | misc2 | misc3 | misc4 | misc5 | misc6 | module | module2 | module3 | module4 | module5 | module6 | moeder | monuments | mother | movement | Naam | naam | name | Nasionaliteit | nasionaliteit | nationality | native_name | native_name_lang | net worth | net_worth | networth | nickname | nocat_wdimage | noemenswaardige_werke | notas | notable works | notable_works | occupation | office | opponents | organisasie | organisation | organization | organizations | other names | other_names | othername | ouers | parents | partner | partner | partner(s) | party | plek_begrawe | predecessor | pre-nominals | post-nominals | pronunciation | rade | relations | relatives | resting place | resting place coordinates | resting_place | resting_place_coordinates | restingplace | restingplacecoordinates | rusplek | Sterfdatum | Sterfplek | Sterftedatum | Sterfteplek | siglum | signature | signature alt | signature_alt | signature_size | spouse | spouses | spouse(s) | status | sterfdatum | sterfplek | sterftedatum | sterfteplek | style | successor | television | term | title | titel | toekennings | uitbeelding | URL | url | vader | verdwyndatum | verdwynplek | verdwynstatus | voetnotas | Webwerf | webblad | website | webwerf | werkgewer | works | years active | years_active | yearsactive }}<!-- -->{{Main other| {{#if:{{{1|}}}{{{2|}}}{{{3|}}}{{{4|}}}{{{5|}}}|[[Category:Infobox person using numbered parameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{box_width|}}}|[[Category:Infobox person using boxwidth parameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}|{{#if:{{{net worth|{{{net_worth|{{{networth|}}}}}}}}}|[[Category:Infobox person using certain parameters when dead]]}}}}<!-- -->{{#if:{{{influences|}}}{{{influenced|}}}|[[Category:Infobox person using influence]]}}<!-- -->{{#if:{{{ethnicity|{{{etnisiteit|}}}}}}|[[Kategorie:Inligtingskas Persoon met etnisiteitparameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{religion|{{{godsdiens|{{{religie|}}}}}}}}}|[[Kategorie:Inligtingskas Persoon met religieparameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{denomination|}}}|[[Category:Infobox person using denomination]]}}<!-- -->{{#if:{{{residence|}}}|[[Category:Infobox person using residence]]}}<!-- -->{{#if:{{{pronunciation|}}}|[[Category:Biography template using pronunciation]]}}<!-- -->{{#if:{{{signature|}}}|[[Kategorie:Biografieë met handtekeninge]]}}<!-- -->[[Kategorie:Artikels met hCards]] }}<includeonly>{{#ifeq:{{{child|{{{embed|}}}}}}|yes||{{Wikidata image|1={{{image|{{{beeld|}}}}}}|2={{{nocat_wdimage|}}}}}}}</includeonly><noinclude> [[Kategorie:Inligtingskassjablone|Persoon]] {{Documentation}}</noinclude> km3l6p8slvsjq7stl59hvhkc9oty94y 0 315864 2913465 2895682 2026-06-24T11:16:49Z Jcb 223 2913465 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = John Ciardi | beeld = John Ciardi 1961 CBS publicity.jpg | onderskrif = | geboortedatum = {{geboortedatum|1916|06|24}} | geboorteplek = [[Boston]], [[Massachusetts]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1986|03|30|1916|06|24}} | sterfplek = Metuchen, [[New Jersey]] | huweliksmaat = Judith Hostetter<ref name="LA1">''POET JOHN CIARDI, ACCLAIMED FOR TRANSLATION OF 'INFERNO,' DIES.'' Los Angeles Times. Part 1; Page 15; Column 1; Metro Desk. April 1, 1986.</ref> | kinders = Drie<ref name="NYTimes1"/> | nasionaliteit = Amerikaans | beroep = Digter, onderwyser, etimoloog, vertaler | alma_mater = Bates College<br>Tufts Universiteit<br>Universiteit van Michigan | webwerf = }} '''John Anthony Ciardi''' ({{IPAc-en|ˈ|tʃ|ɑːr|d|i}}; {{IPA-it|ˈtʃardi|lang}}; [[24 Junie]] [[1916]] – [[30 Maart]] [[1986]]) was 'n Amerikaanse [[digter]], vertaler en [[etimoloog]]. Hy is veral bekend as digter, maar het ook [[Dante Alighieri|Dante]] se ''[[Goddelike Komedie]]'' vertaal, verskeie bundels poësie vir kinders geskryf, en etimologiese studies onderneem. Hy het ook as rubriekskrywer bygedra tot die Saturday Review en was redakteur van poësie aan dié instelling. In 1959 het Ciardi ''How Does a Poem Mean?'' gepubliseer. Die boek verduidelik hoe om poësie te lees en te skryf. Ciardi se impak op [[poësie]] kan miskien die beste gesien word op die jonger digters wat hy as onderwyser en as redakteur van die Saturday Review beïnvloed het. ==Biografie== Ciardi is in 1916 in sy ouerhuis gebore in North End, Boston, Massachusetts. Sy vader, 'n Italiaanse immigrant, is in 1919 in 'n motorongeluk oorlede, en hy is grootgemaak deur sy Italiaanse moeder (wat ongeletterd was) en sy drie ouer susters. In 1921 verhuis sy gesin na Medford, Massachusetts waar hy openbare skole bywoon. <ref name="NYTimes1"/> Sy familielede het genoeg geld gespaar om hom universiteit toe te stuur. Hy het ingeskryf aan Bates College in Lewiston, Maine, voordat hy na Tufts-universiteit in Boston gegaan het om onder John Holmes te studeer. <ref name="NYTimes1"/> Hy het in 1938 aan Tufts gegradueer en die jaar daarna sy meestersgraad aan die Universiteit van Michigan voltooi. Die Universiteit van Michigan het die Hopwood-prys aan hom toegeken vir sy Homeward to America. <ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=qhNYAAAAMAAJ&pg=PA182 |title=Quarterly Review: A Journal of University Perspectives|year=1947}}</ref> Hy het die digbundel onder die [[skuilnaam]] [[Thomas van Aquino|"Thomas Aquinas"]] ingedien.<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=_HWNsvwhRWUC&pg=PA52 |title=John Ciardi: A Biography (p)| isbn=9781610752169| last1=Cifelli| first1=Edward M.| year=1997}}</ref> Ciardi het vir 'n kort ruk klas gegee aan die Universiteit van Kansas City, voordat hy in 1942 aangesluit het by die lugmag van die [[Amerikaanse Leër]]. Hy het op die [[Boeing B-29 Superfortress|B-29's]] gedien en aan twintig operasies oor Japan deelgeneem.<ref name="LA1"/><ref name="NYTimes1"/> Hy is in Oktober 1945 eerbaar ontslaan met die rang van Sersant.<ref name="NYTimes1"/> Ciardi se oorlogsdagboek, Saipan, is in 1988 postuum gepubliseer. Na die oorlog het Ciardi teruggekeer na die Universiteit van Kansas City vir die lente-semester van 1946, waar hy Myra Judith Hostetter ontmoet het en met haar getrou het op 28 Julie.<ref name="NYTimes1"/> Onmiddellik na die troue het die egpaar vertrek na 'n woonstel op die derde vloer by Ciardi se tuiste in Medford, Massachusetts. John Ciardi was vir 'n geruime tyd 'n inwoner van [[Metuchen, New Jersey|Metuchen]], [[New Jersey]].<ref name="NYTimes1">Boorstin, Robert O. [https://select.nytimes.com/search/restricted/article?res=F50717F83A5C0C718CDDAD0894DE484D81 " JOHN CIARDI, POET, ESSAYIST AND TRANSLATOR, 69"], ''The New York Times'', 2 April 1986. Besoek op 3 November 2007. "Mr. Ciardi, who made his home in Metuchen, N.J., was 69 years old."</ref> Hy het op [[Paasfees|Paassondag]], 1986 beswyk aan 'n [[hartaanval|miokardiale infarksie]]. Voor sy dood het hy sy eie grafskrif gekomponeer:<ref>{{cite web|title=John Ciardi Biography|url=http://www.poetryfoundation.org/bio/john-ciardi|publisher=The Poetry Foundation|accessdate=1 Mei 2012}}</ref> <poem> :Here, time concurring (and it does); :Lies Ciardi. If no kingdom come, :A kingdom was. Such as it was :This one beside it is a slum. </poem> == Literêre loopbaan == "Na die oorlog het Ciardi vlugtig teruggekeer na die Universiteit van Kansas City, voordat hy as instrukteur [in 1946] en later assistent-professor in die Briggs Copeland-leerstoel aan Harvard-universiteit aangestel is, waar hy tot 1953 gebly het." <ref name="NYTimes1"/> "Terwyl hy op Harvard was het Ciardi sy lang verbintenis met die Bread Loaf Writers Conference by Middlebury College in [[Vermont]] begin, waar hy vir byna 30 jaar lesings in poësie gegee het .... "<ref name="NYTimes1"/> Ciardi het in 1940 voor die oorlog sy eerste bundel, Homeward to America, gepubliseer. Sy volgende bundel, Other Skies, wat oor sy oorlogservarings handel, is in 1947 gepubliseer. Sy derde bundel, Live Another Day, het in 1949 verskyn. In 1950 het Ciardi 'n bloemlesing getiteld Mid-Century American Poets geredigeer, wat die beste digters van die 1940's generasie identifiseer naamlik: Richard Wilbur, Muriel Rukeyser, John Frederick Nims, Karl Shapiro, Elizabeth Bishop, Theodore Roethke, Delmore Schwartz , Randall Jarrell, Robert Lowell, Ciardi self, en verskeie ander. Elke digter het 'n paar gedigte gekies vir bloemlesing plus kommentaar op die poëtiese beginsels wat die komposisies gelei het, en veral die kwessie van die "onverstaanbaarheid" van die moderne poësie. Ciardi het Dante begin vertaal vir sy klasse aan Harvard en gedurende sy tyd daar met die werk voortgegaan. Sy vertaling van die Hel uit die Goddelike Komedie is in 1954 gepubliseer. Dudley Fitts, wat self 'n belangrike vertaler uit die middel van die eeu was, het van Ciardi se weergawe gesê: "[H]ere is our Dante, Dante for the first time translated into virile, tense American verse; a work of enormous erudition which (like its original) never forgets to be poetry; a shining event in a bad age."<ref name ="NYTimes1"/> Joan Acocella (née Ross) het egter opgemerk: "The constant stretching for a heartier, more modern and American idiom not only vulgarizes; it also guarantees that wherever Dante expresses himself by implication rather than by direct statement, Ciardi will either miss or ignore the nuance."<ref> The Cult of Language: A Study of Two Modern Translations of Dante, deur Joan Ross Acocella. Modern Language Quarterly 1974 35(2):140–156;{{doi|10.1215/00182702-35-2-140}}. [http://mlq.dukejournals.org/cgi/pdf_extract/35/2/140 dukejournals.org] </ref> Die vertaling "word by talle universiteite gebruik." <ref name="LA1"/> Ciardi se vertaling van ''[[Die Goddelike Komedie # Vagevuur|die Vagevuur]]'' het in 1961 hierop gevolg en ''[[Die Goddelike Komedie# Paradys|die Paradys]]'' in 1970. Ciardi se weergawe van die Hel is in 1954 vrygestel deur Folkways Records. Twee jaar later sou Ciardi se werk weer op 'n album verskyn, As If: Poems, New and Selected, by John Ciardi. In 1953 het Ciardi by die Engelse departement van Rutgers-universiteit aangesluit om met 'n skryfprogram te begin, maar na agt suksesvolle jare in 1961 sy professoraat opgesê ten gunste van meer winsgewende loopbane en om hom "voltyds te wy aan literêre aktiwiteite." <ref name="NYTimes1"/> (Toe hy Rutgers verlaat het, het hy geskerts dat onderrig "beplande armoede" was). Hy was gewild genoeg om 'n paar verskynings in die vroeë 1960's op The Tonight Show Starring Johnny Carson te maak. Hy was van 1956 tot 1972 die poësieredakteur van Saturday Review. In 1962 het Ciardi 'n hoofartikel geskryf wat krities was oor die pogings van die regering om [[Henry Miller]] se Tropic of Cancer te sensor. Hy het ook 'n handboek oor poësie geskryf (How Does A Poem Mean?) <ref name="LA1"/> Ciardi was 'n genoot van die Nasionale Akademie van die Kunste en Wetenskappe en 'n lid en voormalige president van die National Institute of Arts and Letters.<ref name="LA1"/> Hy was een van die ondertekenaars van die Humanist Manifesto <ref>{{cite web|url=http://www.americanhumanist.org/Humanism/Humanist_Manifesto_II|title =Humanist Manifesto II|publisher=American Humanist Association|accessdate=7 Oktober 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121020110719/http://www.americanhumanist.org/humanism/Humanist_Manifesto_II|archivedate=20 Oktober 2012}}</ref> en het ook klas gegee aan die Universiteit van Florida. <ref>{{cite web|url=http://www.english.ufl.edu/crw/|title=Program in Creative Writing|publisher=English.ufl.edu|date=|accessdate=2014-07-27|archive-date=2018-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20181119065744/http://www.english.ufl.edu/crw/|url-status=dead}}</ref> Hy het 'n baie hoë profiel gehandhaaf en was gewild by die algemene publiek. Burton Raffel het Ciardi se loopbaan soos volg opgesom: "Blessed with a fine voice, a ready wit, and a relentless honesty, Ciardi became in many ways an archetype of the existentially successful twentieth-century American poet, peripatetic, able to fit into and exploit chinks in the great American scheme of things, while never fitting in as either a recognized peg or hole."<ref name="hunter">{{cite book|last=Ciardi|first=John|volume=129|title=Introduction. Contemporary Literary Criticism. Ed. Jeffrey W. Hunter. Vol. 129. Gale Cengage, 2000. eNotes.com|year=2006|date=3 Desember 2006|url=http://www.enotes.com/contemporary-literary-criticism/ciardi-john-vol-129}}</ref> ==Pryse== "In 1956 het Ciardi die Prix de Rome van die American Academy of Arts and Letters ontvang. In 1982 het die National Council of Teachers of English hom vereer vir sy uitnemendheid in poësie vir kinders. <ref name="LA1"/> Hy het ook in 1980 andburg-toekenning van die American Platform Association gewen. <ref>''NOTES ON PEOPLE; Wallace Heading Home to Alabama After Treatment.'' ALBIN KREBS AND LAURIE JOHNSTON. The New York Times. Section B; Page 5, Column 1; Metropolitan Desk July 15, 1980.</ref> ==Bibliografie== *''Homeward to America'', 1940. Gedigte. *''Other Skies'', 1947. Gedigte. *''Live Another Day'', 1949. Gedigte. *''Mid-Century American Poems'', 1950. Bloemlesing,geredigeer deur Ciardi. *''From Time to Time'', 1951. Gedigte. *"The Hypnoglyph", 1953. Kortverhaal in ''Fantasy & Science Fiction'' met gebruikmaking van die skuilnaam van "John Anthony." *''The Inferno''. 1954. Vertaling. *''As If: Poems New and Selected'', 1955. *''I Marry You'', 1958. Gedigte. *''39 Poems'', 1959. *''The Reason for the Pelican'', 1959. Gedigte vir kinders *''How Does a Poem Mean?'', 1959. Handboek oor poësie. *''Scrappy the Pup'', 1960. Gedigte vir kinders *''In the Stoneworks'', 1961. Gedigte. *''The Purgatorio'', 1961. Vertaling. *''I Met a Man'', 1961. Gedigte vir kinders *''The Man Who Sang the Sillies'', 1961. Gedigte vir kinders *''In Fact'', 1962. Gedigte. *''The Wish-Tree'', 1962. Kinderstorie. *''You Read to Me, I'll Read to You'', 1962. Gedigte vir kinders *''Dialogue with an Audience'', 1963. *''John J. Plenty and Fiddler Dan'', 1963. Gedigte vir kinders. *''Person to Person'', 1964. Gedigte. *''You Know Who'', 1964. Gedigte vir kinders. *''The King Who Saved Himself from Being Saved'', 1966. Kinderstories. *''This Strangest Everything'', 1966. Gedigte. *''The Monster Den'', 1966. Gedigte vir kinders. *''An Alphabestiary'', 1967. Gedigte. *''The Paradiso'', 1970. Vertaling. *''Someone Could Win a Polar Bear'', 1970. Gedigte vir kinders. *''Lives of X'', 1971. Outobiografie. *''Manner of Speaking'', 1972. ''Saturday Review'' rubrieke. *''The Little That Is All'', 1974. Gedigte. *''Fast & Slow'', 1975. Gedigte vir kinders. *''How Does a Poem Mean?'', 1975. Hersiene tweede uitgawe. Met Miller Williams. *''The Divine Comedy'', 1977. Die drie vorige dele wat saam gepubliseer is. *''Limericks: Too Gross or Two Dozen Dirty Dozen Stanzas'', 1978. Met [[Isaac Asimov]]. *''For Instance'', 1979. Gedigte. *''A Browser's Dictionary'', 1980. Etimologie. *''A Grossery of Limericks'', 1981. Met [[Isaac Asimov]]. *''A Second Browser's Dictionary'', 1983. Etimologie. *''Selected Poems'', 1984. *''The Birds of Pompeii'', 1985. Gedigte vir kinders. *''Doodle Soup'', 1985. Gedigte vir kinders. *''Good Words to You'', 1987. Etimologie. *''Poems of Love and Marriage'', 1988. *''Saipan: The War Diary of John Ciardi'', 1988. *''Blabberhead, Bobble-Bud & Spade'', 1988. Bundel gedigte vir kinders. *''Ciardi Himself: Fifteen Essays in the Reading, Writing, and Teaching of Poetry'', 1989. *''Echoes: Poems Left Behind'', 1989. *''The Hopeful Trout and Other Limericks'', 1989. Gedigte vir kinders. *''Mummy Took Lessons and Other Poems'', 1990. Gedigte vir kinders. *''Stations of the Air'', 1993. Gedigte. *''The Collected Poems of John Ciardi'', 1997. Geredigeer deur Edward M. Cifelli. *''Someone Could Win a Polar Bear'' ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Verdere leeswerk== * {{cite book |last = Cifelli|first = Edward M|year = 1998 |title = John Ciardi : A Biography |publisher = University of Arkansas Press| location = Fayetteville |isbn = 155728539X |ref = none}} ==Eksterne skakels== {{Wikiquote}} *[https://web.archive.org/web/20130331075431/http://www.harvardsquarelibrary.org/poets/ciardi.php John Ciardi biography and example of his poetry. Part of a series of poets.] *[http://www.folkways.si.edu/search/?query=John+Ciardi Ciardi Discography on Folkways] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ciardi, John}} [[Kategorie:Amerikaanse digters]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1916]] [[Kategorie:Sterftes in 1986]] bs97wr4qaubc17m9v12vvvq0zolqoy6 0 315904 2913463 2903599 2026-06-24T11:14:37Z Jcb 223 2913463 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Menno ter Braak | beeld = Menno ter Braak.jpg | onderskrif = | geboortedatum = {{geboortedatum|1902|1|26|}} | geboorteplek = Eibergen, [[Gelderland]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1940|5|14|1902|1|26|}} | sterfplek = Den Haag | nasionaliteit = [[Nederland]]s | beroep = Skrywer | alma_mater = [[Universiteit van Amsterdam]] }} '''Menno ter Braak''' ([[26 Januarie]] [[1902]] - [[14 Mei]] [[1940]]) was 'n [[Nederlanders|Nederlandse]] [[modernisme|modernistiese]] [[skrywer]]. ==Vroeë loopbaan== Ter Braak is gebore in Eibergen en het grootgeword in die stad [[Tiel]] waar hy 'n voorbeeldige leerling was. Hierna studeer hy aan [[Universiteit van Amsterdam]] waar hy as hoofvakke [[Nederlands]] en [[Geskiedenis]] neem. Hy het gereeld bygedra tot die studentetydskrif ''Propria Cures'' en het belanggestel in die studie van film (destyds 'n baie jong dissipline). Saam met Joris Ivens was Menno ter Braak ook 'n stigter van die Filmliga, 'n organisasie vir die studie van geanimeerde film. Hy het 'n Ph.D. proefskrif oor die Middeleeuse keiser Otto III voltooi en agtereenvolgens as onderwyser in 'n aantal sekondêre skole gewerk. ==''Forum'' beweging== In 1932 begin ter Braak saam met [[E. du Perron|Edgar du Perron]] en Maurice Roelants die literêre tydskrif ''Forum'', wat een van die belangrikste literêre tydskrifte in die Nederlandssprekende wêreld (dit het uitdruklik ook Vlaamse intellektuele betrek) in die dertigerjare van die [[20ste eeu]] sou word. Forum is algemeen beskou as 'n bolwerk van kulturele elitisme, wat 'n hoë kulturele vlak van diskoers, 'n rasionele vorm van literêre kritiek, gevolglike individualisme en 'n ernstige afkeur van alle intellektuele ornamentasie bepleit het. “Vent boven vorm” (los vertaal: 'persoonlikheid bo vorm') was die sleutelwoord van die ''Forum'' beweging, en [[Multatuli]] was een van die belangrikste vergestaltings daarvan. ==Politiese betrokkenheid== In 1933 het Ter Braak, toe in [[Den Haag]], by die Nederlandse [[Liberalisme|liberale]] dagblad 'Het Vaderland' aangesluit as 'n literêre redakteur. Hy was een van die eerste Nederlanders wat die bedreiging van die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty|Nasionaal-Sosialiste]] begryp het. In hierdie jare het hy die [het] ''Comité van Waakzaamheid'' geskep. As intellektueel is hy die bekendste vir sy essays, waarvan die meeste oor Europese kultuur, politiek of 'n mengsel van die twee handel. Hy is duidelik beïnvloed deur [[Nietzsche]] en sy styl is doelbewus paradoksaal. == Latere skryfwerk == In sy laaste en bekendste essays is hy krities teenoor diegene wat hulself aan "hoër" en "geestelike" waardes onderwerp. Sodoende ontmasker hy die hiërargieë agter hierdie waardes wat ten doel het om hul eie agenda te bevorder. Teen hierdie onderwerping aan vreemde owerhede en valse waardes stel ter Braak die individualistiese ideaal van die ''"[[honnête homme]]"'', die "Man van integriteit", wat nie sal meedoen aan andere se verwagtinge en stelsels nie. == Dood == Teen die einde van sy lewe het hy toenemend betrokke geraak by die groeiende anti-fascistiese beweging in [[Nederland]]. Toe die [[Tweede Wêreldoorlog]] in 1939 uitbreek het hy in 'n diep [[depressie]] verval. Vier dae nadat Duitsland [[Nederland]] binnegeval het, en nadat hy 'n mislukte poging aangewend het om na [[Engeland]] te vlug, het ter Braak op 14 Mei 1940 in Den Haag [[selfmoord]] gepleeg deur 'n kalmeermiddel te gebruik, gekombineer met 'n gifinspuiting (waarskynlik toegedien deur sy broer Wim ter Braak, wat 'n geneesheer was).<ref>{{cite book |last1=Hanssen |first1=Léon |title=Sterven als een polemist. Menno ter Braak 1902-1940. Deel twee 1930-1940 |date=2001 |publisher=Balans |location=Amsterdam |isbn=9789050185288 |page=562 |edition=Digitale Bibliotheek der Nederlandse Letteren |url=https://www.dbnl.org/tekst/hans017ster01_01/ |accessdate=22 Mei 2020}}</ref> Hy het gesterf op die dag dat die [[Luftwaffe]] sy voormalige tuisstad van [[Rotterdam]] gebombardeer het. Sy invloed het redelik bestendig gebly en tot in die vyftigerjare geduur; gedurende die vyftigerjare het sy invloed begin afneem, maar 'n aantal literêre tydskrifte, veral 'Libertinage' en 'Tirade', het getrou gebly aan 'n aantal van Ter Braak se idees. == Bibliografie== * 1928 - ''Kaiser Otto III. Ideal und Praxis im frühen Mittelalter'' (Ph.D. verhandeling) * 1929 - ''Cinema militans'' (essay) * 1930 - ''Het carnaval der burgers. Een gelijkenis in gelijkenissen'' (essay) * 1931 - ''De absolute film'' (essay) * 1931 - ''Afscheid van domineesland'' (essay) * 1931 - ''Hampton Court'' (roman) * 1931 - ''Man tegen man'' (essay) * 1932 - ''Démasqué der schoonheid'' (essay) * 1932-1935 - ''Forum'' Maandschrift voor letteren en kunst (tydskrif) * 1933 - ''Dr. Dumay verliest...'' (roman) * 1934 - ''Politicus zonder partij'' (essay) * 1935 - ''De pantserkrant. Een tragicomedie van wapens, schrijfmachines en idealen. Gevolgd door een brief aan een vijandin van het tooneel'' (toneelstuk) * 1935 - ''Het tweede gezicht'' (essays) * 1937 - ''Douwes Dekker en [[Multatuli]]'' (essay) * 1937 - ''Van oude en nieuwe Christenen'' (essay) * 1937 - ''Het Christendom. Twee getuigenissen in polemische vorm'' (essays) (met Anton van Duinkerken as mede-outeur) * 1937 - ''Het nationaal-socialisme als rancuneleer'' (essay) * 1938 - ''In gesprek met de vorigen'' (essay) * 1938 - ''Mephistophelisch'' (essay) * 1938 - ''De Augustijner monnik en zijn trouwe duivel'' (essay) * 1939 - ''De nieuwe elite'' (essay) * 1943 - ''De duivelskunstenaar. Een studie over [[Simon Vestdijk|S. Vestdijk]]'' (essay) * 1944 - ''Reinaert op reis'' (essays) * 1945 - ''Over waardigheid en macht. Politiek-cultureele kroniek'' (essay) * 1945 - ''Journaal 1939'' (dagboek) * 1946 - ''In gesprek met de onzen (essay) * 1949 - ''Briefwisseling Ter Braak - Du Perron. Een bloemlezing'' * 1949-1951 - ''Verzameld werk'' (sewe volumes) * 1962-1967 - ''Briefwisseling 1930-1940'' * 1965 - ''Het verraad der vlaggen (essays)'' * 1978 - ''De Propria Curesartikelen. 1923-1925'' * 1980 - ''De artikelen over emigrantenliteratuur. 1933-1940'' * 1992 - De draagbare Ter Braak == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{nl}} [http://www.dbnl.org/tekst/_for003foru00/ Forum (volledige tekste uit ''Forum'')] * {{nl}} [http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=braa002 DBNL auteur - Menno ter Braak], by die Digitale Biblioteek vir Nederlandse Literatuur * [http://www.mennoterbraak.nl Menno ter Braak Stigting] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Braak, Menno ter}} [[Kategorie:Geboortes in 1902]] [[Kategorie:Sterftes in 1940]] [[Kategorie:Nederlandse digters]] 6ah58uj8pa1pjjd8izkforw4fe5v15j 0 318553 2913329 2294774 2026-06-23T15:32:22Z Jcb 223 2913329 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Zbigniew Zamachowski | beeld = Zbigniew Zamachowski.jpg | beeldonderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1961|7|17}} | geboorteplek = Brzeziny, Pole | sterfdatum = | sterfplek = | beroep = Akteur | jare_aktief = 1981-teenswoordig | huweliksmaat = Anna Komornicka (geskei)<br /> Aleksandra Justa (geskei Maart 2012)<br /> Monika Zamachowska (2014-teenswoordig) | kinders = Marysia, Antek, Tadeusz, Bronisława | webwerf = | alma mater = Nasionale Filmskool in Łódź }} [[Lêer:Gwiazda Zbigniewa Zamachowskiego.JPG|duimnael|260px|Zamachowski se ster op die Łódź Walk of Fame]] '''Zbigniew Zamachowski''' ([[Pools]]: zbiɡɲɛv zamaˈxɔfskʲi; gebore [[17 Julie]] [[1961]]) is 'n [[Pole|Poolse]] akteur. ==Lewe en loopbaan== Hy is op 17 Julie 1961 in Brzeziny naby [[Łódź]] gebore. Zamachowski gradueer aan die akteurs-fakulteit van die Nasionale Filmskool in [[Łódź]]. Hy begin sy akteursloopbaan in 1981 en in 1989 verkry hy 'n mede-hoofrol in Deel tien ''(Dekalog, dziesiec )'' van die regisseur Krzysztof Kieślowski se filmreeks, ''Dekalog''.<ref>{{cite news|url=https://www.filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=117468 |title=Zbigniew Zamachowski |access-date=27 April 2020}}</ref> Vier jaar later vertolk Zamachowski die hoofkarakter "Karol Karol" in Kieślowski se ''[[Trois couleurs]]: Blanc'', die tweede van sy bekroonde ''[[Trois couleurs]]-trilogie''. Hy is 'n tweemalige wenner van die Poolse Film-toekennings vir sy rolle in Robert Gliński se film ''Hi, Tereska'' (2001) en Andrzej Jakimowski se filmdrama ''Zmróż oczy'' (2004). <ref name="cult">{{cite news|url=https://culture.pl/en/artist/zbigniew-zamachowski |title=Zbigniew Zamachowski |access-date=27 April 2020}}</ref>Sy ander noemenswaardige rolle is in Kazimierz Kutz se film ''Pułkownik Kwiatkowski'' (1996), Jerzy Hoffman se historiese film ''Ogniem i mieczem'' (1999) en Andrzej Wajda se biografiese rolprent ''Walesa: Man of Hope'' (2013). <ref>{{cite news|url=https://www.filmweb.pl/person/Zbigniew+Zamachowski-390 |title=Zbigniew Zamachowski |access-date=27 April 2020}}</ref> Tussen 1985 en 1997 het hy by The Studio Theatre opgetree, en sedert 1997 is hy verbonde aan die Teatr Narodowy (Afrikaans: Nasionale Teater) in [[Warskou]]. <ref name="cult" /> ==Filmography== * ''Wielka majówka'' (1981) * ''Matka Królów'' (1983) * ''Ucieczka'' (1986) * ''Pierscien i róza'' (1987) as Prins Bulbo * ''Prywatne sledztwo'' (1987) as Trokpassasier * ''Les Possédés'' (1988) as Liamchine * ''Zabij mnie, glino'' (1989) as Seweryn * ''Sztuka kochania'' (1989) as Ziobro * ''Dekalog, dziesiec'' (1989) (TV) as Artur * ''Korczak'' (1990) as Ichak Szulc * ''Ucieczka z kina 'Wolnosc''' (1991) as Pomocnik cenzora * ''Seszele'' (1991) as Stefek * ''Ferdydurke'' (1991) * ''Tak, tak'' (1992) * ''Naprawde krótki film o milosci, zabijaniu i jeszcze jednym przykazaniu'' (1992) * ''Sauna'' (1992) (TV) as Jussi * ''Straszny sen dzidziusia Górkiewicza'' (1993) * ''[[Trois couleurs]]: Blanc'' (1993) as Karol Karol * ''Zawrócony'' (1994) (TV) as Tomek Siwek * ''Clandestin, Le'' (1994) (TV) as Yatsek * ''Pulkownik Kwiatkowski'' (1995) as Dudek * ''Poznanski Szybki Tramwaj'' (1996) * ''Slawa i chwala'' (1997) (TV) as Franciszek Golabek * ''Darmozjad polski'' (1997) as die Sweed * ''Odwiedz mnie we snie'' (1997) * ''Szczesliwego Nowego Jorku'' (1997) as Potejto * ''Pulapka'' (1997) * ''Demony wojny wedlug Goi'' (1998) as Kpl. 'Houdini' Moraczewski * ''Kochaj i rób co chcesz'' (1998) as Lech Ryszka * ''23'' (1998) as Sergej * ''Ogniem i mieczem'' (1999) as Michal Wolodyjowski * ''Pierwszy milion'' (2000) as polisieman * ''Prymas - trzy lata z tysiaca'' (2000) as Priester Stanislaw Skorodecki * ''Når nettene blir lange'' (2000) as skoonbroer * ''Proof of Life'' (2000) as Terry se drywer * ''Weiser'' (2001) as Kolota * ''Lightmaker'' (2001) as Rumo Ranieri * ''Sto minut wakacji'' (2001) (TV) * ''Czesc Tereska'' (2001) as Edek * ''Stacja'' (2001) as Dymecki, eienaar van vulstasie * ''Wiedzmin'' (2001) as Jaskier Dandelion * ''The Pianist'' (2002) as kliënt met munte * ''Zmruz oczy'' (2002) a.k.a. ''Squint Your Eyes'' as Jasiek * ''Distant Lights'' (2003) oorspronklike titel ''Lichter'' as Antoni. Regisseur: Hans-Christian Schmid * ''La Petite prairie aux bouleaux'' (2003) as Gutek * ''Cialo'' (2003) as Dizel * ''Żurek'' (2003) as Matuszek * ''Zróbmy sobie wnuka'' (2003) as Gustaw Mytnik * ''Wrózby kumaka'' (2005) (post-produksie) * ''Skazany na bluesa'' (2005) as Mnr. Henio * ''Diabel'' (2005) as Frank se vriend * ''Czas Surferów'' (2005) as Klama * ''Hope'' (2007) * ''Aftermath'' (2012) * ''Walesa. Man of Hope'' (2013) as Nawislak * ''Run Boy Run'' (2013) as Hersch Fridman * ''Jack Strong'' (2014) * ''True Crimes'' (2016) as Lukasz * ''Alzur's Legacy'' (2020) as Jaskier Dandelion<ref>https://www.youtube.com/watch?v=5GLtk2cLRu4</ref> * ''Sweat'' (2020) as Fryderyk == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb name|id=0952498|name=Zbigniew Zamachowski}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Zamachowski, Zbigniew}} [[Kategorie:Geboortes in 1961]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Poolse akteurs]] devcejbezhhoim2z4ncztqoh6h75h2z 0 390949 2913430 2892402 2026-06-24T08:26:24Z Aliwal2012 39067 bevelvoerder=Luitenant-Generaal Jamie Speiser-Blanchet 2913430 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} Die '''Koninklike Kanadese Lugmag''' (Royal Canadian Air Force, RCAF) is die [[Lugmag|lug-]] en [[ruimtemag]] van [[Kanada]].<ref>{{Cite web|url=http://www.rcaf-arc.forces.gc.ca/en/space/index.page|title=DND/CAF Joint and Combined Space Program|date=18 September 2020|publisher=Royal Canadian Air Force|access-date= 5 Junie 2022|archive-date=22 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022070922/http://rcaf-arc.forces.gc.ca/en/space/index.page|url-status=dead}}</ref> Die rol daarvan is om die Kanadese magte "te voorsien van relevante, responsiewe en doeltreffende lugkrag".<ref>{{Cite web|url=http://www.rcaf-arc.forces.gc.ca/en/overview.page|title=Royal Canadian Air Force - Mission|last=Royal Canadian Air Force|publisher=Her Majesty the Queen in Right of Canada as represented by the Minister of National Defence|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306114802/http://www.rcaf-arc.forces.gc.ca/en/overview.page|archive-date=6 March 2016|access-date=19 March 2016}}</ref> Die RCAF is een van drie omgewingskommandemente binne die verenigde Kanadese Gewapende Magte. Vanaf 2020 bestaan die Koninklike Kanadese Lugmag uit 12&nbsp;074 gewone lede en 1&nbsp;969 primêre reserwepersoneel, ondersteun deur 1 518 burgerlikes, en bedryf 258 bemande vliegtuie en nege [[onbemande vliegtuig|onbemande vliegtuie]].<ref>Berthiaume, Lee. </ref> Luitenant-generaal Jamie Speiser-Blanchet is die huidige bevelvoerder van die Koninklike Kanadese Lugmag en hoof van die lugmagpersoneel.<ref>{{Cite news|url=https://www.skiesmag.com/press-releases/royal-canadian-air-force-command-changes-hands/|title=Royal Canadian Air Force command changes hands - Skies Mag|work=Skies Mag|access-date=2018-05-04|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20180505134805/https://www.skiesmag.com/press-releases/royal-canadian-air-force-command-changes-hands/|archive-date=2018-05-05|url-status=live}}</ref> Die Koninklike Kanadese Lugmag is verantwoordelik vir alle vliegtuigbedrywighede van die Kanadese Magte, wat die veiligheid van Kanada se lugruim afdwing en vliegtuie verskaf om die missies van die Koninklike Kanadese Vloot en die Kanadese Leër te ondersteun. Die RCAF is in vennootskap met die [[Amerikaanse Lugmag]] in die beskerming van kontinentale lugruim onder die Noord-Amerikaanse Lugvaartverdedigingskommando (NORAD). Die RCAF verskaf ook alle primêre lughulpbronne aan en is verantwoordelik vir die Kanadese Nasionale Soek- en Reddingsprogram. Die Koninklike Kanadese Lugmag het in die [[Tweede Wêreldoorlog]], die [[Korea-oorlog]], die [[Golfoorlog]], sowel as verskeie [[Verenigde Nasies]]-vredesmissies en [[NAVO]]- operasies gedien. As 'n NAVO-lid het die mag gedurende die tweede helfte van die 20ste eeu 'n teenwoordigheid in [[Wes-Europa]] behou. [[Lêer:Bomarc_on_launch_erector.jpg|links|duimnael|'n RCAF CIM-10 Bomarc- missiel op 'n lanseerder in North Bay, Kanada. Gesien as 'n alternatief vir die geskrapte Avro Arrow, was die gebruik van die Bomarc omstrede gegewe sy kernloonvrag.]] In die laat 1990's het Air Command se CF-18 Hornets aan die Operasie Geallieerde Mag in [[Joego-Slawië]] deelgeneem, en in die 2000's was AIRCOM baie betrokke by die Afghanistan-oorlog en het troepe en bates na Kandahar vervoer. Later in die dekadelange oorlog het AIRCOM 'n doelspesifieke lugvleuel, ''Joint Task Force Afghanistan Air Wing'' gestig, toegerus met verskeie CH-146 Griffon- en CH-147 Chinook-helikopters, [[C-130 Hercules]], CU-161 Sperwer en gehuurde CU-170 Heron [[Onbemande vliegtuig|UAV's]] ter ondersteuning van die Kanadese Magte en ISAF-sending. Die vleuel is op 18 Augustus 2011 ontbind. Van 18 Maart tot 1 November 2011 was die RCAF betrokke by Operasie Mobile, Kanada se bydrae tot ''Operasie Unified Protector'' in [[Libië]]. Sewe CF-18 Hornet-vegvliegtuie en verskeie ander vliegtuie het onder Taakmag Libeccio gedien as deel van die militêre ingryping.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/world/canada-s-military-contribution-in-libya-1.996755|title=Canada's military contribution in Libya|date=2011-10-20|website=CBC|access-date=2021-09-28}}</ref> [[Lêer:Operation_Inherent_Resolve_150304-F-MG591-123.jpg|duimnael|280px|'n RCAF CF-18 Hornet tydens Operasie Impak, 2015. CF-18's word sedert 1983 deur die RCAF gebruik.]] Die Kanadese regering het op 16 Augustus 2011 aangekondig dat die naam "Air Command" verander word na die lugmag se oorspronklike historiese naam: Royal Canadian Air Force. Die verandering is gemaak om Kanada se militêre erfenis beter te weerspieël en Kanada in lyn te bring met ander sleutel [[Britse Statebond|Statebondlande]] wie se militêre eenhede die koninklike benaming gebruik.<ref>Galloway, Gloria.</ref> Die RCAF het in 2013 'n nuwe kenteken aangeneem, wat soortgelyk is aan die RCAF-kenteken voor eenwording (hoewel geplaas in die moderne raam wat vir bevelkentekens gebruik word). Die Latynse leuse van Air Command – ''Sic itur ad astra'' – wat die leuse was van die Kanadese Lugmag toe dit eers ná die Eerste Wêreldoorlog gevorm is (voor dit die Royal Canadian Air Force in 1924 geword het) is behou. Alhoewel tradisionele kentekens vir die RCAF in 2015 herstel is, was daar geen herstel van die tradisionele uniforms of rangstruktuur van die historiese diens nie.<ref>Fitzpatrick, Meagan.</ref> == Rondeels == Rondeels wat van 1920 tot 1945 gebruik is, was gewoonlik dieselfde as Royal Air Force-rondeels, alhoewel nie alle variasies gebruik is nie en kleure aangepas is by plaaslik-beskikbare verf. <gallery class="center"> Lêer:RCAF Type1 Roundel.png|1945–1946 Lêer:Roundel of Canada (1946–1965).svg|1946–1965 Lêer:Roundel of Canada (1967) – Centennial.svg|Kanadese Eeufees<br />1967-variant Lêer:Roundel of Canada.svg|1965–huidig </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kanada]] [[Kategorie:Lugmagte]] lo9n5cfozngjkfqpkb0ty3y4yd3prq6 0 397799 2913318 2888742 2026-06-23T13:24:28Z KeMang?? 89500 Meer verwysings bygevoeg 2913318 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bushra Razack.jpg|duimnael|Bushra Razack]] '''Bushra Razack''' is 'n [[Suid-Afrika]]anse gemeenskapsontwikkelingspesialis, veranderingsagent en humanitêr wat spesialiseer in betrokkenheid by belanghebbendes. Sy is gebore in [[Kaapstad]], Wes-Kaapprovinsie van [[Suid-Afrika]] en was op hoërskool in [[Ladysmith]], [[KwaZulu-Natal]], waar sy in 2003 gematrikuleer het. Sy het saam met 70 ander kinders in ’n weeshuis grootgeword en het van kleins af geleer hoe belangrik dit is om terug te gee.<ref>https://www.netwerk24.com/netwerk24/vrywilligers-laat-houtbaai-se-brandslagoffers-weer-glimlag-20170321</ref> Op die ouderdom van 12 het sy Suid-Afrika verteenwoordig by die eerste Wêreldjeugkongres ook bekend as die Millennium Young People's Congress in Honolulu, [[Hawaii]]. Sy is 'n mede-outeur van die boek, 'Rescue Mission', 'n jeugbeoordeling van die VN se Millennium Ontwikkelingsdoelwitte wat by die Wêreldberaad vir Volhoubare Ontwikkeling<ref>{{Cite web|url=https://www.peacechildthemusical.com/hawaii-1999-millennium-young-peoples-congress/|title=Hawaii 1999 – Millennium Young People’s Congress|url-status=live}}</ref> in [[Johannesburg]], Suid-Afrika, bekendgestel is. Haar werk met Peace Child, 'n liefdadigheidsorganisasie wat werk om jongmense te bemagtig deur jeuggeleide ontwikkeling en armoede te verminder, het haar in haar skooldae na lande soos [[Marokko]], [[Egipte]], [[Serwië]], [[Indië]], [[Kanada]] en [[Skotland]] geneem. Na haar studies het sy 3 jaar spandeer om uitreikstrategieë vir oogsorghospitale in [[Kenia]] en [[Kameroen]] te ontwikkel.<ref>{{Cite web|url=https://www.ewn.co.za/2024/04/09/bushra-razack-philippi-village-ceo-wins-forty-under-40-africa-award-in-kenya|title=Bushra Razack, Philippi Village CEO, wins 'Forty Under 40 Africa' award in Kenya|last=Gierdien|first=Tasleem|website=EWN|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref> [[Lêer:Philippi Village looking over Browns Farm 20200407 132052.jpg|duimnael|Lugfoto van Philippi Village]] Haar ervaring in die ontwikkelingsektor sluit in werk met Standard Chartered Bank en hul wêreldwye inisiatief Seeing is Believing, CBM, UNOCHA (United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs), en Right to Sight International ('n vennootskap tussen die Wêreldgesondheidsorganisasie en die Internasionale Agentskap vir die Voorkoming van Blindheid).<ref>{{Cite web|url=https://www.islamic-relief.org.uk/taking-ir-south-africa-from-strength-to-strength-bushra-razack/|title=TAKING IR SOUTH AFRICA FROM STRENGTH TO STRENGTH – BUSHRA RAZACK|url-status=live}}</ref> Razack put inspirasie uit die gemeenskappe waarmee sy werk soos [[Mitchells Plain]], [[Kaapse Vlakte]] en [[Philippi]] in die Wes-Kaapprovinsie van Suid-Afrika. Sy is tans die HUB van [[Philippi Village]] in Philippi,<ref>{{Cite web|url=https://philippivillage.co.za/|title=Welcome to Philippi Village|url-status=live}}</ref> 'n gemeenskapsentrum wat werksgeleenthede skep en plaaslike gemeenskapslede opgradeer, terwyl sy terselfdertyd 'n lewendige en veilige plek bied vir sosiale betrokkenheid deur entrepreneurskap, kuns, kultuur en opvoedkundige programmeerders.<ref>{{Cite web|url=https://www.tech-talk.co.za/philippi-village-a-sustainable-model-to-help-drive-township-economies/|title=One moment, please...|website=www.tech-talk.co.za|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vitalvoices.org/program/visionaries/|title=VV Visionaries in Partnership with the Estée Lauder Emerging Leaders Fund|website=Vital Voices|language=en-US|access-date=2026-06-23}}</ref> == Toekennings en prestasies == * In 2017 is sy deur die Mail & Guardian as een van die Top-200 Jong Suid-Afrikaners gekies. * In 2018 was sy die wenner van die Kragvrou van die Jaar-toekenning in die Innovasie-kategorie.<ref>{{Cite web|url=https://www.womenempowerment.org.za/programs-1|title=WOMEN OF POWER AWARDS|date=2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116232136/https://www.womenempowerment.org.za/programs-1|url-status=dead|access-date=16 Februarie 2023|archive-date=16 Januarie 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://startupmag.co.za/2023/09/philippi-village-ceo-bushra-razack-wins-prestigious-forty-under-40-award/|title=Philippi Village CEO Bushra Razack, Wins Prestigious Forty Under 40 Award|last=Thomas|date=2023-09-18|website=StartUp Magazine South Africa|language=en-ZA|access-date=2026-06-23}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Razack, Bushra}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaners]] 3skp5an0fyu38hty4ek5zs029vyld7f 2913319 2913318 2026-06-23T13:25:10Z KeMang?? 89500 /* Toekennings en prestasies */ 2913319 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bushra Razack.jpg|duimnael|Bushra Razack]] '''Bushra Razack''' is 'n [[Suid-Afrika]]anse gemeenskapsontwikkelingspesialis, veranderingsagent en humanitêr wat spesialiseer in betrokkenheid by belanghebbendes. Sy is gebore in [[Kaapstad]], Wes-Kaapprovinsie van [[Suid-Afrika]] en was op hoërskool in [[Ladysmith]], [[KwaZulu-Natal]], waar sy in 2003 gematrikuleer het. Sy het saam met 70 ander kinders in ’n weeshuis grootgeword en het van kleins af geleer hoe belangrik dit is om terug te gee.<ref>https://www.netwerk24.com/netwerk24/vrywilligers-laat-houtbaai-se-brandslagoffers-weer-glimlag-20170321</ref> Op die ouderdom van 12 het sy Suid-Afrika verteenwoordig by die eerste Wêreldjeugkongres ook bekend as die Millennium Young People's Congress in Honolulu, [[Hawaii]]. Sy is 'n mede-outeur van die boek, 'Rescue Mission', 'n jeugbeoordeling van die VN se Millennium Ontwikkelingsdoelwitte wat by die Wêreldberaad vir Volhoubare Ontwikkeling<ref>{{Cite web|url=https://www.peacechildthemusical.com/hawaii-1999-millennium-young-peoples-congress/|title=Hawaii 1999 – Millennium Young People’s Congress|url-status=live}}</ref> in [[Johannesburg]], Suid-Afrika, bekendgestel is. Haar werk met Peace Child, 'n liefdadigheidsorganisasie wat werk om jongmense te bemagtig deur jeuggeleide ontwikkeling en armoede te verminder, het haar in haar skooldae na lande soos [[Marokko]], [[Egipte]], [[Serwië]], [[Indië]], [[Kanada]] en [[Skotland]] geneem. Na haar studies het sy 3 jaar spandeer om uitreikstrategieë vir oogsorghospitale in [[Kenia]] en [[Kameroen]] te ontwikkel.<ref>{{Cite web|url=https://www.ewn.co.za/2024/04/09/bushra-razack-philippi-village-ceo-wins-forty-under-40-africa-award-in-kenya|title=Bushra Razack, Philippi Village CEO, wins 'Forty Under 40 Africa' award in Kenya|last=Gierdien|first=Tasleem|website=EWN|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref> [[Lêer:Philippi Village looking over Browns Farm 20200407 132052.jpg|duimnael|Lugfoto van Philippi Village]] Haar ervaring in die ontwikkelingsektor sluit in werk met Standard Chartered Bank en hul wêreldwye inisiatief Seeing is Believing, CBM, UNOCHA (United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs), en Right to Sight International ('n vennootskap tussen die Wêreldgesondheidsorganisasie en die Internasionale Agentskap vir die Voorkoming van Blindheid).<ref>{{Cite web|url=https://www.islamic-relief.org.uk/taking-ir-south-africa-from-strength-to-strength-bushra-razack/|title=TAKING IR SOUTH AFRICA FROM STRENGTH TO STRENGTH – BUSHRA RAZACK|url-status=live}}</ref> Razack put inspirasie uit die gemeenskappe waarmee sy werk soos [[Mitchells Plain]], [[Kaapse Vlakte]] en [[Philippi]] in die Wes-Kaapprovinsie van Suid-Afrika. Sy is tans die HUB van [[Philippi Village]] in Philippi,<ref>{{Cite web|url=https://philippivillage.co.za/|title=Welcome to Philippi Village|url-status=live}}</ref> 'n gemeenskapsentrum wat werksgeleenthede skep en plaaslike gemeenskapslede opgradeer, terwyl sy terselfdertyd 'n lewendige en veilige plek bied vir sosiale betrokkenheid deur entrepreneurskap, kuns, kultuur en opvoedkundige programmeerders.<ref>{{Cite web|url=https://www.tech-talk.co.za/philippi-village-a-sustainable-model-to-help-drive-township-economies/|title=One moment, please...|website=www.tech-talk.co.za|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vitalvoices.org/program/visionaries/|title=VV Visionaries in Partnership with the Estée Lauder Emerging Leaders Fund|website=Vital Voices|language=en-US|access-date=2026-06-23}}</ref> == Toekennings en prestasies == * In 2017 is sy deur die [[Mail & Guardian]] as een van die Top-200 Jong Suid-Afrikaners gekies. * In 2018 was sy die wenner van die Kragvrou van die Jaar-toekenning in die Innovasie-kategorie.<ref>{{Cite web|url=https://www.womenempowerment.org.za/programs-1|title=WOMEN OF POWER AWARDS|date=2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116232136/https://www.womenempowerment.org.za/programs-1|url-status=dead|access-date=16 Februarie 2023|archive-date=16 Januarie 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://startupmag.co.za/2023/09/philippi-village-ceo-bushra-razack-wins-prestigious-forty-under-40-award/|title=Philippi Village CEO Bushra Razack, Wins Prestigious Forty Under 40 Award|last=Thomas|date=2023-09-18|website=StartUp Magazine South Africa|language=en-ZA|access-date=2026-06-23}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Razack, Bushra}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaners]] qjabo77b82hwb7swqfcnf0va5l76yd0 2913425 2913319 2026-06-24T08:19:19Z KeMang?? 89500 Persoonlike lewe seksie bygevoeg. 2913425 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bushra Razack.jpg|duimnael|Bushra Razack]] '''Bushra Razack''' is 'n [[Suid-Afrika]]anse gemeenskapsontwikkelingspesialis, veranderingsagent en humanitêr wat spesialiseer in betrokkenheid by belanghebbendes. Sy is gebore in [[Kaapstad]], Wes-Kaapprovinsie van [[Suid-Afrika]] en was op hoërskool in [[Ladysmith]], [[KwaZulu-Natal]], waar sy in 2003 gematrikuleer het. Sy het saam met 70 ander kinders in ’n weeshuis grootgeword en het van kleins af geleer hoe belangrik dit is om terug te gee.<ref>https://www.netwerk24.com/netwerk24/vrywilligers-laat-houtbaai-se-brandslagoffers-weer-glimlag-20170321</ref> Op die ouderdom van 12 het sy Suid-Afrika verteenwoordig by die eerste Wêreldjeugkongres ook bekend as die Millennium Young People's Congress in Honolulu, [[Hawaii]]. Sy is 'n mede-outeur van die boek, 'Rescue Mission', 'n jeugbeoordeling van die VN se Millennium Ontwikkelingsdoelwitte wat by die Wêreldberaad vir Volhoubare Ontwikkeling<ref>{{Cite web|url=https://www.peacechildthemusical.com/hawaii-1999-millennium-young-peoples-congress/|title=Hawaii 1999 – Millennium Young People’s Congress|url-status=live}}</ref> in [[Johannesburg]], Suid-Afrika, bekendgestel is. Haar werk met Peace Child, 'n liefdadigheidsorganisasie wat werk om jongmense te bemagtig deur jeuggeleide ontwikkeling en armoede te verminder, het haar in haar skooldae na lande soos [[Marokko]], [[Egipte]], [[Serwië]], [[Indië]], [[Kanada]] en [[Skotland]] geneem. Na haar studies het sy 3 jaar spandeer om uitreikstrategieë vir oogsorghospitale in [[Kenia]] en [[Kameroen]] te ontwikkel.<ref>{{Cite web|url=https://www.ewn.co.za/2024/04/09/bushra-razack-philippi-village-ceo-wins-forty-under-40-africa-award-in-kenya|title=Bushra Razack, Philippi Village CEO, wins 'Forty Under 40 Africa' award in Kenya|last=Gierdien|first=Tasleem|website=EWN|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref> [[Lêer:Philippi Village looking over Browns Farm 20200407 132052.jpg|duimnael|Lugfoto van Philippi Village]] Haar ervaring in die ontwikkelingsektor sluit in werk met Standard Chartered Bank en hul wêreldwye inisiatief Seeing is Believing, CBM, UNOCHA (United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs), en Right to Sight International ('n vennootskap tussen die Wêreldgesondheidsorganisasie en die Internasionale Agentskap vir die Voorkoming van Blindheid).<ref>{{Cite web|url=https://www.islamic-relief.org.uk/taking-ir-south-africa-from-strength-to-strength-bushra-razack/|title=TAKING IR SOUTH AFRICA FROM STRENGTH TO STRENGTH – BUSHRA RAZACK|url-status=live}}</ref> Razack put inspirasie uit die gemeenskappe waarmee sy werk soos [[Mitchells Plain]], [[Kaapse Vlakte]] en [[Philippi]] in die Wes-Kaapprovinsie van Suid-Afrika. Sy is tans die HUB van [[Philippi Village]] in Philippi,<ref>{{Cite web|url=https://philippivillage.co.za/|title=Welcome to Philippi Village|url-status=live}}</ref> 'n gemeenskapsentrum wat werksgeleenthede skep en plaaslike gemeenskapslede opgradeer, terwyl sy terselfdertyd 'n lewendige en veilige plek bied vir sosiale betrokkenheid deur entrepreneurskap, kuns, kultuur en opvoedkundige programmeerders.<ref>{{Cite web|url=https://www.tech-talk.co.za/philippi-village-a-sustainable-model-to-help-drive-township-economies/|title=One moment, please...|website=www.tech-talk.co.za|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vitalvoices.org/program/visionaries/|title=VV Visionaries in Partnership with the Estée Lauder Emerging Leaders Fund|website=Vital Voices|language=en-US|access-date=2026-06-23}}</ref> == Toekennings en prestasies == * In 2017 is sy deur die [[Mail & Guardian]] as een van die Top-200 Jong Suid-Afrikaners gekies. * In 2018 was sy die wenner van die Kragvrou van die Jaar-toekenning in die Innovasie-kategorie.<ref>{{Cite web|url=https://www.womenempowerment.org.za/programs-1|title=WOMEN OF POWER AWARDS|date=2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116232136/https://www.womenempowerment.org.za/programs-1|url-status=dead|access-date=16 Februarie 2023|archive-date=16 Januarie 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://startupmag.co.za/2023/09/philippi-village-ceo-bushra-razack-wins-prestigious-forty-under-40-award/|title=Philippi Village CEO Bushra Razack, Wins Prestigious Forty Under 40 Award|last=Thomas|date=2023-09-18|website=StartUp Magazine South Africa|language=en-ZA|access-date=2026-06-23}}</ref> == Persoonlike lewe == Razack is 'n ma van twee kinders. Een van hulle is Ayana Razack, 'n aktivis en stigter van die WO-projek. <ref>{{Cite web|url=https://www.ewn.co.za/2025/08/19/meet-ayana-razack-a-10-year-old-advocating-to-make-public-parks-safer-for-every-child|title=Meet Ayana Razack, a 10-year old advocating to make public parks safer for every child...|last=Gierdien|first=Tasleem|website=EWN|language=en|access-date=2026-06-24}}</ref> Ayana neem die stad [[Kaapstad]] tot verantwoording en maak seker dat die stad se parke veilige ruimtes is waar kinders sonder vrees kan speel. <ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/citypress/news/watch-10-year-old-ayana-razack-is-holding-cape-town-accountable-for-safer-playgrounds-20250830-1239|title=WATCH {{!}} 10-year old Ayana Razack is holding Cape Town accountable for safer playgrounds|last=Moleya|first=Mahlatsi|website=News24|language=en-US|access-date=2026-06-24}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Razack, Bushra}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaners]] 3hnqzct3gel0fx45hwecbli6mmkzza8 0 399044 2913428 2890102 2026-06-24T08:23:54Z KeMang?? 89500 2913428 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Philippi Village looking over Browns Farm 20200407 132052.jpg|duimnael|Philippi Village se lugfoto]] '''Philippi Village''' is 'n geïntegreerde ontwikkeling vir gemengde gebruik wat die tuiste is van 'n diverse gemeenskap van entrepreneurs en kleinsake-eienaars met kleinhandel-, kantoor- en geleentheidsruimte sowel as sport-, opvoedkundige en kulturele fasiliteite in [[Philippi]], [[Kaapstad]], Suid-Afrika.<ref name="impactsa" /><ref name="dailymaverick" /><ref name="iol" /> Philippi Village word beskou as 'n besigheidskatalisator vir [[township]]-gemeenskappe, geleë in Kaapstad se [[Kaapse Vlakte]]-area. Philippi Village se primêre fokus is om samewerkende werkruimtes vir klein- en mikrobesigheidseienaars te verskaf, asook om werksgeleenthede te skep en plaaslike gemeenskapslede op te gradeer, terwyl dit terselfdertyd 'n lewendige en veilige plek vir sosiale betrokkenheid bied. Teen sy eerste verjaardagherdenking het ''The Hub'' berig dat Philippi Village 66 permanente werksgeleenthede en 284 tydelike werksgeleenthede geskep, en 15 geleenthede by sy konferensiesentrum gebied het.<ref>https://www.westerncape.gov.za/philippi-village-wcg-ecentre</ref> Philippi Village is gestig deur [[Bushra Razack]] , 'n bekroonde sosiale entrepreneur, veranderingsagent, humanitêre en gemeenskapsontwikkelingspesialis.<ref name="biznews" /><ref name="gsbberthacentre" /> Sy is in Kaapstad gebore en was op hoërskool in [[Ladysmith]], KwaZulu-Natal, waar sy in 2003 gematrikuleer het. Sy het saam met 70 ander kinders in 'n weeshuis grootgeword en op twaalfjarige ouderdom Suid-Afrika by die eerste Wêreldjeugkongres (bekend as die Millennium Young People's Congress) in Honolulu County, [[Hawaii]] verteenwoordig. Sy is 'n mede-outeur van die boek "Reddingsending", 'n jeugbeoordeling van die VN se Millennium Ontwikkelingsdoelwitte wat by die Wêreldberaad vir Volhoubare Ontwikkeling in [[Johannesburg]], Suid-Afrika bekendgestel is. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="impactsa">https://impactsa.co.za/will-smart-townships-and-informal-settlements-bridge-the-digital-divide/</ref> <ref name="dailymaverick">https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-07-27-building-safe-public-spaces-a-privately-public-affair/</ref> <ref name="iol">[https://www.iol.co.za/capeargus/news/philippi-village-brings-safe-space-for-thriving-businesses-35e54c1c-46ba-49b5-8808-3bd25ba62f3c Capeargus]</ref> <ref name="vukaninews">[https://www.vukaninews.co.za/news/training-project-launched-to-boost-skills-employment-in-philippi-a0e384e5-369b-4c1e-944c-a3bcbe770ba5]</ref> <ref name="biznews">[https://www.biznews.com/good-hope-project/2023/03/08/tech-alone-cannot-create-successful-townships-philippi]</ref> <ref name="gsbberthacentre">{{Cite web |url=https://gsbberthacentre.uct.ac.za/about-us/team/bushra-razack/ |title=argiefkopie |access-date= 4 April 2023 |archive-date=29 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529035646/https://gsbberthacentre.uct.ac.za/about-us/team/bushra-razack/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://www.peacechildthemusical.com/hawaii-1999-millennium-young-peoples-congress/#:~:text=The%201st%20World%20Youth,25%20to%2029%20October%201999.</ref> }} [[Kategorie:Kaapstad]] n2b39r00gik0bhowcqrgpsjxkjbemu2 2913429 2913428 2026-06-24T08:25:06Z KeMang?? 89500 /* Verwysings */ 2913429 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Philippi Village looking over Browns Farm 20200407 132052.jpg|duimnael|Philippi Village se lugfoto]] '''Philippi Village''' is 'n geïntegreerde ontwikkeling vir gemengde gebruik wat die tuiste is van 'n diverse gemeenskap van entrepreneurs en kleinsake-eienaars met kleinhandel-, kantoor- en geleentheidsruimte sowel as sport-, opvoedkundige en kulturele fasiliteite in [[Philippi]], [[Kaapstad]], Suid-Afrika.<ref name="impactsa" /><ref name="dailymaverick" /><ref name="iol" /> Philippi Village word beskou as 'n besigheidskatalisator vir [[township]]-gemeenskappe, geleë in Kaapstad se [[Kaapse Vlakte]]-area. Philippi Village se primêre fokus is om samewerkende werkruimtes vir klein- en mikrobesigheidseienaars te verskaf, asook om werksgeleenthede te skep en plaaslike gemeenskapslede op te gradeer, terwyl dit terselfdertyd 'n lewendige en veilige plek vir sosiale betrokkenheid bied. Teen sy eerste verjaardagherdenking het ''The Hub'' berig dat Philippi Village 66 permanente werksgeleenthede en 284 tydelike werksgeleenthede geskep, en 15 geleenthede by sy konferensiesentrum gebied het.<ref>https://www.westerncape.gov.za/philippi-village-wcg-ecentre</ref> Philippi Village is gestig deur [[Bushra Razack]] , 'n bekroonde sosiale entrepreneur, veranderingsagent, humanitêre en gemeenskapsontwikkelingspesialis.<ref name="biznews" /><ref name="gsbberthacentre" /> Sy is in Kaapstad gebore en was op hoërskool in [[Ladysmith]], KwaZulu-Natal, waar sy in 2003 gematrikuleer het. Sy het saam met 70 ander kinders in 'n weeshuis grootgeword en op twaalfjarige ouderdom Suid-Afrika by die eerste Wêreldjeugkongres (bekend as die Millennium Young People's Congress) in Honolulu County, [[Hawaii]] verteenwoordig. Sy is 'n mede-outeur van die boek "Reddingsending", 'n jeugbeoordeling van die VN se Millennium Ontwikkelingsdoelwitte wat by die Wêreldberaad vir Volhoubare Ontwikkeling in [[Johannesburg]], Suid-Afrika bekendgestel is. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="impactsa">https://impactsa.co.za/will-smart-townships-and-informal-settlements-bridge-the-digital-divide/</ref> <ref name="dailymaverick">https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-07-27-building-safe-public-spaces-a-privately-public-affair/</ref> <ref>https://www.iol.co.za/capeargus/news/philippi-village-brings-safe-space-for-thriving-businesses-35e54c1c-46ba-49b5-8808-3bd25ba62f3c Capeargus</ref> <ref>https://www.vukaninews.co.za/news/training-project-launched-to-boost-skills-employment-in-philippi-a0e384e5-369b-4c1e-944c-a3bcbe770ba5</ref> <ref>https://www.biznews.com/good-hope-project/2023/03/08/tech-alone-cannot-create-successful-townships-philippi</ref> <ref>{{Cite web |url=https://gsbberthacentre.uct.ac.za/about-us/team/bushra-razack/ |title=argiefkopie |access-date= 4 April 2023 |archive-date=29 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529035646/https://gsbberthacentre.uct.ac.za/about-us/team/bushra-razack/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://www.peacechildthemusical.com/hawaii-1999-millennium-young-peoples-congress/#:~:text=The%201st%20World%20Youth,25%20to%2029%20October%201999.</ref> }} [[Kategorie:Kaapstad]] lm3vmvmfnvfavlqos5xh6t1nb11as8v 2913432 2913429 2026-06-24T08:40:05Z KeMang?? 89500 Klein wysiging 2913432 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Philippi Village looking over Browns Farm 20200407 132052.jpg|duimnael|Philippi Village se lugfoto]] '''Philippi Village''' is 'n geïntegreerde ontwikkeling vir gemengde gebruik wat die tuiste is van 'n diverse gemeenskap van entrepreneurs en kleinsake-eienaars met kleinhandel-, kantoor- en geleentheidsruimte sowel as sport-, opvoedkundige en kulturele fasiliteite in [[Philippi]], [[Kaapstad]], Suid-Afrika.<ref name="impactsa" /><ref name="dailymaverick" /> Philippi Village word beskou as 'n besigheidskatalisator vir [[township]]-gemeenskappe, geleë in Kaapstad se [[Kaapse Vlakte]]-area. Philippi Village se primêre fokus is om samewerkende werkruimtes vir klein- en mikrobesigheidseienaars te verskaf, asook om werksgeleenthede te skep en plaaslike gemeenskapslede op te gradeer, terwyl dit terselfdertyd 'n lewendige en veilige plek vir sosiale betrokkenheid bied. Teen sy eerste verjaardagherdenking het ''The Hub'' berig dat Philippi Village 66 permanente werksgeleenthede en 284 tydelike werksgeleenthede geskep, en 15 geleenthede by sy konferensiesentrum gebied het.<ref>https://www.westerncape.gov.za/philippi-village-wcg-ecentre</ref> Philippi Village is gestig deur [[Bushra Razack]] , 'n bekroonde sosiale entrepreneur, veranderingsagent, humanitêre en gemeenskapsontwikkelingspesialis.<ref name="biznews" /> Sy is in Kaapstad gebore en was op hoërskool in [[Ladysmith]], KwaZulu-Natal, waar sy in 2003 gematrikuleer het. Sy het saam met 70 ander kinders in 'n weeshuis grootgeword en op twaalfjarige ouderdom Suid-Afrika by die eerste Wêreldjeugkongres (bekend as die Millennium Young People's Congress) in Honolulu County, [[Hawaii]] verteenwoordig. Sy is 'n mede-outeur van die boek "Reddingsending", 'n jeugbeoordeling van die VN se Millennium Ontwikkelingsdoelwitte wat by die Wêreldberaad vir Volhoubare Ontwikkeling in [[Johannesburg]], Suid-Afrika bekendgestel is. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="impactsa">https://impactsa.co.za/will-smart-townships-and-informal-settlements-bridge-the-digital-divide/</ref> <ref name="dailymaverick">https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-07-27-building-safe-public-spaces-a-privately-public-affair/</ref> <ref>https://www.iol.co.za/capeargus/news/philippi-village-brings-safe-space-for-thriving-businesses-35e54c1c-46ba-49b5-8808-3bd25ba62f3c Capeargus</ref> <ref>https://www.vukaninews.co.za/news/training-project-launched-to-boost-skills-employment-in-philippi-a0e384e5-369b-4c1e-944c-a3bcbe770ba5</ref> <ref>https://www.biznews.com/good-hope-project/2023/03/08/tech-alone-cannot-create-successful-townships-philippi</ref> <ref>{{Cite web |url=https://gsbberthacentre.uct.ac.za/about-us/team/bushra-razack/ |title=argiefkopie |access-date= 4 April 2023 |archive-date=29 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529035646/https://gsbberthacentre.uct.ac.za/about-us/team/bushra-razack/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://www.peacechildthemusical.com/hawaii-1999-millennium-young-peoples-congress/#:~:text=The%201st%20World%20Youth,25%20to%2029%20October%201999.</ref> }} [[Kategorie:Kaapstad]] qghgpbeak1kakowmaozoj8rzzy47ebo 2913433 2913432 2026-06-24T08:40:55Z KeMang?? 89500 Klein wysiging 2913433 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Philippi Village looking over Browns Farm 20200407 132052.jpg|duimnael|Philippi Village se lugfoto]] '''Philippi Village''' is 'n geïntegreerde ontwikkeling vir gemengde gebruik wat die tuiste is van 'n diverse gemeenskap van entrepreneurs en kleinsake-eienaars met kleinhandel-, kantoor- en geleentheidsruimte sowel as sport-, opvoedkundige en kulturele fasiliteite in [[Philippi]], [[Kaapstad]], Suid-Afrika.<ref name="impactsa" /><ref name="dailymaverick" /> Philippi Village word beskou as 'n besigheidskatalisator vir [[township]]-gemeenskappe, geleë in Kaapstad se [[Kaapse Vlakte]]-area. Philippi Village se primêre fokus is om samewerkende werkruimtes vir klein- en mikrobesigheidseienaars te verskaf, asook om werksgeleenthede te skep en plaaslike gemeenskapslede op te gradeer, terwyl dit terselfdertyd 'n lewendige en veilige plek vir sosiale betrokkenheid bied. Teen sy eerste verjaardagherdenking het ''The Hub'' berig dat Philippi Village 66 permanente werksgeleenthede en 284 tydelike werksgeleenthede geskep, en 15 geleenthede by sy konferensiesentrum gebied het.<ref>https://www.westerncape.gov.za/philippi-village-wcg-ecentre</ref> Philippi Village is gestig deur [[Bushra Razack]] , 'n bekroonde sosiale entrepreneur, veranderingsagent, humanitêre en gemeenskapsontwikkelingspesialis. Sy is in Kaapstad gebore en was op hoërskool in [[Ladysmith]], KwaZulu-Natal, waar sy in 2003 gematrikuleer het. Sy het saam met 70 ander kinders in 'n weeshuis grootgeword en op twaalfjarige ouderdom Suid-Afrika by die eerste Wêreldjeugkongres (bekend as die Millennium Young People's Congress) in Honolulu County, [[Hawaii]] verteenwoordig. Sy is 'n mede-outeur van die boek "Reddingsending", 'n jeugbeoordeling van die VN se Millennium Ontwikkelingsdoelwitte wat by die Wêreldberaad vir Volhoubare Ontwikkeling in [[Johannesburg]], Suid-Afrika bekendgestel is. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="impactsa">https://impactsa.co.za/will-smart-townships-and-informal-settlements-bridge-the-digital-divide/</ref> <ref name="dailymaverick">https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-07-27-building-safe-public-spaces-a-privately-public-affair/</ref> <ref>https://www.iol.co.za/capeargus/news/philippi-village-brings-safe-space-for-thriving-businesses-35e54c1c-46ba-49b5-8808-3bd25ba62f3c Capeargus</ref> <ref>https://www.vukaninews.co.za/news/training-project-launched-to-boost-skills-employment-in-philippi-a0e384e5-369b-4c1e-944c-a3bcbe770ba5</ref> <ref>https://www.biznews.com/good-hope-project/2023/03/08/tech-alone-cannot-create-successful-townships-philippi</ref> <ref>{{Cite web |url=https://gsbberthacentre.uct.ac.za/about-us/team/bushra-razack/ |title=argiefkopie |access-date= 4 April 2023 |archive-date=29 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529035646/https://gsbberthacentre.uct.ac.za/about-us/team/bushra-razack/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://www.peacechildthemusical.com/hawaii-1999-millennium-young-peoples-congress/#:~:text=The%201st%20World%20Youth,25%20to%2029%20October%201999.</ref> }} [[Kategorie:Kaapstad]] bspm2rlcpfmmi126h407nfur7dxw6s8 2913434 2913433 2026-06-24T08:43:12Z KeMang?? 89500 2913434 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Philippi Village looking over Browns Farm 20200407 132052.jpg|duimnael|Philippi Village se lugfoto]] '''Philippi Village''' is 'n geïntegreerde ontwikkeling vir gemengde gebruik wat die tuiste is van 'n diverse gemeenskap van entrepreneurs en kleinsake-eienaars met kleinhandel-, kantoor- en geleentheidsruimte sowel as sport-, opvoedkundige en kulturele fasiliteite in [[Philippi]], [[Kaapstad]], Suid-Afrika.<ref>https://www.da.org.za/government/where-we-govern/2021/04/philippi-village-example-of-collaboration-being-key-to-integrated-community-development</ref> Philippi Village word beskou as 'n besigheidskatalisator vir [[township]]-gemeenskappe, geleë in Kaapstad se [[Kaapse Vlakte]]-area. Philippi Village se primêre fokus is om samewerkende werkruimtes vir klein- en mikrobesigheidseienaars te verskaf, asook om werksgeleenthede te skep en plaaslike gemeenskapslede op te gradeer, terwyl dit terselfdertyd 'n lewendige en veilige plek vir sosiale betrokkenheid bied. Teen sy eerste verjaardagherdenking het ''The Hub'' berig dat Philippi Village 66 permanente werksgeleenthede en 284 tydelike werksgeleenthede geskep, en 15 geleenthede by sy konferensiesentrum gebied het.<ref>https://www.westerncape.gov.za/philippi-village-wcg-ecentre</ref> Philippi Village is gestig deur [[Bushra Razack]] , 'n bekroonde sosiale entrepreneur, veranderingsagent, humanitêre en gemeenskapsontwikkelingspesialis. Sy is in Kaapstad gebore en was op hoërskool in [[Ladysmith]], KwaZulu-Natal, waar sy in 2003 gematrikuleer het. Sy het saam met 70 ander kinders in 'n weeshuis grootgeword en op twaalfjarige ouderdom Suid-Afrika by die eerste Wêreldjeugkongres (bekend as die Millennium Young People's Congress) in Honolulu County, [[Hawaii]] verteenwoordig. Sy is 'n mede-outeur van die boek "Reddingsending", 'n jeugbeoordeling van die VN se Millennium Ontwikkelingsdoelwitte wat by die Wêreldberaad vir Volhoubare Ontwikkeling in [[Johannesburg]], Suid-Afrika bekendgestel is. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="impactsa">https://impactsa.co.za/will-smart-townships-and-informal-settlements-bridge-the-digital-divide/</ref> <ref name="dailymaverick">https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-07-27-building-safe-public-spaces-a-privately-public-affair/</ref> <ref>https://www.iol.co.za/capeargus/news/philippi-village-brings-safe-space-for-thriving-businesses-35e54c1c-46ba-49b5-8808-3bd25ba62f3c Capeargus</ref> <ref>https://www.vukaninews.co.za/news/training-project-launched-to-boost-skills-employment-in-philippi-a0e384e5-369b-4c1e-944c-a3bcbe770ba5</ref> <ref>https://www.biznews.com/good-hope-project/2023/03/08/tech-alone-cannot-create-successful-townships-philippi</ref> <ref>{{Cite web |url=https://gsbberthacentre.uct.ac.za/about-us/team/bushra-razack/ |title=argiefkopie |access-date= 4 April 2023 |archive-date=29 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529035646/https://gsbberthacentre.uct.ac.za/about-us/team/bushra-razack/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://www.peacechildthemusical.com/hawaii-1999-millennium-young-peoples-congress/#:~:text=The%201st%20World%20Youth,25%20to%2029%20October%201999.</ref> }} [[Kategorie:Kaapstad]] 3c21sdx04v8obha5puz3389w786guf8 2913439 2913434 2026-06-24T08:46:40Z KeMang?? 89500 foute reggemaak 2913439 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Philippi Village looking over Browns Farm 20200407 132052.jpg|duimnael|Philippi Village se lugfoto]] '''Philippi Village''' is 'n geïntegreerde ontwikkeling vir gemengde gebruik wat die tuiste is van 'n diverse gemeenskap van entrepreneurs en kleinsake-eienaars met kleinhandel-, kantoor- en geleentheidsruimte sowel as sport-, opvoedkundige en kulturele fasiliteite in [[Philippi]], [[Kaapstad]], Suid-Afrika.<ref>https://www.iol.co.za/capeargus/news/philippi-village-brings-safe-space-for-thriving-businesses-35e54c1c-46ba-49b5-8808-3bd25ba62f3c Capeargus</ref><ref>https://www.da.org.za/government/where-we-govern/2021/04/philippi-village-example-of-collaboration-being-key-to-integrated-community-development</ref> Philippi Village word beskou as 'n besigheidskatalisator vir [[township]]-gemeenskappe, geleë in Kaapstad se [[Kaapse Vlakte]]-area.<ref>https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-07-27-building-safe-public-spaces-a-privately-public-affair/</ref> Philippi Village se primêre fokus is om samewerkende werkruimtes vir klein- en mikrobesigheidseienaars te verskaf, asook om werksgeleenthede te skep en plaaslike gemeenskapslede op te gradeer, terwyl dit terselfdertyd 'n lewendige en veilige plek vir sosiale betrokkenheid bied. Teen sy eerste verjaardagherdenking het ''The Hub'' berig dat Philippi Village 66 permanente werksgeleenthede en 284 tydelike werksgeleenthede geskep, en 15 geleenthede by sy konferensiesentrum gebied het.<ref>https://www.westerncape.gov.za/philippi-village-wcg-ecentre</ref> Philippi Village is gestig deur [[Bushra Razack]] , 'n bekroonde sosiale entrepreneur, veranderingsagent, humanitêre en gemeenskapsontwikkelingspesialis. Sy is in Kaapstad gebore en was op hoërskool in [[Ladysmith]], KwaZulu-Natal, waar sy in 2003 gematrikuleer het. <ref>https://www.vukaninews.co.za/news/training-project-launched-to-boost-skills-employment-in-philippi-a0e384e5-369b-4c1e-944c-a3bcbe770ba5</ref>Sy het saam met 70 ander kinders in 'n weeshuis grootgeword en op twaalfjarige ouderdom Suid-Afrika by die eerste Wêreldjeugkongres (bekend as die Millennium Young People's Congress) in Honolulu County, [[Hawaii]] verteenwoordig. Sy is 'n mede-outeur van die boek "Reddingsending", 'n jeugbeoordeling van die VN se Millennium Ontwikkelingsdoelwitte wat by die Wêreldberaad vir Volhoubare Ontwikkeling in [[Johannesburg]], Suid-Afrika bekendgestel is. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref>https://www.biznews.com/good-hope-project/2023/03/08/tech-alone-cannot-create-successful-townships-philippi</ref }} [[Kategorie:Kaapstad]] glboikpvc3gji0mvkn2eua6po1ugz99 3 406670 2913314 2911631 2026-06-23T13:05:39Z MediaWiki message delivery 55541 /* Tech News: 2026-26 */ nuwe afdeling 2913314 wikitext text/x-wiki == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:52, 25 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:09, 1 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:30, 8 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:49, 15 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:05, 23 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> 6ddj1lkiw8by2dzk7c1299tpjrawa8d 0 412334 2913355 2891261 2026-06-23T22:01:55Z Käyhkö-Röyhkä 209875 2913355 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Kuzminov - September 2023 03 (cropped).jpg|duimnael|Koesminof (regs) saam met Oekraïense militêre intelligensie-offisiere (2023).]] '''Operasie Sinitsia''' ([[Oekraïens]] : Операція Синиця, [[Afrikaans]]: '''Operasie [[Parus|Mees]]''') was 'n operasie wat deur die [[Oekraïne]] se hoofdirektoraat van intelligensie uitgevoer is om die oorlopery van die Russiese Mi-8-helikoptervlieënier Maksim Koesminof te vergemaklik. Nadat hy voorheen sy oorloopaksie en die gelyktydige ontsnapping van sy gesin gereël het, het Koesminof op 9 Augustus 2023 radiokommunikasie afgeskakel en naby Poltawa, [[Charkif-oblast]] in Oekraïne, geland waar Oekraïense magte hom ontvang het.<ref name=":0">{{Cite web |last=Kostenko |first=Josh |last2=Pennington |first2=Maria |date=2023-09-04 |title='Let's give it a try,' recalls Russian pilot who defected to Ukraine in his military helicopter |url=https://www.cnn.com/2023/09/04/europe/russian-helicopter-pilot-defects-ukraine-intl/index.html |access-date=2023-11-19 |website=CNN |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Операцію “Синиця” з перельотом Ми-8 РФ в Україну готували півроку |url=https://mil.in.ua/uk/news/operatsiyu-synytsya-z-perelotom-my-8-rf-v-ukrayinu-gotuvaly-pivroku/ |website=mil.in.ua |date=24 Augustus 2023}}</ref> Op 5 September 2023 het die Oekraïense intelligensieverteenwoordiger Andri Joesof aangekondig dat Maksim Koesminof 'n beloning van $500&nbsp;000 sal ontvang. Joesof het ook belowe dat Koesminof en sy gesin ongespesifiseerde sekuriteitswaarborge sal ontvang, asook uiteindelike Oekraïense burgerskap. Op 13 Februarie 2024 is Koesminof in Villajoyosa, [[Spanje]], doodgeskiet gevind.<ref name="dead1">{{cite web |title=Russian pilot who surrendered helicopter to Ukraine found shot dead in Spain |url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2024/02/19/7442591/ |website=pravda.com.ua |access-date=19 Februarie 2024}}</ref><ref name="dead2">{{Cite web |title=Asesinan a tiros a un hombre ucraniano en un garaje de Alicante|url=https://www.abc.es/espana/comunidad-valenciana/asesinan-tiros-hombre-ucraniano-garaje-alicante-20240214082431-nt.html?ref=https://www.abc.es/espana/comunidad-valenciana/asesinan-tiros-hombre-ucraniano-garaje-alicante-20240214082431-nt.html?fbclid%3DIwAR2U9Bm6l1q9TNHw2jb1wGb70ikHD2sNXETi5WLLJCTajttX8virkFu-mNE|website=ABC C. Valenciana|lang=es}}</ref><ref name="dead3">{{Cite web |title=ГУР Украины заявило о смерти угнавшего Ми-8 российского летчика Кузьминова |url=https://www.kommersant.ru/doc/6524350 |access-date=19 Februarie 2024 |website=Коммерсантъ |date=19 Februarie 2024|language=ru}}</ref> ==Agtergrond== Maksim Koesminof (gebore [[19 Junie]] [[1995]]) was 'n gegradueerde van die Sizran Hoër Militêre Lugvaartskool.<ref name="holod" /> Tydens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in die Oekraïne]] het hy in die Russiese Weermag gedien as 'n vlieënier-navigator in die 319ste Afsonderlike Helikopter Regiment, deel van die 11de Leër van die Lugmag en Lugverdediging van die Oostelike Militêre Distrik. Koesminof was nie deel van die aanvanklike invalsmag nie, maar het eerder by sy eenheid in die [[Amoer-oblast]] gebly. Gedurende hierdie tyd het hy “deur handboeke begin blaai en bloggers dopgehou” om meer te wete te kom oor Russies-Oekraïense verhoudings en die Russies-Oekraïense Oorlog wat sedert 2014 aan die gang was. Sy studies het daartoe gelei dat hy met Oekraïne begin simpatiseer het. Hy was egter steeds as [[vlieënier]] gekontrakteer, en is in Oktober 2022 na die besette gebiede van Oekraïne ontplooi – eers na [[Marioepol]], en toe na Berdjansk. Aangesien die Mi-8 'n vervoerhelikopter is, het hy aan geen gevegsaksies deelgeneem nie. Koesminof wou sy kommissie bedank, maar kon nie omdat vlieëniers wat wou bedank, glo gedreig is dat hulle as infanteriste na die front gestuur sou word.<ref name="holod" /> == Operasie == Vroeg in 2023 het Koesminof kontak met die Oekraïense intelligensie bewerkstellig, en 'n ontsnappingsplan geformuleer.<ref name=holod>{{Cite web|url=https://holod.media/2023/09/07/vnuk-zasluzhennogo-letchika-rossii-ugnal-vertolet-v-ukrainu/|title=Внук заслуженного летчика России угнал вертолет в Украину|date=6 September 2023|website=«Холод»}}</ref> {{quote|“Ek het Oekraïense intelligensieverteenwoordigers gekontak. Ek het my situasie aan hulle verduidelik, waartoe hulle my hierdie opsie gebied het: Laat ons jou veiligheid, nuwe dokumente en geldelike vergoeding waarborg. Ons het al hierdie besonderhede bespreek en my vlug begin beplan.”<ref>{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2023/09/04/ukrainskaya-voennaya-razvedka-pokazala-pilota-peregnavshego-v-ukrainu-rossiyskiy-vertolet-mi-8|title=Украинская военная разведка показала пилота из РФ, перегнавшего в Украину российский вертолет Ми-8 Он объяснил свой поступок нежеланием воевать|website=Meduza}}</ref>}} Die operasie het meer as ses maande geduur en het 'n hoogtepunt bereik met die vlug op 9 Augustus 2023. Op hierdie dag het Koesminof toerusting en onderdele vir die [[Soechoi Su-27]], Soechoi Su-30SM en [[Soechoi Su-35]] Russiese vegvliegtuie vervoer. Koesminof het besluit om sy oorloopaksie op hierdie tydstip te maak as gevolg van sy vlugplan se nabyheid aan Oekraïens grondgebied, en die waardevolle vrag wat hy gedra het.<ref name=":0" /> Sy voornemens is vinnig verwesenlik, en kort voordat hy die grens oorgesteek het, het hy begin om kleinwapenvuur van Russiese [[infanterie]] te ontvang: {{quote|“Ek het nie net 'n helikopter gesteel nie; ek het dit amptelik van punt A na punt B langs 'n voorafbepaalde roete gevlieg. Op 9 Augustus om 16:30 het dit van die [[Koersk-oblast|Koersk]]-vliegveld na die Charkif-streek opgestyg – ongeveer 20 kilometer van die grens af. Verder, in die omgewing van die nedersetting Sjebekino, het ek op 'n uiters lae hoogte van 5-10 meter in radiostiltemodus gevlieg. Toe hulle die grens oorsteek, het hulle op my begin skiet. Ek kan nie met sekerheid sê wie dit gelei het nie, maar ek neem aan dit was die Russiese kant. Ek is deur kleinwapenvuur in die been gewond. Toe het ek sowat 20 kilometer ver gevlieg en op die aangeduide plek geland.<ref>{{Cite web |url=https://vot-tak.tv/novosti/05-09-2023-vertolyot-mi-8 |title=argiefkopie |access-date=22 Februarie 2024 |archive-date= 8 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230908083308/https://vot-tak.tv/novosti/05-09-2023-vertolyot-mi-8 |url-status=dead }}</ref>}} Koesminof was saam met 'n tegnikus aan boord en 'n navigator, wat nie bewus was van sy plan om oor te loop nie.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2023-10-10 |title=В Канибадаме похоронили штурмана угнанного в Украину вертолета |url=https://rus.ozodi.org/a/32630139.html |access-date=2023-10-12 |website=Радио Озоди |language=ru}}</ref> Koesminof het later verduidelik dat hoewel die bemanning senuweeagtig begin raak het en aggressief opgetree het, hulle hom nie kon keer nie, aangesien Koesminof die enigste een was wat geweet het hoe om die helikopter te vlieg en te land. Koesminof het onsuksesvol probeer om hulle te oortuig om oor te gee.<ref>{{Cite web|url=https://meduza.io/news/2023/09/05/oni-nachali-nemnozhko-agressivno-sebya-vesti-vozmozhno-ih-likvidirovali-rossiyskiy-pilot-ugnannogo-v-ukrainu-vertoleta-o-chlenah-svoego-ekipazha|title="Они начали немножко агрессивно себя вести. Возможно, их ликвидировали". Российский пилот угнанного в Украину вертолета — о членах своего экипажа|website=Meduza}}</ref> Nadat hulle in Oekraïens beheerde gebied geland het, het albei die ander bemanningslede probeer ontsnap, maar hulle is deur Oekraïense soldate opgemerk en doodgeskiet.<ref name=":0" /> Die Oekraïense intelligensieverteenwoordiger Andri Joesof het gesê benewens die [[helikopter]], wat in 2016 vervaardig is, en die vrag vegvliegtuigonderdele, het die Oekraïense weermag “inligting van onskatbare waarde” oor Russiese lugvaart ontvang wat gebruik kan word om Oekraïense lugverdedigingstelsels te verbeter.<ref>{{Cite web|url=https://www.currenttime.tv/a/gur-rossiyskogo-pilota-ukraine-vertolet-mi-8/32579836.html|title=Свобода, новые документы, полмиллиона долларов. Представитель ГУР – о будущем российского пилота, угнавшего в Украину вертолет|date=6 September 2023|website=Настоящее Время}}</ref> ==Mediadekking en nasleep== Op 23 Augustus, twee weke ná die voorval, het die [[Telegram (sagteware)|Telegram]]-kanaal ''Fighterbomber'', wat by die Russiese ministerie van verdediging geaffilieer is, berig dat ’n vlieënier “verdwaal” en om onbekende redes in Oekraïense grondgebied geland het. Etlike ure later het die hoof van die Oekraïense hoofintelligensiedirektoraat, Kirilo Boedanof, bevestig dat die vlieënier na Oekraïne oorgeloop het.<ref>{{Cite web|url=https://ru.krymr.com/a/news-budanov-mi-8-rossiyskiy-pilot/32561908.html|title=Буданов рассказал, как удалось выманить российского пилота Ми-8 вместе с вертолетом|date=August 23, 2023|website=Крым.Реалии}}</ref> Op 4 September het die hoofintelligensiedirektoraat 'n dokumentêre rolprent getitel ''Down Russian Pilots'' vrygestel, waarin meer besonderhede van die operasie onthul is, insluitend die identiteit van die vlieënier.<ref>{{Cite news|url=https://www.svoboda.org/a/32577357.html|title=ГУР показала фильм о перелетевшем в Украину российском пилоте Ми-8|newspaper=Радио Свобода |date=4 September 2023|via=www.svoboda.org}}</ref> Die film het die operasie vergelyk met Operasie Diamond (Penicillin), wat in 1966 deur die Israeliese [[Mossad]] uitgevoer is, wat 'n Irakse vlieënier oortuig het om 'n [[MiG-21]], destyds die modernste vliegtuig in die Sowjet-arsenaal, te steel. Boedanof het gesê die operasie is "die eerste suksesvolle een in die hele geskiedenis van Oekraïne".<ref>{{Cite web |title=Ukrainian intelligence on special operation to lure out Russian Mi-8 helicopter pilot |url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2023/09/3/7418242/ |website=Ukrainska Pravda}}</ref> “Ons hoop dat ons nou sal kan opskaal, het hy gesê. Ons kon die regte benadering tot die vlieënier vind, sy hele gesin [uit Rusland] ongemerk verskuif, en uiteindelik toestande skep waar hy hierdie vliegtuig saam met die bemanning kon beweeg sonder dat hulle geweet het wat aangaan. Nadat hulle besef het waar hulle geland het, het hulle probeer weghardloop. Ongelukkig is hulle doodgemaak. Dit sou beter wees as ons hulle lewendig kon [vang], maar dit is wat dit is.” ==Sluipmoord== In Februarie 2024 is bevestig dat 'n man se liggaam, wat in 'n ondergrondse parkeergarage in Villajoyosa, Provinsie van Alicante, Spanje, "deurtrek met koeëlgate en deur 'n motor omgery is" gevind is, Koesminof is. Westerse ontleders het dit waarskynlik geag dat hy deur die Russiese SVR vermoor is.<ref>{{Cite news |last=Dixon |first=Robyn |last2=Abbakumova |first2=Natalia |date=2024-02-20 |title=Bullet-riddled body found in Spain was Russian defector, Ukraine says |url=https://www.washingtonpost.com/world/2024/02/20/spain-russia-ukraine-kuminov-assassination-defector/ |access-date=2024-02-20 |work=Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite news |last=Schwirtz |first=Michael |last2=Méheut |first2=Constant |date=2024-02-20 |title=Russian Pilot Who Defected to Ukraine Is Believed Dead in Spain |url=https://www.nytimes.com/2024/02/20/world/europe/russian-pilot-maksim-kuzminov-spain.html |access-date=2024-02-21 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-02-19 |title=Russian pilot who defected to Ukraine shot dead in Spain - reports |url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-pilot-who-defected-ukraine-shot-dead-spain-reports-2024-02-19/ |access-date=2024-02-21 |agency=Reuters}}</ref> Ten tyde van sy dood het Koesminof onder die veronderstelde identiteit Igor Shevchenko gewoon. Die koerant El País het berig dat die Spaanse owerhede Koesminof van vervalste dokumente voorsien het, maar nie waarborge van beskerming verskaf het nie.<ref name="Pais">{{Cite web| lang=es| url=https://elpais.com/espana/2024-02-23/indicios-y-sombras-del-asesinato-del-piloto-kuzminov.html |title=Indicios y sombras del asesinato del piloto Kuzmínov |publisher= |author= |website=elpais.com |date=2024-02-23 |access-date=2024-02-24}}</ref> Spaanse owerhede glo Koesminof is ontbloot toe hy 'n oproep na 'n eksmeisie gemaak en haar na Alicante genooi het, 'n gunstelingdaad onder Russe en Oekraïners wat eiendomme aan die Costa Blanca bekom het.<ref>{{Cite web |last=Jones |first=Charlie |last2=Penza |first2=Natalia |date=2024-02-22 |title=Assassinated Russian defector was living secret double-life as Ukrainian in Spain |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/assassinated-russian-defector-killed-spain-32184614 |access-date=2024-02-22 |website=The Mirror |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Russiese inval in Oekraïne, 2022]] 6o861tttc0t0wllxhzro2tzjchx83sw 0 412717 2913467 2658101 2026-06-24T11:19:34Z Jcb 223 2913467 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon|naam=Eddie Hall|bynaam.=The Beast|beeld=Eddie Hall.jpg|beeldonderskrif=|amp=|eerste minister=|voorganger=|opvolger=|geboortenaam=Edward Stephen Hall|geboortedatum=15 Januarie 1988|geboorteplek=Newcastle-under-Lyme, Engeland|sterfdatum=|sterfplek=|nasionaliteit=Engeland|beroep=Sterkman, Media persoonlikheid|sport.=Sterkman|lengte.=1.88|party=|eggenoot=Alexandra Hall|kinders=3}}'''Edward Stephen Hall''' (gebore 15 Januarie 1988) is 'n Engelse mediapersoonlikheid en afgetrede sterkman. Hy is veral bekend vir die wêreldrekord wat hy opgestel het met 'n 500 kg deadlift in 2016, wat algemeen beskou word as een van die belangrikste optelle in die geskiedenis van sterkmankompetisie. Hy is ook bekend daarvoor dat hy die 2017 [[Wêreld Sterkman-kompetisie]] gewen het. Hall het verskeie kere nasionale kompetisies soos Engeland se Sterkste Man, Brittanje se Sterkste Man en die Verenigde Koninkryk se Sterkste Man gewen. In 2022 is hy verslaan deur mede World's Strongest Man-wenner Hafþór Júlíus Björnsson in 'n bokswedstryd wat as "The Heaviest Boxing Match in History" gemerk is. Hy het sy eie televisiereeks genaamd Eddie Eats America (2018) aangebied en was te sien in die History Channel-reeks The Strongest Man in History (2019). Hy het sy eerste akteursrol as ekstra in die aksiefilm Expend4bles (2023) gehad.