Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 452 2917886 2819648 2026-07-16T22:26:40Z Lefcentreright 92804 /* Geboortes */ Verbeter 2917886 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Lie In 15 -- John rehearses Give Peace A Chance.jpg|teks=John Lennon}} Die '''jaar 1980''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Dinsdag]] begin het. Dit was die 80ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == * [[Januarie]] – Die [[goud]]prys bereik ’n rekordbedrag van 850,02 [[VSA-dollar]] per fynons. * [[22 Januarie]] – [[Andrei Sakharov]], ’n sleutelargitek van die Sowjet [[waterstofbom]] en wenner van die 1975 [[Nobelprys vir Vrede]] word in [[Moskou]] gearresteer en na Gorki verban. * [[25 Januarie]] – Die Silverton-tak van [[Volkskas]] Bank in Pretoria word oorgeneem deur MK-vryheidsvegters. * [[1 Februarie|1]]–[[7 Februarie]] – Die [[Paralimpiese Winterspele 1980|tweede Paralimpiese Winterspele]] word in Geilo, [[Noorweë]], aangebied. * [[13 Februarie|13]]–[[24 Februarie]] – Die [[Olimpiese Winterspele 1980|13de Olimpiese Winterspele]] word in [[Lake Placid]], [[Verenigde State van Amerika]], aangebied. * [[18 Maart]] - Tropiese sikloon Kolia, suid van [[Madagaskar]], veroorsaak buitengewone deinings langs die Natalse kus. Golwe so hoog as 5 meter stort oor die seewalle van Laer Marine Parade in Durban en rig groot skade aan.<ref>{{cite journal |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=Desember 1991 |title='n Geskiedenis van besondere Weergebebeurtenisse in Suid-Afrika: 1500-1990 |url= |journal=CAELUM |pages=88 }}</ref> * [[18 April]] – [[Zimbabwe]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik. Canaan Banana word die eerste [[president]] van die nuwe staat en [[Robert Mugabe]] die eerste [[Eerste Minister]]. * [[24 April]] – ’n Poging om VSA-gyselaars in die ambassade in [[Teheran]] te bevry eindig onsuksesvol. * [[2 Mei]] – Die Suid-Afrikaanse regering plaas 'n verbod op [[Pink Floyd]] se treffer ''Another Brick in the Wall''.<ref>[http://ultimateclassicrock.com/pink-floyd-banned-south-africa/ 35 Years Ago: Pink Floyd’s ‘Another Brick in the Wall’ Banned in South Africa, besoek op 17 Junie 2015]</ref> * [[1 Junie]] – Agt brandstoftenks word vernietig deur [[Umkhonto we Sizwe]] (MK) by [[SASOL]] en NATREF in Sasolburg en Secunda. * [[21 Junie]]–[[5 Julie]] – Die [[Paralimpiese Somerspele 1980|sesde Paralimpiese Somerspele]] word in [[Arnhem]], [[Nederland]], aangebied. * [[13 Julie]] – [[Quett Masire]] volg [[Seretse Khama]] op as [[President van Botswana]]. * [[19 Julie]]–[[3 Augustus]] – Die [[Olimpiese Somerspele 1980|22ste Olimpiese Somerspele]] word in [[Moskou]], [[Sowjetunie]], aangebied. * [[30 Julie]] – [[Vanuatu]] word van [[Frankryk]] en die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik. * [[22 September]] – Die [[Iran-Irakse Oorlog]] breek uit. * [[13 Desember]] – [[Peter Mathebula]] word Suid-Afrika se eerste swart wêreldbokskampioen toe hy vir Kim Tae-shik van [[Suid-Korea]] klop op punte. == Geboortes == * [[19 Januarie]] – [[Jenson Button]], [[VK|Britse]] [[Formule Een]]-renjaer, [[2009 Formule Een-seisoen|2009-wêreldkampioen]]. * [[27 Januarie]] – [[Marat Safin]], Russiese tennisspeler. * [[28 Januarie]] – [[Nick Carter (musikant)|Nick Carter]], Amerikaanse musikant. * [[6 Februarie]] – [[Coki Ramírez]], Argentynse sangeres, aktrise en model. * [[22 Februarie]] – [[Jaco Jacobs]], Suid-Afrikaanse kinderboekskrywer. * [[24 Februarie]] – [[Janko de Beer]], Suid-Afrikaanse visuele kunstenaar, advokaat en natuurbewaarder. * [[2 Maart]] – [[Ingrid Bolsø Berdal]], Noorse aktrise en vervaardiger. * [[21 Maart]] – [[Ronaldinho]], beroemde Brasiliaanse professionele [[sokker]]speler. * [[22 Maart]] – [[Kandyse McClure]], Kanadese aktrise. * [[9 April]] – [[Lika Berning]], Suid-Afrikaanse aktrise. * [[9 April]] – [[Lindiwe Mazibuko]], Suid-Afrikaanse politikus. * [[10 April]] – [[Charlie Hunnam]], Britse akteur. * [[10 April]] – [[Kasey Kahne]], Amerikaanse NASCAR-renjaer. * [[11 April]] – [[Keiji Tamada]], Japannese sokkerspeler. * [[12 Mei]] – [[Rishi Sunak]], Britse politikus en voormalige [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk]]. * [[12 Mei]] – [[Nadia G]], [[Kanada|Kanadese]] aktrise. * [[13 Mei]] – [[Jaco Peyper]], Suid-Afrikaanse internasionale [[rugby]][[skeidsregter]]. * [[1 Junie]] – [[Johann Muller]], Suid-Afrika se drie-en-vyftigste [[Springbokkaptein]]. * [[6 Junie]] – [[Mmusi Maimane]], voormalige leier van die [[Demokratiese Alliansie]]. * 6 Junie – [[Pete Hegseth]], die 29ste Amerikaanse sekretaris van verdediging. * [[17 Junie]] – [[Venus Williams]], Amerikaanse tennisspeler. * [[20 Junie]] – [[Tika Sumpter]], Amerikaanse aktrise. * [[5 Julie]] – [[Eva Green]], Franse aktrise. * [[20 Julie]] – [[Gisele Bündchen]], Brasiliaanse fotomodel en aktrise. * [[22 Julie]] – [[Dirk Kuyt]], Nederlandse professionele [[sokker]]speler. * [[26 Julie]] – [[Jacinda Ardern]], [[Nieu-Seeland]]se politikus en [[Eerste Minister]]. * [[6 Augustus]] – [[Vitantonio Liuzzi]], Italiaanse professionele renjaer. * [[27 Augustus]] – [[CJ van der Linde]], [[Springbokrugbyspeler]]. * [[28 Augustus]] – [[Johny Klein]], Suid-Afrikaanse [[akteur]]. * [[5 September]] − [[Pita Limjaroenrat]], [[Thailand|Thaise]] politikus en sakeman. * [[8 September]] – [[Mbulaeni Mulaudzi]], voormalige 800m wêreldkampioen en Olimpiese silwermedaljewenner († [[2014]]). * [[10 September]] − [[Jurga Šeduikytė]], [[Litaue|Litause]] popsangeres en liedjieskryfster. * [[14 September]] − [[Tersia Marshall]], Suid-Afrikaanse politikus († [[2026]]). * [[15 September]] − [[Jolin Tsai]], [[Taiwan]]nese [[sangeres]], liedjieskrywer en [[aktrise]]. * [[18 September]] − [[Francois van Coke]], Suid-Afrikaanse sanger en liedjieskrywer. * [[24 September]] − [[Tanit Phoenix]], Suid-Afrikaanse model en aktrise. * [[4 November]] – [[Jerry Collins]], [[Nieu-Seeland]]se [[rugby]]speler († [[2015]]). * [[12 November]] – [[Ryan Gosling]], [[Kanada|Kanadese]] akteur en [[Musiek|musikant]]. * [[25 November]] – [[Aaron Mokoena]], Suid-Afrikaanse sokkerspeler. * [[3 Desember]] – [[Suléne Pilon]], taalkundige aan die [[Universiteit van Pretoria]] se Departement Afrikaans en voorsitter van die [[Taalkommissie]]. == Sterftes == * [[7 Februarie]] – [[Margaret Ballinger]], 'n kragtige en invloedryke spreker, voorstander van gelykheid in Suid-Afrika en stigterslid van die [[Liberale Party]] (* [[1894]]). * [[13 Februarie]] – [[David Janssen]], Amerikaanse akteur, (* [[1931]]). * [[31 Maart]] – [[Jesse Owens]], [[VSA|Amerikaanse]] atleet (* [[1913]]). * [[15 April]] – [[Jean-Paul Sartre]], Franse filosoof, dramaturg, skrywer, biograaf en aktivis (* [[1905]]). * [[24 April]] – [[W.E.G. Louw]], Afrikaanse digter (* 1913). * [[29 April]] – [[Alfred Hitchcock]], Britse regisseur (* [[1899]]). * [[4 Mei]] – [[Josip Broz Tito]], president van [[Joego-Slawië]] (* [[1892]]). * [[26 Mei]] – [[Willie Maree]], Suid-Afrikaanse boer en politikus, leier van die [[Nasionale Party]] in Natal (* [[1920]]). * [[7 Junie]] – [[Henry Miller]], Amerikaanse novelis en essayis (* [[1891]]). * [[21 Junie]] – [[Pierre Fourie (bokser)|Pierre Fourie]], Suid-Afrikaanse bokskampioen (* [[1943]]). * [[7 Julie]] – [[Johannes Meintjes]], Suid-Afrikaanse kunsskilder en skrywer (* [[1923]]). * [[12 Julie]] – Sir [[Seretse Khama]], eerste president van [[Botswana]] sterf aan [[pankreas]]kanker (* [[1921]]). * [[27 Julie]] – [[Mohammad Reza Pahlavi]], laaste [[sjah]] van [[Iran]] (* [[1919]]). * [[31 Augustus]] – [[Chris Burger]], heelagter van die [[Westelike Provinsie|WP]], sterf nadat hy sy nek die vorige dag in 'n rugbywedstryd teen die Vrystaat gebreek het (* [[1952]]). * [[23 September]] – [[Jim Fouché]], [[Suid-Afrika]]anse politikus en tweede [[Staatspresident van Suid-Afrika]] (1968–1975) (* [[1898]]). * [[7 November]] – [[Steve McQueen]], Amerikaanse rolprentakteur en -regisseur (* [[1930]]). * [[8 November]] – [[Lulu Latsky]], eerste vrou in Suid-Afrika wat 'n doktorsgraad in [[Wetenskap]] verwerf (* [[1901]]). * [[22 November]] – [[Mae West]], Amerikaanse aktrise en draaiboekskrywer (* [[1893]]). * [[24 November]] – [[George Raft]], Amerikaanse akteur (* [[1901]]). * [[8 Desember]] – [[John Lennon]], Britse sanger en liedjieskrywer ([[The Beatles]]) (* [[1940]]). * [[12 Desember]] – [[Jean Lesage]], Kanadese advokaat, politikus en hervormer (* [[1912]]). * [[24 Desember]] – [[Karl Dönitz]], Duitse admiraal tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] (* [[1891]]). * [[31 Desember]] – [[Marshall McLuhan]], Kanadese mediakenner (* [[1911]]) == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:1980| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] == Verwysings == 59gaktp9fsfc5nxwctoz5c0kpte1mk9 0 1587 2917821 2254794 2026-07-16T18:46:41Z Oursana 48196 -+Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg 2917821 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg|teks=[[Jan van Riebeeck]]}} Die '''jaar 1652''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] begin het. Dit was die 52ste jaar van die [[17de eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == * [[19 Februarie]] – [[Pous Innocentius X]] stel 12 nuwe kardinale aan, waaronder [[Fabio Chigi]] (later [[Pous Alexander VII]]) en [[Pietro Vito Ottoboni]] (later [[Pous Alexander VIII]]). * [[12 Maart]] – [[Pietro Vito Ottoboni]] (later Pous Alexander VIII) word kardinaal-priester van S. Salvatore in Lauro. * [[6 April]] – [[Jan van Riebeeck]] land aan die [[Kaap die Goeie Hoop|Kaap]] om 'n halfwegstasie te vestig vir die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] ([[VOC]]). * [[18 Mei]] – Die [[VSA|Amerikaanse]] [[deelstaat]] [[Rhode Island]] neem die eerste wet aan in [[Noord-Amerika]] wat [[slawerny]] onwettig maak. * [[14 Oktober]] – [[Antonio Pignatelli]] (Later [[Pous Innocentius XII]]) word titulêr aartsbiskop van Larissa in Thessalië. == Geboortes == * [[7 April]] – [[Lorenzo Corsini]] (later [[Pous Clemens XII]]), die 246ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] († [[1740]]). == Sterftes == * [[7 Februarie]] – [[Gregorio Allegri]], Romeinse komponis (* c. [[1582]]). * [[15 April]] – [[Patriarg Josef van Moskou]], sesde [[Russies-Ortodokse Kerk|Russies-Ortodokse]] patriarg van Moskou en die hele Rusland (* onbekend) * [[21 Junie]] – Inigo Jones, argitek. [[Kategorie:1652| ]] [[Kategorie:17de eeu]] 2pgzwpofm2x687r4lrgq2j58srz29sw 0 1718 2917931 2892351 2026-07-17T08:50:36Z JMK 649 skakels, teksdetails 2917931 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Heretics being burnt at the stake (1590).jpg|teks=Ketters wat verbrand word.}} Die '''jaar 1523''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] begin het. Dit was die 23ste jaar van die [[16de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == ===Rome=== * [[15 April]] – [[Pous Adrianus VI]] dwing koning [[Frans I van Frankryk|Frans I]] tot 'n wapenstilstand met [[keiser Karel V]]. * [[31 Mei]] – Pous Adrianus VI verklaar Sint Antonius van Florence en Sint Benno heilig. * [[3 Augustus]] – Pous Adrianus VI sluit hom aan by [[keiser Karel V]]. * [[5 Augustus]] – Pous Adrianus VI word dodelik siek. * [[10 September]] – Pous Adrianus VI stel Willen van Enckenvoirt, [[biskop]] van Tortosa, aan as kardinaal. * [[19 November]] – [[Pous Clemens VII]] volg Pous Adrianus VI op as [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. * [[26 November]] – Pous Clemens VII word deur kardinaal Marco Comaro gekroon. * [[9 Desember]] – [[Alessandro Farnese]] (later [[Pous Paulus III]]) word biskop van Palestrina. * [[29 Desember]] – Alessandro Farnese (later Pous Paulus III) word biskop van Sabina. === Italië === *Daar is opnuut 'n pesepidemie in [[Milaan]]. Die meeste mense is nie langer as twee dae siek nie en slegs 3% leef langer as 'n week voordat hulle sterf. Vanaf 4 Januarie tot 17 September sterf 1&nbsp;013 mense.<ref>{{cite journal|authors=Cohn, Samuel K.; Guido Alfani. |title=“Households and Plague in Early Modern Italy.” |journal=The Journal of Interdisciplinary History|volume= 38|issue= 2|year= 2007|pages= 177–205|url=http://www.jstor.org/stable/20143583. }}</ref> *[[23 Maart]], [[Milaan]] - Hertog Francesco II Sforza reik 'n eerste proklamasie uit teen eienaars van gereformeerde boeke, gegee dat "sommige reeds begin het om die Katolieke Geloof te besmet as gevolg van die ketterswerke en valse oortuiging van Fra Martino (Luther)". Hulle moet sulke boeke binne vier dae aan die Grootkanselier inlewer, onder straf van die dood en konfiskering van bates.<ref>{{cite journal|author=De Pasquale, Andrea|title= “Tipografi- Librai Alle Origini Della Riforma in Italia.” |journal=Revue d’histoire Du Protestantisme|volume=5|issue=1|year=2020|pages=57–68|url=http://www.jstor.org/stable/45285765}}</ref> === Switserland === *Die stad [[Zürich]] neem die protestanse geloof van Zwingli aan.<ref>{{cite journal|author=Engammare, Max |title=“La Forme de La Prédication à Berne Au XVIe Siècle.” |journal=Revue Historique|volume=678|year=2016|pages=297–322|url=http://www.jstor.org/stable/43885089}}</ref> ===Frankryk=== * Mei - Die Fakulteit kritiseer koning [[Frans I van Frankryk|François I]] omdat hy Louis Berquin, 'n berugte Lutheraan, beskerm.<ref>{{cite journal|author=Baranova, Tatiana Debbagi. |title=“AVERTIR LE PEUPLE : LES PREMIERS IMPRIMÉS EN FRANÇAIS CONTRE LUTHER ET LES LUTHÉRIENS (FRANCE, ANNÉES 1520-1530).” |journal=Seizième Siècle|volume= 15|year= 2019|pages= 223–35|url= http://www.jstor.org/stable/45218741}}</ref> === Spanje === *Die Cortes sluit 'n ooreenkoms met Karel V: die stede gaan binnelandse programme en bestuursprosedures formuleer en die koning gaan 'n beleid van institusionele hervorming voer wat die uitvoerende gesag, die regbanke en die kerklike landgoedere betref.<ref>{{cite journal|author=Espinosa, Aurelio|title= “The Spanish Reformation: Institutional Reform, Taxation, and the Secularization of Ecclesiastical Properties under Charles V.” |journal=The Sixteenth Century Journal|volume=37|issue= 1|year=2006|pages= 3–24|url=http://www.jstor.org/stable/20477694}}</ref> ===Swede=== *Junie - In Strängnäs word [[Gustav I van Swede|Gustav Eriksson Vasa]], die leier van die opstand teen die Deense koning [[Christiaan II van Denemarke|Christiaan II]] tot koning van Swede verkies. Dit is die einde van die Unie van Kalmar en die burgeroorlog in Swede.<ref>{{cite book|author=Hallenberg, Mats|title=“An Elected Dynasty of Sweden?: Blood, Charisma and Representative Monarchy.”; in: Dynasties and State Formation in Early Modern Europe|publisher= Amsterdam University Press|year= 2023|pages= 109–34|doi=10.2307/jj.1640541.8}}</ref> ===Duitse Ryk=== *[[Philipp Melanchthon]] publiseer 'n polemiek oor die pousdom "die Pous-donkie Verklaar" wat noue parallelle vertoon met die Hussitiese geskrif "die Anatomie van die Antichris".<ref>{{cite journal|author=Buck, Lawrence P. |title=“‘Anatomia Antichristi’: Form and Content of the Papal Antichrist.” |journal=The Sixteenth Century Journal|volume= 42|issue= 2|year= 2011|pages= 349–68|url= http://www.jstor.org/stable/23076787}}</ref> ===Nederlande=== *[[1 Julie]] - [[Brussel]], die Augustynse fraters Heinrich Voes en Johann van den Esschen word vanweë kettery verbrand. Hulle is die eerste Protestante wat gedood word.<ref>{{cite journal|author=Christman, Robert. |title=“The Marian Dimension to the First Executions of the Reformation.” |journal=Church History and Religious Culture|volume= 95|issue= 4|year=2015|pages=408–34|url= http://www.jstor.org/stable/43946232}}</ref> ===Meksiko=== *[[Hernán Cortés]] verower die provinsie Pánuco, in die binneland naby die huidige Tampico.