<ref>{{Cite web|url=https://www.menshealth.com/fitness/a30736932/strongman-eddie-hall-1100-pound-deadlift-training-youtube/|title=Strongman Eddie Hall Shares How He Trained for His 1,100 Pound Deadlift|date=1 February 2020|website=Men's Health|language=en-US|access-date=4 June 2023}}</ref><ref>{{cite news|title=Britain's Eddie Hall defeats Game of Thrones star The Mountain to be crowned World's Strongest Man|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/2017/05/28/britains-eddie-hall-defeats-game-thrones-star-mountain-crowned/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/sport/2017/05/28/britains-eddie-hall-defeats-game-thrones-star-mountain-crowned/|archive-date=12 January 2022|url-access=subscription|url-status=live|newspaper=The Daily Telegraph|access-date=28 May 2017|date=28 May 2017}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite news|last1=Patuto|first1=Greg|title=WATCH: Eddie Hall Tossed Over Bar By Sylvester Stallone In 'Expendables 4' Trailer|url=https://generationiron.com/expendables-4-trailer-eddie-hall-sylvester-stallone/|work=Generation Iron Fitness & Strength Sports Network|date=9 June 2023|access-date=9 March 2024}}</ref> == Vroeë lewe == Edward Stephen Hall is op 15 Januarie 1988 in Newcastle-under-Lyme gebore. As tiener was hy 'n suksesvolle mededingende swemmer in sy ouderdomsgroep; hy het in 2001 aan die UK Nationals-swemkompetisie deelgeneem en vier goue medaljes en een silwer gewen terwyl hy twee Britse rekords in die proses opgestel het. Hy het Clayton Hall Academy bygewoon, maar is op die ouderdom van 15 geskors en het tuisonderrig begin. Op die ouderdom van 16 begin hy 'n vakleerlingskap as 'n tegnikus by Lex Commercials. Na voltooiing van sy vakleerlingskap in 2008, het hy tot 2016 as werktuigkundige en tegnikus by die Robert Wiseman Dairies-terrein in Market Drayton begin werk. == Verwysings == {{Verwysings}}{{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1988]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Liggaamsbouers]] n03xyo7q9t8o0akf13qc5arnspgu61e 0 425663 2913396 2886577 2026-06-24T06:15:46Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913396 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Flag_of_Senegal.svg|200px]] | klubnaam = Senegal | vollenaam = Senegalese nasionale sokkerspan | bynaam = ''Lions de la Téranga'' | stigting = | stadion = Diamniadio Olimpiese Stadion</br>[[Dakar]] | kapasiteit = 50 000 | voorsitter = | afrigter = Pape Thiaw | kaptein = Kalidou Koulibaly | patroon_la1 = _sen24h | patroon_b1 = _sen24h | patroon_ra1 = _sen24h | patroon_sh1 = _sen24h | patroon_so1 = | patroon_la2 = _sen24a | patroon_b2 = _sen24a | patroon_ra2 = _sen24a | patroon_sh2 = _sen24a | patroon_so2 = | linkerarm1 = FFFFFF | liggaam1 = FFFFFF | regterarm1 = FFFFFF | broek1 = FFFFFF | kouse1 = FFFFFF | linkerarm2 = 00924f | liggaam2 = 00924f | regterarm2 = 00924f | broek2 = 00924f | kouse2 = 00924f |beheerliggaam=''Fédération Sénégalaise de Football'' (FSF)|konfederasie=[[CAF]]}} Die '''Senegalese nasionale sokkerspan''' ([[Frans]]: ''Équipe du Sénégal de football'') verteenwoordig [[Senegal]] in internasionale [[sokker]] en word beheer deur die Senegalese Sokkerfederasie. Die span neem deel aan kompetisies van die [[Konfederasie van Afrikasokker]] en [[FIFA]]. Senegal het in 2002 wêreldwyd aandag getrek toe hulle in hul eerste [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]]-verskyning die verdedigende kampioen, [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]], in die openingswedstryd verslaan het. Die span het die kwartfinaal gehaal, wat hulle een van slegs twee Afrikaanse spanne gemaak het wat dit destyds reggekry het.<ref>{{Cite web|url=https://www.footballhistory.org/national/senegal.html|title=Segegal|website=FootballHistory.org|access-date=2025-03-14}}</ref> In 2022 het Senegal sy eerste [[Afrikanasiesbeker]]-titel gewen deur [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte]] in die eindstryd te klop ná ‘n strafdoelstryd.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/60186276|title=Afcon 2021: Senegal beat Egypt on penalties to win first-ever Nations Cup|date=2022-02-07|website=BBC Sport|access-date=2025-03-14}}</ref> Vier jaar later het hulle die gasheer van die [[Afrikanasiesbeker 2025]], [[Marokkaanse nasionale sokkerspan|Marokko]], met 2–1 in die eindstryd verslaan. Hierdie titel is egter later teruggetrek weens chaotiese tonele in die eindstryd, waar die hoofafrigter, Pape Thiaw, sy span aan die einde van die regulêre speeltyd van die veld af geneem het.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/13521239/senegal-stripped-of-afcon-title-with-morocco-crowned-winners-key-questions-answered-and-potential-ramifications|title=Senegal stripped of AFCON title with Morocco crowned winners: Key questions answered and potential ramifications|website=Sky Sports|language=en|access-date=2026-03-20}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Senegal national football team}} {{Sokkersaadjie}} {{Portaalbalk|Sport|Senegal|Sokker}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in Senegal]] mxdy1xyemgjsempj20hs48p21uqu3dm 0 426537 2913394 2862021 2026-06-24T06:12:48Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913394 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Sadio Mané | image = [[Lêer:Sadio Mané - Persepolis F.C. v Al Nassr FC, 19 September 2023.jpg|240px]] | caption = Mané speel vir [[Al Nassr FC|Al Nassr]] in 2023 | full_name = Sadio Mané<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA Club World Cup Qatar 2019: List of Players: Liverpool FC |publisher=FIFA |page=7 |date=21 December 2019 |access-date=17 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117182124/https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF |archive-date=17 January 2020 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1992|4|10|df=y}} | birth_place = [[BambaliBambali]], [[Senegal]] | height = 1,75 m | position = Linkervleuel, voorspeler<ref>{{cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Sadio Mané FC Bayern München Player Profile Bundesliga |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/player/sadio-mane |publisher=Bundesliga |year=2023 |access-date=15 February 2023 |archive-date=5 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205015813/https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/player/sadio-mane }}</ref> | currentclub = [[Al Nassr FC|Al-Nassr]] | clubnumber = 10 | youthyears1 = 2009–2011 | youthclubs1 = [[Génération Foot]] | years1 = 2011 | clubs1 = [[FC Metz|Metz B]] | caps1 = 12 | goals1 = 2 | years2 = 2011–2012 | clubs2 = [[FC Metz|Metz]] | caps2 = 22 | goals2 = 2 | years3 = 2012–2014 | clubs3 = [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] | caps3 = 63 | goals3 = 31 | years4 = 2014–2016 | clubs4 = [[Southampton F.C.|Southampton]] | caps4 = 67 | goals4 = 21 | years5 = 2016–2022 | clubs5 = [[Liverpool FC|Liverpool]] | caps5 = 196 | goals5 = 90 | years6 = 2022–2023 | clubs6 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps6 = 25 | goals6 = 7 | years7 = 2023– | clubs7 = [[Al Nassr FC|Al-Nassr]] | caps7 = 56 | goals7 = 20 | nationalyears1 = 2012 | nationalteam1 = [[Senegalese nasionale sokkerspan|Senegal Olimpiese span]] | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2012– | nationalteam2 = [[Senegalese nasionale sokkerspan|Senegal]] | nationalcaps2 = 113 | nationalgoals2 = 45 }} '''Sadio Mané''' (gebore 10 April 1992) is 'n [[Senegal|Senegalese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler of linkervleuel vir die [[Saoediese Professionele Liga|Saudi Pro League]]-klub [[Al Nassr FC|Al-Nassr]] en die [[Senegalese nasionale sokkerspan|Senegalese nasionale span]] speel. Hy word allerweë beskou as een van die grootste Afrika-spelers van alle tye.<ref>{{cite news | url=https://www.si.com/soccer/2019/07/22/50-greatest-african-players-all-time | title=50 Greatest African Players of All Time | newspaper=Sports Illustrated }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.givemesport.com/greatest-african-players-football-soccer-history/ |title=20 Greatest African Players in Football History Ranked |website=GiveMeSport.com |date=1 October 2024 |first=Hal |last=Fish |access-date=1 October 2024}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mané, Sadio}} [[Kategorie:Senegalese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1992]] [[Kategorie:Lewende mense]] gwgfd6fn01hp6kit7m3vidrf1ls3nl0 0 429090 2913412 2900797 2026-06-24T07:20:51Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913412 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Ronaldinho | image = [[Lêer:Ronaldinho in 2019.jpg|240px]] | caption = Ronaldinho in 2019 | full_name = Ronaldo de Assis Moreira<ref name="fifadata">{{cite web |url=https://www.fifadata.com/document/FCWC/2013/pdf/FCWC_2013_SquadLists.pdf |title=FIFA Club World Cup Morocco 2013: List of Players: Atletico Mineiro |publisher=FIFA |page=2 |date=15 December 2013 |access-date=28 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131228130120/http://www.fifadata.com/document/FCWC/2013/pdf/FCWC_2013_SquadLists.pdf |archive-date=28 December 2013 |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1980|3|21|df=y}} | birth_place = [[Porto Alegre]], [[Rio Grande do Sul]],</br>[[Brasilië]] | height = 1.82 m | position = Aanvallende middelvelder,</br>linkervleuel | youthyears1 = 1987–1998 | youthclubs1 = [[Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense|Grêmio]] | years1 = 1998–2001 | clubs1 = [[Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense|Grêmio]] | caps1 = 89 | goals1 = 47 | years2 = 2001–2003 | clubs2 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] | caps2 = 55 | goals2 = 17 | years3 = 2003–2008 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 145 | goals3 = 70 | years4 = 2008–2011 | clubs4 = [[AC Milan]] | caps4 = 76 | goals4 = 20 | years5 = 2011–2012 | clubs5 = [[Clube de Regatas do Flamengo|Flamengo]] | caps5 = 56 | goals5 = 23 | years6 = 2012–2014 | clubs6 = [[Clube Atlético Mineiro|Atlético Mineiro]] | caps6 = 58 | goals6 = 20 | years7 = 2014–2015 | clubs7 = [[Querétaro F.C.|Querétaro]] | caps7 = 25 | goals7 = 8 | years8 = 2015 | clubs8 = [[Fluminense-sokkerklub|Fluminense]] | caps8 = 7 | goals8 = 0 | totalcaps = 511 | totalgoals = 205 | nationalyears1 = 1997 | nationalteam1 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brazil O/17]] | nationalcaps1 = 13 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 1998–1999 | nationalteam2 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brazil O/20]] | nationalcaps2 = 17 | nationalgoals2 = 8 | nationalyears3 = 1999–2000 | nationalteam3 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brazil O/23]] | nationalcaps3 = 19 | nationalgoals3 = 15 | nationalyears4 = 2008 | nationalteam4 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië se Olimpiese span]] | nationalcaps4 = 8 | nationalgoals4 = 3 | nationalyears5 = 1999–2013 | nationalteam5 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] | nationalcaps5 = 97 | nationalgoals5 = 33 |clubs9=[[Ravenna FC|Ravenna]]|years9=2026|caps9=0|goals9=0}} '''Ronaldo de Assis Moreira''' (gebore op [[21 Maart]] [[1980]]), algemeen bekend as '''Ronaldinho Gaúcho''' (Brasiliaanse Portugees: [ʁonawˈdʒĩj̃u ɡaˈuʃu]) of eenvoudig '''Ronaldinho''', is ’n voormalige [[Brasilië|Brasiliaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvallende middelvelder of linkervleuel gespeel het. Hy word wyd beskou as een van die grootste spelers van alle tye, en het twee [[FIFA]] Wêreldspeler van die Jaar-toekennings en ’n [[Ballon d'Or]] gewen. Hy is die enigste speler wat ooit ’n [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbeker]], ’n [[Copa América]], ’n [[Sokker-Konfederasiebeker|Konfederasiebeker]], ’n [[UEFA Champions League|Kampioeneliga]], ’n Copa Libertadores en ’n Ballon d'Or gewen het. As ’n wêreldikoon van die sport was Ronaldinho bekend vir sy dribbelvaardighede, vryskopakkuraatheid, sy gebruik van truuks, skeinbewegings, kyk-weg-aangee en oorhoofse skoppe, sowel as sy vermoë om doele aan te teken en te skep. Gedurende sy loopbaan was hy een van die waardevolste sokkerspelers ter wêreld. Hy is ook bekend onder die bynaam "''O Bruxo''" (Die Towenaar).<ref>{{cite web|url=https://www.herald.co.zw/a-flawed-genius-showman-superman/amp/|title=A flawed genius, showman, superman|archive-url=https://web.archive.org/web/20230418051425/https://www.herald.co.zw/a-flawed-genius-showman-superman/amp/|archive-date=18 April 2023|access-date=18 April 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gamblingnews.com/news/ronaldinho-gaucho-is-the-new-ambassador-of-catimba-fantasy-soccer/|title=Ronaldinho Gaúcho is the New Ambassador of Catimba Fantasy Soccer|date=6 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20230418051426/https://www.gamblingnews.com/news/ronaldinho-gaucho-is-the-new-ambassador-of-catimba-fantasy-soccer/amp/|archive-date=18 April 2023|access-date=18 April 2023|url-status=dead}}</ref> Ronaldinho het sy loopbaan by Grêmio in 1998 begin. Op 20 het hy na [[Paris Saint-Germain]] in [[Frankryk]] verhuis, waar hy die UEFA Intertoto Cup gewen het, voordat hy in 2003 by [[FC Barcelona|Barcelona]] aangesluit het. In sy tweede seisoen met Barcelona het hy sy eerste FIFA Wêreldspeler van die Jaar-toekenning gewen toe Barcelona die 2004–05 [[La Liga]]-titel verower het. Die volgende seisoen word beskou as een van die beste in sy loopbaan, aangesien hy ’n sleutelrol gespeel het in Barcelona se oorwinning in die 2005–06 UEFA Champions League, hul eerste in veertien jaar, en nog ’n La Liga-titel. Dit het Ronaldinho sy eerste loopbaandubbel gegee, en hy het die 2005 Ballon d'Or en sy tweede FIFA Wêreldspeler van die Jaar-toekenning ontvang. Ná hy twee solo-doele in die 2005–06 El Clásico aangeteken het, het Ronaldinho die tweede Barcelona-speler ná [[Diego Maradona]] in 1983 geword wat ’n staande toejuiging van [[Real Madrid]]-aanhangers by die Santiago Bernabéu ontvang het. As gevolg van hierdie prestasies word Ronaldinho wyd gekrediteer met die verandering van Barcelona se geskiedenis.<ref>{{cite web|url=https://worldsoccertalk.com/news/how-ronaldinho-rescued-barcelona-from-its-forgotten-nightmare-20160319-CMS-166228.html|title=How Ronaldinho rescued Barcelona from its forgotten nightmare|date=19 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20231125235035/https://worldsoccertalk.com/amp/news/how-ronaldinho-rescued-barcelona-from-its-forgotten-nightmare-20160319-CMS-166228.html|archive-date=25 November 2023|access-date=10 February 2024|url-status=live}}</ref> Na ’n tweede plek in La Liga agter Real Madrid in die 2006–07-seisoen en ’n seisoen vol beserings in 2007–08, het Ronaldinho se spelpeil afgeneem—hoofsaaklik weens ’n verlies aan toewyding en fokus—en het hy Barcelona verlaat om by [[AC Milan]] aan te sluit, waar hy die 2010–11 [[Serie A]] gewen het. Hy het in 2011 na Brasilië teruggekeer om vir [[Clube de Regatas do Flamengo|Flamengo]] te speel, en ’n jaar later vir Atlético Mineiro, waar hy die 2013 Copa Libertadores gewen het. Daarna het hy na Querétaro in [[Meksiko]] verhuis en toe in 2015 teruggekeer na Brasilië om vir [[Fluminense-sokkerklub|Fluminense]] te speel. Ronaldinho het talle ander individuele toekennings ontvang gedurende sy loopbaan: hy is drie keer in die [[UEFA]]-span van die Jaar en FIFA Wêreld XI opgeneem, en is benoem as UEFA Klubspeler van die Jaar vir die 2005–06-seisoen en Suid-Amerikaanse Sokkerspeler van die Jaar in 2013. In 2004 is hy deur [[Pelé]] ingesluit in die FIFA 100-lys van die wêreld se grootste lewende spelers. In 2009 is hy verkies tot Wêreldspeler van die Dekade 2000’s, voor [[Lionel Messi]] en [[Cristiano Ronaldo]].<ref name="World Soccer">{{cite web|url=http://www.worldsoccer.com/Awards/index.php|title=World Soccer|date=16 May 2010|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20100516143714/http://www.worldsoccer.com/Awards/index.php|archive-date=16 May 2010|access-date=12 July 2022|url-status=dead}}</ref> In Junie 2026 het die Italiaanse Serie C-klub Ravenna FC aangekondig dat die 46-jarige Ronaldinho ’n spelerkontrak met die klub onderteken het.<ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/articles/official-ronaldinho-joins-ravenna-player-182000526.html|title=Official: Ronaldinho joins Ravenna as a player at age 46|last=|first=|date=2026-06-23|website=Yahoo Sports|language=en-US|access-date=2026-06-24}}</ref> In sy internasionale loopbaan met [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] het Ronaldinho 97 wedstryde gespeel, 33 doele aangeteken, en het hy hulle in twee FIFA Wêreldbekertoernooie verteenwoordig. Ná sy debuut met die Seleção deur die 1999 Copa América te wen, was hy ’n sleutelspeler in die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002 FIFA Wêreldbeker]]-wennerpan, saam met Ronaldo en Rivaldo in ’n aanvallende driemanskap, en is hy in die FIFA Wêreldbeker All-Star-span opgeneem. Hy was kaptein van sy span toe hulle die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2005|2005 FIFA Konfederasiebeker]] gewen het, en is as speler van die wedstryd in die eindstryd aangewys. Hy was ook kaptein van die Brasilaanse Olimpiese span wat ’n bronsmedalje in mansokkervoetbal by die [[Olimpiese Somerspele 2008|2008 Olimpiese Spele]] gewen het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ronaldinho}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Lewende mense]] oior0lv1jhv68swurek5hq2lzx9lvsa 2913413 2913412 2026-06-24T07:25:38Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913413 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Ronaldinho | image = [[Lêer:Ronaldinho in 2019.jpg|240px]] | caption = Ronaldinho in 2019 | full_name = Ronaldo de Assis Moreira<ref name="fifadata">{{cite web |url=https://www.fifadata.com/document/FCWC/2013/pdf/FCWC_2013_SquadLists.pdf |title=FIFA Club World Cup Morocco 2013: List of Players: Atletico Mineiro |publisher=FIFA |page=2 |date=15 December 2013 |access-date=28 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131228130120/http://www.fifadata.com/document/FCWC/2013/pdf/FCWC_2013_SquadLists.pdf |archive-date=28 December 2013 |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1980|3|21|df=y}} | birth_place = [[Porto Alegre]], [[Rio Grande do Sul]],</br>[[Brasilië]] | height = 1.82 m | position = Aanvallende middelvelder,</br>linkervleuel | youthyears1 = 1987–1998 | youthclubs1 = [[Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense|Grêmio]] | years1 = 1998–2001 | clubs1 = [[Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense|Grêmio]] | caps1 = 89 | goals1 = 47 | years2 = 2001–2003 | clubs2 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] | caps2 = 55 | goals2 = 17 | years3 = 2003–2008 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 145 | goals3 = 70 | years4 = 2008–2011 | clubs4 = [[AC Milan]] | caps4 = 76 | goals4 = 20 | years5 = 2011–2012 | clubs5 = [[Clube de Regatas do Flamengo|Flamengo]] | caps5 = 56 | goals5 = 23 | years6 = 2012–2014 | clubs6 = [[Clube Atlético Mineiro|Atlético Mineiro]] | caps6 = 58 | goals6 = 20 | years7 = 2014–2015 | clubs7 = [[Querétaro F.C.|Querétaro]] | caps7 = 25 | goals7 = 8 | years8 = 2015 | clubs8 = [[Fluminense-sokkerklub|Fluminense]] | caps8 = 7 | goals8 = 0 | totalcaps = 511 | totalgoals = 205 | nationalyears1 = 1997 | nationalteam1 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brazil O/17]] | nationalcaps1 = 13 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 1998–1999 | nationalteam2 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brazil O/20]] | nationalcaps2 = 17 | nationalgoals2 = 8 | nationalyears3 = 1999–2000 | nationalteam3 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brazil O/23]] | nationalcaps3 = 19 | nationalgoals3 = 15 | nationalyears4 = 2008 | nationalteam4 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië se Olimpiese span]] | nationalcaps4 = 8 | nationalgoals4 = 3 | nationalyears5 = 1999–2013 | nationalteam5 = [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] | nationalcaps5 = 97 | nationalgoals5 = 33 |clubs9=[[Ravenna FC|Ravenna]]|years9=2026|caps9=0|goals9=0}} '''Ronaldo de Assis Moreira''' (gebore op [[21 Maart]] [[1980]]), algemeen bekend as '''Ronaldinho Gaúcho''' (Brasiliaanse Portugees: [ʁonawˈdʒĩj̃u ɡaˈuʃu]) of eenvoudig '''Ronaldinho''', is ’n voormalige [[Brasilië|Brasiliaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n aanvallende middelvelder of linkervleuel gespeel het. Hy word wyd beskou as een van die grootste spelers van alle tye, en het twee [[FIFA]] Wêreldspeler van die Jaar-toekennings en ’n [[Ballon d'Or]] gewen. Hy is die enigste speler wat ooit ’n [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbeker]], ’n [[Copa América]], ’n [[Sokker-Konfederasiebeker|Konfederasiebeker]], ’n [[UEFA Champions League|Kampioeneliga]], ’n Copa Libertadores en ’n Ballon d'Or gewen het. As ’n wêreldikoon van die sport was Ronaldinho bekend vir sy dribbelvaardighede, vryskopakkuraatheid, sy gebruik van truuks, skeinbewegings, kyk-weg-aangee en oorhoofse skoppe, sowel as sy vermoë om doele aan te teken en te skep. Gedurende sy loopbaan was hy een van die waardevolste sokkerspelers ter wêreld. Hy is ook bekend onder die bynaam "''O Bruxo''" (Die Towenaar).<ref>{{cite web|url=https://www.herald.co.zw/a-flawed-genius-showman-superman/amp/|title=A flawed genius, showman, superman|archive-url=https://web.archive.org/web/20230418051425/https://www.herald.co.zw/a-flawed-genius-showman-superman/amp/|archive-date=18 April 2023|access-date=18 April 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gamblingnews.com/news/ronaldinho-gaucho-is-the-new-ambassador-of-catimba-fantasy-soccer/|title=Ronaldinho Gaúcho is the New Ambassador of Catimba Fantasy Soccer|date=6 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20230418051426/https://www.gamblingnews.com/news/ronaldinho-gaucho-is-the-new-ambassador-of-catimba-fantasy-soccer/amp/|archive-date=18 April 2023|access-date=18 April 2023|url-status=dead}}</ref> Ronaldinho het sy loopbaan by Grêmio in 1998 begin. Op 20 het hy na [[Paris Saint-Germain]] in [[Frankryk]] verhuis, waar hy die UEFA Intertoto Cup gewen het, voordat hy in 2003 by [[FC Barcelona|Barcelona]] aangesluit het. In sy tweede seisoen met Barcelona het hy sy eerste FIFA Wêreldspeler van die Jaar-toekenning gewen toe Barcelona die 2004–05 [[La Liga]]-titel verower het. Die volgende seisoen word beskou as een van die beste in sy loopbaan, aangesien hy ’n sleutelrol gespeel het in Barcelona se oorwinning in die 2005–06 UEFA Champions League, hul eerste in veertien jaar, en nog ’n La Liga-titel. Dit het Ronaldinho sy eerste loopbaandubbel gegee, en hy het die 2005 Ballon d'Or en sy tweede FIFA Wêreldspeler van die Jaar-toekenning ontvang. Ná hy twee solo-doele in die 2005–06 El Clásico aangeteken het, het Ronaldinho die tweede Barcelona-speler ná [[Diego Maradona]] in 1983 geword wat ’n staande toejuiging van [[Real Madrid]]-aanhangers by die Santiago Bernabéu ontvang het. As gevolg van hierdie prestasies word Ronaldinho wyd gekrediteer met die verandering van Barcelona se geskiedenis.<ref>{{cite web|url=https://worldsoccertalk.com/news/how-ronaldinho-rescued-barcelona-from-its-forgotten-nightmare-20160319-CMS-166228.html|title=How Ronaldinho rescued Barcelona from its forgotten nightmare|date=19 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20231125235035/https://worldsoccertalk.com/amp/news/how-ronaldinho-rescued-barcelona-from-its-forgotten-nightmare-20160319-CMS-166228.html|archive-date=25 November 2023|access-date=10 February 2024|url-status=live}}</ref> Na ’n tweede plek in La Liga agter Real Madrid in die 2006–07-seisoen en ’n seisoen vol beserings in 2007–08, het Ronaldinho se spelpeil afgeneem—hoofsaaklik weens ’n verlies aan toewyding en fokus—en het hy Barcelona verlaat om by [[AC Milan]] aan te sluit, waar hy die 2010–11 [[Serie A]] gewen het. Hy het in 2011 na Brasilië teruggekeer om vir [[Clube de Regatas do Flamengo|Flamengo]] te speel, en ’n jaar later vir Atlético Mineiro, waar hy die 2013 Copa Libertadores gewen het. Daarna het hy na Querétaro in [[Meksiko]] verhuis en toe in 2015 teruggekeer na Brasilië om vir [[Fluminense-sokkerklub|Fluminense]] te speel. Ronaldinho het talle ander individuele toekennings ontvang gedurende sy loopbaan: hy is drie keer in die [[UEFA]]-span van die Jaar en FIFA Wêreld XI opgeneem, en is benoem as UEFA Klubspeler van die Jaar vir die 2005–06-seisoen en Suid-Amerikaanse Sokkerspeler van die Jaar in 2013. In 2004 is hy deur [[Pelé]] ingesluit in die FIFA 100-lys van die wêreld se grootste lewende spelers. In 2009 is hy verkies tot Wêreldspeler van die Dekade 2000’s, voor [[Lionel Messi]] en [[Cristiano Ronaldo]].<ref name="World Soccer">{{cite web|url=http://www.worldsoccer.com/Awards/index.php|title=World Soccer|date=16 May 2010|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20100516143714/http://www.worldsoccer.com/Awards/index.php|archive-date=16 May 2010|access-date=12 July 2022|url-status=dead}}</ref> In Junie 2026 het die Italiaanse Serie C-klub Ravenna FC aangekondig dat die 46-jarige Ronaldinho ’n spelerkontrak met die klub onderteken het.<ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/articles/official-ronaldinho-joins-ravenna-player-182000526.html|title=Official: Ronaldinho joins Ravenna as a player at age 46|last=|first=|date=2026-06-23|website=Yahoo Sports|language=en|access-date=2026-06-24}}</ref> In sy internasionale loopbaan met [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] het Ronaldinho 97 wedstryde gespeel, 33 doele aangeteken, en het hy hulle in twee FIFA Wêreldbekertoernooie verteenwoordig. Ná sy debuut met die Seleção deur die 1999 Copa América te wen, was hy ’n sleutelspeler in die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002 FIFA Wêreldbeker]]-wennerpan, saam met Ronaldo en Rivaldo in ’n aanvallende driemanskap, en is hy in die FIFA Wêreldbeker All-Star-span opgeneem. Hy was kaptein van sy span toe hulle die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2005|2005 FIFA Konfederasiebeker]] gewen het, en is as speler van die wedstryd in die eindstryd aangewys. Hy was ook kaptein van die Brasilaanse Olimpiese span wat ’n bronsmedalje in mansokkervoetbal by die [[Olimpiese Somerspele 2008|2008 Olimpiese Spele]] gewen het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ronaldinho}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Lewende mense]] 64r9gu7vtn94y4kgw0prwhmosyopbxz 0 449746 2913296 2904135 2026-06-23T12:09:37Z Jan van Schilligeham 100462 Korreksie van datum 2913296 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Evika Siliņa | beeld = Evika Siliņa (Cropped).jpg | beeldonderskrif = | orde = [[Eerste Minister]] van [[Letland]] | termynaanvang = 15 September 2023 | termyneinde =28 Mei 2026 | president = [[Edgars Rinkēvičs]] | vise = | voorganger = [[Krišjānis Kariņš]] | opvolger = | geboortedatum = {{GDEO|1975|8|3|df=y}} | geboorteplek = [[Riga]], [[Letland]] | sterftedatum = | sterfteplek = | party = Eenheid | orde2 = Minister van Welsyn | termynaanvang2 = 14 Desember 2022 | termyneinde2 = 15 September 2023 | vise2 = | voorganger2 = Gatis Eglītis | opvolger2 = Uldis Augulis | orde3 = | termynaanvang3 = | termyneinde3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = {{marriage|Aigars Siliņš}} | alma_mater = Universiteit van Riga<br/>EuroFaculty | religie = | handtekening = }} '''Evika Siliņa''' ([[Riga]], [[3 Augustus]] [[1975]]) is 'n Letse [[politikus]] vir die Eenheidsparty. Van 15 September 2023 tot 28 Mei 2026 was sy die 24ste eerste minister van [[Letland]]. Van 2022 tot 2023 was sy Minister van Welsyn in die tweede kabinet van eerste Minister [[Krišjānis Kariņš]]. == Privaat lewe == Evika Siliņa is getroud met Aigars Siliņš, met wie sy drie kinders het. Benewens haar moedertaal, [[Lets]], praat Siliņa vlot [[Engels]] en [[Russies]]. == Eksterne skakels == {{commons category}} {{wikiquote}} * {{instagram|evika_silina}} {{Europese Raad}} {{Leiers van NAVO-lidlande}} {{Huidige regeringshoofde}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Evika Siliņa}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Letland]] [[Kategorie:Geboortes in 1975]] [[Kategorie:Lewende mense]] 74wb5xijgi288v2lb75g214wnac62w1 0 450387 2913408 2905715 2026-06-24T07:07:34Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913408 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = José Mourinho | image = [[Lêer:José Mourinho 20250206 (1).jpg|240px]] | caption = Mourinho in 2025 | fullname = José Mário dos Santos Mourinho Félix<ref name=BDFutbol>{{cite web |url=https://www.bdfutbol.com/en/l/l3685.html |title=Mourinho: José Mário dos Santos Mourinho Félix: Manager |publisher=BDFutbol |access-date=3 May 2018 |archive-date=9 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109010957/https://www.bdfutbol.com/en/l/l3685.html |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1963|1|26|df=y}}<ref name=BDFutbol /> | birth_place = [[Setúbal]], Portugal | height = 1,79 m<ref>{{cite web | url=http://www.inter.it/it/squadra/allenatore | archive-url=https://web.archive.org/web/20100503053209/http://www.inter.it/it/squadra/allenatore | archive-date=3 May 2010 | title=F.C. Internazionale Milano }}</ref> | position = Middelveldspeler | currentclub = | youthyears1 = {{0|0000}} | youthclubs1 = [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]] | years1 = 1980–1982 | clubs1 = [[Rio Ave F.C.|Rio Ave]] | caps1 = 0 | goals1 = 0 | years2 = 1982–1983 | clubs2 = [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]] | caps2 = 0 | goals2 = 0 | years3 = 1983–1985 | clubs3 = [[G.D. Sesimbra|Sesimbra]] | caps3 = 35 | goals3 = 1 | years4 = 1985–1987 | clubs4 = [[União Futebol Comércio e Indústria|Comércio e Indústria]] | caps4 = 27 | goals4 = 8 | totalcaps = 62 | totalgoals = 9 | manageryears1 = 2000 | managerclubs1 = [[SL Benfica|Benfica]] | manageryears2 = 2001–2002 | managerclubs2 = [[U.D. Leiria|União de Leiria]] | manageryears3 = 2002–2004 | managerclubs3 = [[FC Porto|Porto]] | manageryears4 = 2004–2007 | managerclubs4 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | manageryears5 = 2008–2010 | managerclubs5 = [[Inter Milaan]] | manageryears6 = 2010–2013 | managerclubs6 = [[Real Madrid]] | manageryears7 = 2013–2015 | managerclubs7 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | manageryears8 = 2016–2018 | managerclubs8 = [[Manchester United]] | manageryears9 = 2019–2021 | managerclubs9 = [[Tottenham Hotspur]] | manageryears10 = 2021–2024 | managerclubs10 = [[AS Roma|Roma]] | manageryears11 = 2024–2025 | managerclubs11 = [[Fenerbahçe SK (sokker)|Fenerbahçe]] | module = {{Infobox person|embed=yes | signature = File:JoseMourinhoSignature.svg | signature_alt = José Mourinho signature}} |managerclubs12=[[SL Benfica|Benfica]]|manageryears12=2025–2026}} '''José Mário dos Santos Mourinho Félix''' (Europese [[Portugees]]: [ʒuˈzɛ moˈɾiɲu]; gebore [[26 Januarie]] [[1963]]) is 'n [[Portugal|Portugese]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler. Hy is een van die mees bekroonde sokkerafrigters en word algemeen beskou as een van die grootste afrigters van alle tye.<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/international-football/2019/05/23/5ce5c24eca4741c7638b4567.html|title=Guardiola on his way to becoming the most successful coach of all time|last1=Rubio|first1=Alberto|last2=Clancy|first2=Conor|date=23 May 2019|work=Marca|archive-url=https://web.archive.org/web/20190624040914/https://www.marca.com/en/football/international-football/2019/05/23/5ce5c24eca4741c7638b4567.html|archive-date=24 June 2019|access-date=11 August 2019|url-status=live}}</ref> Mourinho het liga-titels in vier lande gewen, is een van slegs ses afrigters wat die [[UEFA Champions League|Europese Beker]] met twee klubs gewen het, en is die enigste afrigter wat al drie van die huidige [[UEFA]]-klubkompetisies gewen het. Na 'n onopsigtelike loopbaan as middelveldspeler in die Portugese ligas, het Mourinho op 24-jarige ouderdom afgetree en hom tot afrigting gewend.<ref>{{cite web |last=Alves |first=Marcus |title='Great Ability' but 'A Bit Lazy': Remembering Jose Mourinho's Playing Days |url=https://bleacherreport.com/articles/2879331-great-ability-but-a-bit-lazy-remembering-jose-mourinhos-playing-days |access-date=22 November 2023 |website=Bleacher Report }}</ref> Hy was eers ’n tolk vir [[Bobby Robson]] by [[Sporting CP]] en [[FC Porto|Porto]], voordat hy sukses behaal het as assistent by [[FC Barcelona|Barcelona]] onder Robson en daarna sy opvolger, [[Louis van Gaal]]. Ná kort bestuursperiodes by [[SL Benfica|Benfica]] en União de Leiria, het Mourinho in 2002 teruggekeer na Porto, waar hy twee [[Primeira Liga]]-titels, die Taça de Portugal, die [[UEFA Europa League|UEFA-beker]] en die [[UEFA Champions League]] gewen het. Hierdie sukses het hom in 2004 'n skuif na Engeland besorg, na [[Chelsea FC|Chelsea]], waar hy bekend geword het vir sy opmerking tydens sy eerste perskonferensie: "Ek dink ek is ’n spesiale een" – 'n aanhaling wat daartoe gelei het dat die Britse media hom "The Special One" gedoop het. Met Chelsea het Mourinho twee [[Premier League]]-titels, 'n FA-beker en twee Liga-bekers in drie seisoene gewen, voordat hy in 2007 vertrek het te midde van berigte oor onenigheid met eienaar [[Roman Abramowitsj]].<ref name="chelsea exit">{{cite news |title=Mourinho makes shock Chelsea exit |work=BBC Sport |date=20 September 2007 |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/c/chelsea/7003912.stm |access-date=24 May 2012 |archive-date=13 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013010738/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/c/chelsea/7003912.stm |url-status=live }}</ref> In 2008 het Mourinho by die Italiaanse klub [[Inter Milaan]] aangesluit. Hy het hulle in sy eerste seisoen na die [[Serie A]]-titel gelei, en in 2010 'n kontinentale driekamp behaal – Serie A, Coppa Italia en die UEFA Champions League – 'n eerste in die geskiedenis vir 'n Italiaanse klub. Dit het hom een van vyf afrigters gemaak wat die Europese Beker met twee klubs gewen het, en later daardie jaar is hy aangewys as die eerste [[FIFA]] Wêreldafrigter van die Jaar.<ref>{{cite news |last=Harrold |first=Michael |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/season=2010/index.html |title=2009/10: Inter back on top at last |publisher=UEFA |access-date=15 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100904142341/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/season%3D2010/index.html |archive-date=4 September 2010}}</ref> Mourinho het toe na [[Real Madrid]] in Spanje verhuis, waar hy in 2011–12 die [[La Liga]]-titel gewen het en verskeie binnelandse rekords gebreek het, insluitend vir punte, doele en oorwinnings in 'n seisoen. Hy het ook die vyfde afrigter geword om liga-titels in vier lande te wen.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2012/may/03/real-madrid-jose-mourinho-title |title=José Mourinho's mission accomplished as Real Madrid seal title |work=The Guardian |access-date=3 May 2012 |archive-date=9 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109010930/https://www.theguardian.com/football/2012/may/03/real-madrid-jose-mourinho-title |url-status=live }}</ref> Mourinho het Real Madrid in 2013 verlaat en by Chelsea aangesluit, waar hy nog 'n liga-titel en 'n Liga-beker gewen het, maar is in 2015 ontslaan ná 'n swak reeks uitslae.<ref name="sacking">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/34670192 |title=Jose Mourinho sacked as Chelsea manager |date=17 December 2015 |access-date=17 December 2015 |work=BBC Sport |archive-date=9 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109010954/https://www.bbc.com/sport/football/34670192 |url-status=live }}</ref> Mourinho is in 2016 aangestel as afrigter van [[Manchester United]] en in 2019 van [[Tottenham Hotspur]], maar albei tydperke het op gespanne voet geëindig. Ten spyte hiervan het Mourinho die Europa League en 'n Liga-beker met Manchester United gewen, en Tottenham na 'n Liga-beker-eindstryd gelei – hoewel hy minder as 'n week voor die eindstryd ontslaan is. Hy het Roma van 2021 tot 2024 bestuur en in sy eerste seisoen die eerste [[UEFA Conference League]] gewen. Dit was Roma se eerste Europese titel en hul eerste trofee sedert 2008, en dit het Mourinho die eerste afrigter gemaak wat 'n groot Europese kompetisie met vier verskillende klubs gewen het, en die derde om al die UEFA-klubkompetisies te wen.<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/uefaconferenceleague/news/0275-153b4c3b58ce-9dd2bc95bfd0-1000/ |title=Roma 1–0 Feyenoord: Zaniolo strike wins the first Europa Conference League final |website=[[UEFA]] |publisher=Union of European Football Associations |first=Sam |last=Honeyman |date=25 May 2022 |access-date=25 May 2022 |archive-date=26 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526032744/https://www.uefa.com/uefaeuropaconferenceleague/news/0275-153b4c3b58ce-9dd2bc95bfd0-1000/ |url-status=live }}</ref> Mourinho is in 2015 deur die Portugese Sokkerfederasie (FPF) aangewys as Portugese Afrigter van die Eeue.<ref name="Euronews">{{cite web |url=http://www.euronews.com/2015/01/15/giants-of-portuguese-football-honoured-at-centenary-of-fpf/ |title=Giants of Portuguese football honoured at centenary of FPF |website=Euronews.com |date=15 May 2015 |access-date=9 February 2016 |archive-date=14 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180114105258/http://www.euronews.com/2015/01/15/giants-of-portuguese-football-honoured-at-centenary-of-fpf |url-status=live }}</ref> == Bronnelys == * Jonathan Wilson: ''The Barcelona Legacy: The Evolution of winning soccer Tactics from Cruyff to Guardiola'', Blink Publishing, London, 2018. {{ISBN|978-1-56858-853-7}}. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mourinho, José}} [[Kategorie:Portugese sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1963]] [[Kategorie:Lewende mense]] p0zf7nyramur1y14b8offuom81noygh 0 451469 2913369 2911690 2026-06-24T01:27:12Z ~2026-30353-28 208097 /* Kortverhaalbundels */ 2913369 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ernest Hemingway Writing at Campsite in Kenya - NARA - 192655.jpg|duimnael|Hemingway aan't skrywe in [[Kenia]], 1953]] [[Ernest Hemingway]] (1899–1961)<ref>{{cite news|last=Lehmann-Haupt|first=Christopher|date=2 November 1992|title=A Life of Hemingway, The Esthete and Loner|url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/99/07/04/specials/hemingway-mellow.html|work=The New York Times|access-date=26 Junie 2021}}</ref> was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[roman]]sier, kortverhaalskrywer en joernalis. Sy ekonomiese en onderskatte styl—wat hy die ysberg-teorie genoem het—het 'n sterk invloed uitgeoefen op 20ste eeuse [[fiksie]]. Baie van sy werke word beskou as klassieke werke van die Amerikaanse letterkunde. Hemingway het die meeste van sy werk tuusen die middel-1920's en midde--1950's geskryf. In [[1954]] ontvang hy die [[Nobelprys vir Letterkunde]]. Hy het sewe romans, ses kortverhaalbundels en twee niefiksie werke geskryf. Drie romans, vier kortverhaalbundels en drie niefiksie werke is postuum gepubliseer. Hy is ook bekend as die skrywer van verskeie praktiese hulpstukke vir skrywers. Die populêrste hiervan, "Write drunk, edit sober," word [https://www.writersdigest.com/be-inspired/did-hemingway-say-write-drunk-edit-sober-nope-he-preferred-to-write-sober foutiewelik toegeskryf] aan Hemingway. == Werke == === Romans en novelle === [[Lêer:The Sun Also Rises (1st ed. cover).jpg|duimnael|upright|''The Sun Also Rises'' (1926)]] {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" !scope="col"| Titel !scope="col"| Jaar !scope="col"| Uitgewer !scope="col"| Nota |- !scope=row| ''The Torrents of Spring''<ref>Mellow (1992), p. 321.</ref> | 1926 | rowspan=10|Scribner's | Novelle |- !scope=row| ''The Sun Also Rises'' | 1926 | Roman |- !scope=row| ''A Farewell to Arms'' | 1929 | Roman |- !scope=row| ''To Have and Have Not'' | 1937 | Roman |- !scope=row| ''For Whom the Bell Tolls'' | 1940 | Roman |- !scope=row| ''Across the River and into the Trees'' | 1950 | Roman |- !scope=row| ''The Old Man and the Sea'' | 1952 | Novelle |- !scope=row| ''Islands in the Stream'' |style="background:#D7CBF6;"| 1970 | Roman |- !scope=row| ''The Garden of Eden'' |style="background:#D7CBF6;"| 1986 | Roman |- |} {| class="wikitable" |+Sleutel | style="background:#D7CBF6;"| |Postuum uitgegee<ref name="hemingway">{{cite book|last =Hemingway|first =Ernest|author-link =Ernest Hemingway|author2 =A. E. Hotchner|title =Dear Papa, Dear Hotch: The Correspondence of Ernest Hemingway And A. E. Hotchner|publisher =University of Missouri Press|year =2005|location =Columbia|isbn =0-8262-1605-6|url-access =registration|url =https://archive.org/details/dearpapadearhotc00hemi}}</ref><ref name="post">{{cite book | title = Hemingway: The Postwar Years and the Posthumous Novels | year = 1996 | last = Burwell | first = Rose Marie |publisher=Drukpers van die [[Universiteit van Cambridge]] |location=New York |isbn=0-521-48199-6 | url = https://archive.org/details/hemingwaypostwar0000burw | url-access = registration |access-date = 2009-12-11 }}</ref> |} === Bloemlesing === * (1942) ''Men at War: The Best War Stories of All Time'' geredigeer, met 'n voorwoord deur Hemingway, alhoewel hy nie die primêre skrywer is nie. === Kortverhaalbundels === * (1923) ''Three Stories and Ten Poems.'' * (1924) ''In our time'' (bevat agtien vignettes ['n Vignette is 'n [[Frans]]e [[leenwoord]]. Dit is 'n kort en beskrywende stuk skryfwerk wat 'n oomblik in tyd vasvang.<ref name=":1">{{Cite book|last=Akinci|first=Ugur|title=How to Write a Vignette|year=2012}}</ref> Vignettes is meer gefokus daarop om kleurryke en lewendige beelde te skep as op die verhaal as geheel.<ref name=":0">{{Cite web|title=The House on Mango Street Writing Style|url=http://www.shmoop.com/house-on-mango-street/writing-style.html|access-date=2016-04-18|website=www.shmoop.com}}</ref>'n Vignette kan alleenstaande wees, maar hulle is meer algemeen deel van 'n groter verhaal, soos vignettes wat in romans of kortverhaalbundels voorkom.<ref name=":1" />). * (1925) ''In Our Time'' (Weer gepubliseer in 1925 met veertien bykomende kortverhale, sluit die vignettes uit die 1924-uitgawe in). * (1927) ''Men Without Women.'' * (1933) ''Winner Take Nothing.'' * (1938) ''The Fifth Column and the First Forty-Nine Stories'' (Die bundel sluit die verhale ''In Our Time'', ''Men Without Women'' en ''Winner Take Nothing'' in). * (1947) ''The Essential Hemingway.'' * (1961) ''The Snows of Kilimanjaro and Other Stories.'' * (1969) ''The Fifth Column and Four Stories of the Spanish Civil War.'' * (1972) ''The Nick Adams Stories.'' * (1979) ''88 Poems.'' * (1979) ''Complete Poems.'' * (1984) ''The Short Stories of Ernest Hemingway.'' * (1987) ''The Complete Short Stories of Ernest Hemingway.'' * (1995) ''The Collected Stories (Everyman's Library).'' * (1999) ''Hemingway on Writing.'' * (2000) ''Hemingway on Fishing.'' * (2003) ''Hemingway on Hunting.'' * (2003) ''Hemingway on War.'' * (2008) ''Hemingway on Paris.'' === Niefiksie-titels === [[Lêer:Dasngersummer.jpg|duimnael|upright|''The Dangerous Summer'' is postuum gepubliseer in 1985.]] {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" !scope="col"| Titel !scope="col"| Jaar !scope="col"| Uitgewer !scope="col" class="unsortable" | Verw. |- !scope=row| ''Death in the Afternoon'' | 1932 | rowspan=2|Scribner's |style="text-align:center;"| |- !scope=row| ''Green Hills of Africa'' | 1935 |style="text-align:center;"| |- !scope=row| ''The Wild Years'' |style="background:#D7CBF6;"| 1962 | |style="text-align:center;"| |- !scope=row| ''A Moveable Feast'' |style="background:#D7CBF6;"| 1964 | rowspan=2|Scribner's |style="text-align:center;"| |- !scope=row| ''By-Line: Ernest Hemingway'' |style="background:#D7CBF6;"| 1967 |style="text-align:center;"| |- !scope=row| ''Ernest Hemingway: Cub Reporter'' |style="background:#D7CBF6;"| 1970 | |style="text-align:center;"| |- !scope=row| ''The Dangerous Summer'' |style="background:#D7CBF6;"| 1985 | rowspan=2|Scribner's |style="text-align:center;"| |- !scope=row| ''Dateline: Toronto'' |style="background:#D7CBF6;"| 1985 |style="text-align:center;"| |- !scope=row| ''True at First Light'' |style="background:#D7CBF6;"| 1999 | |style="text-align:center;"| |- !scope=row| ''Under Kilimanjaro'' |style="background:#D7CBF6;"| 2005 | |style="text-align:center;"| |} {| class="wikitable" |+Sleutel | style="background:#D7CBF6;"| |Dui postuum publikasies aan<ref name="hemingway"/><ref name="post"/> |} === Briewe === * (1981) ''Ernest Hemingway Selected Letters 1917–1961'' * (2011–) ''The Cambridge Edition of the Letters of Ernest Hemingway'' ** (2011) ''The Letters of Ernest Hemingway: Volume 1, 1907–1922'' ** (2013) ''The Letters of Ernest Hemingway: Volume 2, 1923–1925'' ** (2015) ''The Letters of Ernest Hemingway: Volume 3, 1926–1929'' ** (2017) ''The Letters of Ernest Hemingway: Volume 4, 1929–1931'' ** (2020) ''The Letters of Ernest Hemingway: Volume 5, 1932–1934'' ** (2024) ''The Letters of Ernest Hemingway: Volume 6, 1934–1936''<ref name="cup-store-vol6">{{cite web |title=The Letters of Ernest Hemingway - Volume 6 – 1934–1936 |url=https://www.cambridge.org/gb/universitypress/subjects/literature/american-literature/letters-ernest-hemingway-volume-6 |publisher=Drukpers van die Universiteit van Cambridge |access-date=17 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240217132542/https://www.cambridge.org/gb/universitypress/subjects/literature/american-literature/letters-ernest-hemingway-volume-6 |archive-date=17 Februarie 2024 |url-status=live }}</ref> === Toneelstukke === * (1938) ''The Fifth Column'' (gepubliseer in die kortverhaalbundel ''The Fifth Column and the First Forty-Nine Stories'') == Verwerkings van sy werk == === Rolprentverwerkings === * (1932) ''A Farewell to Arms'' (met [[Gary Cooper]] en [[Helen Hayes]]) * (1943) ''For Whom the Bell Tolls'' (met [[Gary Cooper]] en [[Ingrid Bergman]]) * (1944) ''To Have and Have Not'' (met [[Humphrey Bogart]] en [[Lauren Bacall]]) * (1946) ''The Killers'' (met [[Burt Lancaster]]) * (1947) ''The Macomber Affair'' (met [[Gregory Peck]] en [[Joan Bennett]]) * (1950) ''The Breaking Point'' (met [[John Garfield]] en [[Patricia Neal]]) * (1950) ''Under My Skin'' (met [[John Garfield]]) * (1952) ''The Snows of Kilimanjaro'' (met [[Gregory Peck]] en [[Susan Hayward]]) * (1957) ''A Farewell to Arms'' (met [[Rock Hudson]] en [[Jennifer Jones]]) * (1957) ''The Sun Also Rises'' (met [[Tyrone Power]] en [[Ava Gardner]]) * (1958) ''The Old Man and the Sea'' (met [[Spencer Tracy]]) * (1962) ''Hemingway's Adventures of a Young Man'' (met Richard Beymer) * (1964) ''The Killers'' (met [[Lee Marvin]]) * (1977) ''Islands in the Stream'' (met [[George C. Scott]]) * (2008) ''The Garden of Eden'' (met [[Mena Suvari]] en [[Jack Huston]]) === Televisie === * (1959) ''For Whom the Bell Tolls'' Playhouse 90 (met Jason Robards Jnr. en Maria Schell) * (1959) ''The Killers'' CBS Buick Electra Playhouse (met Ingemar Johansson en [[Diane Baker]]) * (1960) ''The Fifth Column'' CBS (met [[Richard Burton]] en [[Maximilian Schell]]) * (1960) ''The Snows of Kilimanjaro'' CBS (met [[Robert Ryan]] en [[Ann Todd]]) * (1960) ''The Gambler, the Nun, and the Radio'' CBS (met [[Richard Conte]] en [[Eleanor Parker]]) * (1960) ''After the Storm'' (onvoltooid) * (1965) ''For Whom the Bell Tolls'' BBC (met John Ronane en Ann Bell) * (1979) ''My Old Man'' (met [[Warren Oates]] en [[Kristy McNichol]]) * (1984) ''The Sun Also Rises'' 20th Century Fox (met [[Hart Bochner]] en [[Jane Seymour]]) * (1990) ''The Old Man and the Sea'' (met [[Anthony Quinn]]) * (2001) ''After the Storm'' met [[Benjamin Bratt]] In 1958 het Hemingway ook die regte verkry tot Frederick Russell Burnham se [[memoires]], ''Scouting on Two Continents''. Dit sou vervaardig word vir televisie deur CBS met [[Gary Cooper]], maar Hemingway is oorlede voordat vervaardiging kon plaasvind. === Ander rolprentverwerkings === * (1956) ''The Killers'' (geregisseer deur [[Andrei Tarkofski]]) * (1999) ''The Old Man and the Sea'' (geregisseer deur Aleksandr Petrov) == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == *{{cite book|last=Mellow|first=James R.|title=Hemingway: A Life Without Consequences|year=1992|publisher=Houghton Mifflin|location=New York|isbn=0395377773|ref=Mellow}} == Eksterne skakels == *{{IMDb name|0002133|Ernest Hemingway}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hemingway Ernest Bibliografie}} [[Kategorie:Bibliografieë]] 5b31arzhdf308h4emmt4q2b08a1st25 0 454043 2913351 2913158 2026-06-23T21:00:04Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2913351 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-vrouewêreldbeker 2026 | beeld = T20I-vrouewêreldbeker 2026.svg | beeldgrote = 150px | onderskrif = Kenteken van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 | vanafdatum = 12 Junie | totdatum = 5 Julie | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Engeland}} | kampioen = | naaswenner = | getal = | deelnemers = 12 (53 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 21 | bywoning = | speler van die reeks = | meeste lopies = {{vlagikoon|Skotland}} [[Darcey Carter]] (174)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-women-s-t20-world-cup-2026-17195 |title=Most runs in ICC Women's T20 World Cup, 2026 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Indië}} [[Shree Charani]] (10)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-women-s-t20-world-cup-2026-17195 |title=Most wickets For ICC Women's T20 World Cup, 2026 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> | vorige jaar = 2024 | vorige toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2024 | volgende jaar = 2028 | volgende toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2028 }} Die '''T20I-vrouewêreldbeker 2026''' ([[Engels]]: ''2026 Women’s T20 World Cup'') word van 12 Junie tot 5 Julie 2026 in [[Engeland]] beslis. Dit is die tiende [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en ná die [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009-toernooi]] die tweede in Engeland. Daarmee word dit die eerste land wat twee keer as gasvroue optree. [[Lêer:Prime Minister Sheikh Hasina With ICC Women's T20 World Cup Trophy 2024-05-05 (PID-0008760) (cropped).jpg|duimnael|links|Die T20I-vrouewêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 is die eerste toernooi met twaalf deelnemende nasionale vroue[[krieket]]spanne, teenoor die tien van die vorige ses T20I-vrouewêreldbekertoernooie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/ckkg1kq3qgvo |title=Women's T20 World Cup will expand to 16 teams |publisher=[[BBC]] |date=22 Julie 2024 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> Die twaalf deelnemende nasionale vrouekrieketspanne is: die ses regstreekse kwalifiseerders ([[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]], [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]], [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]], [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]]), saam met die twee naasbeste spanne op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 ([[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]] en [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]]) en die wenners van die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 ([[Bengaalse nasionale vrouekrieketspan|Bangladesj]], [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]], [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] en [[Skotse nasionale vrouekrieketspan|Skotland]]). Nederland het vir die eerste keer vir ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi gekwalifiseer en die altesaam vierde span van Europa geword wat vir dié toernooi kon kwalifiseer. Gevolglik is dit die eerste T20I-vrouewêreldbekertoernooi waaraan vier Europese spanne deelneem en dit is ook die eerste internasionale vrouekriekettoernooi waaraan die vernaamste vier Europese spanne Engeland, Ierland, Nederland en Skotland saam deelneem. Tydens die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word 33 wedstryde gespeel, waaronder 30 in die eerste rondte en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in twee groepe van ses spanne elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep speel. Die twee beste spanne van elke groep kwalifiseer hierna vir die halfeindrondte, waarvan die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet. Elke wedstryd bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die vier beste spanne van die T20I-vrouevrouewêreldbeker 2026 kwalifiseer saam met die gasvroue van die 2028-toernooi regstreeks vir die volgende [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]] in Pakistan. == Toewysing == Die Internasionale Krieketraad het Engeland in Julie 2022 as gasheer van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |title=Hosts for ICC Women’s global events until 2027 announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=28 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228190055/https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |archive-date=28 Februarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-to-host-2025-women-s-odi-world-cup-1326281 |title=India to host 2025 Women's ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=26 Julie 2022 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> Daarmee word dié land die eerste wat twee keer T20I-vrouewêreldbekertoernooie aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup |title=England to host 2026 Women's T20 Cricket World Cup – Clare Connor hails continued growth of women's game |publisher=[[Sky News]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === In Julie 2022 het die Internasionale Krieketraad die kwalifiseringsproses vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 bekendgemaak, waarvolgens vir die eerste keer twaalf spanne aan dié toernooi deelneem. Die gasvroue Engeland het saam met die vyf beste spanne van die vorige [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024-toernooi]] regstreeks gekwalifiseer. Die twee oorblywende regstreekse kwalifiseringsplekke is deur die naasbeste spanne, wat nog nie gekwalifiseer het nie, op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 bespreek. Die vier oorblywende plekke is tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026, waaraan die wenners van plaaslike kwalifiseringstoernooie deelgeneem het, beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-women-s-t20-world-cup-2026-qualifier-final-four-spots-up-for-grabs-in-nepal |title=ICC Women's T20 World Cup 2026 Qualifier: Final four spots up for grabs in Nepal |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Januarie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> Die volgende twaalf spanne het vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 gekwalifiseer: Australië, Indië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika en Wes-Indië het as die vyf beste spanne van die T20I-vrouewêreldbeker 2024 almal saam met die gasvroue Engeland regstreeks gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/west-indies-seal-semi-final-spot-with-stunning-victory-over-england |title=West Indies seal semi-final spot with stunning victory over England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Oktober 2024 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> Pakistan en Sri Lanka het as naasbeste spanne op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 gekwalifiseer, terwyl Bangladesj, Ierland, Nederland en Skotland tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 hulle plekke bespreek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ireland-thump-thailand-to-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521848 |title=Ireland and Scotland qualify for 2026 women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> Nederland neem vir die eerste keer aan ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-and-netherlands-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521362 |title=Netherlands, Bangladesh qualify for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Januarie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> Gevolglik neem vir die eerste keer vier Europese spanne aan ’n T20I-vrouewêreldbeker deel en dit is ook die eerste vrouekriekettoernooi waaraan die vier vernaamste Europese vrouekrieketspanne Engeland, Ierland, Nederland en Skotland saam deelneem. === Kwalifiserende spanne === [[Lêer:2026 ICC Women's T20 World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-vrouewêreldbeker 2026-kwalifisering; altesaam 53 lande het deelgeneem. {{sleutel|#000032|Gasvroue}} {{sleutel|#0000ff|Regstreeks gekwalifiseer}} {{sleutel|#01a2ffff|Gekwalifiseer deur die IKR se T20I-vroueranglys}} {{sleutel|#00ab00|Wenner van die kwalifisering}} {{sleutel|#ffaa00|Tydens die wêreldwye kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#ffc900|Tydens die plaaslike kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#c0c0c0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Crv-EN}} |'''Gasvroue''' |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Crv-AU}} |rowspan="5"|'''Regstreeks''' |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-IN}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]])</small> |- |{{Crv-NZ}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-ZA}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-WI}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Crv-PK}} |rowspan="2"|T20I-vroueranglys op<br />20 Oktober 2024 |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-LK}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-BD}} |rowspan="4"|T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 |Sewende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-IE}} |Vyfde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-NL}} |Eerste | – |Debuut |- |{{Crv-XS}} |Tweede |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |} == Stadions == In Mei 2025 het die [[Engelse en Walliese Krieketraad]] die stadions vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ecb.co.uk/news/4256616/seven-venues-for-icc-womens-t20-world-cup-2026-in-england-announced |title=Lord’s to host final of ICC Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Engelse en Walliese Krieketraad]] |date=30 April 2025 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> Die eindstryd word op [[Lord’s]] in [[Londen]] beslis, terwyl [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[The Oval (Londen)|The Oval]] en die [[Bristol-krieketveld]] ander wedstryde tydens die toernooi huisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-key-dates-announced-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-in-england |title=Venues, key dates announced for ICC Women’s T20 World Cup 2026 in England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=1 Mei 2025 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! [[Birmingham]], [[Wes-Midlands]] ! [[Bristol]], City of Bristol ! [[Leeds]], [[Wes-Yorkshire]] |- | [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]] | [[Bristol-krieketveld]] | [[Headingley-krieketveld|Headingley]] |- | <small>{{Koördinate|52|27|20.93|N|1|54|08.96|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Edgbaston}}</small> | <small>{{Koördinate|51|28|38.01|N|2|35|02.96|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Bristol-krieketveld}}</small> | <small>{{Koördinate|53|49|3.58|N|1|34|55.12|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Headingley}}</small> |- | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''17&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''18&nbsp;350''' |- | [[Lêer:Edgbaston---close-of-play.jpg|200px]] | [[Lêer:Bristol County Ground.jpg|200px]] | [[Lêer:Headingley Cricket Stadium.jpg|200px]] |- ! [[Londen]], [[Groter Londen]] !rowspan=10|{{Location map+|Engeland|width=400|float=center|places= {{Location map~|Engeland|lat=52.455814|long=-1.902489|position=bottom|background=|label=[[Birmingham]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.477174|long=-2.584097|position=bottom|background=|label=[[Bristol]]}} {{Location map~|Engeland|lat=53.817686|long=-1.582070|position=top|background=|label=[[Leeds]]}} {{Location map~|Engeland|lat=53.479251|long=-2.247926|position=bottom|background=|label=[[Manchester]]}} {{Location map~|Engeland|lat=50.924000|long=-1.321900|position=bottom|background=|label=[[Southampton]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.529420|long=-0.172822|position=left|background=|label=[[Lord’s]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.483769|long=-0.114850|position=right|background=|label=[[The Oval (Londen)|The Oval]]}}}} ! Londen, Groter Londen |- | [[Lord’s]] | [[The Oval (Londen)|The Oval]] |- | <small>{{Koördinate|51|31|45.84|N|0|10|21.72|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Lord’s}}</small> | <small>{{Koördinate|51|29|1|N|0|6|54|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=The Oval}}</small> |- | Kapasiteit: '''31&nbsp;100''' | Kapasiteit: '''27&nbsp;500''' |- | [[Lêer:Nat West media centre cropped.jpg|200px]] | [[Lêer:OCS Stand (Surrey v Yorkshire in foreground).JPG|200px]] |- ! [[Manchester]], [[Groter Manchester]] ! [[Southampton]], [[Hampshire]] |- | [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]] | [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]] |- | <small>{{Koördinate|53|27|22.85|N|2|17|12.34|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Old Trafford}}</small> | <small>{{Koördinate|50|55|26.4|N|1|19|18.8|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Rose Bowl}}</small> |- | Kapasiteit: '''26&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Old Trafford Cricket Ground August 2014 (cropped).jpg|200px]] | [[Lêer:Pavilion stands.JPG|200px]] |}</center> == Formaat == Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word oor 24 dae tussen twaalf verskillende spanne oor 33 wedstryde beslis. Dit het begin op 12 Junie 2026 op Edgbaston in Birmingham met die openingswedstryd tussen die gasvroue Engeland en Sri Lanka. Die toernooi eindig op Lord’s in Londen op 5 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die T20I-vrouewêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die T20I-vrouewêreldbeker 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die eerste rondte, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Eerste rondte<br />Junie ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 ! scope=col |So<br />28 |- align=center | align=left|Groep A <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 3 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep B <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 28 -->| |- align=center |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#c364f3|Eerste rondte}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] |- | {{Crv-AU}}<br /> {{Crv-BD}}<br /> {{Crv-IN}}<br /> {{Crv-NL}}<br /> {{Crv-PK}}<br /> {{Crv-ZA}} | {{Crv-EN}}<br /> {{Crv-IE}}<br /> {{Crv-NZ}}<br /> {{Crv-XS}}<br /> {{Crv-LK}}<br /> {{Crv-WI}} |} === Eerste rondte === Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word deur twaalf nasionale vrouekrieketspanne beslis. Vir die eerste rondte is die twaalf deelnemende spanne in twee groepe van ses spanne elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span vier wedstryde in die eerste rondte. Twee punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die twee beste spanne van elke groep dring na die uitklopfase deur.<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/all-you-need-to-know-about-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=All You Need To Know about ICC Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref><ref name="ESPNcricinfo">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2026-faqs-the-format-teams-rain-rules-and-more-1540193 |title=Women's T20 World Cup 2026 FAQs: the format, teams, rain rules, and more |publisher=ESPNcricinfo |author=Srinidhi Ramanujam |date=11 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aanteken), word die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. Dit is van toepassing in alle fases van die toernooi.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit drie wedstryde bestaan: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring na die uitklopfase deur. Die groepwenner van albei groepe speel teen die naaswenner van die ander groep in die halfeindstryde. Elke wedstryd in die uitklopfase moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag is, word die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> === 2026-effek op 2028-kwalifisering === Die vier beste spanne van die 2026-toernooi (saam met die 2028-gasvroue Pakistan) kwalifiseer regstreeks vir die volgende T20I-vrouewêreldbeker 2028. == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van 14 skeidsregters en vier wedstrydbeamptes word vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/match-officials-revealed-for-women-s-t20-world-cup-2026 |title=Match officials revealed for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Mei 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> Op 21 Junie 2026 moes [[Lauren Agenbag]] weens siekte aan die toernooi onttrek en sy is met [[Saleema Imtiaz]] vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/imtiaz-replaces-agenbag-in-emirates-icc-international-panel-of-umpires-at-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=Imtiaz replaces Agenbag in Emirates ICC International Panel of Umpires at ICC Women's T20 World Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=21 Junie 2026 |accessdate=21 Junie 2026}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Lauren Agenbag <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Kim Cotton <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Anna Harris <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Shathira Jakir <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Kerrin Klaaste <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Candace la Borde <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Saleema Imtiaz <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Narayanan Janani <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> || * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Nimali Perera <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Claire Polosak <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Vrinda Rathi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Sue Redfern <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Eloise Sheridan <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Jacqueline Williams <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Gayathri Venugopalan <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Trudy Anderson <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Shandre Fritz <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> || * {{vlagikoon|Indië}} G. S. Lakshmi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Michell Pereira <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> |} === Spanne === Elke land het 15 spelers vir die toernooi gekies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/all-the-squads-at-the-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=All the squads at the ICC Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=30 Mei 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase én regstreeks vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]]. |- |Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]] mis. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die eerste rondte en die uitklopfase. Die groepe is op 15 Junie 2025 bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-womens-t20-world-cup-schedule-india-australia-in-group-1-eng-nz-in-group-2-1490664 |title=Women's T20 World Cup: India and Australia in Group 1, England and NZ in Group 2 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Junie 2025 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> Op 24 Februarie 2026 is die volledige kalender bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/full-fixtures-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-unveiled |title=Full fixtures for ICC Women’s T20 World Cup 2026 unveiled |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=24 Februarie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> === Eerste rondte === Twaalf spanne neem aan die eerste rondte deel. Die twee beste spanne in elke groep dring na die uitklopfase deur en kwalifiseer saam met die gasvroue Pakistan regstreeks vir die volgende T20I-vrouewêreldbeker 2028.<ref name="Explainer">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/women-s-t20-world-cup-tournament-explainer |title=Women’s T20 World Cup 2026: Tournament Explainer |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 April 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-AU}} |4||4||0||0||'''8'''||+4.724 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-IN}} |3||2||1||0||'''4'''||+2.511 |- |style="text-align:left"|{{Crv-ZA}} |3||2||1||0||'''4'''||–0.546 |- |style="text-align:left"|{{Crv-BD}} |3||2||1||0||'''4'''||—0.641 |- |style="text-align:left"|{{Crv-PK}} |4||0||4||0||'''0'''||—2.831 |- |style="text-align:left"|{{Crv-NL}} |3||0||3||0||'''0'''||—3.384 |} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 172/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 107 (16.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Phoebe Litchfield]] 50 (24) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 2/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Laura Wolvaardt]] 44 (39) | paaltjies2 = [[Georgia Wareham]] 3/13 (2.4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 65 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-south-africa-women-3rd-match-group-1-1490679/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 7&nbsp;543<ref name="Bywoning13">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cg74zz78m7do |title=T20 crowds won't be hit by football World Cup – ICC |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=13 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Georgia Wareham]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nadine de Klerk]] (RSA) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91572-south-africas-nadine-de-klerk-reaches-150-international-appearances-against-australia.html |title=South Africa’s Nadine de Klerk Reaches 150 International Appearances Against Australia |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nonkululeko Mlaba]] (RSA) neem haar 150ste internasionale paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91568-nonkululeko-mlaba-hits-150-international-wickets-milestone-in-south-africas-womens-t20-world-cup-2026-opener.html |title=Nonkululeko Mlaba Hits 150 International Wickets Milestone in South Africa’s Women’s T20 World Cup 2026 Opener |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = 139/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-BD}} | telling2 = 141/4 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Babette de Leede]] 50 (45) | paaltjies1 = [[Marufa Akter]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Juairiya Ferdous]] 50 (33) | paaltjies2 = [[Caroline de Lange]] 2/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-netherlands-women-5th-match-group-1-1490681/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Juairiya Ferdous]] (Ban) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was beide Bangladesj en Nederland hulle eerste internasionale vrouekrieketwedstryde in Engeland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/netherlands-ready-and-raring-for-icc-women-s-t20-world-cup-debut-against-bangladesh |title=Netherlands ready and raring for ICC Women’s T20 World Cup Debut against Bangladesh |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=13 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Nederland het sy T20I-vrouewêreldbekerdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-netherlands-opt-to-bat-against-bangladesh-on-debut-1541140 |title=Netherlands opt to bat against Bangladesh on T20 World Cup debut |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Caroline de Lange]] (Ned) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91696-caroline-de-lange-reaches-100-caps-as-netherlands-make-icc-womens-t20-world-cup-debut.html |title=Caroline de Lange Reaches 100 Caps as Netherlands Make ICC Women’s T20 World Cup Debut |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Rabeya Khan]] (Ban) neem haar 50ste T20I-paaltjie.''<ref name="NEDvBAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-netherlands-women-5th-match-group-1-1490681/match-report |title=Ferdous, Sharmin take Bangladesh past Netherlands |publisher=ESPNcricinfo |author=Vishal Dikshit |date=14 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Bangladesj teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="NEDvBAN" /><ref name="Run_chase">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?batting_fielding_first=2;class=10;filter=advanced;orderby=target;result=1;template=results;trophy=136;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Women's Twenty20 Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 170/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 106 (17 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 68 (44) | paaltjies1 = [[Fatima Sana]] 2/33 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 41 (35) | paaltjies2 = [[Deepti Sharma]] 5/10 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 64 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/india-women-vs-pakistan-women-6th-match-group-1-1490682/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]]<br />Bywoning: 18&nbsp;814<ref name="INDvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/sharma-stars-as-india-beat-pakistan-in-front-of-record-group-stage-crowd |title=Sharma stars as India beat Pakistan in front of record group stage crowd |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=14 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Deepti Sharma]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Deepti Sharma]] (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-list-5wi/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=List of five-wickets-in-an-innings For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Sy word ná [[Jhulan Goswami]] (albei Ind) ook die tweede vroulike bouler wat haar 350ste internasionale paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91720-deepti-sharma-becomes-first-spinner-to-take-350-womens-international-wickets.html |title=Deepti Sharma Becomes First Spinner to Take 350 Women’s International Wickets |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Muneeba Ali]] (Pak) teken haar 3&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91731-muneeba-ali-reaches-3000-international-runs-in-pakistans-womens-t20-world-cup-opener-vs-india.html |title=Muneeba Ali Reaches 3000 International Runs in Pakistan’s Women’s T20 World Cup Opener vs India |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Die bywoning van 18&nbsp;814 is beide die hoogste vir ’n T20I-vrouewêreldbekergroepwedstryd en ’n vrouekrieketwedstryd tussen Indië en Pakistan in dié tyd.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Dit is ook die mees gesiene groepwedstryd – beide [[vrouekrieketwêreldbeker]]- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – in dié tyd met sowat 134 miljoen digitale kykers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91875-india-vs-pakistan-t20-world-cup-clash-draws-134-million-digital-viewers-record-opening-week-numbers.html |title=India vs Pakistan T20 World Cup Clash Draws 134 million Digital Viewers; Record Opening Week Numbers |publisher=Female Cricket |date=17 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 77/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 78/1 (9.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Nigar Sultana]] 27 (47) | paaltjies1 = [[Sophie Molineux]] 2/14 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Georgia Voll]] 45* (32) | paaltjies2 = [[Marufa Akter]] 1/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-bangladesh-women-9th-match-group-1-1490685/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Ellyse Perry]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 209/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 114 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 74 (47) | paaltjies1 = [[Caroline de Lange]] 2/32 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 28 (27) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 4/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 95 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-india-women-10th-match-group-1-1490686/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Smriti Mandhana]] (Ind) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Indië en Nederland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-ind-vs-ned-netherlands-bowl-india-bring-in-nandani-and-yastika-1541575 |title=Netherlands bowl; India bring in Nandani and Yastika |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhijato Sensarma |date=17 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Smriti Mandhana]] (Ind) word die eerste kolwer – beide mans en vroue – wat haar 600ste T20I-grenshou aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/smriti-mandhana-scripts-history-becomes-the-first-ever-batter-across-mens-and-womens-t20is-to-/articleshow/131806102.cms |title=Smriti Mandhana scripts history, becomes the first-ever batter across men’s and women’s T20Is to... |publisher=[[The Times of India]] |date=17 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Indië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Highest totals For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Babette de Leede]] en [[Sterre Kalis]] word die eerste Nederlandse paartjie wat 1&nbsp;000 T20I-lopies tussen hulle aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/india-vs-netherlands-live-score-womens-t20-world-cup-follow-scorecard-match-updates-from-headingley-leeds-liveblog-ws-l-10156270.html |title=India Vs Netherlands Women's T20 World Cup Highlights: Smriti-Shafali-Shree Charani Take IND To 95 Run-Win |publisher=News18 |date=17 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Indië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.<ref name="Largest">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 126/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 127/8 (16.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Fatima Sana]] 55* (38) | paaltjies1 = [[Marizanne Kapp]] 3/23 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Annerie Dercksen]] 52 (35) | paaltjies2 = [[Fatima Sana]] 3/16 (2.5 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met twee paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/south-africa-women-vs-pakistan-women-11th-match-group-1-1490687/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Annerie Dercksen]] (RSA) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Laura Wolvaardt]] word ná [[Suné Luus]], [[Chloe Tryon]], [[Marizanne Kapp]], [[Mignon du Preez]] en [[Shabnim Ismail]] die sesde Suid-Afrikaanse krieketspeler wat in haar 100ste T20I-vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92032-laura-wolvaardt-becomes-sixth-south-african-woman-to-play-100-t20is.html |title=Laura Wolvaardt Becomes Sixth South African Woman to Play 100 T20Is |publisher=Female Cricket |date=18 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Suné Luus word die eerste Suid-Afrikaanse krieketspeler wat in haar 300ste internasionale vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92033-sune-luus-joins-elite-club-with-300th-international-appearance-in-womens-cricket.html |title=Sune Luus Joins Elite Club With 300th International Appearance in Women’s Cricket |publisher=Female Cricket |date=18 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Fatima Sana]] en [[Tuba Hassan]] teken met 71 lopies om die negende paaltjie die hoogste Pakistanse negende T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/pakistan-women-3022/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for Pakistan Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Dit is ook die hoogste negende vrouepaaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd.''<ref name="PAKvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.pcb.com.pk/news-detail/fatima-sana-s-all-round-heroics-in-vain-as-south-africa-edge-pakistan-by-two-wickets.html |title=Fatima Sana's all-round heroics in vain as South Africa edge Pakistan by two wickets |publisher=[[Pakistanse Krieketraad]] |date=18 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/dercksen-and-de-klerk-get-south-africa-on-the-board-with-nervy-win |title=Dercksen and De Klerk get South Africa on the board with nervy win |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Fatima Sana (Pak) word die eerste [[Kaptein (sport)|kaptein]] wat tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ’n vyftigtal aanteken en drie paaltjies neem.<ref name="PAKvRSA" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 219/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 121/3 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Beth Mooney]] 74 (42) | paaltjies1 = [[Iris Zwilling]] 3/52 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 56* (57) | paaltjies2 = [[Kim Garth]] 2/20 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 98 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-netherlands-women-14th-match-group-1-1490690/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Beth Mooney]] (Aus) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Australië en Nederland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-scotland-women-16th-match-group-2-1490692/match-preview |title=Saturday triple-header: Pakistan look for a W; Australia, England target three in three |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=19 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Beide [[Babette de Leede]] en [[Robine Rijke]] word die eerste twee Nederlandse spelers – beide mans en vroue – wat in hulle 100ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/92156-babette-de-leede-robine-rijke-set-for-100th-t20i-as-netherlands-face-australia.html |title=Babette de Leede, Robine Rijke Set for 100th T20I as Netherlands Face Australia |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Ellyse Perry]] (Aus) word die eerste krieketspeler – beide mans en vroue – wat in haar 50ste T20I-wêreldbekerwedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92275-ellyse-perry-becomes-first-cricketer-to-reach-50-t20-world-cup-appearances.html |title=Ellyse Perry Becomes First Cricketer to Reach 50 T20 World Cup Appearances |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Ashleigh Gardner]] word ná [[Beth Mooney]], [[Meg Lanning]], [[Alyssa Healy]] en Ellyse Perry die vyfde Australiese vroulike kolwer wat haar 1&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92243-ashleigh-gardner-joins-elite-1500-t20i-runs-club-as-australia-crush-netherlands.html |title=Ashleigh Gardner Joins Elite 1500 T20I Runs Club as Australia Crush Netherlands |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Australië teken die gesamentlik hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan en ewenaar Engeland se telling teen Sri Lanka tydens dieselfde toernooi.''<ref name="Highest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/czrxyvjr0lvo |title=Injury concern for Mooney as Australia beat Netherlands |publisher=[[BBC]] |date=20 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Sterre Kalis]] word die eerste Nederlandse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92299-sterre-kalis-becomes-first-netherlands-batter-to-reach-2000-t20i-runs.html |title=Sterre Kalis Becomes First Netherlands Batter to Reach 2000 T20I Runs |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Babette de Leede en Sterre Kalis teken met 96 lopies om die derde paaltjie die hoogste Nederlandse derde T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/netherlands-women-2461/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest partnerships for Netherlands Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Babette de Leede teken haar 2&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92330-babette-de-leede-scripts-netherlands-cricket-history-with-2000-international-runs.html |title=Babette de Leede Scripts Netherlands Cricket History With 2000 International Runs |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Australië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.''