<ref>{{cite journal|authors=Chipman, Donald E., Robert S. Weddle|title=“How Historical Myths Are Born...... And Why They Seldom Die.” |journal=The Southwestern Historical Quarterly|volume=116|issue=3|year=2013|pages=227–58|url=http://www.jstor.org/stable/24388345}}</ref> === China === *[[6 April]] - Die Portugese probeer opnuut om handel met China te dryf. Die vier skepe wat hulle na Guangzhou stuur word nie toegelaat nie. Die Chinese dood 35 mans en neem 42 gevange, waaronder Pedro Homen hulle leier. Hulle word later ter dood veroordeel.<ref>{{cite book|author=Ng, Chin-keong|title=“Trade, the Sea Prohibition and the ‘Folangji’, 1513–50” ; in: Boundaries and Beyond: China’s Maritime Southeast in Late Imperial Times|publisher=NUS Press|year= 2017|pages= 101–46|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctv3wdbw4.8}}</ref> == Geboortes == * [[18 Oktober]] – [[Anna van Pole]], was 'n Pools-Litause prinses († [[1596]]) * Onbekend – [[Johann Wigand]], Protestantse teoloog en hervormer († [[1587]]) == Sterftes == * [[14 September]] – Pous Adrianus VI, die 218de pous van die Rooms-Katolieke Kerk in [[Rome]] (* [[1459]]) * [[16 Desember]] – [[Bernardino Lopez de Carvajal]] ook [[Teenpous Martinus IV]] (* [[1456]]) * Onbekend – [[Pietro Perugino]], Italiaanse skilder (* [[1450]]) ===Verwysings=== {{Verwysings|2}} [[Kategorie:16de eeu]] 2ndp1fvbr78jzfw00ribufqb1jm77em 2917934 2917931 2026-07-17T08:55:31Z JMK 649 2917934 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Heretics being burnt at the stake (1590).jpg|teks=Ketters wat verbrand word.}} Die '''jaar 1523''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] begin het. Dit was die 23ste jaar van die [[16de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == ===Rome=== * [[15 April]] – [[Pous Adrianus VI]] dwing koning [[Frans I van Frankryk|Frans I]] tot 'n wapenstilstand met [[keiser Karel V]]. * [[31 Mei]] – Pous Adrianus VI verklaar Sint Antonius van Florence en Sint Benno heilig. * [[3 Augustus]] – Pous Adrianus VI sluit hom aan by [[keiser Karel V]]. * [[5 Augustus]] – Pous Adrianus VI word dodelik siek. * [[10 September]] – Pous Adrianus VI stel Willen van Enckenvoirt, [[biskop]] van Tortosa, aan as kardinaal. * [[19 November]] – [[Pous Clemens VII]] volg Pous Adrianus VI op as [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. * [[26 November]] – Pous Clemens VII word deur kardinaal Marco Comaro gekroon. * [[9 Desember]] – [[Alessandro Farnese]] (later [[Pous Paulus III]]) word biskop van Palestrina. * [[29 Desember]] – Alessandro Farnese (later Pous Paulus III) word biskop van Sabina. === Italië === *Daar is opnuut 'n pesepidemie in [[Milaan]]. Die meeste mense is nie langer as twee dae siek nie en slegs 3% leef langer as 'n week voordat hulle sterf. Vanaf 4 Januarie tot 17 September sterf 1&nbsp;013 mense.<ref>{{cite journal|authors=Cohn, Samuel K.; Guido Alfani. |title=“Households and Plague in Early Modern Italy.” |journal=The Journal of Interdisciplinary History|volume= 38|issue= 2|year= 2007|pages= 177–205|url=http://www.jstor.org/stable/20143583. }}</ref> *[[23 Maart]], Milaan - Hertog Francesco II Sforza reik 'n eerste proklamasie uit teen eienaars van gereformeerde boeke, gegee dat "sommige reeds begin het om die Katolieke Geloof te besmet as gevolg van die ketterswerke en valse oortuiging van Fra Martino (Luther)". Hulle moet sulke boeke binne vier dae aan die Grootkanselier inlewer, onder straf van die dood en konfiskering van bates.<ref>{{cite journal|author=De Pasquale, Andrea|title= “Tipografi- Librai Alle Origini Della Riforma in Italia.” |journal=Revue d’histoire Du Protestantisme|volume=5|issue=1|year=2020|pages=57–68|url=http://www.jstor.org/stable/45285765}}</ref> === Switserland === *Die stad [[Zürich]] neem die protestanse geloof van Zwingli aan.<ref>{{cite journal|author=Engammare, Max |title=“La Forme de La Prédication à Berne Au XVIe Siècle.” |journal=Revue Historique|volume=678|year=2016|pages=297–322|url=http://www.jstor.org/stable/43885089}}</ref> ===Frankryk=== * Mei - Die Fakulteit kritiseer koning [[Frans I van Frankryk|François I]] omdat hy Louis Berquin, 'n berugte Lutheraan, beskerm.<ref>{{cite journal|author=Baranova, Tatiana Debbagi. |title=“AVERTIR LE PEUPLE : LES PREMIERS IMPRIMÉS EN FRANÇAIS CONTRE LUTHER ET LES LUTHÉRIENS (FRANCE, ANNÉES 1520-1530).” |journal=Seizième Siècle|volume= 15|year= 2019|pages= 223–35|url= http://www.jstor.org/stable/45218741}}</ref> === Spanje === *Die Cortes sluit 'n ooreenkoms met Karel V: die stede gaan binnelandse programme en bestuursprosedures formuleer en die koning gaan 'n beleid van institusionele hervorming voer wat die uitvoerende gesag, die regbanke en die kerklike landgoede betref.<ref>{{cite journal|author=Espinosa, Aurelio|title= “The Spanish Reformation: Institutional Reform, Taxation, and the Secularization of Ecclesiastical Properties under Charles V.” |journal=The Sixteenth Century Journal|volume=37|issue= 1|year=2006|pages= 3–24|url=http://www.jstor.org/stable/20477694}}</ref> ===Swede=== *Junie - In Strängnäs word [[Gustav I van Swede|Gustav Eriksson Vasa]], die leier van die opstand teen die Deense koning [[Christiaan II van Denemarke|Christiaan II]] tot koning van Swede verkies. Dit is die einde van die Unie van Kalmar en die burgeroorlog in Swede.<ref>{{cite book|author=Hallenberg, Mats|title=“An Elected Dynasty of Sweden?: Blood, Charisma and Representative Monarchy.”; in: Dynasties and State Formation in Early Modern Europe|publisher= Amsterdam University Press|year= 2023|pages= 109–34|doi=10.2307/jj.1640541.8}}</ref> ===Duitse Ryk=== *[[Philipp Melanchthon]] publiseer 'n polemiek oor die pousdom "die Pous-donkie Verklaar" wat noue parallelle vertoon met die Hussitiese geskrif "die Anatomie van die Antichris".<ref>{{cite journal|author=Buck, Lawrence P. |title=“‘Anatomia Antichristi’: Form and Content of the Papal Antichrist.” |journal=The Sixteenth Century Journal|volume= 42|issue= 2|year= 2011|pages= 349–68|url= http://www.jstor.org/stable/23076787}}</ref> ===Nederlande=== *[[1 Julie]] - [[Brussel]], die Augustynse fraters Heinrich Voes en Johann van den Esschen word vanweë kettery verbrand. Hulle is die eerste Protestante wat gedood word.<ref>{{cite journal|author=Christman, Robert. |title=“The Marian Dimension to the First Executions of the Reformation.” |journal=Church History and Religious Culture|volume= 95|issue= 4|year=2015|pages=408–34|url= http://www.jstor.org/stable/43946232}}</ref> ===Meksiko=== *[[Hernán Cortés]] verower die provinsie Pánuco, in die binneland naby die huidige Tampico.<ref>{{cite journal|authors=Chipman, Donald E., Robert S. Weddle|title=“How Historical Myths Are Born...... And Why They Seldom Die.” |journal=The Southwestern Historical Quarterly|volume=116|issue=3|year=2013|pages=227–58|url=http://www.jstor.org/stable/24388345}}</ref> === China === *[[6 April]] - Die Portugese probeer opnuut om handel met China te dryf. Die vier skepe wat hulle na Guangzhou stuur word nie toegelaat nie. Die Chinese maak 35 mans dood en neem 42 gevange, waaronder Pedro Homen hulle leier. Hulle word later ter dood veroordeel.<ref>{{cite book|author=Ng, Chin-keong|title=“Trade, the Sea Prohibition and the ‘Folangji’, 1513–50” ; in: Boundaries and Beyond: China’s Maritime Southeast in Late Imperial Times|publisher=NUS Press|year= 2017|pages= 101–46|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctv3wdbw4.8}}</ref> == Geboortes == * [[18 Oktober]] – [[Anna van Pole]], was 'n Pools-Litause prinses († [[1596]]) * Onbekend – [[Johann Wigand]], Protestantse teoloog en hervormer († [[1587]]) == Sterftes == * [[14 September]] – Pous Adrianus VI, die 218de pous van die Rooms-Katolieke Kerk in [[Rome]] (* [[1459]]) * [[16 Desember]] – [[Bernardino Lopez de Carvajal]] ook [[Teenpous Martinus IV]] (* [[1456]]) * Onbekend – [[Pietro Perugino]], Italiaanse skilder (* [[1450]]) ===Verwysings=== {{Verwysings|2}} [[Kategorie:16de eeu]] siod4ev1ylmox6e7827ehq92cyoajl8 0 2343 2917888 2907934 2026-07-16T22:29:04Z Lefcentreright 92804 /* Sterftes */ +Tersia Marshall 2917888 wikitext text/x-wiki {{JulieKalender}} '''16 Julie''' is die 197ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (198ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 168 dae in die res van die jaar. == Gebeure == * [[622]] – Begin van die Islamkalender. * [[1054]] – Begin van die groot [[Oos-Wes-skisma]]. * [[1228]] – [[Pous Gregorius IX]] verklaar Sint [[Franciskus van Assisi]] heilig. * [[1560]] – [[Felice Peretti da Montalto]] (later [[Pous Sixtus V]]) word konsulent van die [[Inkwisisie]] in [[Rome]]. * [[1705]] – [[Pous Clemens XI]] publiseer die bul ''Vineam Domini'' teen die Jansenisme. * [[1721]] – [[Pous Innocentius XIII]] stel Guillaume Dubois, aartsbiskop van Kameryk en Alessandro Albani, O.S.Io.Hieros., priester van die apostoliese kamer aan as kardinale. * [[1730]] – [[Pous Clemens XII]] word gekroon deur kardinaal Lorenzo Altieri. * [[1746]] – [[Pous Benedictus XIV]] publiseer ''Accepimus praestantium'' oor die kruisbeeld op die altaar tydens die mis. * [[1758]] – [[Pous Clemens XIII]] word gekroon deur kardinaal Alessandro Albani. * [[1767]] – Pous Clemens XIII verklaar Johannes van Kanti heilig. * [[1846]] – [[Pous Pius IX]] verleen amnestie aan politieke gevangenes en dissidente. * [[1918]] – Die Russiese [[tsaar]] [[Nikolaas II van Rusland]] en sy gesin word vermoor. * [[1945]] – [[Manhattan-projek]]: [[Trinity-kernwapentoets|Trinity]], die eerste [[kernwapen|atoombom]]toets word onderneem naby Alamogordo, [[Nieu Meksiko]], [[VSA]]. * [[1948]] – Die wêreld se eerste [[turboskroef]] aangedrewe passasiersvliegtuig, die [[Vickers Viscount]], voltooi sy nooienvlug. * [[1965]] – Die [[Mont Blanc-tonnel]] word in diens gestel. * [[1969]] – Die [[Apollo 11]]-sending begin met die lansering van die [[Saturn V]]-vuurpyl by [[Kaap Kennedy]] as deel van die eerste sending om 'n [[maanlanding|man op die maan te land]]. * [[1979]] – [[Saddam Hoessein]] neem oor as [[Irak]] se president. * [[1994]] – Die planeet [[Jupiter_(planeet)|Jupiter]] word deur fragmente van die [[komeet]] [[Shoemaker-Levy 9]] getref. == Geboortes == * [[1678]] – [[Jakob Hermann]], [[Switserland|Switserse]] [[wiskundige]] wat op probleme in klassieke [[meganika]] gewerk het († [[1733]]). * [[1834]] – [[Adolf Lüderitz]], [[Duitsland|Duitse]] koopman en stigter van die eerste Duitse kolonie in [[Suidwes-Afrika]], vandag [[Namibië]] († [[1886]]). * [[1858]] – [[Eugène Ysaÿe]], Belgiese violis en komponis († [[1931]]). * [[1860]] – [[Otto Jespersen]], Deense taalkundige († [[1943]]). * [[1872]] – [[Roald Amundsen]], [[Noorweë|Noorse]] pool- en ontdekkingsreisiger († waarskynlik [[18 Junie]] [[1928]]). * [[1896]] – [[Trygve Lie]], Noorse politikus; van 1946-1952 sekretaris-generaal van die [[Verenigde Nasies]] († [[1968]]), * [[1906]] – [[Vincent Sherman]], Amerikaanse filmregisseur († [[2006]]), * [[1907]] – [[Barbara Stanwyck]], Amerikaanse aktrise († [[1990]]). * [[1911]] – [[Ginger Rogers]], Amerikaanse aktrise, danser en sanger († [[1995]]). * [[1915]] – [[Barnard Hughes]], Amerikaanse akteur († [[2006]]). * [[1925]] – [[Walid Khalidi]], Palestynse historikus († [[2026]]). * [[1947]] – [[Roelf Meyer]], Suid-Afrikaanse politikus. * [[1948]] – [[Pinchas Zukerman]], [[Israel]]iese vioolspeler en dirigent. * [[1966]] – [[Michael Horn]], Suid-Afrikaans-gebore Switserse professionele ontdekkingsreisiger en avonturier. * [[1967]] – [[Will Ferrell]], Amerikaanse akteur en komediant. * [[1973]] – [[Shaun Pollock]], Suid-Afrikaanse krieketspeler. * [[1975]] – [[Tim Guest]], Engelse skrywer en joernalis († [[2009]]). * [[1990]] – [[James Maslow]], Amerikaanse akteur en sanger. * [[1996]] – Luke Hemmings, Australiese sanger, lid van [[5 Seconds of Summer]]. == Sterftes == * [[166]] – [[Pous Keladionus van Alexandrië]] negende patriarg van die Kerk in Alexandrië (* onbekend). * [[1216]] – [[Pous Innocentius III]], die 176ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] in Perugia, [[Italië]] (* [[1161]]). * [[1557]] – [[Anna van Kleef]], die vierde vrou van [[Hendrik VIII van Engeland]] (* [[1515]]). * [[1594]] – [[Thomas Kyd]], [[Engeland|Engelse]] [[dramaturg]] (* [[1558]]). * [[1764]] – [[Iwan VI van Rusland]], [[tsaar]] van [[Rusland]] (* [[1740]]). * [[1906]] – [[Alfred Beit]], Brits-Suid-Afrikaanse diamante- en goudmagnaat en filantroop (* [[1853]]). * [[1918]] – [[Anastasia Romanowa]], groothertogin van [[Rusland]] (* [[1901]]). * 1918 – [[Nikolaas II van Rusland]], laaste [[Tsaar]] van Rusland (* [[1868]]). * 1918 – [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt]], vrou van Nikolaas II van Rusland. (* [[1872]]). * [[1956]] – Dr. [[Willem Petrus Steenkamp]], Suid-Afrikaanse predikant, dokter en politikus (* [[1879]]). * [[1967]] – [[Frederik Burgers|Frikkie Burgers]], Suid-Afrikaanse vermaakkunstenaar, radio- en rolprentpersoonlikheid en orrelis. (* [[1907]]). * [[1923]] – [[Louis Couperus]], Nederlandse romansier en digter (* [[1863]]). * [[1979]] – [[Lydia Lindeque]], Suid-Afrikaanse aktrise (* [[1916]]). * [[1982]] – [[Charles Robberts Swart|C.R. Swart]], die laaste Goewerneur-Generaal van die [[Unie van Suid-Afrika]] en die eerste Staatspresident van die Republiek van Suid-Afrika (* [[1894]]). * [[1989]] – [[Herbert von Karajan]], [[Oostenryk]]se dirigent (* [[1908]]). * [[2019]] – [[Johnny Clegg]], Suid-Afrikaanse sanger (* [[1953]]). * [[2023]] – [[Jane Birkin]], Engelse aktrise (* [[1946]]). * [[2025]] – [[Connie Francis]], 'n Amerikaanse aktrise (* [[1937]]). * [[2026]] – [[Tersia Marshall]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1980]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == *Feesag van [[Pous Keladionus van Alexandrië]] volgens die [[Kopties-Ortodokse Kerk]]. {{commonskat|16 July}} [[Kategorie:Julie]] ey8is6ub0ebhp4e1cq3nirgpzd90exz 0 2403 2917885 2917349 2026-07-16T22:25:39Z Lefcentreright 92804 /* Geboortes */ +Tersia Marshall 2917885 wikitext text/x-wiki {{SeptemberKalender}} '''14 September''' is die 257ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (258ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 108 dae. == Gebeure == <!-- Die konvensie is om teenwoordige tyd te gebruik [[Lêer:Kansas Cosmosphere Luna 2 Pennant 2013.JPG|duimnael|125px|Luna 2 Sowjetmaanverkenningstuig.]] --> * [[1515]] – Slag van Marignano; koning Frans I verslaan die pouslike magte. * [[1752]] – Die [[Verenigde Koninkryk|Britse Ryk]] neem die [[Gregoriaanse kalender]] aan en slaan elf dae oor ([[2 September]] is in dié jaar direk gevolg deur 14 September). * [[1812]] – [[Napoleon]] se inval in [[Rusland]]: Napoleon en sy Grande Armée neem [[Moskou]] in, en vind die stad verlate en aan die brand. * [[1829]] – Die ''Vrede van Adrianopel'' beëindig die Russies-Turkse Oorlog en die Griekse Onafhanklikheidsoorlog. * [[1854]] – Tydens die [[Krimoorlog]], die eerste moderne oorlog, begin die Beleg van Sewastopol. * [[1901]] – [[Theodore Roosevelt]] word president van die [[VSA]] na die sluipmoord op president [[William McKinley]]. * [[1959]] – Die [[Sowjetunie|Sowjet]][[ruimtetuig]] [[Loena-ruimteprogram|Loena 2]] stort op die maan neer en word die eerste mensgemaakte voorwerp op die [[Maan]]. * [[1960]] – In [[Bagdad]] word die Organisasie van die Petroleum Uitvoerlande ([[OPUL]]) gestig deur [[Iran]], [[Irak]], [[Koeweit]], [[Venezuela]] en [[Saoedi-Arabië]]. * [[1985]] – Die [[Sowjetunie]] verban 25 vermeende spioene as vergelding vir die 25 wat uit [[Verenigde Koninkryk|Brittanje]] gedeporteer is na die oorloop van die [[KGB]]-lid Oleg Gordievsky. * [[2019]] – [[Hommeltuig|Hommeltuie]] en kruisermissiele word gebruik in 'n aanval op die Aramco-olieproduksiefasiliteite by [[Abqaiq en Khurais-aanval|Abqaiq en Khurais]] in die ooste van [[Saoedi-Arabië]]. == Geboortes == * [[1486]] – [[Cornelius Agrippa]], [[okkultisme]] († [[1535]]). * [[1580]] – [[Francisco de Quevedo]], [[Spanje|Spaanse]] [[skrywer]] († [[1645]]). * [[1769]] – [[Alexander von Humboldt]], Duitse