<ref name="Largest" /> * <span style="color:red">''Nederland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/4523420/t20-world-cup-2026-finals-run-homes-standings-group-a-b-australia-india-new-zealand-england-south-africa-west-indies |title=T20 World Cup finals race: How the groups are shaping up |publisher=[[Krieket Australië]] |date=22 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 123/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 100/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Shorna Akter]] 39* (22) | paaltjies1 = [[Fatima Sana]] 2/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 25 (30) | paaltjies2 = [[Nahida Akter]] 3/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met 23 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-pakistan-women-15th-match-group-1-1490691/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Shorna Akter]] (Ban) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nigar Sultana]] teken haar 500ste T20I-vrouewêreldbekerlopie aan.'' * ''Sy teken ook haar 250ste T20I-grenshou aan.'' * ''[[Nahida Akter]] (Ban) neem haar 200ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92329-nahida-akter-joins-elite-club-claims-200th-international-wicket-in-bangladeshs-world-cup-win.html |title=Nahida Akter Joins Elite Club, Claims 200th International Wicket in Bangladesh’s World Cup Win |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Dit is Bangladesj se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning oor Pakistan ooit.'' * <span style="color:red">''Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-pakistan-women-15th-match-group-1-1490691/match-report |title=Shorna, spinners eliminate Pakistan from 2026 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Ahsan Iftikhar Nagi |date=20 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 158/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 161/4 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Shafali Verma]] 31 (15) | paaltjies1 = [[Marizanne Kapp]] 2/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Marizanne Kapp]] 81* (45) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 3/24 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/south-africa-women-vs-india-women-18th-match-group-1-1490694/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Marizanne Kapp]] (RSA) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ooit tussen Indië en Suid-Afrika.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/womens-t20-world-cup-ind-vs-sa-laura-wolvaardt-and-south-africa-look-for-a-change-in-fortunes-1542063 |title=Wolvaardt and South Africa look for a change in fortunes |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=20 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Harmanpreet Kaur]] (Ind) word die eerste krieketspeler – beide mans en vroue – wat in haar 200ste T20I-wedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-harmanpreet-kaur-latest-to-go-where-no-man-has-1541965 |title=Harmanpreet the latest woman to go where no man has |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=20 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Prema Rawat]] (Ind) het haar T20I-debuut-gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/wwc-india-hand-prema-rawat-debut-cap-and-bat-in-harmanpreet-kaur-s-200th-t20i-1542212 |title=India hand Rawat debut cap and bat in Harmanpreet's 200th T20I |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Suid-Afrika teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="Run_chase" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 199/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 86 (13.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Ellyse Perry]] 71 (48) | paaltjies1 = [[Sadia Iqbal]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 32 (25) | paaltjies2 = [[Sophie Molineux]] 2/6 (2 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 113 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-pakistan-women-21st-match-group-1-1490697/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Ellyse Perry]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Sophie Molineux]] (Aus) neem haar 50ste T20I-paaltjie.'' * ''Australië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.<ref name="Largest" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-india-women-23rd-match-group-1-1490699/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-south-africa-women-24th-match-group-1-1490700/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-pakistan-women-26th-match-group-1-1490702/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-south-africa-women-29th-match-group-1-1490705/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-india-women-30th-match-group-1-1490706/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-EN}} |3||3||0||0||'''6'''||+2.490 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-WI}} |3||3||0||0||'''6'''||+0.644 |- |style="text-align:left"|{{Crv-NZ}} |4||2||2||0||'''4'''||+0.122 |- |style="text-align:left"|{{Crv-LK}} |4||2||2||0||'''4'''||—0.973 |- |style="text-align:left"|{{Crv-XS}} |4||1||3||0||'''2'''||—0.236 |- |style="text-align:left"|{{Crv-IE}} |4||0||4||0||'''0'''||—1.277 |} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 219/1 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 132 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 105* (62) | paaltjies1 = [[Malki Madara]] 1/51 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 37 (32) | paaltjies2 = [[Freya Kemp]] 4/21 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 87 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-sri-lanka-women-1st-match-group-2-1490677/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]]<br />Bywoning: 14&nbsp;865<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/7355321/2026/06/13/womens-t20-world-cup-tickets-lionesses-wicked/ |title=The ‘game-changing’ Women’s T20 World Cup: Record ticket sales, a Lionesses moment and West End witches |publisher=[[The New York Times]] |author=Paul Newman |date=13 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) speel in haar 200ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91433-sophie-ecclestone-set-for-200th-international-at-icc-womens-t20-world-cup-2026-opener-vs-sri-lanka.html |title=Sophie Ecclestone Set for 200th International at ICC Women’s T20 World Cup 2026 Opener vs Sri Lanka |publisher=Female Cricket |date=12 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Danni Wyatt-Hodge]] word ná [[Heather Knight]] die tweede Engelse kolwer wat ’n T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-list-hundreds/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=List of hundreds for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=23 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/womens-t20-world-cup-2026-danni-wyatt-hodge-century-england-vs-sri-lanka-records-centurions-in-world-cup-history/article71095222.ece |title=Women’s T20 World Cup 2026: Danni Wyatt-Hodge scores century for England against Sri Lanka |publisher=The Hindu |date=13 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] word ná Danni Wyatt-Hodge die tweede Engelse vroulike kolwer wat haar 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91480-nat-sciver-brunt-hits-3000-t20i-runs-and-tops-englands-womens-t20-world-cup-chart.html |title=Nat Sciver-Brunt Hits 3000 T20I Runs and Tops England’s Women’s T20 World Cup Chart |publisher=Female Cricket |date=13 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Engeland teken die gesamentlik hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/england-script-history-smash-womens-t20-world-cup-record-in-sri-lanka-rout/articleshow/131700754.cms |title=England script history, smash Women's T20 World Cup record in Sri Lanka rout |publisher=[[The Times of India]] |date=13 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Die 351 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-sri-lanka-women-1026vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs Sri Lanka Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 161/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 121 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Kathryn Bryce]] 60 (39) | paaltjies1 = [[Ava Canning]] 3/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Amy Hunter]] 39 (36) | paaltjies2 = [[Kirstie Gordon]] 3/16 (4 boulbeurte) | uitslag = Skotland wen met 40 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-scotland-women-2nd-match-group-2-1490678/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 7&nbsp;543<ref name="Bywoning13" /> | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Kathryn Bryce]] (Sco) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste vrouewêreldbekerwedstryd – beide vrouekrieketwêreldbeker- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – ooit tussen Ierland en Skotland.''<ref name="IRLvSCO">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-ireland-bowl-against-scotland-in-their-first-world-cup-meeting-1540965 |title=Ireland bowl against Scotland in their first World Cup meeting |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Cara Murray]] (Irl) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91571-ireland-leg-spinner-cara-murray-marks-100th-international-appearances-at-old-trafford.html |title=Ireland Leg-Spinner Cara Murray Marks 100th International Appearances at Old Trafford |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Kirstie Gordon]] speel in haar eerste T20I-vrouewedstryd vir Skotland nadat sy tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018-toernooi]] vir Engeland gespeel het, waarmee sy die eerste krieketspeler word wat tydens T20I-vrouewêreldbekertoernooie vir twee nasionale spanne verskyn het.''<ref name="IRLvSCO" /> * ''Dit is Skotland se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-scotland-women-2nd-match-group-2-1490678/match-report |title=Kathryn Bryce's all-round heroics lead Scotland to maiden T20 World Cup win |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=13 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 162/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 163/3 (19.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Brooke Halliday]] 40 (32) | paaltjies1 = [[Aaliyah Alleyne]] 4/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shemaine Campbelle]] 90* (62) | paaltjies2 = [[Jess Kerr]] 2/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-new-zealand-women-4th-match-group-2-1490680/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Shemaine Campbelle]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Amelia Kerr]] (NZ) speel in haar 100ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91624-new-zealand-captain-amelia-kerr-marks-100th-t20i-with-cap-from-sister-jess.html |title=New Zealand Captain Amelia Kerr Marks 100th T20I with Cap from Sister Jess |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Sophie Devine]] (NZ) teken haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91603-sophie-devine-reaches-8000-international-runs-in-world-cup-opener-against-west-indies.html |title=Sophie Devine Reaches 8000 International Runs in World Cup Opener Against West Indies |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Deandra Dottin]] (WI) teken haar 7&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91767-west-indies-deandra-dottin-reaches-7000-international-runs-at-womens-t20-world-cup-2026.html |title=West Indies’ Deandra Dottin Reaches 7000 International Runs at Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Wes-Indië teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="Run_chase" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 150/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 153/5 (19.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophie Devine]] 45 (30) | paaltjies1 = [[Kavisha Dilhari]] 2/35 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 54* (37) | paaltjies2 = [[Nensi Patel]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-sri-lanka-women-7th-match-group-2-1490683/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Nilakshi de Silva]] (SL) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Sri Lanka teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''Dit is Sri Lanka se eerste vrouewêreldbekeroorwinning – beide vrouekrieketwêreldbeker- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – oor Nieu-Seeland ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c17y5gje0vdo |title=NZ on the brink after shock defeat by Sri Lanka |publisher=[[BBC]] |author=Ffion Wynne |date=16 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Die 303 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Nieu-Seeland en Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/new-zealand-women-sri-lanka-women-2614vs3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for New Zealand Women vs Sri Lanka Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = 118/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 119/6 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Louise Little]] 26* (15) | paaltjies1 = [[Sophie Ecclestone]] 3/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nathalie Sciver-Brunt]] 48 (37) | paaltjies2 = [[Orla Prendergast]] 2/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-ireland-women-8th-match-group-2-1490684/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Narayanan Janani en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rebecca Stokell]] (Irl) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91793-rebecca-stokell-to-play-100th-game-for-ireland-vs-england-at-womens-t20-world-cup-2026.html |title=Rebecca Stokell to Play 100th Game for Ireland vs England at Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] (Eng) word die eerste kolwer tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd wat haar paaltjie verloor nadat sy uitgetree het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-ireland-women-8th-match-group-2-1490684/match-report |title=Sciver-Brunt, spinners star as England edge to laboured victory over Ireland |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=17 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-WI}} | telling1 = 153/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 146 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Stafanie Taylor]] 47* (19) | paaltjies1 = [[Katherine Fraser]] 2/34 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Darcy Carter]] (59) 62 | paaltjies2 = [[Aaliyah Alleyne]] 3/11 (2 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met sewe lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-scotland-women-12th-match-group-2-1490688/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Stafanie Taylor]] (WI) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Deandra Dottin]] word ná [[Shemaine Campbelle]] die tweede Wes-Indiese krieketspeler wat in haar 150ste T20I-vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92124-deandra-dottin-reaches-150-t20is-becomes-second-west-indies-woman-to-achieve-landmark.html |title=Deandra Dottin Reaches 150 T20Is, Becomes Second West Indies Woman to Achieve Landmark |publisher=Female Cricket |date=19 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Darcey Carter]] word die derde Skotse vroulike kolwer wat haar 100ste T20I-grenshou aanteken.'' * ''Die 299 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Skotland en Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/scotland-women-west-indies-women-3505vs3867/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for West Indies Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 140/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 136/4 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Izzy Sharp]] 36 (28) | paaltjies1 = [[Orla Prendergast]] 2/26 (4 boulbeurte)<br />[[Cara Murray]] 2/26 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Orla Prendergast]] 59 (53) | paaltjies2 = [[Amelia Kerr]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met vier lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-new-zealand-women-13th-match-group-2-1490689/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Amelie Kerr]] (NZ) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Amelia Kerr]] word ná [[Suzie Bates]] en [[Sophie Devine]] die derde Nieu-Seelandse vroulike kolwer wat haar 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92216-amelia-kerr-surpasses-2000-t20i-runs-in-new-zealands-crucial-win-over-ireland.html |title=Amelia Kerr Surpasses 2000 T20I Runs in New Zealand’s Crucial Win Over Ireland |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Cara Murray]] (Irl) neem haar 100ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92215-cara-murray-reaches-100-international-wickets-during-irelands-thriller-against-new-zealand.html |title=Cara Murray Reaches 100 International Wickets During Ireland’s Thriller Against New Zealand |publisher=Female Cricket |date=20 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Ierland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/new-zealand-v-ireland-wrap-women-s-t20-world-cup-2026 |title=New Zealand stay in the hunt with last-gasp win over Ireland |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=19 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 200/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 162/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophia Dunkley]] 57 (37) | paaltjies1 = [[Kirstie Gordon]] 2/30 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sarah Bryce]] 34 (24) | paaltjies2 = [[Sophie Ecclestone]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 38 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-scotland-women-16th-match-group-2-1490692/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Sophia Dunkley]] (Eng) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Priyanaz Chatterji]] (Sco) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.'' * ''[[Sophie Ecclestone]] (Eng) word ná [[Deepti Sharma]] (Ind), [[Thipatcha Putthawong]] (Tha), [[Henriette Ishimwe]] (Rwa) en [[Megan Schutt]] (Aus) die vyfde vroulike bouler wat haar 150ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92327-sophie-ecclestone-becomes-first-england-bowler-to-reach-150-t20i-wickets.html |title=Sophie Ecclestone Becomes First England Bowler to Reach 150 T20I Wickets |publisher=Female Cricket |date=21 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Die 362 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewedstryd tussen Engeland en Skotland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/england-women-scotland-women-1026vs3505/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Highest match aggregates for England Women vs Scotland Women in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-LK}} | telling1 = 98 (19.4 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 99/5 (16.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Nilakshi de Silva]] 30 (26) | paaltjies1 = [[Hayley Matthews]] 3/15 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Stafanie Taylor]] 27* (25) | paaltjies2 = [[Kavisha Dilhari]] 2/22 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-sri-lanka-women-17th-match-group-2-1490693/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Hayley Matthews]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Kavisha Dilhari]] (SL) teken haar 1&nbsp;500ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92377-kavisha-dilhari-completes-1500-international-runs-during-womens-t20-world-cup-clash-against-west-indies.html |title=Kavisha Dilhari Completes 1500 International Runs During Women’s T20 World Cup Clash Against West Indies |publisher=Female Cricket |date=22 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nilakshi de Silva]] (SL) teken haar 2&nbsp;500ste internasionale lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/92378-sri-lanka-veteran-nilakshika-silva-reaches-2500-international-runs-at-womens-t20-world-cup.html |title=Sri Lanka Veteran Nilakshika Silva Reaches 2500 International Runs at Women’s T20 World Cup |publisher=Female Cricket |date=22 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 131/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = 132/4 (18.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Darcey Carter]] 72* (52) | paaltjies1 = [[Amelia Kerr]] 3/17 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Izzy Sharp]] 62 (43) | paaltjies2 = [[Kathryn Bryce]] 2/13 (3.2 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-scotland-women-19th-match-group-2-1490695/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Saleema Imtiaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Izzy Sharp]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Nieu-Seeland en Skotland.'' * ''[[Lea Tahuhu]] neem haar 100ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-scotland-women-19th-match-group-2-1490695/match-report |title=Sharp, Halliday blunt Scotland to keep NZ's semi-final hopes alive |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=23 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Skotland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2026-scotland-darcey-carter-hopes-for-more-cricket-after-threatening-upsets-1542643 |title=Carter hopes for more cricket after Scotland threaten T20 World Cup upsets |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=23 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = 130/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 134/1 (15.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Gaby Lewis]] 59 (50) | paaltjies1 = [[Mithali Ayodhya]] 1/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Chamari Athapaththu]] 106* (61) | paaltjies2 = [[Orla Prendergast]] 1/22 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-sri-lanka-women-20th-match-group-2-1490696/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Chamari Athapaththu]] (SL) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Chamari Athapaththu]] (SL) teken haar 100ste T20I-ses aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-sri-lanka-women-20th-match-group-2-1490696/match-report |title=Athapaththu ton revives SL's semi-final hopes |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=23 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> * ''Sy teken ook ’n T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Chamari Athapaththu teken ook haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/icc-womens-t20-world-cup-2026/92513-chamari-athapaththu-scripts-history-with-unbeaten-106-in-sri-lanka-womens-nine-wicket-win-over-ireland.html |title=Chamari Athapaththu Scripts History with Unbeaten 106 in Sri Lanka Women’s Nine-Wicket Win Over Ireland |publisher=Female Cricket |date=23 Junie 2026 |accessdate=23 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-west-indies-women-22nd-match-group-2-1490698/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/scotland-women-vs-sri-lanka-women-25th-match-group-2-1490701/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-west-indies-women-27th-match-group-2-1490703/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-new-zealand-women-28th-match-group-2-1490704/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Uitklopfase === Die uitklopfase bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op Lord’s in Londen ontmoet. Indien Indië vir die halfeindrondte, sal hulle in die eerste halfeindstryd speel.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> Albei halfeindstryde en die eindstryd het ’n reserwedag.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /><ref name="Explainer" /> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 30 Junie – Londen | RD1-span01 = Wenner Groep A | RD1-telling01 = | RD1-span02 = Naaswenner Groep B | RD1-telling02 = | RD1-hofie02 = 2 Julie – Londen | RD1-span03 = Wenner Groep A | RD1-telling03 = | RD1-span04 = Naaswenner Groep B | RD1-telling04 = | RD2-hofie01 = 5 Julie – Londen | RD2-span01 = Wenner Halfeindstryd 1 | RD2-telling01 = | RD2-span02 = Wenner Halfeindstryd 2 | RD2-telling02 = }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 30 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = Wenner Groep A | telling1 = | span2 = Naaswenner Groep B | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-1st-semi-final-1490707/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2 Julie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = Wenner Groep B | telling1 = | span2 = Naaswenner Groep A | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-2nd-semi-final-1490708/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 5 Julie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = Wenner Halfeindstryd 1 | telling1 = | span2 = Wenner Halfeindstryd 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-final-1490709/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-vrouewêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-wêreldbeker 2026]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 ICC Women's T20 World Cup|T20I-vrouewêreldbeker 2026}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859 T20I-vrouewêreldbeker 2026 op ESPNcricinfo] {{Navigasie T20I-vrouewêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:T20I-vrouewereldbeker 2026}} [[Kategorie:Geskiedenis van Engeland]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Engeland]] [[Kategorie:T20I-vrouewêreldbeker|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] 8jd0rixc113nxynqxxrs4bkdsfjlld4 0 455289 2913410 2892964 2026-06-24T07:11:56Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913410 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Rafael Benítez | image = [[Lêer:Shahter-Reak M 2015 (2).jpg|240px]] | caption = Benítez in 2015 | fullname = Rafael Benítez Maudes<ref name=BDFutbol>{{cite web |url=https://www.bdfutbol.com/en/l/l3787.html |title=Benítez: Rafael Benítez Maudes: Manager |publisher=BDFutbol |access-date=3 May 2018}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1960|4|16|df=y}} | birth_place = [[Madrid]], [[Spanje]] | currentclub = | height = 1,75 m | position = Verdediger | youthyears1 = 1973–1978 | youthclubs1 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | years1 = 1978–1979 | clubs1 = [[:en:Real Madrid C|Real Madrid Aficionados]] | caps1 = | goals1 = | years2 = 1979–1981 | clubs2 = [[:en:Real Madrid Castilla|Real Madrid Castilla]] | caps2 = | goals2 = | years3 = 1981 | clubs3 = → [[AD Parla|Parla]] (leen) | caps3 = | goals3 = | years4 = 1981–1985 | clubs4 = [[AD Parla|Parla]] | caps4 = 124 | goals4 = 8 | years5 = 1985–1986 | clubs5 = [[Linares CF|Linares]] | caps5 = 34 | goals5 = 7 | totalcaps = 158 | totalgoals = 15 | nationalyears1 = 1979–1981 | nationalteam1 = Spain Universities XI | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | manageryears1 = 1986–1993 | managerclubs1 = [[:en:Real Madrid CF (youth)|Real Madrid U17]] | manageryears2 = 1993–1994 | managerclubs2 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] (assistent) | manageryears3 = 1993–1994 | managerclubs3 = [[:en:Real Madrid Castilla|Real Madrid Castilla]] | manageryears4 = 1994–1995 | managerclubs4 = [[:en:Real Madrid Castilla|Real Madrid Castilla]] | manageryears5 = 1995–1996 | managerclubs5 = [[Real Valladolid|Valladolid]] | manageryears6 = 1996 | managerclubs6 = [[CA Osasuna|Osasuna]] | manageryears7 = 1997–1999 | managerclubs7 = [[CF Extremadura|Extremadura]] | manageryears8 = 2000–2001 | managerclubs8 = [[CD Tenerife|Tenerife]] | manageryears9 = 2001–2004 | managerclubs9 = [[Valencia CF|Valencia]] | manageryears10 = 2004–2010 | managerclubs10 = [[Liverpool FC|Liverpool]] | manageryears11 = 2010 | managerclubs11 = [[Inter Milaan]] | manageryears12 = 2012–2013 | managerclubs12 = [[Chelsea FC|Chelsea]] (tussentyds) | manageryears13 = 2013–2015 | managerclubs13 = [[SSC Napoli|Napoli]] | manageryears14 = 2015–2016 | managerclubs14 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | manageryears15 = 2016–2019 | managerclubs15 = [[Newcastle United FC|Newcastle United]] | manageryears16 = 2019–2021 | managerclubs16 = [[Dalian Professional FC|Dalian Professional]] | manageryears17 = 2021–2022 | managerclubs17 = [[Everton FC|Everton]] | manageryears18 = 2023–2024 | managerclubs18 = [[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]] | manageryears19 = 2025–2026 | managerclubs19 = [[Panathinaikos FC|Panathinaikos]] }} '''Rafael Benítez Maudes''' (gebore [[16 April]] [[1960]]) is ’n [[Spanje|Spaanse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler. Benítez het op die ouderdom van 26 by [[Real Madrid]] se afrigtingspan aangesluit, waar hy as afrigter van die onder-19-span en reserwespan, sowel as assistent-afrigter van die eerstespan gewerk het. Hy het Real Madrid in 1995 verlaat, maar sy bestuursperiodes by Real Valladolid en Osasuna was kortstondig en onsuksesvol. Hy het die Tweede Afdeling-klub Extremadura in sy eerste seisoen (1997/98) terug na [[La Liga]] gelei, maar die span is die volgende seisoen gerelegeer. Daarna het hy die klub verlaat en in 2000 Tenerife afgerig, waar hy bevordering in sy enigste seisoen gewen het. Benítez is aangestel as afrigter van Valencia en het La Liga in die 2001/02- en 2003/04-seisoene gewen, asook die [[UEFA Cup|UEFA-beker]] in 2004. Nadat hy Valencia verlaat het, het Benítez na die Engelse klub [[Liverpool FC|Liverpool]] in die [[Premier League|Premierliga]] verhuis en het in sy eerste seisoen as Liverpool-afrigter die klub in 2005 na oorwinning in die [[UEFA Champions League|UEFA-kampioeneliga]] gelei. Vir die tweede agtereenvolgende seisoen is hy as UEFA-afrigter van die jaar aangewys. Hy het ook die [[FA Cup|FA-beker]] in 2006 gewen en die kampioeneliga-eindstryd in 2007 bereik, maar kon nie die Premierliga wen nie; Liverpool se beste ligaprestasie onder Benítez was ’n tweede plek in 2008/09. Nadat hy Liverpool in Junie 2010 verlaat het, is Benítez as afrigter van die drievoudige kampioenspan [[FC Internazionale Milano|Inter Milaan]] aangestel. Alhoewel hy die Supercoppa Italiana en die [[FIFA-Klubwêreldbeker|Klubwêreldbeker]] gewen het, was sy tyd by die klub kort, en hy is middel-in die 2010/11-seisoen ontslaan. In November 2012 is hy as tussentydse hoofafrigter van [[Chelsea FC|Chelsea]] vir die res van die seisoen aangestel, en hy het in 2013 die [[UEFA Europa League|Europa-liga]] gewen. Hy het in 2013 na Italië teruggekeer om [[SSC Napoli|Napoli]] af te rig, waar hy die ''Coppa Italia'' en die ''Supercoppa Italiana'' gewen het. Daarna het hy Napoli verlaat en in Junie 2015 afrigter van Real Madrid geword met ’n aanvanklike driejaar-kontrak, wat ses maande geduur het. Benítez is in Maart 2016 as hoofafrigter van [[Newcastle United FC|Newcastle United]] aangestel. Hy kon nie relegasie voorkom nie, maar het bevordering terug na die Premierliga behaal deur die [[Football League Championship|Kampioenskap]] te wen. Hy het die klub in Junie 2019 verlaat en by die Chinese Superliga-klub Dalian Professional aangesluit. Hy het die klub in Januarie 2021 in onderlinge ooreenkoms verlaat voordat hy in Junie die bestuur by [[Everton FC|Everton]] oorgeneem het. Hy is in Januarie 2022 ontslaan en het daarna Celta Vigo in 2023–24 afgerig. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Benítez, Rafael}} [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1960]] [[Kategorie:Lewende mense]] g27ocjguclhq5x4zdkk6d9mit7c76ft 0 456844 2913326 2907825 2026-06-23T15:26:26Z Jcb 223 2913326 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Yoshua Bengio | image = ICLR 2025 - Yoshua Bengio 02.jpg | caption = Yoshua Bengio by ICLR 2025 in Singapore | birth_date = {{Geboortedatum|1964|3|5}} | birth_place = [[Parys]], [[Frankryk]] | death_date = | death_place = | nationality = | citizenship = [[Kanada]] | known_for = [[Diepleer]]<br /> [[Kunsmatige intelligensie]] | alma_mater = [[McGill Universiteit|McGill-universiteit]] | awards = | signature = | spouse = | children = }} '''Yoshua Bengio''' OC OQ FRS FRSC (gebore [[5 Maart]] [[1964]]<ref>{{Cite web|title=Yoshua Bengio - A.M. Turing Award Laureate|url=https://amturing.acm.org/award_winners/bengio_3406375.cfm|access-date=2020-12-15|website=amturing.acm.org|archive-date=27 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127124119/https://amturing.acm.org/award_winners/bengio_3406375.cfm|url-status=live}}</ref>) is 'n Kanadese rekenaarwetenskaplike en 'n pionier van kunsmatige [[neurale netwerk]]e en [[diepleer]].<ref>{{cite web|last1=Knight|first1=Will|title=IBM Pushes Deep Learning with a Watson Upgrade|url=https://www.technologyreview.com/s/539226/ibm-pushes-deep-learning-with-a-watson-upgrade/|website=MIT Technology Review|access-date=31 Julie, 2016|date=9 Julie 2015}}</ref><ref name=nature14539>{{cite Q|Q28018765}}</ref><ref>{{cite web|last1=Bergen|first1=Mark|last2=Wagner|first2=Kurt|title=Welcome to the AI Conspiracy: The 'Canadian Mafia' Behind Tech's Latest Craze|url=http://www.recode.net/2015/7/15/11614684/ai-conspiracy-the-scientists-behind-deep-learning|website=Recode|access-date=31 Julie 2016|date=15 Julie 2015|archive-date=31 Maart 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331173249/https://www.recode.net/2015/7/15/11614684/ai-conspiracy-the-scientists-behind-deep-learning|url-status=live}}</ref> Hy is 'n professor aan die Université de Montréal en mede-president en wetenskaplike direkteur van die niewinsorganisasie LawZero. Hy het Mila, die Quebec Kunsmatige Intelligensie (KI) Instituut, gestig en was die wetenskaplike direkteur daarvan tot 2025. Bengio het die 2018 ACM A.M. Turing-toekenning, dikwels na verwys as die "Nobelprys vir Rekenaarkunde", saam met [[Geoffrey Hinton]] en [[Yann LeCun]], ontvang vir hul fundamentele werk oor [[diepleer]].<ref name=":1">{{cite web|date=27 Maart 2019|title=Fathers of the Deep Learning Revolution Receive ACM A.M. Turing Award|url=https://www.acm.org/media-center/2019/march/turing-award-2018|access-date=27 Maart 2019|website=Association for Computing Machinery|location=New York|archive-date=27 Maart 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327123259/https://www.acm.org/media-center/2019/march/turing-award-2018|url-status=live}}</ref> Bengio, Hinton en LeCun word soms na verwys as die "Peetpas van KI".<ref>{{Cite web|url = https://www.theverge.com/2019/3/27/18280665/ai-godfathers-turing-award-2018-yoshua-bengio-geoffrey-hinton-yann-lecun|title = 'Godfathers of AI' honored with Turing Award, the Nobel Prize of computing|date = 27 Maart 2019|access-date = 9 Desember 2019|archive-date = 4 April 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200404105023/https://www.theverge.com/2019/3/27/18280665/ai-godfathers-turing-award-2018-yoshua-bengio-geoffrey-hinton-yann-lecun|url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url = https://www.techtimes.com/articles/240511/20190329/godfathers-of-ai-win-this-years-turing-award-and-1-million.htm|title = Godfathers of AI Win This Year's Turing Award and $1 Million|date = 29 Maart 2019|access-date = 9 Desember 2019|archive-date = 30 Maart 2019|archive-url = https://web.archive.org/web/20190330154545/https://www.techtimes.com/articles/240511/20190329/godfathers-of-ai-win-this-years-turing-award-and-1-million.htm|url-status = live}}</ref><ref>{{Cite news|url = https://www.telegraph.co.uk/technology/2019/03/27/google-awards-1m-turing-prize-godfathers-ai/|title = Nobel prize of tech awarded to 'godfathers of AI'|newspaper = The Telegraph|date = 27 Maart 2019|access-date = 9 Desember 2019|archive-date = 14 April 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200414031637/https://www.telegraph.co.uk/technology/2019/03/27/google-awards-1m-turing-prize-godfathers-ai/|url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/samshead/2019/03/27/the-3-godfathers-of-ai-have-won-the-prestigious-1m-turing-prize/|title=The 3 'Godfathers' of AI Have Won the Prestigious $1M Turing Prize|website=[[Forbes]]|access-date=9 Desember 2019|archive-date=14 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200414050852/https://www.forbes.com/sites/samshead/2019/03/27/the-3-godfathers-of-ai-have-won-the-prestigious-1m-turing-prize/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.zdnet.com/article/deep-learning-godfathers-bengio-hinton-and-lecun-say-the-field-can-fix-its-flaws/|title=Deep learning godfathers Bengio, Hinton, and LeCun say the field can fix its flaws|first=Tiernan|last=Ray|website=ZDNet|access-date=15 Februarie 2020|archive-date=3 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200303114754/https://www.zdnet.com/article/deep-learning-godfathers-bengio-hinton-and-lecun-say-the-field-can-fix-its-flaws/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-03-27/three-godfathers-of-deep-learning-selected-for-turing-award |title=Turing Award Winners 2019 Recognized for Neural Network Research - Bloomberg |website=Bloomberg News |date=27 Maart 2019 |access-date=15 Februarie 2020 |archive-date=10 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410143721/https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-03-27/three-godfathers-of-deep-learning-selected-for-turing-award |url-status=live }}</ref> Bengio is die mees aangehaalde rekenaarwetenskaplike wêreldwyd (volgens beide totale aanhalings en volgens h-indeks),<ref>{{Cite web |title=Best Computer Science Scientists |url=https://research.com/scientists-rankings/computer-science |accessdate=Nov 21, 2023 |website=research.com}}</ref> en die mees aangehaalde lewende wetenskaplike oor alle velde (volgens totale aanhalings).<ref>{{Cite web |title=Highly Cited Researchers 2.393.028 Scientists Citation Rankings |url=https://www.adscientificindex.com/citation-ranking/ |access-date=2025-01-19 |website=www.adscientificindex.com |archive-date=2025-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250119145046/https://www.adscientificindex.com/citation-ranking/ |url-status=dead }}</ref> In November 2025 het Bengio die eerste KI-navorser geword met meer as 'n miljoen Google Scholar-aanhalings. In 2024 het [[Time (tydskrif)|TIME]] Bengio ingesluit in sy jaarlikse lys van die wêreld se 100 invloedrykste mense.<ref name="most">{{Cite magazine |title=The 100 Most Influential People of 2024 |url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2024/ |access-date=2024-08-28 |magazine=TIME |language=en}}</ref> == Vroeë lewe en opvoeding == Bengio is in Frankryk gebore in 'n [[Jood]]se familie wat van [[Marokko]] na [[Frankryk]] geëmigreer het. Die familie het toe na [[Kanada]] verhuis.<ref name=":0_2"/> Hy het sy [[Baccalaureus Scientiae]]-graad ([[elektriese ingenieurswese]]), MSc ([[rekenaarwetenskap]]) en PhD (rekenaarwetenskap) van [[McGill Universiteit]] ontvang.<ref name=mathgene>{{MathGenealogy}}</ref><ref name="cifar profile">{{cite web|title=Yoshua Bengio|url=https://www.cifar.ca/profiles/yoshua-bengio/|website=Profiles|publisher=Canadian Institute For Advanced Research|access-date=31 Julie 2016|archive-date=15 Augustus 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160815212100/https://www.cifar.ca/profiles/yoshua-bengio/|url-status=live}}</ref> Bengio is die broer van Samy Bengio,<ref name=":0_2">{{Cite web|title=Interview: The Bengio Brothers|url=https://www.eye-on.ai/ai-articles/2019/3/28/interview-the-bengio-brothers|access-date=2021-02-24|website=Eye On AI|date=28 Maart 2019 |language=en-US|archive-date=10 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410012033/https://www.eye-on.ai/ai-articles/2019/3/28/interview-the-bengio-brothers|url-status=live}}</ref> ook 'n invloedryke rekenaarwetenskaplike wat met neurale netwerke werk, wat senior direkteur van KI- en ML-navorsing by [[Apple Inc.|Apple]] is.<ref>{{Cite web|title=Apple targets Google staff to build artificial intelligence team|url=https://www.ft.com/content/87054a60-dc4d-4238-a4b9-93ab48f22f56|date=2021-05-03|access-date=2024-09-13|website=Financial Times (ft.com)|language=en}}</ref> Die Bengio-broers het 'n jaar lank in Marokko gewoon tydens hul pa se militêre diens daar.<ref name=":0_2" /> Sy pa, Carlo Bengio, was 'n apteker en 'n dramaturg; hy het 'n [[Sefardiese Jode| Sefardiese]]] teatergeselskap in Montreal bestuur wat stukke in Joods-Arabies opgevoer het.<ref>{{Cite web|last=Levy|first=Elias|date=2019-05-08|title=À la mémoire de Carlo Bengio|url=https://www.cjnews.com/en-francais/a-la-memoire-de-carlo-bengio|access-date=2021-02-24|website=The Canadian Jewish News|language=en-US|archive-date=10 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410012032/https://www.cjnews.com/en-francais/a-la-memoire-de-carlo-bengio|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite thesis|title=Le théâtre juif marocain : une mémoire en exil : remémoration, représentation et transmission|url=https://archipel.uqam.ca/10786/|publisher=Université du Québec à Montréal|date=Julie 2017|place=Montréal (Québec, Canada)|degree=Thèse ou essai doctoral accepté|language=fr|first=Lalla Nouzha|last=Tahiri|access-date=10 April 2021|archive-date=10 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410012033/https://archipel.uqam.ca/10786/|url-status=live}}</ref> Sy ma, Célia Moreno, was 'n akteur in die 1970's in die Marokkaanse teatertoneel onder leiding van Tayeb Seddiki. Sy het ekonomie in Parys gestudeer, en toe in Montreal in 1980 het sy saam met die kunstenaar Paul St-Jean l’Écran humain 'n multimedia-teatergroep gestig.<ref>{{Cite web|date=2020-11-14|title=Célia Moréno, une marocaine au Québec|url=https://mazagan24.com/2020/11/14/celia-moreno-une-marocaine-au-quebec/|access-date=2021-02-24|website=Mazagan24 - Portail d'El Jadida|language=fr-FR|archive-date=12 Februarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212211845/https://mazagan24.com/2020/11/14/celia-moreno-une-marocaine-au-quebec/|url-status=live}}</ref> == Loopbaan en navorsing == Na sy PhD was Bengio 'n postdoktorale genoot by MIT (onder toesig van Michael I. Jordan) en AT&T Bell Labs.<ref name="bengio cv">{{cite web|last1=Bengio|first1=Yoshua|title=CV|url=http://www.iro.umontreal.ca/~bengioy/yoshua_en/cv.html|website=Département d'informatique et de recherche opérationnelle|publisher=Université de Montréal|access-date=31 Julie 2016|archive-date=6 Maart 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180306021032/http://www.iro.umontreal.ca/~bengioy/yoshua_en/cv.html|url-status=dead}}</ref> Bengio is sedert 1993 'n fakulteitslid by die Université de Montréal, staan aan die hoof van die MILA (Montreal Institute for Learning Algorithms) en is mededirekteur van die Learning in Machines & Brains-program by die Canadian Institute for Advanced Research.<ref name="cifar profile" /><ref name="bengio cv" /> Saam met Geoffrey Hinton en Yann LeCun word Bengio deur die joernalis Cade Metz beskou as een van die drie mense wat die meeste verantwoordelik was vir die bevordering van diepleer gedurende die 1990's en 2000's.<ref name=":0" /> Bengio et al. het die neurale probabilistiese [[taalmodel]] bekendgestel, wat verspreide voorstellings (woordinbeddings) vir woorde aangeleer het om die "vloek van dimensionaliteit" in [[natuurliketaalverwerking]] te oorkom.<ref name="Bengio2003">{{Cite journal |last=Bengio |first=Yoshua |last2=Ducharme |first2=Réjean |last3=Vincent |first3=Pascal |title=A Neural Probabilistic Language Model |journal=Journal of Machine Learning Research |volume=3 |year=2003 |pages=1137–1155}}</ref> Onder die rekenaarwetenskaplikes met 'n h-indeks van ten minste 100, was Bengio vanaf 2018 die een met die mees onlangse aanhalings per dag, volgens MILA.<ref>{{cite web|url=https://mila.quebec/en/2018/09/yoshua-bengio-the-computer-scientist-with-the-most-recent-citations-per-day/|title=Yoshua Bengio, the computer scientist with the most recent citations per day|date=1 September 2018|website=MILA|access-date=1 Oktober 2018|archive-date=1 Oktober 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181001220513/https://mila.quebec/en/2018/09/yoshua-bengio-the-computer-scientist-with-the-most-recent-citations-per-day/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.iro.umontreal.ca/~bengioy/citation-rate-CS-1sept2018.html|title=Computer science researchers with the highest rate of recent citations (Google Scholar) among those with the largest h-index|date=6 September 2018|website=University of Montreal|access-date=1 Oktober 2018|archive-date=13 Oktober 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013184621/http://www.iro.umontreal.ca/~bengioy/citation-rate-CS-1sept2018.html|url-status=dead}}</ref> Vanaf Augustus 2024 het hy die hoogste Dissipline H-indeks (D-indeks, 'n maatstaf van die navorsingsaanhalings wat 'n wetenskaplike ontvang het) van enige rekenaarwetenskaplike.<ref>{{Cite web|url=https://research.com/scientists-rankings/computer-science|title=World's Best Computer Science Scientists: H-Index Computer Science Ranking 2023|website=Research.com|accessdate=20 Mei 2023}}</ref> Danksy 'n 2019-artikel oor 'n nuwe RNN-argitektuur, het Bengio 'n Erdős-getal van 3.<ref>{{Cite web|url=https://zbmath.org/collaboration-distance/?a=bengio,+y&b=erdos,+pal|title=Collaboration Distance - zbMATH Open|website=zbmath.org|accessdate=20 Mei 2023}}</ref> In Oktober 2016 het Bengio Element AI mede-gestig, 'n [[kunsmatige intelligensie]]-inkubator in Montreal wat KI-navorsing in werklike saketoepassings omskep.<ref name=":0">{{Cite magazine|url=https://www.wired.com/2016/10/ai-pioneer-yoshua-bengio-launching-element-ai-deep-learning-incubator/|title=AI Pioneer Yoshua Bengio Is Launching Element.AI, a Deep-Learning Incubator|last=Metz|first=Cade|date=26 Oktober 2016|magazine=WIRED|access-date=7 September 2018|language=en-US|archive-date=7 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180907183122/https://www.wired.com/2016/10/ai-pioneer-yoshua-bengio-launching-element-ai-deep-learning-incubator/|url-status=live}}</ref> Die maatskappy het sy bedrywighede in November 2020 aan ServiceNow verkoop,<ref>{{Cite news|title=ServiceNow to Acquire AI Pioneer Element AI|url=https://www.newswire.ca/news-releases/servicenow-to-acquire-ai-pioneer-element-ai-846890260.html/|access-date=2023-04-16}}</ref> met Bengio wat by ServiceNow as 'n adviseur gebly het.<ref>{{Cite news|title=Element AI sold for $230-million as founders saw value mostly wiped out, document reveals|url=https://www.theglobeandmail.com/business/article-element-ai-sold-for-230-million-as-founders-saw-value-wiped-out/|access-date=2020-12-19|archive-date=19 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201219192417/https://www.theglobeandmail.com/business/article-element-ai-sold-for-230-million-as-founders-saw-value-wiped-out/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=Element AI hands out pink slips hours after announcement of sale to U.S.-based ServiceNow|url=https://www.theglobeandmail.com/business/article-once-touted-as-a-technology-world-beater-montreals-element-ai-sells/|access-date=2020-12-19|archive-date=14 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214123242/https://www.theglobeandmail.com/business/article-once-touted-as-a-technology-world-beater-montreals-element-ai-sells/|url-status=live}}</ref> Bengio dien tans as wetenskaplike en tegniese adviseur vir Recursion Pharmaceuticals<ref>{{cite web|url=https://www.recursionpharma.com/team-member/yoshua-bengio/|title=Yoshua Bengio - Recursion Pharmaceuticals|website=Recursion Pharmaceuticals|access-date=27 Maart 2019|archive-date=27 Maart 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327145256/https://www.recursionpharma.com/team-member/yoshua-bengio/|url-status=dead}}</ref> en wetenskaplike adviseur vir Valence Discovery.<ref>{{cite web |url=https://www.valencediscovery.com/post/yoshua-bengio-joins-valence |title=Yoshua Bengio Joins Valence Discovery as Scientific Advisor|website=Valence Discovery|access-date=9 Maart 2021}}</ref> Tydens die eerste [[KI-Veiligheidsberaad]] in November 2023 het die Britse premier [[Rishi Sunak]] aangekondig dat Bengio 'n internasionale wetenskaplike verslag oor die veiligheid van gevorderde KI sou lei. 'n Tussentydse weergawe van die verslag is in Mei 2024 by die KI Seoel-beraad gelewer en het kwessies soos die potensiaal vir kuberaanvalle en 'verlies aan beheer'-scenario's gedek.<ref>{{Cite magazine |last=Pillay |first=Tharin |date=2024-09-05 |title=TIME100 AI 2024: Yoshua Bengio |url=https://time.com/7012890/yoshua-bengio-2/ |access-date=2024-09-23 |magazine=TIME |language=en |archive-date=2024-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240922141112/https://time.com/7012890/yoshua-bengio-2/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Hemmadi |first=Murad |date=2023-11-03 |title=Bengio backs creation of Canadian AI safety institute, will deliver landmark report in six months |url=https://thelogic.co/news/bengio-backs-creation-of-canadian-ai-safety-institute-will-deliver-landmark-report-in-six-months/ |access-date=2024-09-23 |website=The Logic |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=International Scientific Report on the Safety of Advanced AI |url=https://www.gov.uk/government/publications/international-scientific-report-on-the-safety-of-advanced-ai |access-date=2024-09-23 |website=GOV.UK |language=en}}</ref> Die volledige verslag is in Januarie 2025 as die Internasionale KI-veiligheidsverslag gepubliseer.<ref>{{Cite news |last1=Milmo |first1=Dan |last2=editor |first2=Dan Milmo Global technology |date=2025-01-29 |title=What International AI Safety report says on jobs, climate, cyberwar and more |url=https://www.theguardian.com/technology/2025/jan/29/what-international-ai-safety-report-says-jobs-climate-cyberwar-deepfakes-extinction |access-date=2025-02-03 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |title=International AI Safety Report 2025 |url=https://www.gov.uk/government/publications/international-ai-safety-report-2025 |access-date=2025-02-03 |website=GOV.UK |language=en}}</ref> In Junie 2025 het ''[[The Guardian]]'' berig dat Bengio 'n niewinsgewende organisasie, LawZero, van stapel gestuur het, wat daarop gemik is om "eerlike" KI-stelsels te bou wat skadelike gedrag deur outonome agente kan opspoor en blokkeer. Die groep ontwikkel 'n stelsel genaamd Scientist AI, wat bedoel is om as 'n beskerming te dien deur te voorspel of 'n [[intelligente agent|agent]] se optrede skade kan veroorsaak. Bengio het aan die koerant gesê dat die projek se eerste doelwit was om die metodologie te demonstreer en dit dan op te skaal met ondersteuning van skenkers, regerings of KI-laboratoriums. LawZero se befondsers sluit in die Future of Life Institute en Schmidt Sciences.<ref>{{Cite web |date=3 Junie 2025 |title=AI pioneer announces non-profit to develop 'honest' artificial intelligence |url=https://www.theguardian.com/technology/2025/jun/03/honest-ai-yoshua-bengio |access-date=8 Junie 2025 |website=The Guardian}}</ref> === Menings oor KI === In Maart 2023, na aanleiding van kommer wat deur KI-kundiges geopper is oor die [[Eksistensiële risiko as gevolg van kunsmatige algemene intelligensie|eksistensiële risiko van kunsmatige algemene intelligensie]], het Bengio 'n ope brief van die Future of Life Institute onderteken waarin hy versoek het dat "alle KI-laboratoriums onmiddellik vir ten minste 6 maande die opleiding van KI-stelsels kragtiger as GPT-4 moet onderbreek". Die brief is deur meer as 30 000 individue onderteken, insluitend KI-navorsers soos Stuart Russell en Gary Marcus.<ref>{{Cite web |last=Samuel |first=Sigal |date=2023-03-29 |title=AI leaders (and Elon Musk) urge all labs to press pause on powerful AI |url=https://www.vox.com/future-perfect/2023/3/29/23660833/ai-pause-musk-artificial-intelligence-moratorium-chatgpt-gpt4 |access-date=2024-08-09 |website=Vox |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Woollacott |first=Emma |title=Tech Experts - And Elon Musk - Call For A 'Pause' In AI Training |url=https://www.forbes.com/sites/emmawoollacott/2023/03/29/tech-expertsand-elon-muskcall-for-a-pause-in-ai-training/ |access-date=2024-08-09 |website=Forbes |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pause Giant AI Experiments: An Open Letter |url=https://futureoflife.org/open-letter/pause-giant-ai-experiments/ |access-date=2024-08-09 |website=Future of Life Institute |language=en-US}}</ref> [[Lêer:SD 2025 - Yoshua Bengio 04 (cropped).jpg|duimnael|Bengio in 2025.]] In Mei 2023 het Bengio in 'n onderhoud met die [[BBC]] gesê dat hy "verlore" gevoel het oor sy lewenswerk. Hy het sy kommer uitgespreek oor "slegte akteurs" wat KI in die hande kry, veral namate dit meer gesofistikeerd en kragtiger word. Hy het gevra vir beter regulering, produkregistrasie, etiese opleiding en meer betrokkenheid van regerings by die opsporing en ouditering van KI-produkte.<ref>{{Cite web |title=One of the three 'godfathers of A.I.' feels 'lost' because of the direction the technology has taken |url=https://fortune.com/2023/05/31/godfather-of-ai-yoshua-bengio-feels-lost-regulation-calls/ |access-date=2023-06-15 |website=Fortune |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-05-30 |title=AI 'godfather' Yoshua Bengio feels 'lost' over life's work |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/technology-65760449 |access-date=2023-06-15}}</ref> In 'n onderhoud met die ''[[Financial Times]]'' in Mei 2023 het Bengio gesê dat hy die monitering van toegang tot KI-stelsels soos [[ChatGPT]] ondersteun sodat potensieel onwettige of gevaarlike gebruike opgespoor kan word.<ref>{{Cite news |last=Murgia |first=Madhumita |date=2023-05-18 |title=AI pioneer Yoshua Bengio: Governments must move fast to 'protect the public' |newspaper=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/b4baa678-b389-4acf-9438-24ccbcd4f201 |access-date=2023-07-12}}</ref> In Julie 2023 het hy 'n meningartikel in ''[[The Economist]]'' gepubliseer waarin hy aangevoer het dat "die [[risiko]] van 'n ramp werklik genoeg is dat aksie nou nodig is."<ref>{{Cite news |title=One of the "godfathers of AI" airs his concerns |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/by-invitation/2023/07/21/one-of-the-godfathers-of-ai-airs-his-concerns |access-date=2023-12-22 |issn=0013-0613}}</ref> Bengio het saam met Geoffrey Hinton en ander 'n brief geskryf ter ondersteuning van SB 1047, 'n Kaliforniese KI-veiligheidswetsontwerp wat maatskappye sou vereis om modelle wat meer as $100 miljoen kos, op te lei om risikobepalings uit te voer voor ontplooiing. Hulle het beweer dat die wetgewing die "absolute minimum vir effektiewe regulering van hierdie tegnologie" was.<ref>{{Cite magazine |last1=Pillay |first1=Tharin |last2=Booth |first2=Harry |date=2024-08-07 |title=Exclusive: Renowned Experts Pen Support for California's Landmark AI Safety Bill |url=https://time.com/7008947/california-ai-bill-letter/ |access-date=2024-08-09 |magazine=TIME |language=en |archive-date=2024-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206120045/https://time.com/7008947/california-ai-bill-letter/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Letter from renowned AI experts |url=https://safesecureai.org/experts |access-date=2024-08-09 |website=SB 1047 - Safe & Secure AI Innovation |language=en-US |archive-date=2024-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240808210251/https://safesecureai.org/experts |url-status=dead }}</ref> In Junie 2025 het Bengio kommer uitgespreek dat sommige gevorderde KI-stelsels eienskappe soos misleiding, beloningsmanipulasie en situasionele bewustheid begin toon. Hy het dit beskryf as aanduidings van doelwitwanbelyning en potensieel gevaarlike gedrag. In 'n ''Fortune''-artikel het hy gesê dat die [[kunsmatige-intelligensie-wapenwedloop]] maatskappye aanmoedig om vermoëverbeterings bo veiligheidsnavorsing te prioritiseer. Hy het ook steun uitgespreek vir sterk regulering en internasionale samewerking om die risiko's wat deur gevorderde KI-stelsels veroorsaak word, aan te spreek.<ref>{{Cite web |date=3 June 2025 |title=Concerns about deceptive AI |url=https://fortune.com/2025/06/03/yoshua-bengio-ai-models-dangerous-behaviors-deception-cheating-lying/ |access-date=10 Junie 2025 |website=Fortune}}</ref> ===Toekennings en eerbewyse === [[Lêer:Yoshua Bengio on intelligent machines-VPRO-The Mind of the Universe.ogv|duimnael|Daar word ‘n onderhoud met Bengio gevoer vir die Nederlandse televisiereeks ''The Mind of the Universe.'']] In 2017 is Bengio aangewys as 'n Offisier van die Orde van Kanada.<ref>{{cite news | url = https://beta.theglobeandmail.com/news/national/order-of-canada2017/article35500532/ | newspaper = The Globe and Mail | title = Order of Canada honorees desire a better country | date = 30 Junie 2017 | access-date =28 Augustus 2017 | archive-date = 28 April 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190428135458/https://beta.theglobeandmail.com/news/national/order-of-canada2017/article35500532/ | url-status = live }}</ref> Dieselfde jaar is hy genomineer as Lid van die Royal Society of Canada en het die Marie-Victorin Quebec-prys ontvang.<ref>{{cite web |title=Royal Society of Canada |url=https://rsc-src.ca/en/yoshua-bengio |date=December 16, 2017 |access-date=16 Desember 2017 |archive-date=12 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412201721/https://rsc-src.ca/en/yoshua-bengio |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Prix du Quebec |url = http://www.prixduquebec.gouv.qc.ca/prix-qc/listelaureat.php?prix=Marie-Victorin&ordre=anneePrix&sens=-1 |date = 16 Desember 2017 |access-date = 16 Desember 2017 |archive-date = 16 Desember 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171216122542/http://www.prixduquebec.gouv.qc.ca/prix-qc/listelaureat.php?prix=Marie-Victorin&ordre=anneePrix&sens=-1 |url-status = live }}</ref> Saam met Geoffrey Hinton en Yann LeCun het Bengio die 2018 Turing-toekenning gewen.<ref name=":1"/> In 2020 is hy verkies as 'n Lid van die [[Royal Society]].<ref>{{cite web|url=https://royalsociety.org/people/Yoshua-Bengio-25320/|title=Yoshua Bendigo|publisher=Royal Society|access-date=19 September 2020|archive-date=27 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027042449/https://royalsociety.org/people/Yoshua-Bengio-25320/|url-status=live}}</ref> In 2022 het hy die Prinses van Asturias-toekenning in die kategorie "Wetenskaplike Navorsing" ontvang saam met sy eweknieë LeCun, Hinton en [[Demis Hassabis]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fpa.es/en/princess-of-asturias-awards/laureates/2022-geoffrey-hinton-yann-lecun-yoshua-bengio-and-demis-hassabis.html?especifica=0&idCategoria=0&anio=2022&especifica=0|title=Geoffrey Hinton, Yann LeCun, Yoshua Bengio and Demis Hassabis - Laureates - Princess of Asturias Awards|first=Developed with webControl CMS by Intermark|last=IT|website=The Princess of Asturias Foundation|accessdate=20 Mei 2023}}</ref> In 2023 is Bengio aangewys as Ridder van die [[Legioen van Eer]], [[Frankryk]] se hoogste orde van verdienste.<ref>{{Cite web |last=Guérard |first=Marc-Antoine |date=2022-03-08 |title=Professor Yoshua Bengio appointed Knight of the Legion of Honour by France |url=https://mila.quebec/en/professor-yoshua-bengio-appointed-knight-of-the-legion-of-honour-by-france/ |access-date=2023-07-30 |website=Mila |language=en-US}}</ref> In Augustus 2023 is hy aangestel in 'n wetenskaplike adviesraad van die [[Verenigde Nasies]] oor tegnologiese vooruitgang.<ref>{{Cite news |agency=The Canadian Press |title=University of Montreal professor to join new UN technology advisory board |url=https://www.iheartradio.ca/cjad/news/university-of-montreal-professor-to-join-new-un-technology-advisory-board-1.20082185 |access-date=2023-08-04 |website=[[CJAD]], [[Bell Media]] |language=en-CA |archive-date=2023-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230804103615/https://www.iheartradio.ca/cjad/news/university-of-montreal-professor-to-join-new-un-technology-advisory-board-1.20082185 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=UN Secretary-General Creates Scientific Advisory Board for Independent Advice on Breakthroughs in Science and Technology {{!}} UN Press |url=https://press.un.org/en/2023/sga2223.doc.htm |date=2023-08-03 |access-date=2023-08-04 |website=press.un.org |archive-date=2023-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230804104248/https://press.un.org/en/2023/sga2223.doc.htm |url-status=dead }}</ref> Hy is erken as 'n 2023 ACM-genoot.<ref>{{Cite web |title=Yoshua Bengio |url=https://awards.acm.org/award-recipients/bengio_3406375 |access-date=2024-01-26 |website=awards.acm.org |language=en}}</ref> In 2024 het [[Time (tydskrif)|TIME]] Bengio ingesluit in hul jaarlikse lys van die 100 mees invloedryke mense wêreldwyd.<ref name="most" /> In dieselfde jaar is hy bekroon met die VinFuture-prys se hoofprys saam met Hinton, LeCun, Jen-Hsun Huang en [[Fei-Fei Li]] vir baanbrekerswerk in [[neurale netwerk]]e en [[diepleer]]algoritmes.<ref name="vietnamnews2024">{{Cite web |date=7 Desember 2024 |title=The VinFuture 2024 Grand Prize honours 5 scientists for transformational contributions to the advancement of deep learning |url=https://vietnamnews.vn/Society/1688552/the-vinfuture-2024-grand-prize-honours-5-scientists-for-transformational-contributions-to-the-advancement-of-deep-learning.html |website=Việt Nam News}}</ref> In 2025 is hy bekroon met die Koningin Elizabeth-prys vir Ingenieurswese saam met Bill Dally, Hinton, [[John Hopfield]], Yann LeCun, Huang en Fei-Fei Li.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0zXSrsKlm5A |title=The Minds of Modern AI: Jensen Huang, Geoffrey Hinton, Yann LeCun & the AI Vision of the Future |date=2025-11-06 |last=FT Live |access-date=2025-11-09 |via=YouTube}}</ref> In 2025 was hy 'n ontvanger van 'n eredoktorsgraad van McGill Universiteit.<ref>{{cite web |title=McGill announces its Spring 2025 Honorary Degree recipients |url=https://reporter.mcgill.ca/mcgill-announces-its-spring-2025-honorary-degree-recipients/ |website=McGill Reporter |date=7 Mei 2025 |access-date=6 Junie 2025}}</ref> In 2025 is hy aangestel as 'n Offisier van die Nasionale Orde van Quebec.<ref>{{cite web |title=National Order of Quebec citation |url=https://www.ordre-national.gouv.qc.ca/membres/membre.asp?id=4093 |website=National Order of Quebec |access-date=17 Julie 2025}}</ref> == Publikasies == * Ian Goodfellow, Yoshua Bengio and Aaron Courville: ''Deep Learning (Adaptive Computation and Machine Learning)'', MIT Press, Cambridge (USA), 2016. {{ISBN|978-0262035613}}. * {{cite arXiv |author1=Dzmitry Bahdanau|author2= Kyunghyun Cho|author3= Yoshua Bengio |title=Neural Machine Translation by Jointly Learning to Align and Translate |eprint=1409.0473|class= cs.CL|year= 2014}} * Léon Bottou, Patrick Haffner, Paul G. Howard, Patrice Simard, Yoshua Bengio, Yann LeCun: [http://yann.lecun.com/exdb/publis/pdf/bottou-98.pdf ''High Quality Document Image Compression with DjVu''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200510212832/http://yann.lecun.com/exdb/publis/pdf/bottou-98.pdf |date=May 10, 2020 }}, In: ''Journal of Electronic Imaging'', Band 7, 1998, S.&nbsp;410–425 {{doi|10.1117/1.482609}} * Bengio, Yoshua; Schuurmans, Dale; Lafferty, John; Williams, Chris K. I. and Culotta, Aron (eds.), ''Advances in Neural Information Processing Systems 22 (NIPS'22), December 7th–10th, 2009, Vancouver, BC'', Neural Information Processing Systems (NIPS) Foundation, 2009 * Y. Bengio, Dong-Hyun Lee, Jorg Bornschein, Thomas Mesnard, Zhouhan Lin: [https://arxiv.org/abs/1502.04156 ''Towards Biologically Plausible Deep Learning''], arXiv.org, 2016 * Bengio contributed one chapter to ''Architects of Intelligence: The Truth About AI from the People Building it'', Packt Publishing, 2018, {{ISBN|978-1-78-913151-2}}, by the American futurist Martin Ford.<ref name="RR1">{{cite news |url=https://www.forbes.com/sites/williamfalcon/2018/11/30/this-is-the-future-of-ai-according-to-23-world-leading-ai-experts/#60939b2b62f2 |title=This Is The Future Of AI According To 23 World-Leading AI Experts |last=Falcon |first=William |date=30 November 2018 |website=Forbes |access-date=20 Maart 2019 |archive-date=29 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329222719/https://www.forbes.com/sites/williamfalcon/2018/11/30/this-is-the-future-of-ai-according-to-23-world-leading-ai-experts/#60939b2b62f2 |url-status=live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bengio, Yoshua }} [[Kategorie:Geboortes in 1964]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] q9nu6dpcpn9u9caofajw8xqbhgxpa1w 0 458458 2913411 2881147 2026-06-24T07:12:35Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913411 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld =[[Lêer:Panathinaikos.svg|180px]] | klubnaam = Panathinaikos FC| vollenaam = Παναθηναϊκός Αθλητικός Όμιλος<br />(Pan-Atheense Atletiekklub)| stigting = {{Start date and age|df=yes|1908|2|3}}| stadion = Leoforos Alexandras Stadion, [[Athene]]<br />Athenese Olimpiese Stadion | kapasiteit = 16 003<br/>69 618 | afrigter = {{vlagikoon|DEN}} Jacob Neestrup| liga = {{vlagikoon|GRI}} [[Griekse Superliga]] | | patroon_la1 = _flora18h | patroon_b1 = _flora18h | patroon_ra1 = _flora18h | patroon_sh1 = | patroon_s1 = | linkerarm1 = 008000 | liggaam1 = 008000 | regterarm1 = 008000 | broek1 = 008000 | kouse1 = 008000 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF ||president={{vlagikoon|GRI}} Giannis Alafouzos|bynaam=''Trifýlli'' (Die Klawerblaar)<br/>''Prássinoi'' (Die Groenes)}} '''Panathinaikos Sokkerklub''' ([[Grieks]]: ΠΑΕ Παναθηναϊκός Α.Ο. [panaθinaiˈkos]), internasionaal bekend as '''Panathinaikos FC''', of by sy volle naam en die naam van [[Panathinaikos|sy moeder-sportklub]], '''Panathinaikos AO''' of PAO (Παναθηναϊκός Αθλητικός Όμιλος; Athlitikós Ómilos, letterlik: “Pan-Atheense Atletiekklub”), is ’n Griekse professionele [[Sokker|sokkerklub]] gebaseer in [[Athene]], [[Griekeland]]. Panathinaikos is in 1908 gestig as “Podosfairikos Omilos Athinon” (Sokkerklub van Athene) deur Giorgos Kalafatis.<ref>{{Cite web|url=https://www.sansimera.gr/articles/400|title=Η ίδρυση και οι μεταμορφώσεις του Παναθηναϊκού|work=Sansimera|access-date=25 November 2021|archive-date=7 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211107161334/https://www.sansimera.gr/articles/400|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sport-fm.gr/article/Stories/gewrgios-kalafatis-to-adio-tou-oramatisti-tou-panathinaikou/4159811|title=Γεώργιος Καλαφάτης: Το "αντίο" του οραματιστή του Παναθηναϊκού|website=Sport-fm|access-date=25 November 2021|archive-date=9 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209041108/https://www.sport-fm.gr/article/Stories/gewrgios-kalafatis-to-adio-tou-oramatisti-tou-panathinaikou/4159811|url-status=live}}</ref> Hulle speel in die Superliga van Griekeland en is een van die suksesvolste klubs in Griekse sokker, en ook een van drie klubs wat nog nooit uit die hoogste afdeling gerelegeer is nie. Onder hulle belangrikste titels is 20 Griekse kampioenskappe, 20 Griekse bekers, en hulle het agt keer die dubbel (liga en beker) en 3 Griekse Superbekers gewen.<ref name="worldfootball.net">{{Cite web|url=https://www.worldfootball.net/competition/co1428/records-winners-list/|title=Supercup - Champions|website=Worldfootball.net|access-date=25 November 2021|archive-date=22 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122100548/https://www.worldfootball.net/winner/gre-supercup/|url-status=live}}</ref><ref name="sport-fm.gr">{{Cite web|url=https://www.sport-fm.gr/article/podosfairo/superleague1/107213|title=Σούπερ Καπ: Ένας… ξεχασμένος θεσμός|website=Sport-fm.gr|access-date=25 November 2021|archive-date=25 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125183313/https://www.sport-fm.gr/article/podosfairo/superleague1/107213|url-status=live}}</ref> Hulle is ook een van drie klubs wat ’n Griekse kampioenskap onoorwonne gewen het, deur die 1963/64-seisoen sonder ’n nederlaag te voltooi. Panathinaikos is die enigste Griekse span wat die [[UEFA Champions League|UEFA Kampioeneliga]]-eindstryd bereik het, in 1971 (waar hulle teen [[AFC Ajax|Ajax]] verloor het), en ook twee keer die halfeindrondes, in 1985 en 1996. Hulle is ook die enigste Griekse span wat aan die [[Interkontinentale Beker]] deelgeneem het (1971). Verder het hulle twee keer die kwarteindrondes van die Kampioeneliga bereik (in 1992 en 2002), sowel as twee keer die kwarteindrondes van die [[UEFA Europa League|UEFA-beker]] (1988 en 2003). Hulle het ook die Balkanbeker in 1977 gewen. Volgens navorsing en meningspeilings is Panathinaikos die tweede gewildste sokkerspan in Griekeland. Panathinaikos is ook ’n lid van die Europese Klubvereniging. Hulle het tradisioneel hul tuiswedstryde gespeel by die Leoforos Alexandras-stadion, asook by die Athene Olimpiese Stadion. Panathinaikos het ’n langtermyn-rivaliteit met [[Olympiacos FC|Olympiacos]], en die wedstryd tussen die twee spanne word die [[Derby van die ewige vyande]] genoem.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/rivalries/newsid=1140452/index.html |title=Greece Eternal Thespians|publisher=Fifa.com |access-date=26 November 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130320215327/https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/rivalries/newsid=1140452/index.html |archive-date=20 March 2013 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse sokkerklubs]] 3qy7h31fpu3fuocgba7bqbpe661e9cx 4 458994 2913335 2913081 2026-06-23T17:08:00Z Dumbassman 62009 2913335 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] Die volgende skryfwedstryd van die Afrikaanse Wikipedia vind in Mei 2026 plaas. Aan die einde word drie Amazon-geskenkbewyse toegeken. Die uitslag sal in Junie 2026 bekend gemaak word. ===Reëls=== #Die wedstryd begin op 1 Mei 2026, 0:00:01 (Suid-Afrikaanse tyd) en eindig op 31 Mei 2026 om 23:59:59. #'''Daar word vereis dat alle deelnemers geregistreerde gebruikers is'''. As u nog nie 'n gebruikersnaam het nie, skep gerus een [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Teken_in&type=signup hier]. #Deelnemers kan tot op 31 Mei 2026, 23:59:59, inskryf. #Deelnemers kan self kies aan watter artikel(s) hulle vir die wedstryd wil werk. Die enigste vereiste is dat dit 'n nuwe artikel moet wees (een wat nog nie bestaan nie), of dat 'n [[Wikipedia:Saadjie|saadjie]] ('n baie kort artikel) uitgebrei word. Kliek [[:Kategorie:Saadjies|hier]] vir 'n lys van saadjies. Hierdie wedstryd geld alleen vir artikels en nie vir [[:Kategorie:Lyste|lyste]], datumbladsye, sportuitslae ens. nie. #Alleen wysigings wat tydens die verloop van die wedstryd aangebring is, word in ag geneem tydens beoordeling. #Die beoordelaars bepaal die verloop van die wedstryd en gebruik hul diskresie om probleme op te los wat nie in die spelreëls bespreek word nie. #Die beoordelaars en organiseerders mag nie aan die wedstryd deelneem of aan artikels werk nie (behalwe vir die verwydering van vandalisme, ens.). #Die beoordelaars beoordeel die wysigings aan die hand van die beoordelingskriteria hier onder. #Indien enige aangewese '''beoordelaar sou onttrek''' tydens die verloop van die wedstryd, mag 'n aanvaarbare plaasvervanger deur die ander lede in sy plek aangewys word. #Die besluit van die beoordelaars is finaal en geen korrespondensie sal daaroor gevoer word nie. #Die Amazon-geskenkbewyse is: :*1ste prys: R5 000 :*2de prys: R4 000 :*3de prys: R3 000 ===Beoordelingskriteria=== #Die '''inleiding'''. Die inleiding moet nie te lank wees nie, maar ook nie te kort nie. Dit moet 'n begryplike en volledige definisie asook 'n kort opsomming van die onderwerp bied. #Die '''indeling''' of struktuur, waaronder die gebruik van opskrifte en paragrawe. Die struktuur is oorsigtelik, logies en/of handhaaf 'n natuurlike verloop; hoofsake word van bysake onderskei. #Die '''uitleg'''. Die uitleg moenie te veel afwyk van die gebruiklike nie. Waar moontlik, word relevante beelde gebruik. Beelde, tabelle en/of grafieke word sover as moontlik met 'n kort teks beskryf. Die uitleg moenie van die inhoud aflei deur 'n deurmekaar gebruik van beelde, sjablone of ander elemente nie. #Die '''inhoud'''. By 'n goeie artikel is die [[Wikipedia:Neutrale standpunt|inhoud neutraal]] en relevant ten opsigte van die onderwerp en veral so volledig moontlik. Die inhoud moet voldoende wees om die onderwerp goed te dek, maar nie meer vertel as wat noodsaaklik is nie. Die inhoud moet ook nie dele bevat wat duidelik onensiklopedies is nie. Die hele artikel moet langer as 5&nbsp;000 grepe wees. Beelde, tabelle, sjablone en/of grafieke word slegs gebruik indien hulle relevant is tot die inhoud van die artikel. #Die '''styl'''. Hieronder val leesbaarheid, grammatika, spelling, woordkeuse en sinsbou. Die taalgebruik is sover as moontlik op die algemene leser gerig: die Afrikaans wat die artikel gebruik, is toeganklik vir die belangstellende, niegespesialiseerde leser met 'n gemiddelde algemene ontwikkeling. #Die '''[[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]]'''. Omstrede bewerings in 'n artikel moet deur 'n bronvermelding ondersteun word. Die gebruikte bronne moet sover as moontlik relevant en van toepassing wees op die onderwerp. Bronne moet ook betroubaar wees: die aantal bronne is minder belangrik as die kwaliteit van die bronne. #'''Ingewikkelde wikisintaksis is nie 'n vereiste nie'''. Artikels wat nie van inligtingskaste of ingewikkelde tabelle voorsien is nie, sal nie daardeur benadeel word nie. So ook sal gebruikers nie voordeel trek uit die insluiting daarvan nie. #Die beoordelaars beoordeel slegs verbeteringe wat deur die deelnemers self aangebring is. '''Deelnemers moet dus altyd inteken voordat hulle aan 'n artikel werk'''. ==Inskrywing== Inskrywings kan vanaf 1 Mei 2026 hier geplaas word (kliek op "wysig" hierbo, langs die opskrif). # [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]): [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] #<s>[[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 12:43, 1 Mei 2026 (UTC): [[Transfobie]]</s> Onttrek op 10 Mei 2026 weens betrokkenheid by die [[:meta:AWA Inclusion Project|2026 African Wikipedia Alliance-genootskap]], ondersteun deur Code for Africa en die Noorse Ambassade. #[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]): [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] #[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]): [[Lockheed Constellation]] #[[Gebruiker:Odriskelmac11|Odriskelmac11]] ([[Gebruikerbespreking:Odriskelmac11|kontak]]): [[Akita-prefektuur]] #[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]): [[Douglas DC-3]] #[[Gebruiker:BlueEagel777|BlueEagel777]] ([[Gebruikerbespreking:BlueEagel777|kontak]]): [[Versterkingsleër]] <!--- Jy kan vir die wedstryd inskryf deur onderaan die lys jou handtekening d.m.w. drie tildes (~~~) agter 'n hekkie (#) te plaas, plus die naam van die artikel waaraan jy wil werk. Byvoorbeeld: # ~~~: [[artikel]] --> ==Beoordelaars== #[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] #[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] #[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] #[[Gebruiker:Petterual|Petterual]] ==Uitslae== [[Beeld:Goldenwiki_2.png|left|75px]] ===1ste plek: [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]]=== Eerste plek gaan aan [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] [[Beeld:Silverwiki 2.png|left|75px]] ===2de plek: [[Douglas DC-3]]=== Tweede plek gaan aan [[Gebruiker:Gaius_le_Roux|Gaius le Roux]] [[File:Bronzewiki 1.5.png|left|75px]] ===3de plek: [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]]=== Derde plek gaan aan [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]. ==Terugvoer== ===Suid-Afrikaanse kernwapenprogram=== '''Inleiding''' Goeie, lang inleiding wat 'n opsomming van die hele artikel is. Die inleiding vat die onderwerp goed saam en gee konteks, doel en historiese ontwikkeling. Die indeling is baie sterk en amper op die vlak van ’n goeie artikelstatus. '''Indeling''' Genoeg hofies en onderhofies om die kopie interessant te hou en in korter dele op te breek. Die paragrawe is ook lekker kort. Die struktuur van die artikel handhaaf 'n natuurlike verloop. '''Uitleg''' Heelwat foto's en eiegeskepte sketse wat die teks aanvul. Ek hou van die KI-gegenereerde illustrasie as hooffoto, maar voel dit kon groter gebruik gewees het. Tikfoutjie by die fotobyskrif: Ki moet KI wees. '''Inhoud''' 'n Belangrike artikel wat kundig en objektief geskryf is. Dis 'n goeie voorbeeld van die soort artikels wat ons op die Afrikaanse Wikipedia nodig het. Ek weet nie of die afdeling "Kernwapenbesluitneming" regtig nodig is nie, want dit voel vir my soos 'n herhaling van wat reeds gesê is. Die res van die artikel is net mooi lank genoeg. '''Styl''' Taalgebruik is uitstekend en maklik verstaanbaar. Wat effens gepla het, maar nie te veel nie omdat dit maklik reggemaak kan word, is spellings wat in nuwer bronne verander het, soos dat die voorvoegsels "nie" en "vise" deesdae sonder koppeltekens geskryf word. Die woord "toetsering" kon bloot "toetse" gewees het. Die enigste rede waarom styl nie 10 kry nie, is dat sommige dele effens akademies of dig lees. '''Verifieerbaarheid''' Genoeg goeie verwysings en baie van hulle het skakels, wat die kopie verifieerbaar maak. ===Douglas DC-3=== '''Inleiding''' Goeie inleiding wat lank genoeg is om die hele onderwerp te dek. '''Indeling''' Goeie indeling met baie hofies en subhofies. '''Uitleg''' In die eerste helfte van die artikel word die foto's goed gebruik, maar later is daar te veel wit spasies langs die foto's. Die baie foto's maak egter die artikel lewendig. Opmerkings onderaan hofies soos dié pla my: "Die bogenoemde gedeelte is op ''Skyleaders'' gegrond." Dit sou beter gelyk het as notas. '''Inhoud''' 'n Goeie dekking van die onderwerp. '''Styl''' Die artikel getuig van 'n goeie kennis van vliegterme. Die sintaks pla so hier en daar, soos "het 'n rewolusie in lugvervoer in die 1930's en 1940's ontketen", waar die tyd eerste moes gestaan het, ná "het". In die stukkie oor Rusland is die Engelse spellings gebruik en nie die Afrikaanse transliterasie nie. Andersins goeie taalgebruik. '''Verifieerbaarheid''' Die verwysings het nie skakels nie en kan nie geverifieer word nie, tensy jy toegang tot die boeke het. Dit sou beter gelyk het oor drie bene. '''Verdere kommentaar''' Baie gebalanseerd: geskiedenis en tegniese gegewens pas goed saam. Die artikel is breed genoeg sonder om deurmekaar te raak. Oor die algemeen 'n goeie artikel - goeie inligting en goed geskryf. Die artikel sal baat vind by deeglike redaksionele versorging. Die bronne is na my mening aan die min kant. ===Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield=== '''Inleiding''' Ek plaas my kommentaar oor die artikelnaam ook hier. Ek dink "spoornyd" (nyd = "bittere afguns/jaloesie" volgens die HAT) is 'n sterk negatiewe woord wat liefs vermy moes gewees het, veral omdat dit hier gaan oor twee gemeenskappe wat steeds bestaan. Die inleiding is te kort vir enige artikel, veral so 'n lange. En hier al kom die eerste subjektiewe kommentaar voor: "Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom." As iemand dit gesê het, kort daar 'n verwysing. Dit kom dikwels voor, ook in die notas: "Daar is 'n enorme verskil tussen konsensus (waar almal oor iets saamstem) en meerderheidsbesluit." (Meer hieroor later.) Ook die woorde "begin broei" en "voortsmeul" is vir dramatiese effek bygevoeg en doen afbreuk aan die objektiwiteit van die artikel. '''Indeling''' Daar is baie hofies en subhofies, maar omdat die artikel so lank is, word hulle oordonder deur die ellellange stukke teks met vetgedrukte datums. '''Uitleg''' Daar is vir my te veel vetgedrukte teks, veral in die begin, wat lyk of dit ingesit is om op te maak vir 'n gebrek aan genoeg grafiese elemente. Ek is bly 'n paar foto's en kaarte is ingesit, maar ek sou graag 'n hooffoto wou sien '''Inhoud''' Die artikel is hopeloos te lank vir enige onderwerp en ek dink min mense sal tot die einde lees. Dit is jammer, want 'n mens kan sien die skrywer het baie moeite gedoen. Dit kon 'n goeie artikel gewees het as hy nie effens oorboord gegaan het nie. '''Styl''' Daar is te veel Nederlandse woorde en aanhalings. Al kom die artikel uit 'n Nederlandse koerant, kon Afrikaanse vertalings maar gebruik gewees het. Ek sou ook die spelling "Piketberg" gebruik het, tensy dit 'n direkte aanhaling is. Daar is baie wol in die storie, wat die aandag van die feite aftrek. Hele notules van vergaderings en 'n lys bottermakers word byvoorbeeld gegee, wat onnodig is en waarin uiters min mense sal belangstel. Dit is ook soms moeilik om agter te kom waar die artikel eindig en die skrywer se persoonlike vertellings en verduidelikings begin. Uitdrukkings soos "maar die tonnemaat val soos 'n baksteen in April" en "'n mens moet egter onthou" is subjektief en onensiklopedies. Die volgende sin lyk vir my soos 'n eie mening: "Vir 'n boek wat oor die trots van die dorp moet handel, begroet die volgende eerste selfbejammerende woorde die niksvermoedende leser . . ." '''Verifieerbaarheid''' Die helfte van die artikel bestaan uit lang aanhalings uit koerante, sommige dele in vetdruk en ander in Nederlands, wat 'n massa kopie skep. Dit is dus verifieerbaar (soort van, as 'n mens die skrywer se woord daarvoor aanvaar), maar myns insiens onnodig. '''Verdere kommentaar''' Die outeur het duidelik moeite gedoen. Interessante onderwerp en opvallend omvangryk vir ’n plaaslike historiese tema. Dit verloor egter punte omdat die onderwerp self baie spesifiek is en die vloei soms meer historiese vertelling as ensiklopediese opsomming kan word. [[Kategorie:Wikipedia:Skryfwedstryd]] ox2i6bv83gkq6c487p7cd92sl1r7cpe 2913336 2913335 2026-06-23T17:08:27Z Dumbassman 62009 2913336 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] Die volgende skryfwedstryd van die Afrikaanse Wikipedia vind in Mei 2026 plaas. Aan die einde word drie Amazon-geskenkbewyse toegeken. Die uitslag was in Junie 2026 bekend gemaak. ===Reëls=== #Die wedstryd begin op 1 Mei 2026, 0:00:01 (Suid-Afrikaanse tyd) en eindig op 31 Mei 2026 om 23:59:59. #'''Daar word vereis dat alle deelnemers geregistreerde gebruikers is'''. As u nog nie 'n gebruikersnaam het nie, skep gerus een [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Teken_in&type=signup hier]. #Deelnemers kan tot op 31 Mei 2026, 23:59:59, inskryf. #Deelnemers kan self kies aan watter artikel(s) hulle vir die wedstryd wil werk. Die enigste vereiste is dat dit 'n nuwe artikel moet wees (een wat nog nie bestaan nie), of dat 'n [[Wikipedia:Saadjie|saadjie]] ('n baie kort artikel) uitgebrei word. Kliek [[:Kategorie:Saadjies|hier]] vir 'n lys van saadjies. Hierdie wedstryd geld alleen vir artikels en nie vir [[:Kategorie:Lyste|lyste]], datumbladsye, sportuitslae ens. nie. #Alleen wysigings wat tydens die verloop van die wedstryd aangebring is, word in ag geneem tydens beoordeling. #Die beoordelaars bepaal die verloop van die wedstryd en gebruik hul diskresie om probleme op te los wat nie in die spelreëls bespreek word nie. #Die beoordelaars en organiseerders mag nie aan die wedstryd deelneem of aan artikels werk nie (behalwe vir die verwydering van vandalisme, ens.). #Die beoordelaars beoordeel die wysigings aan die hand van die beoordelingskriteria hier onder. #Indien enige aangewese '''beoordelaar sou onttrek''' tydens die verloop van die wedstryd, mag 'n aanvaarbare plaasvervanger deur die ander lede in sy plek aangewys word. #Die besluit van die beoordelaars is finaal en geen korrespondensie sal daaroor gevoer word nie. #Die Amazon-geskenkbewyse is: :*1ste prys: R5 000 :*2de prys: R4 000 :*3de prys: R3 000 ===Beoordelingskriteria=== #Die '''inleiding'''. Die inleiding moet nie te lank wees nie, maar ook nie te kort nie. Dit moet 'n begryplike en volledige definisie asook 'n kort opsomming van die onderwerp bied. #Die '''indeling''' of struktuur, waaronder die gebruik van opskrifte en paragrawe. Die struktuur is oorsigtelik, logies en/of handhaaf 'n natuurlike verloop; hoofsake word van bysake onderskei. #Die '''uitleg'''. Die uitleg moenie te veel afwyk van die gebruiklike nie. Waar moontlik, word relevante beelde gebruik. Beelde, tabelle en/of grafieke word sover as moontlik met 'n kort teks beskryf. Die uitleg moenie van die inhoud aflei deur 'n deurmekaar gebruik van beelde, sjablone of ander elemente nie. #Die '''inhoud'''. By 'n goeie artikel is die [[Wikipedia:Neutrale standpunt|inhoud neutraal]] en relevant ten opsigte van die onderwerp en veral so volledig moontlik. Die inhoud moet voldoende wees om die onderwerp goed te dek, maar nie meer vertel as wat noodsaaklik is nie. Die inhoud moet ook nie dele bevat wat duidelik onensiklopedies is nie. Die hele artikel moet langer as 5&nbsp;000 grepe wees. Beelde, tabelle, sjablone en/of grafieke word slegs gebruik indien hulle relevant is tot die inhoud van die artikel. #Die '''styl'''. Hieronder val leesbaarheid, grammatika, spelling, woordkeuse en sinsbou. Die taalgebruik is sover as moontlik op die algemene leser gerig: die Afrikaans wat die artikel gebruik, is toeganklik vir die belangstellende, niegespesialiseerde leser met 'n gemiddelde algemene ontwikkeling. #Die '''[[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]]'''. Omstrede bewerings in 'n artikel moet deur 'n bronvermelding ondersteun word. Die gebruikte bronne moet sover as moontlik relevant en van toepassing wees op die onderwerp. Bronne moet ook betroubaar wees: die aantal bronne is minder belangrik as die kwaliteit van die bronne. #'''Ingewikkelde wikisintaksis is nie 'n vereiste nie'''. Artikels wat nie van inligtingskaste of ingewikkelde tabelle voorsien is nie, sal nie daardeur benadeel word nie. So ook sal gebruikers nie voordeel trek uit die insluiting daarvan nie. #Die beoordelaars beoordeel slegs verbeteringe wat deur die deelnemers self aangebring is. '''Deelnemers moet dus altyd inteken voordat hulle aan 'n artikel werk'''. ==Inskrywing== Inskrywings kan vanaf 1 Mei 2026 hier geplaas word (kliek op "wysig" hierbo, langs die opskrif). # [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]): [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] #<s>[[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 12:43, 1 Mei 2026 (UTC): [[Transfobie]]</s> Onttrek op 10 Mei 2026 weens betrokkenheid by die [[:meta:AWA Inclusion Project|2026 African Wikipedia Alliance-genootskap]], ondersteun deur Code for Africa en die Noorse Ambassade. #[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]): [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] #[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]): [[Lockheed Constellation]] #[[Gebruiker:Odriskelmac11|Odriskelmac11]] ([[Gebruikerbespreking:Odriskelmac11|kontak]]): [[Akita-prefektuur]] #[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]): [[Douglas DC-3]] #[[Gebruiker:BlueEagel777|BlueEagel777]] ([[Gebruikerbespreking:BlueEagel777|kontak]]): [[Versterkingsleër]] <!