wetenskaplike en ontdekkingsreisiger († [[1859]]). * [[1889]] – [[Leon Maré]], Afrikaanse skrywer en [[Hertzogprys]]wenner vir prosa († [[1983]]). * [[1896]] – [[José Mojica]], Meksikaanse operasanger, akteur en skrywer († [[1974]]). * [[1910]] – [[Jack Hawkins]], Engelse akteur en vervaardiger († [[1973]]). * [[1914]] – [[Clayton Moore]], Amerikaanse akteur († [[1999]]). * [[1919]] – [[Kay Medford]], Amerikaanse aktrise († [[1980]]). * [[1922]] – [[Frances Bergen]], Amerikaanse model en aktrise († [[2006]]). * [[1925]] – [[Ruth Mompati]], Suid-Afrikaanse politikus en ambassadeur († [[2015]]). * [[1928]] – [[Humberto Maturana]], Chileense bioloog en filosoof († [[2021]]). * [[1933]] – [[Hans Faverey]], Nederlandse digter van Surinaamse afkoms († [[1990]]). * [[1933]] – [[Zoe Caldwell]], Australiese aktrise († [[2020]]). * 1933 – [[Harve Presnell]], Amerikaanse akteur en sanger († [[2009]]). * [[1935]] – [[Wilna Snyman]], Suid-Afrikaanse aktrise. * [[1936]] – [[Walter Koenig]], Amerikaanse akteur en vervaardiger. * [[1937]] – [[Renzo Piano]], Italiaanse argitek en ingenieur. * [[1944]] – [[Joey Heatherton]], Amerikaanse aktrise, sangeres en danseres. * [[1947]] – [[Sam Neill]], Nieu-Seelandse akteur († [[2026]]). * [[1955]] – [[Robert Francis Prevost]] (later [[Pous Leo XIV]]), 267ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. * [[1956]] – [[Maxime Verhagen]], Nederlandse historikus en politikus, lid van CDA-party. * [[1957]] – [[Kepler Wessels]], Suid-Afrikaans-Australiese internasionale [[krieket]]speler. * [[1960]] – [[Melissa Leo]], Amerikaanse aktrise. * 1960 – [[Anthony Addabbo]], Amerikaanse akteur († [[2016]]). * [[1964]] – [[Faith Ford]], Amerikaanse aktrise. * [[1968]] – [[Michelle Stafford]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger. * [[1969]] – [[Kallie Kriel]], [[Hoof- uitvoerende beampte|HUB]] van die Suid-Afrikaanse burgerregte-organisasie [[AfriForum]]. * [[1971]] – [[Kimberly Williams-Paisley]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger. * [[1980]] – [[Ayọ]], Duitse sanger-liedjieskrywer en aktrise. * 1980 – [[Tersia Marshall]], Suid-Afrikaanse politikus († [[2026]]). * [[1983]] – [[Amy Winehouse]], Engelse sangeres-liedjieskrywer († [[2011]]). * [[1989]] – [[Jessica Brown Findlay]], Engelse aktrise. * [[1989]] – [[Logan Henderson]], Amerikaanse akteur en sanger-liedjieskrywer. * [[1991]] – [[Shayne Topp]], Amerikaanse akteur en skrywer. == Sterftes == * [[891]] – [[Pous Stefanus V]], die 110de [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* onbekend). * [[1523]] – [[Pous Adrianus VI]], die 218de pous van die Rooms-Katolieke Kerk in [[Rome]] (* [[1459]]). * [[1836]] – [[Aaron Burr]], Amerikaanse politikus en avonturier (* [[1756]]). * [[1851]] – [[James Fenimore Cooper]], Amerikaanse skrywer (* [[1789]]). * [[1852]] – [[Arthur Wellesley, 1ste hertog van Wellington]], Britse generaal en staatsman, [[Eerste Minister van die Verenigde Koninkryk]] (* [[1769]]). * [[1901]] – [[William McKinley]], Amerikaanse staatsman en 25ste [[President van die Verenigde State]] (* [[1843]]). * [[1916]] – [[José Echegaray y Eizaguirre|José Echegaray]], Spaanse dramaturg en politikus en [[Nobelprys]]-wenner (* [[1832]]). * [[1932]] – [[Jean Cras]], [[Historiese Bretagne|Bretonse]] [[komponis]] en vlootoffisier. (* [[1879]]). * [[1970]] – [[Rudolf Carnap]], Duitse [[filosoof]] (* [[1891]]). * [[1982]] – [[Grace Kelly|Prinses Grace]] van [[Monaco]], beserings as gevolg van 'n motorongeluk (* [[1929]]). * 1982 – [[Christian Ferras]], [[Frankryk|Franse]] [[violis]] (* [[1933]]). * [[1989]] – [[Wynnie Schumann]], Suid-Afrikaanse opvoedkundige (* [[1903]]). * [[1996]] – [[Helen Cohan]], Amerikaanse aktrise (* [[1910]]). * 1996 – [[Juliet Prowse]], Amerikaanse aktrise (* [[1936]]). * [[2000]] – [[Tini Vorster]], voormalige presidentsvrou van Suid-Afrika (* [[1917]]). * [[2019]] – [[Jean Heywood]], Britse aktrise (* [[1921]]). * [[2022]] – [[Salomon Joubert]], veldwagter, bewaringsbioloog en hoof van die [[Nasionale Krugerwildtuin]] (* [[1941]]). * [[2025]] – [[Maxi Schoeman]], [[politieke wetenskap]] professor aan die [[Universiteit van Pretoria]] (UP) (* [[1954]]). == Vakansies, vierings en waarnemingsdae == * {{commonskat|14 September}} [[Kategorie:September]] 33wy1r4m8ym6x6vg55cm55st8fx7y88 4 4073 2917822 2760019 2026-07-16T18:47:25Z Oursana 48196 -+Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg 2917822 wikitext text/x-wiki '''[[6 April]]''' <!-- * [[648 v.C.]] – Eerste [[sonsverduistering]] opgeteken deur die [[Antieke Grieke]]. --> [[Lêer:Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg|border|right|125px|Jan van Riebeeck]] * [[1320]] – Die [[Koninkryk van Skotland|Skotte]] herbevestig hul [[onafhanklikheid]] deur die ondertekening van die [[Verklaring van Arbroath]]. * [[1652]] – Die [[Nederland]]se seevaarder '''[[Jan van Riebeeck]]''' sit vir die eerste keer voet aan wal in die [[Kaap die Goeie Hoop]], waar hy 'n handelspos stig. * [[1917]] – [[Eerste Wêreldoorlog]]: Die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] verklaar oorlog teen die [[Duitse Keiserryk]]. * [[1941]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: [[Nazi-Duitsland]] val [[Joego-Slawië]] en [[Griekeland]] binne. * [[1994]] – Die [[Rwanda|Rwandese]] volksmoord begin toe die [[vliegtuig]] waarin die [[president]] van Rwanda, [[Juvénal Habyarimana]], en die president van [[Burundi]], [[Cyprien Ntaryamira]], deur ekstremiste met [[vuurpyl]]e afgeskiet word. 7ynncfdpqhzdfi6ckgwykd0hy9sonyz 2917864 2917822 2026-07-16T20:18:29Z Aliwal2012 39067 Wysiging deur [[Special:Contributions/Oursana|Oursana]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:SpesBona|SpesBona]] 2760019 wikitext text/x-wiki '''[[6 April]]''' <!-- * [[648 v.C.]] – Eerste [[sonsverduistering]] opgeteken deur die [[Antieke Grieke]]. --> [[Lêer:Jan van Riebeeck.jpg|border|right|125px|Jan van Riebeeck]] * [[1320]] – Die [[Koninkryk van Skotland|Skotte]] herbevestig hul [[onafhanklikheid]] deur die ondertekening van die [[Verklaring van Arbroath]]. * [[1652]] – Die [[Nederland]]se seevaarder '''[[Jan van Riebeeck]]''' sit vir die eerste keer voet aan wal in die [[Kaap die Goeie Hoop]], waar hy 'n handelspos stig. * [[1917]] – [[Eerste Wêreldoorlog]]: Die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] verklaar oorlog teen die [[Duitse Keiserryk]]. * [[1941]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: [[Nazi-Duitsland]] val [[Joego-Slawië]] en [[Griekeland]] binne. * [[1994]] – Die [[Rwanda|Rwandese]] volksmoord begin toe die [[vliegtuig]] waarin die [[president]] van Rwanda, [[Juvénal Habyarimana]], en die president van [[Burundi]], [[Cyprien Ntaryamira]], deur ekstremiste met [[vuurpyl]]e afgeskiet word. b9or6ic8fo1l3f6k3lh8lnqfptusciz 0 4166 2917816 2894692 2026-07-16T18:37:23Z Aliwal2012 39067 poleerwerk in 'n postmortem 2917816 wikitext text/x-wiki {{Ruimtevlug | name = Apollo 13 | image = Apollo 13 Service Module (lossless crop).jpg | image_caption = ''Odyssey'' se beskadigde diensmodule, soos gesien vanaf die Apollo-maanmodule ''Aquarius'', ure voor hulle die atmosfeer binnedring. | image_alt = | insignia = Apollo 13-insignia.png | mission_type = Bemande maanlandingpoging | operator = [[NASA]] | COSPAR_ID = {{Unbulleted list|CSM: 1970-029A|Maanmodule: 1970-029C}} | SATCAT = 4371<ref>{{cite web|url=https://www.n2yo.com/satellite/?s=4371|title=Apollo 13 CM|website=N2YO.com|access-date=August 18, 2019}}</ref> | spacecraft = {{Unbulleted list|[[Apollo-beheer-en-diensmodule|Apollo BDM]]-109 |[[Apollo-maanmodule|Apollo LM]]-7}} | manufacturer = {{Unbulleted list|BDM: North American Rockwell|LM: Grumman}} | launch_mass = 44,069&nbsp;kg (CSM: 28,881&nbsp;kg;<ref>{{cite web |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1970-029A |title=Apollo 13 Command and Service Module (CSM) |publisher=[[NASA]]<!-- NASA Space Science Data Coordinated Archive --> |access-date=January 9, 2023 |archive-date= 7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407223412/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1970-029A |url-status=dead }}</ref> LM: 15,188&nbsp;kg)<ref name="apollo13NASAsdca">{{cite web |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1970-029C |title=Apollo 13 Lunar Module / EASEP |publisher=NASA |access-date=January 9, 2023 |archive-date=19 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201019204208/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1970-029C |url-status=dead }}</ref> | landing_mass = {{convert|11133|lb|kg|order=flip}}{{sfn|Orloff|2000|p=307}} | launch_date = {{start date text|April 11, 1970, 19:13:00|timezone=yes}}&nbsp;UTC<ref>{{cite web |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1970-029A |title=Apollo 13 |publisher=[[NASA]] |access-date=January 9, 2023 |archive-date= 7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407223412/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1970-029A |url-status=dead }}</ref> | launch_rocket = [[Saturn V]] SA-508 | launch_site = [[Kennedy-ruimtesentrum|Kennedy LC-39A]] | landing_date = {{end date text|April 17, 1970, 18:07:41|timezone=yes}}&nbsp;UTC | landing_site = Suidelike [[Stille Oseaan]]<br />{{Koördinate|21|38|24|S|165|21|42|W|type:event|name=Apollo 13 splashdown}} | recovery_by = USS ''Iwo Jima'' | orbit_epoch = | orbit_reference = | orbit_periapsis = | orbit_apoapsis = | orbit_inclination = | orbit_period = | orbit_rev_number = | apsis = |interplanetary = {{Infobox spaceflight/IP | type = flyby | note = Omwenteling en landing gekanselleer | object = Maan | distance = {{convert|137|nmi|km|order=flip|sp=us}} | arrival_date = April 15, 1970, 00:21:00&nbsp;UTC }} | docking = <!--{{Infobox spaceflight/Dock | docking_target = LM | docking_type = dock | docking_date = April 11, 1970, 22:32:08&nbsp;UTC | undocking_date = April 17, 1970, 16:43:00&nbsp;UTC | time_docked = }}--> | crew_size = 3 | crew_members = {{Unbulleted list|[[Jim Lovell|James A. Lovell Jr.]]|[[Jack Swigert|John L. Swigert Jr.]]|[[Fred Haise|Fred W. Haise Jr.]]}} | crew_callsign = Apollo 8 | crew_photo = Apollo 13 Prime Crew.jpg | crew_photo_caption = Van links na regs: [[Jim Lovell]], [[Jack Swigert]], [[Fred Haise]] | previous_mission = [[Apollo 12]] | next_mission = [[Apollo 14]] | programme = [[Apollo-program]] }} [[Lêer:Apollo program.svg|links|70px]] '''Apollo 13''' (11–17 April 1970) was die sewende bemande sending in die [[Apollo-program|Apollo-ruimteprogram]] en sou die derde maanlanding gewees het. Die ruimtetuig is op 11 April 1970 vanaf die [[Kennedy-ruimtesentrum]] gelanseer, maar die beplande maanlanding is afgelas nadat 'n suurstoftenk in die diensmodule twee dae na die sending se aardlansering ontplof en die elektriese en lewensondersteuningstelsel buite werking gestel het. Die bemanning, ondersteun deur rugsteunstelsels op die [[Apollo-maanmodule]] (LM), het eerder in 'n baan [[Baan om die Maan|om die maan]] gereis en op 17 April, na erge ontbering, veilig na die [[Aarde]] teruggekeer. [[Jim Lovell]] was die bevelvoerder van die sending, met [[Jack Swigert]] as vlieënier van die [[Apollo-beheer-en-diensmodule|beheermodule]] (CM) en [[Fred Haise]] as vlieënier van die maanmodule. Swigert was 'n laat plaasvervanger vir [[Ken Mattingly]], wat onttrek is uit die sending na blootstelling aan [[Duitse masels]]. 'n Roetine-roer van 'n suurstoftenk het beskadigde draadisolasie daarin aan die brand gesteek, wat 'n ontploffing veroorsaak het wat die inhoud van beide die suurstoftenks van die diensmodule die ruimte ingeblaas het.<ref group="nota">{{cite web|title=The Apollo 13 accident|author=Williams, David|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/ap13acc.html|publisher=NASA|quote=Die Apollo 13-wanfunksie is veroorsaak deur 'n ontploffing en oopbars van suurstoftenk nr. 2 in die diensmodule.|access-date=25 Augustus 2025|archive-date=11 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201211092322/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/ap13acc.html|url-status=dead}} <!--{{harvnb|Cortright|1975|pp=248–249}}-->: "Ek het natuurlik af en toe gedink aan die moontlikheid dat die ruimtetuigontploffing ons dalk gestrand kon gelaat het...... Dertien minute na die ontploffing het ek toevallig by die linkervenster uitgekyk en die finale bewyse gesien wat op 'n potensiële ramp dui."</ref> Die formele ongeluksverslag vermy egter die gebruik van die term "ontploffing".{{sfn|Accident report|p=143}} Destydse NASA ingenieurs het "tenkfaling" verkies, beide omdat dit meer akkuraat is en om die negatiewe konnotasies rondom die woord "ontploffing" te vermy.<ref>{{harvnb|Cooper|2013|page=21}}: "Later, in describing what happened, NASA engineers avoided using the word "explosion;" they preferred the more delicate and less dramatic term "tank failure," and in a sense it ''was'' the more accurate expression, inasmuch as the tank did not explode in the way a bomb does but broke open under pressure."</ref> Sonder [[suurstof]], wat nodig is vir asemhaling en vir die opwekking van [[elektriese krag]], kon die diensmodule se aandrywing- en lewensondersteuningstelsels nie funksioneer nie. Die beheermodule se stelsels is afgeskakel om die oorblywende hulpbronne vir hertoetrede tot die atmosfeer te bewaar, wat die bemanning gedwing het om na die maanmodule deur te kruip en dit as 'n reddingsboot te gebruik. Met die maanlanding gekanselleer, het sendingbeheerders voltyds gewerk om die bemanning lewend terug Aarde toe te bring. Alhoewel die maanmodule ontwerp is om twee mense vir twee dae op die maanoppervlak te ondersteun, het sendingbeheer in [[Houston]] nuwe prosedures geïmproviseer sodat dit drie mense vir vier dae kon ondersteun. Die bemanning het groot ontbering ervaar, veroorsaak deur beperkte krag, 'n koue en klam kajuit en 'n tekort aan drinkwater. Daar was 'n kritieke behoefte om die beheermodule se patrone aan te pas vir die [[koolstofdioksied]]-suiweraar om in die maanmodule te werk; die bemanning en sendingbeheerders was suksesvol in die improvisasie van 'n oplossing. Die gevaar vir die ruimtevaarders het die openbare belangstelling in die Apollo-program kortliks hernu; tientalle miljoene het die neerplonsing in die suid-[[Stille Oseaan]] op televisie dopgehou. 'n Ondersoekraad het foute gevind met die voorvlugtoetsing van die suurstoftenk en die [[Politetrafluoroëtileen|Teflon]] wat daarin geplaas is. Die raad het veranderinge aanbeveel, insluitend die minimalisering van die gebruik van potensieel brandbare items binne die tenk; dit is vir [[Apollo 14]] aangepas. Die storie van Apollo 13 is al verskeie kere gedramatiseer, veral in die 1995-film ''Apollo 13'' gebaseer op ''Lost Moon'', die 1994-memoir wat deur Lovell medegeskryf is en 'n episode van die 1998-minireeks ''From the Earth to the Moon''. == Agtergrond == In 1961 het die Amerikaanse president [[John F. Kennedy]] sy nasie uitgedaag om teen die einde van die [[dekade]] 'n ruimtevaarder op die Maan te land en veilig terug te bring Aarde toe.<ref name="mission overview" /> NASA het geleidelik aan hierdie doelwit gewerk deur opgeleide ruimtevaarders die ruimte in te stuur met die [[Mercury-program|Mercury-]] en [[Gemini-program]]me, wat gelei het tot die Apollo-program.{{sfn|Hacker & Grimwood|2010|p=382}} Die doelwit is bereik met [[Apollo 11]], wat op 20 Julie 1969 op die Maan geland het. Neil Armstrong en Buzz Aldrin het op die maanoppervlakte geloop terwyl Michael Collins om die Maan gewentel het in die Beheermodule Columbia. Die sending het op 24 Julie 1969 na die Aarde teruggekeer; daarmee is aan pres. Kennedy se uitdaging voldoen.<ref name="mission overview">{{cite web|title=Apollo 11 Mission Overview|url=https://www.nasa.gov/mission_pages/apollo/missions/apollo11.html|date=December 21, 2017|access-date=February 14, 2019|publisher=[[NASA]]|first=Sarah A. |last=Loff}}</ref> NASA het kontrakte vir vyftien [[Saturn V]]-vuurpyle gesluit om die doel te bereik; destyds het niemand geweet hoeveel sendings dit sou vereis nie.