--- Jy kan vir die wedstryd inskryf deur onderaan die lys jou handtekening d.m.w. drie tildes (~~~) agter 'n hekkie (#) te plaas, plus die naam van die artikel waaraan jy wil werk. Byvoorbeeld: # ~~~: [[artikel]] --> ==Beoordelaars== #[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] #[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] #[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] #[[Gebruiker:Petterual|Petterual]] ==Uitslae== [[Beeld:Goldenwiki_2.png|left|75px]] ===1ste plek: [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]]=== Eerste plek gaan aan [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] [[Beeld:Silverwiki 2.png|left|75px]] ===2de plek: [[Douglas DC-3]]=== Tweede plek gaan aan [[Gebruiker:Gaius_le_Roux|Gaius le Roux]] [[File:Bronzewiki 1.5.png|left|75px]] ===3de plek: [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]]=== Derde plek gaan aan [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]. ==Terugvoer== ===Suid-Afrikaanse kernwapenprogram=== '''Inleiding''' Goeie, lang inleiding wat 'n opsomming van die hele artikel is. Die inleiding vat die onderwerp goed saam en gee konteks, doel en historiese ontwikkeling. Die indeling is baie sterk en amper op die vlak van ’n goeie artikelstatus. '''Indeling''' Genoeg hofies en onderhofies om die kopie interessant te hou en in korter dele op te breek. Die paragrawe is ook lekker kort. Die struktuur van die artikel handhaaf 'n natuurlike verloop. '''Uitleg''' Heelwat foto's en eiegeskepte sketse wat die teks aanvul. Ek hou van die KI-gegenereerde illustrasie as hooffoto, maar voel dit kon groter gebruik gewees het. Tikfoutjie by die fotobyskrif: Ki moet KI wees. '''Inhoud''' 'n Belangrike artikel wat kundig en objektief geskryf is. Dis 'n goeie voorbeeld van die soort artikels wat ons op die Afrikaanse Wikipedia nodig het. Ek weet nie of die afdeling "Kernwapenbesluitneming" regtig nodig is nie, want dit voel vir my soos 'n herhaling van wat reeds gesê is. Die res van die artikel is net mooi lank genoeg. '''Styl''' Taalgebruik is uitstekend en maklik verstaanbaar. Wat effens gepla het, maar nie te veel nie omdat dit maklik reggemaak kan word, is spellings wat in nuwer bronne verander het, soos dat die voorvoegsels "nie" en "vise" deesdae sonder koppeltekens geskryf word. Die woord "toetsering" kon bloot "toetse" gewees het. Die enigste rede waarom styl nie 10 kry nie, is dat sommige dele effens akademies of dig lees. '''Verifieerbaarheid''' Genoeg goeie verwysings en baie van hulle het skakels, wat die kopie verifieerbaar maak. ===Douglas DC-3=== '''Inleiding''' Goeie inleiding wat lank genoeg is om die hele onderwerp te dek. '''Indeling''' Goeie indeling met baie hofies en subhofies. '''Uitleg''' In die eerste helfte van die artikel word die foto's goed gebruik, maar later is daar te veel wit spasies langs die foto's. Die baie foto's maak egter die artikel lewendig. Opmerkings onderaan hofies soos dié pla my: "Die bogenoemde gedeelte is op ''Skyleaders'' gegrond." Dit sou beter gelyk het as notas. '''Inhoud''' 'n Goeie dekking van die onderwerp. '''Styl''' Die artikel getuig van 'n goeie kennis van vliegterme. Die sintaks pla so hier en daar, soos "het 'n rewolusie in lugvervoer in die 1930's en 1940's ontketen", waar die tyd eerste moes gestaan het, ná "het". In die stukkie oor Rusland is die Engelse spellings gebruik en nie die Afrikaanse transliterasie nie. Andersins goeie taalgebruik. '''Verifieerbaarheid''' Die verwysings het nie skakels nie en kan nie geverifieer word nie, tensy jy toegang tot die boeke het. Dit sou beter gelyk het oor drie bene. '''Verdere kommentaar''' Baie gebalanseerd: geskiedenis en tegniese gegewens pas goed saam. Die artikel is breed genoeg sonder om deurmekaar te raak. Oor die algemeen 'n goeie artikel - goeie inligting en goed geskryf. Die artikel sal baat vind by deeglike redaksionele versorging. Die bronne is na my mening aan die min kant. ===Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield=== '''Inleiding''' Ek plaas my kommentaar oor die artikelnaam ook hier. Ek dink "spoornyd" (nyd = "bittere afguns/jaloesie" volgens die HAT) is 'n sterk negatiewe woord wat liefs vermy moes gewees het, veral omdat dit hier gaan oor twee gemeenskappe wat steeds bestaan. Die inleiding is te kort vir enige artikel, veral so 'n lange. En hier al kom die eerste subjektiewe kommentaar voor: "Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom." As iemand dit gesê het, kort daar 'n verwysing. Dit kom dikwels voor, ook in die notas: "Daar is 'n enorme verskil tussen konsensus (waar almal oor iets saamstem) en meerderheidsbesluit." (Meer hieroor later.) Ook die woorde "begin broei" en "voortsmeul" is vir dramatiese effek bygevoeg en doen afbreuk aan die objektiwiteit van die artikel. '''Indeling''' Daar is baie hofies en subhofies, maar omdat die artikel so lank is, word hulle oordonder deur die ellellange stukke teks met vetgedrukte datums. '''Uitleg''' Daar is vir my te veel vetgedrukte teks, veral in die begin, wat lyk of dit ingesit is om op te maak vir 'n gebrek aan genoeg grafiese elemente. Ek is bly 'n paar foto's en kaarte is ingesit, maar ek sou graag 'n hooffoto wou sien '''Inhoud''' Die artikel is hopeloos te lank vir enige onderwerp en ek dink min mense sal tot die einde lees. Dit is jammer, want 'n mens kan sien die skrywer het baie moeite gedoen. Dit kon 'n goeie artikel gewees het as hy nie effens oorboord gegaan het nie. '''Styl''' Daar is te veel Nederlandse woorde en aanhalings. Al kom die artikel uit 'n Nederlandse koerant, kon Afrikaanse vertalings maar gebruik gewees het. Ek sou ook die spelling "Piketberg" gebruik het, tensy dit 'n direkte aanhaling is. Daar is baie wol in die storie, wat die aandag van die feite aftrek. Hele notules van vergaderings en 'n lys bottermakers word byvoorbeeld gegee, wat onnodig is en waarin uiters min mense sal belangstel. Dit is ook soms moeilik om agter te kom waar die artikel eindig en die skrywer se persoonlike vertellings en verduidelikings begin. Uitdrukkings soos "maar die tonnemaat val soos 'n baksteen in April" en "'n mens moet egter onthou" is subjektief en onensiklopedies. Die volgende sin lyk vir my soos 'n eie mening: "Vir 'n boek wat oor die trots van die dorp moet handel, begroet die volgende eerste selfbejammerende woorde die niksvermoedende leser . . ." '''Verifieerbaarheid''' Die helfte van die artikel bestaan uit lang aanhalings uit koerante, sommige dele in vetdruk en ander in Nederlands, wat 'n massa kopie skep. Dit is dus verifieerbaar (soort van, as 'n mens die skrywer se woord daarvoor aanvaar), maar myns insiens onnodig. '''Verdere kommentaar''' Die outeur het duidelik moeite gedoen. Interessante onderwerp en opvallend omvangryk vir ’n plaaslike historiese tema. Dit verloor egter punte omdat die onderwerp self baie spesifiek is en die vloei soms meer historiese vertelling as ensiklopediese opsomming kan word. [[Kategorie:Wikipedia:Skryfwedstryd]] 5uebyp894i0e22esykwihke1dxivo4y 2913337 2913336 2026-06-23T17:08:55Z Dumbassman 62009 2913337 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] Die volgende skryfwedstryd van die Afrikaanse Wikipedia vind in Mei 2026 plaas. Aan die einde word drie Amazon-geskenkbewyse toegeken. Die uitslag was in Junie 2026 bekend gemaak. ===Reëls=== #Die wedstryd begin op 1 Mei 2026, 0:00:01 (Suid-Afrikaanse tyd) en eindig op 31 Mei 2026 om 23:59:59. #'''Daar word vereis dat alle deelnemers geregistreerde gebruikers is'''. As u nog nie 'n gebruikersnaam het nie, skep gerus een [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Teken_in&type=signup hier]. #Deelnemers kan tot op 31 Mei 2026, 23:59:59, inskryf. #Deelnemers kan self kies aan watter artikel(s) hulle vir die wedstryd wil werk. Die enigste vereiste is dat dit 'n nuwe artikel moet wees (een wat nog nie bestaan nie), of dat 'n [[Wikipedia:Saadjie|saadjie]] ('n baie kort artikel) uitgebrei word. Kliek [[:Kategorie:Saadjies|hier]] vir 'n lys van saadjies. Hierdie wedstryd geld alleen vir artikels en nie vir [[:Kategorie:Lyste|lyste]], datumbladsye, sportuitslae ens. nie. #Alleen wysigings wat tydens die verloop van die wedstryd aangebring is, word in ag geneem tydens beoordeling. #Die beoordelaars bepaal die verloop van die wedstryd en gebruik hul diskresie om probleme op te los wat nie in die spelreëls bespreek word nie. #Die beoordelaars en organiseerders mag nie aan die wedstryd deelneem of aan artikels werk nie (behalwe vir die verwydering van vandalisme, ens.). #Die beoordelaars beoordeel die wysigings aan die hand van die beoordelingskriteria hier onder. #Indien enige aangewese '''beoordelaar sou onttrek''' tydens die verloop van die wedstryd, mag 'n aanvaarbare plaasvervanger deur die ander lede in sy plek aangewys word. #Die besluit van die beoordelaars is finaal en geen korrespondensie sal daaroor gevoer word nie. #Die Amazon-geskenkbewyse is: :*1ste prys: R5 000 :*2de prys: R4 000 :*3de prys: R3 000 ===Beoordelingskriteria=== #Die '''inleiding'''. Die inleiding moet nie te lank wees nie, maar ook nie te kort nie. Dit moet 'n begryplike en volledige definisie asook 'n kort opsomming van die onderwerp bied. #Die '''indeling''' of struktuur, waaronder die gebruik van opskrifte en paragrawe. Die struktuur is oorsigtelik, logies en/of handhaaf 'n natuurlike verloop; hoofsake word van bysake onderskei. #Die '''uitleg'''. Die uitleg moenie te veel afwyk van die gebruiklike nie. Waar moontlik, word relevante beelde gebruik. Beelde, tabelle en/of grafieke word sover as moontlik met 'n kort teks beskryf. Die uitleg moenie van die inhoud aflei deur 'n deurmekaar gebruik van beelde, sjablone of ander elemente nie. #Die '''inhoud'''. By 'n goeie artikel is die [[Wikipedia:Neutrale standpunt|inhoud neutraal]] en relevant ten opsigte van die onderwerp en veral so volledig moontlik. Die inhoud moet voldoende wees om die onderwerp goed te dek, maar nie meer vertel as wat noodsaaklik is nie. Die inhoud moet ook nie dele bevat wat duidelik onensiklopedies is nie. Die hele artikel moet langer as 5&nbsp;000 grepe wees. Beelde, tabelle, sjablone en/of grafieke word slegs gebruik indien hulle relevant is tot die inhoud van die artikel. #Die '''styl'''. Hieronder val leesbaarheid, grammatika, spelling, woordkeuse en sinsbou. Die taalgebruik is sover as moontlik op die algemene leser gerig: die Afrikaans wat die artikel gebruik, is toeganklik vir die belangstellende, niegespesialiseerde leser met 'n gemiddelde algemene ontwikkeling. #Die '''[[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]]'''. Omstrede bewerings in 'n artikel moet deur 'n bronvermelding ondersteun word. Die gebruikte bronne moet sover as moontlik relevant en van toepassing wees op die onderwerp. Bronne moet ook betroubaar wees: die aantal bronne is minder belangrik as die kwaliteit van die bronne. #'''Ingewikkelde wikisintaksis is nie 'n vereiste nie'''. Artikels wat nie van inligtingskaste of ingewikkelde tabelle voorsien is nie, sal nie daardeur benadeel word nie. So ook sal gebruikers nie voordeel trek uit die insluiting daarvan nie. #Die beoordelaars beoordeel slegs verbeteringe wat deur die deelnemers self aangebring is. '''Deelnemers moet dus altyd inteken voordat hulle aan 'n artikel werk'''. ==Inskrywing== Inskrywings kan vanaf 1 Mei 2026 hier geplaas word (kliek op "wysig" hierbo, langs die opskrif). # [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]): [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] #<s>[[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 12:43, 1 Mei 2026 (UTC): [[Transfobie]]</s> Onttrek op 10 Mei 2026 weens betrokkenheid by die [[:meta:AWA Inclusion Project|2026 African Wikipedia Alliance-genootskap]], ondersteun deur Code for Africa en die Noorse Ambassade. #[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]): [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] #[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]): [[Lockheed Constellation]] #[[Gebruiker:Odriskelmac11|Odriskelmac11]] ([[Gebruikerbespreking:Odriskelmac11|kontak]]): [[Akita-prefektuur]] #[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]): [[Douglas DC-3]] #[[Gebruiker:BlueEagel777|BlueEagel777]] ([[Gebruikerbespreking:BlueEagel777|kontak]]): [[Versterkingsleër]] <!--- Jy kan vir die wedstryd inskryf deur onderaan die lys jou handtekening d.m.w. drie tildes (~~~) agter 'n hekkie (#) te plaas, plus die naam van die artikel waaraan jy wil werk. Byvoorbeeld: # ~~~: [[artikel]] --> ==Beoordelaars== #[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] #[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] #[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] #[[Gebruiker:Petterual|Petterual]] ==Uitslae== [[Beeld:Goldenwiki_2.png|left|75px]] ===1ste plek: [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]]=== Eerste plek gaan aan [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] [[Beeld:Silverwiki 2.png|left|75px]] ===2de plek: [[Douglas DC-3]]=== Tweede plek gaan aan [[Gebruiker:Gaius_le_Roux|Gaius le Roux]] [[File:Bronzewiki 1.5.png|left|75px]] ===3de plek: [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]]=== Derde plek gaan aan [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]. ==Terugvoer== ===Suid-Afrikaanse kernwapenprogram=== '''Inleiding''' Goeie, lang inleiding wat 'n opsomming van die hele artikel is. Die inleiding vat die onderwerp goed saam en gee konteks, doel en historiese ontwikkeling. Die indeling is baie sterk en amper op die vlak van ’n goeie artikelstatus. '''Indeling''' Genoeg hofies en onderhofies om die kopie interessant te hou en in korter dele op te breek. Die paragrawe is ook lekker kort. Die struktuur van die artikel handhaaf 'n natuurlike verloop. '''Uitleg''' Heelwat foto's en eiegeskepte sketse wat die teks aanvul. Ek hou van die KI-gegenereerde illustrasie as hooffoto, maar voel dit kon groter gebruik gewees het. Tikfoutjie by die fotobyskrif: Ki moet KI wees. '''Inhoud''' 'n Belangrike artikel wat kundig en objektief geskryf is. Dis 'n goeie voorbeeld van die soort artikels wat ons op die Afrikaanse Wikipedia nodig het. Ek weet nie of die afdeling "Kernwapenbesluitneming" regtig nodig is nie, want dit voel vir my soos 'n herhaling van wat reeds gesê is. Die res van die artikel is net mooi lank genoeg. '''Styl''' Taalgebruik is uitstekend en maklik verstaanbaar. Wat effens gepla het, maar nie te veel nie omdat dit maklik reggemaak kan word, is spellings wat in nuwer bronne verander het, soos dat die voorvoegsels "nie" en "vise" deesdae sonder koppeltekens geskryf word. Die woord "toetsering" kon bloot "toetse" gewees het. Die enigste rede waarom styl nie 10 kry nie, is dat sommige dele effens akademies of dig lees. '''Verifieerbaarheid''' Genoeg goeie verwysings en baie van hulle het skakels, wat die kopie verifieerbaar maak. ===Douglas DC-3=== '''Inleiding''' Goeie inleiding wat lank genoeg is om die hele onderwerp te dek. '''Indeling''' Goeie indeling met baie hofies en subhofies. '''Uitleg''' In die eerste helfte van die artikel word die foto's goed gebruik, maar later is daar te veel wit spasies langs die foto's. Die baie foto's maak egter die artikel lewendig. Opmerkings onderaan hofies soos dié pla my: "Die bogenoemde gedeelte is op ''Skyleaders'' gegrond." Dit sou beter gelyk het as notas. '''Inhoud''' 'n Goeie dekking van die onderwerp. '''Styl''' Die artikel getuig van 'n goeie kennis van vliegterme. Die sintaks pla so hier en daar, soos "het 'n rewolusie in lugvervoer in die 1930's en 1940's ontketen", waar die tyd eerste moes gestaan het, ná "het". In die stukkie oor Rusland is die Engelse spellings gebruik en nie die Afrikaanse transliterasie nie. Andersins goeie taalgebruik. '''Verifieerbaarheid''' Die verwysings het nie skakels nie en kan nie geverifieer word nie, tensy jy toegang tot die boeke het. Dit sou beter gelyk het oor drie bene. '''Verdere kommentaar''' Baie gebalanseerd: geskiedenis en tegniese gegewens pas goed saam. Die artikel is breed genoeg sonder om deurmekaar te raak. Oor die algemeen 'n goeie artikel - goeie inligting en goed geskryf. Die artikel sal baat vind by deeglike redaksionele versorging. Die bronne is na my mening aan die min kant. ===Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield=== '''Inleiding''' Ek plaas my kommentaar oor die artikelnaam ook hier. Ek dink "spoornyd" (nyd = "bittere afguns/jaloesie" volgens die HAT) is 'n sterk negatiewe woord wat liefs vermy moes gewees het, veral omdat dit hier gaan oor twee gemeenskappe wat steeds bestaan. Die inleiding is te kort vir enige artikel, veral so 'n lange. En hier al kom die eerste subjektiewe kommentaar voor: "Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom." As iemand dit gesê het, kort daar 'n verwysing. Dit kom dikwels voor, ook in die notas: "Daar is 'n enorme verskil tussen konsensus (waar almal oor iets saamstem) en meerderheidsbesluit." (Meer hieroor later.) Ook die woorde "begin broei" en "voortsmeul" is vir dramatiese effek bygevoeg en doen afbreuk aan die objektiwiteit van die artikel. '''Indeling''' Daar is baie hofies en subhofies, maar omdat die artikel so lank is, word hulle oordonder deur die ellellange stukke teks met vetgedrukte datums. '''Uitleg''' Daar is vir my te veel vetgedrukte teks, veral in die begin, wat lyk of dit ingesit is om op te maak vir 'n gebrek aan genoeg grafiese elemente. Ek is bly 'n paar foto's en kaarte is ingesit, maar ek sou graag 'n hooffoto wou sien '''Inhoud''' Die artikel is hopeloos te lank vir enige onderwerp en ek dink min mense sal tot die einde lees. Dit is jammer, want 'n mens kan sien die skrywer het baie moeite gedoen. Dit kon 'n goeie artikel gewees het as hy nie effens oorboord gegaan het nie. '''Styl''' Daar is te veel Nederlandse woorde en aanhalings. Al kom die artikel uit 'n Nederlandse koerant, kon Afrikaanse vertalings maar gebruik gewees het. Ek sou ook die spelling "Piketberg" gebruik het, tensy dit 'n direkte aanhaling is. Daar is baie wol in die storie, wat die aandag van die feite aftrek. Hele notules van vergaderings en 'n lys bottermakers word byvoorbeeld gegee, wat onnodig is en waarin uiters min mense sal belangstel. Dit is ook soms moeilik om agter te kom waar die artikel eindig en die skrywer se persoonlike vertellings en verduidelikings begin. Uitdrukkings soos "maar die tonnemaat val soos 'n baksteen in April" en "'n mens moet egter onthou" is subjektief en onensiklopedies. Die volgende sin lyk vir my soos 'n eie mening: "Vir 'n boek wat oor die trots van die dorp moet handel, begroet die volgende eerste selfbejammerende woorde die niksvermoedende leser . . ." '''Verifieerbaarheid''' Die helfte van die artikel bestaan uit lang aanhalings uit koerante, sommige dele in vetdruk en ander in Nederlands, wat 'n massa kopie skep. Dit is dus verifieerbaar (soort van, as 'n mens die skrywer se woord daarvoor aanvaar), maar myns insiens onnodig. '''Verdere kommentaar''' Die outeur het duidelik moeite gedoen. Interessante onderwerp en opvallend omvangryk vir ’n plaaslike historiese tema. Dit verloor egter punte omdat die onderwerp self baie spesifiek is en die vloei soms meer historiese vertelling as ensiklopediese opsomming kan word. [[Kategorie:Wikipedia:Skryfwedstryd]] 4ftnm4jd4g2cmvyhni86a1r9grxb282 0 459298 2913334 2904764 2026-06-23T16:56:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2913334 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = David Rothkopf | bynaam = | beeld = David Rothkopf Bio Photo.jpg | onderskrif = David Rothkopf in 2012 | geboortenaam = David Jochanan Rothkopf | geboortedatum = {{Geboortedatum|1955|12|24}} | geboorteplek = Urbana, Illinois, VSA | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = skrywer,joernalis, ontleder en kommentator vir buitelandse beleid, nasionale veiligheid en politieke sake | ander = | bekend = ''Traitor: A History of American Betrayal from Benedict Arnold to Donald Trump'' | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = Carla Dirlikov Canales | kinders = 2 | webblad = | handtekening = }} '''David Jochanan Rothkopf''' (gebore [[24 Desember]] [[1955]])<ref>https://search.catalog.loc.gov/search?option=author&pageNumber=1&query=Rothkopf%2C%20David%20J.%20%28David%20Jochanan%29%2C%201955</ref> is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] skrywer, ontleder en kommentator oor [[buitelandse beleid]], [[nasionale veiligheid]] en politieke sake. Hy is die stigter en uitvoerende hoof van TRG Media en The Rothkopf Group, 'n rubriekskrywer vir ''The Daily Beast'' en 'n voormalige lid van die ''USA Today Board of Contributor''s. Hy is die outeur van tien boeke, insluitend ''Running the World: The Inside Story of the National Security Council and the Architects of American Power, National Insecurity: American Leadership in an Age of Fear'', en mees onlangs, ''Traitor: A History of American Betrayal from Benedict Arnold to Donald Trump''. Hy is ook die [[podsending]]-aanbieder van ''Deep State Radio''. ==Vroeë lewe en opvoeding== Rothkopf is in Urbana, [[Illinois]], in 'n [[Jode|Joodse]] familie gebore.<ref name=HaaretzThug>{{Cite web|last=Rothkopf|first=David|authorlink=|title=Israel Is Becoming an Illiberal Thugocracy, and I'm Running Out of Ways to Defend It|publisher=Haaretz|date=8 Januarie 2018|url=https://www.haaretz.com/opinion/im-running-out-of-ways-to-defend-todays-israel-1.5729942|quote=Ek is 'n Jood. Drie dosyn van my familielede is in die Holocaust dood. My pa was, voordat hy van die [[Nazi]]'s gevlug het, 'n aktiewe lid van Sionistiese jeugorganisasies.|access-date=24 Maart 2026|archive-date=25 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191225153205/https://www.haaretz.com/opinion/im-running-out-of-ways-to-defend-todays-israel-1.5729942|url-status=dead}}</ref> Sy pa het aan die [[Holocaust]] ontsnap terwyl drie dosyn van sy familielede nie.<ref name=HaaretzThug /> Rothkopf, wat in [[New Jersey]] grootgeword het, het in 1977 aan Columbia College gegradueer en die Columbia-universiteit se Nagraadse Skool vir Joernalistiek bygewoon. Hy het twee dogters, Joanna en Laura Rothkopf. Hy is getroud met Carla Dirlikov Canales, 'n operasangeres, 'n kulturele gesant van die Amerikaanse Staatsdepartement, en 'n professor in praktyk aan die Fletcher Skool vir Regte en Diplomasie aan die Tufts-universiteit. ==Loopbaan== Rothkopf het as senior uitvoerende beampte en redakteur by ''Institutional Investor, Inc.'' gedien en in 'n soortgelyke hoedanigheid by ''Financial World''-tydskrif gedien. Later was Rothkopf mede-stigter en voorsitter en hoof uitvoerende beampte van International Media Partners, Inc., wat die CEO-tydskrif en ''Emerging Markets''-koerant gepubliseer het en die CEO Institutes georganiseer het. In 1993 het hy by die Clinton-administrasie aangesluit as Adjunk-ondersekretaris van Handel vir Internasionale Handelsbeleid en -ontwikkeling. Rothkopf het later as Waarnemende Amerikaanse Ondersekretaris van Handel vir Internasionale Handel gedien, waar hy die 2 400 werknemers van die Internasionale Handelsadministrasie gelei het, insluitend die Amerikaanse Kommersiële Diens, die Internasionale Ekonomiese Beleidsburo, die Buro vir Invoeradministrasie en die Buro vir Handelsontwikkeling. Hy het die regeringsdiens verlaat en besturende direkteur geword van Kissinger Associates, die internasionale adviesfirma wat gestig en voorgesit is deur voormalige Amerikaanse minister van buitelandse sake [[Henry Kissinger]]. In 1999 was hy mede-stigter en voorsitter en uitvoerende hoof van Intellibridge Corporation, 'n verskaffer van internasionale analise en oopbron-intelligensie vir die Amerikaanse nasionale veiligheidsgemeenskap en geselekteerde beleggers, finansiële organisasies en ander korporasies. Hy was vir byna twee dekades 'n besoekende geleerde by die Carnegie Endowment for International Peace, waar hy die Carnegie Economic Strategy Roundtable voorsitter was.<ref name="David Rothkopf Carnegie Bio Page">{{cite web|last=N/A|first=N/A|title=David Rothkopf Expert Page|url=http://carnegieendowment.org/experts/?fa=188|archive-url=https://web.archive.org/web/20120908044016/http://carnegieendowment.org//experts/?fa=188|url-status=dead|archive-date=September 8, 2012|publisher=Carnegie Endowment|accessdate=12 Mei 2014}}</ref> Hy was ook voorsitter van die National Strategic Investment Forum Dialogue, 'n forum wat toonaangewende institusionele beleggers byeenroep vir besprekings oor kritieke kwessies van beleggingstrategie.<ref name="About Page for National Strategic Investment Dialogue">{{cite web|last=N/a|first=N/A|title=National Strategic Investment Dialogue|url=http://www.nationalstrategicinvestmentdialogue.com/|publisher=National Strategic Investment Dialogue|accessdate=12 Mei 2014}}</ref> Daarbenewens het Rothkopf gedien as 'n lid van die adviesrade van die Amerikaanse Instituut vir Vrede, die Johns Hopkins/Bloomberg School of Public Health, die Center for Global Development, en die Center for the Study of the Presidentship. Later was hy mede-stigter en president en uitvoerende hoof van Garten Rothkopf, 'n internasionale adviesfirma wat spesialiseer in transformerende globale tendense, veral dié wat verband hou met energie, sekuriteit en ontluikende markte. In 2012 is hy aangewys as uitvoerende hoof van die FP Group en hoofredakteur van hul ''Foreign Policy''-tydskrif, ForeignPolicy.com, en FP Events. Hy het daarna hoofredakteur van die maatskappy geword en het tot Mei 2017 gedien. Na sy werk by ''Foreign Policy'' het Rothkopf die Rothkopf Group en TRG Media gestig, wat 'n aantal podsendings vervaardig, insluitend ''Deep State Radio'', wat deur Rothkopf aangebied word, sowel as ''Words Matter, Next in Foreign Policy'', die ''DSR Daily Brief'' en ''The Secret Life of Cookies''. Die maatskappy bied ook podsending- en geleentheidsproduksiedienste wat fokus op buitelandse beleid, politiek, kultuur, tegnologie, die omgewing en vroueregte, insluitend vir maatskappye en vir buitelandse regerings soos die [[Verenigde Arabiese Emirate]].<ref>{{Cite web| title=Supplemental Statement - Pursuant to the Foreign Agents Registration Act of 1938, as amended - TRG Advisory Services, LLC | url=https://efile.fara.gov/docs/6596-Supplemental-Statement-20211101-8.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20211218141820/https://efile.fara.gov/docs/6596-Supplemental-Statement-20211101-8.pdf | archive-date=2021-12-18}}</ref> Rothkopf is 'n lid van die Raad vir Buitelandse Betrekkinge en het internasionale sake doseer aan die Columbia-universiteit se Nagraadse Skool vir Internasionale en Openbare Sake,<ref name="Ref. Rothkopf's teaching role at Columbia.">{{cite web |last= |first= |title=Columbia University World Leaders Forum |url=http://www.worldleaders.columbia.edu/participants/david-rothkopf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223034519/http://www.worldleaders.columbia.edu/participants/david-rothkopf |archive-date=23 Desember 2017 |accessdate=12 Mei 2014 |website=Columbia University World Leaders Forum |publisher=Columbia University}}</ref> die Georgetown Skool vir Buitelandse Diens, Johns Hopkins-universiteit se Paul H. Nitze Skool vir Gevorderde Internasionale Studies, en hy het lesings gegee aan toonaangewende universiteite, insluitend Harvard, Columbia, Yale, Princeton, Oxford, Cambridge, Stanford, die Nasionale Verdedigingsuniversiteit en die Naval War College.<ref name="Cites Rothkopf's university affiliations">{{cite web|last=N/A|first=N/A|title=The Center for the Study of the Presidency and Congress|url=http://www.thepresidency.org/publications/presidential-fellows-works/2-national-council-of-advisors/144-the-honorable-david-rothkopf|publisher=The Center for the Study of the Presidency and Congress|accessdate=12 Mei 2014|archive-date=12 Mei 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512215706/http://www.thepresidency.org/publications/presidential-fellows-works/2-national-council-of-advisors/144-the-honorable-david-rothkopf|url-status=dead}}</ref> ==Bibliografie== * ''Running the World: The Inside Story of the National Security Council and the Architects of American Power'' (2006) ({{ISBN|1-58648-423-0}}), wat deur David E. Sanger in ''[[The New York Times]]'' beskryf is as "die definitiewe geskiedenis van die Verenigde State se Nasionale Veiligheidsraad."<ref name="Running the World reference'">{{cite news|last=Sanger|first=David|title=In Week of Tests, Obama Reasserts His Authority|url=https://www.nytimes.com/2010/06/26/us/politics/26assess.html|accessdate=May 12, 2014|newspaper=[[The New York Times]]|date=June 25, 2010}}</ref> * ''Superclass: The Global Power Elite and the World They Are Making'', gepubliseer in 2008, is deur Rana Foroohar in ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' tydskrif beskryf as "miskien die definitiewe kroniek van Davos-man."<ref name="Superclass reference'">{{cite news |last= Foroohar |first= Rana |title= Davos Wisdom, 2013: Five Lessons from the Global Forum |url= https://business.time.com/2013/01/26/davos-wisdom-2013-five-lessons-from-the-global-forum/ |access-date= 12 Mei 2014 |newspaper= Time |date= 26 Januarie 2013 |archive-date= 13 Mei 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140513013533/http://business.time.com/2013/01/26/davos-wisdom-2013-five-lessons-from-the-global-forum/ |url-status= dead }}</ref> * ''Power, Inc.: The Epic Rivalry Between Big Business and Government-and the Reckoning That Lies Ahead'' ({{ISBN|0-374-53367-9}}), gepubliseer in 2012, is goed ontvang in die populêre pers.<ref name='Rothkopf "Power Inc." reference 1'>{{cite news|last=Luce|first=Edward|title=Recovery, but a cold and grey one|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/96018b1e-540a-11e1-8d12-00144feabdc0.html#axzz31WGkXqh8|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221211221219/https://www.ft.com/content/96018b1e-540a-11e1-8d12-00144feabdc0#axzz31WGkXqh8|archive-date=11 Desember 2022|url-access=subscription|url-status=live|accessdate=May 12, 2014|newspaper=[[Financial Times]]|date=12 Februarie 2012}}</ref><ref name='Rothkopf "Power Inc." reference 2'>{{cite news|last=Friedman|first=Thomas|title=Capitalism, Version 2012|url=https://www.nytimes.com/2012/03/14/opinion/friedman-capitalism-version-2012.html?_r=1&|accessdate=12 Mei 2014|newspaper=[[The New York Times]]|date=13 Maart 2012}}</ref><ref name="Power Inc. reference 3'">{{cite news|last=Lemann|first=Nicholas|title=Evening the Odds|url=http://www.newyorker.com/arts/critics/atlarge/2012/04/23/120423crat_atlarge_lemann?currentPage=2|accessdate=12 Mei 2014|newspaper=The New Yorker|date=23 April 2012}}</ref> * ''National Insecurity: Making U.S. Foreign Policy in an Age of Fear'',<ref>[https://www.wsj.com/articles/book-review-national-insecurity-by-david-rothkopf-1419202753 "National Insecurity" book review] on ''[[The Wall Street Journal]]''</ref> 2014. * ''The Great Questions of Tomorrow'', 2017. * ''Traitor: A History of American Betrayal from Benedict Arnold to Donald Trump'', 2020. * ''American Resistance: The Inside Story of How the Deep State Saved the Nation'', 2022. Hy is ook die outeur, mede-outeur, mede-redakteur van en bydraer tot bykomende boeke, insluitend ''The Global Century: Globalization and National Security'' (National Defense University), C''uba: The Contours of Change'' (Lynne Rienner Publishers), ''The Price of Peace: Emergency Economic Intervention and U.S. Foreign Policy'' (Carnegie Endowment for International Peace), ''The Common Market: Uniting the European Community'' (Franklin Watts) en ''The Big Emerging Markets'' (Bernan Press). ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rothkopf, David}} [[Kategorie:Amerikaanse politikoloë]] [[Kategorie:Geboortes in 1955]] [[Kategorie:Lewende mense]] 748zke0vdcyh3dupqdait43h7eu78cw 0 461049 2913339 2913152 2026-06-23T18:01:56Z Sobaka 328 opruim 2913339 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] [[Lêer:Suid-Afrikaanse Kernwapenprogram.png|duimnael|KI gegenereerde illustrasie van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram.]] Die '''Suid-Afrikaanse kernwapenprogram''' was ’n geheime [[militêr]]e en [[tegnologie]]se projek wat gedurende die [[Koue Oorlog]] deur die regering van Suid-Afrika ontwikkel is. Die program het in die 1970's momentum gekry en het gelei tot die vervaardiging van ’n klein [[kernwapen]]arsenaal wat [[Suid-Afrika]] die enigste land in [[Afrika]] gemaak het wat kernwapens suksesvol ontwikkel het.<ref name=" IAEA 1993 ">International Atomic Energy Agency, Director General: The Denuclearization of Africa, GC(XXXVII)/1075, Aanhangsel 1, Anneks 1, 9 September 1993.</ref> Die ontwikkeling van die program het oor verskillende fases plaasgevind, met elke fase wat deur spesifieke doelwitte gekenmerk is. ’n Kenmerkende aspek van die Suid-Afrikaanse program was die inkrementele aard daarvan. Gedurende die vroeë 1960’s het die fokus hoofsaaklik op die ontwikkeling van ’n kerninfrastruktuur geval. Teen die laat 1960’s en vroeë 1970’s het aandag verskuif na die ontwikkeling van ’n sogenaamde “vreedsame” kerntoestel vir moontlike mynboudoeleindes. Eers vanaf die middel 1970’s het die program ontwikkel tot die skepping van ’n militêre kernwapenvermoë.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.219) Suid-Afrika se kernwapens is ontwikkel met behulp van [[Uraanverryking|hoogs verrykte uraan]], wat by fasiliteite soos die van die [[Atoomenergiekorporasie]] (AEK) van Suid-Afrika verwerk is. Internasionale aandag het in 1979 toegeneem ná die sogenaamde [[Vela-insident]], wat moontlik verband gehou het met ’n geheime kerntoets deur [[Israel]] in die suidelike [[Indiese Oseaan]]. Suid-Afrika se kernwapendoktrine is ontwerp as ‘n strategiese politieke hefboom eerder as vir gebuik op die slagveld, spesifiek om die [[Verenigde State]] te oorreed om in te gryp in enige streekskonflikte tussen Suid-Afrika en die [[Sowjetunie]] of sy bondgenote in Afrika.<ref>{{cite book |isbn= 978-1536845655 |publication-place=Washington, D.C. |publisher=Institute for Science and International Security |lccn=2018910946 |first1=David |last1=Albright |first2=Andrea |last2=Stricker |title=Revisiting South Africa's Nuclear Weapons Program |year=2016 |url=https://isis-online.org/uploads/isis-reports/documents/RevisitingSouthAfricasNuclearWeaponsProgram.pdf }}</ref><ref name="NYT19930325">{{cite news|surname=Keller|given=Bill|title=South Africa Says It Built 6 Atom Bombs|url=http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=1993-03-25|page=A1|access-date=25 April 2021}}</ref> Om 'n minimum geloofwaardige afskrikking te bereik, is altesaam ses kernwapens teen die laat 1980's in die geheim vervaardig.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 Mei 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525053022/http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=25 Mei 2011 |df=dmy-all }}</ref> In die vroeë 1990’s het Suid-Afrika onder president [[F. W. de Klerk]] besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens]] (NPT) aan te sluit. Dit het Suid-Afrika die eerste land gemaak wat selfontwikkelde kernwapens volledig afgetakel het.<ref name="deKlerk1993">De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.</ref> Internasionale ontleders het aangevoer dat Suid-Afrika se ervaring getoon het dat [[nasionale veiligheid]]sdoelwitte deur diplomatieke integrasie en [[Internasionale verhoudinge|internasionale samewerking]] bereik kan word, eerder as deur die besit van kernwapens. Die land se besluit om sy kernwapenvermoë af te skaf, het steun vir kernwapenvrye sones versterk, veral in [[Afrika]] deur die [[Verdrag van Pelindaba]].<ref>{{cite web |title=African Nuclear-Weapon-Free Zone Treaty (Pelindaba Treaty) |url=https://www.un.org/disarmament/wmd/nuclear/nwfz/africa/ |publisher=United Nations}}</ref> In hierdie verband word die geskiedenis van Suid-Afrika se kernwapenproliferasie dikwels as ’n volledige kernwapen-lewensiklus beskryf: vanaf die vestiging van ’n kerninfrastruktuur en die ontwikkeling van ’n toestel vir sogenaamde “vreedsame” doeleindes, tot die skepping van ’n militêre afskrikvermoë, die aftakeling van die kernwapenprogram, en uiteindelik die aanvaarding van ’n aktiewe rol ter ondersteuning van internasionale nie-verspreidingsnorme. Hierdie ontwikkeling weerspieël die uiteindelike doelwit van die internasionale nie-verspreidingsregime ten opsigte van kernwapenstate.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.219) == Agtergrond == Die Suid-Afrikaanse besluit om ’n kernwapenvermoë te ontwikkel moet verstaan word teen die agtergrond van die wêreldwye politieke en veiligheidsomgewing van die tyd, veral die oorheersende invloed van die [[Koue Oorlog]] op bedreigingspersepsies. Benewens hierdie internasionale konteks het binnelandse faktore ook ’n beduidende rol gespeel, insluitend tegnologiese vooruitgang en die manier waarop besluitnemers die bedreigings teen die land geïnterpreteer het. Die wetenskaplike gemeenskap het ook ’n belangrike rol gespeel, aangesien vooruitgang in die kernnavorsingsprogram geleidelik 'n tegniese vermoë geskep het wat later vir kernwapenontwikkeling aangewend kon word. Vanaf die middel-1970’s tot die middel-1980’s is Suid-Afrika se beleidsvorming sterk beïnvloed deur ’n [[Realisme (internasionale betrekkinge)|politieke realistiese]] [[wêreldbeskouing]], waarin [[nasionale veiligheid]] en oorlewing sentraal gestaan het. Hierdie perspektief was nou verweef met die regering se interpretasie van die internasionale strategiese omgewing en die land se geïsoleerde posisie daarin. Alhoewel die besluit binne hierdie internasionale raamwerk geneem is, het unieke binnelandse dinamika veiligheidsdenke verder gevorm. Teen die middel-1970's het internasionale norme rakende die nieverspreiding van kernwapens sterker begin ontwikkel, maar dit was nog nie universeel aanvaar nie. In hierdie konteks het ’n kombinasie van Koue Oorlog-gedrewe bedreigingspersepsies en die realiteite van Suid-Afrika se apartheidsbeleid die besluitneming oor kernwapens beïnvloed. Daarbenewens het die kernontwikkelingsprogram geleidelik 'n eie burokratiese momentum opgebou, wat voortgedryf is deur bestaande instellings en kundigheid, en wat binne die breër raamwerk van internasionale en binnelandse veiligheidskwessies gefunksioneer het.<ref name="VanVuuren2003">Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika.</ref>(bl161-162) == Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika == [[Lêer:Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika.png|duimnael|KI gegenereerde voorstelling van die aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika.]] Teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het generaal [[Jan Smuts]], destydse eerste minister van Suid-Afrika, ’n streng geheime telegram van die Britse minister van finansies ontvang. Daarin is hy versoek om die moontlike teenwoordigheid van uraanafsettings in Suid-Afrika te ondersoek. Uraan was van strategiese belang vir die [[Manhattan-projek]], wat daarop gemik was om kernwapens vir die Geallieerde magte te ontwikkel. Plaaslike ondersoeke, in samewerking met die mynbedryf, het vervolgens bevestig dat [[uraan]] in die meeste goudmyne van die [[Witwatersrand]] voorkom en as ’n neweproduk van goudontginning herwin kon word.<ref name=" Von Wielligh 1999 ">Von Wielligh, N. The Story of Completeness: The Untold Part, ongepubliseerde dokument, Pretoria, Julie 1999, bl. 3.</ref> Dit het die eerste fase van Suid-Afrika se kernbedryf ingelui, wat in die laat 1940’s hoofsaaklik op die ontginning en uitvoer van uraanerts gerig was. Ná die Tweede Wêreldoorlog is ’n toename in die wêreldvraag na [[uraan]] verwag, gedryf deur vooruitsigte van internasionale uitbreiding in die kernbedryf. Teen die agtergrond van hierdie verwagte ekonomiese voordele het die Suid-Afrikaanse regering in 1948 die Suid-Afrikaanse Atoomenergieraad (AER) tot stand gebring om kernnavorsing en -ontwikkelingsaktiwiteite te koördineer en te bevorder.<ref name=" Stumpf ">Stumpf, W. “Birth and Death of the South African Nuclear Weapons Programme.” Aanbieding gegee by die konferensie “Fifty Years after Hiroshima”, georganiseer deur USPID (Unione Scienziati per il Disarmo) en gehou in Castiglioncello, Italië, 28 September tot 2 Oktober 1995, http://www.aec.co.za/strategy.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010304004530/http://www.aec.co.za/strategy.htm |date= 4 Maart 2001 }}., (11 Mei 1999).</ref> [[Lêer:Splyting van kernreaksies.png|duimnael|[[Kernsplyting]], die grondslag van ‘n [[kettingreaksie]] wat sentraal is ten opsigte van die werking van ‘n [[kernwapen]].]] Die VSA en die VK het Suid-Afrika as ’n strategiese bron van uraan beskou, aangesien die land na raming oor tot 25% van die nie-kommunistiese wêreld se uraanreserwes beskik het. Hierdie lande het gevolglik ook in plaaslike uraanverwerkingsfasiliteite belê. Die eerste volskaalse aanleg vir uraanonttrekking het in 1952 by die West Rand Consolidated Mine in bedryf gekom. Tussen 1953 en 1971 het die VSA meer as 40 000 ton Suid-Afrikaanse uraanoksied ingevoer, met ’n totale waarde van sowat $450 miljoen.<ref name=" Jaster ">Jaster, R.S. 1985. “South Africa.” In: Snyder, J.C. & Wells, S.F. (reds.), Limiting Nuclear Proliferation. Cambridge: Ballinger Publishing Company, bl. 148. </ref> [[Lêer:Oak ridge Opleiding 1961.png|links|duimnael|Personeellede van die AER in opleiding in die VSA. Van links na regs is dr. S.J. du Toit (fisika), dr. J.W.L. de Villiers 9reaktoringenieurswese), W.H. Tabor (Oak Ridge, VSA), dr. L le Roux (chemie) en dr. W.L. Grant (ingenieurswese). Die oorspronklike foto is op 7 April 1961 in Oak Ridge geneem.<ref name=" Von Wielligh 2014 "/> (Fotos 8)]] In ruil vir uraanuitvoere het Suid-Afrika kernverwante ondersteuning van die VSA ontvang. Meer as 90 Suid-Afrikaanse wetenskaplikes en tegnici is by Amerikaanse kernnavorsingsfasiliteite opgelei, wat ’n belangrike grondslag vir die land se eie kernnavorsings- en ontwikkelingsprogram gevorm het.<ref name=" Horton ">Horton, R.E. 1999. ''Out of (South) Africa: Pretoria’s Nuclear Weapon Experience''. Occasional Paper. US Air Force Institute of National Security Studies, Augustus, bl. 4 (elektroniese kopie).</ref> Terselfdertyd is 'n kernnavorsingsprogram aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] gevestig en ’n stigterslid van die [[Internasionale Atoomenergie-agentskap]] (IAEA) geword.<ref>Jaster 1985, bl. 149.</ref> In die raamwerk van die "Atoms for Peace"-program is daar in 1957 'n 50-jaarooreenkoms oor kernsamewerking tussen die VSA en Suid-Afrika gesluit.<ref name="Minty">[[Abdul Minty|Minty, A.S.]] 1987. ''South Africa’s Nuclear Capability: The Apartheid Bomb''. In: Worsley, P. & Hadjor, K.B. (reds.), ''On the Brink: Nuclear Proliferation and the Third World''. Londen: Third World Communications, bl. 159. </ref> Kragtens hierdie ooreenkoms het Suid-Afrika die [[SAFARI-1]] (South African Fundamental Atomic Research Installation)-reaktor ontvang, tesame met verrykte uraanbrandstof wat periodiek voorsien is.<ref name=" Masiza ">Masiza, Z. 1993. “A Chronology of South Africa’s Nuclear Program.” ''The Nonproliferation Review'', 1(1), Herfs, bl. 35. </ref> Die reaktor is deur die Amerikaanse maatskappy Allis-Chalmers vervaardig en het in 1964 krities geraak by die Nasionale Kernnavorsingsentrum in [[Pelindaba]], naby [[Pretoria]].<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.168) ==Ontstaan van die kernplofstofprogram== ===Vroeë kernnavorsing en uraanverryking=== [[Lêer:Uraanverrykingsproses.png|duimnael|Skematiese voorstelling van die uraanverrykingsproses vanaf natuurlike uraan (geel) tot verrykte uraan (rooi) en verarmde uraan (groen) in 'n gassentrifugeaanleg. Bron: World Nuclear Association.]] Die AER het reeds in 1959 ’n navorsings- en ontwikkelingsprogram vir die verwerking van natuurlike uraan begin.<ref name=" Newby-Fraser ">Newby-Fraser, A.R, Chain Reaction: Twenty Years of Nuclear Research and Development, The Atomic Energy Board, Pretoria, 1979, bl 5.</ref> In 1961 het die Kabinet die nasionale kernnavorsingsprogram formeel goedgekeur.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.3) Benewens fundamentele kernnavorsing het die AER hom toegespits op die ontwikkeling van ’n plaaslike konsep vir ’n natuurlike uraankragreaktor (Pelinduna), asook op die ontwikkeling van ’n proses vir uraanverryking wat die potensiaal ingehou het om die waarde van Suid-Afrika se uraanuitvoere aansienlik te verhoog. Weens die vroeë sukses van die verrykingsprogram en beperkte hulpbronne is die werk aan die Pelinduna-reaktorkonsep egter in 1967 gestaak.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.5) Daarna het die AER se aktiwiteite hoofsaaklik op uraanverryking gekonsentreer. Met die beëindiging van die reaktorprogram kon nie alle wetenskaplikes wat daaraan verbonde was, elders binne die AER geakkommodeer word nie. ’n Interne komitee het gevolglik moontlike alternatiewe kernnavorsingsrigtings ondersoek wat met uraanverryking verband hou. In dié proses is die ontwikkeling van ’n sogenaamde "vreedsame kernplofstof" as ’n uitvoerbare en praktiese program vir die AER beskou. Hierdie aanbeveling is in 1969 deur die AER aanvaar.<ref name=" Buys 2000 ">Onderhoud met Prof Andre Buys op 7 Junie 2000 in Pretoria.</ref> ===Die ontstaan van die “vreedsame kernplofstof”-idee=== In die 1960’s was die idee van burgerlike toepassings vir kernontploffings gewild in die Verenigde State. Die land het sy Projek Ploegskare (Project Plowshare), 'n program vir vreedsame kernontploffings, aktief bevorder en verskeie konferensies oor die onderwerp aangebied.<ref name=" Buys ">Buys, A. “Die Ontwikkeling van Suid-Afrika se Kernwapenstrategie”, ongepubliseer en ongedateer.</ref> Die konsep het verwys na die gebruik van kernontploffings vir siviele ingenieurs- en mynboudoeleindes, eerder as vir militêre gebruik. ’n Lid van die AER se personeel het selfs een van hierdie byeenkomste bygewoon en daar ’n referaat gelewer waarin hy streke in Suid-Afrika uitgewys het waar kernploftoestelle moontlik vir [[mynbou]]doeleindes aangewend kon word.<ref name=" Buys 2000 "/> Die besluit om die ontwikkeling van ’n VP te steun, is geneem sonder dat sekere kwessies wat vir so ’n omvangryke onderneming van belang was, volledig ondersoek is. Geen omvattende koste- of implikasie-ontleding is tydens die ondersoek na die projek uitgevoer nie. Gevolglik was daar onsekerheid—ten minste onder dié wat direk by die program betrokke was—oor presies waar en hoe so ’n toestel in die toekoms aangewend sou kon word. Hierdie situasie word deur sommige navorsers toegeskryf aan die "wetenskaplike kultuur" wat destyds binne die AER geheers het.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Die VP-program en aanvanklike ondersoeke=== Die bou van die loodsverrykingsaanleg (die Y-aanleg) het in 1971 begin.<ref name=" IAEA 1993 "/> In Maart 1971 het die destydse Suid-Afrikaanse Minister van Mynwese, Carl de Wet, die AER se voorstelle goedgekeur om voorlopige ondersoeke na die gebruik van "vreedsame kernontploffings" te onderneem.<ref name=" Masiza "/> (bl. 35) Die AER het vervolgens teoretiese ondersoeke en literatuurstudies onderneem oor die haalbaarheid van beide implosie- en kanontipe kerntoestelle. Die AER het later voorkeur gegee aan die ontwikkeling van die meganiese en pirotegniese aspekte van kanontipe-ontwerpe bo dié van implosietoestelle. Volgens latere ontledings het die voorkeur vir die kanontipe-ontwerp verband gehou met veiligheidsoorwegings, die afwesigheid van [[plutonium]] en die moontlikheid om die toestel in afsonderlike komponente te berg.<ref name=" Horton "/> (bl.3) Op hierdie stadium was Suid-Afrika se tegnologiese en ekonomiese isolasie nog relatief beperk, en 'n mate van internasionale wetenskaplike en tegnologiese samewerking was steeds moontlik. Uit vrees dat die ontwikkeling van 'n kerntoestel as 'n militêre kernwapenprogram geïnterpreteer kon word, is van die begin af besluit om die program geheim te hou. Die program het die kodenaam VP ("vreedsame plofstof") ontvang.<ref name=" Buys "/> (bl. 1) ===Samewerking met Somchem en vroeë tegniese ontwikkeling=== Omdat die AER destyds nie oor geskikte fasiliteite by Pelindaba beskik het nie, het ’n klein, streng beveiligde span AER-personeel gedurende 1972 en 1973 by ’n aandrywingslaboratorium van ’n Somchem-aanleg in [[Somerset-Wes]] gewerk. Somchem was 'n staatsbeheerde vervaardiger van plofstof en dryfmiddels. Daar het hulle gefokus op die ontwikkeling van meganiese en pirotegniese substelsels vir ’n kanontipe kerntoestel. Die span het ook ’n skaalmodel ontwerp wat in Mei 1974 by Somchem getoets is, waarin ’n projektiel van nie-kernmateriaal gebruik is.<ref>Albright, D. “''South Africa and the Affordable Bomb'',” ''Bulletin of the Atomic Scientists'', Vol.50, No. 4, Julie/Augustus 1994.</ref> (bl.5) Die sukses van hierdie toetse het die AER in sy oordeel versterk dat ’n kernplofstofprogram tegnies uitvoerbaar was.<ref name=" Pabian ">Pabian, F.V. “South Africa’s Nuclear Weapon Program: Lessons for US Nonproliferation Policy,” ''The Nonproliferation Review'', Vol. 3, No. 1, Herfs 1995, bl. 2. (Elektroniese kopie).</ref> ===Regeringsgoedkeuring en politieke posisionering=== Vroeg in 1974 is ’n verslag voltooi waarin tot die gevolgtrekking gekom is dat die ontwikkeling van ’n kernploftoestel vir vreedsame gebruik tegnies haalbaar was. Dieselfde jaar het Eerste Minister [[B. J. Vorster]] goedkeuring verleen vir die ontwikkeling van ’n beperkte vermoë om kernploftoestelle te vervaardig, asook vir die oprigting van ’n ondergrondse toetsfasiliteit.<ref name=" Van der Westhuizen ">Van der Westhuizen, L.J. and Le Roux, J.H. ''ARMSCOR: The Leading Edge'', Institute for Contemporary History, UOFS, ongepubliseerde boek, [[Bloemfontein]], 1997. (bl. 172 – 173).</ref> In 1974 het die AER se vise-president, dr. L. Alberts, verklaar dat Suid-Afrika se wetenskap en tegnologie reeds voldoende gevorder het om, indien nodig, ’n kerntoestel te vervaardig. Hy het egter beklemtoon dat die AER binne die beleidsraamwerk van die regering opgetree het, en dat kernkennis uitsluitlik vir vreedsame doeleindes aangewend sou word.<ref>''Rand Daily Mail'', 11 Julie 1974.</ref> ===Onsekerheid oor militêre toepassings=== Daar is geen aanduiding dat enige moontlike militêre rol vir die toestel destyds aan personeel binne die program gekommunikeer is nie. Hoewel daar sporadies verwysings in die pers na moontlike militêre gebruike verskyn het, is geen duidelike regeringsstandpunt oor nie-vreedsame toepassings van [[kernenergie]] in hierdie stadium openbaar gemaak nie.<ref>Sien byvoorbeeld Beeld, 26 Julie 1970.</ref> Geen bekende primêre bronne uit hierdie tydperk bevestig ’n uitdruklike militêre doel vir die program nie.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.167) Die aanvanklike toestel het ook nie aan die vereistes van ’n praktiese kernwapen voldoen nie, veral wat betref gewig en aflewerbaarheid. Dit was omvangryk, met ’n massa van byna 168 ton, en is deur kabels aan toets- en snellertoerusting verbind.<ref name=" Buys 2000 "/> Die fokus van die program gedurende hierdie fase was die ontwikkeling van ’n werkende kernploftoestel eerder as ’n operasionele wapenstelsel. ===Internasionale druk en die Kalahari-toetsterrein=== Intussen het internasionale druk op Suid-Afrika toegeneem. Gedurende die 1970's het internasionale druk op Suid-Afrika toegeneem, met die kernprogram as een van die eerste teikens van beperkende maatreëls en uitvoerbeheer. In 1975 het die Verenigde State byvoorbeeld verdere verskepings van hoogsverrykte uraan (HEU) vir die SAFARI-reaktor opgeskort.<ref name=" Albright 1994 ">Albright, D. ''South Africa’s Secret Nuclear Weapons'', ''ISIS Report'', Vol. 1, No. 4, Mei 1994.</ref> (bl. 4) In dieselfde jaar het die ontwikkeling van die Kalahari-kernploftoetsterrein begin.<ref name="Stumpf"/> Die terrein was ontwerp om ondergrondse kerntoetse moontlik te maak, soortgelyk aan die toetsmetodes wat destyds deur verskeie ander kernmoondhede gebruik is. ===Tegniese vooruitgang en hoogsverrykte uraan=== [[Lêer:Sirkel Gebou 5000.png|duimnael|Gebou 5000 op ’n afgeskermde deel van die Pelindaba-terrein het gedurende die vroeë jare van die program ’n kritieke fasiliteit vir vinnige-neutron-eksperimente gehuisves.<ref name="Von Wielligh 2014" /> (Fotos 5)]] Tussen 1975 en 1978 het die AER beduidende tegniese vordering gemaak deur ballistiese en neutroniese rekenaarmodelle te ontwikkel, sowel as eksperimente uit te voer om die eienskappe van materiale vir kernverwante toestelle te bepaal. In dieselfde tydperk is ’n kritieke fasiliteit in Gebou 5000 by Pelindaba ontwerp en opgerig, terwyl daar ook met dryfmiddels vir ’n kanonloop-tipe toestel geëksperimenteer is.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl.6) Parallel hiermee het die eerste fases van die loodsverrykingsaanleg, bekend as die Y-aanleg, reeds teen die einde van 1974 in werking getree. Die aanleg het egter eers in Maart 1977 volle kaskade-werking bereik. Weens die lang ewewigstyd, dit wil sê die tyd wat nodig was om 'n stabiele verrykingsgradiënt te vestig, is die eerste hoogverrykte uraan (HEU) eers in Januarie 1978 uit die aanleg onttrek.<ref name="Stumpf"/> Daar is egter reeds teen die einde van 1977, 'n kleiner hoeveelheid, ongeveer 3 kilogram [[Uraan(VI)fluoried|uraanheksafluoried]] (UF6) met ’n verrykingsvlak van 34,6%, onttrek en aan die AER beskikbaar gestel.<ref>Onderhoud met amptenaar, wat betrokke was by die program maar anonimiteit versoek het op 17 Maart 2000.</ref> ===Van vreedsame plofstof na strategiese afskrikking=== Die sukses van die uraanverrykingsprogram en die gepaardgaande tegnologiese deurbrake het nuwe momentum aan die kernnavorsingsprogram verleen en dit vir die AER moontlik gemaak om betekenisvolle vordering te maak met die ontwikkeling van ’n konsep-kernploftoestel. Aanvanklik is sulke toestelle beskou as potensieel nuttig vir [[mynbou]] en ander industriële toepassings. Soos die ontwikkelingswerk gevorder het, het internasionale teenkanting teen sogenaamde vreedsame kerntoestelle toegeneem. Hierdie teenkanting het egter nie tot die beëindiging van die program gelei nie. Die internasionale reaksie het aansienlik toegeneem nadat voorbereidings vir 'n moontlike Suid-Afrikaanse kerntoets in die Kalahari in 1977 bekend geword het. Hoewel daar reeds voor 1977 belangstelling bestaan het in die moontlike strategiese waarde van die program, dui die meeste beskikbare bronne daarop dat die besluit om 'n formele kernafskrikvermoë te ontwikkel waarskynlik eers ná die Kalahari-voorval van 1977 geneem is.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.168) ==Van ploftoestel tot kernwapen== ===Samewerking tussen die AER en die SAW=== Die AER se besluit om ’n geskikte terrein vir kernploftoetsing te identifiseer en te ontwikkel, het aanleiding gegee tot die eerste formele kontak tussen die programbestuur en die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] (SAW). Die AER het ondersteuning benodig, nie alleen vir die ontwikkeling van die fasiliteit nie, maar ook vir sekuriteitsreëlings en die verskaffing van ’n sekuriteits- en administratiewe dekmantel. Met hierdie doel voor oë het samewerking tussen die AER en die SAW reeds in 1973/74 begin. Die SAW het vervolgens ’n gebied in die [[Noord-Kaap]] verkry en dit as ’n militêre oefenterrein verklaar. As deel van die voorbereidings is twee skagte ook gesink met die oog op moontlike toekomstige kerntoetse. Hoewel sekere SAW-personeel reeds op daardie stadium bewus was van die kernploftoestelprogram, is geen formele inisiatiewe deur die Weermag geneem om die moontlike militêre aanwending van sodanige toestelle te ondersoek of te bespreek nie.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Eerste militêre belangstelling in kernwapens=== Die eerste aanduidings van militêre belangstelling in die kernwapenprogram het in 1976 na vore gekom, toe dit aan die lig gekom het dat die SAW, en in besonder militêre intelligensie, besig was met sogenaamde [[operasionele navorsing]], naamlik die toepassing van wiskundige analise op praktiese militêre vraagstukke, met betrekking tot moontlike wapenstelsels wat met kernplofkoppe toegerus kon word. Hierdie ondersoek was aanvanklik beperk in omvang, teoreties van aard en deur slegs twee persone uitgevoer. In die loop van die studie is daar met die AER se kernploftoestelspan in verbinding getree met die doel om die massa van 'n potensiële kernwapen vas te stel. Aangesien die AER-wetenskaplikes op daardie stadium gewerk het met die konsep van 'n “sogenaamde vreedsame kernploftoestel”, waarvoor massa nie ’n kritieke ontwerpparameter was nie, kon geen presiese data verskaf word nie en is slegs ’n benaderde skatting aan die navorsers oorgedra.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Internasionale druk en die Kalahari-insident=== [[Lêer:Kalahari-insident 1977.png|duimnael|Die Kalahari-insident]] Internasionale druk met betrekking tot die sogenaamde vreedsame aard van die kernprogram het teen die middel-1970's geleidelik toegeneem. Teen 1977 het die internasionale klimaat merkbaar verskuif, met toenemende skeptisisme oor die konsep van vreedsame kernplofstof. Die beëindiging van die Amerikaanse Project Plowshare-program, tesame met die groeiende internasionale teenkanting ná [[Indië]] se kernwapentoets van 1974, het hierdie negatiewe persepsie verder versterk. In dieselfde jaar het die [[Jimmy Carter|Carter]]-administrasie besluit om die Verenigde State se langtermynkontrak vir die verskaffing van laagverrykte uraan (LEU) op te skort, tensy Suid-Afrika die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens (NPT) onderteken. Hierdie kontrak het voorsiening gemaak vir die lewering van LEU aan twee kernkragreaktors by [[Koeberg]]-kernkragsentrale, wat destyds in aanbou was.<ref name=" Jaster "/> (bl. 150) Aanvanklik het die relatief beperkte internasionale reaksie op die Indiese toets egter die vasberadenheid van die Suid-Afrikaanse kerntoestelprogram versterk. Daar is geargumenteer dat die reaksie minder ernstig was as verwag, en dat Suid-Afrika se program internasionaal as nie-militêr van aard beskou kon word.<ref name=" Buys 2000 "/> [[Lêer:Vastrap.png|duimnael|Die skuur bo-oor die toetsskag op die Vastrap-terrein in die Kalahari waar Suid-Afrika se "koue" kerntoets in Augustus 1977 beplan is. Die toets het nooit plaasgevind nie, as gevolg van diplomatieke druk na satellietwaarnemings van die voorbereidings deur die USSR.<ref name="Von Wielligh 2014" /> (Foto 5)]] Teen die middel-1977 is die eerste toetstoestel voltooi, maar onvoldoende hoogverrykte uraan (HEU) was beskikbaar om ’n ondergrondse kerntoets uit te voer. Nietemin is daar besluit om voort te gaan met ’n sogenaamde “koue toets” — dit wil sê sonder [[uraan-235]] — by die Vastrap-ondergrondse toetsterrein in die [[Kalahari]], met die doel om logistieke prosedures, diagnostiese stelsels en data-insamelingsvermoë te toets.<ref >Onderhoud met Dr Nic von Wielligh op 25 Augustus 1999 te Pelindaba.</ref> Op 30 Julie 1977 het ’n [[Sowjetunie|Sowjet]]-[[satelliet]] wat oor Suid-Afrika beweeg het, die kenmerkende uitleg van die toetsterrein waargeneem. Die Sowjetunie het vervolgens die Verenigde State van Amerika ingelig dat Suid-Afrika moontlik voorbereidings tref vir ’n kernwapentoets. Ná bevestiging van die inligting het die Verenigde State, saam met ander geïndustrialiseerde lande, diplomatieke druk op Suid-Afrika uitgeoefen om nie met die toets voort te gaan nie.<ref name=" Reiss ">Reiss, M. ''Bridled Ambition: Why Countries Constrain Their Nuclear Capabilities'', Woodrow Wilson Center Press, [[Washington, D.C.|Washington D.C.]], 1995.</ref> (bl. 10) In reaksie op hierdie internasionale druk het die Suid-Afrikaanse regering besluit om die terrein in Augustus 1977 te ontruim en die beplande toetsaktiwiteite te staak.<ref name="Stumpf"/> ===Die militarisering van die program=== In die nasleep van die ontdekking van Suid-Afrika se voorneme om ’n kerntoets in Augustus 1977 uit te voer, en die daaropvolgende verseëling van die toetsskagte en ontruiming van die toetsterrein, is die toekoms van die kernploftoestelprogram op beleidsvlak heroorweeg. Standpunte onder persone betrokke by die program het die siening ingeslui dat die betrokke tegnologie waardevol was en verder ontwikkel behoort te word. Daar is verder geargumenteer dat strategiese opsies met betrekking tot ’n kernvermoë oopgehou moes word.<ref name=" Buys 2000 "/> Die 1977-voorval het gevolglik as ’n keerpunt gedien en uiteindelik bygedra tot die formele militarisering van die program.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.170) Na die gebeure van Augustus 1977 het Eerste Minister B.J. Vorster die AER opdrag gegee om die sogenaamde vreedsame kernprogram te beëindig, die toetsterrein te sluit en voort te gaan met die ontwikkeling van ’n kernafskrikvermoë.<ref name=" Liberman ">Liberman, P. ''The Rise and Fall of the South African Bomb,'' ''International Security'', Vol. 26, No. 2, Herfs 2001.</ref> (bl.53). Aan lede van die program is oorgedra dat sodanige vermoë as [[Strategie|strategies]] nuttig beskou word in die lig van ’n toenemende militêre bedreiging teen Suid-Afrika. Hierdie beknopte en gedeeltelik vae opdrag het tot uiteenlopende interpretasies binne die program gelei. ’n Beduidende aantal AER-werknemers was van mening dat die blote besit van ’n kernploftoestel voldoende kon wees vir afskrikdoeleindes. Volgens hierdie standpunt sou die ontwikkeling van ’n werkbare toets-toestel voldoende wees, sonder verdere tegnologiese verfyning. Daarteenoor het ander rolspelers, insluitend die Suid-Afrikaanse Weermag (SAW) se stafhoof vir beplanning, John Huyser, wat onlangs by die program betrokke geraak het, geargumenteer dat ’n afskrikvermoë slegs geloofwaardig sou wees indien dit operasioneel bruikbaar was. Volgens hierdie siening sou ’n kernploftoestel nie as ’n effektiewe afskrikmiddel dien indien dit nie bewapen en afgelewer kon word nie.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Kernafskrikking en Huyser se strategie=== Brigadier John Huyser het op eie inisiatief ’n beleidsdokument saamgestel waarin die moontlike kernopsies vir Suid-Afrika uiteengesit is. In hierdie dokument is drie strategieë geïdentifiseer. Die eerste het behels dat die kernprogram streng geheim gehou word, met die regering wat die bestaan daarvan en enige kernwapens ontken en die vermoë sou slegs in uiterste omstandighede, in die geval van ’n ernstige bedreiging, gedemonstreer word. Die tweede opsie het voorsien dat die kernvermoë op ’n vertroulike wyse aan geselekteerde state gekommunikeer sou word, met die doel om hul optrede te beïnvloed. Die derde opsie het openlike erkenning van ’n kernvermoë behels, wat Suid-Afrika effektief kernwapenstatus sou verleen. Huyser het laasgenoemde benadering aanbeveel.<ref name=" Buys 2000 "/> Die dokument is in April 1978 deur die destydse minister van verdediging, [[P.W. Botha]], goedgekeur, met die bykomende voorbehoud: “gemagtig, maar slegs wanneer ons gereed is.” Nadat die dokument aan lede van die program beskikbaar gestel is, het dit duidelik geword dat die inisiatief ’n militêre karakter aangeneem het, met die ontwikkeling van bewapende toestelle as doelwit. Hierdie verskuiwing het saamgeval met breër politieke veranderinge binne die regering. In September 1978 het Eerste Minister B.J. Vorster bedank na die sogenaamde [[Inligtingskandaal]], waarna P.W. Botha hom opgevolg het. Botha het sedert 1966 as minister van verdediging gedien en dié portefeulje nog twee jaar behou nadat hy regeringshoof geword het.<ref name=" Albright 1995 ">Albright, D. “How South Africa Abandoned Nuclear Weapons,” ongepubliseerde konsepartikel gedateer 3 November 1995.</ref> ===Internasionale isolasie en die IAEA=== In hierdie tydperk het Suid-Afrika se internasionale kernisolasie toegeneem. Die land is toenemend verhinder om ten volle aan aktiwiteite van die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEA) deel te neem. As een van die mees tegnologies gevorderde lande op die Afrika-kontinent het Suid-Afrika aanvanklik ’n belangrike rol binne die organisasie vervul en tot Junie 1977 as lid van die Raad van Goewerneurs gedien. Die ontwikkeling van ’n kernwapenvermoë, tesame met toenemende internasionale isolasie, het egter gelei tot groeiende druk van ander Afrika-lande en lede van die [[Beweging van Onverbonde Lande]] (BOL) om Suid-Afrika van IAEA-aktiwiteite uit te sluit. Tydens die IAEA se Algemene Konferensie in [[Nieu-Delhi]] in 1979 is Suid-Afrika se geloofsbriewe gevolglik verwerp. Die Wêreldveldtog teen Militêre en Kernkrag-samewerking met Suid-Afrika het ’n beduidende rol gespeel in die mobilisering van lidlande teen Suid-Afrika se voortgesette deelname. Hoewel die land nie toegelaat is om die 1979-konferensie by te woon nie en daarna uitgesluit is van daaropvolgende jaarlikse konferensie, het Suid-Afrika formeel steeds lidmaatskap en sekere voordele daarvan behou tot die einde van die apartheidstelsel.<ref name=" Minty "/> ===PW Botha en die Witvlei-komitee=== In Oktober 1978 is 'n aksiekomitee aangestel om die regering te adviseer oor die moontlike vervaardiging van kernwapens, gebaseer op die AER se program vir "vreedsame kernontploffings".<ref name=" Viljoen ">Viljoen, J. ''Chronology of Events During the South African Nuclear Weapon Program'', ongepubliseerde en ongedateerde dokument.</ref> (bl. 2) Die liggaam, algemeen bekend as die Witvlei-komitee, is deur Eerste Minister P.W. Botha aangestel en voorgesit. Die komitee het onder meer die Minister van Mynbou (aanvanklik S.P. Botha en vanaf Junie 1979 [[F.W. de Klerk]]), die Minister van Buitelandse Sake ([[Pik Botha|RF Botha]]), asook die ministers van Finansies en Verdediging ingesluit. Ander lede was die voorsitter van Krygkor (Kmdt Marais), die voorsitter van die AER (aanvanklik dr. Wally Grant en later dr. Wynand de Villiers), terwyl die direkteur-generaal van Buitelandse Sake, dr. [[Brand Fourie]], as sekretaris opgetree het. Die komitee was verantwoordelik vir beleidsbesluite oor kernverwante aangeleenthede, insluitend Suid-Afrika se kernvermoë en vraagstukke rakende die nie-verspreiding van kernwapens. Reeds in 1978 het dit die vordering en toekomstige rigting van die land se kernprogram begin evalueer.<ref name=" Van der Westhuizen "/> (bl.174-175) Die eerste formele voorstelle vir die ontwikkeling van 'n kerntoestel en die nodige infrastruktuur is in Julie 1979 voorgelê.<ref name=" Viljoen "/> (bl. 2) Daarna het die komitee goedkeuring verleen vir die voortsetting van die kernwapenontwikkelingsprogram met die doel om 'n strategiese afskrikvermoë te vestig.<ref name=" Van der Westhuizen "/> (bl.174-175) ===Krygkor en die ontwikkeling van aflewerbare kernwapens=== Na aanleiding van hierdie besluit is [[Krygkor]] amptelik opdrag gegee om kernwapens te ontwikkel.<ref name=" Albright 1995 "/> (bl.13) Die verskuiwing na ’n militêre program het daartoe gelei dat die AER sy eie rol in die projek beëindig het. Nietemin het Krygkor steeds beduidende tegniese ondersteuning van die AER, en later die Atoomenergiekorporasie (AEK), ontvang, veral op die gebiede van neutroniese ontwerp, kernveiligheid, gesondheidsaspekte en die voorsiening van hoogverrykte uraan (HEU).<ref name=" Van der Westhuizen "/> (bl. 178) Die doelwitte van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram is daarna duidelik omskryf as: * die ontwikkeling en produksie van 'n aantal aflewerbare kanonlooptipe-gemonteerde toestelle; * [[litium-6]]-skeiding vir die produksie van tritium vir moontlike toekomstige gebruik in versterkte toestelle; * studies van inploffings- en termonukleêre tegnologie; en * die navorsing en ontwikkeling vir die produksie en herwinning van [[plutonium]] en [[tritium]].<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl.6) Die eerste toestel (wat tydens die burgerlike program gebou en teen die middel van 1977 voltooi is) was 'n "nie-aflewerbare demonstrasietoestel." Die doel daarvan het dwarsdeur die program dié van 'n demonstrasietoestel gebly en dit is nooit in 'n aflewerbare toestel omgeskakel nie.<ref name=" Von Baeckmann etal ">Von Baeckmann, A., Dillon, G. and Perricos, D. ''Nuclear Verification in South Africa'', IAEA, http://.iaea.or.at/worldatom/inforesource/bulletin/bull371/baeckmann.html{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. (11 Mei 1999)</ref> In 1978 het die AER ’n kleiner toetstoestel ontwikkel wat ontwerp is om, indien nodig, vinnig vir ’n ondergrondse toets ontplooi te kon word ten einde Suid-Afrika se kernwapenvermoë te demonstreer. Hierdie tweede voorproduksietoestel is egter aanvanklik nie met splytbare materiaal gelaai nie. Die Y-aanleg het in dieselfde tydperk sy eerste hoogsverrykte uraan (HEU) vervaardig, hoewel voldoende materiaal vir ’n enkele toestel — ongeveer 55 kilogram — eers teen die tweede helfte van 1979 beskikbaar sou wees.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl.10) In Augustus 1979 is bedrywighede by die Y-aanleg tydelik opgeskort nadat ’n ernstige chemiese reaksie die fasiliteit besoedel het. Hoewel beperkte bedrywighede agt maande later hervat is, het die aanleg eers teen Julie 1981 weer daarin geslaag om addisionele HEU te produseer.<ref name=" Reiss "/> (bl. 11) Krygkor se kernwapenprogram is bedryf vanuit fasiliteite bekend as die Sirkel, ongeveer 15 kilometer vanaf die AER se Pelindaba-kompleks geleë. Die Sirkel-fasiliteite is gedurende 1980 opgerig volgens ontwerpe wat deur die AEK verskaf is en is in Mei 1981 amptelik in gebruik geneem.<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl.6) Die fasiliteit is bestuur deur Kentron, ’n filiaal van Krygkor.<ref name=" Viljoen & Smith ">Viljoen, J. and Smith, D. “The Birth, Life and Death of South Africa’s Nuclear Weapon Program.” artikel voorberei vir die Institute for Science and International Security, Washington D.C., 1999.</ref> (bl. 6) Die tweede toestel (en eerste volwaardige kernwapen wat deur die Krygkor-span bebou is), met die kodenaam Hobo, is uiteindelik in Desember 1982 voltooi.<ref name=" Von Baeckmann etal "/> In dieselfde jaar is UKOR by die AEB ingelyf, waarna die organisasie as die Atoomenergiekorporasie (AEK) herstruktureer is.<ref name="Stumpf"/> Hierna sou daar sowat een kernwapen per jaar voltooi word, tot met die uiteindelike besluit sewe jaar later om die program at te takel.<ref name=" Von Wielligh 2014 "/> (bl.173) ===Die Vela-insident=== [[Lêer:Vela-insident.png|duimnael]] Die [[Vela-insident]] verwys na ’n vermoedelike atmosferiese kernontploffing wat op 22 September 1979 in die suidelike [[Indiese Oseaan]] plaasgevind het, in die omgewing van die Suid-Afrikaanse [[Prins Eduard-eilande]]. Die gebeurtenis is aanvanklik opgespoor deur ’n Amerikaanse Vela Hotel-satelliet, wat ’n kenmerkende "dubbele flits" geregistreer het: ’n seinpatroon wat voorheen herhaaldelik met atmosferiese kernontploffings geassosieer is. Verdere hidroakoestiese, meteorologiese<ref name=":2" >Kashkin, V. B.; Odintsov, R. D.; Rubleva, T.V. (15 August 2022). "On the Effects of a Nuclear Explosion on Stratospheric Ozone". Atmospheric and Oceanic Optics. 35 (4): 402–406. Bibcode:2022AtOO...35..402K. doi:10.1134/S1024856022040066. S2CID 251606268. Besoek 10 Augustus 2023.</ref> en radionukliedwaarnemings is later as aanduidings aangevoer dat ’n kernontploffing moontlik plaasgevind het. Daar is wyd bespiegel dat die voorval verband kon hou met ’n geheime kerntoets deur [[Israel]], moontlik met logistieke of tegniese ondersteuning van Suid-Afrika. Geen direkte betrokkenheid van Suid-Afrika is egter ooit amptelik bevestig nie. Ten tyde van die voorval het Suid-Afrika reeds oor ’n aktiewe kernwapenprogram beskik, maar volgens sommige bronne was die land se voorraad hoogverrykte uraan nog onvoldoende vir ’n eie volskaalse kerntoets.<ref name="The Bomb">{{cite book |last1=Von Wielligh |first1=Nic |title=The Bomb – South Africa's Nuclear Weapons Programme |last2=Von Wielligh-Steyn |first2=Lydia |publisher=Litera |year=2015 |isbn=978-1-920188-48-1 |location=Pretoria, ZA |oclc=930598649}}</ref><ref name="NSArchive" >Burr, William; Cohen, Avner, eds. (8 Desember 2016). Vela Incident: South Atlantic Mystery Flash in September 1979 Raised Questions about Nuclear Test. National Security Archive Electronic Briefing Book No. 570 (Report).</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=Israel's Nuclear Weapons |url=https://nuke.fas.org/guide/israel/nuke/farr.htm |access-date=2026-03-09 |website=nuke.fas.org}}</ref> ===Suid-Afrika se kernwapenstrategie=== [[Lêer:Suid-Afrika se Kernstrategie.png|duimnael]] Die aanvanklike memorandum wat deur brigadier Huyser opgestel is, het beperkte riglyne verskaf rakende moontlike kernbekendmakings, dreigemente of die operasionele aanwending van Suid-Afrika se kernvermoë. In 1983 het André Buys, bestuurder van die kernwapenprogram, ’n werkgroep saamgestel om ’n meer omvattende kernstrategie te ontwikkel.<ref name=" Buys 2000 "/><ref name=" Liberman "/> (bl.56) Die strategie wat uiteindelik aanvaar is, het uit drie progressief eskalerende fases bestaan en is gebaseer op die oorspronklike memorandum van Huyser. Fase 1 is gekenmerk deur ’n strategie van doelbewuste onsekerheid. Hierdie benadering is in praktyk reeds sedert die aanvang van die program gevolg en het behels dat die regering nie sou bevestig of ontken dat Suid-Afrika oor ’n kernwapenvermoë beskik nie. Streng geheimhouding is gehandhaaf, terwyl gebeure soos die Kalahari-insident die element van onsekerheid verder versterk en die strategie indirek ondersteun het. Fase 2 het uit ’n geheime drukstrategie bestaan. Hierdie benadering sou slegs toegepas word indien Suid-Afrika deur ’n oorweldigende militêre bedreiging gekonfronteer word en Westerse moondhede terselfdertyd onwillig sou wees om direk betrokke te raak. In so ’n scenario sou Suid-Afrika sy kernvermoë vertroulik aan invloedryke Westerse regerings, veral die Verenigde State, bekend maak. Die onderliggende aanname was dat Westerse state, uit vrees vir die moontlike gebruik van kernwapens in die streek en die gevolge daarvan vir die internasionale nie-verspreidingsorde, sou ingryp voordat Suid-Afrika militêr oorweldig word. Indien hierdie benadering onsuksesvol sou wees, sou fase 3 (’n openlike afskrikstrategie) in werking gestel word. As uiterste maatreël sou Suid-Afrika sy kernarsenaal openbaar maak, hetsy deur ’n amptelike verklaring of deur die uitvoering van ’n ondergrondse kerntoets. Om die afleweringsvermoë van die wapens te demonstreer, is daar ook voorsiening gemaak vir ’n moontlike atmosferiese toets in die “suidelike oseane”, ver van bevolkte gebiede, as finale afskrikmiddel. Die strategie het egter nie die werklike gebruik van kernwapens teen ’n teenstander voorsien nie, maar was uitsluitlik op afskrikking gerig. Die gebruik van ’n kernwapen teen die USSR sou byvoorbeeld as strategies selfvernietigend beskou word, weens die Sowjetunie se oorweldigende kernoorwig.<ref name=" Buys 2000 "/><ref name=" Reiss "/> (bl. 15). ===Beperking van die kernwapenprogram=== In September 1985 het president P.W. Botha besluit om die omvang van Suid-Afrika se kernwapenprogram te beperk. Hierdie besluit is hoofsaaklik aan begrotingsbeperkings toegeskryf, aangesien die president erken het dat die koste van die program aansienlik kon toeneem. Omdat die kernstrategie hoofsaaklik op afskrikking gerig was, is ’n uitgebreide aanvallende kernvermoë as onnodig beskou. Die regering het gevolglik die program beperk tot die vervaardiging van sewe kanonlooptipe kernwapens. Alle ontwikkelingwerk met betrekking tot plutoniumtoestelle is beëindig, terwyl pogings om plutonium en tritium vir militêre gebruik te vervaardig, gestaak is. Die produksie van litium-6 is eweneens beperk. Nietemin is studies oor implosietegnologie en teoretiese navorsing oor meer gevorderde kernwapenontwerpe voortgesit.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl. 10) ===Suid-Afrikaanse kernwapenprogram: kodename en wapenstelsels (1987)=== Oorsig van kodename soos vervat in ’n skrywe van die Suid-Afrikaanse Weermag aan die Witvlei-kommissie, September 1987.<ref name=" Von Wielligh 2014 ">Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera, 2014.</ref> (bl.190) {| class="wikitable" |+ Suid-Afrikaanse kernwapenprogram: kodename en wapenstelsels (1987) ! Kodenaam ! Tipe wapen / stelsel ! Plofkrag ! Status en beskrywing |- | '''Gardenia / Melba''' | Ondergrondse toetstoestel | ± 6 kiloton TNT | Die ou ''Melba''-toestel (voorheen ''Video'') is deur die AEK ontwikkel. Die plasing- en beheerstelsels is gesamentlik ''Gardenia'' genoem. Die ontwerp was bedoel vir ’n ondergrondse toets sonder terugvulling van die toetsskag, wat die risiko van radioaktiewe vrystelling verhoog het. Daarom is dit as ’n “vuil” toets beskou. |- | '''Cabot''' | Ballistiese of gravitasiebom (“dom bom”) | ± 6 kiloton TNT | Een bestaande ontwerp, voorheen bekend as ''Hobo'', die eerste toestel wat deur Sirkel ontwikkel is. Die tegnologie is as verouderd beskou en sou uiteindelik deur die ''Hamerkop''-stelsel vervang word. Die bom sou vanuit ’n vliegtuig vrygelaat word en onder gravitasie val. |- | '''Hamerkop''' | Geleide sweefbom (“slim bom”) | ± 20 kiloton TNT | Voorheen bekend as ''Bakker''. Vyf wapens is voorsien, met die eerste toestel wat teen Oktober 1987 gereed sou wees. Ontwerp vir ontplooiing vanaf ''Blackburn Buccaneer'', en later ook ''Mirage F1''- en ''Atlas Cheetah''-vliegtuie. |- | '''Husky''' | Mediumafstand-ballistiese missiel | Onbekend | Nog in ontwikkeling gedurende 1987. Produksie sou eers in die 1990’s begin. Die kernplofkopontwikkeling, bekend as ''Projek Ostra'', was reeds aan die gang maar sou waarskynlik eers teen 1996 voltooi word. |} ===Voltooiing van die kernwapenarsenaal=== Die eerste volledig gekwalifiseerde produksietoestel is eers in Augustus 1987 voltooi. Die aansienlike vertraging tussen die voltooiing van die eerste twee voorproduksietoestelle en die finale produksiemodel was hoofsaaklik die gevolg van die implementering van ’n omvattende ingenieurskwalifikasieprogram wat op veiligheid en sekuriteit gefokus het. Hierdie program het die wapens onder ’n verskeidenheid hipotetiese bergings-, aflewerings- en ongelukscenario’s geëvalueer.<ref name=" Von Baeckmann etal "/> Die kernwapens moes aan streng veiligheids- en betroubaarheidsvereistes voldoen, en ’n beduidende deel van die program se hulpbronne is aan hierdie aspekte bestee.<ref name=" Sublette ">Sublette, C. “''Nuclear Weapons Frequently Asked Questions'',” http://www.fas.org/nukehew/Nwfaq/Nfaq7.html{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. (25 Januarie 1999)</ref> Gedurende die middel-1980’s is Suid-Afrika se kernstrategie van doelbewuste onsekerheid herbevestig, en die regering het ondersoek ingestel na die tydsduur wat benodig sou word om ’n ondergrondse kerntoets uit te voer.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl. 13) In 1987 het Krygkor die toetsskagte by Vastrap, asook ’n gegalvaniseerde sinkplaatstruktuur wat oor een van die twee skagte opgerig is, geïnspekteer.<ref name="Stumpf"/> In 1988 is die Sirkel-fasiliteit met nuwe installasies saamgevoeg om die Advena Sentrale Laboratoriums te vorm.<ref name=" Viljoen & Smith "/> (bl. 6) Toe die Suid-Afrikaanse regering in November 1989 die formele besluit geneem het om die kernwapenprogram te beëindig, was een toetstoestel en vyf volledig gekwalifiseerde, aflewerbare kanonlooptipe kernwapens reeds voltooi. Daarbenewens was die hoogsverrykte uraankern (HEU) en verskeie nie-kernkomponente vir ’n sewende toestel reeds vervaardig. <ref name=" Von Baeckmann etal "/> ===Aflewering van die kernwapens=== [[Lêer:Canberra no. 458 b.jpg|links|duimnael|‘n SALM Canberra T.4   ]] [[Lêer:RSA-3-002 (cropped).jpg|duimnael|Die konsep RSA-3 ruimte lanseerder.]] Die kernwapens was oorspronklik gekonfigureer om afgelewer te word vanaf een van verskeie vliegtuigtipes wat toe in diens van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) was, insluitend die [[English Electric Canberra|Canberra B12]] en die [[Blackburn Buccaneer|Hawker Siddeley Buccaneer]]. Kommer oor die kwesbaarheid van die verouderende vliegtuie vir die Kubaanse lugafweernetwerk in [[Angola]] het die SAW daarna gelei om missielgebaseerde afleweringstelsels te ondersoek.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=M7wIryQK6UkC&pg=PA10|title=Out of (South) Africa: Pretorias Nuclear Weapons Experience|first=Roy E.|last=Horton|date=6 Mei 2018|publisher=DIANE Publishing|access-date=6 Mei 2018|via=Google Books|isbn=9781428994843}}</ref> [[Lêer:H-2 Raptor Sweefbom.png|duimnael|H-2 Raptor Sweefbom]] Die missiele sou gebaseer wees op die RSA-3 en RSA-4 lanseerders wat reeds vir die Suid-Afrikaanse ruimteprogram gebou en getoets is. Volgens Al J Venter, outeur van ''How South Africa Built Six Atom Bombs'', was hierdie missiele onversoenbaar met die beskikbare groot Suid-Afrikaanse kernplofkoppe. Venter beweer dat die RSA-reeks, wat ontwerp is vir 'n vrag van 340 kg, 'n plofkop van sowat 200 kg sou voorstel, "ver bo SA se beste pogings van die laat 1980's." Venter se analise is dat die RSA-reeks bedoel was om 'n geloofwaardige afleweringstelsel te vertoon, gekombineer met 'n aparte kerntoets in 'n finale diplomatieke beroep op die wêreldmoondhede in 'n noodgeval, al was hulle nooit bedoel om saam in 'n bewapende stelsel gebruik te word nie.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=5942:book-review-how-sa-built-six-atom-bombs-&catid=57:Book+Reviews&Itemid=141|title=''Book Review: How SA built six atom bombs'' - defenceWeb|first=Leon|last=Engelbrecht|website=www.defenceweb.co.za|access-date=6 Mei 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826194106/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=5942:book-review-how-sa-built-six-atom-bombs-&catid=57:Book+Reviews&Itemid=141|archive-date=26 Augustus 2014|df=dmy-all}}</ref> Terwyl werk op ballistiese missiele voortgeduur het, het verskeie ontleders en voormalige programdeelnemers aangedui dat die [[H-2-sweefbom]] uiteindelik as ’n moontlike afleweringsplatform vir Suid-Afrika se kernwapens bedoel was. Ten tyde van Suid-Afrika se besluit om sy kernwapenprogram te laat vaar, was die Suid-Afrikaanse bom reeds klein genoeg om beide die H2 en Suid-Afrika se ballistiese missiel onder ontwikkeling te bewapen.<ref>Lewis, Jeffrey. 3 Desember 2015. Revisiting South Africa’s Bomb. https://www.armscontrolwonk.com/archive/1200544/revisiting-south-africas-bomb/?utm_source=chatgpt.com</ref> ===Veiligheidsmaatreëls en bevelstrukture=== [[Lêer:Bevelskanale vir ontkluising.png|duimnael|Bevelstrukture vir ontkluising.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173)]] Elke kerntoestel is in twee afsonderlike dele vervaardig: ’n voorste gedeelte, bekend as die voorplofkop wat die uraankomponent bevat het, en ’n agterste gedeelte, die sogenaamde agterplofkop, waarin die kanonmeganisme met die uraanprojektiel gehuisves is. Die hoogsverrykte uraan is dus tussen die twee dele verdeel, wat elk apart in afsonderlike kluise bewaar is. Hierdie samestelling het verseker dat geen toevallige of onbedoelde ontploffing kon plaasvind nie.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173) Daarbenewens is daar nooit gelyktydig aan beide die voor- en agterplofkop van dieselfde toestel gewerk nie. Die kluise waarin die komponente gestoor is, kon ook nie deur slegs een persoon geopen word nie. Die voorplofkop kon verder slegs ontkluis word op spesifieke gesag van die Staatspresident, wat deur twee afsonderlike bevelskanale — ’n militêre en ’n siviele kanaal — bevestig moes word. Sien diagram vir die bevelskanale.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173) ===Finale kernwapenarsenaal=== [[Lêer:W9 kernprojektiel diagram.png|duimnael|Diagram van 'n kanonlooptipe kernwapen.]] Aan die einde van die program, tot en met die aftakeling later, was daar ses toestelle wat as kernwapens beskou kon word: Melba (demonstrasiemodel), 306 en die produksiemodelle 501, 502, 503 en 504. Genoeg hoogverrykte uraan was beskikbaar vir 'n sewende kernwapen, maar dié is nooit gebou nie.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173) Hierdie relatief eenvoudige kanonlooptipe toestelle is ontwerp om sonder neutroninisieerders te funksioneer.<ref name=" Viljoen & Smith "/> (bl. 7) Die beraamde plofkrag van die wapens het tussen 10 en 18 kiloton TNT gewissel. Omdat geen kernwapentoets ooit uitgevoer is nie, is die werklike plofkrag egter nooit eksperimenteel bevestig nie.<ref name=" Buys 1993 "> Buys, A. “''South Africa’s Nuclear Weapons Capability'',” ''Salvo'', 2/93, 1993. )</ref> (bl. 18) {| class="wikitable" |+ Produksie van Suid-Afrikaanse kerntoestelle ! Wapen-identifikasie ! Voor- of agterplofkop ! Produksiedatum ! Opmerkings |- | Video/Melba | — | November 1979 (deur AEK gebou) | Herplateer in 1982 |- | Hobo/Cabot | — | Desember 1982 (eerste toestel deur Krygkor gebou) | Plofkop later in ’n ander toestel (502) ingebou |- | rowspan="2" | 306 | Voor | September 1986 | rowspan="2" | Opgegradeerde voorproduksiemodel |- | Agter | November 1986 |- | rowspan="2" | 501 | Voor | Augustus 1987 | rowspan="2" | Eerste produksiemodel |- | Agter | Junie 1988 |- | rowspan="2" | 502 | Voor | November 1988 | rowspan="2" | Produksiemodel |- | Agter | Oktober 1988 |- | rowspan="2" | 503 | Voor | November 1988 | rowspan="2" | Produksiemodel |- | Agter | Maart 1989 |- | rowspan="2" | 504 | Voor | Maart 1989 | rowspan="2" | Produksiemodel |- | Agter | Maart 1989 |} Bron: Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera, 2014, bl. 173.<ref name="Von2014"> Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera, 2014. </ref> ===Koste en omvang van die program=== [[Lêer:Kernwapen kluise by Advena.png|duimnael|Kluise in 1993. Hierdie beeld is geskep nadat die gebou aan die IAEA verklaar en toeganklik gemaak is. Die voorste en agterste gedeeltes van die kernwapens is afsonderlik in hierdie kluise by Advena gestoor.<ref name="Von Wielligh 2014" /> (Fotos 8)]] Daar bestaan beduidende verskille in ramings van die werklike koste van Suid-Afrika se kernwapenprogram. Waldo Stumpf het die totale uitgawe oor die volle duur van die program op ongeveer R680 miljoen beraam.<ref name="Stumpf"/> David Fig voer egter aan dat die breër kernprogram Suid-Afrika tussen 1970 en 1995 sowat R20 miljard gekos het.<ref>SABC, Special Assignment, Programme on the South African Nuclear Industry, SABC- 3, 16 Maart 1999.</ref> Suid-Afrika het moontlik tot 400 kg hoogsverrykte uraan (HEU) geproduseer,<ref name=" Lockwood & Wolfsthal ">Lockwood, D. and Wolfsthal, J.B. “Nuclear Weapon Development and Proliferation,” in Stockholm International Peace Research Institute SIPRI Yearbook 1993: World Armaments and Disarmament, Oxford University Press, 1993.</ref> (bl. 253) hoewel die vervaardiging daarvan in November 1989 beëindig is.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "> Albright, D., Berkhout, F. and Walker, W. Plutonium and Highly Enriched Uranium 1996: World Inventories, Capabilities and Policies, SIPRI, Oxford University Press, 1997.</ref> (bl. 380) Die Y-aanleg is kort daarna, op 1 Februarie 1990, gesluit. Teen dié tyd het Suid-Afrika, buiten die erkende kernwapenstate, oor die grootste uraanverrykingsprogram beskik wat nie onder toesig van die Internasionale Atoomenergieagentskap (IAEA) gestaan het nie.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "/> (bl. 369) ===Van siviele program na militêre vermoë=== Die militêre kernprogram is grootliks moontlik gemaak deur die voorafgaande ontwikkeling van Suid-Afrika se kernbedryf en die vroeë werk aan siviele kernploftoestelle. Die mees komplekse fases van ’n kernwapenprogram — naamlik die verkryging van voldoende splytbare materiaal en die ontwerp van ’n basiese kernploftoestel — was reeds afgehandel.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.175) Ná die internasionale reaksie op die beplande kerntoets het dit feitlik onmoontlik geword om die program openlik as ’n siviele of “vreedsame” kernontploffingsprojek voort te sit. Tog het die bestaande tegnologiese vordering Suid-Afrika se besluitnemers in ’n besondere posisie geplaas. Op grond van die werk wat reeds voltooi is, het dit tegnies hoogs waarskynlik gelyk dat ’n funksionele strategiese kernwapen ontwikkel kon word.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.175) Die faktore en aansporings wat hierdie besluit beïnvloed het, word later in meer besonderhede bespreek. ==Beëindiging van die kernwapenvermoë== ===Politieke besluit en hersiening van die program=== Die nuwe Staatspresident, F. W. de Klerk, is ná sy bewindsoorname op instruksie van die Witvlei-komitee oor die status van die kernwapenprogram ingelig. Hoewel hy reeds as Minister van Mynbou en later Minerale- en Energiesake tot 1982 by die ontwikkeling betrokke was, het hy ’n volledige hersiening van Suid-Afrika se kernprogram en kernvermoë gelas..<ref name="Stumpf"/> ’n Interdepartementele komitee het die toekoms van die program ondersoek en die beëindiging daarvan aanbeveel.<ref>Onderhoud met Deon Smith op 13 Augustus 2001 in Pretoria.</ref> Hierdie aanbeveling is deur ’n ad hoc-kabinetskomitee aanvaar. Die komitee het besluit dat: *Suid-Afrika bereid sou wees om die [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens]] (NPT) te onderteken; *alle kernplofkoppe so gou moontlik ontmantel moes word; *die kernmateriaal uit die wapens hersmelt en by die AEK gestoor moes word; *die ongeveer 250 werknemers van Advena hertoegewys moes word; *’n bedrag van R52,2 miljoen vir die ontmantelingsproses bewillig moes word. <ref> AS:Minutes Archives Group, file 1/7/1/142, ''Memorandum No. 18 re Project Mantel'', gedateer 2 Oktober 1990, soos aangehaal in Van der Westhuizen, L.J. and Le Roux, J.H. ARMSCOR: ''The Leading Edge'', Institute for Contemporary History, UOFS, ongepubliseerde boek, Bloemfontein, 1997. bl, 181.</ref> ===Ontmanteling van die arsenaal=== Op 26 Februarie 1990 het President De Klerk skriftelike instruksies uitgereik om die kernwapenprogram te beëindig en alle bestaande wapens te ontmantel. Die bestaan van die program is nie op daardie stadium erken nie. Die kernmateriaal is gesmelt en aan die AEK terugbesorg ter voorbereiding van Suid-Afrika se toetreding tot die NPT.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl.16) Suid-Afrika se toetreding tot die NPT op 10 Julie 1991 is onmiddellik gevolg deur die ondertekening van 'n omvattende veiligheidsooreenkoms (INFCIRC/394) met die IAEA op 16 September 1991. Vier dae later het die IAEA se Algemene Konferensie 'n resolusie aangeneem wat daarop gemik was om die vroeë implementering van die veiligheidsooreenkoms en die verifikasie van die volledigheid van die inventaris van Suid-Afrika se kerninstallasies en -materiaal te verseker.<ref name=" Von Baeckmann etal "/> 'n Aanvanklike inventaris van kernmateriaal is op 30 Oktober 1991 aan die IAEA voorgelê.<ref name=" Lockwood & Wolfsthal "/> (bl. 253) ===Toetreding tot die NPT en IAEA-verifikasie=== Na Suid-Afrika se toetreding tot die NPT in September 1991 het inspekteurs van die IAEA begin om die land se verklaarde voorraad splytbare materiaal te verifieer en dit onder die organisasie se veiligheidsmaatreëls te plaas. Hierdie proses was die mees ingewikkelde taak wat die IAEA se Veiligheidsinspektoraat tot op daardie stadium aangepak het, aangesien Suid-Afrika vir langer as ’n dekade uraan van wapengraad vervaardig het. Teen die einde van 1992 het die IAEA meer as 75 terreine in Suid-Afrika geïnspekteer.<ref name=" Lockwood & Wolfsthal "/> (bl. 253) ===Probleme met die verifikasieproses=== Ondanks die mate van deursigtigheid was dit uiters moeilik om die volledigheid van Suid-Afrika se inventaris te bevestig. Die IAEA moes produksie- en materiaalrekords oor ’n tydperk van meer as twintig jaar ontleed. Volgens Waldo Stumpf het die “... verifikasie van die HEU-uitset van die loodsverrykingsaanleg — deur middel van ’n materiaalbalansberekening gebaseer op die aanleg se bedryfsrekords, asook op die natuurlike uraaninsette, uitgeputte uraanuitsette en gasverliese tydens die proses — ’n besonder ingewikkelde uitdaging gebied.” <ref name=" Stumpf 1996 "> Stumpf, W. “''South Africa’s Nuclear Weapons Program: From Deterrence to Dismantlement'',” ''Arms Control Today'', Desember 1995/Januarie 1996.</ref> (bl. 7) ===Afskaling van Advena=== Verskeie moontlike kommersiële gebruike vir die Advena-fasiliteite is ondersoek, maar geen daarvan was suksesvol nie. Teen die einde van 1991 is ongeveer die helfte van Advena se personeelkorps van sowat 230 werknemers afgelê. Minder as twee jaar later is al die maatskappy se bedrywighede beëindig, waarna die oorblywende personeel na die aangrensende ammunisievervaardigingsfiliaal, Pretoria Metal Pressings, oorgeplaas is.<ref name=" Viljoen & Smith "/> (bl. 10). ===Openbare bekendmaking van die program=== Dit was eers op 24 Maart 1993 — vier jaar nadat hy die vernietiging van die arsenaal gelas het — dat President F. W. de Klerk Suid-Afrika se kernwapenprogram amptelik in die openbaar erken het. Die regering was bekommerd dat ’n vroeëre bekendmaking van die kernarsenaal tot konfronterende IAEA-inspeksies kon lei, soortgelyk aan dié wat destyds in [[Irak]] plaasgevind het.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl. 2) De Klerk se aankondiging in die Parlement het gevolg op toenemende internasionale en binnelandse druk om die program openbaar te maak — iets wat reeds wyd vermoed is. In sy toespraak het hy self na hierdie druk verwys en melding gemaak van bewerings in die media, sowel as deur sekere lande, dat Suid-Afrika nie sy volle voorraad hoogsverrykte uraan (HEU) verklaar het nie. Volgens hom was sulke bewerings nadelig vir Suid-Afrika se pogings om sy kerninfrastruktuur te kommersialiseer en meer samewerkende betrekkinge met ander lande te ontwikkel.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "/> (bl. 381) ===Finale IAEA-verifikasie=== Na aanleiding van die aankondiging deur die regering het die IAEA 'n span vir die verifikasie van veiligheidsmaatreëls na Suid-Afrika gestuur om te verseker dat alle kernmateriaal se bestaan verantwoordbaar is. Teen die tyd van die IAEA-span se besoek in April 1993 was die aftakeling en vernietiging van wapens en komponente en die vernietiging van die tegniese dokumentasie byna voltooi. Die ontmanteling van rekords rakende die HEU-komponente van die wapens was beskikbaar en het voldoende besonderhede verskaf om die Krygkor-data te korreleer met die ooreenstemmende data in die kernmateriaalrekeningkundige rekords wat deur die AEK gehou word.<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl. 8) Met behulp van gedetailleerde daaglikse bedryfsrekords van die aanleg, tesame met ondersteunende tegniese data, het die IAEA die daaglikse produksie van hoogsverrykte uraan (HEU) by die Y-aanleg gerekonstrueer. Die agentskap het tot die gevolgtrekking gekom dat die “...hoeveelhede HEU wat deur die aanleg geproduseer kon word, ooreenstem met die hoeveelhede wat in die aanvanklike verslag verklaar is”.<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl. 10-11) Prakties beteken dit dat die verskil tussen die IAEA se beraamde HEU-produksie en Suid-Afrika se verklaarde produksie minder was as ’n sogenaamde “beduidende hoeveelheid”, naamlik 25 kg wapengraad-uraan.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "/> (bl. 378) Ná die beëindiging van Suid-Afrika se kernwapenprogram het die regering hom formeel tot kern-nie-verspreiding verbind en vervolgens ’n beleid van nie-verspreiding geïmplementeer. ===Vestiging van ’n beleid van nie-verspreiding=== Die besluit om die kernwapenprogram te beëindig, was een van die eerste belangrike besluite wat tydens President F. W. de Klerk se ampstermyn geneem is. Om te verseker dat die beëindiging van die program volledig en geloofwaardig deur die IAEA geverifieer kon word, is omvangryke werk onderneem. Hierdie proses is verder versterk deur die latere openbare erkenning van Suid-Afrika se kernwapenvermoë en die addisionele verifikasie deur die IAEA. Gedurende hierdie fase is die vermoë doelbewus vernietig en nasionale sowel as internasionale maatreëls ingestel om dit vir Suid-Afrika prakties onmoontlik te maak om die program weer te hervat.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.178) ===Beëindiging van die missielprogram=== In 1994 het Suid-Afrika, onder druk van die Verenigde State, ook ingestem om nie langafstandmissiele te ontwikkel nie en om die fasiliteite en toerusting wat vir die bou van groot ruimtelanseervoertuie gebruik is, af te breek. Nadat die belangrikste lanseerterreine en verwante infrastruktuur in 1995 gesloop is, is Suid-Afrika toegelaat om by die Missieltegnologiebeheerregime (MTCR) aan te sluit — ’n internasionale groep lande wat die verspreiding van langafstandmissieltegnologie probeer beperk. As deel van hierdie proses het Suid-Afrika groter toegang tot die hoëtegnologie- en militêre markte van geïndustrialiseerde lande verkry.<ref>Wisconsin Project on Nuclear Arms Control, “South Africa Gives Up Nukes and Missiles: Now Gets High-Tech Imports,” ''Risk Report'' Vol. 2, No.1, Januarie/Februarie 1996, bl. 1, CD ROM gedateer Mei/Junie 1998.</ref> Hierdie stappe het uiteindelik die grondslag gevorm vir die Suid-Afrikaanse regering se latere sterk ondersteuning van internasionale norme oor kernwapen-nie-verspreiding.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.178) ==Suid-Afrika as aktiewe ondersteuner van die nie-verspreidingsnorm== [[Lêer:SmeeWapensinWerktuie.png|duimnael|As [[simbool]] van vrede het oudminister [[Pik Botha]] in April 1994 tydens 'n funksie in [[Wene]] 'n miniatuur-ploeg aan Hans Blix van die IAEA geskenk. Die materiaal vir dié beeldjie is direk uit afgetakelde kernwapens herwin. Dit bevat ook 'n tweetalige inskripsie (Afrikaans en Engels) van [[Jesaja]] 2:4 op die voetstuk: “Hulle sal van hul swaarde ploegskare snee en van hul spiese snoeiskêre. Die een nasie sal nie meer die swaard teen die ander opneem nie, en hulle sal nie meer leer om oorlog te maak nie.”<ref name="Von Wielligh 2014 " /> (Fotos 16)]] Na die beëindiging van sy kernwapenprogram het Suid-Afrika hom toenemend as ’n voorstander van internasionale nie-verspreiding van wapens van massavernietiging en ontwapening begin posisioneer. Die land het wetgewende en institusionele maatreëls ingestel om die verspreiding van massavernietigingswapens te voorkom. ===Wetgewende en institusionele raamwerk vir nie-verspreiding en uitvoerbeheer=== Die Wet op die Nie-verspreiding van Wapens van Massavernietiging is op 16 Augustus 1993 in werking gestel. Hierdie wetgewing het die staat die nodige bevoegdheid gegee om die handel in Suid-Afrikaanse toerusting, materiale en tegnologie wat moontlik vir die ontwikkeling van massavernietigingswapens aangewend kan word, streng te beheer.<ref name=" DFA1 1995 ">Department of Foreign Affairs, South Africa’s Policy on the Non-Proliferation of Weapons of Mass Destruction , South African Communications Service, Cape Town, 1995.</ref> (bl. 8). Die beheermaatreëls het ook sogenaamde “dubbele gebruik”-toerusting en -tegnologie ingesluit. Hierdie term verwys na produkte en kennis wat vir vreedsame siviele doeleindes gebruik kan word, maar ook aangewend kan word in die vervaardiging van massavernietigingswapens. Suid-Afrika se benadering tot nie-verspreidingsbeheer het berus op die registrasie van individue en ondernemings, sowel as die uitreiking van permitte wat aan spesifieke eindgebruikvoorwaardes gekoppel is. Aansoeke vir permitte word deur die Suid-Afrikaanse Raad vir Nie-verspreiding van Wapens van Massavernietiging beoordeel en goedgekeur nadat interdepartementele ondersoeke, oorwegings en aanbevelings afgehandel is.<ref name=" DFA2 1995 ">Department of Foreign Affairs, South Africa’s Position on Matters Nuclear , Ongepubliseerde dokument, Julie 1995.</ref> (bl. 28). ===Suid-Afrika se internasionale nie-verspreidingsverpligtinge en beleid ná 1994=== Die Wet op Nie-verspreiding het verder die nodige regsraamwerk geskep vir die uitvoering van Suid-Afrika se internasionale verpligtinge rakende nie-verspreiding en ontwapening. Hierdie verpligtinge het voortgespruit uit die land se deelname aan verskeie internasionale konvensies en uitvoerbeheerregimes. Die nuwe demokratiese regering wat in 1994 aan bewind gekom het, het hierdie beleid bevestig en daarna verder uitgebrei.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.178-179) Om 'n duidelike beleid oor die nie-verspreiding van massavernietigingswapens te implementeer, het die Suid-Afrikaanse Kabinet op 31 Augustus 1994 'n voorstel van die [[Minister van Buitelandse Sake]] aanvaar dat Suid-Afrika: *“'n aktiewe deelnemer aan die verskeie nie-verspreidingsregimes en verskaffersgroepe moet wees, *in die openbaar standpunte moet inneem wat die nie-verspreiding van massavernietigingswapens ondersteun met die doel om internasionale vrede en veiligheid te bevorder, en *sy posisie as 'n lid van die verskaffersregimes, die Afrikagroep en die [[Beweging van Onverbonde Lande]] (BOL) moet gebruik om die belangrikheid van nie-verspreiding te bevorder en te verseker dat hierdie beheermaatreëls nie ontwikkelende lande toegang tot gevorderde tegnologieë wat vir vreedsame doeleindes en hul ontwikkelingsbehoeftes benodig word, ontken nie.”<ref name=" DFA1 1995 "/>, (bl. 7 – 8) ===Suid-Afrika as brug tussen ontwikkelde en ontwikkelende state=== Suid-Afrika as die eerste land in [[Afrika]], asook binne die BOL wat lid is van — of daarna streef om deel te wees van — al die belangrikste nie-verspreidingsregimes en verskaffersgroepe. As ’n staat met erkende gevorderde tegnologiese vermoëns word Suid-Afrika in verskeie sektore as ’n relatief ontwikkelde land beskou. Hierdie posisie stel die land in staat om as brug tussen die ontwikkelde en ontwikkelende wêreld op te tree: aan die een kant bevorder dit samewerking met gevorderde nywerheidslande, terwyl dit terselfdertyd die bekommernisse van ontwikkelende state aanspreek oor toegang tot tegnologie wat noodsaaklik is vir ekonomiese en wetenskaplike ontwikkeling.<ref name=" DFA 1997 ">Department of Foreign Affairs, Non-Proliferation and Disarmament of Weapons of Mass Destruction: A South African Perspective , Ongepubliseerde dokument, Junie 1997.</ref> (bl. 3) Volgens die voormalige minister van buitelandse sake, [[Alfred Nzo]], het Suid-Afrika hom daartoe verbind om “beide die kernwapenstate en die drumpelstate te betrek om op ’n konstruktiewe en vasberade wyse met kernontwapening voort te gaan”.<ref>[[Alfred Baphethuxolo Nzo|Nzo, A]]. “Weapons that do not Respect Borders: South Africa has a Proud Record of Opposition to Nuclear Proliferation,” [[Pretoria News]] , 21 Mei 1998.</ref> ===Deelname aan internasionale massavernietigingswapens nie-verspreidingsregimes=== Deur die voortsetting van die vorige regering se nie-verspreidingsbeleid, tesame met die beleid wat ná 1994 deur die demokratiese regering aanvaar is, het Suid-Afrika die eerste ontwikkelende land geword wat aan die meeste van die belangrikste kernverwante nie-verspreidingsregimes en beheermaatreëls deelgeneem het. Dit sluit onder meer die Zangger-kommitee (1993), die Kernvoorsienersgroep (NSG) in 1995, die Missieltegnologiebeheerregime (MTCR) in 1995, en die omvattende Kerntoetsverbodverdrag (CTBT) in 1999. Suid-Afrika het verder ’n aktiewe rol gespeel in die onderhandelinge oor die Afrika-kernwapenvrye sone-verdrag, beter bekend as die Pelindaba-verdrag, saam met ander Afrikastate. Die verdrag is daarop gemik om ’n kernwapenwedloop op die Afrika-vasteland te voorkom en die ontplooiing of invoering van kernploftoestelle deur enige staat in Afrika te verbied.<ref>SAPA Report, “Background on Role and Activities of the IAEA,” 9 April 2001.</ref> ==Kernwapenbesluitneming== === Aansporings vir die ontwikkeling van die Suid-Afrikaanse kernwapenvermoë === 'n Kombinasie van politieke, strategiese en tegnologiese faktore het die ontwikkeling van Suid-Afrika se kernwapenprogram beïnvloed. Die program het oor verskeie fases ontwikkel, elk met eie doelwitte en prioriteite. 'n Kenmerkende eienskap van die Suid-Afrikaanse kernprogram was die inkrementele aard daarvan. Gedurende die vroeë 1960's was die fokus hoofsaaklik op die vestiging van 'n kerninfrastruktuur. Teen die laat 1960's en vroeë 1970's het die aandag verskuif na die ontwikkeling van 'n "vreedsame" kerntoestel vir moontlike mynboutoepassings. Vanaf die middel van die 1970's het die program geleidelik ontwikkel tot die vestiging van 'n militêre kernwapenvermoë. Selfs nadat besluit is om die bestaande burgerlike kerntoestelprogram vir militêre afskrikking aan te wend, was daar aanvanklik geen duidelik geformuleerde ontplooiingsdoelwit of kernstrategie nie. 'n Samehangende strategie het eers later ontwikkel, grootliks op aandrang van persone wat direk by die program betrokke was. Volgens verskeie ontledings van die program was daar gedurende die vroeë fases min aanduiding van omvattende strategiese beplanning oor die langtermyngevolge van 'n kernwapenvermoë. Die Suid-Afrikaanse ervaring illustreer gevolglik verskeie van die aansporings en beperkings wat ook in ander gevalle van kernwapenontwikkeling waargeneem is.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.219) === Aansporings vir die beëindiging van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram === Die eerste belangrike stap in die beëindiging van Suid-Afrika se kernwapenprogram het in 1985 plaasgevind toe president P.W. Botha besluit het om die kernarsenaal tot sewe toestelle te beperk. Hiermee is verdere uitbreiding van die program effektief gestuit, insluitend planne vir meer gevorderde implosiewapens. Teen die laat 1980’s het veranderende internasionale en streekstoestande die Suid-Afrikaanse regering se bedreigingspersepsie beïnvloed. Die afname in Koue Oorlog-spanning, die onafhanklikheid van [[Namibië]] en die onttrekking van Kubaanse magte uit [[Angola]] het die behoefte aan ’n kernafskrikmiddel verminder. Terselfdertyd het die regering begin met politieke hervormings en pogings om internasionale isolasie te beëindig. Ekonomiese en diplomatieke oorwegings het ook ’n belangrike rol gespeel. Beide die Atoomenergiekorporasie (AEK) en Krygkor het besef dat Suid-Afrika se herintegrasie in die internasionale kern- en wapenmark afhanklik sou wees van toetrede tot die [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens|Nie-verspreidingsverdrag]] (NPT) en die beëindiging van die kernwapenprogram. Die program is toenemend as duur en strategies minder noodsaaklik beskou. Met F.W. de Klerk se bewindsoorname in 1989 het die proses versnel. De Klerk het aangevoer dat die kernwapenvermoë ’n hindernis vir Suid-Afrika se [[internasionale betrekkinge]] geword het en nie meer by die land se veiligheidsbehoeftes gepas het nie.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl. 198-201) == Nalatenskap en betekenis == Die Suid-Afrikaanse kernwapenverspreidingsgeskiedenis het uit vyf periodes bestaan, van die vestiging van 'n kerninfrastruktuur, die ontwikkeling van 'n toestel vir "vreedsame" doeleindes, 'n militêre afskrikmiddel, die beëindiging van die wapenprogram, tot 'n aktiewe ondersteuner van die nie-verspreidingsnorm. Dit verteenwoordig 'n volledige lewensiklus vir 'n kernwapenvermoë en die uiteindelike doel van die nie-verspreidingsnorm vir kernwapenstate.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.219) Die beëindiging van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram het ’n unieke plek in die internasionale geskiedenis van kernontwapening ingeneem. Suid-Afrika was die eerste en tot dusver enigste staat wat selfstandig ontwikkelde kernwapens vervaardig en daarna vrywillig afgebreek het voordat dit tot die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens (NPT) toegetree het as ’n nie-kernwapenstaat.<ref>{{cite book |last=Liberman |first=Peter |title=The Rise and Fall of the South African Bomb |publisher=International Security |year=2001}}</ref> Die program se afbreek en die daaropvolgende samewerking met die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEA) is internasionaal beskou as ’n belangrike voorbeeld van verifieerbare ontwapening. Dit het bygedra tot Suid-Afrika se herintegrasie in die [[internasionale gemeenskap]] ná [[apartheid]] en het die land se beeld as ’n voorstander van [[multilateralisme]] en nie-verspreiding versterk.<ref>{{cite book |last=von Wielligh |first=N. |title=Die Bom: Suid-Afrika se Kernwapenprogram |publisher=Litera |location=Pretoria |year=2014}}</ref> == Simboliese waarde in globale ontwapening == Die Suid-Afrikaanse kernontwapening word dikwels as ’n [[Simbool|simboliese]] keerpunt in die geskiedenis van kernwapens beskou. Anders as state wat kernwapens ontwikkel het as deel van ’n voortgesette afskrikstrategie, het Suid-Afrika doelbewus afstand gedoen van sy kernvermoë tydens ’n periode van politieke oorgang en hervorming.<ref>{{cite book |last=Albright |first=David |title=South Africa and the Affordable Bomb |publisher=Bulletin of the Atomic Scientists |year=1994}}</ref> Internasionale ontleders het aangevoer dat die Suid-Afrikaanse voorbeeld bewys het dat sekuriteitsdoelwitte deur diplomatieke integrasie en internasionale samewerking bereik kan word eerder as deur kernwapenbesit. Die land se optrede het later ook bygedra tot steun vir kernwapenvrye sones, veral in Afrika deur die [[Verdrag van Pelindaba]].<ref>{{cite web |title=African Nuclear-Weapon-Free Zone Treaty (Pelindaba Treaty) |url=https://www.un.org/disarmament/wmd/nuclear/nwfz/africa/ |publisher=United Nations}}</ref> ==Sien ook== * [[Kernwapen]] * [[Suid-Afrika se wapens van massavernietiging]] ==Verwysings== {{Verwysings|4}} ==Bibliografie== *Stott, N., von Wielligh-Steyn, L. & Larkin, J. (Reds). 2025. ''From Swords to Ploughshares: The Dismantlement of the South African Nuclear Weapons Programme''. VERTIC. * Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika. * Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. 2014. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera. {{Normdata}} [[Kategorie:Kerntegnologie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]] [[Kategorie:Skryfwedstrydartikels]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] rdum4d8k135fwhio3qosmj9okzguor9 2913340 2913339 2026-06-23T18:09:28Z Sobaka 328 vergroot illustrasie 2913340 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] [[Lêer:Suid-Afrikaanse Kernwapenprogram.png|duimnael|450px||KI gegenereerde illustrasie van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram.]] Die '''Suid-Afrikaanse kernwapenprogram''' was ’n geheime [[militêr]]e en [[tegnologie]]se projek wat gedurende die [[Koue Oorlog]] deur die regering van Suid-Afrika ontwikkel is. Die program het in die 1970's momentum gekry en het gelei tot die vervaardiging van ’n klein [[kernwapen]]arsenaal wat [[Suid-Afrika]] die enigste land in [[Afrika]] gemaak het wat kernwapens suksesvol ontwikkel het.<ref name=" IAEA 1993 ">International Atomic Energy Agency, Director General: The Denuclearization of Africa, GC(XXXVII)/1075, Aanhangsel 1, Anneks 1, 9 September 1993.</ref> Die ontwikkeling van die program het oor verskillende fases plaasgevind, met elke fase wat deur spesifieke doelwitte gekenmerk is. ’n Kenmerkende aspek van die Suid-Afrikaanse program was die inkrementele aard daarvan. Gedurende die vroeë 1960’s het die fokus hoofsaaklik op die ontwikkeling van ’n kerninfrastruktuur geval. Teen die laat 1960’s en vroeë 1970’s het aandag verskuif na die ontwikkeling van ’n sogenaamde “vreedsame” kerntoestel vir moontlike mynboudoeleindes. Eers vanaf die middel 1970’s het die program ontwikkel tot die skepping van ’n militêre kernwapenvermoë.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.219) Suid-Afrika se kernwapens is ontwikkel met behulp van [[Uraanverryking|hoogs verrykte uraan]], wat by fasiliteite soos die van die [[Atoomenergiekorporasie]] (AEK) van Suid-Afrika verwerk is. Internasionale aandag het in 1979 toegeneem ná die sogenaamde [[Vela-insident]], wat moontlik verband gehou het met ’n geheime kerntoets deur [[Israel]] in die suidelike [[Indiese Oseaan]]. Suid-Afrika se kernwapendoktrine is ontwerp as ‘n strategiese politieke hefboom eerder as vir gebuik op die slagveld, spesifiek om die [[Verenigde State]] te oorreed om in te gryp in enige streekskonflikte tussen Suid-Afrika en die [[Sowjetunie]] of sy bondgenote in Afrika.<ref>{{cite book |isbn= 978-1536845655 |publication-place=Washington, D.C. |publisher=Institute for Science and International Security |lccn=2018910946 |first1=David |last1=Albright |first2=Andrea |last2=Stricker |title=Revisiting South Africa's Nuclear Weapons Program |year=2016 |url=https://isis-online.org/uploads/isis-reports/documents/RevisitingSouthAfricasNuclearWeaponsProgram.pdf }}</ref><ref name="NYT19930325">{{cite news|surname=Keller|given=Bill|title=South Africa Says It Built 6 Atom Bombs|url=http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=1993-03-25|page=A1|access-date=25 April 2021}}</ref> Om 'n minimum geloofwaardige afskrikking te bereik, is altesaam ses kernwapens teen die laat 1980's in die geheim vervaardig.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 Mei 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525053022/http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=25 Mei 2011 |df=dmy-all }}</ref> In die vroeë 1990’s het Suid-Afrika onder president [[F. W. de Klerk]] besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens]] (NPT) aan te sluit. Dit het Suid-Afrika die eerste land gemaak wat selfontwikkelde kernwapens volledig afgetakel het.<ref name="deKlerk1993">De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.</ref> Internasionale ontleders het aangevoer dat Suid-Afrika se ervaring getoon het dat [[nasionale veiligheid]]sdoelwitte deur diplomatieke integrasie en [[Internasionale verhoudinge|internasionale samewerking]] bereik kan word, eerder as deur die besit van kernwapens. Die land se besluit om sy kernwapenvermoë af te skaf, het steun vir kernwapenvrye sones versterk, veral in [[Afrika]] deur die [[Verdrag van Pelindaba]].<ref>{{cite web |title=African Nuclear-Weapon-Free Zone Treaty (Pelindaba Treaty) |url=https://www.un.org/disarmament/wmd/nuclear/nwfz/africa/ |publisher=United Nations}}</ref> In hierdie verband word die geskiedenis van Suid-Afrika se kernwapenproliferasie dikwels as ’n volledige kernwapen-lewensiklus beskryf: vanaf die vestiging van ’n kerninfrastruktuur en die ontwikkeling van ’n toestel vir sogenaamde “vreedsame” doeleindes, tot die skepping van ’n militêre afskrikvermoë, die aftakeling van die kernwapenprogram, en uiteindelik die aanvaarding van ’n aktiewe rol ter ondersteuning van internasionale nie-verspreidingsnorme. Hierdie ontwikkeling weerspieël die uiteindelike doelwit van die internasionale nie-verspreidingsregime ten opsigte van kernwapenstate.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.219) == Agtergrond == Die Suid-Afrikaanse besluit om ’n kernwapenvermoë te ontwikkel moet verstaan word teen die agtergrond van die wêreldwye politieke en veiligheidsomgewing van die tyd, veral die oorheersende invloed van die [[Koue Oorlog]] op bedreigingspersepsies. Benewens hierdie internasionale konteks het binnelandse faktore ook ’n beduidende rol gespeel, insluitend tegnologiese vooruitgang en die manier waarop besluitnemers die bedreigings teen die land geïnterpreteer het. Die wetenskaplike gemeenskap het ook ’n belangrike rol gespeel, aangesien vooruitgang in die kernnavorsingsprogram geleidelik 'n tegniese vermoë geskep het wat later vir kernwapenontwikkeling aangewend kon word. Vanaf die middel-1970’s tot die middel-1980’s is Suid-Afrika se beleidsvorming sterk beïnvloed deur ’n [[Realisme (internasionale betrekkinge)|politieke realistiese]] [[wêreldbeskouing]], waarin [[nasionale veiligheid]] en oorlewing sentraal gestaan het. Hierdie perspektief was nou verweef met die regering se interpretasie van die internasionale strategiese omgewing en die land se geïsoleerde posisie daarin. Alhoewel die besluit binne hierdie internasionale raamwerk geneem is, het unieke binnelandse dinamika veiligheidsdenke verder gevorm. Teen die middel-1970's het internasionale norme rakende die nieverspreiding van kernwapens sterker begin ontwikkel, maar dit was nog nie universeel aanvaar nie. In hierdie konteks het ’n kombinasie van Koue Oorlog-gedrewe bedreigingspersepsies en die realiteite van Suid-Afrika se apartheidsbeleid die besluitneming oor kernwapens beïnvloed. Daarbenewens het die kernontwikkelingsprogram geleidelik 'n eie burokratiese momentum opgebou, wat voortgedryf is deur bestaande instellings en kundigheid, en wat binne die breër raamwerk van internasionale en binnelandse veiligheidskwessies gefunksioneer het.<ref name="VanVuuren2003">Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika.</ref>(bl161-162) == Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika == [[Lêer:Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika.png|duimnael|KI gegenereerde voorstelling van die aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika.]] Teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het generaal [[Jan Smuts]], destydse eerste minister van Suid-Afrika, ’n streng geheime telegram van die Britse minister van finansies ontvang. Daarin is hy versoek om die moontlike teenwoordigheid van uraanafsettings in Suid-Afrika te ondersoek. Uraan was van strategiese belang vir die [[Manhattan-projek]], wat daarop gemik was om kernwapens vir die Geallieerde magte te ontwikkel. Plaaslike ondersoeke, in samewerking met die mynbedryf, het vervolgens bevestig dat [[uraan]] in die meeste goudmyne van die [[Witwatersrand]] voorkom en as ’n neweproduk van goudontginning herwin kon word.<ref name=" Von Wielligh 1999 ">Von Wielligh, N. The Story of Completeness: The Untold Part, ongepubliseerde dokument, Pretoria, Julie 1999, bl. 3.</ref> Dit het die eerste fase van Suid-Afrika se kernbedryf ingelui, wat in die laat 1940’s hoofsaaklik op die ontginning en uitvoer van uraanerts gerig was. Ná die Tweede Wêreldoorlog is ’n toename in die wêreldvraag na [[uraan]] verwag, gedryf deur vooruitsigte van internasionale uitbreiding in die kernbedryf. Teen die agtergrond van hierdie verwagte ekonomiese voordele het die Suid-Afrikaanse regering in 1948 die Suid-Afrikaanse Atoomenergieraad (AER) tot stand gebring om kernnavorsing en -ontwikkelingsaktiwiteite te koördineer en te bevorder.<ref name=" Stumpf ">Stumpf, W. “Birth and Death of the South African Nuclear Weapons Programme.” Aanbieding gegee by die konferensie “Fifty Years after Hiroshima”, georganiseer deur USPID (Unione Scienziati per il Disarmo) en gehou in Castiglioncello, Italië, 28 September tot 2 Oktober 1995, http://www.aec.co.za/strategy.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010304004530/http://www.aec.co.za/strategy.htm |date= 4 Maart 2001 }}., (11 Mei 1999).</ref> [[Lêer:Splyting van kernreaksies.png|duimnael|[[Kernsplyting]], die grondslag van ‘n [[kettingreaksie]] wat sentraal is ten opsigte van die werking van ‘n [[kernwapen]].]] Die VSA en die VK het Suid-Afrika as ’n strategiese bron van uraan beskou, aangesien die land na raming oor tot 25% van die nie-kommunistiese wêreld se uraanreserwes beskik het. Hierdie lande het gevolglik ook in plaaslike uraanverwerkingsfasiliteite belê. Die eerste volskaalse aanleg vir uraanonttrekking het in 1952 by die West Rand Consolidated Mine in bedryf gekom. Tussen 1953 en 1971 het die VSA meer as 40 000 ton Suid-Afrikaanse uraanoksied ingevoer, met ’n totale waarde van sowat $450 miljoen.<ref name=" Jaster ">Jaster, R.S. 1985. “South Africa.” In: Snyder, J.C. & Wells, S.F. (reds.), Limiting Nuclear Proliferation. Cambridge: Ballinger Publishing Company, bl. 148. </ref> [[Lêer:Oak ridge Opleiding 1961.png|links|duimnael|Personeellede van die AER in opleiding in die VSA. Van links na regs is dr. S.J. du Toit (fisika), dr. J.W.L. de Villiers 9reaktoringenieurswese), W.H. Tabor (Oak Ridge, VSA), dr. L le Roux (chemie) en dr. W.L. Grant (ingenieurswese). Die oorspronklike foto is op 7 April 1961 in Oak Ridge geneem.<ref name=" Von Wielligh 2014 "/> (Fotos 8)]] In ruil vir uraanuitvoere het Suid-Afrika kernverwante ondersteuning van die VSA ontvang. Meer as 90 Suid-Afrikaanse wetenskaplikes en tegnici is by Amerikaanse kernnavorsingsfasiliteite opgelei, wat ’n belangrike grondslag vir die land se eie kernnavorsings- en ontwikkelingsprogram gevorm het.<ref name=" Horton ">Horton, R.E. 1999. ''Out of (South) Africa: Pretoria’s Nuclear Weapon Experience''. Occasional Paper. US Air Force Institute of National Security Studies, Augustus, bl. 4 (elektroniese kopie).</ref> Terselfdertyd is 'n kernnavorsingsprogram aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] gevestig en ’n stigterslid van die [[Internasionale Atoomenergie-agentskap]] (IAEA) geword.<ref>Jaster 1985, bl. 149.</ref> In die raamwerk van die "Atoms for Peace"-program is daar in 1957 'n 50-jaarooreenkoms oor kernsamewerking tussen die VSA en Suid-Afrika gesluit.<ref name="Minty">[[Abdul Minty|Minty, A.S.]] 1987. ''South Africa’s Nuclear Capability: The Apartheid Bomb''. In: Worsley, P. & Hadjor, K.B. (reds.), ''On the Brink: Nuclear Proliferation and the Third World''. Londen: Third World Communications, bl. 159. </ref> Kragtens hierdie ooreenkoms het Suid-Afrika die [[SAFARI-1]] (South African Fundamental Atomic Research Installation)-reaktor ontvang, tesame met verrykte uraanbrandstof wat periodiek voorsien is.<ref name=" Masiza ">Masiza, Z. 1993. “A Chronology of South Africa’s Nuclear Program.” ''The Nonproliferation Review'', 1(1), Herfs, bl. 35. </ref> Die reaktor is deur die Amerikaanse maatskappy Allis-Chalmers vervaardig en het in 1964 krities geraak by die Nasionale Kernnavorsingsentrum in [[Pelindaba]], naby [[Pretoria]].<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.168) ==Ontstaan van die kernplofstofprogram== ===Vroeë kernnavorsing en uraanverryking=== [[Lêer:Uraanverrykingsproses.png|duimnael|Skematiese voorstelling van die uraanverrykingsproses vanaf natuurlike uraan (geel) tot verrykte uraan (rooi) en verarmde uraan (groen) in 'n gassentrifugeaanleg. Bron: World Nuclear Association.]] Die AER het reeds in 1959 ’n navorsings- en ontwikkelingsprogram vir die verwerking van natuurlike uraan begin.<ref name=" Newby-Fraser ">Newby-Fraser, A.R, Chain Reaction: Twenty Years of Nuclear Research and Development, The Atomic Energy Board, Pretoria, 1979, bl 5.</ref> In 1961 het die Kabinet die nasionale kernnavorsingsprogram formeel goedgekeur.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.3) Benewens fundamentele kernnavorsing het die AER hom toegespits op die ontwikkeling van ’n plaaslike konsep vir ’n natuurlike uraankragreaktor (Pelinduna), asook op die ontwikkeling van ’n proses vir uraanverryking wat die potensiaal ingehou het om die waarde van Suid-Afrika se uraanuitvoere aansienlik te verhoog. Weens die vroeë sukses van die verrykingsprogram en beperkte hulpbronne is die werk aan die Pelinduna-reaktorkonsep egter in 1967 gestaak.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.5) Daarna het die AER se aktiwiteite hoofsaaklik op uraanverryking gekonsentreer. Met die beëindiging van die reaktorprogram kon nie alle wetenskaplikes wat daaraan verbonde was, elders binne die AER geakkommodeer word nie. ’n Interne komitee het gevolglik moontlike alternatiewe kernnavorsingsrigtings ondersoek wat met uraanverryking verband hou. In dié proses is die ontwikkeling van ’n sogenaamde "vreedsame kernplofstof" as ’n uitvoerbare en praktiese program vir die AER beskou. Hierdie aanbeveling is in 1969 deur die AER aanvaar.<ref name=" Buys 2000 ">Onderhoud met Prof Andre Buys op 7 Junie 2000 in Pretoria.</ref> ===Die ontstaan van die “vreedsame kernplofstof”-idee=== In die 1960’s was die idee van burgerlike toepassings vir kernontploffings gewild in die Verenigde State. Die land het sy Projek Ploegskare (Project Plowshare), 'n program vir vreedsame kernontploffings, aktief bevorder en verskeie konferensies oor die onderwerp aangebied.<ref name=" Buys ">Buys, A. “Die Ontwikkeling van Suid-Afrika se Kernwapenstrategie”, ongepubliseer en ongedateer.</ref> Die konsep het verwys na die gebruik van kernontploffings vir siviele ingenieurs- en mynboudoeleindes, eerder as vir militêre gebruik. ’n Lid van die AER se personeel het selfs een van hierdie byeenkomste bygewoon en daar ’n referaat gelewer waarin hy streke in Suid-Afrika uitgewys het waar kernploftoestelle moontlik vir [[mynbou]]doeleindes aangewend kon word.<ref name=" Buys 2000 "/> Die besluit om die ontwikkeling van ’n VP te steun, is geneem sonder dat sekere kwessies wat vir so ’n omvangryke onderneming van belang was, volledig ondersoek is. Geen omvattende koste- of implikasie-ontleding is tydens die ondersoek na die projek uitgevoer nie. Gevolglik was daar onsekerheid—ten minste onder dié wat direk by die program betrokke was—oor presies waar en hoe so ’n toestel in die toekoms aangewend sou kon word. Hierdie situasie word deur sommige navorsers toegeskryf aan die "wetenskaplike kultuur" wat destyds binne die AER geheers het.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Die VP-program en aanvanklike ondersoeke=== Die bou van die loodsverrykingsaanleg (die Y-aanleg) het in 1971 begin.<ref name=" IAEA 1993 "/> In Maart 1971 het die destydse Suid-Afrikaanse Minister van Mynwese, Carl de Wet, die AER se voorstelle goedgekeur om voorlopige ondersoeke na die gebruik van "vreedsame kernontploffings" te onderneem.<ref name=" Masiza "/> (bl. 35) Die AER het vervolgens teoretiese ondersoeke en literatuurstudies onderneem oor die haalbaarheid van beide implosie- en kanontipe kerntoestelle. Die AER het later voorkeur gegee aan die ontwikkeling van die meganiese en pirotegniese aspekte van kanontipe-ontwerpe bo dié van implosietoestelle. Volgens latere ontledings het die voorkeur vir die kanontipe-ontwerp verband gehou met veiligheidsoorwegings, die afwesigheid van [[plutonium]] en die moontlikheid om die toestel in afsonderlike komponente te berg.<ref name=" Horton "/> (bl.3) Op hierdie stadium was Suid-Afrika se tegnologiese en ekonomiese isolasie nog relatief beperk, en 'n mate van internasionale wetenskaplike en tegnologiese samewerking was steeds moontlik. Uit vrees dat die ontwikkeling van 'n kerntoestel as 'n militêre kernwapenprogram geïnterpreteer kon word, is van die begin af besluit om die program geheim te hou. Die program het die kodenaam VP ("vreedsame plofstof") ontvang.<ref name=" Buys "/> (bl. 1) ===Samewerking met Somchem en vroeë tegniese ontwikkeling=== Omdat die AER destyds nie oor geskikte fasiliteite by Pelindaba beskik het nie, het ’n klein, streng beveiligde span AER-personeel gedurende 1972 en 1973 by ’n aandrywingslaboratorium van ’n Somchem-aanleg in [[Somerset-Wes]] gewerk. Somchem was 'n staatsbeheerde vervaardiger van plofstof en dryfmiddels. Daar het hulle gefokus op die ontwikkeling van meganiese en pirotegniese substelsels vir ’n kanontipe kerntoestel. Die span het ook ’n skaalmodel ontwerp wat in Mei 1974 by Somchem getoets is, waarin ’n projektiel van nie-kernmateriaal gebruik is.<ref>Albright, D. “''South Africa and the Affordable Bomb'',” ''Bulletin of the Atomic Scientists'', Vol.50, No. 4, Julie/Augustus 1994.</ref> (bl.5) Die sukses van hierdie toetse het die AER in sy oordeel versterk dat ’n kernplofstofprogram tegnies uitvoerbaar was.<ref name=" Pabian ">Pabian, F.V. “South Africa’s Nuclear Weapon Program: Lessons for US Nonproliferation Policy,” ''The Nonproliferation Review'', Vol. 3, No. 1, Herfs 1995, bl. 2. (Elektroniese kopie).</ref> ===Regeringsgoedkeuring en politieke posisionering=== Vroeg in 1974 is ’n verslag voltooi waarin tot die gevolgtrekking gekom is dat die ontwikkeling van ’n kernploftoestel vir vreedsame gebruik tegnies haalbaar was. Dieselfde jaar het Eerste Minister [[B. J. Vorster]] goedkeuring verleen vir die ontwikkeling van ’n beperkte vermoë om kernploftoestelle te vervaardig, asook vir die oprigting van ’n ondergrondse toetsfasiliteit.<ref name=" Van der Westhuizen ">Van der Westhuizen, L.J. and Le Roux, J.H. ''ARMSCOR: The Leading Edge'', Institute for Contemporary History, UOFS, ongepubliseerde boek, [[Bloemfontein]], 1997. (bl. 172 – 173).</ref> In 1974 het die AER se vise-president, dr. L. Alberts, verklaar dat Suid-Afrika se wetenskap en tegnologie reeds voldoende gevorder het om, indien nodig, ’n kerntoestel te vervaardig. Hy het egter beklemtoon dat die AER binne die beleidsraamwerk van die regering opgetree het, en dat kernkennis uitsluitlik vir vreedsame doeleindes aangewend sou word.<ref>''Rand Daily Mail'', 11 Julie 1974.</ref> ===Onsekerheid oor militêre toepassings=== Daar is geen aanduiding dat enige moontlike militêre rol vir die toestel destyds aan personeel binne die program gekommunikeer is nie. Hoewel daar sporadies verwysings in die pers na moontlike militêre gebruike verskyn het, is geen duidelike regeringsstandpunt oor nie-vreedsame toepassings van [[kernenergie]] in hierdie stadium openbaar gemaak nie.<ref>Sien byvoorbeeld Beeld, 26 Julie 1970.</ref> Geen bekende primêre bronne uit hierdie tydperk bevestig ’n uitdruklike militêre doel vir die program nie.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.167) Die aanvanklike toestel het ook nie aan die vereistes van ’n praktiese kernwapen voldoen nie, veral wat betref gewig en aflewerbaarheid. Dit was omvangryk, met ’n massa van byna 168 ton, en is deur kabels aan toets- en snellertoerusting verbind.<ref name=" Buys 2000 "/> Die fokus van die program gedurende hierdie fase was die ontwikkeling van ’n werkende kernploftoestel eerder as ’n operasionele wapenstelsel. ===Internasionale druk en die Kalahari-toetsterrein=== Intussen het internasionale druk op Suid-Afrika toegeneem. Gedurende die 1970's het internasionale druk op Suid-Afrika toegeneem, met die kernprogram as een van die eerste teikens van beperkende maatreëls en uitvoerbeheer. In 1975 het die Verenigde State byvoorbeeld verdere verskepings van hoogsverrykte uraan (HEU) vir die SAFARI-reaktor opgeskort.<ref name=" Albright 1994 ">Albright, D. ''South Africa’s Secret Nuclear Weapons'', ''ISIS Report'', Vol. 1, No. 4, Mei 1994.</ref> (bl. 4) In dieselfde jaar het die ontwikkeling van die Kalahari-kernploftoetsterrein begin.<ref name="Stumpf"/> Die terrein was ontwerp om ondergrondse kerntoetse moontlik te maak, soortgelyk aan die toetsmetodes wat destyds deur verskeie ander kernmoondhede gebruik is. ===Tegniese vooruitgang en hoogsverrykte uraan=== [[Lêer:Sirkel Gebou 5000.png|duimnael|Gebou 5000 op ’n afgeskermde deel van die Pelindaba-terrein het gedurende die vroeë jare van die program ’n kritieke fasiliteit vir vinnige-neutron-eksperimente gehuisves.<ref name="Von Wielligh 2014" /> (Fotos 5)]] Tussen 1975 en 1978 het die AER beduidende tegniese vordering gemaak deur ballistiese en neutroniese rekenaarmodelle te ontwikkel, sowel as eksperimente uit te voer om die eienskappe van materiale vir kernverwante toestelle te bepaal. In dieselfde tydperk is ’n kritieke fasiliteit in Gebou 5000 by Pelindaba ontwerp en opgerig, terwyl daar ook met dryfmiddels vir ’n kanonloop-tipe toestel geëksperimenteer is.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl.6) Parallel hiermee het die eerste fases van die loodsverrykingsaanleg, bekend as die Y-aanleg, reeds teen die einde van 1974 in werking getree. Die aanleg het egter eers in Maart 1977 volle kaskade-werking bereik. Weens die lang ewewigstyd, dit wil sê die tyd wat nodig was om 'n stabiele verrykingsgradiënt te vestig, is die eerste hoogverrykte uraan (HEU) eers in Januarie 1978 uit die aanleg onttrek.<ref name="Stumpf"/> Daar is egter reeds teen die einde van 1977, 'n kleiner hoeveelheid, ongeveer 3 kilogram [[Uraan(VI)fluoried|uraanheksafluoried]] (UF6) met ’n verrykingsvlak van 34,6%, onttrek en aan die AER beskikbaar gestel.<ref>Onderhoud met amptenaar, wat betrokke was by die program maar anonimiteit versoek het op 17 Maart 2000.</ref> ===Van vreedsame plofstof na strategiese afskrikking=== Die sukses van die uraanverrykingsprogram en die gepaardgaande tegnologiese deurbrake het nuwe momentum aan die kernnavorsingsprogram verleen en dit vir die AER moontlik gemaak om betekenisvolle vordering te maak met die ontwikkeling van ’n konsep-kernploftoestel. Aanvanklik is sulke toestelle beskou as potensieel nuttig vir [[mynbou]] en ander industriële toepassings. Soos die ontwikkelingswerk gevorder het, het internasionale teenkanting teen sogenaamde vreedsame kerntoestelle toegeneem. Hierdie teenkanting het egter nie tot die beëindiging van die program gelei nie. Die internasionale reaksie het aansienlik toegeneem nadat voorbereidings vir 'n moontlike Suid-Afrikaanse kerntoets in die Kalahari in 1977 bekend geword het. Hoewel daar reeds voor 1977 belangstelling bestaan het in die moontlike strategiese waarde van die program, dui die meeste beskikbare bronne daarop dat die besluit om 'n formele kernafskrikvermoë te ontwikkel waarskynlik eers ná die Kalahari-voorval van 1977 geneem is.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.168) ==Van ploftoestel tot kernwapen== ===Samewerking tussen die AER en die SAW=== Die AER se besluit om ’n geskikte terrein vir kernploftoetsing te identifiseer en te ontwikkel, het aanleiding gegee tot die eerste formele kontak tussen die programbestuur en die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] (SAW). Die AER het ondersteuning benodig, nie alleen vir die ontwikkeling van die fasiliteit nie, maar ook vir sekuriteitsreëlings en die verskaffing van ’n sekuriteits- en administratiewe dekmantel. Met hierdie doel voor oë het samewerking tussen die AER en die SAW reeds in 1973/74 begin. Die SAW het vervolgens ’n gebied in die [[Noord-Kaap]] verkry en dit as ’n militêre oefenterrein verklaar. As deel van die voorbereidings is twee skagte ook gesink met die oog op moontlike toekomstige kerntoetse. Hoewel sekere SAW-personeel reeds op daardie stadium bewus was van die kernploftoestelprogram, is geen formele inisiatiewe deur die Weermag geneem om die moontlike militêre aanwending van sodanige toestelle te ondersoek of te bespreek nie.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Eerste militêre belangstelling in kernwapens=== Die eerste aanduidings van militêre belangstelling in die kernwapenprogram het in 1976 na vore gekom, toe dit aan die lig gekom het dat die SAW, en in besonder militêre intelligensie, besig was met sogenaamde [[operasionele navorsing]], naamlik die toepassing van wiskundige analise op praktiese militêre vraagstukke, met betrekking tot moontlike wapenstelsels wat met kernplofkoppe toegerus kon word. Hierdie ondersoek was aanvanklik beperk in omvang, teoreties van aard en deur slegs twee persone uitgevoer. In die loop van die studie is daar met die AER se kernploftoestelspan in verbinding getree met die doel om die massa van 'n potensiële kernwapen vas te stel. Aangesien die AER-wetenskaplikes op daardie stadium gewerk het met die konsep van 'n “sogenaamde vreedsame kernploftoestel”, waarvoor massa nie ’n kritieke ontwerpparameter was nie, kon geen presiese data verskaf word nie en is slegs ’n benaderde skatting aan die navorsers oorgedra.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Internasionale druk en die Kalahari-insident=== [[Lêer:Kalahari-insident 1977.png|duimnael|Die Kalahari-insident]] Internasionale druk met betrekking tot die sogenaamde vreedsame aard van die kernprogram het teen die middel-1970's geleidelik toegeneem. Teen 1977 het die internasionale klimaat merkbaar verskuif, met toenemende skeptisisme oor die konsep van vreedsame kernplofstof. Die beëindiging van die Amerikaanse Project Plowshare-program, tesame met die groeiende internasionale teenkanting ná [[Indië]] se kernwapentoets van 1974, het hierdie negatiewe persepsie verder versterk. In dieselfde jaar het die [[Jimmy Carter|Carter]]-administrasie besluit om die Verenigde State se langtermynkontrak vir die verskaffing van laagverrykte uraan (LEU) op te skort, tensy Suid-Afrika die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens (NPT) onderteken. Hierdie kontrak het voorsiening gemaak vir die lewering van LEU aan twee kernkragreaktors by [[Koeberg]]-kernkragsentrale, wat destyds in aanbou was.<ref name=" Jaster "/> (bl. 150) Aanvanklik het die relatief beperkte internasionale reaksie op die Indiese toets egter die vasberadenheid van die Suid-Afrikaanse kerntoestelprogram versterk. Daar is geargumenteer dat die reaksie minder ernstig was as verwag, en dat Suid-Afrika se program internasionaal as nie-militêr van aard beskou kon word.<ref name=" Buys 2000 "/> [[Lêer:Vastrap.png|duimnael|Die skuur bo-oor die toetsskag op die Vastrap-terrein in die Kalahari waar Suid-Afrika se "koue" kerntoets in Augustus 1977 beplan is. Die toets het nooit plaasgevind nie, as gevolg van diplomatieke druk na satellietwaarnemings van die voorbereidings deur die USSR.<ref name="Von Wielligh 2014" /> (Foto 5)]] Teen die middel-1977 is die eerste toetstoestel voltooi, maar onvoldoende hoogverrykte uraan (HEU) was beskikbaar om ’n ondergrondse kerntoets uit te voer. Nietemin is daar besluit om voort te gaan met ’n sogenaamde “koue toets” — dit wil sê sonder [[uraan-235]] — by die Vastrap-ondergrondse toetsterrein in die [[Kalahari]], met die doel om logistieke prosedures, diagnostiese stelsels en data-insamelingsvermoë te toets.<ref >Onderhoud met Dr Nic von Wielligh op 25 Augustus 1999 te Pelindaba.</ref> Op 30 Julie 1977 het ’n [[Sowjetunie|Sowjet]]-[[satelliet]] wat oor Suid-Afrika beweeg het, die kenmerkende uitleg van die toetsterrein waargeneem. Die Sowjetunie het vervolgens die Verenigde State van Amerika ingelig dat Suid-Afrika moontlik voorbereidings tref vir ’n kernwapentoets. Ná bevestiging van die inligting het die Verenigde State, saam met ander geïndustrialiseerde lande, diplomatieke druk op Suid-Afrika uitgeoefen om nie met die toets voort te gaan nie.<ref name=" Reiss ">Reiss, M. ''Bridled Ambition: Why Countries Constrain Their Nuclear Capabilities'', Woodrow Wilson Center Press, [[Washington, D.C.|Washington D.C.]], 1995.</ref> (bl. 10) In reaksie op hierdie internasionale druk het die Suid-Afrikaanse regering besluit om die terrein in Augustus 1977 te ontruim en die beplande toetsaktiwiteite te staak.<ref name="Stumpf"/> ===Die militarisering van die program=== In die nasleep van die ontdekking van Suid-Afrika se voorneme om ’n kerntoets in Augustus 1977 uit te voer, en die daaropvolgende verseëling van die toetsskagte en ontruiming van die toetsterrein, is die toekoms van die kernploftoestelprogram op beleidsvlak heroorweeg. Standpunte onder persone betrokke by die program het die siening ingeslui dat die betrokke tegnologie waardevol was en verder ontwikkel behoort te word. Daar is verder geargumenteer dat strategiese opsies met betrekking tot ’n kernvermoë oopgehou moes word.<ref name=" Buys 2000 "/> Die 1977-voorval het gevolglik as ’n keerpunt gedien en uiteindelik bygedra tot die formele militarisering van die program.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.170) Na die gebeure van Augustus 1977 het Eerste Minister B.J. Vorster die AER opdrag gegee om die sogenaamde vreedsame kernprogram te beëindig, die toetsterrein te sluit en voort te gaan met die ontwikkeling van ’n kernafskrikvermoë.<ref name=" Liberman ">Liberman, P. ''The Rise and Fall of the South African Bomb,'' ''International Security'', Vol. 26, No. 2, Herfs 2001.</ref> (bl.53). Aan lede van die program is oorgedra dat sodanige vermoë as [[Strategie|strategies]] nuttig beskou word in die lig van ’n toenemende militêre bedreiging teen Suid-Afrika. Hierdie beknopte en gedeeltelik vae opdrag het tot uiteenlopende interpretasies binne die program gelei. ’n Beduidende aantal AER-werknemers was van mening dat die blote besit van ’n kernploftoestel voldoende kon wees vir afskrikdoeleindes. Volgens hierdie standpunt sou die ontwikkeling van ’n werkbare toets-toestel voldoende wees, sonder verdere tegnologiese verfyning. Daarteenoor het ander rolspelers, insluitend die Suid-Afrikaanse Weermag (SAW) se stafhoof vir beplanning, John Huyser, wat onlangs by die program betrokke geraak het, geargumenteer dat ’n afskrikvermoë slegs geloofwaardig sou wees indien dit operasioneel bruikbaar was. Volgens hierdie siening sou ’n kernploftoestel nie as ’n effektiewe afskrikmiddel dien indien dit nie bewapen en afgelewer kon word nie.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Kernafskrikking en Huyser se strategie=== Brigadier John Huyser het op eie inisiatief ’n beleidsdokument saamgestel waarin die moontlike kernopsies vir Suid-Afrika uiteengesit is. In hierdie dokument is drie strategieë geïdentifiseer. Die eerste het behels dat die kernprogram streng geheim gehou word, met die regering wat die bestaan daarvan en enige kernwapens ontken en die vermoë sou slegs in uiterste omstandighede, in die geval van ’n ernstige bedreiging, gedemonstreer word. Die tweede opsie het voorsien dat die kernvermoë op ’n vertroulike wyse aan geselekteerde state gekommunikeer sou word, met die doel om hul optrede te beïnvloed. Die derde opsie het openlike erkenning van ’n kernvermoë behels, wat Suid-Afrika effektief kernwapenstatus sou verleen. Huyser het laasgenoemde benadering aanbeveel.<ref name=" Buys 2000 "/> Die dokument is in April 1978 deur die destydse minister van verdediging, [[P.W. Botha]], goedgekeur, met die bykomende voorbehoud: “gemagtig, maar slegs wanneer ons gereed is.” Nadat die dokument aan lede van die program beskikbaar gestel is, het dit duidelik geword dat die inisiatief ’n militêre karakter aangeneem het, met die ontwikkeling van bewapende toestelle as doelwit. Hierdie verskuiwing het saamgeval met breër politieke veranderinge binne die regering. In September 1978 het Eerste Minister B.J. Vorster bedank na die sogenaamde [[Inligtingskandaal]], waarna P.W. Botha hom opgevolg het. Botha het sedert 1966 as minister van verdediging gedien en dié portefeulje nog twee jaar behou nadat hy regeringshoof geword het.<ref name=" Albright 1995 ">Albright, D. “How South Africa Abandoned Nuclear Weapons,” ongepubliseerde konsepartikel gedateer 3 November 1995.</ref> ===Internasionale isolasie en die IAEA=== In hierdie tydperk het Suid-Afrika se internasionale kernisolasie toegeneem. Die land is toenemend verhinder om ten volle aan aktiwiteite van die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEA) deel te neem. As een van die mees tegnologies gevorderde lande op die Afrika-kontinent het Suid-Afrika aanvanklik ’n belangrike rol binne die organisasie vervul en tot Junie 1977 as lid van die Raad van Goewerneurs gedien. Die ontwikkeling van ’n kernwapenvermoë, tesame met toenemende internasionale isolasie, het egter gelei tot groeiende druk van ander Afrika-lande en lede van die [[Beweging van Onverbonde Lande]] (BOL) om Suid-Afrika van IAEA-aktiwiteite uit te sluit. Tydens die IAEA se Algemene Konferensie in [[Nieu-Delhi]] in 1979 is Suid-Afrika se geloofsbriewe gevolglik verwerp. Die Wêreldveldtog teen Militêre en Kernkrag-samewerking met Suid-Afrika het ’n beduidende rol gespeel in die mobilisering van lidlande teen Suid-Afrika se voortgesette deelname. Hoewel die land nie toegelaat is om die 1979-konferensie by te woon nie en daarna uitgesluit is van daaropvolgende jaarlikse konferensie, het Suid-Afrika formeel steeds lidmaatskap en sekere voordele daarvan behou tot die einde van die apartheidstelsel.<ref name=" Minty "/> ===PW Botha en die Witvlei-komitee=== In Oktober 1978 is 'n aksiekomitee aangestel om die regering te adviseer oor die moontlike vervaardiging van kernwapens, gebaseer op die AER se program vir "vreedsame kernontploffings".<ref name=" Viljoen ">Viljoen, J. ''Chronology of Events During the South African Nuclear Weapon Program'', ongepubliseerde en ongedateerde dokument.</ref> (bl. 2) Die liggaam, algemeen bekend as die Witvlei-komitee, is deur Eerste Minister P.W. Botha aangestel en voorgesit. Die komitee het onder meer die Minister van Mynbou (aanvanklik S.P. Botha en vanaf Junie 1979 [[F.W. de Klerk]]), die Minister van Buitelandse Sake ([[Pik Botha|RF Botha]]), asook die ministers van Finansies en Verdediging ingesluit. Ander lede was die voorsitter van Krygkor (Kmdt Marais), die voorsitter van die AER (aanvanklik dr. Wally Grant en later dr. Wynand de Villiers), terwyl die direkteur-generaal van Buitelandse Sake, dr. [[Brand Fourie]], as sekretaris opgetree het. Die komitee was verantwoordelik vir beleidsbesluite oor kernverwante aangeleenthede, insluitend Suid-Afrika se kernvermoë en vraagstukke rakende die nie-verspreiding van kernwapens. Reeds in 1978 het dit die vordering en toekomstige rigting van die land se kernprogram begin evalueer.<ref name=" Van der Westhuizen "/> (bl.174-175) Die eerste formele voorstelle vir die ontwikkeling van 'n kerntoestel en die nodige infrastruktuur is in Julie 1979 voorgelê.<ref name=" Viljoen "/> (bl. 2) Daarna het die komitee goedkeuring verleen vir die voortsetting van die kernwapenontwikkelingsprogram met die doel om 'n strategiese afskrikvermoë te vestig.<ref name=" Van der Westhuizen "/> (bl.174-175) ===Krygkor en die ontwikkeling van aflewerbare kernwapens=== Na aanleiding van hierdie besluit is [[Krygkor]] amptelik opdrag gegee om kernwapens te ontwikkel.<ref name=" Albright 1995 "/> (bl.13) Die verskuiwing na ’n militêre program het daartoe gelei dat die AER sy eie rol in die projek beëindig het. Nietemin het Krygkor steeds beduidende tegniese ondersteuning van die AER, en later die Atoomenergiekorporasie (AEK), ontvang, veral op die gebiede van neutroniese ontwerp, kernveiligheid, gesondheidsaspekte en die voorsiening van hoogverrykte uraan (HEU).<ref name=" Van der Westhuizen "/> (bl. 178) Die doelwitte van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram is daarna duidelik omskryf as: * die ontwikkeling en produksie van 'n aantal aflewerbare kanonlooptipe-gemonteerde toestelle; * [[litium-6]]-skeiding vir die produksie van tritium vir moontlike toekomstige gebruik in versterkte toestelle; * studies van inploffings- en termonukleêre tegnologie; en * die navorsing en ontwikkeling vir die produksie en herwinning van [[plutonium]] en [[tritium]].<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl.6) Die eerste toestel (wat tydens die burgerlike program gebou en teen die middel van 1977 voltooi is) was 'n "nie-aflewerbare demonstrasietoestel." Die doel daarvan het dwarsdeur die program dié van 'n demonstrasietoestel gebly en dit is nooit in 'n aflewerbare toestel omgeskakel nie.<ref name=" Von Baeckmann etal ">Von Baeckmann, A., Dillon, G. and Perricos, D. ''Nuclear Verification in South Africa'', IAEA, http://.iaea.or.at/worldatom/inforesource/bulletin/bull371/baeckmann.html{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. (11 Mei 1999)</ref> In 1978 het die AER ’n kleiner toetstoestel ontwikkel wat ontwerp is om, indien nodig, vinnig vir ’n ondergrondse toets ontplooi te kon word ten einde Suid-Afrika se kernwapenvermoë te demonstreer. Hierdie tweede voorproduksietoestel is egter aanvanklik nie met splytbare materiaal gelaai nie. Die Y-aanleg het in dieselfde tydperk sy eerste hoogsverrykte uraan (HEU) vervaardig, hoewel voldoende materiaal vir ’n enkele toestel — ongeveer 55 kilogram — eers teen die tweede helfte van 1979 beskikbaar sou wees.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl.10) In Augustus 1979 is bedrywighede by die Y-aanleg tydelik opgeskort nadat ’n ernstige chemiese reaksie die fasiliteit besoedel het. Hoewel beperkte bedrywighede agt maande later hervat is, het die aanleg eers teen Julie 1981 weer daarin geslaag om addisionele HEU te produseer.<ref name=" Reiss "/> (bl. 11) Krygkor se kernwapenprogram is bedryf vanuit fasiliteite bekend as die Sirkel, ongeveer 15 kilometer vanaf die AER se Pelindaba-kompleks geleë. Die Sirkel-fasiliteite is gedurende 1980 opgerig volgens ontwerpe wat deur die AEK verskaf is en is in Mei 1981 amptelik in gebruik geneem.<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl.6) Die fasiliteit is bestuur deur Kentron, ’n filiaal van Krygkor.<ref name=" Viljoen & Smith ">Viljoen, J. and Smith, D. “The Birth, Life and Death of South Africa’s Nuclear Weapon Program.” artikel voorberei vir die Institute for Science and International Security, Washington D.C., 1999.</ref> (bl. 6) Die tweede toestel (en eerste volwaardige kernwapen wat deur die Krygkor-span bebou is), met die kodenaam Hobo, is uiteindelik in Desember 1982 voltooi.<ref name=" Von Baeckmann etal "/> In dieselfde jaar is UKOR by die AEB ingelyf, waarna die organisasie as die Atoomenergiekorporasie (AEK) herstruktureer is.<ref name="Stumpf"/> Hierna sou daar sowat een kernwapen per jaar voltooi word, tot met die uiteindelike besluit sewe jaar later om die program at te takel.<ref name=" Von Wielligh 2014 "/> (bl.173) ===Die Vela-insident=== [[Lêer:Vela-insident.png|duimnael]] Die [[Vela-insident]] verwys na ’n vermoedelike atmosferiese kernontploffing wat op 22 September 1979 in die suidelike [[Indiese Oseaan]] plaasgevind het, in die omgewing van die Suid-Afrikaanse [[Prins Eduard-eilande]]. Die gebeurtenis is aanvanklik opgespoor deur ’n Amerikaanse Vela Hotel-satelliet, wat ’n kenmerkende "dubbele flits" geregistreer het: ’n seinpatroon wat voorheen herhaaldelik met atmosferiese kernontploffings geassosieer is. Verdere hidroakoestiese, meteorologiese<ref name=":2" >Kashkin, V. B.; Odintsov, R. D.; Rubleva, T.V. (15 August 2022). "On the Effects of a Nuclear Explosion on Stratospheric Ozone". Atmospheric and Oceanic Optics. 35 (4): 402–406. Bibcode:2022AtOO...35..402K. doi:10.1134/S1024856022040066. S2CID 251606268. Besoek 10 Augustus 2023.</ref> en radionukliedwaarnemings is later as aanduidings aangevoer dat ’n kernontploffing moontlik plaasgevind het. Daar is wyd bespiegel dat die voorval verband kon hou met ’n geheime kerntoets deur [[Israel]], moontlik met logistieke of tegniese ondersteuning van Suid-Afrika. Geen direkte betrokkenheid van Suid-Afrika is egter ooit amptelik bevestig nie. Ten tyde van die voorval het Suid-Afrika reeds oor ’n aktiewe kernwapenprogram beskik, maar volgens sommige bronne was die land se voorraad hoogverrykte uraan nog onvoldoende vir ’n eie volskaalse kerntoets.<ref name="The Bomb">{{cite book |last1=Von Wielligh |first1=Nic |title=The Bomb – South Africa's Nuclear Weapons Programme |last2=Von Wielligh-Steyn |first2=Lydia |publisher=Litera |year=2015 |isbn=978-1-920188-48-1 |location=Pretoria, ZA |oclc=930598649}}</ref><ref name="NSArchive" >Burr, William; Cohen, Avner, eds. (8 Desember 2016). Vela Incident: South Atlantic Mystery Flash in September 1979 Raised Questions about Nuclear Test. National Security Archive Electronic Briefing Book No. 570 (Report).</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=Israel's Nuclear Weapons |url=https://nuke.fas.org/guide/israel/nuke/farr.htm |access-date=2026-03-09 |website=nuke.fas.org}}</ref> ===Suid-Afrika se kernwapenstrategie=== [[Lêer:Suid-Afrika se Kernstrategie.png|duimnael]] Die aanvanklike memorandum wat deur brigadier Huyser opgestel is, het beperkte riglyne verskaf rakende moontlike kernbekendmakings, dreigemente of die operasionele aanwending van Suid-Afrika se kernvermoë. In 1983 het André Buys, bestuurder van die kernwapenprogram, ’n werkgroep saamgestel om ’n meer omvattende kernstrategie te ontwikkel.<ref name=" Buys 2000 "/><ref name=" Liberman "/> (bl.56) Die strategie wat uiteindelik aanvaar is, het uit drie progressief eskalerende fases bestaan en is gebaseer op die oorspronklike memorandum van Huyser. Fase 1 is gekenmerk deur ’n strategie van doelbewuste onsekerheid. Hierdie benadering is in praktyk reeds sedert die aanvang van die program gevolg en het behels dat die regering nie sou bevestig of ontken dat Suid-Afrika oor ’n kernwapenvermoë beskik nie. Streng geheimhouding is gehandhaaf, terwyl gebeure soos die Kalahari-insident die element van onsekerheid verder versterk en die strategie indirek ondersteun het. Fase 2 het uit ’n geheime drukstrategie bestaan. Hierdie benadering sou slegs toegepas word indien Suid-Afrika deur ’n oorweldigende militêre bedreiging gekonfronteer word en Westerse moondhede terselfdertyd onwillig sou wees om direk betrokke te raak. In so ’n scenario sou Suid-Afrika sy kernvermoë vertroulik aan invloedryke Westerse regerings, veral die Verenigde State, bekend maak. Die onderliggende aanname was dat Westerse state, uit vrees vir die moontlike gebruik van kernwapens in die streek en die gevolge daarvan vir die internasionale nie-verspreidingsorde, sou ingryp voordat Suid-Afrika militêr oorweldig word. Indien hierdie benadering onsuksesvol sou wees, sou fase 3 (’n openlike afskrikstrategie) in werking gestel word. As uiterste maatreël sou Suid-Afrika sy kernarsenaal openbaar maak, hetsy deur ’n amptelike verklaring of deur die uitvoering van ’n ondergrondse kerntoets. Om die afleweringsvermoë van die wapens te demonstreer, is daar ook voorsiening gemaak vir ’n moontlike atmosferiese toets in die “suidelike oseane”, ver van bevolkte gebiede, as finale afskrikmiddel. Die strategie het egter nie die werklike gebruik van kernwapens teen ’n teenstander voorsien nie, maar was uitsluitlik op afskrikking gerig. Die gebruik van ’n kernwapen teen die USSR sou byvoorbeeld as strategies selfvernietigend beskou word, weens die Sowjetunie se oorweldigende kernoorwig.<ref name=" Buys 2000 "/><ref name=" Reiss "/> (bl. 15). ===Beperking van die kernwapenprogram=== In September 1985 het president P.W. Botha besluit om die omvang van Suid-Afrika se kernwapenprogram te beperk. Hierdie besluit is hoofsaaklik aan begrotingsbeperkings toegeskryf, aangesien die president erken het dat die koste van die program aansienlik kon toeneem. Omdat die kernstrategie hoofsaaklik op afskrikking gerig was, is ’n uitgebreide aanvallende kernvermoë as onnodig beskou. Die regering het gevolglik die program beperk tot die vervaardiging van sewe kanonlooptipe kernwapens. Alle ontwikkelingwerk met betrekking tot plutoniumtoestelle is beëindig, terwyl pogings om plutonium en tritium vir militêre gebruik te vervaardig, gestaak is. Die produksie van litium-6 is eweneens beperk. Nietemin is studies oor implosietegnologie en teoretiese navorsing oor meer gevorderde kernwapenontwerpe voortgesit.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl. 10) ===Suid-Afrikaanse kernwapenprogram: kodename en wapenstelsels (1987)=== Oorsig van kodename soos vervat in ’n skrywe van die Suid-Afrikaanse Weermag aan die Witvlei-kommissie, September 1987.<ref name=" Von Wielligh 2014 ">Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera, 2014.</ref> (bl.190) {| class="wikitable" |+ Suid-Afrikaanse kernwapenprogram: kodename en wapenstelsels (1987) ! Kodenaam ! Tipe wapen / stelsel ! Plofkrag ! Status en beskrywing |- | '''Gardenia / Melba''' | Ondergrondse toetstoestel | ± 6 kiloton TNT | Die ou ''Melba''-toestel (voorheen ''Video'') is deur die AEK ontwikkel. Die plasing- en beheerstelsels is gesamentlik ''Gardenia'' genoem. Die ontwerp was bedoel vir ’n ondergrondse toets sonder terugvulling van die toetsskag, wat die risiko van radioaktiewe vrystelling verhoog het. Daarom is dit as ’n “vuil” toets beskou. |- | '''Cabot''' | Ballistiese of gravitasiebom (“dom bom”) | ± 6 kiloton TNT | Een bestaande ontwerp, voorheen bekend as ''Hobo'', die eerste toestel wat deur Sirkel ontwikkel is. Die tegnologie is as verouderd beskou en sou uiteindelik deur die ''Hamerkop''-stelsel vervang word. Die bom sou vanuit ’n vliegtuig vrygelaat word en onder gravitasie val. |- | '''Hamerkop''' | Geleide sweefbom (“slim bom”) | ± 20 kiloton TNT | Voorheen bekend as ''Bakker''. Vyf wapens is voorsien, met die eerste toestel wat teen Oktober 1987 gereed sou wees. Ontwerp vir ontplooiing vanaf ''Blackburn Buccaneer'', en later ook ''Mirage F1''- en ''Atlas Cheetah''-vliegtuie. |- | '''Husky''' | Mediumafstand-ballistiese missiel | Onbekend | Nog in ontwikkeling gedurende 1987. Produksie sou eers in die 1990’s begin. Die kernplofkopontwikkeling, bekend as ''Projek Ostra'', was reeds aan die gang maar sou waarskynlik eers teen 1996 voltooi word. |} ===Voltooiing van die kernwapenarsenaal=== Die eerste volledig gekwalifiseerde produksietoestel is eers in Augustus 1987 voltooi. Die aansienlike vertraging tussen die voltooiing van die eerste twee voorproduksietoestelle en die finale produksiemodel was hoofsaaklik die gevolg van die implementering van ’n omvattende ingenieurskwalifikasieprogram wat op veiligheid en sekuriteit gefokus het. Hierdie program het die wapens onder ’n verskeidenheid hipotetiese bergings-, aflewerings- en ongelukscenario’s geëvalueer.<ref name=" Von Baeckmann etal "/> Die kernwapens moes aan streng veiligheids- en betroubaarheidsvereistes voldoen, en ’n beduidende deel van die program se hulpbronne is aan hierdie aspekte bestee.<ref name=" Sublette ">Sublette, C. “''Nuclear Weapons Frequently Asked Questions'',” http://www.fas.org/nukehew/Nwfaq/Nfaq7.html{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. (25 Januarie 1999)</ref> Gedurende die middel-1980’s is Suid-Afrika se kernstrategie van doelbewuste onsekerheid herbevestig, en die regering het ondersoek ingestel na die tydsduur wat benodig sou word om ’n ondergrondse kerntoets uit te voer.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl. 13) In 1987 het Krygkor die toetsskagte by Vastrap, asook ’n gegalvaniseerde sinkplaatstruktuur wat oor een van die twee skagte opgerig is, geïnspekteer.<ref name="Stumpf"/> In 1988 is die Sirkel-fasiliteit met nuwe installasies saamgevoeg om die Advena Sentrale Laboratoriums te vorm.<ref name=" Viljoen & Smith "/> (bl. 6) Toe die Suid-Afrikaanse regering in November 1989 die formele besluit geneem het om die kernwapenprogram te beëindig, was een toetstoestel en vyf volledig gekwalifiseerde, aflewerbare kanonlooptipe kernwapens reeds voltooi. Daarbenewens was die hoogsverrykte uraankern (HEU) en verskeie nie-kernkomponente vir ’n sewende toestel reeds vervaardig. <ref name=" Von Baeckmann etal "/> ===Aflewering van die kernwapens=== [[Lêer:Canberra no. 458 b.jpg|links|duimnael|‘n SALM Canberra T.4   ]] [[Lêer:RSA-3-002 (cropped).jpg|duimnael|Die konsep RSA-3 ruimte lanseerder.]] Die kernwapens was oorspronklik gekonfigureer om afgelewer te word vanaf een van verskeie vliegtuigtipes wat toe in diens van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) was, insluitend die [[English Electric Canberra|Canberra B12]] en die [[Blackburn Buccaneer|Hawker Siddeley Buccaneer]]. Kommer oor die kwesbaarheid van die verouderende vliegtuie vir die Kubaanse lugafweernetwerk in [[Angola]] het die SAW daarna gelei om missielgebaseerde afleweringstelsels te ondersoek.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=M7wIryQK6UkC&pg=PA10|title=Out of (South) Africa: Pretorias Nuclear Weapons Experience|first=Roy E.|last=Horton|date=6 Mei 2018|publisher=DIANE Publishing|access-date=6 Mei 2018|via=Google Books|isbn=9781428994843}}</ref> [[Lêer:H-2 Raptor Sweefbom.png|duimnael|H-2 Raptor Sweefbom]] Die missiele sou gebaseer wees op die RSA-3 en RSA-4 lanseerders wat reeds vir die Suid-Afrikaanse ruimteprogram gebou en getoets is. Volgens Al J Venter, outeur van ''How South Africa Built Six Atom Bombs'', was hierdie missiele onversoenbaar met die beskikbare groot Suid-Afrikaanse kernplofkoppe. Venter beweer dat die RSA-reeks, wat ontwerp is vir 'n vrag van 340 kg, 'n plofkop van sowat 200 kg sou voorstel, "ver bo SA se beste pogings van die laat 1980's." Venter se analise is dat die RSA-reeks bedoel was om 'n geloofwaardige afleweringstelsel te vertoon, gekombineer met 'n aparte kerntoets in 'n finale diplomatieke beroep op die wêreldmoondhede in 'n noodgeval, al was hulle nooit bedoel om saam in 'n bewapende stelsel gebruik te word nie.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=5942:book-review-how-sa-built-six-atom-bombs-&catid=57:Book+Reviews&Itemid=141|title=''Book Review: How SA built six atom bombs'' - defenceWeb|first=Leon|last=Engelbrecht|website=www.defenceweb.co.za|access-date=6 Mei 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826194106/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=5942:book-review-how-sa-built-six-atom-bombs-&catid=57:Book+Reviews&Itemid=141|archive-date=26 Augustus 2014|df=dmy-all}}</ref> Terwyl werk op ballistiese missiele voortgeduur het, het verskeie ontleders en voormalige programdeelnemers aangedui dat die [[H-2-sweefbom]] uiteindelik as ’n moontlike afleweringsplatform vir Suid-Afrika se kernwapens bedoel was. Ten tyde van Suid-Afrika se besluit om sy kernwapenprogram te laat vaar, was die Suid-Afrikaanse bom reeds klein genoeg om beide die H2 en Suid-Afrika se ballistiese missiel onder ontwikkeling te bewapen.<ref>Lewis, Jeffrey. 3 Desember 2015. Revisiting South Africa’s Bomb. https://www.armscontrolwonk.com/archive/1200544/revisiting-south-africas-bomb/?utm_source=chatgpt.com</ref> ===Veiligheidsmaatreëls en bevelstrukture=== [[Lêer:Bevelskanale vir ontkluising.png|duimnael|Bevelstrukture vir ontkluising.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173)]] Elke kerntoestel is in twee afsonderlike dele vervaardig: ’n voorste gedeelte, bekend as die voorplofkop wat die uraankomponent bevat het, en ’n agterste gedeelte, die sogenaamde agterplofkop, waarin die kanonmeganisme met die uraanprojektiel gehuisves is. Die hoogsverrykte uraan is dus tussen die twee dele verdeel, wat elk apart in afsonderlike kluise bewaar is. Hierdie samestelling het verseker dat geen toevallige of onbedoelde ontploffing kon plaasvind nie.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173) Daarbenewens is daar nooit gelyktydig aan beide die voor- en agterplofkop van dieselfde toestel gewerk nie. Die kluise waarin die komponente gestoor is, kon ook nie deur slegs een persoon geopen word nie. Die voorplofkop kon verder slegs ontkluis word op spesifieke gesag van die Staatspresident, wat deur twee afsonderlike bevelskanale — ’n militêre en ’n siviele kanaal — bevestig moes word. Sien diagram vir die bevelskanale.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173) ===Finale kernwapenarsenaal=== [[Lêer:W9 kernprojektiel diagram.png|duimnael|Diagram van 'n kanonlooptipe kernwapen.]] Aan die einde van die program, tot en met die aftakeling later, was daar ses toestelle wat as kernwapens beskou kon word: Melba (demonstrasiemodel), 306 en die produksiemodelle 501, 502, 503 en 504. Genoeg hoogverrykte uraan was beskikbaar vir 'n sewende kernwapen, maar dié is nooit gebou nie.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173) Hierdie relatief eenvoudige kanonlooptipe toestelle is ontwerp om sonder neutroninisieerders te funksioneer.<ref name=" Viljoen & Smith "/> (bl. 7) Die beraamde plofkrag van die wapens het tussen 10 en 18 kiloton TNT gewissel. Omdat geen kernwapentoets ooit uitgevoer is nie, is die werklike plofkrag egter nooit eksperimenteel bevestig nie.<ref name=" Buys 1993 "> Buys, A. “''South Africa’s Nuclear Weapons Capability'',” ''Salvo'', 2/93, 1993. )</ref> (bl. 18) {| class="wikitable" |+ Produksie van Suid-Afrikaanse kerntoestelle ! Wapen-identifikasie ! Voor- of agterplofkop ! Produksiedatum ! Opmerkings |- | Video/Melba | — | November 1979 (deur AEK gebou) | Herplateer in 1982 |- | Hobo/Cabot | — | Desember 1982 (eerste toestel deur Krygkor gebou) | Plofkop later in ’n ander toestel (502) ingebou |- | rowspan="2" | 306 | Voor | September 1986 | rowspan="2" | Opgegradeerde voorproduksiemodel |- | Agter | November 1986 |- | rowspan="2" | 501 | Voor | Augustus 1987 | rowspan="2" | Eerste produksiemodel |- | Agter | Junie 1988 |- | rowspan="2" | 502 | Voor | November 1988 | rowspan="2" | Produksiemodel |- | Agter | Oktober 1988 |- | rowspan="2" | 503 | Voor | November 1988 | rowspan="2" | Produksiemodel |- | Agter | Maart 1989 |- | rowspan="2" | 504 | Voor | Maart 1989 | rowspan="2" | Produksiemodel |- | Agter | Maart 1989 |} Bron: Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera, 2014, bl. 173.<ref name="Von2014"> Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera, 2014. </ref> ===Koste en omvang van die program=== [[Lêer:Kernwapen kluise by Advena.png|duimnael|Kluise in 1993. Hierdie beeld is geskep nadat die gebou aan die IAEA verklaar en toeganklik gemaak is. Die voorste en agterste gedeeltes van die kernwapens is afsonderlik in hierdie kluise by Advena gestoor.<ref name="Von Wielligh 2014" /> (Fotos 8)]] Daar bestaan beduidende verskille in ramings van die werklike koste van Suid-Afrika se kernwapenprogram. Waldo Stumpf het die totale uitgawe oor die volle duur van die program op ongeveer R680 miljoen beraam.<ref name="Stumpf"/> David Fig voer egter aan dat die breër kernprogram Suid-Afrika tussen 1970 en 1995 sowat R20 miljard gekos het.<ref>SABC, Special Assignment, Programme on the South African Nuclear Industry, SABC- 3, 16 Maart 1999.</ref> Suid-Afrika het moontlik tot 400 kg hoogsverrykte uraan (HEU) geproduseer,<ref name=" Lockwood & Wolfsthal ">Lockwood, D. and Wolfsthal, J.B. “Nuclear Weapon Development and Proliferation,” in Stockholm International Peace Research Institute SIPRI Yearbook 1993: World Armaments and Disarmament, Oxford University Press, 1993.</ref> (bl. 253) hoewel die vervaardiging daarvan in November 1989 beëindig is.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "> Albright, D., Berkhout, F. and Walker, W. Plutonium and Highly Enriched Uranium 1996: World Inventories, Capabilities and Policies, SIPRI, Oxford University Press, 1997.</ref> (bl. 380) Die Y-aanleg is kort daarna, op 1 Februarie 1990, gesluit. Teen dié tyd het Suid-Afrika, buiten die erkende kernwapenstate, oor die grootste uraanverrykingsprogram beskik wat nie onder toesig van die Internasionale Atoomenergieagentskap (IAEA) gestaan het nie.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "/> (bl. 369) ===Van siviele program na militêre vermoë=== Die militêre kernprogram is grootliks moontlik gemaak deur die voorafgaande ontwikkeling van Suid-Afrika se kernbedryf en die vroeë werk aan siviele kernploftoestelle. Die mees komplekse fases van ’n kernwapenprogram — naamlik die verkryging van voldoende splytbare materiaal en die ontwerp van ’n basiese kernploftoestel — was reeds afgehandel.