{{sfn|Chaikin|1995|pp=232–233}} Sedert sukses in 1969 met die sesde Saturn V met Apollo 11 behaal is, het nege vuurpyle beskikbaar gebly vir 'n verwagte totaal van tien landings. Na die opwinding van Apollo 11 het die algemene publiek apaties teenoor die ruimteprogram geword en die Kongres het voortgegaan om NASA se begroting te verminder; Apollo 20 is gekanselleer.{{sfn|Chaikin|1995|p=285}} Ten spyte van die suksesvolle maanlanding, is die sendings as so riskant beskou dat ruimtevaarders nie lewensversekering kon bekostig om vir hul gesinne te sorg as hulle in die ruimte sou sterf nie.<ref group=nota>Geen Apollo-ruimtevaarder het sonder lewensversekering gevlieg nie, maar die polisse is betaal deur private derde partye wie se betrokkenheid nie gepubliseer is nie.</ref><ref name="weinberger">{{cite web|last=Weinberger|first=Howard C.|title=Apollo Insurance Covers|publisher=Space Flown Artifacts (Chris Spain)|url=http://www.spaceflownartifacts.com/flown_apollo_insurance_covers.html|access-date=December 11, 2019}}</ref> [[Lêer:1970 Mission Control Apollo 13.jpg|duimnael|links|alt=see caption|Sending-operasiebeheerkamer tydens die TV-uitsending net voor die Apollo 13-ongeluk. Die ruimteman [[Fred Haise]] kan op die skerm gesien word.]] Selfs voordat die eerste Amerikaanse ruimtevaarder in 1961 die ruimte betree het, het die beplanning vir 'n gesentraliseerde fasiliteit om met die ruimtetuie te kommunikeer en die werkverrigting daarvan te monitor, begin. Dit was grotendeels die visie van Christopher C. Kraft Jr., wat NASA se eerste vlugdirekteur geword het. Tydens [[John Glenn]] se [[Mercury-Atlas 6|Mercury Friendship 7-vlug]] in Februarie 1962 (die eerste bemande wentelvlug deur die VSA), is een van Kraft se besluite deur NASA-bestuurders tersyde gestel. Hy is geregverdig deur 'n nasending-analise en het 'n reël geïmplementeer dat die vlugdirekteur se woord tydens die sending absoluut was;<ref name="mission control history">{{cite web|last=Neufeld|first=Michael J.|title=Remembering Chris Kraft: Pioneer of Mission Control|url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/remembering-chris-kraft-pioneer-mission-control|publisher=Smithsonian Air and Space Museum|date=July 24, 2019|access-date=December 8, 2019}}</ref> om sy besluite te verander, sou NASA hom dadelik moes afdank.<ref name="Cass 1" /> Vlugdirekteure tydens die Apollo-program het 'n eensin posbeskrywing gehad, "Die vlugdirekteur mag enige stappe neem wat nodig is vir bemanningsveiligheid en sendingsukses."<ref>{{cite news|title=A legendary tale, well-told|access-date=October 5, 2019|last=Williams|first=Mike|url=https://news.rice.edu/2012/09/13/a-legendary-tale-well-told/|publisher=Rice University Office of Public Affairs|date=September 13, 2012|archive-date=August 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817125432/https://news.rice.edu/2012/09/13/a-legendary-tale-well-told/|url-status=dead}}</ref> Houston se Sendingbeheersentrum is in 1965 geopen. Dit is gedeeltelik deur Kraft ontwerp en is later na hom vernoem.<ref name="mission control history" /> In Sendingbeheer was elke vlugbeheerder, benewens die monitering van telemetrie vanaf die ruimtetuig, in kommunikasie via stemlus met spesialiste in 'n Personeelondersteuningskamer (of "agterkamer"), wat op spesifieke ruimtetuigstelsels gefokus het.<ref name="Cass 1" /> Apollo 13 was die tweede H-sending, ten doel om presisie-maanlandings te demonstreer en spesifieke plekke op die Maan te verken.{{sfn|Apollo Program Summary Report|1975|p=B-2}} Met Kennedy se doelwit bereik deur Apollo 11, en [[Apollo 12]] wat demonstreer dat die ruimtevaarders 'n presisielanding kon uitvoer, kon sendingbeplanners fokus op meer as net om veilig te land en ruimtevaarders wat minimaal in geologie opgelei is, maanmonsters te laat versamel om terug te neem na die Aarde. Daar was 'n groter rol vir wetenskap op Apollo 13, veral vir [[geologie]], iets wat beklemtoon is deur die sending se leuse, ''Ex luna, scientia'' (Van die Maan, kennis).{{sfn|Launius|2019|p=186}} == Ruimtemanne en die sleutel- sendingbeheerpersoneel == Jim Lovell was Apollo 13 se sendingbevelvoerder en 42 jaar oud ten tyde van die ruimtevlug. Hy was 'n gegradueerde van die Verenigde State se Vlootakademie en was 'n vlootvlieënier en toetsvlieënier voordat hy in 1962 vir die [[Ruimtevaardergroep 2|tweede groep ruimtevaarders]] gekies is. Hy het in 1965 saam met [[Frank Borman]] in [[Gemini 7]] en die volgende jaar saam met [[Buzz Aldrin]] in [[Gemini 12]] gevlieg voordat hy in 1968 in [[Apollo 8]] gevlieg het, die eerste ruimtetuig wat om die Maan gewentel het.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|pp=108–109}} Ten tye van Apollo 13 was Lovell die NASA-ruimtevaarder met die meeste tyd in die ruimte, met 'n totaal van 572 uur oor die drie sendings.<ref name="experience">{{cite web|title=Apollo 13: The moon-mission that dodged disaster|first1=Elizabeth|last1=Howell|first2=Kimberly|last2=Hickok|url=https://www.space.com/17250-apollo-13-facts.html|website=Space.com|publisher=Future US|date=March 31, 2020|access-date=April 1, 2020}}</ref> Jack Swigert, die beheermodulevlieënier (CMP), was 38 jaar oud en het 'n B.Sc. in meganiese ingenieurswese en 'n M.Sc. in lugvaartwetenskap gehou; hy het in die Amerikaanse Lugmag en in die staat se Lugmag Nasionale Wag gedien en was 'n ingenieurstoetsvlieënier voordat hy in 1966 vir die [[Ruimtevaardergroep 5|vyfde groep ruimtevaarders]] gekies is.<ref name="swigert bio" /> Fred Haise, die maanmodule-vlieënier (LMP), was 36 jaar oud. Hy het 'n B.Sc. in lugvaartingenieurswese gehad, was 'n vegvlieënier van die Marine Korps, en was 'n burgerlike navorsingsvlieënier vir NASA toe hy as deel van Ruimtevaardergroep 5 gekies is.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|pp=111–112}} {{sfn|Chaikin|1995|pp=589–593}} Volgens die standaard Apollo-bemanningsrotasie sou die hoofbemanning vir Apollo 13 die rugsteunbemanning<ref group=nota>Die rol van die rugsteunbemanning was om op te lei en gereed te wees om te vlieg ingeval iets met die hoofbemanning sou gebeur.{{cite web|publisher=NASA|access-date=December 5, 2019|title=50 years ago: NASA names Apollo 11 crew|url=https://www.nasa.gov/feature/50-years-ago-nasa-names-apollo-11-crew|date=January 30, 2019}} Rugsteunspanne is, volgens die rotasie, drie missies na hul toewysing as rugsteun as die hoofbemanning aangewys.{{sfn|Slayton & Cassutt|1994|p=137}}</ref>vir [[Apollo 10]] gewees het, met Mercury- en Gemini-veteraan [[Gordon Cooper]] in bevel, [[Donn F. Eisele]] as beheermodule-vlieënier en [[Edgar Mitchell]] as maanmodule-vlieënier. Deke Slayton, NASA se Direkteur van Vlugbemanningsoperasies, het nooit beoog om Cooper en Eisele na 'n primêre bemanningsopdrag te roteer nie, aangesien albei uit die guns was – Cooper vir sy laks houding teenoor opleiding en Eisele vir voorvalle aan boord van [[Apollo 7]] en 'n buite-egtelike verhouding. Hy het hulle aan die rugsteunbemanning toegewys omdat geen ander veteraan-ruimtevaarders beskikbaar was nie.{{sfn|Slayton & Cassutt|1994|p=236}} Slayton se oorspronklike keuses vir Apollo 13 was [[Alan Shepard]] as bevelvoerder, Stuart Roosa as beheermodulevlieënier, en Mitchell as maanmodulevlieënier. Die bestuur het egter gevoel dat Shepard meer opleidingstyd benodig het, aangesien hy eers onlangs sy aktiewe status hervat het na 'n operasie vir 'n binneoorafwyking en sedert 1961 nie gevlieg het nie. Dus is Lovell se bemanning (homself, Haise en Ken Mattingly), wat almal Apollo 11 ondersteun het en vir Apollo 14 geskeduleer was, met Shepard s'n omgeruil. Swigert was oorspronklik bevelvoerder van Apollo 13 se rugsteunbemanning, met [[John W. Young|John Young]] as bevelvoerder en [[Charles Duke]] as maanmodule-vlieënier.