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.175) Ná die internasionale reaksie op die beplande kerntoets het dit feitlik onmoontlik geword om die program openlik as ’n siviele of “vreedsame” kernontploffingsprojek voort te sit. Tog het die bestaande tegnologiese vordering Suid-Afrika se besluitnemers in ’n besondere posisie geplaas. Op grond van die werk wat reeds voltooi is, het dit tegnies hoogs waarskynlik gelyk dat ’n funksionele strategiese kernwapen ontwikkel kon word.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.175) Die faktore en aansporings wat hierdie besluit beïnvloed het, word later in meer besonderhede bespreek. ==Beëindiging van die kernwapenvermoë== ===Politieke besluit en hersiening van die program=== Die nuwe Staatspresident, F. W. de Klerk, is ná sy bewindsoorname op instruksie van die Witvlei-komitee oor die status van die kernwapenprogram ingelig. Hoewel hy reeds as Minister van Mynbou en later Minerale- en Energiesake tot 1982 by die ontwikkeling betrokke was, het hy ’n volledige hersiening van Suid-Afrika se kernprogram en kernvermoë gelas..<ref name="Stumpf"/> ’n Interdepartementele komitee het die toekoms van die program ondersoek en die beëindiging daarvan aanbeveel.<ref>Onderhoud met Deon Smith op 13 Augustus 2001 in Pretoria.</ref> Hierdie aanbeveling is deur ’n ad hoc-kabinetskomitee aanvaar. Die komitee het besluit dat: *Suid-Afrika bereid sou wees om die [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens]] (NPT) te onderteken; *alle kernplofkoppe so gou moontlik ontmantel moes word; *die kernmateriaal uit die wapens hersmelt en by die AEK gestoor moes word; *die ongeveer 250 werknemers van Advena hertoegewys moes word; *’n bedrag van R52,2 miljoen vir die ontmantelingsproses bewillig moes word. <ref> AS:Minutes Archives Group, file 1/7/1/142, ''Memorandum No. 18 re Project Mantel'', gedateer 2 Oktober 1990, soos aangehaal in Van der Westhuizen, L.J. and Le Roux, J.H. ARMSCOR: ''The Leading Edge'', Institute for Contemporary History, UOFS, ongepubliseerde boek, Bloemfontein, 1997. bl, 181.</ref> ===Ontmanteling van die arsenaal=== Op 26 Februarie 1990 het President De Klerk skriftelike instruksies uitgereik om die kernwapenprogram te beëindig en alle bestaande wapens te ontmantel. Die bestaan van die program is nie op daardie stadium erken nie. Die kernmateriaal is gesmelt en aan die AEK terugbesorg ter voorbereiding van Suid-Afrika se toetreding tot die NPT.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl.16) Suid-Afrika se toetreding tot die NPT op 10 Julie 1991 is onmiddellik gevolg deur die ondertekening van 'n omvattende veiligheidsooreenkoms (INFCIRC/394) met die IAEA op 16 September 1991. Vier dae later het die IAEA se Algemene Konferensie 'n resolusie aangeneem wat daarop gemik was om die vroeë implementering van die veiligheidsooreenkoms en die verifikasie van die volledigheid van die inventaris van Suid-Afrika se kerninstallasies en -materiaal te verseker.<ref name=" Von Baeckmann etal "/> 'n Aanvanklike inventaris van kernmateriaal is op 30 Oktober 1991 aan die IAEA voorgelê.<ref name=" Lockwood & Wolfsthal "/> (bl. 253) ===Toetreding tot die NPT en IAEA-verifikasie=== Na Suid-Afrika se toetreding tot die NPT in September 1991 het inspekteurs van die IAEA begin om die land se verklaarde voorraad splytbare materiaal te verifieer en dit onder die organisasie se veiligheidsmaatreëls te plaas. Hierdie proses was die mees ingewikkelde taak wat die IAEA se Veiligheidsinspektoraat tot op daardie stadium aangepak het, aangesien Suid-Afrika vir langer as ’n dekade uraan van wapengraad vervaardig het. Teen die einde van 1992 het die IAEA meer as 75 terreine in Suid-Afrika geïnspekteer.<ref name=" Lockwood & Wolfsthal "/> (bl. 253) ===Probleme met die verifikasieproses=== Ondanks die mate van deursigtigheid was dit uiters moeilik om die volledigheid van Suid-Afrika se inventaris te bevestig. Die IAEA moes produksie- en materiaalrekords oor ’n tydperk van meer as twintig jaar ontleed. Volgens Waldo Stumpf het die “... verifikasie van die HEU-uitset van die loodsverrykingsaanleg — deur middel van ’n materiaalbalansberekening gebaseer op die aanleg se bedryfsrekords, asook op die natuurlike uraaninsette, uitgeputte uraanuitsette en gasverliese tydens die proses — ’n besonder ingewikkelde uitdaging gebied.” <ref name=" Stumpf 1996 "> Stumpf, W. “''South Africa’s Nuclear Weapons Program: From Deterrence to Dismantlement'',” ''Arms Control Today'', Desember 1995/Januarie 1996.</ref> (bl. 7) ===Afskaling van Advena=== Verskeie moontlike kommersiële gebruike vir die Advena-fasiliteite is ondersoek, maar geen daarvan was suksesvol nie. Teen die einde van 1991 is ongeveer die helfte van Advena se personeelkorps van sowat 230 werknemers afgelê. Minder as twee jaar later is al die maatskappy se bedrywighede beëindig, waarna die oorblywende personeel na die aangrensende ammunisievervaardigingsfiliaal, Pretoria Metal Pressings, oorgeplaas is.<ref name=" Viljoen & Smith "/> (bl. 10). ===Openbare bekendmaking van die program=== Dit was eers op 24 Maart 1993 — vier jaar nadat hy die vernietiging van die arsenaal gelas het — dat President F. W. de Klerk Suid-Afrika se kernwapenprogram amptelik in die openbaar erken het. Die regering was bekommerd dat ’n vroeëre bekendmaking van die kernarsenaal tot konfronterende IAEA-inspeksies kon lei, soortgelyk aan dié wat destyds in [[Irak]] plaasgevind het.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl. 2) De Klerk se aankondiging in die Parlement het gevolg op toenemende internasionale en binnelandse druk om die program openbaar te maak — iets wat reeds wyd vermoed is. In sy toespraak het hy self na hierdie druk verwys en melding gemaak van bewerings in die media, sowel as deur sekere lande, dat Suid-Afrika nie sy volle voorraad hoogsverrykte uraan (HEU) verklaar het nie. Volgens hom was sulke bewerings nadelig vir Suid-Afrika se pogings om sy kerninfrastruktuur te kommersialiseer en meer samewerkende betrekkinge met ander lande te ontwikkel.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "/> (bl. 381) ===Finale IAEA-verifikasie=== Na aanleiding van die aankondiging deur die regering het die IAEA 'n span vir die verifikasie van veiligheidsmaatreëls na Suid-Afrika gestuur om te verseker dat alle kernmateriaal se bestaan verantwoordbaar is. Teen die tyd van die IAEA-span se besoek in April 1993 was die aftakeling en vernietiging van wapens en komponente en die vernietiging van die tegniese dokumentasie byna voltooi. Die ontmanteling van rekords rakende die HEU-komponente van die wapens was beskikbaar en het voldoende besonderhede verskaf om die Krygkor-data te korreleer met die ooreenstemmende data in die kernmateriaalrekeningkundige rekords wat deur die AEK gehou word.<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl. 8) Met behulp van gedetailleerde daaglikse bedryfsrekords van die aanleg, tesame met ondersteunende tegniese data, het die IAEA die daaglikse produksie van hoogsverrykte uraan (HEU) by die Y-aanleg gerekonstrueer. Die agentskap het tot die gevolgtrekking gekom dat die “...hoeveelhede HEU wat deur die aanleg geproduseer kon word, ooreenstem met die hoeveelhede wat in die aanvanklike verslag verklaar is”.<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl. 10-11) Prakties beteken dit dat die verskil tussen die IAEA se beraamde HEU-produksie en Suid-Afrika se verklaarde produksie minder was as ’n sogenaamde “beduidende hoeveelheid”, naamlik 25 kg wapengraad-uraan.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "/> (bl. 378) Ná die beëindiging van Suid-Afrika se kernwapenprogram het die regering hom formeel tot kern-nie-verspreiding verbind en vervolgens ’n beleid van nie-verspreiding geïmplementeer. ===Vestiging van ’n beleid van nie-verspreiding=== Die besluit om die kernwapenprogram te beëindig, was een van die eerste belangrike besluite wat tydens President F. W. de Klerk se ampstermyn geneem is. Om te verseker dat die beëindiging van die program volledig en geloofwaardig deur die IAEA geverifieer kon word, is omvangryke werk onderneem. Hierdie proses is verder versterk deur die latere openbare erkenning van Suid-Afrika se kernwapenvermoë en die addisionele verifikasie deur die IAEA. Gedurende hierdie fase is die vermoë doelbewus vernietig en nasionale sowel as internasionale maatreëls ingestel om dit vir Suid-Afrika prakties onmoontlik te maak om die program weer te hervat.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.178) ===Beëindiging van die missielprogram=== In 1994 het Suid-Afrika, onder druk van die Verenigde State, ook ingestem om nie langafstandmissiele te ontwikkel nie en om die fasiliteite en toerusting wat vir die bou van groot ruimtelanseervoertuie gebruik is, af te breek. Nadat die belangrikste lanseerterreine en verwante infrastruktuur in 1995 gesloop is, is Suid-Afrika toegelaat om by die Missieltegnologiebeheerregime (MTCR) aan te sluit — ’n internasionale groep lande wat die verspreiding van langafstandmissieltegnologie probeer beperk. As deel van hierdie proses het Suid-Afrika groter toegang tot die hoëtegnologie- en militêre markte van geïndustrialiseerde lande verkry.<ref>Wisconsin Project on Nuclear Arms Control, “South Africa Gives Up Nukes and Missiles: Now Gets High-Tech Imports,” ''Risk Report'' Vol. 2, No.1, Januarie/Februarie 1996, bl. 1, CD ROM gedateer Mei/Junie 1998.</ref> Hierdie stappe het uiteindelik die grondslag gevorm vir die Suid-Afrikaanse regering se latere sterk ondersteuning van internasionale norme oor kernwapen-nie-verspreiding.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.178) ==Suid-Afrika as aktiewe ondersteuner van die nie-verspreidingsnorm== [[Lêer:SmeeWapensinWerktuie.png|duimnael|As [[simbool]] van vrede het oudminister [[Pik Botha]] in April 1994 tydens 'n funksie in [[Wene]] 'n miniatuur-ploeg aan Hans Blix van die IAEA geskenk. Die materiaal vir dié beeldjie is direk uit afgetakelde kernwapens herwin. Dit bevat ook 'n tweetalige inskripsie (Afrikaans en Engels) van [[Jesaja]] 2:4 op die voetstuk: “Hulle sal van hul swaarde ploegskare snee en van hul spiese snoeiskêre. Die een nasie sal nie meer die swaard teen die ander opneem nie, en hulle sal nie meer leer om oorlog te maak nie.”<ref name="Von Wielligh 2014 " /> (Fotos 16)]] Na die beëindiging van sy kernwapenprogram het Suid-Afrika hom toenemend as ’n voorstander van internasionale nie-verspreiding van wapens van massavernietiging en ontwapening begin posisioneer. Die land het wetgewende en institusionele maatreëls ingestel om die verspreiding van massavernietigingswapens te voorkom. ===Wetgewende en institusionele raamwerk vir nie-verspreiding en uitvoerbeheer=== Die Wet op die Nie-verspreiding van Wapens van Massavernietiging is op 16 Augustus 1993 in werking gestel. Hierdie wetgewing het die staat die nodige bevoegdheid gegee om die handel in Suid-Afrikaanse toerusting, materiale en tegnologie wat moontlik vir die ontwikkeling van massavernietigingswapens aangewend kan word, streng te beheer.<ref name=" DFA1 1995 ">Department of Foreign Affairs, South Africa’s Policy on the Non-Proliferation of Weapons of Mass Destruction , South African Communications Service, Cape Town, 1995.</ref> (bl. 8). Die beheermaatreëls het ook sogenaamde “dubbele gebruik”-toerusting en -tegnologie ingesluit. Hierdie term verwys na produkte en kennis wat vir vreedsame siviele doeleindes gebruik kan word, maar ook aangewend kan word in die vervaardiging van massavernietigingswapens. Suid-Afrika se benadering tot nie-verspreidingsbeheer het berus op die registrasie van individue en ondernemings, sowel as die uitreiking van permitte wat aan spesifieke eindgebruikvoorwaardes gekoppel is. Aansoeke vir permitte word deur die Suid-Afrikaanse Raad vir Nie-verspreiding van Wapens van Massavernietiging beoordeel en goedgekeur nadat interdepartementele ondersoeke, oorwegings en aanbevelings afgehandel is.<ref name=" DFA2 1995 ">Department of Foreign Affairs, South Africa’s Position on Matters Nuclear , Ongepubliseerde dokument, Julie 1995.</ref> (bl. 28). ===Suid-Afrika se internasionale nie-verspreidingsverpligtinge en beleid ná 1994=== Die Wet op Nie-verspreiding het verder die nodige regsraamwerk geskep vir die uitvoering van Suid-Afrika se internasionale verpligtinge rakende nie-verspreiding en ontwapening. Hierdie verpligtinge het voortgespruit uit die land se deelname aan verskeie internasionale konvensies en uitvoerbeheerregimes. Die nuwe demokratiese regering wat in 1994 aan bewind gekom het, het hierdie beleid bevestig en daarna verder uitgebrei.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.178-179) Om 'n duidelike beleid oor die nie-verspreiding van massavernietigingswapens te implementeer, het die Suid-Afrikaanse Kabinet op 31 Augustus 1994 'n voorstel van die [[Minister van Buitelandse Sake]] aanvaar dat Suid-Afrika: *“'n aktiewe deelnemer aan die verskeie nie-verspreidingsregimes en verskaffersgroepe moet wees, *in die openbaar standpunte moet inneem wat die nie-verspreiding van massavernietigingswapens ondersteun met die doel om internasionale vrede en veiligheid te bevorder, en *sy posisie as 'n lid van die verskaffersregimes, die Afrikagroep en die [[Beweging van Onverbonde Lande]] (BOL) moet gebruik om die belangrikheid van nie-verspreiding te bevorder en te verseker dat hierdie beheermaatreëls nie ontwikkelende lande toegang tot gevorderde tegnologieë wat vir vreedsame doeleindes en hul ontwikkelingsbehoeftes benodig word, ontken nie.”<ref name=" DFA1 1995 "/>, (bl. 7 – 8) ===Suid-Afrika as brug tussen ontwikkelde en ontwikkelende state=== Suid-Afrika as die eerste land in [[Afrika]], asook binne die BOL wat lid is van — of daarna streef om deel te wees van — al die belangrikste nie-verspreidingsregimes en verskaffersgroepe. As ’n staat met erkende gevorderde tegnologiese vermoëns word Suid-Afrika in verskeie sektore as ’n relatief ontwikkelde land beskou. Hierdie posisie stel die land in staat om as brug tussen die ontwikkelde en ontwikkelende wêreld op te tree: aan die een kant bevorder dit samewerking met gevorderde nywerheidslande, terwyl dit terselfdertyd die bekommernisse van ontwikkelende state aanspreek oor toegang tot tegnologie wat noodsaaklik is vir ekonomiese en wetenskaplike ontwikkeling.<ref name=" DFA 1997 ">Department of Foreign Affairs, Non-Proliferation and Disarmament of Weapons of Mass Destruction: A South African Perspective , Ongepubliseerde dokument, Junie 1997.</ref> (bl. 3) Volgens die voormalige minister van buitelandse sake, [[Alfred Nzo]], het Suid-Afrika hom daartoe verbind om “beide die kernwapenstate en die drumpelstate te betrek om op ’n konstruktiewe en vasberade wyse met kernontwapening voort te gaan”.<ref>[[Alfred Baphethuxolo Nzo|Nzo, A]]. “Weapons that do not Respect Borders: South Africa has a Proud Record of Opposition to Nuclear Proliferation,” [[Pretoria News]] , 21 Mei 1998.</ref> ===Deelname aan internasionale massavernietigingswapens nie-verspreidingsregimes=== Deur die voortsetting van die vorige regering se nie-verspreidingsbeleid, tesame met die beleid wat ná 1994 deur die demokratiese regering aanvaar is, het Suid-Afrika die eerste ontwikkelende land geword wat aan die meeste van die belangrikste kernverwante nie-verspreidingsregimes en beheermaatreëls deelgeneem het. Dit sluit onder meer die Zangger-kommitee (1993), die Kernvoorsienersgroep (NSG) in 1995, die Missieltegnologiebeheerregime (MTCR) in 1995, en die omvattende Kerntoetsverbodverdrag (CTBT) in 1999. Suid-Afrika het verder ’n aktiewe rol gespeel in die onderhandelinge oor die Afrika-kernwapenvrye sone-verdrag, beter bekend as die Pelindaba-verdrag, saam met ander Afrikastate. Die verdrag is daarop gemik om ’n kernwapenwedloop op die Afrika-vasteland te voorkom en die ontplooiing of invoering van kernploftoestelle deur enige staat in Afrika te verbied.<ref>SAPA Report, “Background on Role and Activities of the IAEA,” 9 April 2001.</ref> ==Kernwapenbesluitneming== === Aansporings vir die ontwikkeling van die Suid-Afrikaanse kernwapenvermoë === 'n Kombinasie van politieke, strategiese en tegnologiese faktore het die ontwikkeling van Suid-Afrika se kernwapenprogram beïnvloed. Die program het oor verskeie fases ontwikkel, elk met eie doelwitte en prioriteite. 'n Kenmerkende eienskap van die Suid-Afrikaanse kernprogram was die inkrementele aard daarvan. Gedurende die vroeë 1960's was die fokus hoofsaaklik op die vestiging van 'n kerninfrastruktuur. Teen die laat 1960's en vroeë 1970's het die aandag verskuif na die ontwikkeling van 'n "vreedsame" kerntoestel vir moontlike mynboutoepassings. Vanaf die middel van die 1970's het die program geleidelik ontwikkel tot die vestiging van 'n militêre kernwapenvermoë. Selfs nadat besluit is om die bestaande burgerlike kerntoestelprogram vir militêre afskrikking aan te wend, was daar aanvanklik geen duidelik geformuleerde ontplooiingsdoelwit of kernstrategie nie. 'n Samehangende strategie het eers later ontwikkel, grootliks op aandrang van persone wat direk by die program betrokke was. Volgens verskeie ontledings van die program was daar gedurende die vroeë fases min aanduiding van omvattende strategiese beplanning oor die langtermyngevolge van 'n kernwapenvermoë. Die Suid-Afrikaanse ervaring illustreer gevolglik verskeie van die aansporings en beperkings wat ook in ander gevalle van kernwapenontwikkeling waargeneem is.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.219) === Aansporings vir die beëindiging van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram === Die eerste belangrike stap in die beëindiging van Suid-Afrika se kernwapenprogram het in 1985 plaasgevind toe president P.W. Botha besluit het om die kernarsenaal tot sewe toestelle te beperk. Hiermee is verdere uitbreiding van die program effektief gestuit, insluitend planne vir meer gevorderde implosiewapens. Teen die laat 1980’s het veranderende internasionale en streekstoestande die Suid-Afrikaanse regering se bedreigingspersepsie beïnvloed. Die afname in Koue Oorlog-spanning, die onafhanklikheid van [[Namibië]] en die onttrekking van Kubaanse magte uit [[Angola]] het die behoefte aan ’n kernafskrikmiddel verminder. Terselfdertyd het die regering begin met politieke hervormings en pogings om internasionale isolasie te beëindig. Ekonomiese en diplomatieke oorwegings het ook ’n belangrike rol gespeel. Beide die Atoomenergiekorporasie (AEK) en Krygkor het besef dat Suid-Afrika se herintegrasie in die internasionale kern- en wapenmark afhanklik sou wees van toetrede tot die [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens|Nie-verspreidingsverdrag]] (NPT) en die beëindiging van die kernwapenprogram. Die program is toenemend as duur en strategies minder noodsaaklik beskou. Met F.W. de Klerk se bewindsoorname in 1989 het die proses versnel. De Klerk het aangevoer dat die kernwapenvermoë ’n hindernis vir Suid-Afrika se [[internasionale betrekkinge]] geword het en nie meer by die land se veiligheidsbehoeftes gepas het nie.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl. 198-201) == Nalatenskap en betekenis == Die Suid-Afrikaanse kernwapenverspreidingsgeskiedenis het uit vyf periodes bestaan, van die vestiging van 'n kerninfrastruktuur, die ontwikkeling van 'n toestel vir "vreedsame" doeleindes, 'n militêre afskrikmiddel, die beëindiging van die wapenprogram, tot 'n aktiewe ondersteuner van die nie-verspreidingsnorm. Dit verteenwoordig 'n volledige lewensiklus vir 'n kernwapenvermoë en die uiteindelike doel van die nie-verspreidingsnorm vir kernwapenstate.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.219) Die beëindiging van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram het ’n unieke plek in die internasionale geskiedenis van kernontwapening ingeneem. Suid-Afrika was die eerste en tot dusver enigste staat wat selfstandig ontwikkelde kernwapens vervaardig en daarna vrywillig afgebreek het voordat dit tot die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens (NPT) toegetree het as ’n nie-kernwapenstaat.<ref>{{cite book |last=Liberman |first=Peter |title=The Rise and Fall of the South African Bomb |publisher=International Security |year=2001}}</ref> Die program se afbreek en die daaropvolgende samewerking met die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEA) is internasionaal beskou as ’n belangrike voorbeeld van verifieerbare ontwapening. Dit het bygedra tot Suid-Afrika se herintegrasie in die [[internasionale gemeenskap]] ná [[apartheid]] en het die land se beeld as ’n voorstander van [[multilateralisme]] en nie-verspreiding versterk.<ref>{{cite book |last=von Wielligh |first=N. |title=Die Bom: Suid-Afrika se Kernwapenprogram |publisher=Litera |location=Pretoria |year=2014}}</ref> == Simboliese waarde in globale ontwapening == Die Suid-Afrikaanse kernontwapening word dikwels as ’n [[Simbool|simboliese]] keerpunt in die geskiedenis van kernwapens beskou. Anders as state wat kernwapens ontwikkel het as deel van ’n voortgesette afskrikstrategie, het Suid-Afrika doelbewus afstand gedoen van sy kernvermoë tydens ’n periode van politieke oorgang en hervorming.<ref>{{cite book |last=Albright |first=David |title=South Africa and the Affordable Bomb |publisher=Bulletin of the Atomic Scientists |year=1994}}</ref> Internasionale ontleders het aangevoer dat die Suid-Afrikaanse voorbeeld bewys het dat sekuriteitsdoelwitte deur diplomatieke integrasie en internasionale samewerking bereik kan word eerder as deur kernwapenbesit. Die land se optrede het later ook bygedra tot steun vir kernwapenvrye sones, veral in Afrika deur die [[Verdrag van Pelindaba]].<ref>{{cite web |title=African Nuclear-Weapon-Free Zone Treaty (Pelindaba Treaty) |url=https://www.un.org/disarmament/wmd/nuclear/nwfz/africa/ |publisher=United Nations}}</ref> ==Sien ook== * [[Kernwapen]] * [[Suid-Afrika se wapens van massavernietiging]] ==Verwysings== {{Verwysings|4}} ==Bibliografie== *Stott, N., von Wielligh-Steyn, L. & Larkin, J. (Reds). 2025. ''From Swords to Ploughshares: The Dismantlement of the South African Nuclear Weapons Programme''. VERTIC. * Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika. * Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. 2014. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera. {{Normdata}} [[Kategorie:Kerntegnologie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]] [[Kategorie:Skryfwedstrydartikels]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] jtu1voj3fy0mdo4lhmn89ug3gy9t0un 2913341 2913340 2026-06-23T18:15:39Z Sobaka 328 /* Vroeë kernnavorsing en uraanverryking */ Beeld 2913341 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] [[Lêer:Suid-Afrikaanse Kernwapenprogram.png|duimnael|450px||KI gegenereerde illustrasie van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram.]] Die '''Suid-Afrikaanse kernwapenprogram''' was ’n geheime [[militêr]]e en [[tegnologie]]se projek wat gedurende die [[Koue Oorlog]] deur die regering van Suid-Afrika ontwikkel is. Die program het in die 1970's momentum gekry en het gelei tot die vervaardiging van ’n klein [[kernwapen]]arsenaal wat [[Suid-Afrika]] die enigste land in [[Afrika]] gemaak het wat kernwapens suksesvol ontwikkel het.<ref name=" IAEA 1993 ">International Atomic Energy Agency, Director General: The Denuclearization of Africa, GC(XXXVII)/1075, Aanhangsel 1, Anneks 1, 9 September 1993.</ref> Die ontwikkeling van die program het oor verskillende fases plaasgevind, met elke fase wat deur spesifieke doelwitte gekenmerk is. ’n Kenmerkende aspek van die Suid-Afrikaanse program was die inkrementele aard daarvan. Gedurende die vroeë 1960’s het die fokus hoofsaaklik op die ontwikkeling van ’n kerninfrastruktuur geval. Teen die laat 1960’s en vroeë 1970’s het aandag verskuif na die ontwikkeling van ’n sogenaamde “vreedsame” kerntoestel vir moontlike mynboudoeleindes. Eers vanaf die middel 1970’s het die program ontwikkel tot die skepping van ’n militêre kernwapenvermoë.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.219) Suid-Afrika se kernwapens is ontwikkel met behulp van [[Uraanverryking|hoogs verrykte uraan]], wat by fasiliteite soos die van die [[Atoomenergiekorporasie]] (AEK) van Suid-Afrika verwerk is. Internasionale aandag het in 1979 toegeneem ná die sogenaamde [[Vela-insident]], wat moontlik verband gehou het met ’n geheime kerntoets deur [[Israel]] in die suidelike [[Indiese Oseaan]]. Suid-Afrika se kernwapendoktrine is ontwerp as ‘n strategiese politieke hefboom eerder as vir gebuik op die slagveld, spesifiek om die [[Verenigde State]] te oorreed om in te gryp in enige streekskonflikte tussen Suid-Afrika en die [[Sowjetunie]] of sy bondgenote in Afrika.<ref>{{cite book |isbn= 978-1536845655 |publication-place=Washington, D.C. |publisher=Institute for Science and International Security |lccn=2018910946 |first1=David |last1=Albright |first2=Andrea |last2=Stricker |title=Revisiting South Africa's Nuclear Weapons Program |year=2016 |url=https://isis-online.org/uploads/isis-reports/documents/RevisitingSouthAfricasNuclearWeaponsProgram.pdf }}</ref><ref name="NYT19930325">{{cite news|surname=Keller|given=Bill|title=South Africa Says It Built 6 Atom Bombs|url=http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=1993-03-25|page=A1|access-date=25 April 2021}}</ref> Om 'n minimum geloofwaardige afskrikking te bereik, is altesaam ses kernwapens teen die laat 1980's in die geheim vervaardig.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 Mei 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525053022/http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=25 Mei 2011 |df=dmy-all }}</ref> In die vroeë 1990’s het Suid-Afrika onder president [[F. W. de Klerk]] besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens]] (NPT) aan te sluit. Dit het Suid-Afrika die eerste land gemaak wat selfontwikkelde kernwapens volledig afgetakel het.<ref name="deKlerk1993">De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.</ref> Internasionale ontleders het aangevoer dat Suid-Afrika se ervaring getoon het dat [[nasionale veiligheid]]sdoelwitte deur diplomatieke integrasie en [[Internasionale verhoudinge|internasionale samewerking]] bereik kan word, eerder as deur die besit van kernwapens. Die land se besluit om sy kernwapenvermoë af te skaf, het steun vir kernwapenvrye sones versterk, veral in [[Afrika]] deur die [[Verdrag van Pelindaba]].<ref>{{cite web |title=African Nuclear-Weapon-Free Zone Treaty (Pelindaba Treaty) |url=https://www.un.org/disarmament/wmd/nuclear/nwfz/africa/ |publisher=United Nations}}</ref> In hierdie verband word die geskiedenis van Suid-Afrika se kernwapenproliferasie dikwels as ’n volledige kernwapen-lewensiklus beskryf: vanaf die vestiging van ’n kerninfrastruktuur en die ontwikkeling van ’n toestel vir sogenaamde “vreedsame” doeleindes, tot die skepping van ’n militêre afskrikvermoë, die aftakeling van die kernwapenprogram, en uiteindelik die aanvaarding van ’n aktiewe rol ter ondersteuning van internasionale nie-verspreidingsnorme. Hierdie ontwikkeling weerspieël die uiteindelike doelwit van die internasionale nie-verspreidingsregime ten opsigte van kernwapenstate.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.219) == Agtergrond == Die Suid-Afrikaanse besluit om ’n kernwapenvermoë te ontwikkel moet verstaan word teen die agtergrond van die wêreldwye politieke en veiligheidsomgewing van die tyd, veral die oorheersende invloed van die [[Koue Oorlog]] op bedreigingspersepsies. Benewens hierdie internasionale konteks het binnelandse faktore ook ’n beduidende rol gespeel, insluitend tegnologiese vooruitgang en die manier waarop besluitnemers die bedreigings teen die land geïnterpreteer het. Die wetenskaplike gemeenskap het ook ’n belangrike rol gespeel, aangesien vooruitgang in die kernnavorsingsprogram geleidelik 'n tegniese vermoë geskep het wat later vir kernwapenontwikkeling aangewend kon word. Vanaf die middel-1970’s tot die middel-1980’s is Suid-Afrika se beleidsvorming sterk beïnvloed deur ’n [[Realisme (internasionale betrekkinge)|politieke realistiese]] [[wêreldbeskouing]], waarin [[nasionale veiligheid]] en oorlewing sentraal gestaan het. Hierdie perspektief was nou verweef met die regering se interpretasie van die internasionale strategiese omgewing en die land se geïsoleerde posisie daarin. Alhoewel die besluit binne hierdie internasionale raamwerk geneem is, het unieke binnelandse dinamika veiligheidsdenke verder gevorm. Teen die middel-1970's het internasionale norme rakende die nieverspreiding van kernwapens sterker begin ontwikkel, maar dit was nog nie universeel aanvaar nie. In hierdie konteks het ’n kombinasie van Koue Oorlog-gedrewe bedreigingspersepsies en die realiteite van Suid-Afrika se apartheidsbeleid die besluitneming oor kernwapens beïnvloed. Daarbenewens het die kernontwikkelingsprogram geleidelik 'n eie burokratiese momentum opgebou, wat voortgedryf is deur bestaande instellings en kundigheid, en wat binne die breër raamwerk van internasionale en binnelandse veiligheidskwessies gefunksioneer het.<ref name="VanVuuren2003">Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika.</ref>(bl161-162) == Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika == [[Lêer:Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika.png|duimnael|KI gegenereerde voorstelling van die aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika.]] Teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het generaal [[Jan Smuts]], destydse eerste minister van Suid-Afrika, ’n streng geheime telegram van die Britse minister van finansies ontvang. Daarin is hy versoek om die moontlike teenwoordigheid van uraanafsettings in Suid-Afrika te ondersoek. Uraan was van strategiese belang vir die [[Manhattan-projek]], wat daarop gemik was om kernwapens vir die Geallieerde magte te ontwikkel. Plaaslike ondersoeke, in samewerking met die mynbedryf, het vervolgens bevestig dat [[uraan]] in die meeste goudmyne van die [[Witwatersrand]] voorkom en as ’n neweproduk van goudontginning herwin kon word.<ref name=" Von Wielligh 1999 ">Von Wielligh, N. The Story of Completeness: The Untold Part, ongepubliseerde dokument, Pretoria, Julie 1999, bl. 3.</ref> Dit het die eerste fase van Suid-Afrika se kernbedryf ingelui, wat in die laat 1940’s hoofsaaklik op die ontginning en uitvoer van uraanerts gerig was. Ná die Tweede Wêreldoorlog is ’n toename in die wêreldvraag na [[uraan]] verwag, gedryf deur vooruitsigte van internasionale uitbreiding in die kernbedryf. Teen die agtergrond van hierdie verwagte ekonomiese voordele het die Suid-Afrikaanse regering in 1948 die Suid-Afrikaanse Atoomenergieraad (AER) tot stand gebring om kernnavorsing en -ontwikkelingsaktiwiteite te koördineer en te bevorder.<ref name=" Stumpf ">Stumpf, W. “Birth and Death of the South African Nuclear Weapons Programme.” Aanbieding gegee by die konferensie “Fifty Years after Hiroshima”, georganiseer deur USPID (Unione Scienziati per il Disarmo) en gehou in Castiglioncello, Italië, 28 September tot 2 Oktober 1995, http://www.aec.co.za/strategy.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010304004530/http://www.aec.co.za/strategy.htm |date= 4 Maart 2001 }}., (11 Mei 1999).</ref> [[Lêer:Splyting van kernreaksies.png|duimnael|[[Kernsplyting]], die grondslag van ‘n [[kettingreaksie]] wat sentraal is ten opsigte van die werking van ‘n [[kernwapen]].]] Die VSA en die VK het Suid-Afrika as ’n strategiese bron van uraan beskou, aangesien die land na raming oor tot 25% van die nie-kommunistiese wêreld se uraanreserwes beskik het. Hierdie lande het gevolglik ook in plaaslike uraanverwerkingsfasiliteite belê. Die eerste volskaalse aanleg vir uraanonttrekking het in 1952 by die West Rand Consolidated Mine in bedryf gekom. Tussen 1953 en 1971 het die VSA meer as 40 000 ton Suid-Afrikaanse uraanoksied ingevoer, met ’n totale waarde van sowat $450 miljoen.<ref name=" Jaster ">Jaster, R.S. 1985. “South Africa.” In: Snyder, J.C. & Wells, S.F. (reds.), Limiting Nuclear Proliferation. Cambridge: Ballinger Publishing Company, bl. 148. </ref> [[Lêer:Oak ridge Opleiding 1961.png|links|duimnael|Personeellede van die AER in opleiding in die VSA. Van links na regs is dr. S.J. du Toit (fisika), dr. J.W.L. de Villiers 9reaktoringenieurswese), W.H. Tabor (Oak Ridge, VSA), dr. L le Roux (chemie) en dr. W.L. Grant (ingenieurswese). Die oorspronklike foto is op 7 April 1961 in Oak Ridge geneem.<ref name=" Von Wielligh 2014 "/> (Fotos 8)]] In ruil vir uraanuitvoere het Suid-Afrika kernverwante ondersteuning van die VSA ontvang. Meer as 90 Suid-Afrikaanse wetenskaplikes en tegnici is by Amerikaanse kernnavorsingsfasiliteite opgelei, wat ’n belangrike grondslag vir die land se eie kernnavorsings- en ontwikkelingsprogram gevorm het.<ref name=" Horton ">Horton, R.E. 1999. ''Out of (South) Africa: Pretoria’s Nuclear Weapon Experience''. Occasional Paper. US Air Force Institute of National Security Studies, Augustus, bl. 4 (elektroniese kopie).</ref> Terselfdertyd is 'n kernnavorsingsprogram aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] gevestig en ’n stigterslid van die [[Internasionale Atoomenergie-agentskap]] (IAEA) geword.<ref>Jaster 1985, bl. 149.</ref> In die raamwerk van die "Atoms for Peace"-program is daar in 1957 'n 50-jaarooreenkoms oor kernsamewerking tussen die VSA en Suid-Afrika gesluit.<ref name="Minty">[[Abdul Minty|Minty, A.S.]] 1987. ''South Africa’s Nuclear Capability: The Apartheid Bomb''. In: Worsley, P. & Hadjor, K.B. (reds.), ''On the Brink: Nuclear Proliferation and the Third World''. Londen: Third World Communications, bl. 159. </ref> Kragtens hierdie ooreenkoms het Suid-Afrika die [[SAFARI-1]] (South African Fundamental Atomic Research Installation)-reaktor ontvang, tesame met verrykte uraanbrandstof wat periodiek voorsien is.<ref name=" Masiza ">Masiza, Z. 1993. “A Chronology of South Africa’s Nuclear Program.” ''The Nonproliferation Review'', 1(1), Herfs, bl. 35. </ref> Die reaktor is deur die Amerikaanse maatskappy Allis-Chalmers vervaardig en het in 1964 krities geraak by die Nasionale Kernnavorsingsentrum in [[Pelindaba]], naby [[Pretoria]].<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.168) ==Ontstaan van die kernplofstofprogram== ===Vroeë kernnavorsing en uraanverryking=== [[Lêer:Uraanverrykingsproses.png|duimnael|Skematiese voorstelling van die uraanverrykingsproses vanaf natuurlike uraan (geel) tot verrykte uraan (rooi) en verarmde uraan (groen) in 'n gassentrifugeaanleg. Bron: World Nuclear Association.]] [[Lêer:Pelinduna terrein.png|links|duimnael|Gourits-gebied geïdentifiseer vir die beplande Pelinduna-reaktor.]] Die AER het reeds in 1959 ’n navorsings- en ontwikkelingsprogram vir die verwerking van natuurlike uraan begin.<ref name=" Newby-Fraser ">Newby-Fraser, A.R, Chain Reaction: Twenty Years of Nuclear Research and Development, The Atomic Energy Board, Pretoria, 1979, bl 5.</ref> In 1961 het die Kabinet die nasionale kernnavorsingsprogram formeel goedgekeur.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.3) Benewens fundamentele kernnavorsing het die AER hom toegespits op die ontwikkeling van ’n plaaslike konsep vir ’n natuurlike uraankragreaktor (Pelinduna), asook op die ontwikkeling van ’n proses vir uraanverryking wat die potensiaal ingehou het om die waarde van Suid-Afrika se uraanuitvoere aansienlik te verhoog. Weens die vroeë sukses van die verrykingsprogram en beperkte hulpbronne is die werk aan die Pelinduna-reaktorkonsep egter in 1967 gestaak.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.5) Daarna het die AER se aktiwiteite hoofsaaklik op uraanverryking gekonsentreer. Met die beëindiging van die reaktorprogram kon nie alle wetenskaplikes wat daaraan verbonde was, elders binne die AER geakkommodeer word nie. ’n Interne komitee het gevolglik moontlike alternatiewe kernnavorsingsrigtings ondersoek wat met uraanverryking verband hou. In dié proses is die ontwikkeling van ’n sogenaamde "vreedsame kernplofstof" as ’n uitvoerbare en praktiese program vir die AER beskou. Hierdie aanbeveling is in 1969 deur die AER aanvaar.<ref name=" Buys 2000 ">Onderhoud met Prof Andre Buys op 7 Junie 2000 in Pretoria.</ref> ===Die ontstaan van die “vreedsame kernplofstof”-idee=== In die 1960’s was die idee van burgerlike toepassings vir kernontploffings gewild in die Verenigde State. Die land het sy Projek Ploegskare (Project Plowshare), 'n program vir vreedsame kernontploffings, aktief bevorder en verskeie konferensies oor die onderwerp aangebied.<ref name=" Buys ">Buys, A. “Die Ontwikkeling van Suid-Afrika se Kernwapenstrategie”, ongepubliseer en ongedateer.</ref> Die konsep het verwys na die gebruik van kernontploffings vir siviele ingenieurs- en mynboudoeleindes, eerder as vir militêre gebruik. ’n Lid van die AER se personeel het selfs een van hierdie byeenkomste bygewoon en daar ’n referaat gelewer waarin hy streke in Suid-Afrika uitgewys het waar kernploftoestelle moontlik vir [[mynbou]]doeleindes aangewend kon word.<ref name=" Buys 2000 "/> Die besluit om die ontwikkeling van ’n VP te steun, is geneem sonder dat sekere kwessies wat vir so ’n omvangryke onderneming van belang was, volledig ondersoek is. Geen omvattende koste- of implikasie-ontleding is tydens die ondersoek na die projek uitgevoer nie. Gevolglik was daar onsekerheid—ten minste onder dié wat direk by die program betrokke was—oor presies waar en hoe so ’n toestel in die toekoms aangewend sou kon word. Hierdie situasie word deur sommige navorsers toegeskryf aan die "wetenskaplike kultuur" wat destyds binne die AER geheers het.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Die VP-program en aanvanklike ondersoeke=== Die bou van die loodsverrykingsaanleg (die Y-aanleg) het in 1971 begin.<ref name=" IAEA 1993 "/> In Maart 1971 het die destydse Suid-Afrikaanse Minister van Mynwese, Carl de Wet, die AER se voorstelle goedgekeur om voorlopige ondersoeke na die gebruik van "vreedsame kernontploffings" te onderneem.<ref name=" Masiza "/> (bl. 35) Die AER het vervolgens teoretiese ondersoeke en literatuurstudies onderneem oor die haalbaarheid van beide implosie- en kanontipe kerntoestelle. Die AER het later voorkeur gegee aan die ontwikkeling van die meganiese en pirotegniese aspekte van kanontipe-ontwerpe bo dié van implosietoestelle. Volgens latere ontledings het die voorkeur vir die kanontipe-ontwerp verband gehou met veiligheidsoorwegings, die afwesigheid van [[plutonium]] en die moontlikheid om die toestel in afsonderlike komponente te berg.<ref name=" Horton "/> (bl.3) Op hierdie stadium was Suid-Afrika se tegnologiese en ekonomiese isolasie nog relatief beperk, en 'n mate van internasionale wetenskaplike en tegnologiese samewerking was steeds moontlik. Uit vrees dat die ontwikkeling van 'n kerntoestel as 'n militêre kernwapenprogram geïnterpreteer kon word, is van die begin af besluit om die program geheim te hou. Die program het die kodenaam VP ("vreedsame plofstof") ontvang.<ref name=" Buys "/> (bl. 1) ===Samewerking met Somchem en vroeë tegniese ontwikkeling=== Omdat die AER destyds nie oor geskikte fasiliteite by Pelindaba beskik het nie, het ’n klein, streng beveiligde span AER-personeel gedurende 1972 en 1973 by ’n aandrywingslaboratorium van ’n Somchem-aanleg in [[Somerset-Wes]] gewerk. Somchem was 'n staatsbeheerde vervaardiger van plofstof en dryfmiddels. Daar het hulle gefokus op die ontwikkeling van meganiese en pirotegniese substelsels vir ’n kanontipe kerntoestel. Die span het ook ’n skaalmodel ontwerp wat in Mei 1974 by Somchem getoets is, waarin ’n projektiel van nie-kernmateriaal gebruik is.<ref>Albright, D. “''South Africa and the Affordable Bomb'',” ''Bulletin of the Atomic Scientists'', Vol.50, No. 4, Julie/Augustus 1994.</ref> (bl.5) Die sukses van hierdie toetse het die AER in sy oordeel versterk dat ’n kernplofstofprogram tegnies uitvoerbaar was.<ref name=" Pabian ">Pabian, F.V. “South Africa’s Nuclear Weapon Program: Lessons for US Nonproliferation Policy,” ''The Nonproliferation Review'', Vol. 3, No. 1, Herfs 1995, bl. 2. (Elektroniese kopie).</ref> ===Regeringsgoedkeuring en politieke posisionering=== Vroeg in 1974 is ’n verslag voltooi waarin tot die gevolgtrekking gekom is dat die ontwikkeling van ’n kernploftoestel vir vreedsame gebruik tegnies haalbaar was. Dieselfde jaar het Eerste Minister [[B. J. Vorster]] goedkeuring verleen vir die ontwikkeling van ’n beperkte vermoë om kernploftoestelle te vervaardig, asook vir die oprigting van ’n ondergrondse toetsfasiliteit.<ref name=" Van der Westhuizen ">Van der Westhuizen, L.J. and Le Roux, J.H. ''ARMSCOR: The Leading Edge'', Institute for Contemporary History, UOFS, ongepubliseerde boek, [[Bloemfontein]], 1997. (bl. 172 – 173).</ref> In 1974 het die AER se vise-president, dr. L. Alberts, verklaar dat Suid-Afrika se wetenskap en tegnologie reeds voldoende gevorder het om, indien nodig, ’n kerntoestel te vervaardig. Hy het egter beklemtoon dat die AER binne die beleidsraamwerk van die regering opgetree het, en dat kernkennis uitsluitlik vir vreedsame doeleindes aangewend sou word.<ref>''Rand Daily Mail'', 11 Julie 1974.</ref> ===Onsekerheid oor militêre toepassings=== Daar is geen aanduiding dat enige moontlike militêre rol vir die toestel destyds aan personeel binne die program gekommunikeer is nie. Hoewel daar sporadies verwysings in die pers na moontlike militêre gebruike verskyn het, is geen duidelike regeringsstandpunt oor nie-vreedsame toepassings van [[kernenergie]] in hierdie stadium openbaar gemaak nie.<ref>Sien byvoorbeeld Beeld, 26 Julie 1970.</ref> Geen bekende primêre bronne uit hierdie tydperk bevestig ’n uitdruklike militêre doel vir die program nie.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.167) Die aanvanklike toestel het ook nie aan die vereistes van ’n praktiese kernwapen voldoen nie, veral wat betref gewig en aflewerbaarheid. Dit was omvangryk, met ’n massa van byna 168 ton, en is deur kabels aan toets- en snellertoerusting verbind.<ref name=" Buys 2000 "/> Die fokus van die program gedurende hierdie fase was die ontwikkeling van ’n werkende kernploftoestel eerder as ’n operasionele wapenstelsel. ===Internasionale druk en die Kalahari-toetsterrein=== Intussen het internasionale druk op Suid-Afrika toegeneem. Gedurende die 1970's het internasionale druk op Suid-Afrika toegeneem, met die kernprogram as een van die eerste teikens van beperkende maatreëls en uitvoerbeheer. In 1975 het die Verenigde State byvoorbeeld verdere verskepings van hoogsverrykte uraan (HEU) vir die SAFARI-reaktor opgeskort.<ref name=" Albright 1994 ">Albright, D. ''South Africa’s Secret Nuclear Weapons'', ''ISIS Report'', Vol. 1, No. 4, Mei 1994.</ref> (bl. 4) In dieselfde jaar het die ontwikkeling van die Kalahari-kernploftoetsterrein begin.<ref name="Stumpf"/> Die terrein was ontwerp om ondergrondse kerntoetse moontlik te maak, soortgelyk aan die toetsmetodes wat destyds deur verskeie ander kernmoondhede gebruik is. ===Tegniese vooruitgang en hoogsverrykte uraan=== [[Lêer:Sirkel Gebou 5000.png|duimnael|Gebou 5000 op ’n afgeskermde deel van die Pelindaba-terrein het gedurende die vroeë jare van die program ’n kritieke fasiliteit vir vinnige-neutron-eksperimente gehuisves.<ref name="Von Wielligh 2014" /> (Fotos 5)]] Tussen 1975 en 1978 het die AER beduidende tegniese vordering gemaak deur ballistiese en neutroniese rekenaarmodelle te ontwikkel, sowel as eksperimente uit te voer om die eienskappe van materiale vir kernverwante toestelle te bepaal. In dieselfde tydperk is ’n kritieke fasiliteit in Gebou 5000 by Pelindaba ontwerp en opgerig, terwyl daar ook met dryfmiddels vir ’n kanonloop-tipe toestel geëksperimenteer is.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl.6) Parallel hiermee het die eerste fases van die loodsverrykingsaanleg, bekend as die Y-aanleg, reeds teen die einde van 1974 in werking getree. Die aanleg het egter eers in Maart 1977 volle kaskade-werking bereik. Weens die lang ewewigstyd, dit wil sê die tyd wat nodig was om 'n stabiele verrykingsgradiënt te vestig, is die eerste hoogverrykte uraan (HEU) eers in Januarie 1978 uit die aanleg onttrek.<ref name="Stumpf"/> Daar is egter reeds teen die einde van 1977, 'n kleiner hoeveelheid, ongeveer 3 kilogram [[Uraan(VI)fluoried|uraanheksafluoried]] (UF6) met ’n verrykingsvlak van 34,6%, onttrek en aan die AER beskikbaar gestel.<ref>Onderhoud met amptenaar, wat betrokke was by die program maar anonimiteit versoek het op 17 Maart 2000.</ref> ===Van vreedsame plofstof na strategiese afskrikking=== Die sukses van die uraanverrykingsprogram en die gepaardgaande tegnologiese deurbrake het nuwe momentum aan die kernnavorsingsprogram verleen en dit vir die AER moontlik gemaak om betekenisvolle vordering te maak met die ontwikkeling van ’n konsep-kernploftoestel. Aanvanklik is sulke toestelle beskou as potensieel nuttig vir [[mynbou]] en ander industriële toepassings. Soos die ontwikkelingswerk gevorder het, het internasionale teenkanting teen sogenaamde vreedsame kerntoestelle toegeneem. Hierdie teenkanting het egter nie tot die beëindiging van die program gelei nie. Die internasionale reaksie het aansienlik toegeneem nadat voorbereidings vir 'n moontlike Suid-Afrikaanse kerntoets in die Kalahari in 1977 bekend geword het. Hoewel daar reeds voor 1977 belangstelling bestaan het in die moontlike strategiese waarde van die program, dui die meeste beskikbare bronne daarop dat die besluit om 'n formele kernafskrikvermoë te ontwikkel waarskynlik eers ná die Kalahari-voorval van 1977 geneem is.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.168) ==Van ploftoestel tot kernwapen== ===Samewerking tussen die AER en die SAW=== Die AER se besluit om ’n geskikte terrein vir kernploftoetsing te identifiseer en te ontwikkel, het aanleiding gegee tot die eerste formele kontak tussen die programbestuur en die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] (SAW). Die AER het ondersteuning benodig, nie alleen vir die ontwikkeling van die fasiliteit nie, maar ook vir sekuriteitsreëlings en die verskaffing van ’n sekuriteits- en administratiewe dekmantel. Met hierdie doel voor oë het samewerking tussen die AER en die SAW reeds in 1973/74 begin. Die SAW het vervolgens ’n gebied in die [[Noord-Kaap]] verkry en dit as ’n militêre oefenterrein verklaar. As deel van die voorbereidings is twee skagte ook gesink met die oog op moontlike toekomstige kerntoetse. Hoewel sekere SAW-personeel reeds op daardie stadium bewus was van die kernploftoestelprogram, is geen formele inisiatiewe deur die Weermag geneem om die moontlike militêre aanwending van sodanige toestelle te ondersoek of te bespreek nie.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Eerste militêre belangstelling in kernwapens=== Die eerste aanduidings van militêre belangstelling in die kernwapenprogram het in 1976 na vore gekom, toe dit aan die lig gekom het dat die SAW, en in besonder militêre intelligensie, besig was met sogenaamde [[operasionele navorsing]], naamlik die toepassing van wiskundige analise op praktiese militêre vraagstukke, met betrekking tot moontlike wapenstelsels wat met kernplofkoppe toegerus kon word. Hierdie ondersoek was aanvanklik beperk in omvang, teoreties van aard en deur slegs twee persone uitgevoer. In die loop van die studie is daar met die AER se kernploftoestelspan in verbinding getree met die doel om die massa van 'n potensiële kernwapen vas te stel. Aangesien die AER-wetenskaplikes op daardie stadium gewerk het met die konsep van 'n “sogenaamde vreedsame kernploftoestel”, waarvoor massa nie ’n kritieke ontwerpparameter was nie, kon geen presiese data verskaf word nie en is slegs ’n benaderde skatting aan die navorsers oorgedra.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Internasionale druk en die Kalahari-insident=== [[Lêer:Kalahari-insident 1977.png|duimnael|Die Kalahari-insident]] Internasionale druk met betrekking tot die sogenaamde vreedsame aard van die kernprogram het teen die middel-1970's geleidelik toegeneem. Teen 1977 het die internasionale klimaat merkbaar verskuif, met toenemende skeptisisme oor die konsep van vreedsame kernplofstof. Die beëindiging van die Amerikaanse Project Plowshare-program, tesame met die groeiende internasionale teenkanting ná [[Indië]] se kernwapentoets van 1974, het hierdie negatiewe persepsie verder versterk. In dieselfde jaar het die [[Jimmy Carter|Carter]]-administrasie besluit om die Verenigde State se langtermynkontrak vir die verskaffing van laagverrykte uraan (LEU) op te skort, tensy Suid-Afrika die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens (NPT) onderteken. Hierdie kontrak het voorsiening gemaak vir die lewering van LEU aan twee kernkragreaktors by [[Koeberg]]-kernkragsentrale, wat destyds in aanbou was.<ref name=" Jaster "/> (bl. 150) Aanvanklik het die relatief beperkte internasionale reaksie op die Indiese toets egter die vasberadenheid van die Suid-Afrikaanse kerntoestelprogram versterk. Daar is geargumenteer dat die reaksie minder ernstig was as verwag, en dat Suid-Afrika se program internasionaal as nie-militêr van aard beskou kon word.<ref name=" Buys 2000 "/> [[Lêer:Vastrap.png|duimnael|Die skuur bo-oor die toetsskag op die Vastrap-terrein in die Kalahari waar Suid-Afrika se "koue" kerntoets in Augustus 1977 beplan is. Die toets het nooit plaasgevind nie, as gevolg van diplomatieke druk na satellietwaarnemings van die voorbereidings deur die USSR.<ref name="Von Wielligh 2014" /> (Foto 5)]] Teen die middel-1977 is die eerste toetstoestel voltooi, maar onvoldoende hoogverrykte uraan (HEU) was beskikbaar om ’n ondergrondse kerntoets uit te voer. Nietemin is daar besluit om voort te gaan met ’n sogenaamde “koue toets” — dit wil sê sonder [[uraan-235]] — by die Vastrap-ondergrondse toetsterrein in die [[Kalahari]], met die doel om logistieke prosedures, diagnostiese stelsels en data-insamelingsvermoë te toets.<ref >Onderhoud met Dr Nic von Wielligh op 25 Augustus 1999 te Pelindaba.</ref> Op 30 Julie 1977 het ’n [[Sowjetunie|Sowjet]]-[[satelliet]] wat oor Suid-Afrika beweeg het, die kenmerkende uitleg van die toetsterrein waargeneem. Die Sowjetunie het vervolgens die Verenigde State van Amerika ingelig dat Suid-Afrika moontlik voorbereidings tref vir ’n kernwapentoets. Ná bevestiging van die inligting het die Verenigde State, saam met ander geïndustrialiseerde lande, diplomatieke druk op Suid-Afrika uitgeoefen om nie met die toets voort te gaan nie.<ref name=" Reiss ">Reiss, M. ''Bridled Ambition: Why Countries Constrain Their Nuclear Capabilities'', Woodrow Wilson Center Press, [[Washington, D.C.|Washington D.C.]], 1995.</ref> (bl. 10) In reaksie op hierdie internasionale druk het die Suid-Afrikaanse regering besluit om die terrein in Augustus 1977 te ontruim en die beplande toetsaktiwiteite te staak.<ref name="Stumpf"/> ===Die militarisering van die program=== In die nasleep van die ontdekking van Suid-Afrika se voorneme om ’n kerntoets in Augustus 1977 uit te voer, en die daaropvolgende verseëling van die toetsskagte en ontruiming van die toetsterrein, is die toekoms van die kernploftoestelprogram op beleidsvlak heroorweeg. Standpunte onder persone betrokke by die program het die siening ingeslui dat die betrokke tegnologie waardevol was en verder ontwikkel behoort te word. Daar is verder geargumenteer dat strategiese opsies met betrekking tot ’n kernvermoë oopgehou moes word.<ref name=" Buys 2000 "/> Die 1977-voorval het gevolglik as ’n keerpunt gedien en uiteindelik bygedra tot die formele militarisering van die program.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.170) Na die gebeure van Augustus 1977 het Eerste Minister B.J. Vorster die AER opdrag gegee om die sogenaamde vreedsame kernprogram te beëindig, die toetsterrein te sluit en voort te gaan met die ontwikkeling van ’n kernafskrikvermoë.<ref name=" Liberman ">Liberman, P. ''The Rise and Fall of the South African Bomb,'' ''International Security'', Vol. 26, No. 2, Herfs 2001.</ref> (bl.53). Aan lede van die program is oorgedra dat sodanige vermoë as [[Strategie|strategies]] nuttig beskou word in die lig van ’n toenemende militêre bedreiging teen Suid-Afrika. Hierdie beknopte en gedeeltelik vae opdrag het tot uiteenlopende interpretasies binne die program gelei. ’n Beduidende aantal AER-werknemers was van mening dat die blote besit van ’n kernploftoestel voldoende kon wees vir afskrikdoeleindes. Volgens hierdie standpunt sou die ontwikkeling van ’n werkbare toets-toestel voldoende wees, sonder verdere tegnologiese verfyning. Daarteenoor het ander rolspelers, insluitend die Suid-Afrikaanse Weermag (SAW) se stafhoof vir beplanning, John Huyser, wat onlangs by die program betrokke geraak het, geargumenteer dat ’n afskrikvermoë slegs geloofwaardig sou wees indien dit operasioneel bruikbaar was. Volgens hierdie siening sou ’n kernploftoestel nie as ’n effektiewe afskrikmiddel dien indien dit nie bewapen en afgelewer kon word nie.<ref name=" Buys 2000 "/> ===Kernafskrikking en Huyser se strategie=== Brigadier John Huyser het op eie inisiatief ’n beleidsdokument saamgestel waarin die moontlike kernopsies vir Suid-Afrika uiteengesit is. In hierdie dokument is drie strategieë geïdentifiseer. Die eerste het behels dat die kernprogram streng geheim gehou word, met die regering wat die bestaan daarvan en enige kernwapens ontken en die vermoë sou slegs in uiterste omstandighede, in die geval van ’n ernstige bedreiging, gedemonstreer word. Die tweede opsie het voorsien dat die kernvermoë op ’n vertroulike wyse aan geselekteerde state gekommunikeer sou word, met die doel om hul optrede te beïnvloed. Die derde opsie het openlike erkenning van ’n kernvermoë behels, wat Suid-Afrika effektief kernwapenstatus sou verleen. Huyser het laasgenoemde benadering aanbeveel.<ref name=" Buys 2000 "/> Die dokument is in April 1978 deur die destydse minister van verdediging, [[P.W. Botha]], goedgekeur, met die bykomende voorbehoud: “gemagtig, maar slegs wanneer ons gereed is.” Nadat die dokument aan lede van die program beskikbaar gestel is, het dit duidelik geword dat die inisiatief ’n militêre karakter aangeneem het, met die ontwikkeling van bewapende toestelle as doelwit. Hierdie verskuiwing het saamgeval met breër politieke veranderinge binne die regering. In September 1978 het Eerste Minister B.J. Vorster bedank na die sogenaamde [[Inligtingskandaal]], waarna P.W. Botha hom opgevolg het. Botha het sedert 1966 as minister van verdediging gedien en dié portefeulje nog twee jaar behou nadat hy regeringshoof geword het.<ref name=" Albright 1995 ">Albright, D. “How South Africa Abandoned Nuclear Weapons,” ongepubliseerde konsepartikel gedateer 3 November 1995.</ref> ===Internasionale isolasie en die IAEA=== In hierdie tydperk het Suid-Afrika se internasionale kernisolasie toegeneem. Die land is toenemend verhinder om ten volle aan aktiwiteite van die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEA) deel te neem. As een van die mees tegnologies gevorderde lande op die Afrika-kontinent het Suid-Afrika aanvanklik ’n belangrike rol binne die organisasie vervul en tot Junie 1977 as lid van die Raad van Goewerneurs gedien. Die ontwikkeling van ’n kernwapenvermoë, tesame met toenemende internasionale isolasie, het egter gelei tot groeiende druk van ander Afrika-lande en lede van die [[Beweging van Onverbonde Lande]] (BOL) om Suid-Afrika van IAEA-aktiwiteite uit te sluit. Tydens die IAEA se Algemene Konferensie in [[Nieu-Delhi]] in 1979 is Suid-Afrika se geloofsbriewe gevolglik verwerp. Die Wêreldveldtog teen Militêre en Kernkrag-samewerking met Suid-Afrika het ’n beduidende rol gespeel in die mobilisering van lidlande teen Suid-Afrika se voortgesette deelname. Hoewel die land nie toegelaat is om die 1979-konferensie by te woon nie en daarna uitgesluit is van daaropvolgende jaarlikse konferensie, het Suid-Afrika formeel steeds lidmaatskap en sekere voordele daarvan behou tot die einde van die apartheidstelsel.<ref name=" Minty "/> ===PW Botha en die Witvlei-komitee=== In Oktober 1978 is 'n aksiekomitee aangestel om die regering te adviseer oor die moontlike vervaardiging van kernwapens, gebaseer op die AER se program vir "vreedsame kernontploffings".<ref name=" Viljoen ">Viljoen, J. ''Chronology of Events During the South African Nuclear Weapon Program'', ongepubliseerde en ongedateerde dokument.</ref> (bl. 2) Die liggaam, algemeen bekend as die Witvlei-komitee, is deur Eerste Minister P.W. Botha aangestel en voorgesit. Die komitee het onder meer die Minister van Mynbou (aanvanklik S.P. Botha en vanaf Junie 1979 [[F.W. de Klerk]]), die Minister van Buitelandse Sake ([[Pik Botha|RF Botha]]), asook die ministers van Finansies en Verdediging ingesluit. Ander lede was die voorsitter van Krygkor (Kmdt Marais), die voorsitter van die AER (aanvanklik dr. Wally Grant en later dr. Wynand de Villiers), terwyl die direkteur-generaal van Buitelandse Sake, dr. [[Brand Fourie]], as sekretaris opgetree het. Die komitee was verantwoordelik vir beleidsbesluite oor kernverwante aangeleenthede, insluitend Suid-Afrika se kernvermoë en vraagstukke rakende die nie-verspreiding van kernwapens. Reeds in 1978 het dit die vordering en toekomstige rigting van die land se kernprogram begin evalueer.<ref name=" Van der Westhuizen "/> (bl.174-175) Die eerste formele voorstelle vir die ontwikkeling van 'n kerntoestel en die nodige infrastruktuur is in Julie 1979 voorgelê.<ref name=" Viljoen "/> (bl. 2) Daarna het die komitee goedkeuring verleen vir die voortsetting van die kernwapenontwikkelingsprogram met die doel om 'n strategiese afskrikvermoë te vestig.<ref name=" Van der Westhuizen "/> (bl.174-175) ===Krygkor en die ontwikkeling van aflewerbare kernwapens=== Na aanleiding van hierdie besluit is [[Krygkor]] amptelik opdrag gegee om kernwapens te ontwikkel.<ref name=" Albright 1995 "/> (bl.13) Die verskuiwing na ’n militêre program het daartoe gelei dat die AER sy eie rol in die projek beëindig het. Nietemin het Krygkor steeds beduidende tegniese ondersteuning van die AER, en later die Atoomenergiekorporasie (AEK), ontvang, veral op die gebiede van neutroniese ontwerp, kernveiligheid, gesondheidsaspekte en die voorsiening van hoogverrykte uraan (HEU).<ref name=" Van der Westhuizen "/> (bl. 178) Die doelwitte van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram is daarna duidelik omskryf as: * die ontwikkeling en produksie van 'n aantal aflewerbare kanonlooptipe-gemonteerde toestelle; * [[litium-6]]-skeiding vir die produksie van tritium vir moontlike toekomstige gebruik in versterkte toestelle; * studies van inploffings- en termonukleêre tegnologie; en * die navorsing en ontwikkeling vir die produksie en herwinning van [[plutonium]] en [[tritium]].<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl.6) Die eerste toestel (wat tydens die burgerlike program gebou en teen die middel van 1977 voltooi is) was 'n "nie-aflewerbare demonstrasietoestel." Die doel daarvan het dwarsdeur die program dié van 'n demonstrasietoestel gebly en dit is nooit in 'n aflewerbare toestel omgeskakel nie.<ref name=" Von Baeckmann etal ">Von Baeckmann, A., Dillon, G. and Perricos, D. ''Nuclear Verification in South Africa'', IAEA, http://.iaea.or.at/worldatom/inforesource/bulletin/bull371/baeckmann.html{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. (11 Mei 1999)</ref> In 1978 het die AER ’n kleiner toetstoestel ontwikkel wat ontwerp is om, indien nodig, vinnig vir ’n ondergrondse toets ontplooi te kon word ten einde Suid-Afrika se kernwapenvermoë te demonstreer. Hierdie tweede voorproduksietoestel is egter aanvanklik nie met splytbare materiaal gelaai nie. Die Y-aanleg het in dieselfde tydperk sy eerste hoogsverrykte uraan (HEU) vervaardig, hoewel voldoende materiaal vir ’n enkele toestel — ongeveer 55 kilogram — eers teen die tweede helfte van 1979 beskikbaar sou wees.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl.10) In Augustus 1979 is bedrywighede by die Y-aanleg tydelik opgeskort nadat ’n ernstige chemiese reaksie die fasiliteit besoedel het. Hoewel beperkte bedrywighede agt maande later hervat is, het die aanleg eers teen Julie 1981 weer daarin geslaag om addisionele HEU te produseer.<ref name=" Reiss "/> (bl. 11) Krygkor se kernwapenprogram is bedryf vanuit fasiliteite bekend as die Sirkel, ongeveer 15 kilometer vanaf die AER se Pelindaba-kompleks geleë. Die Sirkel-fasiliteite is gedurende 1980 opgerig volgens ontwerpe wat deur die AEK verskaf is en is in Mei 1981 amptelik in gebruik geneem.<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl.6) Die fasiliteit is bestuur deur Kentron, ’n filiaal van Krygkor.<ref name=" Viljoen & Smith ">Viljoen, J. and Smith, D. “The Birth, Life and Death of South Africa’s Nuclear Weapon Program.” artikel voorberei vir die Institute for Science and International Security, Washington D.C., 1999.</ref> (bl. 6) Die tweede toestel (en eerste volwaardige kernwapen wat deur die Krygkor-span bebou is), met die kodenaam Hobo, is uiteindelik in Desember 1982 voltooi.<ref name=" Von Baeckmann etal "/> In dieselfde jaar is UKOR by die AEB ingelyf, waarna die organisasie as die Atoomenergiekorporasie (AEK) herstruktureer is.<ref name="Stumpf"/> Hierna sou daar sowat een kernwapen per jaar voltooi word, tot met die uiteindelike besluit sewe jaar later om die program at te takel.<ref name=" Von Wielligh 2014 "/> (bl.173) ===Die Vela-insident=== [[Lêer:Vela-insident.png|duimnael]] Die [[Vela-insident]] verwys na ’n vermoedelike atmosferiese kernontploffing wat op 22 September 1979 in die suidelike [[Indiese Oseaan]] plaasgevind het, in die omgewing van die Suid-Afrikaanse [[Prins Eduard-eilande]]. Die gebeurtenis is aanvanklik opgespoor deur ’n Amerikaanse Vela Hotel-satelliet, wat ’n kenmerkende "dubbele flits" geregistreer het: ’n seinpatroon wat voorheen herhaaldelik met atmosferiese kernontploffings geassosieer is. Verdere hidroakoestiese, meteorologiese<ref name=":2" >Kashkin, V. B.; Odintsov, R. D.; Rubleva, T.V. (15 August 2022). "On the Effects of a Nuclear Explosion on Stratospheric Ozone". Atmospheric and Oceanic Optics. 35 (4): 402–406. Bibcode:2022AtOO...35..402K. doi:10.1134/S1024856022040066. S2CID 251606268. Besoek 10 Augustus 2023.</ref> en radionukliedwaarnemings is later as aanduidings aangevoer dat ’n kernontploffing moontlik plaasgevind het. Daar is wyd bespiegel dat die voorval verband kon hou met ’n geheime kerntoets deur [[Israel]], moontlik met logistieke of tegniese ondersteuning van Suid-Afrika. Geen direkte betrokkenheid van Suid-Afrika is egter ooit amptelik bevestig nie. Ten tyde van die voorval het Suid-Afrika reeds oor ’n aktiewe kernwapenprogram beskik, maar volgens sommige bronne was die land se voorraad hoogverrykte uraan nog onvoldoende vir ’n eie volskaalse kerntoets.<ref name="The Bomb">{{cite book |last1=Von Wielligh |first1=Nic |title=The Bomb – South Africa's Nuclear Weapons Programme |last2=Von Wielligh-Steyn |first2=Lydia |publisher=Litera |year=2015 |isbn=978-1-920188-48-1 |location=Pretoria, ZA |oclc=930598649}}</ref><ref name="NSArchive" >Burr, William; Cohen, Avner, eds. (8 Desember 2016). Vela Incident: South Atlantic Mystery Flash in September 1979 Raised Questions about Nuclear Test. National Security Archive Electronic Briefing Book No. 570 (Report).</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=Israel's Nuclear Weapons |url=https://nuke.fas.org/guide/israel/nuke/farr.htm |access-date=2026-03-09 |website=nuke.fas.org}}</ref> ===Suid-Afrika se kernwapenstrategie=== [[Lêer:Suid-Afrika se Kernstrategie.png|duimnael]] Die aanvanklike memorandum wat deur brigadier Huyser opgestel is, het beperkte riglyne verskaf rakende moontlike kernbekendmakings, dreigemente of die operasionele aanwending van Suid-Afrika se kernvermoë. In 1983 het André Buys, bestuurder van die kernwapenprogram, ’n werkgroep saamgestel om ’n meer omvattende kernstrategie te ontwikkel.<ref name=" Buys 2000 "/><ref name=" Liberman "/> (bl.56) Die strategie wat uiteindelik aanvaar is, het uit drie progressief eskalerende fases bestaan en is gebaseer op die oorspronklike memorandum van Huyser. Fase 1 is gekenmerk deur ’n strategie van doelbewuste onsekerheid. Hierdie benadering is in praktyk reeds sedert die aanvang van die program gevolg en het behels dat die regering nie sou bevestig of ontken dat Suid-Afrika oor ’n kernwapenvermoë beskik nie. Streng geheimhouding is gehandhaaf, terwyl gebeure soos die Kalahari-insident die element van onsekerheid verder versterk en die strategie indirek ondersteun het. Fase 2 het uit ’n geheime drukstrategie bestaan. Hierdie benadering sou slegs toegepas word indien Suid-Afrika deur ’n oorweldigende militêre bedreiging gekonfronteer word en Westerse moondhede terselfdertyd onwillig sou wees om direk betrokke te raak. In so ’n scenario sou Suid-Afrika sy kernvermoë vertroulik aan invloedryke Westerse regerings, veral die Verenigde State, bekend maak. Die onderliggende aanname was dat Westerse state, uit vrees vir die moontlike gebruik van kernwapens in die streek en die gevolge daarvan vir die internasionale nie-verspreidingsorde, sou ingryp voordat Suid-Afrika militêr oorweldig word. Indien hierdie benadering onsuksesvol sou wees, sou fase 3 (’n openlike afskrikstrategie) in werking gestel word. As uiterste maatreël sou Suid-Afrika sy kernarsenaal openbaar maak, hetsy deur ’n amptelike verklaring of deur die uitvoering van ’n ondergrondse kerntoets. Om die afleweringsvermoë van die wapens te demonstreer, is daar ook voorsiening gemaak vir ’n moontlike atmosferiese toets in die “suidelike oseane”, ver van bevolkte gebiede, as finale afskrikmiddel. Die strategie het egter nie die werklike gebruik van kernwapens teen ’n teenstander voorsien nie, maar was uitsluitlik op afskrikking gerig. Die gebruik van ’n kernwapen teen die USSR sou byvoorbeeld as strategies selfvernietigend beskou word, weens die Sowjetunie se oorweldigende kernoorwig.<ref name=" Buys 2000 "/><ref name=" Reiss "/> (bl. 15). ===Beperking van die kernwapenprogram=== In September 1985 het president P.W. Botha besluit om die omvang van Suid-Afrika se kernwapenprogram te beperk. Hierdie besluit is hoofsaaklik aan begrotingsbeperkings toegeskryf, aangesien die president erken het dat die koste van die program aansienlik kon toeneem. Omdat die kernstrategie hoofsaaklik op afskrikking gerig was, is ’n uitgebreide aanvallende kernvermoë as onnodig beskou. Die regering het gevolglik die program beperk tot die vervaardiging van sewe kanonlooptipe kernwapens. Alle ontwikkelingwerk met betrekking tot plutoniumtoestelle is beëindig, terwyl pogings om plutonium en tritium vir militêre gebruik te vervaardig, gestaak is. Die produksie van litium-6 is eweneens beperk. Nietemin is studies oor implosietegnologie en teoretiese navorsing oor meer gevorderde kernwapenontwerpe voortgesit.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl. 10) ===Suid-Afrikaanse kernwapenprogram: kodename en wapenstelsels (1987)=== Oorsig van kodename soos vervat in ’n skrywe van die Suid-Afrikaanse Weermag aan die Witvlei-kommissie, September 1987.<ref name=" Von Wielligh 2014 ">Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera, 2014.</ref> (bl.190) {| class="wikitable" |+ Suid-Afrikaanse kernwapenprogram: kodename en wapenstelsels (1987) ! Kodenaam ! Tipe wapen / stelsel ! Plofkrag ! Status en beskrywing |- | '''Gardenia / Melba''' | Ondergrondse toetstoestel | ± 6 kiloton TNT | Die ou ''Melba''-toestel (voorheen ''Video'') is deur die AEK ontwikkel. Die plasing- en beheerstelsels is gesamentlik ''Gardenia'' genoem. Die ontwerp was bedoel vir ’n ondergrondse toets sonder terugvulling van die toetsskag, wat die risiko van radioaktiewe vrystelling verhoog het. Daarom is dit as ’n “vuil” toets beskou. |- | '''Cabot''' | Ballistiese of gravitasiebom (“dom bom”) | ± 6 kiloton TNT | Een bestaande ontwerp, voorheen bekend as ''Hobo'', die eerste toestel wat deur Sirkel ontwikkel is. Die tegnologie is as verouderd beskou en sou uiteindelik deur die ''Hamerkop''-stelsel vervang word. Die bom sou vanuit ’n vliegtuig vrygelaat word en onder gravitasie val. |- | '''Hamerkop''' | Geleide sweefbom (“slim bom”) | ± 20 kiloton TNT | Voorheen bekend as ''Bakker''. Vyf wapens is voorsien, met die eerste toestel wat teen Oktober 1987 gereed sou wees. Ontwerp vir ontplooiing vanaf ''Blackburn Buccaneer'', en later ook ''Mirage F1''- en ''Atlas Cheetah''-vliegtuie. |- | '''Husky''' | Mediumafstand-ballistiese missiel | Onbekend | Nog in ontwikkeling gedurende 1987. Produksie sou eers in die 1990’s begin. Die kernplofkopontwikkeling, bekend as ''Projek Ostra'', was reeds aan die gang maar sou waarskynlik eers teen 1996 voltooi word. |} ===Voltooiing van die kernwapenarsenaal=== Die eerste volledig gekwalifiseerde produksietoestel is eers in Augustus 1987 voltooi. Die aansienlike vertraging tussen die voltooiing van die eerste twee voorproduksietoestelle en die finale produksiemodel was hoofsaaklik die gevolg van die implementering van ’n omvattende ingenieurskwalifikasieprogram wat op veiligheid en sekuriteit gefokus het. Hierdie program het die wapens onder ’n verskeidenheid hipotetiese bergings-, aflewerings- en ongelukscenario’s geëvalueer.<ref name=" Von Baeckmann etal "/> Die kernwapens moes aan streng veiligheids- en betroubaarheidsvereistes voldoen, en ’n beduidende deel van die program se hulpbronne is aan hierdie aspekte bestee.<ref name=" Sublette ">Sublette, C. “''Nuclear Weapons Frequently Asked Questions'',” http://www.fas.org/nukehew/Nwfaq/Nfaq7.html{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. (25 Januarie 1999)</ref> Gedurende die middel-1980’s is Suid-Afrika se kernstrategie van doelbewuste onsekerheid herbevestig, en die regering het ondersoek ingestel na die tydsduur wat benodig sou word om ’n ondergrondse kerntoets uit te voer.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl. 13) In 1987 het Krygkor die toetsskagte by Vastrap, asook ’n gegalvaniseerde sinkplaatstruktuur wat oor een van die twee skagte opgerig is, geïnspekteer.<ref name="Stumpf"/> In 1988 is die Sirkel-fasiliteit met nuwe installasies saamgevoeg om die Advena Sentrale Laboratoriums te vorm.<ref name=" Viljoen & Smith "/> (bl. 6) Toe die Suid-Afrikaanse regering in November 1989 die formele besluit geneem het om die kernwapenprogram te beëindig, was een toetstoestel en vyf volledig gekwalifiseerde, aflewerbare kanonlooptipe kernwapens reeds voltooi. Daarbenewens was die hoogsverrykte uraankern (HEU) en verskeie nie-kernkomponente vir ’n sewende toestel reeds vervaardig. <ref name=" Von Baeckmann etal "/> ===Aflewering van die kernwapens=== [[Lêer:Canberra no. 458 b.jpg|links|duimnael|‘n SALM Canberra T.4   ]] [[Lêer:RSA-3-002 (cropped).jpg|duimnael|Die konsep RSA-3 ruimte lanseerder.]] Die kernwapens was oorspronklik gekonfigureer om afgelewer te word vanaf een van verskeie vliegtuigtipes wat toe in diens van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) was, insluitend die [[English Electric Canberra|Canberra B12]] en die [[Blackburn Buccaneer|Hawker Siddeley Buccaneer]]. Kommer oor die kwesbaarheid van die verouderende vliegtuie vir die Kubaanse lugafweernetwerk in [[Angola]] het die SAW daarna gelei om missielgebaseerde afleweringstelsels te ondersoek.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=M7wIryQK6UkC&pg=PA10|title=Out of (South) Africa: Pretorias Nuclear Weapons Experience|first=Roy E.|last=Horton|date=6 Mei 2018|publisher=DIANE Publishing|access-date=6 Mei 2018|via=Google Books|isbn=9781428994843}}</ref> [[Lêer:H-2 Raptor Sweefbom.png|duimnael|H-2 Raptor Sweefbom]] Die missiele sou gebaseer wees op die RSA-3 en RSA-4 lanseerders wat reeds vir die Suid-Afrikaanse ruimteprogram gebou en getoets is. Volgens Al J Venter, outeur van ''How South Africa Built Six Atom Bombs'', was hierdie missiele onversoenbaar met die beskikbare groot Suid-Afrikaanse kernplofkoppe. Venter beweer dat die RSA-reeks, wat ontwerp is vir 'n vrag van 340 kg, 'n plofkop van sowat 200 kg sou voorstel, "ver bo SA se beste pogings van die laat 1980's." Venter se analise is dat die RSA-reeks bedoel was om 'n geloofwaardige afleweringstelsel te vertoon, gekombineer met 'n aparte kerntoets in 'n finale diplomatieke beroep op die wêreldmoondhede in 'n noodgeval, al was hulle nooit bedoel om saam in 'n bewapende stelsel gebruik te word nie.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=5942:book-review-how-sa-built-six-atom-bombs-&catid=57:Book+Reviews&Itemid=141|title=''Book Review: How SA built six atom bombs'' - defenceWeb|first=Leon|last=Engelbrecht|website=www.defenceweb.co.za|access-date=6 Mei 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826194106/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=5942:book-review-how-sa-built-six-atom-bombs-&catid=57:Book+Reviews&Itemid=141|archive-date=26 Augustus 2014|df=dmy-all}}</ref> Terwyl werk op ballistiese missiele voortgeduur het, het verskeie ontleders en voormalige programdeelnemers aangedui dat die [[H-2-sweefbom]] uiteindelik as ’n moontlike afleweringsplatform vir Suid-Afrika se kernwapens bedoel was. Ten tyde van Suid-Afrika se besluit om sy kernwapenprogram te laat vaar, was die Suid-Afrikaanse bom reeds klein genoeg om beide die H2 en Suid-Afrika se ballistiese missiel onder ontwikkeling te bewapen.<ref>Lewis, Jeffrey. 3 Desember 2015. Revisiting South Africa’s Bomb. https://www.armscontrolwonk.com/archive/1200544/revisiting-south-africas-bomb/?utm_source=chatgpt.com</ref> ===Veiligheidsmaatreëls en bevelstrukture=== [[Lêer:Bevelskanale vir ontkluising.png|duimnael|Bevelstrukture vir ontkluising.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173)]] Elke kerntoestel is in twee afsonderlike dele vervaardig: ’n voorste gedeelte, bekend as die voorplofkop wat die uraankomponent bevat het, en ’n agterste gedeelte, die sogenaamde agterplofkop, waarin die kanonmeganisme met die uraanprojektiel gehuisves is. Die hoogsverrykte uraan is dus tussen die twee dele verdeel, wat elk apart in afsonderlike kluise bewaar is. Hierdie samestelling het verseker dat geen toevallige of onbedoelde ontploffing kon plaasvind nie.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173) Daarbenewens is daar nooit gelyktydig aan beide die voor- en agterplofkop van dieselfde toestel gewerk nie. Die kluise waarin die komponente gestoor is, kon ook nie deur slegs een persoon geopen word nie. Die voorplofkop kon verder slegs ontkluis word op spesifieke gesag van die Staatspresident, wat deur twee afsonderlike bevelskanale — ’n militêre en ’n siviele kanaal — bevestig moes word. Sien diagram vir die bevelskanale.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173) ===Finale kernwapenarsenaal=== [[Lêer:W9 kernprojektiel diagram.png|duimnael|Diagram van 'n kanonlooptipe kernwapen.]] Aan die einde van die program, tot en met die aftakeling later, was daar ses toestelle wat as kernwapens beskou kon word: Melba (demonstrasiemodel), 306 en die produksiemodelle 501, 502, 503 en 504. Genoeg hoogverrykte uraan was beskikbaar vir 'n sewende kernwapen, maar dié is nooit gebou nie.<ref name="Von Wielligh 2014"/> (bl.173) Hierdie relatief eenvoudige kanonlooptipe toestelle is ontwerp om sonder neutroninisieerders te funksioneer.<ref name=" Viljoen & Smith "/> (bl. 7) Die beraamde plofkrag van die wapens het tussen 10 en 18 kiloton TNT gewissel. Omdat geen kernwapentoets ooit uitgevoer is nie, is die werklike plofkrag egter nooit eksperimenteel bevestig nie.<ref name=" Buys 1993 "> Buys, A. “''South Africa’s Nuclear Weapons Capability'',” ''Salvo'', 2/93, 1993. )</ref> (bl. 18) {| class="wikitable" |+ Produksie van Suid-Afrikaanse kerntoestelle ! Wapen-identifikasie ! Voor- of agterplofkop ! Produksiedatum ! Opmerkings |- | Video/Melba | — | November 1979 (deur AEK gebou) | Herplateer in 1982 |- | Hobo/Cabot | — | Desember 1982 (eerste toestel deur Krygkor gebou) | Plofkop later in ’n ander toestel (502) ingebou |- | rowspan="2" | 306 | Voor | September 1986 | rowspan="2" | Opgegradeerde voorproduksiemodel |- | Agter | November 1986 |- | rowspan="2" | 501 | Voor | Augustus 1987 | rowspan="2" | Eerste produksiemodel |- | Agter | Junie 1988 |- | rowspan="2" | 502 | Voor | November 1988 | rowspan="2" | Produksiemodel |- | Agter | Oktober 1988 |- | rowspan="2" | 503 | Voor | November 1988 | rowspan="2" | Produksiemodel |- | Agter | Maart 1989 |- | rowspan="2" | 504 | Voor | Maart 1989 | rowspan="2" | Produksiemodel |- | Agter | Maart 1989 |} Bron: Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera, 2014, bl. 173.<ref name="Von2014"> Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera, 2014. </ref> ===Koste en omvang van die program=== [[Lêer:Kernwapen kluise by Advena.png|duimnael|Kluise in 1993. Hierdie beeld is geskep nadat die gebou aan die IAEA verklaar en toeganklik gemaak is. Die voorste en agterste gedeeltes van die kernwapens is afsonderlik in hierdie kluise by Advena gestoor.<ref name="Von Wielligh 2014" /> (Fotos 8)]] Daar bestaan beduidende verskille in ramings van die werklike koste van Suid-Afrika se kernwapenprogram. Waldo Stumpf het die totale uitgawe oor die volle duur van die program op ongeveer R680 miljoen beraam.<ref name="Stumpf"/> David Fig voer egter aan dat die breër kernprogram Suid-Afrika tussen 1970 en 1995 sowat R20 miljard gekos het.<ref>SABC, Special Assignment, Programme on the South African Nuclear Industry, SABC- 3, 16 Maart 1999.</ref> Suid-Afrika het moontlik tot 400 kg hoogsverrykte uraan (HEU) geproduseer,<ref name=" Lockwood & Wolfsthal ">Lockwood, D. and Wolfsthal, J.B. “Nuclear Weapon Development and Proliferation,” in Stockholm International Peace Research Institute SIPRI Yearbook 1993: World Armaments and Disarmament, Oxford University Press, 1993.</ref> (bl. 253) hoewel die vervaardiging daarvan in November 1989 beëindig is.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "> Albright, D., Berkhout, F. and Walker, W. Plutonium and Highly Enriched Uranium 1996: World Inventories, Capabilities and Policies, SIPRI, Oxford University Press, 1997.</ref> (bl. 380) Die Y-aanleg is kort daarna, op 1 Februarie 1990, gesluit. Teen dié tyd het Suid-Afrika, buiten die erkende kernwapenstate, oor die grootste uraanverrykingsprogram beskik wat nie onder toesig van die Internasionale Atoomenergieagentskap (IAEA) gestaan het nie.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "/> (bl. 369) ===Van siviele program na militêre vermoë=== Die militêre kernprogram is grootliks moontlik gemaak deur die voorafgaande ontwikkeling van Suid-Afrika se kernbedryf en die vroeë werk aan siviele kernploftoestelle. Die mees komplekse fases van ’n kernwapenprogram — naamlik die verkryging van voldoende splytbare materiaal en die ontwerp van ’n basiese kernploftoestel — was reeds afgehandel.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.175) Ná die internasionale reaksie op die beplande kerntoets het dit feitlik onmoontlik geword om die program openlik as ’n siviele of “vreedsame” kernontploffingsprojek voort te sit. Tog het die bestaande tegnologiese vordering Suid-Afrika se besluitnemers in ’n besondere posisie geplaas. Op grond van die werk wat reeds voltooi is, het dit tegnies hoogs waarskynlik gelyk dat ’n funksionele strategiese kernwapen ontwikkel kon word.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.175) Die faktore en aansporings wat hierdie besluit beïnvloed het, word later in meer besonderhede bespreek. ==Beëindiging van die kernwapenvermoë== ===Politieke besluit en hersiening van die program=== Die nuwe Staatspresident, F. W. de Klerk, is ná sy bewindsoorname op instruksie van die Witvlei-komitee oor die status van die kernwapenprogram ingelig. Hoewel hy reeds as Minister van Mynbou en later Minerale- en Energiesake tot 1982 by die ontwikkeling betrokke was, het hy ’n volledige hersiening van Suid-Afrika se kernprogram en kernvermoë gelas..<ref name="Stumpf"/> ’n Interdepartementele komitee het die toekoms van die program ondersoek en die beëindiging daarvan aanbeveel.<ref>Onderhoud met Deon Smith op 13 Augustus 2001 in Pretoria.</ref> Hierdie aanbeveling is deur ’n ad hoc-kabinetskomitee aanvaar. Die komitee het besluit dat: *Suid-Afrika bereid sou wees om die [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens]] (NPT) te onderteken; *alle kernplofkoppe so gou moontlik ontmantel moes word; *die kernmateriaal uit die wapens hersmelt en by die AEK gestoor moes word; *die ongeveer 250 werknemers van Advena hertoegewys moes word; *’n bedrag van R52,2 miljoen vir die ontmantelingsproses bewillig moes word. <ref> AS:Minutes Archives Group, file 1/7/1/142, ''Memorandum No. 18 re Project Mantel'', gedateer 2 Oktober 1990, soos aangehaal in Van der Westhuizen, L.J. and Le Roux, J.H. ARMSCOR: ''The Leading Edge'', Institute for Contemporary History, UOFS, ongepubliseerde boek, Bloemfontein, 1997. bl, 181.</ref> ===Ontmanteling van die arsenaal=== Op 26 Februarie 1990 het President De Klerk skriftelike instruksies uitgereik om die kernwapenprogram te beëindig en alle bestaande wapens te ontmantel. Die bestaan van die program is nie op daardie stadium erken nie. Die kernmateriaal is gesmelt en aan die AEK terugbesorg ter voorbereiding van Suid-Afrika se toetreding tot die NPT.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl.16) Suid-Afrika se toetreding tot die NPT op 10 Julie 1991 is onmiddellik gevolg deur die ondertekening van 'n omvattende veiligheidsooreenkoms (INFCIRC/394) met die IAEA op 16 September 1991. Vier dae later het die IAEA se Algemene Konferensie 'n resolusie aangeneem wat daarop gemik was om die vroeë implementering van die veiligheidsooreenkoms en die verifikasie van die volledigheid van die inventaris van Suid-Afrika se kerninstallasies en -materiaal te verseker.<ref name=" Von Baeckmann etal "/> 'n Aanvanklike inventaris van kernmateriaal is op 30 Oktober 1991 aan die IAEA voorgelê.<ref name=" Lockwood & Wolfsthal "/> (bl. 253) ===Toetreding tot die NPT en IAEA-verifikasie=== Na Suid-Afrika se toetreding tot die NPT in September 1991 het inspekteurs van die IAEA begin om die land se verklaarde voorraad splytbare materiaal te verifieer en dit onder die organisasie se veiligheidsmaatreëls te plaas. Hierdie proses was die mees ingewikkelde taak wat die IAEA se Veiligheidsinspektoraat tot op daardie stadium aangepak het, aangesien Suid-Afrika vir langer as ’n dekade uraan van wapengraad vervaardig het. Teen die einde van 1992 het die IAEA meer as 75 terreine in Suid-Afrika geïnspekteer.<ref name=" Lockwood & Wolfsthal "/> (bl. 253) ===Probleme met die verifikasieproses=== Ondanks die mate van deursigtigheid was dit uiters moeilik om die volledigheid van Suid-Afrika se inventaris te bevestig. Die IAEA moes produksie- en materiaalrekords oor ’n tydperk van meer as twintig jaar ontleed. Volgens Waldo Stumpf het die “... verifikasie van die HEU-uitset van die loodsverrykingsaanleg — deur middel van ’n materiaalbalansberekening gebaseer op die aanleg se bedryfsrekords, asook op die natuurlike uraaninsette, uitgeputte uraanuitsette en gasverliese tydens die proses — ’n besonder ingewikkelde uitdaging gebied.” <ref name=" Stumpf 1996 "> Stumpf, W. “''South Africa’s Nuclear Weapons Program: From Deterrence to Dismantlement'',” ''Arms Control Today'', Desember 1995/Januarie 1996.</ref> (bl. 7) ===Afskaling van Advena=== Verskeie moontlike kommersiële gebruike vir die Advena-fasiliteite is ondersoek, maar geen daarvan was suksesvol nie. Teen die einde van 1991 is ongeveer die helfte van Advena se personeelkorps van sowat 230 werknemers afgelê. Minder as twee jaar later is al die maatskappy se bedrywighede beëindig, waarna die oorblywende personeel na die aangrensende ammunisievervaardigingsfiliaal, Pretoria Metal Pressings, oorgeplaas is.<ref name=" Viljoen & Smith "/> (bl. 10). ===Openbare bekendmaking van die program=== Dit was eers op 24 Maart 1993 — vier jaar nadat hy die vernietiging van die arsenaal gelas het — dat President F. W. de Klerk Suid-Afrika se kernwapenprogram amptelik in die openbaar erken het. Die regering was bekommerd dat ’n vroeëre bekendmaking van die kernarsenaal tot konfronterende IAEA-inspeksies kon lei, soortgelyk aan dié wat destyds in [[Irak]] plaasgevind het.<ref name=" Albright 1994 "/> (bl. 2) De Klerk se aankondiging in die Parlement het gevolg op toenemende internasionale en binnelandse druk om die program openbaar te maak — iets wat reeds wyd vermoed is. In sy toespraak het hy self na hierdie druk verwys en melding gemaak van bewerings in die media, sowel as deur sekere lande, dat Suid-Afrika nie sy volle voorraad hoogsverrykte uraan (HEU) verklaar het nie. Volgens hom was sulke bewerings nadelig vir Suid-Afrika se pogings om sy kerninfrastruktuur te kommersialiseer en meer samewerkende betrekkinge met ander lande te ontwikkel.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "/> (bl. 381) ===Finale IAEA-verifikasie=== Na aanleiding van die aankondiging deur die regering het die IAEA 'n span vir die verifikasie van veiligheidsmaatreëls na Suid-Afrika gestuur om te verseker dat alle kernmateriaal se bestaan verantwoordbaar is. Teen die tyd van die IAEA-span se besoek in April 1993 was die aftakeling en vernietiging van wapens en komponente en die vernietiging van die tegniese dokumentasie byna voltooi. Die ontmanteling van rekords rakende die HEU-komponente van die wapens was beskikbaar en het voldoende besonderhede verskaf om die Krygkor-data te korreleer met die ooreenstemmende data in die kernmateriaalrekeningkundige rekords wat deur die AEK gehou word.<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl. 8) Met behulp van gedetailleerde daaglikse bedryfsrekords van die aanleg, tesame met ondersteunende tegniese data, het die IAEA die daaglikse produksie van hoogsverrykte uraan (HEU) by die Y-aanleg gerekonstrueer. Die agentskap het tot die gevolgtrekking gekom dat die “...hoeveelhede HEU wat deur die aanleg geproduseer kon word, ooreenstem met die hoeveelhede wat in die aanvanklike verslag verklaar is”.<ref name=" IAEA 1993 "/> (bl. 10-11) Prakties beteken dit dat die verskil tussen die IAEA se beraamde HEU-produksie en Suid-Afrika se verklaarde produksie minder was as ’n sogenaamde “beduidende hoeveelheid”, naamlik 25 kg wapengraad-uraan.<ref name=" Albright, Berkhout & Walker "/> (bl. 378) Ná die beëindiging van Suid-Afrika se kernwapenprogram het die regering hom formeel tot kern-nie-verspreiding verbind en vervolgens ’n beleid van nie-verspreiding geïmplementeer. ===Vestiging van ’n beleid van nie-verspreiding=== Die besluit om die kernwapenprogram te beëindig, was een van die eerste belangrike besluite wat tydens President F. W. de Klerk se ampstermyn geneem is. Om te verseker dat die beëindiging van die program volledig en geloofwaardig deur die IAEA geverifieer kon word, is omvangryke werk onderneem. Hierdie proses is verder versterk deur die latere openbare erkenning van Suid-Afrika se kernwapenvermoë en die addisionele verifikasie deur die IAEA. Gedurende hierdie fase is die vermoë doelbewus vernietig en nasionale sowel as internasionale maatreëls ingestel om dit vir Suid-Afrika prakties onmoontlik te maak om die program weer te hervat.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.178) ===Beëindiging van die missielprogram=== In 1994 het Suid-Afrika, onder druk van die Verenigde State, ook ingestem om nie langafstandmissiele te ontwikkel nie en om die fasiliteite en toerusting wat vir die bou van groot ruimtelanseervoertuie gebruik is, af te breek. Nadat die belangrikste lanseerterreine en verwante infrastruktuur in 1995 gesloop is, is Suid-Afrika toegelaat om by die Missieltegnologiebeheerregime (MTCR) aan te sluit — ’n internasionale groep lande wat die verspreiding van langafstandmissieltegnologie probeer beperk. As deel van hierdie proses het Suid-Afrika groter toegang tot die hoëtegnologie- en militêre markte van geïndustrialiseerde lande verkry.<ref>Wisconsin Project on Nuclear Arms Control, “South Africa Gives Up Nukes and Missiles: Now Gets High-Tech Imports,” ''Risk Report'' Vol. 2, No.1, Januarie/Februarie 1996, bl. 1, CD ROM gedateer Mei/Junie 1998.</ref> Hierdie stappe het uiteindelik die grondslag gevorm vir die Suid-Afrikaanse regering se latere sterk ondersteuning van internasionale norme oor kernwapen-nie-verspreiding.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.178) ==Suid-Afrika as aktiewe ondersteuner van die nie-verspreidingsnorm== [[Lêer:SmeeWapensinWerktuie.png|duimnael|As [[simbool]] van vrede het oudminister [[Pik Botha]] in April 1994 tydens 'n funksie in [[Wene]] 'n miniatuur-ploeg aan Hans Blix van die IAEA geskenk. Die materiaal vir dié beeldjie is direk uit afgetakelde kernwapens herwin. Dit bevat ook 'n tweetalige inskripsie (Afrikaans en Engels) van [[Jesaja]] 2:4 op die voetstuk: “Hulle sal van hul swaarde ploegskare snee en van hul spiese snoeiskêre. Die een nasie sal nie meer die swaard teen die ander opneem nie, en hulle sal nie meer leer om oorlog te maak nie.”<ref name="Von Wielligh 2014 " /> (Fotos 16)]] Na die beëindiging van sy kernwapenprogram het Suid-Afrika hom toenemend as ’n voorstander van internasionale nie-verspreiding van wapens van massavernietiging en ontwapening begin posisioneer. Die land het wetgewende en institusionele maatreëls ingestel om die verspreiding van massavernietigingswapens te voorkom. ===Wetgewende en institusionele raamwerk vir nie-verspreiding en uitvoerbeheer=== Die Wet op die Nie-verspreiding van Wapens van Massavernietiging is op 16 Augustus 1993 in werking gestel. Hierdie wetgewing het die staat die nodige bevoegdheid gegee om die handel in Suid-Afrikaanse toerusting, materiale en tegnologie wat moontlik vir die ontwikkeling van massavernietigingswapens aangewend kan word, streng te beheer.<ref name=" DFA1 1995 ">Department of Foreign Affairs, South Africa’s Policy on the Non-Proliferation of Weapons of Mass Destruction , South African Communications Service, Cape Town, 1995.</ref> (bl. 8). Die beheermaatreëls het ook sogenaamde “dubbele gebruik”-toerusting en -tegnologie ingesluit. Hierdie term verwys na produkte en kennis wat vir vreedsame siviele doeleindes gebruik kan word, maar ook aangewend kan word in die vervaardiging van massavernietigingswapens. Suid-Afrika se benadering tot nie-verspreidingsbeheer het berus op die registrasie van individue en ondernemings, sowel as die uitreiking van permitte wat aan spesifieke eindgebruikvoorwaardes gekoppel is. Aansoeke vir permitte word deur die Suid-Afrikaanse Raad vir Nie-verspreiding van Wapens van Massavernietiging beoordeel en goedgekeur nadat interdepartementele ondersoeke, oorwegings en aanbevelings afgehandel is.<ref name=" DFA2 1995 ">Department of Foreign Affairs, South Africa’s Position on Matters Nuclear , Ongepubliseerde dokument, Julie 1995.</ref> (bl. 28). ===Suid-Afrika se internasionale nie-verspreidingsverpligtinge en beleid ná 1994=== Die Wet op Nie-verspreiding het verder die nodige regsraamwerk geskep vir die uitvoering van Suid-Afrika se internasionale verpligtinge rakende nie-verspreiding en ontwapening. Hierdie verpligtinge het voortgespruit uit die land se deelname aan verskeie internasionale konvensies en uitvoerbeheerregimes. Die nuwe demokratiese regering wat in 1994 aan bewind gekom het, het hierdie beleid bevestig en daarna verder uitgebrei.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.178-179) Om 'n duidelike beleid oor die nie-verspreiding van massavernietigingswapens te implementeer, het die Suid-Afrikaanse Kabinet op 31 Augustus 1994 'n voorstel van die [[Minister van Buitelandse Sake]] aanvaar dat Suid-Afrika: *“'n aktiewe deelnemer aan die verskeie nie-verspreidingsregimes en verskaffersgroepe moet wees, *in die openbaar standpunte moet inneem wat die nie-verspreiding van massavernietigingswapens ondersteun met die doel om internasionale vrede en veiligheid te bevorder, en *sy posisie as 'n lid van die verskaffersregimes, die Afrikagroep en die [[Beweging van Onverbonde Lande]] (BOL) moet gebruik om die belangrikheid van nie-verspreiding te bevorder en te verseker dat hierdie beheermaatreëls nie ontwikkelende lande toegang tot gevorderde tegnologieë wat vir vreedsame doeleindes en hul ontwikkelingsbehoeftes benodig word, ontken nie.”<ref name=" DFA1 1995 "/>, (bl. 7 – 8) ===Suid-Afrika as brug tussen ontwikkelde en ontwikkelende state=== Suid-Afrika as die eerste land in [[Afrika]], asook binne die BOL wat lid is van — of daarna streef om deel te wees van — al die belangrikste nie-verspreidingsregimes en verskaffersgroepe. As ’n staat met erkende gevorderde tegnologiese vermoëns word Suid-Afrika in verskeie sektore as ’n relatief ontwikkelde land beskou. Hierdie posisie stel die land in staat om as brug tussen die ontwikkelde en ontwikkelende wêreld op te tree: aan die een kant bevorder dit samewerking met gevorderde nywerheidslande, terwyl dit terselfdertyd die bekommernisse van ontwikkelende state aanspreek oor toegang tot tegnologie wat noodsaaklik is vir ekonomiese en wetenskaplike ontwikkeling.<ref name=" DFA 1997 ">Department of Foreign Affairs, Non-Proliferation and Disarmament of Weapons of Mass Destruction: A South African Perspective , Ongepubliseerde dokument, Junie 1997.</ref> (bl. 3) Volgens die voormalige minister van buitelandse sake, [[Alfred Nzo]], het Suid-Afrika hom daartoe verbind om “beide die kernwapenstate en die drumpelstate te betrek om op ’n konstruktiewe en vasberade wyse met kernontwapening voort te gaan”.<ref>[[Alfred Baphethuxolo Nzo|Nzo, A]]. “Weapons that do not Respect Borders: South Africa has a Proud Record of Opposition to Nuclear Proliferation,” [[Pretoria News]] , 21 Mei 1998.</ref> ===Deelname aan internasionale massavernietigingswapens nie-verspreidingsregimes=== Deur die voortsetting van die vorige regering se nie-verspreidingsbeleid, tesame met die beleid wat ná 1994 deur die demokratiese regering aanvaar is, het Suid-Afrika die eerste ontwikkelende land geword wat aan die meeste van die belangrikste kernverwante nie-verspreidingsregimes en beheermaatreëls deelgeneem het. Dit sluit onder meer die Zangger-kommitee (1993), die Kernvoorsienersgroep (NSG) in 1995, die Missieltegnologiebeheerregime (MTCR) in 1995, en die omvattende Kerntoetsverbodverdrag (CTBT) in 1999. Suid-Afrika het verder ’n aktiewe rol gespeel in die onderhandelinge oor die Afrika-kernwapenvrye sone-verdrag, beter bekend as die Pelindaba-verdrag, saam met ander Afrikastate. Die verdrag is daarop gemik om ’n kernwapenwedloop op die Afrika-vasteland te voorkom en die ontplooiing of invoering van kernploftoestelle deur enige staat in Afrika te verbied.<ref>SAPA Report, “Background on Role and Activities of the IAEA,” 9 April 2001.</ref> ==Kernwapenbesluitneming== === Aansporings vir die ontwikkeling van die Suid-Afrikaanse kernwapenvermoë === 'n Kombinasie van politieke, strategiese en tegnologiese faktore het die ontwikkeling van Suid-Afrika se kernwapenprogram beïnvloed. Die program het oor verskeie fases ontwikkel, elk met eie doelwitte en prioriteite. 'n Kenmerkende eienskap van die Suid-Afrikaanse kernprogram was die inkrementele aard daarvan. Gedurende die vroeë 1960's was die fokus hoofsaaklik op die vestiging van 'n kerninfrastruktuur. Teen die laat 1960's en vroeë 1970's het die aandag verskuif na die ontwikkeling van 'n "vreedsame" kerntoestel vir moontlike mynboutoepassings. Vanaf die middel van die 1970's het die program geleidelik ontwikkel tot die vestiging van 'n militêre kernwapenvermoë. Selfs nadat besluit is om die bestaande burgerlike kerntoestelprogram vir militêre afskrikking aan te wend, was daar aanvanklik geen duidelik geformuleerde ontplooiingsdoelwit of kernstrategie nie. 'n Samehangende strategie het eers later ontwikkel, grootliks op aandrang van persone wat direk by die program betrokke was. Volgens verskeie ontledings van die program was daar gedurende die vroeë fases min aanduiding van omvattende strategiese beplanning oor die langtermyngevolge van 'n kernwapenvermoë. Die Suid-Afrikaanse ervaring illustreer gevolglik verskeie van die aansporings en beperkings wat ook in ander gevalle van kernwapenontwikkeling waargeneem is.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.219) === Aansporings vir die beëindiging van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram === Die eerste belangrike stap in die beëindiging van Suid-Afrika se kernwapenprogram het in 1985 plaasgevind toe president P.W. Botha besluit het om die kernarsenaal tot sewe toestelle te beperk. Hiermee is verdere uitbreiding van die program effektief gestuit, insluitend planne vir meer gevorderde implosiewapens. Teen die laat 1980’s het veranderende internasionale en streekstoestande die Suid-Afrikaanse regering se bedreigingspersepsie beïnvloed. Die afname in Koue Oorlog-spanning, die onafhanklikheid van [[Namibië]] en die onttrekking van Kubaanse magte uit [[Angola]] het die behoefte aan ’n kernafskrikmiddel verminder. Terselfdertyd het die regering begin met politieke hervormings en pogings om internasionale isolasie te beëindig. Ekonomiese en diplomatieke oorwegings het ook ’n belangrike rol gespeel. Beide die Atoomenergiekorporasie (AEK) en Krygkor het besef dat Suid-Afrika se herintegrasie in die internasionale kern- en wapenmark afhanklik sou wees van toetrede tot die [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens|Nie-verspreidingsverdrag]] (NPT) en die beëindiging van die kernwapenprogram. Die program is toenemend as duur en strategies minder noodsaaklik beskou. Met F.W. de Klerk se bewindsoorname in 1989 het die proses versnel. De Klerk het aangevoer dat die kernwapenvermoë ’n hindernis vir Suid-Afrika se [[internasionale betrekkinge]] geword het en nie meer by die land se veiligheidsbehoeftes gepas het nie.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl. 198-201) == Nalatenskap en betekenis == Die Suid-Afrikaanse kernwapenverspreidingsgeskiedenis het uit vyf periodes bestaan, van die vestiging van 'n kerninfrastruktuur, die ontwikkeling van 'n toestel vir "vreedsame" doeleindes, 'n militêre afskrikmiddel, die beëindiging van die wapenprogram, tot 'n aktiewe ondersteuner van die nie-verspreidingsnorm. Dit verteenwoordig 'n volledige lewensiklus vir 'n kernwapenvermoë en die uiteindelike doel van die nie-verspreidingsnorm vir kernwapenstate.<ref name="VanVuuren2003"/> (bl.219) Die beëindiging van die Suid-Afrikaanse kernwapenprogram het ’n unieke plek in die internasionale geskiedenis van kernontwapening ingeneem. Suid-Afrika was die eerste en tot dusver enigste staat wat selfstandig ontwikkelde kernwapens vervaardig en daarna vrywillig afgebreek het voordat dit tot die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens (NPT) toegetree het as ’n nie-kernwapenstaat.<ref>{{cite book |last=Liberman |first=Peter |title=The Rise and Fall of the South African Bomb |publisher=International Security |year=2001}}</ref> Die program se afbreek en die daaropvolgende samewerking met die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEA) is internasionaal beskou as ’n belangrike voorbeeld van verifieerbare ontwapening. Dit het bygedra tot Suid-Afrika se herintegrasie in die [[internasionale gemeenskap]] ná [[apartheid]] en het die land se beeld as ’n voorstander van [[multilateralisme]] en nie-verspreiding versterk.<ref>{{cite book |last=von Wielligh |first=N. |title=Die Bom: Suid-Afrika se Kernwapenprogram |publisher=Litera |location=Pretoria |year=2014}}</ref> == Simboliese waarde in globale ontwapening == Die Suid-Afrikaanse kernontwapening word dikwels as ’n [[Simbool|simboliese]] keerpunt in die geskiedenis van kernwapens beskou. Anders as state wat kernwapens ontwikkel het as deel van ’n voortgesette afskrikstrategie, het Suid-Afrika doelbewus afstand gedoen van sy kernvermoë tydens ’n periode van politieke oorgang en hervorming.<ref>{{cite book |last=Albright |first=David |title=South Africa and the Affordable Bomb |publisher=Bulletin of the Atomic Scientists |year=1994}}</ref> Internasionale ontleders het aangevoer dat die Suid-Afrikaanse voorbeeld bewys het dat sekuriteitsdoelwitte deur diplomatieke integrasie en internasionale samewerking bereik kan word eerder as deur kernwapenbesit. Die land se optrede het later ook bygedra tot steun vir kernwapenvrye sones, veral in Afrika deur die [[Verdrag van Pelindaba]].<ref>{{cite web |title=African Nuclear-Weapon-Free Zone Treaty (Pelindaba Treaty) |url=https://www.un.org/disarmament/wmd/nuclear/nwfz/africa/ |publisher=United Nations}}</ref> ==Sien ook== * [[Kernwapen]] * [[Suid-Afrika se wapens van massavernietiging]] ==Verwysings== {{Verwysings|4}} ==Bibliografie== *Stott, N., von Wielligh-Steyn, L. & Larkin, J. (Reds). 2025. ''From Swords to Ploughshares: The Dismantlement of the South African Nuclear Weapons Programme''. VERTIC. * Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika. * Von Wielligh, N. & Von Wielligh-Steyn, L. 2014. ''Die Bom: Suid-Afrika se kernwapenprogram''. Pretoria: Litera. {{Normdata}} [[Kategorie:Kerntegnologie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]] [[Kategorie:Skryfwedstrydartikels]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] 49zxntl97trx6ezrglwptl58137ihjg 0 461248 2913468 2905000 2026-06-24T11:27:16Z Jcb 223 2913468 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Hal Finney | beeld = Hal Finney doing math.jpg | beeldonderskrif = Finney in 1972 | geboortenaam = Harold Thomas Finney II | geboortedatum = 4 Mei 1956 | geboorteplek = Coalinga, [[Kalifornië]], [[VSA]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2014|08|28|1956|05|04}} | sterfplek = [[Phoenix, Arizona]], VSA | rusplek = [[Kryopreserveer]] by [[Alcor Life Extension Foundation]] | nasionaliteit = Amerikaans | beroep = Sagteware-ontwikkelaar, kriptograaf | alma_mater = [[California Institute of Technology|Caltech]] (BSc in elektriese ingenieurswese) | bekend_vir = Eerste ontvanger van [[Bitcoin]] }} '''Harold Thomas Finney II''' ([[4 Mei]] [[1956]] – [[28 Augustus]] [[2014]]) was ’n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[sagteware-ontwikkeling|sagteware-ontwikkelaar]]. In sy vroeë loopbaan is hy erken as hoofontwikkelaar van verskeie spelkonsole-speletjies. Hy was ’n vroeë bydraer tot [[Bitcoin]], en het die eerste Bitcoin-transaksie ontvang van die geldeenheid se skepper [[Satoshi Nakamoto]].<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2014/01/03/hal-finney-received-the-first-bitcoin-transaction-heres-how-he-describes-it/?noredirect=on|title=Hal Finney received the first Bitcoin transaction. Here's how he describes it|last=Peterson|first=Andrea|date=January 3, 2014|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=August 27, 2019}}</ref> == Vroeë lewe en opvoeding == Finney is op 4 Mei 1956 in Coalinga, [[Kalifornië]], gebore aan Virginia en Harold Thomas Finney. Sy pa was ’n petroleumingenieur. Hulle het later na Arcadia, Kalifornië, verhuis, waar Harold Finney II in 1974 aan Arcadia High School gegradueer het.<ref>{{Cite web |last=Colker |first=David |date=2014-08-31 |title=Hal Finney dies at 58; software developer and privacy activist |url=https://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-hal-finney-20140831-story.html |access-date=2025-08-13 |website=[[Los Angeles Times]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arcadia Apache Memorial-1970s |url=https://arcadiaapaches.com/arcadia-apache-memorial-1970s/ |access-date=2025-08-13 |website=Arcadia |language=en-US}}</ref> Daarna het Finney die [[California Institute of Technology]] bygewoon en in 1979 ’n BS-graad in [[elektriese ingenieurswese]] verwerf.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/08/31/business/hal-finney-cryptographer-and-bitcoin-pioneer-dies-at-58.html |title=Hal Finney, Cryptographer and Bitcoin Pioneer, Dies at 58 |work=[[The New York Times]] |date=30 Augustus 2014 |access-date=2019-11-10|last1=Popper |first1=Nathaniel }}</ref> == Loopbaan == Na sy graduering van Caltech het hy in die rekenaarspeletjiebedryf begin werk vir ’n maatskappy wat videospeletjies ontwikkel het soos ''Adventures of Tron'', ''Armor Ambush'', ''Astrosmash'' en ''Space Attack''.<ref>{{cite web |url=http://www.atariage.com/programmer_page.html?ProgrammerID=173 |title=AtariAge |website=atariage.com|access-date=24 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150225002424/http://www.atariage.com/programmer_page.html?ProgrammerID=173 |archive-date=25 February 2015 }}</ref> Hy het later vir die PGP Corporation gewerk, waar hy gebly het tot sy aftrede in 2011. Finney was ’n [[kriptografie|kriptografiese]] aktivis.<ref>"For instance, many ACLU members do not share the generalized antipathy toward government that is a common premise of "cypherpunk" activists like Hal Finney and [[Timothy C. May|Tim May]]." David Brin, ''The Transparent Society''</ref> Gedurende die vroeë 1990’s was hy ’n gereelde deelnemer op die [[syferpunk]]-poslys en het ook twee anonieme herposdienste bedryf.<ref>{{cite web |url=http://firstmonday.org/htbin/cgiwrap/bin/ojs/index.php/fm/article/view/476/397 |title=Prospects for remailers - Parekh - First Monday |access-date=24 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130409233250/http://firstmonday.org/htbin/cgiwrap/bin/ojs/index.php/fm/article/view/476/397 |archive-date=9 April 2013 }}</ref> Hy het ook ’n kompetisie gehou om die uitvoervlak-enkripsie van Netscape te breek, wat suksesvol was.<ref>[https://www.washingtonpost.com/wp-srv/business/longterm/mym/columns/credcrds/credtweb.htm "Give Us Some Credit: Your Card is Safe"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150225011234/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/business/longterm/mym/columns/credcrds/credtweb.htm |date=2015-02-25 }}, ''[[The Washington Post]]'', 1996</ref> Finney was betrokke by die ontwikkeling van die eerste anonieme herposstelsel, ’n hulpmiddel om e-pos te stuur sonder dat die sender se identiteit sigbaar is.<ref>Levy, S. (2001). Crypto: How the Code Rebels Beat the Government Saving Privacy in the Digital Age. Penguin Books.</ref> Hy was een van die vroeë bydraers tot hierdie privaatheid-versterkende tegnologie, wat ’n belangrike rol in die cypherpunk-beweging gespeel het.<ref>Hughes, E. (1993). A Cypherpunk's Manifesto. Retrieved from https://www.activism.net/cypherpunk/manifesto.html</ref> In 2004 het Finney die eerste herbruikbare [[Bewys van werk|bewys-van-werk]]-stelsel geskep, voor [[Bitcoin]].<ref>{{cite web |url=http://www.sfgate.com/technology/businessinsider/article/Here-s-The-Problem-With-The-New-Theory-That-A-4529573.php |title=Here's The Problem with the New Theory That A Japanese Math Professor Is The Inventor of Bitcoin |work=San Francisco Chronicle |date=19 May 2013 |access-date=24 February 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104063653/http://www.sfgate.com/technology/businessinsider/article/Here-s-The-Problem-With-The-New-Theory-That-A-4529573.php |archive-date=4 January 2015 }}</ref> In Januarie 2009 het hy die eerste Bitcoin-transaksie ooit ontvang.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/the-switch/wp/2014/01/03/hal-finney-received-the-first-bitcoin-transaction-heres-how-he-describes-it/ |title=Hal Finney received the first Bitcoin transaction. Here's how he describes it. |newspaper=The Washington Post |access-date=24 February 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227213647/http://www.washingtonpost.com/blogs/the-switch/wp/2014/01/03/hal-finney-received-the-first-bitcoin-transaction-heres-how-he-describes-it/ |archive-date=27 February 2015 }}</ref> === Betrokkenheid by Bitcoin === Finney het in 1992 op die Cypherpunks-poslys geskryf: {{quote|Dit het vir my so duidelik gelyk: "Hier word ons gekonfronteer met probleme soos verlies van privaatheid, toenemende rekenarisering, massiewe databasisse en groter sentralisering – en [David] Chaum bied ’n heel ander rigting aan, een wat mag in die hande van individue plaas eerder as regerings en korporasies. Die rekenaar kan gebruik word as ’n instrument om mense te bevry en te beskerm, eerder as om hulle te beheer."}} Finney was een van die eerste [[Bitcoin]]-gebruikers en op 12 Januarie 2009 het hy die eerste Bitcoin-transaksie van Bitcoin se skepper [[Satoshi Nakamoto]] ontvang. Hy het in dieselfde dorp as ’n man met die naam [[Satoshi Nakamoto#Dorian Nakamoto|Dorian Satoshi Nakamoto]] (Temple City, Kalifornië) gewoon vir 10 jaar, wat tot spekulasie bygedra het dat hy moontlik die skepper van Bitcoin kon wees. Finney het egter ontken dat hy Satoshi Nakamoto is. == Siekte en dood == In Oktober 2009 het Finney aangekondig dat hy met [[amiotrofiese laterale sklerose]] (ALS) gediagnoseer is. Hy het gesê: “Ek hoop om nog e-posse te lees en selfs programme te skryf, al raak ek fisies beperk.”<ref>{{cite web |url=http://lesswrong.com/lw/1ab/dying_outside/ |title=Dying Outside |date=5 October 2009 |access-date=24 February 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150228034025/http://lesswrong.com/lw/1ab/dying_outside/ |archive-date=28 February 2015 }}</ref> Hy het later steeds aan sagteware gewerk, insluitend eksperimentele Bitcoin-sagteware. Hy is op 28 Augustus 2014 in Phoenix, [[Arizona]], oorlede as gevolg van komplikasies van ALS en is daarna deur die Alcor Life Extension Foundation gekryopreserveer.<ref name="NYTOBIT2014">{{cite news|last=Popper|first=Nathaniel|url=https://www.nytimes.com/2014/08/31/business/hal-finney-cryptographer-and-bitcoin-pioneer-dies-at-58.html?ref=obituaries|title=Hal Finney, Cryptographer and Bitcoin Pioneer, Dies at 58"|work=[[The New York Times]]|date=August 30, 2014|access-date=2026-05-12|archive-date=2017-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20170915204932/https://www.nytimes.com/2014/08/31/business/hal-finney-cryptographer-and-bitcoin-pioneer-dies-at-58.html?ref=obituaries|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://lists.extropy.org/pipermail/extropy-chat/2014-August/082585.html|title=Hal Finney being cryopreserved now|author=Max More|date=2014-08-28|website=extropy.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20150212081404/http://lists.extropy.org/pipermail/extropy-chat/2014-August/082585.html|archive-date=2015-02-12|access-date=2014-08-28|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{cite magazine|url=https://www.wired.com/2014/08/hal-finney/|author=Andy Greenberg|title=Bitcoin's Earliest Adopter Is Cryonically Freezing His Body to See the Future|magazine=Wired|date=2014-08-28|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170407201619/https://www.wired.com/2014/08/hal-finney/|archive-date=2017-04-07}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Finney, Hal}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1956]] [[Kategorie:Sterftes in 2014]] [[Kategorie:Amerikaners]] [[Kategorie:Rekenaarprogrammeerders]] ndx8ovqfuld2gapikrtrwapltjmt8fx 0 461628 2913328 2907201 2026-06-23T15:30:47Z Jcb 223 2913328 wikitext text/x-wiki '''Zama-zamas''' is onwettige ambagsmynwerkers in [[Suid-Afrika]] wat geslote of operasionele myne beset om minerale soos [[goud]], [[yster]]erts, [[steenkool]] en [[mangaan]] te myn. Die term zama-zama vertaal losweg as "'n kans waag" in [[isiZulu]], en hulle gebruik rudimentêre gereedskap en [[plofstof]] vir [[mynbou]].<ref>{{cite magazine | url=https://www.newyorker.com/magazine/2023/02/27/the-dystopian-underworld-of-south-africas-illegal-gold-mines#:~:text=The%20miners%20became%20known%20as,heavily%20dependent%20on%20mining%20wages. | title=The Dystopian Underworld of South Africa's Illegal Gold Mines | magazine=The New Yorker | date=20 Februarie 2023 | last1=Greef | first1=Kimon de }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.news24.com/fin24/economy/inside-labour-zama-zamas-are-the-product-of-gross-exploitation-20230812 | title=Inside Labour &#124; Zama zamas are the product of gross exploitation }}</ref><ref>{{cite web | title=A Documentary, We are Zama Zama | website=wearezamazama.com| url=https://www.wearezamazama.com/ | access-date=21 Augustus 2023}}</ref> Die meeste van die zama-zamas kom van buurlande soos [[Lesotho]], [[Mosambiek]] en [[Zimbabwe]]. Hierdie bedryf is nie uniek aan Suid-Afrika nie. In Zimbabwe staan hierdie onwettige ambagsmynwerkers bekend as ''makorokoza'' (Chishona vir panners) of ''magweja'' in [[IsiNdebele]]. In [[Ghana]], 'n ander goudryke land, word ongelisensieerde mynbou ''galamsey'' genoem. Die Suid-Afrikaanse regering het gereageer deur zama-zamas te deporteer weens die [[geweld]] wat verband hou met hul aktiwiteite in die nedersettings wat hulle beset, wat meestal naby die myne geleë is.<ref>{{cite web | url=https://ewn.co.za/2023/08/14/how-lax-legislative-loopholes-are-allowing-illegal-mining-to-thrive-in-sa | title=How lax legislative loopholes are allowing illegal mining to thrive in SA }}</ref><ref>{{Cite web |last=Sani |first=Abubakar |date=1 Augustus 2023 |title=Violent Shootout Between Rival Zama Zama Gangs Leaves Five Dead in Riverlea |url=https://nnn.ng/violent-shootout-rival-zama/ |access-date=17 Augustus 2023 |website=NNN |language=en}}</ref> ==Agtergrond== Onwettige mynbou in Suid-Afrika kom die meeste voor in [[Gauteng]], [[Mpumalanga]], [[Limpopo]], [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]].<ref name="dla1">{{cite news |last1=Dlamini |first1=Penwell |title=It will take 17 years to close shafts – Mantashe on illegal mining: Minister says illegal mining is an economic sabotage |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2022-08-11-it-will-take-17-years-to-close-shafts-mantashe-on-illegal-mining/ |access-date=16 Augustus 2022 |work=South Africa |agency=SowetanLive |publisher=sowetanlive.co.za |date=11 Augustus 2022}}</ref> Dit toon 'n opwaartse neiging en is verwant aan georganiseerde [[misdaad]]<ref name="mcsa1">{{cite web |title=Illegal mining |url=https://www.mineralscouncil.org.za/work/illegal-mining |website=Minerals Council South Africa |publisher=mineralscouncil.org.za |access-date=24 November 2020}}</ref><ref name="ada2">{{cite news |last1=Adams |first1=Tasneem |last2=Bingwa |first2=Bongani |last3=Coetzer |first3=Graham |title='Zama-zamas are fueled by an insatiable appetite for gold' |url=https://www.702.co.za/articles/451130/zama-zamas-are-fueled-by-an-insatiable-appetite-for-gold |access-date=3 Augustus 2022 |agency=702. |publisher=702.co.za |date=2 Augustus 2022}}</ref> en [[geldwassery]].<ref name="mm6">{{cite news |last1=Maroela-redaksie |title=Nog klagte dalk teen drie wat glo goud smokkel |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-klagte-dalk-teen-drie-wat-glo-goud-smokkel/ |access-date=17 Januarie 2021 |agency=Maroela Media |publisher=maroelamedia.co.za |date=5 Januarie 2021}}</ref> Duisende ongebruikte of selfs aktiewe myne lok onwettige mynwerkers, ook bekend as zama-zamas. Die geraamde 30 000 onwettige mynwerkers word georganiseer deur sowat 200 kriminele sindikate (syfers van 2022<ref name="led1">{{cite news |last1=Ledwaba |first1=Karabo |title=Masemola assures tavern shootings are not linked, announces appointment of top cops |url=https://www.news24.com/citypress/news/masemola-assures-tavern-shootings-are-not-linked-announces-appointment-of-top-cops-20220801 |access-date=16 Augustus 2022 |agency=City Press |publisher=news24.com |date=1 Augustus 2022}}</ref>) wat industriële goudmyne infiltreer, waar hulle gewelddadige middele<ref name="ada2"/> en uitbuitende werksomstandighede gebruik.<ref name="iol4">{{cite news |last1=Tlou |first1=Gift |title=Hawks intensifies fight against foreigners involved in illegal mining |url=https://www.msn.com/en-za/news/other/hawks-intensifies-fight-against-foreigners-involved-in-illegal-mining/ |access-date=21 Desember 2020 |agency=IOL |publisher=MSN |date=21 Desember 2020}}</ref> Verliese in verkope, belastinginkomste en tantième beloop na bewering R21 miljard per jaar, terwyl fisiese [[infrastruktuur]] en openbare veiligheid in die gedrang kom. 'n Uitset van meer as R14 miljard se goud per jaar is via buurlande na internasionale markte gekanaliseer. Die grootste deel, meer as 34 ton goud tussen 2012 en 2016, is na [[Doebai (stad)|Doebai]], [[VAE]], gesmokkel. Soms verhuur konstruksiekontrakteurs hul vragmotors en graafmasjiene aan sindikate wat dan voortgaan met oopgroefmynbou in stryd met die Omgewingswet.<ref name="cc1">{{cite news |last1=Cornelissen |first1=Christel |title=Talle vas vir onwettige mynboubedrywighede |url= https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/talle-vas-vir-onwettige-mynboubedrywighede/ |access-date=22 November 2020 |agency=Maroela Media |publisher= maroelamedia.co.za |date=13 November 2020}}</ref> Mynmaatskappye wat van geen vaste adres af opereer nie, kan ook bedrieglike aansoeke vir mynlisensies indien, deur byvoorbeeld die vereiste OIB te plagieer.<ref name="afri2">{{cite web |title=Nasionale Krugerwildtuin-Mynaansoek gestop |url=https://afriforum.co.za/nasionale-kruger-wildtuin-mynaansoek-gestop/ |website=AfriForum |publisher=afriforum.co.za |access-date=3 Desember 2020 |date=24 November 2020 |archive-date=27 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127054626/https://afriforum.co.za/nasionale-kruger-wildtuin-mynaansoek-gestop/ }}</ref> ==Wetgewing== Die Wet op die Ontwikkeling van Minerale en Petroleumhulpbronne 28 van 2002 is die primêre wetgewing wat die mynbousektor in Suid-Afrika reguleer. Die Wet beskou Suid-Afrika se minerale hulpbronne as die gemeenskaplike erfenis van alle Suid-Afrikaners, met die Staat as bewaarder. Die staat, as bewaarder, is verplig om mynboulisensies toe te staan en toesig te hou oor sluitings en rehabilitasie. Daarbenewens is die staat getaak om toesig te hou oor die groeiende gebied van ambagsmanlike en kleinskaalse mynbou (ASM). Die konsepbeleid vir ambagsmanlike en kleinskaalse mynbou is in 2021 deur die Departement van Minerale Hulpbronne en Energie (DMRE) vrygestel. Volgens die konsepbeleid vir ASM is die mynwerkers beperk tot slegs oppervlakbedrywighede, wat ondergrondse mynbou uitsluit.<ref>{{Cite journal |last=Ndlazi |first=Sikelela |date=2022-10-11 |title="Alone in the Dark": How the current mining and minerals legal regime continues to fail artisanal and small-scale miners in South Africa |url=https://www.ajol.info/index.php/ldd/article/view/233796 |journal=Law, Democracy & Development |language=en |volume=25 |issue=1 |pages=221–255 |issn=2077-4907}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Bester |first=Vidette |last2=Groenewald |first2=Liela |date=2021-08-01 |title=Corporate social responsibility and artisanal mining: Towards a fresh South African perspective |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0301420721001380 |journal=Resources Policy |volume=72 |article-number=102124 |doi=10.1016/j.resourpol.2021.102124 |issn=0301-4207|url-access=subscription }}</ref> Hierdie konsep is nog nie geïmplementeer nie. ==Verlate myne== Suid-Afrika was eens die wêreld se grootste [[goud]]produsent. Die afname in hierdie produksie het gelei tot meer as 6 000 "verlate en eienaarlose myne" (D&O).<ref name="mhl">{{Cite journal |last=Mhlongo |first=Sphiwe Emmanuel |last2=Sigxashe |first2=Sibulele |date=2021-07-01 |title=The criteria for ranking and prioritization of rehabilitation of abandoned mines |url=https://jdmlm.ub.ac.id/index.php/jdmlm/article/view/918 |journal=Journal of Degraded and Mining Lands Management |language=en |volume=8 |issue=4 |pages=2947–2956 |doi=10.15243/jdmlm.2021.084.2947 |issn=2502-2458|doi-access=free }}</ref> == Zama-zama logistiek en bedrywighede == Die onwettige mynbedryf is afhanklik van 'n netwerk van individue, finansies sowel as 'n reeks toerusting wat wissel van rudimentêr tot duur gereedskap wat in formele mynbou gebruik word.<ref name="mhl" /> Tydens klopjagte op ongebruikte skagte deur die Polisie en Weermag is daar plofstof, geld, alkohol en toerusting, insluitend 'pendukas', stampers, pompmotors, drukpotte, suurstofsilinders, koperkabels en kragopwekkers, teruggevind.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=2jNZf9DvYfA&feature=youtu.be |title=We are Zama Zama - BBC Africa Eye Documentary |date=2022-06-24 |last=BBC News Africa |access-date=2024-12-31 |via=YouTube}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Makhetha |first=Esther |date=2023-06-01 |title='Zama Zama' and leftovers: The recycling of ore in abandoned gold mines in South Africa |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2214790X2300062X |journal=The Extractive Industries and Society |volume=14 |article-number=101272 |doi=10.1016/j.exis.2023.101272 |issn=2214-790X|url-access=subscription }}</ref> ==Onwettige mynbouverwante tragedies== In die afgelope dekade was daar 'n toename in sterftes wat verband hou met onwettige mynbou, beide ondergronds en bogronds. Dit sluit in 'n reddingsmissie by die Langlaagte-myn in 2016,<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=8aTmNh2KWcU&feature=youtu.be |title=Zama zamas emerge after rescue called off at Langlaagte mine |date=2016-09-13 |last=Eyewitness News |access-date=2024-12-31 |via=YouTube}}</ref> die dood van meer as 70 mynwerkers in [[Welkom]] in 2016<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=fqUSlkHNq1o&feature=youtu.be |title=Over 70 bodies of Zama-Zamas recovered in the Welkom mine shafts |date=2016-11-22 |last=SABC News |access-date=2024-12-31 |via=YouTube}}</ref> en die dood van 31 mynwerkers in [[Virginia]] in 2023.<ref>{{Cite web |last=Pijoos |first=Iavan |title=31 suspected illegal miners believed to be dead at Welkom mine |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/31-suspected-illegal-miners-believed-to-be-dead-at-welkom-mine-20230623 |access-date=2024-12-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die dood van 17 mense as gevolg van 'n gaslek by die Angelo-informele nedersetting in [[Boksburg]] in Julie 2023 het ook die aard en omvang van die onwettige mynkrisis in die Gautengprovinsie blootgelê. Die sterftes het plaasgevind toe vermoedelike [[stikstofoksied]] in 'n residensiële gebied ontsnap het terwyl 'n gassilinder herwin is vir gebruik in 'n mynbou-operasie.<ref>{{cite web|url=https://www.news24.com/citypress/news/boksburg-gas-leak-what-is-nitric-oxide-and-how-does-it-affect-the-body-20230706|date=6 Julie 2023|title=Boksburg gas leak: What is nitric oxide and how does it affect the body?|first=Noxolo|last=Majavu|first2=Earl |last2=Coetzee|publisher=City Press}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=n1WhMPUjoGI |title=Angelo informal settlement gas leak claims 16 lives |date=2023-07-05 |last=SABC News |access-date=2024-12-30 |via=YouTube}}</ref> ==Reaksie deur die regering== Ongeregistreerde operateurs van edelmetaalraffinaderye word aangekla van die onwettige besit van onbewerkte edelmetale kragtens die Wet op Edelmetale, [[sianied]]besoedeling kragtens die Omgewingswet, en hul toerusting en grondstowwe word gekonfiskeer.<ref name="iol3">{{cite news |last1=IOL Reporter |title=Seven suspects appear over R8m illicit gold refinery on West Rand |url=https://www.msn.com/en-za/news/national/seven-suspects-appear-over-r8m-illicit-gold-refinery-on-west-rand/ar-BB1bQAGh?ocid=msedgntp |access-date=11 Desember 2020 |agency=IOL |publisher=MSN |date=11 Desember 2020}}</ref><ref name="vil1">{{cite news |last1= Viljoen |first1=Buks |title=Hawks nab 12 zama zamas at illicit gold refinery |url= https://www.news24.com/news24/southafrica/news/hawks-nab-12-zama-zamas-at-illicit-gold-refinery-20201223 |access-date=25 Februarie 2021 |agency= News24 |publisher=news24.com |date=23 Desember 2020}}</ref> Die Wet op die Ontwikkeling van Minerale en Petroleumhulpbronne van 2002 erken ambagsmynwerkers, maar 'n hersiening van die wet is voorgestel.<ref name="mart">{{cite news |last1=Martin |first1=Alan |title=Solving South Africa's violent and costly Zama Zama problem |url= https://www.msn.com/en-za/news/national/solving-south-africas-violent-and-costly-zama-zama-problem/ar-AAD7pcx?ocid=spartanntp |access-date=20 Junie 2019 |agency=ISS Today |publisher=Daily Maverick, MSN |date=19 Junie 2019}}, see also: Uncovered: The dark world of the Zama Zamas, ENACT project, EU policy brief</ref> Die Raad vir Geowetenskap en die Departement van Minerale Hulpbronne is gesamentlik verantwoordelik vir die rehabilitasie van die 6 000 verlate myne in Suid-Afrika (600 rondom Johannesburg alleen).<ref name="bing1">{{cite web |last1=Bingwa |first1=Bongani |last2=Van Wyk |first2=David |last3=Mabuza |first3=Mosa |title=Illegal mining brings Johannesburg to the brink of a massive disaster (702) |url=https://lifepodcasts.fm/podcasts/176-the-best-of-breakfast-with-bongani-bingwa/episode/152866-illegal-mining-brings-johannesburg-to-the-brink-of-a-massive-disaster |website=lifepodcasts.fm |access-date=21 Oktober 2020 |date=27 November 2018 |archive-date=1 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230901212852/https://lifepodcasts.fm/podcasts/176-the-best-of-breakfast-with-bongani-bingwa/episode/152866-illegal-mining-brings-johannesburg-to-the-brink-of-a-massive-disaster }}</ref> Hulle maak skaars vordering en verwag nie om alle verlate skagte voor 2039 te sluit nie.<ref name = dla1/> Intussen word mannekrag en hulpbronne van die Grensbestuursowerheid (BMA) herlei om goed gewapende onwettige mynwerkers te bestry.<ref name="def2">{{cite web |title=BMA will be part of stopping illegal mining |url=https://www.defenceweb.co.za/security/border-security/bma-will-be-part-of-stopping-illegal-mining/ |website=defenceweb.co.za |date=10 Oktober 2023 |publisher=defenceWeb |access-date=11 Oktober 2023 |ref=11 Oktober 2023}}</ref> ===Operasie Vala Mgodi=== In 2024 het die Suid-Afrikaanse regering, deur die gesamentlike pogings van die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD), die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] (SANDF) en die [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekhuruleni Metropolisiedepartement]] (EMPD), Operasie Vala Mgodi (Maak die Gat Toe) van stapel gestuur.<ref>{{Cite web |last=Content |first=Print |date=2024-01-12 |title=WATCH: War on illegal mining in Benoni continues |url=https://www.citizen.co.za/benoni-city-times/news-headlines/2024/01/12/war-on-illegal-mining-in-benoni-continues/ |access-date=2024-12-30 |website=Benoni City Times |language=en-US}}</ref> Aan die begin het hierdie operasie op die provinsies Gauteng, Noordwes (ook bekend as Bokone Bophirima), Noord-Kaap en Limpopo gekonsentreer, waar onwettige mynbou algemeen voorkom. Die operasie is gekonseptualiseer om onwettige mynwerkers uit ongebruikte skagte te verwyder en onwettige wapens (insluitend plofstof en gewere) en toerusting wat in hierdie operasies gebruik is, te konfiskeer.<ref>{{Cite web |last=defenceWeb |date=2024-11-04 |title=Successful Op Vala Umgodi deployment ends in North West province after hundreds apprehended |url=https://www.defenceweb.co.za/security/civil-security/successful-op-vala-umgodi-deployment-ends-in-north-west-province-after-hundreds-apprehended/ |access-date=2024-12-30 |website=defenceWeb |language=en-ZA}}</ref> Daar was talle verslae oor die suksesse wat deur hierdie operasie aangeteken is, sowel as die tragedies wat daarop gevolg het, soos die dood van vier soldate as gevolg van moontlike [[koolstofdioksied]]inaseming.<ref>{{Cite web |last=Francke |first=Robin-Lee |date=2024-07-07 |title=Four SANDF soldiers die of possible carbon monoxide poisoning |url=https://www.dfa.co.za/south-african-news/four-sandf-soldiers-die-of-possible-carbon-monoxide-poisoning-874c8cbb-a3ca-4719-a584-b6b666ef98ef/ |access-date=2024-12-30 |website=DFA |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |title=President Cyril Ramaphosa mourns passing of Operation Vala Umgodi SANDF troops {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/news/media-statements/president-cyril-ramaphosa-mourns-passing-operation-vala-umgodi-sandf-troops-0 |access-date=2024-12-30 |website=www.gov.za}}</ref> ===Stilfontein vasgekeerde mynwerkersvoorval=== In November–Desember 2024 het honderde zama-zamas vasgekeer geraak in ongebruikte mynskagte by die Stilfontein-goudmyn in die [[Noordwes|Noordwes-provinsie]].<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/11/29/south-africas-police-minister-vows-to-clamp-down-on-illegal-mining |title=South Africa's police minister promises to clamp down on illegal mining |website=[[Al Jazeera]] |date=29 November 2024}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.theafricareport.com/370218/trapped-below-south-africas-illegal-mining-crisis/ |title=Trapped below: South Africa's illegal mining crisis |website=The Africa Report |date=2 Desember 2024 }}</ref> Die Stilfontein-myn, eens 'n groot goudprodusent, het in 2013 bedryf gestaak. Sedert die sluiting daarvan was dit 'n terrein vir onwettige mynbouaktiwiteite, met zama-zamas wat probeer het om die oorblywende goudafsettings in die verlate skagte te ontgin.<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/czj71kj1jlmo |title=South Africa police vow to arrest illegal miners at Stilfontein |publisher=[[BBC]] |date=17 November 2024}}</ref> In November 2024 het pogings deur wetstoepassing om onwettige mynbou te beperk, gelei tot die blokkering van belangrike skaguitgange, wat mynwerkers ondergronds vasgevang het. Verslae het voorgestel dat baie nie weer na die oppervlak kon kom nie, uit vrees vir arrestasie of vergelding van gewapende ondergrondse bendes wat mynboubedrywighede beheer.<ref>{{Cite web |last=Bartlett |first=Kate |date=23 November 2024 |title=South Africa's illegal gold miners are locked in an underground standoff with police |url=https://www.npr.org/2024/11/22/nx-s1-5200589/south-africa-illegal-gold-miners-police-standoff-stilfontein |publisher=NPR}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mynbou in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kriminele]] tfw8quihc8ykcbkldvsnp516dps05yz 0 461919 2913426 2909545 2026-06-24T08:20:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2913426 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |- ! colspan="2" | Die boek met vlerke |- | colspan="2" | [[Lêer:Libro con alas – experimental book format (2025).jpg|250px]] |- ! Skepper | [[Pablo Andrés Rial]] |- ! Land | [[Argentinië]] |- ! Genre | Eksperimentele literatuur |- ! Tipe | Eksperimentele boek |- ! Registrasie | INPI Argentinië nr. 108465 |} '''Die boek met vlerke''' is ’n eksperimentele redaksionele formaat wat gedurende 2025 in Argentinië geskep is. Dit beskik oor ’n stelsel van basisbladsye met voubare sy-uitbreidings wat die kombinasie van teksdele moontlik maak en verskillende leesalternatiewe skep.<ref>{{cite web |url=https://auno.org.ar/un-libro-con-alas |title=Un libro con “alas” |website=AUNO |date=15 September 2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://diariolatercera.com.ar/contenido/4646/libros-con-alas-la-innovadora-propuesta-de-pablo-rial-que-transforma-la-lectura- |title=Libros con Alas: La Innovadora Propuesta de Pablo Rial que Transforma la Lectura de Poesía |website=Diario La Tercera |date=23 Junie 2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref> Die formaat is genoem in joernalistieke media van Argentinië en ander Latyns-Amerikaanse lande binne voorstelle wat verband hou met redaksionele ontwerp en die soeke na nie-lineêre leesstrukture.<ref>{{cite web |url=https://www.blancosobrenegro.es/literatura/poeta-argentino-revoluciona-la-forma-de-leer-poesia |title=Poeta argentino revoluciona la forma de leer poesía |website=Blanco Sobre Negro |access-date=25 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://puebla.quadratin.com.mx/notas-para-un-lector-improbable-8/ |title=Notas para un lector improbable |website=Quadratín Puebla |date=23 Mei 2026 |access-date=25 Mei 2026 |archive-date=24 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260524003213/https://puebla.quadratin.com.mx/notas-para-un-lector-improbable-8/ |url-status=dead }}</ref> == Beskrywing == Die stelsel bestaan uit ’n sentrale bladsy en twee beweegbare sy-uitbreidings. Hierdie dele verander die rangskikking van gedrukte teksgedeeltes en skep variasies in die volgorde waarin die teks gelees word.<ref>{{cite web |url=https://launion.com.ar/nota/47980/2025/05/un-escritor-creo-un-libro-interactivo-que-cambia-el-modo-de-la-lectura |title=Un escritor creó un libro interactivo que cambia el modo de la lectura |website=La Unión |date=Mei 2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref> Volgens mediaberigte word hierdie tipe boek verbind met praktyke van nie-lineêre lees en eksperimentele verkennings binne kontemporêre redaksionele ontwerp.<ref name="libro">{{cite web |url=https://prismadigital.com.ar/innovacion/el-libro-con-alas-una-innovacion-argentina-que-revoluciona-la-lectura-y-la-poesia-para-jovenes/ |title=El libro con alas: una innovación argentina que revoluciona la lectura y la poesía para jóvenes |website=Prisma Digital |date=29 Oktober 2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref> Sommige bronne het dit verbind met historiese voorbeelde van kombinatoriese literatuur, soos die werk ''Cent Mille Milliards de Poèmes'' deur Raymond Queneau.<ref>{{cite web |url=https://oclesis.com.mx/2025/11/27/el-libro-que-ensena-a-volar-pablo-andres-rial-y-su-propuesta-para-formar-lectores/ |title=El libro que enseña a volar: propuesta para formar lectores |website=Óclesis |date=27 November 2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref> == Ontwikkeling == Volgens joernalistieke bronne is die formaat formeel geregistreer by die Nasionale Instituut vir Industriële Eiendom (INPI) van Argentinië onder registrasienommer 108465.<ref>{{cite web |url=https://portaltramites.inpi.gob.ar/ModelosConsultas/Detalle?numero=108465 |title=Consulta de modelo industrial N.º 108465 |website=Instituto Nacional de la Propiedad Industrial |access-date=25 Mei 2026}}</ref><ref name="libro" /> Die projek het ook akademiese ondersteuning van ruimtes wat verband hou met ontwerp en innovasie aan die Universiteit van Almirante Brown.<ref>{{cite web |url=https://brownonline.com.ar/120890-brown-un-poeta-de-longchamps-diseno-un-novedoso-formato-de-libro-cambiara-la-manera-de-escribir-y-de-leer-2025-05/ |title=Un poeta de Longchamps diseñó un novedoso formato de libro |website=Brown Online |date=2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://laquincena.com.ar/contenido/1651/libros-con-alas-la-innovadora-propuesta-de-pablo-rial-que-transforma-la-lectura- |title=Libros con alas: la innovadora propuesta que transforma la lectura |website=La Quincena |access-date=25 Mei 2026}}</ref> == Sien ook == * Eksperimentele literatuur * Kunstenaarsboek * Raymond Queneau == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Eksperimentele literatuur]] mi5zxwcb8a6uyb43g0xc4i4wpkdiao9 1 463003 2913295 2913119 2026-06-23T12:08:42Z BurgertB 2401 /* Titel */ nuwe afdeling 2913295 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Titel == Die Afrikaanse spelling van die titel is afgryslik, want dit moet alles een woord wees. Wat van iets soos "Grand Prix van die VSA-Wes, 1981"? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:08, 23 Junie 2026 (UTC) su8hob2emfiogu43sba39m4jt7rdlzw 2913297 2913295 2026-06-23T12:15:28Z Aliwal2012 39067 /* Titel */ Antwoord 2913297 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Titel == Die Afrikaanse spelling van die titel is afgryslik, want dit moet alles een woord wees. Wat van iets soos "Grand Prix van die VSA-Wes, 1981"? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:08, 23 Junie 2026 (UTC) :Hi Burgert, nee, die titel se woordorde moet verkieslik so gehou word, anders beduiwel dit weer die sortering onder "1981" op. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:15, 23 Junie 2026 (UTC) 2dzi1wui57rvxtsrwbwteeno053rskf 0 463060 2913312 2913288 2026-06-23T13:03:34Z Aliwal2012 39067 2913312 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent |naam=Van der Merwe |regisseur=Bruce Lawley |land=Suid-Afrika |taal={{plainlist| * Engels * Afrikaans}} |met={{plainlist| * Rob van Vuuren * Chanelle de Jager * [[Reine Swart]] * Matthew Baldwin}} |geskryf_deur=Bruce Lawley |verspreider=[[Ster-Kinekor]] |speeltyd=95 minute |imdb_id=https://www.imdb.com/title/tt4417868/ |ateljee=Van der Merwe Films |redigeerder=Jessie Viljoen |kinematografie=Bruce Macdonald }} '''''Van der Merwe''''' is 'n 2017 Suid-Afrikaanse tweetalige komedie[[rolprent]] geskryf en geregisseer deur Bruce Lawley met die akteurs Rob van Vuuren, Chanelle de Jager en [[Reine Swart]] in die hoofrolle. Dit handel oor die dogter van 'n stereotipiese [[Afrikaners|Afrikaner]] wat met 'n [[Engelse|Engelsman]] wil trou. == Storielyn == Van is 'n [[Boer (landbouer)|boer]] wat op 'n plaas woon wat hy van sy oupa geërf het. Hy woon saam met sy vrou Suzette en seun Klein Jan. Wanneer Suzette uitvind dat hul dogter, Marike, verloof raak aan 'n Engelsman, George, word die nuus met afgryse begroet. Van weet wat dat sy pa, Schalk, dit sal afkeur omdat hy vasgevang is in die bitterheid van die verlede en die na-oorlogse nydigheid tussen Boer en Brit. Toe Van die nuus aan Schalk en die res van sy familie oordra, eis Schalk dat Van die verlowing laat verbreek. Sake vererger wanneer Marike en George twee weke later op die plaas aankom. Van moes weens spanning dokter toe gaan. Marike vertel vir haar ma en pa dat sy en George beplan om op 'n vakansie weg te gaan trou. Van probeer om Marike met 'n vorige kêrel by die gemeenskapsklub te herenig, maar sy pogings om die verlowing te verbreek blyk tevergeefs. Na 'n Argument tussen Marike en Van besluit Van dat hy George 'n kans moet gun. Wanneer George se ouers en ouma van Engeland arriveer, ontmoet hulle Van terwyl hy probeer om 'n hardlywige koei 'n enema te gee, wat voorspelbaar rampspoedig eindig. George se pa, Harold, bestuur 'n perdeweddery en sê altyd "wil jy wed?", terwyl Mavis as 'n snob voorkom. Van en George begin stadig om mekaar te vind, tot groot ontsteltenis van Schalk. By 'n karaokeklub verstik Schalk, net om deur George gered te word, tot Schalk se verleentheid. Die volgende dag is almal geskok om te hoor dat die gemeenskapsklub weens 'n ongeluk afgebrand het. Om homself te probeer versoen, besluit Van om die familieplaas as die troulokaal aan te bied. Die hele familie, saam met George en sy ouers, besluit om te help met die voorbereidings. Danie, Willem en Elmarie, verskeur tussen hul pa se wrok en Marike se liefde, besluit ook om te help. Marike en George trou uiteindelik, Schalk arriveer by die onthaal, besef hy is verkeerd en sê vir Van dat hy trots is op hom. Die uitgebreide familie vier deur te [[braai]]. == Rolverdeling == * Rob van Vuuren as Van, die titelkarakter en "swartskaap" van die familie. * Chanelle de Jager as Suzette, Van se vrou wat teen haar familie se wense met hom getrou het. * [[Reine Swart]] as Marike, Van en Suzette se dogter, wat in Engeland opgevoed word en aan George verloof is. * Matthew Baldwin as George, Marike se verloofde van Engeland, wat studeer om 'n dokter te word. * [[Ian Roberts]] as Schalk, Van se oorheersende pa wat 'n wrok teen die Britse volk koester as gevolg van sy geskiedenis as 'n Boer. * Rika Sennett as Ouma, Schalk se vrou wat Marike se verlowing ten volle ondersteun. * Juanre Bewick as Klein Jan, Van en Suzette se seun. * [[Louw Venter]] as Willem, Van se broer wat kampioen perde teel. * Benedikt Sebastien as Danie, Van se broer wat in inligtingstegnologie werk. * Erika Wessels as Elmarie, Van se suster wat haar broer liefdevol "Porky" noem en besig is om haar PhD te verwerf. * Andre Jacobs as Harold, George se pa, 'n beroepsperdewedder en herstellende alkoholis. * Adrienne Pearce as Mavis, George se ma wat soms snobisties teenoor die van der Merwes optree. * Clare Marshall as Ouma Stokes, George se ouma. * Greg Kriek as Kobus, Marike se vorige kêrel. * Neels van Jaarsveld as die predikant. * [[Kurt Darren]] as die sanger op die troue. == Produksie == Die verfilming is in September 2016 net buite [[Kaapstad]], gedoen. Rob van Vuuren het sy hare afgeskeer vir die rol en 'n vetpak gedra.<ref>{{Cite web|url=https://youtube.com/watch?v=ZdVoncnlFoY|title="Van Der Merwe" with Rob van Vuuren & Cast|website=[[YouTube]]}}</ref> Die rolprent is op 28 Julie 2017 in Suid-Afrika vrygestel. == Ontvangs == Die rolprent het nie positiewe resensies ontvang nie. ''Spling'' het die rolprent 'n telling van 5 uit 10 gegee en in sy kommentaar aangevoer: "Die boep en "''manscaping"'' is oordrewe, wat 'n ewe komiese uitbeelding van Van Vuuren onderstreep. Die toneelspel is net so karikatuuragtig soos met karakters soos Mr. Bean en Ace Ventura " en "alhoewel hierdie familiekomedie sy goeie oomblikke het, maak die lae-hangende-vrugte konsep en dun bronmateriaal dit 'n liggewig en lawwe aangeleentheid." <ref>{{Cite web|url=http://www.spling.co.za/movie-reviews-trailers/movie-review-van-der-merwe|title='Movie Review: Van der Merwe'|website=Spling|access-date=21 July 2021}}</ref> Daniel Rom van Fortress of Solitude het die rolprent 'n negatiewe resensie gegee en gesê: "Die komedie is bedoel om uit die botsing van kulture munt te slaan, sowel as uit die [oudmodiese] reaksies van die familie, wat spruit uit die kulturele herinnering aan die volksmoord wat deur die Britte teen hulle gepoog is. Ek oordryf, maar steeds. Dis net so verdomp vervelig." <ref>{{Cite web|url=https://www.fortressofsolitude.co.za/van-der-merwe-review/|title='Van der Merwe Review - Do Not Watch This Film!'|last=Rom|first=Daniel|date=13 February 2018|website=Fortress of Solitude}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb-titel|4417868}} [[Kategorie:Afrikaanse rolprente]] m4526fv9i9l0wer7n7doph3iahcgipl 2913313 2913312 2026-06-23T13:04:18Z Aliwal2012 39067 /* Storielyn */ 2913313 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent |naam=Van der Merwe |regisseur=Bruce Lawley |land=Suid-Afrika |taal={{plainlist| * Engels * Afrikaans}} |met={{plainlist| * Rob van Vuuren * Chanelle de Jager * [[Reine Swart]] * Matthew Baldwin}} |geskryf_deur=Bruce Lawley |verspreider=[[Ster-Kinekor]] |speeltyd=95 minute |imdb_id=https://www.imdb.com/title/tt4417868/ |ateljee=Van der Merwe Films |redigeerder=Jessie Viljoen |kinematografie=Bruce Macdonald }} '''''Van der Merwe''''' is 'n 2017 Suid-Afrikaanse tweetalige komedie[[rolprent]] geskryf en geregisseer deur Bruce Lawley met die akteurs Rob van Vuuren, Chanelle de Jager en [[Reine Swart]] in die hoofrolle. Dit handel oor die dogter van 'n stereotipiese [[Afrikaners|Afrikaner]] wat met 'n [[Engelse|Engelsman]] wil trou. == Storielyn == Van is 'n [[Boer (landbou)|boer]] wat op 'n plaas woon wat hy van sy oupa geërf het. Hy woon saam met sy vrou Suzette en seun Klein Jan. Wanneer Suzette uitvind dat hul dogter, Marike, verloof raak aan 'n Engelsman, George, word die nuus met afgryse begroet. Van weet wat dat sy pa, Schalk, dit sal afkeur omdat hy vasgevang is in die bitterheid van die verlede en die na-oorlogse nydigheid tussen Boer en Brit. Toe Van die nuus aan Schalk en die res van sy familie oordra, eis Schalk dat Van die verlowing laat verbreek. Sake vererger wanneer Marike en George twee weke later op die plaas aankom. Van moes weens spanning dokter toe gaan. Marike vertel vir haar ma en pa dat sy en George beplan om op 'n vakansie weg te gaan trou. Van probeer om Marike met 'n vorige kêrel by die gemeenskapsklub te herenig, maar sy pogings om die verlowing te verbreek blyk tevergeefs. Na 'n Argument tussen Marike en Van besluit Van dat hy George 'n kans moet gun. Wanneer George se ouers en ouma van Engeland arriveer, ontmoet hulle Van terwyl hy probeer om 'n hardlywige koei 'n enema te gee, wat voorspelbaar rampspoedig eindig. George se pa, Harold, bestuur 'n perdeweddery en sê altyd "wil jy wed?", terwyl Mavis as 'n snob voorkom. Van en George begin stadig om mekaar te vind, tot groot ontsteltenis van Schalk. By 'n karaokeklub verstik Schalk, net om deur George gered te word, tot Schalk se verleentheid. Die volgende dag is almal geskok om te hoor dat die gemeenskapsklub weens 'n ongeluk afgebrand het. Om homself te probeer versoen, besluit Van om die familieplaas as die troulokaal aan te bied. Die hele familie, saam met George en sy ouers, besluit om te help met die voorbereidings. Danie, Willem en Elmarie, verskeur tussen hul pa se wrok en Marike se liefde, besluit ook om te help. Marike en George trou uiteindelik, Schalk arriveer by die onthaal, besef hy is verkeerd en sê vir Van dat hy trots is op hom. Die uitgebreide familie vier deur te [[braai]]. == Rolverdeling == * Rob van Vuuren as Van, die titelkarakter en "swartskaap" van die familie. * Chanelle de Jager as Suzette, Van se vrou wat teen haar familie se wense met hom getrou het. * [[Reine Swart]] as Marike, Van en Suzette se dogter, wat in Engeland opgevoed word en aan George verloof is. * Matthew Baldwin as George, Marike se verloofde van Engeland, wat studeer om 'n dokter te word. * [[Ian Roberts]] as Schalk, Van se oorheersende pa wat 'n wrok teen die Britse volk koester as gevolg van sy geskiedenis as 'n Boer. * Rika Sennett as Ouma, Schalk se vrou wat Marike se verlowing ten volle ondersteun. * Juanre Bewick as Klein Jan, Van en Suzette se seun. * [[Louw Venter]] as Willem, Van se broer wat kampioen perde teel. * Benedikt Sebastien as Danie, Van se broer wat in inligtingstegnologie werk. * Erika Wessels as Elmarie, Van se suster wat haar broer liefdevol "Porky" noem en besig is om haar PhD te verwerf. * Andre Jacobs as Harold, George se pa, 'n beroepsperdewedder en herstellende alkoholis. * Adrienne Pearce as Mavis, George se ma wat soms snobisties teenoor die van der Merwes optree. * Clare Marshall as Ouma Stokes, George se ouma. * Greg Kriek as Kobus, Marike se vorige kêrel. * Neels van Jaarsveld as die predikant. * [[Kurt Darren]] as die sanger op die troue. == Produksie == Die verfilming is in September 2016 net buite [[Kaapstad]], gedoen. Rob van Vuuren het sy hare afgeskeer vir die rol en 'n vetpak gedra.<ref>{{Cite web|url=https://youtube.com/watch?v=ZdVoncnlFoY|title="Van Der Merwe" with Rob van Vuuren & Cast|website=[[YouTube]]}}</ref> Die rolprent is op 28 Julie 2017 in Suid-Afrika vrygestel. == Ontvangs == Die rolprent het nie positiewe resensies ontvang nie. ''Spling'' het die rolprent 'n telling van 5 uit 10 gegee en in sy kommentaar aangevoer: "Die boep en "''manscaping"'' is oordrewe, wat 'n ewe komiese uitbeelding van Van Vuuren onderstreep. Die toneelspel is net so karikatuuragtig soos met karakters soos Mr. Bean en Ace Ventura " en "alhoewel hierdie familiekomedie sy goeie oomblikke het, maak die lae-hangende-vrugte konsep en dun bronmateriaal dit 'n liggewig en lawwe aangeleentheid." <ref>{{Cite web|url=http://www.spling.co.za/movie-reviews-trailers/movie-review-van-der-merwe|title='Movie Review: Van der Merwe'|website=Spling|access-date=21 July 2021}}</ref> Daniel Rom van Fortress of Solitude het die rolprent 'n negatiewe resensie gegee en gesê: "Die komedie is bedoel om uit die botsing van kulture munt te slaan, sowel as uit die [oudmodiese] reaksies van die familie, wat spruit uit die kulturele herinnering aan die volksmoord wat deur die Britte teen hulle gepoog is. Ek oordryf, maar steeds. Dis net so verdomp vervelig." <ref>{{Cite web|url=https://www.fortressofsolitude.co.za/van-der-merwe-review/|title='Van der Merwe Review - Do Not Watch This Film!'|last=Rom|first=Daniel|date=13 February 2018|website=Fortress of Solitude}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb-titel|4417868}} [[Kategorie:Afrikaanse rolprente]] svvqzrocbdf3cld9ojsisijhcgklvz4 0 463062 2913293 2026-06-23T11:59:00Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2913293 wikitext text/x-wiki Die '''[[1986 Formule Een-seisoen|1986]] [[Spaanse Grand Prix]]''' is op [[13 April]] in [[Long Beach]] gehou. Dit was die derde wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 72 | 1:48:47.735 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 72 | + 0.014 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 72 | + 21.552 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 71 | + 1 Ronde | 5 | '''3''' |- ! 5 | 19 | {{IT-VLAG}} '''Teo Fabi''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]]''' | 71 | + 1 Ronde | 9 | '''2''' |- ! 6 | 20 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]]''' | 71 | + 1 Ronde | 7 | '''1''' |- ! 7 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 68 | + 4 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 8 | 16 | {{FR-VLAG}} Patrick Tambay | Lola-Hart | 66 | + 6 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{GB-VLAG}} Johnny Dumfries | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 52 | Ratkas | 10 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 41 | Enjin | 12 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 40 | Aandrywing | 8 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 39 | Brandstofstelsel | 22 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 39 | Enjin | 2 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{IT-VLAG}} Elio de Angelis | [[Brabham]]-[[BMW]] | 29 | Ratkas | 15 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 29 | Aandrywing | 6 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 22 | Wiellaer | 13 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 22 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{DE-VLAG}} Christian Danner | Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 14 | Enjin | 23 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] 28l48kppnu8jfa8ob22fugmu7afiu2k 2913294 2913293 2026-06-23T12:01:05Z Aliwal2012 39067 2913294 wikitext text/x-wiki Die '''[[1986 Formule Een-seisoen|1986]] [[Spaanse Grand Prix]]''' is op [[13 April]] op die [[Jerez-renbaan]] gehou. Dit was die tweede wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 72 | 1:48:47.735 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 72 | + 0.014 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 72 | + 21.552 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 71 | + 1 Ronde | 5 | '''3''' |- ! 5 | 19 | {{IT-VLAG}} '''Teo Fabi''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]]''' | 71 | + 1 Ronde | 9 | '''2''' |- ! 6 | 20 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]]''' | 71 | + 1 Ronde | 7 | '''1''' |- ! 7 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 68 | + 4 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 8 | 16 | {{FR-VLAG}} Patrick Tambay | Lola-Hart | 66 | + 6 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{GB-VLAG}} Johnny Dumfries | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 52 | Ratkas | 10 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 41 | Enjin | 12 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 40 | Aandrywing | 8 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 39 | Brandstofstelsel | 22 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 39 | Enjin | 2 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{IT-VLAG}} Elio de Angelis | [[Brabham]]-[[BMW]] | 29 | Ratkas | 15 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 29 | Aandrywing | 6 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 22 | Wiellaer | 13 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 22 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{DE-VLAG}} Christian Danner | Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 14 | Enjin | 23 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] 5nxhxj69u2njp7bsw4qcy13akx5b1m9 0 463063 2913299 2026-06-23T12:24:24Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel, nog besig! 2913299 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Spaanse Grand Prix]]''' is op 27 September 1987 op die [[Jerez-renbaan]] gehou. Dit was die dertiende wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 72 | 1:49:12.692 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 72 | + 22.225 | 7 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{SE-VLAG}} '''Stefan Johansson''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 72 | + 30.818 | 11 | '''4''' |- ! 4 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 72 | + 31.450 | 1 | '''3''' |- ! 5 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]]''' | 72 | + 1:13.507 | 5 | '''2''' |- ! 6 (1) | 30 | {{FR-VLAG}} '''Philippe Alliot''' | '''Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 71 | + 1 Ronde | 17 | '''1''' |- ! 7 (2) | 4 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 8 | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-Megatron | 70 | Geen brandstof | 13 | &nbsp; |- ! 9 | 11 | {{JP-VLAG}} Satoru Nakajima | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 70 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 10 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-Megatron | 70 | + 2 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 11 | 9 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | Zakspeed | 70 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 12 (3) | 16 | {{IT-VLAG}} Ivan Capelli | March-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 13 | 7 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 68 | + 4 Rondes | 9 | &nbsp; |- ! 14 | 23 | {{ES-VLAG}} Adrián Campos | [[Minardi]]-Motori Moderni | 68 | + 4 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 15 | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 67 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! 16 | 20 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 66 | Ongeluk | 8 | &nbsp; |- h517qskbzb4tsdcz8v6ngbfzvetpwis 2913300 2913299 2026-06-23T12:24:49Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Spaanse Grand Prix]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2913300 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Spaanse Grand Prix]]''' is op 27 September 1987 op die [[Jerez-renbaan]] gehou. Dit was die dertiende wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 72 | 1:49:12.692 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 72 | + 22.225 | 7 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{SE-VLAG}} '''Stefan Johansson''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 72 | + 30.818 | 11 | '''4''' |- ! 4 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 72 | + 31.450 | 1 | '''3''' |- ! 5 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]]''' | 72 | + 1:13.507 | 5 | '''2''' |- ! 6 (1) | 30 | {{FR-VLAG}} '''Philippe Alliot''' | '''Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 71 | + 1 Ronde | 17 | '''1''' |- ! 7 (2) | 4 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 8 | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-Megatron | 70 | Geen brandstof | 13 | &nbsp; |- ! 9 | 11 | {{JP-VLAG}} Satoru Nakajima | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 70 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 10 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-Megatron | 70 | + 2 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 11 | 9 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | Zakspeed | 70 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 12 (3) | 16 | {{IT-VLAG}} Ivan Capelli | March-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 13 | 7 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 68 | + 4 Rondes | 9 | &nbsp; |- ! 14 | 23 | {{ES-VLAG}} Adrián Campos | [[Minardi]]-Motori Moderni | 68 | + 4 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 15 | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 67 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! 16 | 20 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 66 | Ongeluk | 8 | &nbsp; |- [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] 72upg93naql19e46gnsapsvdbr7cqhx 2913301 2913300 2026-06-23T12:25:31Z Aliwal2012 39067 2913301 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Spaanse Grand Prix]]''' is op 27 September 1987 op die [[Jerez-renbaan]] gehou. Dit was die dertiende wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 72 | 1:49:12.692 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 72 | + 22.225 | 7 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{SE-VLAG}} '''Stefan Johansson''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 72 | + 30.818 | 11 | '''4''' |- ! 4 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 72 | + 31.450 | 1 | '''3''' |- ! 5 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]]''' | 72 | + 1:13.507 | 5 | '''2''' |- ! 6 (1) | 30 | {{FR-VLAG}} '''Philippe Alliot''' | '''Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 71 | + 1 Ronde | 17 | '''1''' |- ! 7 (2) | 4 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 8 | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-Megatron | 70 | Geen brandstof | 13 | &nbsp; |- ! 9 | 11 | {{JP-VLAG}} Satoru Nakajima | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 70 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 10 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-Megatron | 70 | + 2 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 11 | 9 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | Zakspeed | 70 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 12 (3) | 16 | {{IT-VLAG}} Ivan Capelli | March-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 13 | 7 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 68 | + 4 Rondes | 9 | &nbsp; |- ! 14 | 23 | {{ES-VLAG}} Adrián Campos | [[Minardi]]-Motori Moderni | 68 | + 4 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 15 | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 67 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! 16 | 20 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 66 | Ongeluk | 8 | &nbsp; |- {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] eyrs0xrt00gazyd05xi3dtb9ag0scfo 2913302 2913301 2026-06-23T12:26:49Z Aliwal2012 39067 2913302 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Spaanse Grand Prix]]''' is op 27 September 1987 op die [[Jerez-renbaan]] gehou. Dit was die dertiende wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 72 | 1:49:12.692 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 72 | + 22.225 | 7 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{SE-VLAG}} '''Stefan Johansson''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 72 | + 30.818 | 11 | '''4''' |- ! 4 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 72 | + 31.450 | 1 | '''3''' |- ! 5 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]]''' | 72 | + 1:13.507 | 5 | '''2''' |- ! 6 (1) | 30 | {{FR-VLAG}} '''Philippe Alliot''' | '''Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 71 | + 1 Ronde | 17 | '''1''' |- ! 7 (2) | 4 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 8 | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-Megatron | 70 | Geen brandstof | 13 | &nbsp; |- ! 9 | 11 | {{JP-VLAG}} Satoru Nakajima | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 70 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 10 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-Megatron | 70 | + 2 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 11 | 9 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | Zakspeed | 70 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 12 (3) | 16 | {{IT-VLAG}} Ivan Capelli | March-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 13 | 7 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 68 | + 4 Rondes | 9 | &nbsp; |- ! 14 | 23 | {{ES-VLAG}} Adrián Campos | [[Minardi]]-Motori Moderni | 68 | + 4 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 15 | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 67 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! 16 | 20 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 66 | Ongeluk | 8 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] rnqmum7ebyut9mjuonah1wbzck5x8ak 0 463064 2913305 2026-06-23T12:49:58Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2913305 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981]] [[Spaanse Grand Prix]]''' is op 21 Junie 1981 in Jarama gehou. Dit was die sewende wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 27 | {{CA-VLAG}} '''[[Gilles Villeneuve]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 80 | 1:46:35.01 | 7 | '''9''' |- ! 2 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-Matra''' | 80 | + 0.22 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 0.58 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 1.01 | 3 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 1.24 | 10 | '''2''' |- ! 6 | 12 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 28.58 | 11 | '''1''' |- ! 7 | 1 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 80 | + 56.58 | 2 | &nbsp; |- ! 8 | 22 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 80 | + 1:00.80 | 8 | &nbsp; |- ! 9 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 80 | + 1:07.08 | 17 | &nbsp; |- ! 10 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 80 | + 1:13.65 | 6 | &nbsp; |- ! 11 | 21 | {{BR-VLAG}} [[Chico Serra]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 21 | &nbsp; |- ! 12 | 20 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittpaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 15 | &nbsp; |- ! 13 | 33 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Theodore Racing|Theodore]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! 14 | 14 | {{CL-VLAG}} [[Eliseo Salazar]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 15 | 28 | {{FR-VLAG}} [[Didier Pironi]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 76 | + 4 Rondes | 13 | &nbsp; |- ! 16 | 17 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | March-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 5 Rondes | 22 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] 1cfrtgyaxcmwjhk4rfqfxjwbmcpwnsw 2913306 2913305 2026-06-23T12:52:53Z Aliwal2012 39067 2913306 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981]] [[Spaanse Grand Prix]]''' is op 21 Junie 1981 op die [[Jarama-renbaan]] in Madrid, Spanje gehou. Dit was die sewende wedren van die seisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 27 | {{CA-VLAG}} '''[[Gilles Villeneuve]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 80 | 1:46:35.01 | 7 | '''9''' |- ! 2 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-Matra''' | 80 | + 0.22 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 0.58 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{AR-VLAG}} '''[[Carlos Reutemann]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 1.01 | 3 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 1.24 | 10 | '''2''' |- ! 6 | 12 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 28.58 | 11 | '''1''' |- ! 7 | 1 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 80 | + 56.58 | 2 | &nbsp; |- ! 8 | 22 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 80 | + 1:00.80 | 8 | &nbsp; |- ! 9 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 80 | + 1:07.08 | 17 | &nbsp; |- ! 10 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 80 | + 1:13.65 | 6 | &nbsp; |- ! 11 | 21 | {{BR-VLAG}} [[Chico Serra]] | Fittipaldi-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 21 | &nbsp; |- ! 12 | 20 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 15 | &nbsp; |- ! 13 | 33 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Theodore Racing|Theodore]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! 14 | 14 | {{CL-VLAG}} [[Eliseo Salazar]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 15 | 28 | {{FR-VLAG}} [[Didier Pironi]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 76 | + 4 Rondes | 13 | &nbsp; |- ! 16 | 17 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | March-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 5 Rondes | 22 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] 1xgqbxa2ea2rmn2kq35oo76c72399bu 0 463065 2913307 2026-06-23T12:58:11Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2913307 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera melanadenia | authority = Benth. ex Harv., (1862) | synonyms =* ''Anil melanadenia'' <small>(Benth. ex Harv.) Kuntze</small> * ''Indigofera malacostachys var. macrura'' Baker f.</small> }} '''''Indigofera melanadenia''''' is 'n klein tot medoium [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0733.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0735.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0739.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0766.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0768.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0817.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-271 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499642-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/53a0aab9-4154-41ba-adb7-a649ff1d75e9 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|melanadenia]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 7b3oeh3hvpnkguo58orlflk6ckgcxcz 2913308 2913307 2026-06-23T12:58:44Z Oesjaar 7467 Ai! 2913308 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera melanadenia | authority = Benth. ex Harv., (1862) | synonyms =* ''Anil melanadenia'' <small>(Benth. ex Harv.) Kuntze</small> * ''Indigofera malacostachys var. macrura'' <small>Baker f.</small> }} '''''Indigofera melanadenia''''' is 'n klein tot medoium [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0733.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0735.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0739.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0766.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0768.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0817.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-271 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499642-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/53a0aab9-4154-41ba-adb7-a649ff1d75e9 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|melanadenia]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] s1yyb3z254oz8pa698g6bmivh6ptbtm 2913309 2913308 2026-06-23T13:01:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913309 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera melanadenia | authority = Benth. ex Harv., (1862) | synonyms =* ''Anil melanadenia'' <small>(Benth. ex Harv.) Kuntze</small> * ''Indigofera malacostachys var. macrura'' <small>Baker f.</small> }} '''''Indigofera melanadenia''''' is 'n klein tot medoium [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] voor. Die groei op grasvelde en [[savanne]]s. Die spesie blom van Oktober tot Februarie. == Galery == <gallery> Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0733.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0735.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0739.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0766.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0768.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0817.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-271 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499642-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/53a0aab9-4154-41ba-adb7-a649ff1d75e9 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|melanadenia]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] glukxu6st6csdvzpnnu1sfv8otr16cp 2913310 2913309 2026-06-23T13:02:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913310 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera melanadenia | authority = Benth. ex Harv., (1862) | synonyms =* ''Anil melanadenia'' <small>(Benth. ex Harv.) Kuntze</small> * ''Indigofera malacostachys var. macrura'' <small>Baker f.</small> }} '''''Indigofera melanadenia''''' is 'n klein tot medoium [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] voor. Dit groei op grasvelde en [[savanne]]s. Die spesie blom van Oktober tot Februarie. == Galery == <gallery> Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0733.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0735.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0739.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0766.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0768.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0817.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-271 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499642-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/53a0aab9-4154-41ba-adb7-a649ff1d75e9 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|melanadenia]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] evz6gsq83zk9op3cvwqtq4y54smgbnp 2913315 2913310 2026-06-23T13:20:12Z Oesjaar 7467 Ai! 2913315 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera melanadenia | authority = Benth. ex Harv., (1862) | synonyms =* ''Anil melanadenia'' <small>(Benth. ex Harv.) Kuntze</small> * ''Indigofera malacostachys var. macrura'' <small>Baker f.</small> }} '''''Indigofera melanadenia''''' is 'n klein tot medium [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] voor. Dit groei op grasvelde en [[savanne]]s. Die spesie blom van Oktober tot Februarie. == Galery == <gallery> Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0733.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0735.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0739.