<ref name="backup">{{cite web|url=https://airandspace.si.edu/explore-and-learn/topics/apollo/apollo-program/landing-missions/apollo13-crew.cfm|title=Apollo 13 Crew|website=Smithsonian National Air and Space Museum|access-date=January 6, 2018|archive-date=October 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024155252/https://airandspace.si.edu/explore-and-learn/topics/apollo/apollo-program/landing-missions/apollo13-crew.cfm|url-status=dead}}</ref> Sewe dae voor die lansering het Duke se seun se vriend hom aangesteek met Duitse masels.<ref name="Oral">{{cite web |title=Charles M. Duke, Jr. Oral History |publisher= NASA |url=https://historycollection.jsc.nasa.gov/JSCHistoryPortal/history/oral_histories/DukeCM/DukeCM_3-12-99.htm |access-date=December 17, 2019}}</ref> Dit het beide die hoof- en rugsteunspanne, wat saam geoefen het, blootgestel. Van die vyf was slegs Mattingly nie immuun deur vorige blootstelling nie. Normaalweg, as enige lid van die hoofbemanning onttrek moes word, sou die oorblywende bemanning ook vervang word en die rugsteunbemanning sou vervang word maar Duke se siekte het dit nie moontlik gemaak nie,{{sfn|NASA 1970|p=6}} dus twee dae voor die bekendstelling is Mattingly deur Swigert vervang.<ref name="swigert bio">{{cite web|url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/swigert-jl.html|access-date=August 21, 2009|title=Astronaut Bio: John L. Swigert|date=January 1983|publisher=NASA|archive-url=https://web.archive.org/web/20090731012402/http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/swigert-jl.html|archive-date=July 31, 2009| url-status=dead}}</ref> Mattingly het nooit Duitse masels ontwikkel nie en het later op [[Apollo 16]] gevlieg.<ref>{{cite journal|url=https://www.universetoday.com/62576/13-things-that-saved-apollo-13-part-3-charlie-dukes-measles/|last=Atkinson|first=Nancy|title=13 things that saved Apollo 13, Part 3: Charlie Duke's measles|date=April 12, 2010|access-date=November 13, 2019|journal=Universe Today}}</ref> Vir Apollo is 'n derde stel bemanning van ruimtevaarders, bekend as die ondersteuningsbemanning, aangewys benewens die hoof- en rugsteunspanne wat op die Mercury- en Gemini-projekte gebruik is. Slayton het die ondersteuningspanne geskep omdat [[James McDivitt]], wat [[Apollo 9]] sou bevel voer, geglo het dat, met voorbereiding wat in fasiliteite regoor die VSA aan die gang was, vergaderings wat 'n lid van die vlugbemanning benodig het, gemis sou word. Ondersteuningsbemanningslede moes help soos deur die sendingbevelvoerder aangedui.{{sfn|Slayton & Cassutt|1994|p=184}} Gewoonlik laag in senioriteit, het hulle die sending se reëls, vlugplan en kontrolelyste saamgestel en dit op datum gehou, vir Apollo 13 was hulle Vance D. Brand, Jack Lousma en óf William Pogue óf Joseph Kerwin.<ref group=nota>Sommige bronne lys Kerwin{{sfn|Slayton & Cassutt|1994|p=251}} en ander lys Pogue as die derde lid.{{sfn|Brooks, Grimwood, & Swenson|1979|p=378}}{{sfn|Orloff|2000|p=137}}</ref><ref>{{cite interview|url=https://historycollection.jsc.nasa.gov/JSCHistoryPortal/history/oral_histories/PogueWR/WRP_7-17-2000.pdf|interviewer=Kevin M. Rusnak|date=July 17, 2000|location=Houston, Texas|title=Oral History Transcript|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501104039/https://historycollection.jsc.nasa.gov/JSCHistoryPortal/history/oral_histories/PogueWR/WRP_7-17-2000.pdf|archive-date=May 1, 2019|url-status=dead|publisher=NASA|pages=12-25-12-26|series=Johnson Space Center Oral History Project}}</ref> Die vlugdirekteure vir Apollo 13 was Gene Kranz, '''Witspan''' {{sfn|Mission Operations Report 1970|p=I-1}} (die hoofvlugdirekteur);{{sfn|Kranz|2000|p=307}}{{sfn|Lovell & Kluger|2000|p=79}} Glynn Lunney, '''Swartspan'''; Milton Windler, '''Rooispan''' en Gerry Griffin, '''Gouespan'''.{{sfn|Mission Operations Report 1970|p=I-1}} Die CAPCOM's (''Capsule Communicator'' die persoon in Sendingbeheer, tydens die Apollo-program 'n ruimtevaarder, wat verantwoordelik was vir stemkommunikasie met die bemanning){{sfn|Morgan|2001|p=48}} vir Apollo 13 was Kerwin, Brand, Lousma, Young en Mattingly.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=362}} == Sendingkentekens en roeptekens == [[Lêer:Apollo 13 Flown Silver Robbins Medallion (SN-354).jpg|duimnael|alt=see caption|Apollo 13 silwer Robbins gedenkpennings]] Die Apollo 13-sendingkentekens beeld die Griekse god van die [[Son]], [[Apollo]], uit met drie perde wat sy strydwa oor die gesig van die Maan trek, en die Aarde in die verte gesien. Dit is bedoel om die Apollo-vlugte te simboliseer wat die lig van kennis aan alle mense bring. Die sendingleuse, ''Ex luna, scientia'' ("Van die Maan, kennis"), verskyn op die pennings. Deur dit te kies, het Lovell die leuse van sy alma mater, die Vlootakademie, ''Ex scientia, tridens'' ("Uit kennis, seemag") aangepas.{{sfn|Lovell & Kluger|2000|p=81}}{{sfn|Orloff|2000|p=283}} Op die kant het die sendingnommer in Romeinse syfers as ''Apollo XIII'' verskyn. Die pennings hoef nie gewysig te word nadat Swigert vir Mattingly vervang het nie, aangesien dit een van slegs twee Apollo-sending-kentekens is, die ander is Apollo 11, wat nie die name van die bemanning insluit nie. Dit is ontwerp deur die kunstenaar Lumen Martin Winter, wat dit gebaseer het op 'n muurskildery wat hy vir die St. Regis Hotel in New York Stad geskilder het.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/36238158/daily_news/|title=Astros Wear Badge of Apollo|last1=Crafton|first1=Jean|date=April 12, 1970|page=105|newspaper=Daily News|location=New York City|via=Newspapers.com}}</ref> Die muurskildery is later gekoop deur akteur [[Tom Hanks]],<ref>{{cite news|url=https://www.chicagotribune.com/suburbs/lake-county-news-sun/ct-lns-moran-lovell-stories-st-1003-20151002-story.html|title=Apollo 13 astronaut Jim Lovell shares stories about Tom Hanks, Ron Howard|last1=Moran|first1=Dan|date=October 2, 2015|newspaper=Chicago Tribune|access-date=April 11, 2020}}</ref> wat Lovell in die fliek Apollo 13 vertolk het, en dit is nou in die Captain James A. Lovell Federal Health Care Center in Illinois.<ref>{{cite news|url=https://chicagotribune.newspapers.com/clip/36239172/chicago_tribune/|title=Namesake Brings Personal Touch to Lovell Center Fete|last1=Moran|first1=Dan|newspaper=Chicago Tribune|date=October 2, 2015|page=1|via=Newspapers.com}}</ref> Die sending se leuse was in Lovell se gedagtes toe hy die roepsein Aquarius vir die maanmodule gekies het, geneem van ''[[Waterdraer (sterrebeeld)|Aquarius]]'', die draer van water.{{sfn|Chaikin|1995|p=291}}{{sfn|Lovell & Kluger|2000|p=87}} Sommige mense in die media het verkeerdelik berig dat die roepsein geneem is uit 'n liedjie met dié naam uit die musiekblyspel ''Hair''.{{sfn|Lovell & Kluger|2000|p=87}}{{sfn|Lattimer|1988|p=77}} Die beheermodule se roepsein, Odyssey, is nie net gekies vir sy Homeriese assosiasie nie, maar ook om te verwys na die onlangse film, [[2001: A Space Odyssey (rolprent)|2001: A Space Odyssey]], gebaseer op 'n kortverhaal deur wetenskapfiksie-outeur [[Arthur C. Clarke]].{{sfn|Chaikin|1995|p=291}} In sy boek het Lovell aangedui dat hy die naam ''Odyssey'' gekies het omdat hy van die woord en die definisie daarvan gehou het: 'n lang reis waar daar vele geleenthede hom voordoen om munt te slaan.{{sfn|Lovell & Kluger|2000|p=87}} As gevolg van die ongeluk en die laaste minuut bemanningsverandering van Jack Swigert wat Ken Mattingly drie dae voor die lansering vervang het, is die Apollo 13 Robbins gedenkpennings wat saam aanboord van die ruimtetuig was, gesmelt en na die sending hergebruik om die korrekte bemanning en die afwesigheid van 'n maanlandingsdatum te weerspieël.<ref>{{Cite web |title=Medal, Robbins, Commemorative, Apollo 13 {{!}} National Air and Space Museum |url=https://airandspace.si.edu/collection-objects/medal-robbins-commemorative-apollo-13/nasm_A19850166000 |access-date=2024-06-15 |website=airandspace.si.edu |language=en}}</