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0766.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0768.jpg Indigofera melanadenia 5Dsr 1-0817.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-271 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499642-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/53a0aab9-4154-41ba-adb7-a649ff1d75e9 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|melanadenia]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] f0dy4r0y86qekjd4soxzzsx4kq951i2 1 463066 2913311 2026-06-23T13:03:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913311 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463067 2913346 2026-06-23T20:16:13Z Sobaka 328 Nuwe artikel, nog besig 2913346 wikitext text/x-wiki '''Dialog''' is 'n private, slegs-op-uitnodiging-vereniging, soms vergelyk met Bilderberg en die [[Wêreld Ekonomiese Forum]].<ref name="AxiosDialog">{{cite news |last=Allen |first=Mike |title=Scoop: Dialog, a secretive forum, plans D.C.-area campus |url=https://www.axios.com/2025/08/07/dialog-secret-network-thiel-hoffman |work=Axios |date=7 Augustus 2025 |accessdate=30 September 2025 |language=en}}</ref> ''[[Forbes]]'' beskryf dit as "Bilderberg [...] ontmoet Silicon Valley-salon."<ref name="Roeloffs">{{cite news |last1=Roeloffs |first1=Mary Whitfill |title=What We Know About Peter Thiel’s Secret Society 'Dialog’—And Who’s In It |url=https://www.forbes.com/sites/maryroeloffs/2026/06/18/what-we-know-about-billionaire-peter-thiels-secret-dialog-society-including-whos-involved/ |work=Forbes |date=18 Junie 2026 |language=en}}</ref> Die organisasie is gestig deur [[Peter Thiel]] en Auren Hoffman.<ref name="AxiosDialog" /> Dit handhaaf 'n lae openbare profiel (sonder 'n webwerf wat toeganklik is vir die publiek of amptelik bekendgemaakte lidmaatskap), en word beskryf as 'n geslote vergadering wat bestuurders, verkose amptenare en akademici bymekaarbring.<ref name="AxiosDialog" /><ref name = Gizmodo>{{cite news |last=Ropek |first=Lucas |title=Secretive, Peter Thiel-Founded 'Tech Bilderberg' Group Is Moving Up in the World |url=https://gizmodo.com/secretive-peter-thiel-founded-tech-bilderberg-group-is-moving-up-in-the-world-2000640214 |work=Gizmodo |date=7 Augustus 2025 |language=en |accessdate=30 September 2025}}</ref> Dit bied ook 'n pasmaakdiens wat enkellede met mekaar koppel.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova">{{cite news |last1=Cameron |first1=Dell |last2=Mehrotra |first2=Dhruv |last3=Almazova |first3=Yulia |title=How the Peter Thiel-Linked Dialog Club Secretly Ranks Its Members |url=https://www.wired.com/story/how-peter-thiels-private-dialog-club-secretly-ranks-its-members/ |work=Wired |date=18 Junie 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Data leak unmasks members of Peter Thiel’s elite, secretive ‘Dialog’ society |url=https://www.washingtontimes.com/news/2026/jun/18/data-leak-unmasks-members-peter-thiels-elite-secretive-dialog-society/ |work=The Washington Times |date=18 Junie 2026}}</ref> Die organisasie is gekritiseer vir elitisme en vir die aanmoediging van [[Samesweringsteorie|samesweringsspekulasie]], gegewe die slegs-op-uitnodiging-formaat en beperkte openbare inligting.<ref name = Gizmodo /> Ander het die Dialog-byeenkomste verdedig as 'n ruimte vir denkers om hulself outentiek uit te druk sonder vrees vir vergelding.<ref name="Ramsey">{{cite news |last1=Ramsey |first1=Michael |title=Peter Thiel ‘Dialog’ retreats: Meeting of great minds or secret cabal? |url=https://www.newsnationnow.com/politics/peter-thiel-dialogue-retreats-leak/ |date=20 Junie 2026}}</ref> ==Lidmaatskap en byeenkomste== Lidmaatskap en deelname aan Dialog-byeenkomste is slegs op uitnodiging.<ref name="Canakci">{{cite news |last1=Çanakcı |first1=Beril |title=Secretive elite group linked to billionaire Peter Thiel exposed in data leak: Report |url=https://www.aa.com.tr/en/americas/secretive-elite-group-linked-to-billionaire-peter-thiel-exposed-in-data-leak-report/3969887 |work=Anadolu Agency |date=17 Junie 2026}}</ref> Met lidmaatskap kom uitnodigings na privaat etes by die huise van ander lede wêreldwyd, portierdienste, groepgesprekke en wêreldwye uitstappies. Byeenkomste sluit dikwels ongeveer 200 mense in wat lede, gaste of sprekers kan wees. Die byeenkomste duur gewoonlik 'n paar dae.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova" /> Sedert die begin was daar ongeveer 2 500 deelnemers aan jaarlikse geleenthede, waaronder meer as 1 000 betalende lede, volgens interne dokumente.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova"/> Volgens uitgelekde inligting skep Dialog-personeel en hul [[kunsmatige intelligensie]]-instrumente dossiere oor elke lid en potensiële lid, en ken hulle 'n graad toe wat hul wenslikheid vir Dialog weerspieël: 'n graad C word gegee aan die bekendste en invloedrykste, A word toegeken aan gevestigde lede wat minder noemenswaardig is, terwyl die meeste mense 'n B-graad ontvang. Die dossiere bevat ook notas oor bates onder bestuur, 'n telling van 1–4 vir hoeveel waarde die persoon tot Dialog toegevoeg het, wie vertrou kan word om besprekings te modereer, en notas oor hoe goed hulle tydens vorige geleenthede inpas. Hulle hou ook elke persoon se politieke neigings dop, en verander dit soms van wat die persoon oor hulself gesê het.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova" /> Die bedrag wat 'n persoon betaal om 'n Dialog-byeenkoms by te woon, hang af van die grade in hul dossier: laer-gegradeerde mense betaal gewoonlik die volle prys (wat meer as $10 000 kan wees), en hoër-gegradeerde mense kry afslag.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova" /> Vorige geleenthede is gehou by die Bacara-oord in Kalifornië,<ref>{{cite web |url=https://statmodeling.stat.columbia.edu/2022/02/16/hey-i-got-an-exclusive-invitation-to-this-off-the-record-conference-but-i-think-ill-take-1907-jamaican-beef-patties-instead/ |title=Hey! I got an exclusive invitation to this off-the-record conference . . . but I think I'll take 3515 Jamaican beef patties instead.|first1=Andrew |last1=Gelman |website=statmodeling.stat.columbia.edu |date=16 Februarie, 2022 |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> Ritz-Carlton Dove Mountain in Arizona en die San Clemente-paleis in [[Venesië]], [[Italië]]. Hierdie byeenkomste is buite die register en beklemtoon openhartige bespreking oor politieke standpunte heen.<ref>{{cite web |url=https://www.axios.com/newsletters/axios-am-68fbab8b-688e-43d0-b86c-e70463bf8d2b |title=Axios AM |website=Axios |date=7 Augustus 2025 |first=Mike |last=Allen |access-date= 1 Oktober 2025}}</ref> Volgens ''Axios'' bespreek deelnemers onderwerpe wat na bewering wissel van KI, gesondheidsorg en politiek tot persoonlike temas soos versorging, verhoudings, geestesgesondheid en die hiernamaals.<ref name="AxiosDialog" /> Daar is geen sprekers of paneelbesprekings nie, maar uitsluitlik gemodereerde besprekingsrondtes in klein groepies van agt tot twaalf deelnemers.<ref>{{cite news |last1=Mueller-Töwe |first1=Jonas |title=Spahn besucht seit Jahren diskrete Treffen von Peter Thiel |url=https://www.t-online.de/nachrichten/deutschland/innenpolitik/id_101300782/jens-spahn-besucht-seit-jahren-diskrete-thiel-treffen.html |work=t-online |date=18 Junie 2026 |language=de}}</ref> Ongeveer 10 persent van die respondente kies om in 'n poel van enkellopendes geplaas te word. Dialog-personeel, met hulp van algoritme-instrumente, koppel lede met mekaar. Gelekte inligting toon dat Dialog ook 'n lys hou van mense wat nie gepaar moet word nie, omdat hulle eggenote of professionele medewerkers is. Lede word ook verbied om met Dialog se organiseerders en personeel gepaar te word.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova" /> ==Deelnemers== Ontleder Gerardo Spagnuolo van die NATO Defense College Foundation (’n NAVO-erkende<ref>{{cite book |last1=Brasioli |first1=Diego |last2=Guercio |first2=Laura |last3=Landini |first3=Giovanna Gnerre |last4=Giorgio |first4=Andrea de |title=The Routledge Handbook of Artificial Intelligence and International Relations |date=15 Mei 2025 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-040-34100-1 |page=19 |url=https://www.google.com/books/edition/The_Routledge_Handbook_of_Artificial_Int/DIeNEQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%22NATO+Defense+College+foundation%22think+tank&pg=PT19 |language=en}}</ref> dinkskrum wat met NDC<ref>{{cite web |title=About Us |url=https://www.natofoundation.org/about-us/ |access-date=17 Junie 2026 |date=1 Julie 2020|website=NATO Defence College Foundation}}</ref> geassosieer word) merk op dat die deelnemers "tweepartydige, hoewel hewig libertariese leunings", verteenwoordiging van Amerikaanse kongres- en senatoriale figure, intelligensie- en verdedigingsamptenare, en Europese leiers wat besorg is oor digitale soewereiniteit, insluit, tesame met denkers soos sielkundiges en logici.<ref name="Spagnuolo">{{cite web |last1=Spagnuolo |first1=Gerardo |title=Dialog on AI systems: shifting warfare and powers |url=https://www.natofoundation.org/wp-content/uploads/2026/05/NDCF-Spagnuolo-Dialog-Anduril-Palantir-r-1.pdf |access-date=17 Junie 2026}}</ref> Volgens Spagnuolo is die kern van die byeenkoms "die argitekte van die nuwe verdedigings- en kunsmatige Intelligensie-industrieë", wat genoem word as Palmer Luckey, Alex Karp, [[Elon Musk]] en verteenwoordigers van Andreessen Horowitz en Founders Fund, wat dubbele gebruikstegnologieë ondersteun.<ref name="Spagnuolo"/> ''Wired'' skryf dat wat die deelnemers saambind, nie titels of beroepe is nie, maar "’n gedeelde beheptheid met kunsmatige intelligensie, lang lewensduur en die nabye toekoms". Die publikasie merk op dat die deelnemers, waaronder baie akteurs en topverkoper-outeurs is, afgerig word om "statusseine" te vermy. Deelnemers word onderskei as "aktiewe lid" en "gas".<ref name="Cameron Almazova">{{cite news |last1=Cameron |first1=Dell |last2=Almazova |first2=Yulia |title=Leak Exposes Members of Peter Thiel’s Secretive ‘Dialog’ Society |url=https://www.wired.com/story/leak-exposes-members-of-peter-thiels-secretive-dialog-society/ |work=Wired |date=16 Junie 2026}}</ref> Gerapporteerde deelnemers aan Dialog-geleenthede sluit in Reema Al-Saud, Scott Bessent, [[Cory Booker]], [[Sophia Bush]], [[Ted Cruz]], [[Tulsi Gabbard]], Lori Gottlieb, Richard Haass, Jonathan Haidt, [[Steven Pinker]], Peter Attia, Bret Stephens, Leonard Leo, Nicholas Thompson, [[Ezra Klein]], Auren Hoffman, Reid Hoffman, Robert Hur, [[Kaja Kallas]], [[Garri Kasparof]], Henry Kravis, Jared Kushner, Wes Moore, [[Elon Musk]], Demet Mutlu, Grover Norquist, Chamath Palihapitiya, Jared Polis, Eric Schmidt, Anne-Marie Slaughter, Larry Summers, [[Peter Thiel]], en Rick Warren.<ref name="Cameron Almazova">{{cite news |last1=Cameron |first1=Dell |last2=Almazova |first2=Yulia |title=Leak Exposes Members of Peter Thiel’s Secretive ‘Dialog’ Society |url=https://www.wired.com/story/leak-exposes-members-of-peter-thiels-secretive-dialog-society/ |work=Wired |date=16 Junie 2026}}</ref> 'n Dialog-afvaardiging wat in November 2025 na [[Pakistan]] gestuur is om met die land se amptenare te vergader, het onder andere Ali Jehangir Siddiqui (leier van die afvaardiging), Simon Stevens, Veit Dengler, Yasmin Green, Fatima Kardar (visepresident by Xbox-Microsoft), Shadi Martini (uitvoerende hoof van MultiFaith Alliance), Evan Marwell en Himanshu Gulati ingesluit.<ref>{{cite news |title=FM meets Dialog’s delegation |url=https://newzshewz.com/fm-meets-dialogs-delegation/ |date=18 November 2025|last=News Desk|access-date=18 Junie 2026|work=NewzShewz}}</ref><ref>{{cite news|title=Aurangzeb holds strategic briefing with Dialog delegation |url=https://www.brecorder.com/news/40392999 |work=Brecorder |date=18 November 2025 |language=en}}</ref> ==Beplande kampus== In 2025 het Dialog grond in die [[Washington, D.C.]]-gebied gekoop vir 'n beplande kampus.<ref name="SemaforDialog">{{cite news |last=Jones |first=Rachyl |title=Private club founded by Peter Thiel, Auren Hoffman eyes campus near DC |url=https://www.semafor.com/article/08/08/2025/private-club-founded-by-peter-thiel-auren-hoffman-eyes-campus-near-dc |work=Semafor |date=8 Augustus 2025 |language=en}}</ref> Spagnuolo merk op dat die byeenkoms 'n fokus op militêre sake en kunsmatige intelligensie het, wat doeltreffendheid bo demokratiese toesig beklemtoon. Die ontleder verbind ook die beplande 2026-vestiging van die Virginia-kampus (in die omgewing van Langley en die Pentagon) met Dialog se oorgang van sy nomadiese fase na 'n institusionele fase, en noem die rol van die Thiel-stigting.<ref name="Spagnuolo" /> ==2026 datalek== In Junie 2026 is twee inligtingstukke uitgelek: 'n gids op die Dialog-webwerf, en registrasierekords vir Dialog se beplande 2026-byeenkoms in [[Dublin]]. Die kode vir die Dialog-webwerf het 'n onbeskermde lys van 113 mense gehad, gemerk "Gidslys", en dit is aanvanklik as 'n lidmaatskapgids aangemeld. Later beriggewing het verklaar dat die lys nie-lede, geleentheidsprekers en eksterne gaste van vorige jare ingesluit het.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova" /><ref name="Cameron Almazova" /> Die kuberkraker maia arson crimew het na aanleiding van 'n anonieme wenk onthul dat die webwerf verkeerd gekonfigureer was en privaat lede-inligting in die openbaar vertoon het. Afsonderlik is ander rekords en dokumente aan verslaggewers uitgelek. Hierdie rekords toon dat 222 mense aangemeld het om die 2026-byeenkoms by te woon. Van daardie groep is 87 eerstekeer-bywoners, terwyl ander dit bywoon sedert die organisasie se begin 20 jaar gelede.<ref name="Cameron Almazova" /> Die mense wat vir die geleentheid geregistreer het, kan volwaardige lede, gaste van lede of mense wees wat die konferensiesessies lei.<ref name="Midlane">{{cite news |last1=Midlane |first1=Tom |title=Peter Thiel’s Super-Secret Society Exposed Through Data Leak |url=https://novaramedia.com/2026/06/17/peter-thiels-super-secret-society-exposed-through-data-leak/ |work=Novara Media |date=17 Junie 2026}}</ref> Hierdie lek het ook dossiers van lede en potensiële lede ingesluit, asook pakkette wat onderwerpe vir bespreking in 2026 gelys het, soos:<ref name="Cameron Almazova" /><ref name="san">{{cite news |last1=Thalen |first1=Mikael |title=Peter Thiel's 'Dialog' network was super-secret. A data leak changed that |url=https://san.com/cc/peter-thiels-dialog-network-was-super-secret-a-data-leak-changed-that/ |work=Straight Arrow |date=17 Junie 2026}}</ref> *"Money (Does?) Buy Happiness" *"Bring Back Nuclear" *"Navigating WW III" *"Battlefield Technologies" *"How's Your Sex Life?" *"Build-a-Cult (Soapbox)" (moderated by a founder of Pray.com)<ref name="san"/> *"Build-a-Party" (moderated by a former White House national security official) *"It's Fun to Be in Charge"<ref name="san"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} d2jx2b4n970ge22fo5p008s7zf068mq 2913349 2913346 2026-06-23T20:19:41Z Sobaka 328 kategorie 2913349 wikitext text/x-wiki '''Dialog''' is 'n private, slegs-op-uitnodiging-vereniging, soms vergelyk met Bilderberg en die [[Wêreld Ekonomiese Forum]].<ref name="AxiosDialog">{{cite news |last=Allen |first=Mike |title=Scoop: Dialog, a secretive forum, plans D.C.-area campus |url=https://www.axios.com/2025/08/07/dialog-secret-network-thiel-hoffman |work=Axios |date=7 Augustus 2025 |accessdate=30 September 2025 |language=en}}</ref> ''[[Forbes]]'' beskryf dit as "Bilderberg [...] ontmoet Silicon Valley-salon."<ref name="Roeloffs">{{cite news |last1=Roeloffs |first1=Mary Whitfill |title=What We Know About Peter Thiel’s Secret Society 'Dialog’—And Who’s In It |url=https://www.forbes.com/sites/maryroeloffs/2026/06/18/what-we-know-about-billionaire-peter-thiels-secret-dialog-society-including-whos-involved/ |work=Forbes |date=18 Junie 2026 |language=en}}</ref> Die organisasie is gestig deur [[Peter Thiel]] en Auren Hoffman.<ref name="AxiosDialog" /> Dit handhaaf 'n lae openbare profiel (sonder 'n webwerf wat toeganklik is vir die publiek of amptelik bekendgemaakte lidmaatskap), en word beskryf as 'n geslote vergadering wat bestuurders, verkose amptenare en akademici bymekaarbring.<ref name="AxiosDialog" /><ref name = Gizmodo>{{cite news |last=Ropek |first=Lucas |title=Secretive, Peter Thiel-Founded 'Tech Bilderberg' Group Is Moving Up in the World |url=https://gizmodo.com/secretive-peter-thiel-founded-tech-bilderberg-group-is-moving-up-in-the-world-2000640214 |work=Gizmodo |date=7 Augustus 2025 |language=en |accessdate=30 September 2025}}</ref> Dit bied ook 'n pasmaakdiens wat enkellede met mekaar koppel.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova">{{cite news |last1=Cameron |first1=Dell |last2=Mehrotra |first2=Dhruv |last3=Almazova |first3=Yulia |title=How the Peter Thiel-Linked Dialog Club Secretly Ranks Its Members |url=https://www.wired.com/story/how-peter-thiels-private-dialog-club-secretly-ranks-its-members/ |work=Wired |date=18 Junie 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Data leak unmasks members of Peter Thiel’s elite, secretive ‘Dialog’ society |url=https://www.washingtontimes.com/news/2026/jun/18/data-leak-unmasks-members-peter-thiels-elite-secretive-dialog-society/ |work=The Washington Times |date=18 Junie 2026}}</ref> Die organisasie is gekritiseer vir elitisme en vir die aanmoediging van [[Samesweringsteorie|samesweringsspekulasie]], gegewe die slegs-op-uitnodiging-formaat en beperkte openbare inligting.<ref name = Gizmodo /> Ander het die Dialog-byeenkomste verdedig as 'n ruimte vir denkers om hulself outentiek uit te druk sonder vrees vir vergelding.<ref name="Ramsey">{{cite news |last1=Ramsey |first1=Michael |title=Peter Thiel ‘Dialog’ retreats: Meeting of great minds or secret cabal? |url=https://www.newsnationnow.com/politics/peter-thiel-dialogue-retreats-leak/ |date=20 Junie 2026}}</ref> ==Lidmaatskap en byeenkomste== Lidmaatskap en deelname aan Dialog-byeenkomste is slegs op uitnodiging.<ref name="Canakci">{{cite news |last1=Çanakcı |first1=Beril |title=Secretive elite group linked to billionaire Peter Thiel exposed in data leak: Report |url=https://www.aa.com.tr/en/americas/secretive-elite-group-linked-to-billionaire-peter-thiel-exposed-in-data-leak-report/3969887 |work=Anadolu Agency |date=17 Junie 2026}}</ref> Met lidmaatskap kom uitnodigings na privaat etes by die huise van ander lede wêreldwyd, portierdienste, groepgesprekke en wêreldwye uitstappies. Byeenkomste sluit dikwels ongeveer 200 mense in wat lede, gaste of sprekers kan wees. Die byeenkomste duur gewoonlik 'n paar dae.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova" /> Sedert die begin was daar ongeveer 2 500 deelnemers aan jaarlikse geleenthede, waaronder meer as 1 000 betalende lede, volgens interne dokumente.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova"/> Volgens uitgelekde inligting skep Dialog-personeel en hul [[kunsmatige intelligensie]]-instrumente dossiere oor elke lid en potensiële lid, en ken hulle 'n graad toe wat hul wenslikheid vir Dialog weerspieël: 'n graad C word gegee aan die bekendste en invloedrykste, A word toegeken aan gevestigde lede wat minder noemenswaardig is, terwyl die meeste mense 'n B-graad ontvang. Die dossiere bevat ook notas oor bates onder bestuur, 'n telling van 1–4 vir hoeveel waarde die persoon tot Dialog toegevoeg het, wie vertrou kan word om besprekings te modereer, en notas oor hoe goed hulle tydens vorige geleenthede inpas. Hulle hou ook elke persoon se politieke neigings dop, en verander dit soms van wat die persoon oor hulself gesê het.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova" /> Die bedrag wat 'n persoon betaal om 'n Dialog-byeenkoms by te woon, hang af van die grade in hul dossier: laer-gegradeerde mense betaal gewoonlik die volle prys (wat meer as $10 000 kan wees), en hoër-gegradeerde mense kry afslag.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova" /> Vorige geleenthede is gehou by die Bacara-oord in Kalifornië,<ref>{{cite web |url=https://statmodeling.stat.columbia.edu/2022/02/16/hey-i-got-an-exclusive-invitation-to-this-off-the-record-conference-but-i-think-ill-take-1907-jamaican-beef-patties-instead/ |title=Hey! I got an exclusive invitation to this off-the-record conference . . . but I think I'll take 3515 Jamaican beef patties instead.|first1=Andrew |last1=Gelman |website=statmodeling.stat.columbia.edu |date=16 Februarie, 2022 |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> Ritz-Carlton Dove Mountain in Arizona en die San Clemente-paleis in [[Venesië]], [[Italië]]. Hierdie byeenkomste is buite die register en beklemtoon openhartige bespreking oor politieke standpunte heen.<ref>{{cite web |url=https://www.axios.com/newsletters/axios-am-68fbab8b-688e-43d0-b86c-e70463bf8d2b |title=Axios AM |website=Axios |date=7 Augustus 2025 |first=Mike |last=Allen |access-date= 1 Oktober 2025}}</ref> Volgens ''Axios'' bespreek deelnemers onderwerpe wat na bewering wissel van KI, gesondheidsorg en politiek tot persoonlike temas soos versorging, verhoudings, geestesgesondheid en die hiernamaals.<ref name="AxiosDialog" /> Daar is geen sprekers of paneelbesprekings nie, maar uitsluitlik gemodereerde besprekingsrondtes in klein groepies van agt tot twaalf deelnemers.<ref>{{cite news |last1=Mueller-Töwe |first1=Jonas |title=Spahn besucht seit Jahren diskrete Treffen von Peter Thiel |url=https://www.t-online.de/nachrichten/deutschland/innenpolitik/id_101300782/jens-spahn-besucht-seit-jahren-diskrete-thiel-treffen.html |work=t-online |date=18 Junie 2026 |language=de}}</ref> Ongeveer 10 persent van die respondente kies om in 'n poel van enkellopendes geplaas te word. Dialog-personeel, met hulp van algoritme-instrumente, koppel lede met mekaar. Gelekte inligting toon dat Dialog ook 'n lys hou van mense wat nie gepaar moet word nie, omdat hulle eggenote of professionele medewerkers is. Lede word ook verbied om met Dialog se organiseerders en personeel gepaar te word.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova" /> ==Deelnemers== Ontleder Gerardo Spagnuolo van die NATO Defense College Foundation (’n NAVO-erkende<ref>{{cite book |last1=Brasioli |first1=Diego |last2=Guercio |first2=Laura |last3=Landini |first3=Giovanna Gnerre |last4=Giorgio |first4=Andrea de |title=The Routledge Handbook of Artificial Intelligence and International Relations |date=15 Mei 2025 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-040-34100-1 |page=19 |url=https://www.google.com/books/edition/The_Routledge_Handbook_of_Artificial_Int/DIeNEQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%22NATO+Defense+College+foundation%22think+tank&pg=PT19 |language=en}}</ref> dinkskrum wat met NDC<ref>{{cite web |title=About Us |url=https://www.natofoundation.org/about-us/ |access-date=17 Junie 2026 |date=1 Julie 2020|website=NATO Defence College Foundation}}</ref> geassosieer word) merk op dat die deelnemers "tweepartydige, hoewel hewig libertariese leunings", verteenwoordiging van Amerikaanse kongres- en senatoriale figure, intelligensie- en verdedigingsamptenare, en Europese leiers wat besorg is oor digitale soewereiniteit, insluit, tesame met denkers soos sielkundiges en logici.<ref name="Spagnuolo">{{cite web |last1=Spagnuolo |first1=Gerardo |title=Dialog on AI systems: shifting warfare and powers |url=https://www.natofoundation.org/wp-content/uploads/2026/05/NDCF-Spagnuolo-Dialog-Anduril-Palantir-r-1.pdf |access-date=17 Junie 2026}}</ref> Volgens Spagnuolo is die kern van die byeenkoms "die argitekte van die nuwe verdedigings- en kunsmatige Intelligensie-industrieë", wat genoem word as Palmer Luckey, Alex Karp, [[Elon Musk]] en verteenwoordigers van Andreessen Horowitz en Founders Fund, wat dubbele gebruikstegnologieë ondersteun.<ref name="Spagnuolo"/> ''Wired'' skryf dat wat die deelnemers saambind, nie titels of beroepe is nie, maar "’n gedeelde beheptheid met kunsmatige intelligensie, lang lewensduur en die nabye toekoms". Die publikasie merk op dat die deelnemers, waaronder baie akteurs en topverkoper-outeurs is, afgerig word om "statusseine" te vermy. Deelnemers word onderskei as "aktiewe lid" en "gas".<ref name="Cameron Almazova">{{cite news |last1=Cameron |first1=Dell |last2=Almazova |first2=Yulia |title=Leak Exposes Members of Peter Thiel’s Secretive ‘Dialog’ Society |url=https://www.wired.com/story/leak-exposes-members-of-peter-thiels-secretive-dialog-society/ |work=Wired |date=16 Junie 2026}}</ref> Gerapporteerde deelnemers aan Dialog-geleenthede sluit in Reema Al-Saud, Scott Bessent, [[Cory Booker]], [[Sophia Bush]], [[Ted Cruz]], [[Tulsi Gabbard]], Lori Gottlieb, Richard Haass, Jonathan Haidt, [[Steven Pinker]], Peter Attia, Bret Stephens, Leonard Leo, Nicholas Thompson, [[Ezra Klein]], Auren Hoffman, Reid Hoffman, Robert Hur, [[Kaja Kallas]], [[Garri Kasparof]], Henry Kravis, Jared Kushner, Wes Moore, [[Elon Musk]], Demet Mutlu, Grover Norquist, Chamath Palihapitiya, Jared Polis, Eric Schmidt, Anne-Marie Slaughter, Larry Summers, [[Peter Thiel]], en Rick Warren.<ref name="Cameron Almazova">{{cite news |last1=Cameron |first1=Dell |last2=Almazova |first2=Yulia |title=Leak Exposes Members of Peter Thiel’s Secretive ‘Dialog’ Society |url=https://www.wired.com/story/leak-exposes-members-of-peter-thiels-secretive-dialog-society/ |work=Wired |date=16 Junie 2026}}</ref> 'n Dialog-afvaardiging wat in November 2025 na [[Pakistan]] gestuur is om met die land se amptenare te vergader, het onder andere Ali Jehangir Siddiqui (leier van die afvaardiging), Simon Stevens, Veit Dengler, Yasmin Green, Fatima Kardar (visepresident by Xbox-Microsoft), Shadi Martini (uitvoerende hoof van MultiFaith Alliance), Evan Marwell en Himanshu Gulati ingesluit.<ref>{{cite news |title=FM meets Dialog’s delegation |url=https://newzshewz.com/fm-meets-dialogs-delegation/ |date=18 November 2025|last=News Desk|access-date=18 Junie 2026|work=NewzShewz}}</ref><ref>{{cite news|title=Aurangzeb holds strategic briefing with Dialog delegation |url=https://www.brecorder.com/news/40392999 |work=Brecorder |date=18 November 2025 |language=en}}</ref> ==Beplande kampus== In 2025 het Dialog grond in die [[Washington, D.C.]]-gebied gekoop vir 'n beplande kampus.<ref name="SemaforDialog">{{cite news |last=Jones |first=Rachyl |title=Private club founded by Peter Thiel, Auren Hoffman eyes campus near DC |url=https://www.semafor.com/article/08/08/2025/private-club-founded-by-peter-thiel-auren-hoffman-eyes-campus-near-dc |work=Semafor |date=8 Augustus 2025 |language=en}}</ref> Spagnuolo merk op dat die byeenkoms 'n fokus op militêre sake en kunsmatige intelligensie het, wat doeltreffendheid bo demokratiese toesig beklemtoon. Die ontleder verbind ook die beplande 2026-vestiging van die Virginia-kampus (in die omgewing van Langley en die Pentagon) met Dialog se oorgang van sy nomadiese fase na 'n institusionele fase, en noem die rol van die Thiel-stigting.<ref name="Spagnuolo" /> ==2026 datalek== In Junie 2026 is twee inligtingstukke uitgelek: 'n gids op die Dialog-webwerf, en registrasierekords vir Dialog se beplande 2026-byeenkoms in [[Dublin]]. Die kode vir die Dialog-webwerf het 'n onbeskermde lys van 113 mense gehad, gemerk "Gidslys", en dit is aanvanklik as 'n lidmaatskapgids aangemeld. Later beriggewing het verklaar dat die lys nie-lede, geleentheidsprekers en eksterne gaste van vorige jare ingesluit het.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova" /><ref name="Cameron Almazova" /> Die kuberkraker maia arson crimew het na aanleiding van 'n anonieme wenk onthul dat die webwerf verkeerd gekonfigureer was en privaat lede-inligting in die openbaar vertoon het. Afsonderlik is ander rekords en dokumente aan verslaggewers uitgelek. Hierdie rekords toon dat 222 mense aangemeld het om die 2026-byeenkoms by te woon. Van daardie groep is 87 eerstekeer-bywoners, terwyl ander dit bywoon sedert die organisasie se begin 20 jaar gelede.<ref name="Cameron Almazova" /> Die mense wat vir die geleentheid geregistreer het, kan volwaardige lede, gaste van lede of mense wees wat die konferensiesessies lei.<ref name="Midlane">{{cite news |last1=Midlane |first1=Tom |title=Peter Thiel’s Super-Secret Society Exposed Through Data Leak |url=https://novaramedia.com/2026/06/17/peter-thiels-super-secret-society-exposed-through-data-leak/ |work=Novara Media |date=17 Junie 2026}}</ref> Hierdie lek het ook dossiers van lede en potensiële lede ingesluit, asook pakkette wat onderwerpe vir bespreking in 2026 gelys het, soos:<ref name="Cameron Almazova" /><ref name="san">{{cite news |last1=Thalen |first1=Mikael |title=Peter Thiel's 'Dialog' network was super-secret. A data leak changed that |url=https://san.com/cc/peter-thiels-dialog-network-was-super-secret-a-data-leak-changed-that/ |work=Straight Arrow |date=17 Junie 2026}}</ref> *"Money (Does?) Buy Happiness" *"Bring Back Nuclear" *"Navigating WW III" *"Battlefield Technologies" *"How's Your Sex Life?" *"Build-a-Cult (Soapbox)" (moderated by a founder of Pray.com)<ref name="san"/> *"Build-a-Party" (moderated by a former White House national security official) *"It's Fun to Be in Charge"<ref name="san"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Internasionale ekonomiese organisasies]] [[Kategorie:Organisasies sonder winsoogmerk]] [[Kategorie:Politieke organisasies]] ahauhwc6x9byjpx2ouv1m9jc5wsxmww 2913350 2913349 2026-06-23T20:24:09Z Sobaka 328 logo 2913350 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dialog logo.png|duimnael|Logo]] '''Dialog''' is 'n private, slegs-op-uitnodiging-vereniging, soms vergelyk met Bilderberg en die [[Wêreld Ekonomiese Forum]].<ref name="AxiosDialog">{{cite news |last=Allen |first=Mike |title=Scoop: Dialog, a secretive forum, plans D.C.-area campus |url=https://www.axios.com/2025/08/07/dialog-secret-network-thiel-hoffman |work=Axios |date=7 Augustus 2025 |accessdate=30 September 2025 |language=en}}</ref> ''[[Forbes]]'' beskryf dit as "Bilderberg [...] ontmoet Silicon Valley-salon."<ref name="Roeloffs">{{cite news |last1=Roeloffs |first1=Mary Whitfill |title=What We Know About Peter Thiel’s Secret Society 'Dialog’—And Who’s In It |url=https://www.forbes.com/sites/maryroeloffs/2026/06/18/what-we-know-about-billionaire-peter-thiels-secret-dialog-society-including-whos-involved/ |work=Forbes |date=18 Junie 2026 |language=en}}</ref> Die organisasie is gestig deur [[Peter Thiel]] en Auren Hoffman.<ref name="AxiosDialog" /> Dit handhaaf 'n lae openbare profiel (sonder 'n webwerf wat toeganklik is vir die publiek of amptelik bekendgemaakte lidmaatskap), en word beskryf as 'n geslote vergadering wat bestuurders, verkose amptenare en akademici bymekaarbring.<ref name="AxiosDialog" /><ref name = Gizmodo>{{cite news |last=Ropek |first=Lucas |title=Secretive, Peter Thiel-Founded 'Tech Bilderberg' Group Is Moving Up in the World |url=https://gizmodo.com/secretive-peter-thiel-founded-tech-bilderberg-group-is-moving-up-in-the-world-2000640214 |work=Gizmodo |date=7 Augustus 2025 |language=en |accessdate=30 September 2025}}</ref> Dit bied ook 'n pasmaakdiens wat enkellede met mekaar koppel.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova">{{cite news |last1=Cameron |first1=Dell |last2=Mehrotra |first2=Dhruv |last3=Almazova |first3=Yulia |title=How the Peter Thiel-Linked Dialog Club Secretly Ranks Its Members |url=https://www.wired.com/story/how-peter-thiels-private-dialog-club-secretly-ranks-its-members/ |work=Wired |date=18 Junie 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Data leak unmasks members of Peter Thiel’s elite, secretive ‘Dialog’ society |url=https://www.washingtontimes.com/news/2026/jun/18/data-leak-unmasks-members-peter-thiels-elite-secretive-dialog-society/ |work=The Washington Times |date=18 Junie 2026}}</ref> Die organisasie is gekritiseer vir elitisme en vir die aanmoediging van [[Samesweringsteorie|samesweringsspekulasie]], gegewe die slegs-op-uitnodiging-formaat en beperkte openbare inligting.<ref name = Gizmodo /> Ander het die Dialog-byeenkomste verdedig as 'n ruimte vir denkers om hulself outentiek uit te druk sonder vrees vir vergelding.<ref name="Ramsey">{{cite news |last1=Ramsey |first1=Michael |title=Peter Thiel ‘Dialog’ retreats: Meeting of great minds or secret cabal? |url=https://www.newsnationnow.com/politics/peter-thiel-dialogue-retreats-leak/ |date=20 Junie 2026}}</ref> ==Lidmaatskap en byeenkomste== Lidmaatskap en deelname aan Dialog-byeenkomste is slegs op uitnodiging.<ref name="Canakci">{{cite news |last1=Çanakcı |first1=Beril |title=Secretive elite group linked to billionaire Peter Thiel exposed in data leak: Report |url=https://www.aa.com.tr/en/americas/secretive-elite-group-linked-to-billionaire-peter-thiel-exposed-in-data-leak-report/3969887 |work=Anadolu Agency |date=17 Junie 2026}}</ref> Met lidmaatskap kom uitnodigings na privaat etes by die huise van ander lede wêreldwyd, portierdienste, groepgesprekke en wêreldwye uitstappies. Byeenkomste sluit dikwels ongeveer 200 mense in wat lede, gaste of sprekers kan wees. Die byeenkomste duur gewoonlik 'n paar dae.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova" /> Sedert die begin was daar ongeveer 2 500 deelnemers aan jaarlikse geleenthede, waaronder meer as 1 000 betalende lede, volgens interne dokumente.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova"/> Volgens uitgelekde inligting skep Dialog-personeel en hul [[kunsmatige intelligensie]]-instrumente dossiere oor elke lid en potensiële lid, en ken hulle 'n graad toe wat hul wenslikheid vir Dialog weerspieël: 'n graad C word gegee aan die bekendste en invloedrykste, A word toegeken aan gevestigde lede wat minder noemenswaardig is, terwyl die meeste mense 'n B-graad ontvang. Die dossiere bevat ook notas oor bates onder bestuur, 'n telling van 1–4 vir hoeveel waarde die persoon tot Dialog toegevoeg het, wie vertrou kan word om besprekings te modereer, en notas oor hoe goed hulle tydens vorige geleenthede inpas. Hulle hou ook elke persoon se politieke neigings dop, en verander dit soms van wat die persoon oor hulself gesê het.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova" /> Die bedrag wat 'n persoon betaal om 'n Dialog-byeenkoms by te woon, hang af van die grade in hul dossier: laer-gegradeerde mense betaal gewoonlik die volle prys (wat meer as $10 000 kan wees), en hoër-gegradeerde mense kry afslag.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova" /> Vorige geleenthede is gehou by die Bacara-oord in Kalifornië,<ref>{{cite web |url=https://statmodeling.stat.columbia.edu/2022/02/16/hey-i-got-an-exclusive-invitation-to-this-off-the-record-conference-but-i-think-ill-take-1907-jamaican-beef-patties-instead/ |title=Hey! I got an exclusive invitation to this off-the-record conference . . . but I think I'll take 3515 Jamaican beef patties instead.|first1=Andrew |last1=Gelman |website=statmodeling.stat.columbia.edu |date=16 Februarie, 2022 |access-date=1 Oktober 2025}}</ref> Ritz-Carlton Dove Mountain in Arizona en die San Clemente-paleis in [[Venesië]], [[Italië]]. Hierdie byeenkomste is buite die register en beklemtoon openhartige bespreking oor politieke standpunte heen.<ref>{{cite web |url=https://www.axios.com/newsletters/axios-am-68fbab8b-688e-43d0-b86c-e70463bf8d2b |title=Axios AM |website=Axios |date=7 Augustus 2025 |first=Mike |last=Allen |access-date= 1 Oktober 2025}}</ref> Volgens ''Axios'' bespreek deelnemers onderwerpe wat na bewering wissel van KI, gesondheidsorg en politiek tot persoonlike temas soos versorging, verhoudings, geestesgesondheid en die hiernamaals.<ref name="AxiosDialog" /> Daar is geen sprekers of paneelbesprekings nie, maar uitsluitlik gemodereerde besprekingsrondtes in klein groepies van agt tot twaalf deelnemers.<ref>{{cite news |last1=Mueller-Töwe |first1=Jonas |title=Spahn besucht seit Jahren diskrete Treffen von Peter Thiel |url=https://www.t-online.de/nachrichten/deutschland/innenpolitik/id_101300782/jens-spahn-besucht-seit-jahren-diskrete-thiel-treffen.html |work=t-online |date=18 Junie 2026 |language=de}}</ref> Ongeveer 10 persent van die respondente kies om in 'n poel van enkellopendes geplaas te word. Dialog-personeel, met hulp van algoritme-instrumente, koppel lede met mekaar. Gelekte inligting toon dat Dialog ook 'n lys hou van mense wat nie gepaar moet word nie, omdat hulle eggenote of professionele medewerkers is. Lede word ook verbied om met Dialog se organiseerders en personeel gepaar te word.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova" /> ==Deelnemers== Ontleder Gerardo Spagnuolo van die NATO Defense College Foundation (’n NAVO-erkende<ref>{{cite book |last1=Brasioli |first1=Diego |last2=Guercio |first2=Laura |last3=Landini |first3=Giovanna Gnerre |last4=Giorgio |first4=Andrea de |title=The Routledge Handbook of Artificial Intelligence and International Relations |date=15 Mei 2025 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-040-34100-1 |page=19 |url=https://www.google.com/books/edition/The_Routledge_Handbook_of_Artificial_Int/DIeNEQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%22NATO+Defense+College+foundation%22think+tank&pg=PT19 |language=en}}</ref> dinkskrum wat met NDC<ref>{{cite web |title=About Us |url=https://www.natofoundation.org/about-us/ |access-date=17 Junie 2026 |date=1 Julie 2020|website=NATO Defence College Foundation}}</ref> geassosieer word) merk op dat die deelnemers "tweepartydige, hoewel hewig libertariese leunings", verteenwoordiging van Amerikaanse kongres- en senatoriale figure, intelligensie- en verdedigingsamptenare, en Europese leiers wat besorg is oor digitale soewereiniteit, insluit, tesame met denkers soos sielkundiges en logici.<ref name="Spagnuolo">{{cite web |last1=Spagnuolo |first1=Gerardo |title=Dialog on AI systems: shifting warfare and powers |url=https://www.natofoundation.org/wp-content/uploads/2026/05/NDCF-Spagnuolo-Dialog-Anduril-Palantir-r-1.pdf |access-date=17 Junie 2026}}</ref> Volgens Spagnuolo is die kern van die byeenkoms "die argitekte van die nuwe verdedigings- en kunsmatige Intelligensie-industrieë", wat genoem word as Palmer Luckey, Alex Karp, [[Elon Musk]] en verteenwoordigers van Andreessen Horowitz en Founders Fund, wat dubbele gebruikstegnologieë ondersteun.<ref name="Spagnuolo"/> ''Wired'' skryf dat wat die deelnemers saambind, nie titels of beroepe is nie, maar "’n gedeelde beheptheid met kunsmatige intelligensie, lang lewensduur en die nabye toekoms". Die publikasie merk op dat die deelnemers, waaronder baie akteurs en topverkoper-outeurs is, afgerig word om "statusseine" te vermy. Deelnemers word onderskei as "aktiewe lid" en "gas".<ref name="Cameron Almazova">{{cite news |last1=Cameron |first1=Dell |last2=Almazova |first2=Yulia |title=Leak Exposes Members of Peter Thiel’s Secretive ‘Dialog’ Society |url=https://www.wired.com/story/leak-exposes-members-of-peter-thiels-secretive-dialog-society/ |work=Wired |date=16 Junie 2026}}</ref> Gerapporteerde deelnemers aan Dialog-geleenthede sluit in Reema Al-Saud, Scott Bessent, [[Cory Booker]], [[Sophia Bush]], [[Ted Cruz]], [[Tulsi Gabbard]], Lori Gottlieb, Richard Haass, Jonathan Haidt, [[Steven Pinker]], Peter Attia, Bret Stephens, Leonard Leo, Nicholas Thompson, [[Ezra Klein]], Auren Hoffman, Reid Hoffman, Robert Hur, [[Kaja Kallas]], [[Garri Kasparof]], Henry Kravis, Jared Kushner, Wes Moore, [[Elon Musk]], Demet Mutlu, Grover Norquist, Chamath Palihapitiya, Jared Polis, Eric Schmidt, Anne-Marie Slaughter, Larry Summers, [[Peter Thiel]], en Rick Warren.<ref name="Cameron Almazova">{{cite news |last1=Cameron |first1=Dell |last2=Almazova |first2=Yulia |title=Leak Exposes Members of Peter Thiel’s Secretive ‘Dialog’ Society |url=https://www.wired.com/story/leak-exposes-members-of-peter-thiels-secretive-dialog-society/ |work=Wired |date=16 Junie 2026}}</ref> 'n Dialog-afvaardiging wat in November 2025 na [[Pakistan]] gestuur is om met die land se amptenare te vergader, het onder andere Ali Jehangir Siddiqui (leier van die afvaardiging), Simon Stevens, Veit Dengler, Yasmin Green, Fatima Kardar (visepresident by Xbox-Microsoft), Shadi Martini (uitvoerende hoof van MultiFaith Alliance), Evan Marwell en Himanshu Gulati ingesluit.<ref>{{cite news |title=FM meets Dialog’s delegation |url=https://newzshewz.com/fm-meets-dialogs-delegation/ |date=18 November 2025|last=News Desk|access-date=18 Junie 2026|work=NewzShewz}}</ref><ref>{{cite news|title=Aurangzeb holds strategic briefing with Dialog delegation |url=https://www.brecorder.com/news/40392999 |work=Brecorder |date=18 November 2025 |language=en}}</ref> ==Beplande kampus== In 2025 het Dialog grond in die [[Washington, D.C.]]-gebied gekoop vir 'n beplande kampus.<ref name="SemaforDialog">{{cite news |last=Jones |first=Rachyl |title=Private club founded by Peter Thiel, Auren Hoffman eyes campus near DC |url=https://www.semafor.com/article/08/08/2025/private-club-founded-by-peter-thiel-auren-hoffman-eyes-campus-near-dc |work=Semafor |date=8 Augustus 2025 |language=en}}</ref> Spagnuolo merk op dat die byeenkoms 'n fokus op militêre sake en kunsmatige intelligensie het, wat doeltreffendheid bo demokratiese toesig beklemtoon. Die ontleder verbind ook die beplande 2026-vestiging van die Virginia-kampus (in die omgewing van Langley en die Pentagon) met Dialog se oorgang van sy nomadiese fase na 'n institusionele fase, en noem die rol van die Thiel-stigting.<ref name="Spagnuolo" /> ==2026 datalek== In Junie 2026 is twee inligtingstukke uitgelek: 'n gids op die Dialog-webwerf, en registrasierekords vir Dialog se beplande 2026-byeenkoms in [[Dublin]]. Die kode vir die Dialog-webwerf het 'n onbeskermde lys van 113 mense gehad, gemerk "Gidslys", en dit is aanvanklik as 'n lidmaatskapgids aangemeld. Later beriggewing het verklaar dat die lys nie-lede, geleentheidsprekers en eksterne gaste van vorige jare ingesluit het.<ref name="Cameron Mehrotra Almazova" /><ref name="Cameron Almazova" /> Die kuberkraker maia arson crimew het na aanleiding van 'n anonieme wenk onthul dat die webwerf verkeerd gekonfigureer was en privaat lede-inligting in die openbaar vertoon het. Afsonderlik is ander rekords en dokumente aan verslaggewers uitgelek. Hierdie rekords toon dat 222 mense aangemeld het om die 2026-byeenkoms by te woon. Van daardie groep is 87 eerstekeer-bywoners, terwyl ander dit bywoon sedert die organisasie se begin 20 jaar gelede.<ref name="Cameron Almazova" /> Die mense wat vir die geleentheid geregistreer het, kan volwaardige lede, gaste van lede of mense wees wat die konferensiesessies lei.<ref name="Midlane">{{cite news |last1=Midlane |first1=Tom |title=Peter Thiel’s Super-Secret Society Exposed Through Data Leak |url=https://novaramedia.com/2026/06/17/peter-thiels-super-secret-society-exposed-through-data-leak/ |work=Novara Media |date=17 Junie 2026}}</ref> Hierdie lek het ook dossiers van lede en potensiële lede ingesluit, asook pakkette wat onderwerpe vir bespreking in 2026 gelys het, soos:<ref name="Cameron Almazova" /><ref name="san">{{cite news |last1=Thalen |first1=Mikael |title=Peter Thiel's 'Dialog' network was super-secret. A data leak changed that |url=https://san.com/cc/peter-thiels-dialog-network-was-super-secret-a-data-leak-changed-that/ |work=Straight Arrow |date=17 Junie 2026}}</ref> *"Money (Does?) Buy Happiness" *"Bring Back Nuclear" *"Navigating WW III" *"Battlefield Technologies" *"How's Your Sex Life?" *"Build-a-Cult (Soapbox)" (moderated by a founder of Pray.com)<ref name="san"/> *"Build-a-Party" (moderated by a former White House national security official) *"It's Fun to Be in Charge"<ref name="san"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Internasionale ekonomiese organisasies]] [[Kategorie:Organisasies sonder winsoogmerk]] [[Kategorie:Politieke organisasies]] 72lcj5baoeqi5ow0fqspxet20ltyw8o 1 463068 2913348 2026-06-23T20:17:52Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2913348 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463069 2913381 2026-06-24T05:47:43Z Nikolai Kurbatov 125512 Nuwe bladsy geskep met '{{TITELAANSIG|''Michael''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Michael | beeld = | regisseur = Antoine Fuqua | produksieleier = Graham King<br>John Branca<br>John McClain | draaiboekskrywer = John Logan | met = {{Plainlist| * Jaafar Jackson * [[Nia Long]] * Juliano Valdi * KeiLyn Durrel Jones * [[Laura Harrier]] * Jessica Sula * [[Mike Myers]] * [[Miles Teller]] * [[Colman Domingo]] }} | kinematografie = Dion Bee...' 2913381 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Michael''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Michael | beeld = | regisseur = Antoine Fuqua | produksieleier = Graham King<br>John Branca<br>John McClain | draaiboekskrywer = John Logan | met = {{Plainlist| * Jaafar Jackson * [[Nia Long]] * Juliano Valdi * KeiLyn Durrel Jones * [[Laura Harrier]] * Jessica Sula * [[Mike Myers]] * [[Miles Teller]] * [[Colman Domingo]] }} | kinematografie = Dion Beebe | musiek = | redigeerder = John Ottman<br>Harry Yoon<br>Conrad Buff IV<br>Tom Cross | verspreider = Lionsgate Films | ateljee = Lionsgate Films<br>GK Films<br>Optimum Productions | vrystelling = [[10 April]] [[2026]] | speeltyd = 127 min | land = {{USA}}<br>{{GBR}} | taal = | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 11378946 }} '''''Michael''''' is 'n rolprent uit [[2026]]. Die film is geregisseer deur Antoine Fuqua.<ref>[https://variety.com/2026/film/reviews/michael-review-michael-jackson-colman-domingo-antoine-fuqua-1236723755/ ‘Michael’ Review: The Thrill Is Not Gone, as a Surprisingly Effective Middle-of-the-Road Biopic Conducts Michael Jackson’s Electricity]</ref><ref>[https://deadline.com/2026/04/michael-movie-director-interview-reshoots-controversy-1236872832/ ‘Michael’ Director Antoine Fuqua On A Convo He Had With Michael Jackson, Reshoots, The Sequel & Choices Made About Pop Icon’s Controversies: Q&A]</ref> == Hoofrolspelers == * Jaafar Jackson as [[Michael Jackson]] * [[Nia Long]] * Juliano Valdi * KeiLyn Durrel Jones * [[Laura Harrier]] * Jessica Sula * [[Mike Myers]] * [[Miles Teller]] * [[Colman Domingo]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Wikiquote-inlyn}} * {{IMDb title|1375666}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] [[Kategorie:Britse rolprente]] 6bls2t6dsde7m0jf55pejcgzp7cyhtu 2913384 2913381 2026-06-24T05:56:45Z Nikolai Kurbatov 125512 2913384 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Michael''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Michael | beeld = | regisseur = Antoine Fuqua | produksieleier = Graham King<br>John Branca<br>John McClain | draaiboekskrywer = John Logan | met = {{Plainlist| * Jaafar Jackson * [[Nia Long]] * Juliano Valdi * KeiLyn Durrel Jones * [[Laura Harrier]] * Jessica Sula * [[Mike Myers]] * [[Miles Teller]] * [[Colman Domingo]] }} | kinematografie = Dion Beebe | musiek = | redigeerder = John Ottman<br>Harry Yoon<br>Conrad Buff IV<br>Tom Cross | verspreider = Lionsgate Films | ateljee = Lionsgate Films<br>GK Films<br>Optimum Productions | vrystelling = [[10 April]] [[2026]] | speeltyd = 127 min | land = {{USA}}<br>{{GBR}} | taal = | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 11378946 }} '''''Michael''''' is 'n rolprent uit [[2026]]. Die film is geregisseer deur Antoine Fuqua.<ref>[https://variety.com/2026/film/reviews/michael-review-michael-jackson-colman-domingo-antoine-fuqua-1236723755/ ‘Michael’ Review: The Thrill Is Not Gone, as a Surprisingly Effective Middle-of-the-Road Biopic Conducts Michael Jackson’s Electricity]</ref><ref>[https://deadline.com/2026/04/michael-movie-director-interview-reshoots-controversy-1236872832/ ‘Michael’ Director Antoine Fuqua On A Convo He Had With Michael Jackson, Reshoots, The Sequel & Choices Made About Pop Icon’s Controversies: Q&A]</ref> == Hoofrolspelers == * Jaafar Jackson as [[Michael Jackson]] * [[Nia Long]] * Juliano Valdi * KeiLyn Durrel Jones * [[Laura Harrier]] * Jessica Sula * [[Mike Myers]] * [[Miles Teller]] * [[Colman Domingo]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Wikiquote-inlyn}} * {{IMDb title|11378946}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] [[Kategorie:Britse rolprente]] 7fzhuotudqpwboyoh43khjk7c6yqlqf 0 463070 2913385 2026-06-24T05:59:09Z Nikolai Kurbatov 125512 Nuwe bladsy geskep met '{{TITELAANSIG|''Obsession''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Obsession | beeld = | regisseur = Curry Barker | produksieleier = James Harris<br>Haley Nicole Johnson<br>Christian Mercuri<br>Roman Viaris | draaiboekskrywer = Curry Barker | met = {{Plainlist| * Michael Johnston * Inde Navarrette * Cooper Tomlinson * Megan Lawless * [[Andy Richter]] }} | kinematografie = Taylor Clemons | musiek = Rock B...' 2913385 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Obsession''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Obsession | beeld = | regisseur = Curry Barker | produksieleier = James Harris<br>Haley Nicole Johnson<br>Christian Mercuri<br>Roman Viaris | draaiboekskrywer = Curry Barker | met = {{Plainlist| * Michael Johnston * Inde Navarrette * Cooper Tomlinson * Megan Lawless * [[Andy Richter]] }} | kinematografie = Taylor Clemons | musiek = Rock Burwell | redigeerder = Curry Barker | verspreider = Focus Features | ateljee = Blumhouse Productions<br>Capstone Studios<br>Tea Shop Productions<br>Under the Shell | vrystelling = [[5 September]] [[2025]] | speeltyd = 109 min | land = {{USA}} | taal = | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 37287335 }} '''''Obsession''''' is 'n [[VSA|Amerikaanse]] rolprent uit [[2025]]. Die film is geregisseer deur Curry Barker.<ref>[https://variety.com/2026/film/news/obsession-review-1236747795/ ‘Obsession’ Review: Clever, Creepy Indie Horror Applies an Old-School Monkey’s Paw Device to Modern Relationships]</ref><ref>[https://deadline.com/2026/05/obsession-curry-barker-tragic-story-horror-film-1236907022/ ‘Obsession’ Writer/Director Curry Barker On “Really Tragic Story” Within The Horror Film]</ref> == Hoofrolspelers == * Michael Johnston as Baron Bailey * Inde Navarrette as Nikki Freeman * Cooper Tomlinson as Ian * Megan Lawless as Sarah Harper * [[Andy Richter]] as Carter Harper == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Wikiquote-inlyn}} * {{IMDb title|37287335}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] ebhfu7uci6ib5hc916ucpqds077spd1 0 463071 2913387 2026-06-24T06:07:02Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Ismaïla Sarr''' (gebore [[25 Februarie]] [[1998]]) is 'n [[Senegal|Senegalese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler of vleuel vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] en die [[Senegalese nasionale sokkerspan|Senegalese nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/cq5yqpj5g4po|title=Crystal Palace news: Fan opinion - Is Ismaila Sarr the spark Eagles have mis...' 2913387 wikitext text/x-wiki '''Ismaïla Sarr''' (gebore [[25 Februarie]] [[1998]]) is 'n [[Senegal|Senegalese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler of vleuel vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] en die [[Senegalese nasionale sokkerspan|Senegalese nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/cq5yqpj5g4po|title=Crystal Palace news: Fan opinion - Is Ismaila Sarr the spark Eagles have missed?|date=2026-01-21|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-06-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c3e2dq38evzo|title=World Cup 2026: Sadio Mane named in Senegal's squad after missing 2022 tournament|date=2026-05-21|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-06-24}}</ref> Hy is 'n produk van die jeugakademie van die Senegalese klub Génération Foot en het in 2016 sy senior debuut vir die [[Ligue 1]]-klub Metz gemaak. Daarna het hy twee seisoene by Rennes deurgebring, waar hy die Coupe de France in 2019 gewen het nadat hy die beslissende strafskop in die eindstryd aangeteken het. Vervolgens het hy na die Premierliga-klub Watford verhuis, waar hy in 2021 as Speler van die Seisoen aangewys is. Hy het die klub in 2023 verlaat en een seisoen terug in Frankryk by [[Olympique de Marseille|Marseille]] gespeel, voordat hy na Engeland teruggekeer het om by Crystal Palace aan te sluit. In sy eerste seisoen by die klub het hy die [[FA Cup|FA-beker]] in 2025 gewen. In 2026 was hy die topskieter en is hy as beste speler aangewys toe Palace die [[UEFA Conference League]] gewen het. Sarr het in 2016 sy debuut vir die senior Senegalese nasionale span gemaak en het sy land verteenwoordig by die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbekertoernooie]] van [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]], asook by die [[Afrikanasiesbeker|Afrikanasiesbekertoernooie]] van 2019, 2021, [[Afrikanasiesbeker 2023|2023]] en [[Afrikanasiesbeker 2025|2025]]. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sarr, Ismaïla}} [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Senegalese sokkerspelers]] jgi0si0bei0gghetwyuadqcchmn66k7 2913391 2913387 2026-06-24T06:11:17Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913391 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Ismaïla Sarr |image = [[Lêer:Ismaila Sarr France v Senegal 16 June 2026-425 (cropped).jpg|240px]] |upright = |caption = Sarr tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Wêreldbekertoernooi in 2026]] |full_name = Ismaïla Sarr<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022™ – Squad List: Senegal (SEN) |publisher=FIFA |page=25 |date=18 December 2022 |access-date=17 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=18 December 2022 |url-status=live }}</ref> |birth_date = {{birth date and age|1998|2|25|df=yes}} |birth_place = Saint-Louis, [[Senegal]] |height = 1,85 m |position = Voorspeler, vleuel |currentclub = [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] |clubnumber = 7 |youthyears1 = 2009–2016 |youthclubs1 = [[Génération Foot]] |years1 = 2016–2017 |clubs1 = [[FC Metz|Metz]] |caps1 = 31 |goals1 = 5 |years2 = 2017–2019 |clubs2 = [[Stade Rennais FC|Rennes]] |caps2 = 59 |goals2 = 13 |years3 = 2019–2023 |clubs3 = [[Watford FC|Watford]] |caps3 = 128 |goals3 = 33 |years4 = 2023–2024 |clubs4 = [[Olympique de Marseille|Marseille]] |caps4 = 23 |goals4 = 3 |years5 = 2024– |clubs5 = [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] |caps5 = 66 |goals5 = 17 |nationalyears1 = 2015 |nationalteam1 = Senegal o/23 |nationalcaps1 = 3 |nationalgoals1 = 0 |nationalyears2 = 2016– |nationalteam2 = [[Senegalese nasionale sokkerspan|Senegal]] |nationalcaps2 = 85 |nationalgoals2 = 21 |pcupdate = 24 Mei 2026 |ntupdate = 22 Junie 2026 }} '''Ismaïla Sarr''' (gebore [[25 Februarie]] [[1998]]) is 'n [[Senegal|Senegalese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler of vleuel vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] en die [[Senegalese nasionale sokkerspan|Senegalese nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/cq5yqpj5g4po|title=Crystal Palace news: Fan opinion - Is Ismaila Sarr the spark Eagles have missed?|date=2026-01-21|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-06-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c3e2dq38evzo|title=World Cup 2026: Sadio Mane named in Senegal's squad after missing 2022 tournament|date=2026-05-21|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-06-24}}</ref> Hy is 'n produk van die jeugakademie van die Senegalese klub Génération Foot en het in 2016 sy senior debuut vir die [[Ligue 1]]-klub Metz gemaak. Daarna het hy twee seisoene by Rennes deurgebring, waar hy die Coupe de France in 2019 gewen het nadat hy die beslissende strafskop in die eindstryd aangeteken het. Vervolgens het hy na die Premierliga-klub Watford verhuis, waar hy in 2021 as Speler van die Seisoen aangewys is. Hy het die klub in 2023 verlaat en een seisoen terug in Frankryk by [[Olympique de Marseille|Marseille]] gespeel, voordat hy na Engeland teruggekeer het om by Crystal Palace aan te sluit. In sy eerste seisoen by die klub het hy die [[FA Cup|FA-beker]] in 2025 gewen. In 2026 was hy die topskieter en is hy as beste speler aangewys toe Palace die [[UEFA Conference League]] gewen het. Sarr het in 2016 sy debuut vir die senior Senegalese nasionale span gemaak en het sy land verteenwoordig by die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbekertoernooie]] van [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]], asook by die [[Afrikanasiesbeker|Afrikanasiesbekertoernooie]] van 2019, 2021, [[Afrikanasiesbeker 2023|2023]] en [[Afrikanasiesbeker 2025|2025]]. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sarr, Ismaïla}} [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Senegalese sokkerspelers]] qn1x5tc3cqfkxls9c0zbkk84f5zpga2 2913393 2913391 2026-06-24T06:12:24Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2913393 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Ismaïla Sarr |image = [[Lêer:Ismaila Sarr France v Senegal 16 June 2026-425 (cropped).jpg|240px]] |upright = |caption = Sarr tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Wêreldbekertoernooi in 2026]] |full_name = Ismaïla Sarr<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022™ – Squad List: Senegal (SEN) |publisher=FIFA |page=25 |date=18 December 2022 |access-date=17 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=18 December 2022 |url-status=live }}</ref> |birth_date = {{birth date and age|1998|2|25|df=yes}} |birth_place = Saint-Louis, [[Senegal]] |height = 1,85 m |position = Voorspeler, vleuel |currentclub = [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] |clubnumber = 7 |youthyears1 = 2009–2016 |youthclubs1 = [[Génération Foot]] |years1 = 2016–2017 |clubs1 = [[FC Metz|Metz]] |caps1 = 31 |goals1 = 5 |years2 = 2017–2019 |clubs2 = [[Stade Rennais FC|Rennes]] |caps2 = 59 |goals2 = 13 |years3 = 2019–2023 |clubs3 = [[Watford FC|Watford]] |caps3 = 128 |goals3 = 33 |years4 = 2023–2024 |clubs4 = [[Olympique de Marseille|Marseille]] |caps4 = 23 |goals4 = 3 |years5 = 2024– |clubs5 = [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] |caps5 = 66 |goals5 = 17 |nationalyears1 = 2015 |nationalteam1 = Senegal o/23 |nationalcaps1 = 3 |nationalgoals1 = 0 |nationalyears2 = 2016– |nationalteam2 = [[Senegalese nasionale sokkerspan|Senegal]] |nationalcaps2 = 85 |nationalgoals2 = 21 |pcupdate = 24 Mei 2026 |ntupdate = 22 Junie 2026 }} '''Ismaïla Sarr''' (gebore [[25 Februarie]] [[1998]]) is 'n [[Senegal|Senegalese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n voorspeler of vleuel vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Crystal Palace FC|Crystal Palace]] en die [[Senegalese nasionale sokkerspan|Senegalese nasionale span]] speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/cq5yqpj5g4po|title=Crystal Palace news: Fan opinion - Is Ismaila Sarr the spark Eagles have missed?|date=2026-01-21|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-06-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c3e2dq38evzo|title=World Cup 2026: Sadio Mane named in Senegal's squad after missing 2022 tournament|date=2026-05-21|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-06-24}}</ref> Hy is 'n produk van die jeugakademie van die Senegalese klub Génération Foot en het in 2016 sy senior debuut vir die [[Ligue 1]]-klub Metz gemaak. Daarna het hy twee seisoene by Rennes deurgebring, waar hy die Coupe de France in 2019 gewen het nadat hy die beslissende strafskop in die eindstryd aangeteken het. Vervolgens het hy na die Premierliga-klub Watford verhuis, waar hy in 2021 as Speler van die Seisoen aangewys is. Hy het die klub in 2023 verlaat en een seisoen terug in Frankryk by [[Olympique de Marseille|Marseille]] gespeel, voordat hy na Engeland teruggekeer het om by Crystal Palace aan te sluit. In sy eerste seisoen by die klub het hy die [[FA Cup|FA-beker]] in 2025 gewen. In 2026 was hy die topskieter en is hy as beste speler aangewys toe Palace die [[UEFA Conference League]] gewen het. Sarr het in 2016 sy debuut vir die senior Senegalese nasionale span gemaak en het sy land verteenwoordig by die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbekertoernooie]] van [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]], asook by die [[Afrikanasiesbeker|Afrikanasiesbekertoernooie]] van 2019, 2021, [[Afrikanasiesbeker 2023|2023]] en [[Afrikanasiesbeker 2025|2025]]. ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sarr, Ismaïla}} [[Kategorie:Senegalese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] b01tflug42ysovmjcd1swybygvowahc 0 463072 2913388 2026-06-24T06:10:00Z Nikolai Kurbatov 125512 Nuwe bladsy geskep met '{{TITELAANSIG|''Heat''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Heat | beeld = | regisseur = Michael Mann | produksieleier = Michael Mann<br>Art Linson | draaiboekskrywer = Michael Mann | met = {{Plainlist| * [[Al Pacino]] * [[Robert De Niro]] * [[Tom Sizemore]] * Diane Venora * [[Amy Brenneman]] * [[Ashley Judd]] * [[Mykelti Williamson]] }} | kinematografie = Dante Spinotti | musiek = Elliot Goldenthal |...' 2913388 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Heat''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Heat | beeld = | regisseur = Michael Mann | produksieleier = Michael Mann<br>Art Linson | draaiboekskrywer = Michael Mann | met = {{Plainlist| * [[Al Pacino]] * [[Robert De Niro]] * [[Tom Sizemore]] * Diane Venora * [[Amy Brenneman]] * [[Ashley Judd]] * [[Mykelti Williamson]] }} | kinematografie = Dante Spinotti | musiek = Elliot Goldenthal | redigeerder = Dov Hoenig<br>Pasquale Buba<br>William Goldenberg<br>Tom Rolf | verspreider = Warner Bros. | ateljee = Warner Bros.<br>Regency Enterprises<br>Forward Pass | vrystelling = [[15 Desember]] [[1995]] | speeltyd = 170 min | land = {{USA}} | taal = | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 0113277 }} '''''Heat''''' is 'n [[VSA|Amerikaanse]] rolprent uit [[1995]]. Die film is geregisseer deur [[Michael Mann]].<ref>[https://variety.com/1995/film/reviews/heat-2-1200444173/ Film Review: Heat]</ref><ref>[https://letterboxd.com/film/heat-1995/ Heat (1995)]</ref> == Hoofrolspelers == * [[Al Pacino]] as Robbery Homicide Lieutenant Vincent Hanna * [[Robert De Niro]] as Neil McCauley * [[Tom Sizemore]] as Michael Cheritto * Diane Venora as Justine Hanna * [[Amy Brenneman]] as Eady * [[Ashley Judd]] as Charlene Shiherlis * [[Mykelti Williamson]] as Bobby Drucker == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Wikiquote-inlyn}} * {{IMDb title|0113277}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] 5caekmeph4ru8j9e4guz7j8kapcxu9b 1 463073 2913392 2026-06-24T06:11:46Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2913392 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 463074 2913395 2026-06-24T06:15:11Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}} {{CommonsKategorie|Association football in Senegal|Sokker in Senegal}} [[Kategorie:Sport in Senegal]] [[Kategorie:Sokker in Afrika|Senegal]] [[Kategorie:Sokker volgens land|Senegal]]' 2913395 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{CommonsKategorie|Association football in Senegal|Sokker in Senegal}} [[Kategorie:Sport in Senegal]] [[Kategorie:Sokker in Afrika|Senegal]] [[Kategorie:Sokker volgens land|Senegal]] 6mguhh8rr50emu78ybkz09xufpvsgxb 14 463075 2913397 2026-06-24T06:28:24Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}} {{CommonsKategorie|Association football clubs of Zimbabwe|Zimbabwiese sokkerklubs}} [[Kategorie:Sokker in Zimbabwe|Klubs]] [[Kategorie:Sokkerklubs in Afrika]] [[Kategorie:Sokkerklubs volgens land]]' 2913397 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{CommonsKategorie|Association football clubs of Zimbabwe|Zimbabwiese sokkerklubs}} [[Kategorie:Sokker in Zimbabwe|Klubs]] [[Kategorie:Sokkerklubs in Afrika]] [[Kategorie:Sokkerklubs volgens land]] tbm9ovosuxtn10ervch1tbobdww6cjo 0 463076 2913399 2026-06-24T06:35:10Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2913399 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera mollicoma | authority = N.E.Br., (1932) | synonyms =* ''Indigofera nelsonii'' <small>N.E.Br.</small> }} '''''Indigofera mollicoma''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Eswatini]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en die [[Noordwes]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera mollicoma 1DS-II 1-3057.jpg Indigofera mollicoma 1DS-II 1-3058.jpg Indigofera mollicoma 1DS-II 1-3059.jpg Indigofera mollicoma 1DS-II 1-3060.jpg Indigofera mollicoma 1DS-II 1-3061.jpg Indigofera mollicoma 1DS-II 1-3063.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-280 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499679-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/92aadd8b-6702-4854-bbec-dd56e0fa0f08 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|mollicoma]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 0uz2q0t8gww07dxpo699cd554v4zod7 1 463077 2913400 2026-06-24T06:36:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913400 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463078 2913402 2026-06-24T06:52:29Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2913402 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera oxalidea | authority = [[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker, (1871) | synonyms =* ''Anil oxalidea'' <small>(Welw. ex Baker) Kuntze</small> * ''Indigofera hendecaphylla var. radicans'' <small>Baker</small> * ''Indigofera supralevis'' <small>N.E.Br.</small> }} '''''Indigofera oxalidea''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Botswana]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eswatini]], [[Kameroen]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en die [[Noordwes]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera oxalidea 1DS-II 2-5060.jpg Indigofera oxalidea 1DS-II 2-5064.jpg Indigofera oxalidea 1DS-II 1-2593.jpg Indigofera oxalidea 1DS-II 1-2595.jpg Indigofera oxalidea 1DS-II 1-2596.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-308 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499770-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/f6f7eb34-61c1-464f-91b8-a81f094491b8 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|oxalidea]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Kameroen]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 14fd8xnjsksjm1o2120t3syvxrrp4en 2913404 2913402 2026-06-24T06:53:37Z Oesjaar 7467 /* Bronnelys */ Ai! 2913404 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera oxalidea | authority = [[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker, (1871) | synonyms =* ''Anil oxalidea'' <small>(Welw. ex Baker) Kuntze</small> * ''Indigofera hendecaphylla var. radicans'' <small>Baker</small> * ''Indigofera supralevis'' <small>N.E.Br.</small> }} '''''Indigofera oxalidea''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Botswana]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eswatini]], [[Kameroen]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en die [[Noordwes]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera oxalidea 1DS-II 2-5060.jpg Indigofera oxalidea 1DS-II 2-5064.jpg Indigofera oxalidea 1DS-II 1-2593.jpg Indigofera oxalidea 1DS-II 1-2595.jpg Indigofera oxalidea 1DS-II 1-2596.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-308 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499770-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/f6f7eb34-61c1-464f-91b8-a81f094491b8 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|oxalidea]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Kameroen]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] cbigikgmqf31ge2jj9rwy7mhs45a4xe 1 463079 2913403 2026-06-24T06:52:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913403 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463080 2913414 2026-06-24T07:46:30Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2913414 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera oxytropis | authority = Benth. ex Harv. (1862) | synonyms =* ''Anil oxytropis'' <small>(Benth. ex Harv.) Kuntze</small> }} '''''Indigofera oxytropis''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [Botswana]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en die [[Noordwes]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera oxytropis, habitus, Paardekraal, a.jpg Indigofera oxytropis, bloeiwyse, Paardekraal, a.jpg Indigofera oxytropis, bloeiwyse, Faerie Glen NR.jpg Indigofera oxytropis 1DS-II 4-2508.jpg Indigofera oxytropis 1DS-II 4-2504.jpg Indigofera oxytropis 1DS-II 4-2506.jpg </gallery> == Bronnelys == * [hhttps://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-309 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499773-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/5208b790-2fa5-4547-bdc1-24d7c52bce38q Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|oxytropis]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 6bfduuqhf3klcvvdagjs7t3h6su4izk 2913415 2913414 2026-06-24T07:46:52Z Oesjaar 7467 /* Bronnelys */ Ai! 2913415 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera oxytropis | authority = Benth. ex Harv. (1862) | synonyms =* ''Anil oxytropis'' <small>(Benth. ex Harv.) Kuntze</small> }} '''''Indigofera oxytropis''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [Botswana]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en die [[Noordwes]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera oxytropis, habitus, Paardekraal, a.jpg Indigofera oxytropis, bloeiwyse, Paardekraal, a.jpg Indigofera oxytropis, bloeiwyse, Faerie Glen NR.jpg Indigofera oxytropis 1DS-II 4-2508.jpg Indigofera oxytropis 1DS-II 4-2504.jpg Indigofera oxytropis 1DS-II 4-2506.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-309 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499773-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/5208b790-2fa5-4547-bdc1-24d7c52bce38q Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|oxytropis]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] gic1nfo0i5j5vxuzgj619evnv9bmfxr 2913417 2913415 2026-06-24T07:48:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913417 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera oxytropis | authority = Benth. ex Harv. (1862) | synonyms =* ''Anil oxytropis'' <small>(Benth. ex Harv.) Kuntze</small> }} '''''Indigofera oxytropis''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en die [[Noordwes]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera oxytropis, habitus, Paardekraal, a.jpg Indigofera oxytropis, bloeiwyse, Paardekraal, a.jpg Indigofera oxytropis, bloeiwyse, Faerie Glen NR.jpg Indigofera oxytropis 1DS-II 4-2508.jpg Indigofera oxytropis 1DS-II 4-2504.jpg Indigofera oxytropis 1DS-II 4-2506.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-309 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499773-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/5208b790-2fa5-4547-bdc1-24d7c52bce38q Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|oxytropis]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 9k4p8gt0zkbyk4ksers3zevbhw1unv8 1 463081 2913416 2026-06-24T07:48:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913416 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463082 2913421 2026-06-24T08:05:55Z AFM 21229 Nuwe bladsy geskep met ''''Volksboukunde''' is die studie van die tradisionele en meesal streeksgebonde boustyle in ‘n gebied. Dit bestudeer (a) die unieke inheemse plaaslike boumetodes wat gebruik maak van die plaaslik beskikbare boumateriale en (b) die ontwerpe van die geboue wat by die heersende klimaattoestande van die streek aanpas. ==Voorbeelde== Voorbeelde van hierdie inheemse argitektuur in Suid-Afrika is die [[korbeelhuise]], [[kapstylhuise]], [[rondawel]]s, hutte, afdakke e...' 2913421 wikitext text/x-wiki '''Volksboukunde''' is die studie van die tradisionele en meesal streeksgebonde boustyle in ‘n gebied. Dit bestudeer (a) die unieke inheemse plaaslike boumetodes wat gebruik maak van die plaaslik beskikbare boumateriale en (b) die ontwerpe van die geboue wat by die heersende klimaattoestande van die streek aanpas. ==Voorbeelde== Voorbeelde van hierdie inheemse argitektuur in Suid-Afrika is die [[korbeelhuise]], [[kapstylhuise]], [[rondawel]]s, hutte, afdakke en selfs die huise in die Kaaps-Hollandse styl. ==Materiaal== Plaaslike grondstowwe wat in die oprigting gebruik is, is byvoorbeeld hout, klip, klei, riet, kalk, oker, beesmis, plantsapppe en huide en velle. In die moderne tyd word ook gebruik gemaak van ou sinkplate en afgedankte plastiek in die oprigitng van hutte en skuilings in minder gegoede woonbuurte. ==Organisasie== Die '''Volksboukundige Vereniging van Suid-Afrika''' (gestig 1964) is ‘n is ‘n groep geesdriftiges in die [[Wes-Kaap]] wat belangstel in hierdie soort geboue en veral in wie dit ontwerp, opgerig en daarin gewoon het. Prominente persone in die tweede helfte van die 20ste eeu in Suid-Afrika wat hulle beywer het vir die studie van die volksboukunde, was [[James Walton]], [[Hans Fransen]] en [[Gawie Fagan]]. ==Bibliografie== * https://www.vassa.org.za/wp-content/uploads/2019/06/VASSA-ExhibitSouvenir-download.pdf [[Kategorie: Kultuur in Suid-Afrika]] 4owziiv5ejoxa4mv6fivnzlh267f2cq 2913422 2913421 2026-06-24T08:08:27Z AFM 21229 2913422 wikitext text/x-wiki '''Volksboukunde''' is die studie van die tradisionele en meesal streeksgebonde boustyle in ‘n gebied. Dit bestudeer (a) die unieke inheemse plaaslike boumetodes wat gebruik maak van die plaaslik beskikbare boumateriale en (b) die ontwerpe van die geboue wat by die heersende klimaattoestande van die streek aanpas. ==Voorbeelde== Voorbeelde van hierdie inheemse argitektuur in Suid-Afrika is die [[korbeelhuise]], [[kapstylhuise]], [[rondawel]]s, hutte, afdakke en selfs die huise in die Kaaps-Hollandse styl. ==Materiaal== Plaaslike grondstowwe wat in die oprigting gebruik is, is byvoorbeeld hout, klip, klei, riet, kalk, oker, beesmis, plantsapppe en huide en velle. In die moderne tyd word ook gebruik gemaak van ou sinkplate en afgedankte plastiek in die oprigitng van hutte en skuilings in minder gegoede woonbuurte. ==Organisasie== Die '''Volksboukundige Vereniging van Suid-Afrika''' (gestig 1964) is ‘n is ‘n groep geesdriftiges in die [[Wes-Kaap]] wat belangstel in hierdie soort geboue en veral in wie dit ontwerp, opgerig en daarin gewoon het. Prominente persone in die tweede helfte van die 20ste eeu in Suid-Afrika wat hulle beywer het vir die studie van die volksboukunde, was [[James Walton]], [[Hans Fransen]] en [[Gawie Fagan]]. ==Bibliografie== * https://www.vassa.org.za/wp-content/uploads/2019/06/VASSA-ExhibitSouvenir-download.pdf [[Kategorie: Kultuur in Suid-Afrika]] [[Kategorie: Argitektuur]] 9ao25y98phip23snd63tam3jauwbi4s 0 463083 2913436 2026-06-24T08:43:27Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[SA Lombard-wildreservaat]] na [[S.A. Lombard-wildreservaat]] geskuif: Beter titel 2913436 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[S.A. Lombard-wildreservaat]] igd47lledi5mb823renjojr2ni9nqvz 1 463084 2913438 2026-06-24T08:43:27Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:SA Lombard-wildreservaat]] na [[Bespreking:S.A. Lombard-wildreservaat]] geskuif: Beter titel 2913438 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:S.A. Lombard-wildreservaat]] sakbve2nckdr6ggqhhmh7buyysr04ue 0 463085 2913440 2026-06-24T08:47:29Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie m 2913440 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera podophylla | authority = Benth. ex Harv. (1862) | synonyms =* ''Anil podophylla'' <small>(Benth. ex Harv.) Kuntze</small> }} '''''Indigofera podophylla''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Mosambiek]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[KwaZulu-Natal]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera podophylla S-2501.jpg Indigofera podophylla S-2498.jpg Indigofera podophylla S-2499.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-325 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499833-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/5208b790-2fa5-4547-bdc1-24d7c52bce38 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|podophylla]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 63x8av69r91ifsrx2t6qnynvpi3jf46 2913444 2913440 2026-06-24T08:52:45Z Oesjaar 7467 /* Bronnelys */ Ai! 2913444 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera podophylla | authority = Benth. ex Harv. (1862) | synonyms =* ''Anil podophylla'' <small>(Benth. ex Harv.) Kuntze</small> }} '''''Indigofera podophylla''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Mosambiek]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[KwaZulu-Natal]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera podophylla S-2501.jpg Indigofera podophylla S-2498.jpg Indigofera podophylla S-2499.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-325 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499833-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/0799fd29-d050-41f6-996c-8a6e945a4c90 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|podophylla]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 0qkxsvapi9kqldkyobiwfutgm19kmrf 1 463086 2913441 2026-06-24T08:48:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913441 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 3 463087 2913448 2026-06-24T09:05:00Z OutoModerator 183924 Kennisgewing van outomatiese terugrol op [[Engemi Ferreira]] 2913448 wikitext text/x-wiki == Junie 2026 : OutoModerator het jou wysiging teruggerol == Hallo! Ek is [[User:OutoModerator|OutoModerator]], 'n outomatiese stelsel wat 'n [[Masjienleer|masjienleermodel]] gebruik om potensiële slegte wysigings te identifiseer en terug te rol om te verseker dat Wikipedia vertroubaar en betroubaar bly. Ongelukkig het ek een van jou [[Special:Diff/2913447|onlangse wysigings]] teruggestel na [[Engemi Ferreira]]. * Omdat die model wat ek gebruik nie perfek is nie, rol dit soms goeie wysigings terug. As jy glo dat die verandering wat jy gemaak het konstruktief was, [[//af.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:OutoModerator/Vals_positiewe?action=edit&section=new&nosummary=true&preload=Gebruiker:OutoModerator/Vals_positiewe/Preload&preloadparams%5B%5D=2913446&preloadparams%5B%5D=Engemi_Ferreira|rapporteer dit asseblief hier]]. * [[:mw:Moderator Tools/Automoderator|Leer meer]] oor my sagteware. [[Gebruiker:OutoModerator|OutoModerator]] ([[Gebruikerbespreking:OutoModerator|kontak]]) 09:05, 24 Junie 2026 (UTC) lekab47n5971fi38mj5qt5cdqw31zbp 0 463088 2913453 2026-06-24T10:49:21Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto. 2913453 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera procumbens | authority = [[Carolus Linnaeus|L.], (1896) | synonyms =* ''Anil procumbens'' <small>(L.) Kuntze</small> * ''Indigofera haitensis'' <small>Desv.</small> }} '''''Indigofera procumbens''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[Noord-Kaap]] en die [[Oos-Kaap]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera procumbens (10020452684).jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-334 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499859-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/9e49a538-d275-499c-9b6f-3d6ed66af559 Biodiversityadvisor] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|procumbens]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 67t32bspnvua9lx73xk2l0edy7eocbx 2913454 2913453 2026-06-24T10:50:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913454 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera procumbens | authority = [[Carolus Linnaeus|L.], (1896) | synonyms =* ''Anil procumbens'' <small>(L.) Kuntze</small> * ''Indigofera haitensis'' <small>Desv.</small> }} '''''Indigofera procumbens''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[Noord-Kaap]] en die [[Oos-Kaap]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera procumbens (10020452684).jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-334 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499859-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/9e49a538-d275-499c-9b6f-3d6ed66af559 Biodiversityadvisor] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|procumbens]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] as7p7uboan1s8ac4rcb8koelg2o1w3d 2913455 2913454 2026-06-24T10:50:25Z Oesjaar 7467 Ai! 2913455 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera procumbens | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1896) | synonyms =* ''Anil procumbens'' <small>(L.) Kuntze</small> * ''Indigofera haitensis'' <small>Desv.</small> }} '''''Indigofera procumbens''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[Noord-Kaap]] en die [[Oos-Kaap]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera procumbens (10020452684).jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-334 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499859-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/9e49a538-d275-499c-9b6f-3d6ed66af559 Biodiversityadvisor] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|procumbens]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] br5wl11a9z8cqptyd9nrbntg382ccof 2913457 2913455 2026-06-24T10:59:42Z Oesjaar 7467 Ai! 2913457 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera procumbens | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1896) | synonyms =* ''Anil procumbens'' <small>(L.) Kuntze</small> * ''Indigofera haitensis'' <small>Desv.</small> }} '''''Indigofera procumbens''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]] en die [[Oos-Kaap]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera procumbens (10020452684).jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-334 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499859-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/9e49a538-d275-499c-9b6f-3d6ed66af559 Biodiversityadvisor] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|procumbens]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] iw6w50cftd61yhc80qxltevco53o7aw 1 463089 2913456 2026-06-24T10:51:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913456 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463090 2913458 2026-06-24T11:01:28Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2913458 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = EN | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera psoraloides | authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) L., (1767) | synonyms =* ''Cytisus africanus'' <small>Loisel.</small> * ''Cytisus psoraloides'' <small>L.</small> * ''Indigofera nitida'' <small>[[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]]</small> * ''Indigofera racemosa'' <small>L.</small> * ''Indigofera trifoliata'' <small>L.</small> }} '''''Indigofera psoraloides''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera psoraloides 15214507.jpg Indigofera psoraloides 48556177.jpg Indigofera psoraloides 62379934.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-341 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499878-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/b5116ada-0e25-4ad0-85fb-cb4953789e97 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|psoraloides]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] ktfl7ffldog13ybp3bxf8km7cphjoke 1 463091 2913459 2026-06-24T11:02:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913459 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463092 2913460 2026-06-24T11:11:37Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2913460 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera reducta | authority = N.E.Br., (1926) | synonyms =* ''Indigofera atrinota'' <small>N.E.Br.</small> }} '''''Indigofera reducta''''' is 'n klien [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[Limpopo]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera reducta, peule, Skrikfontein, a.jpg Indigofera reducta, twyg met blare, Skrikfontein, a.jpg Indigofera reducta, vyf blare van naby, Skrikfontein, a.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-351 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499902-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/985c7ce6-989a-4f3c-b104-042ca0b0fef1 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|reducta]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] it41cs1w4kddnejpcczy9adg4m7uvss 1 463093 2913461 2026-06-24T11:12:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2913461 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv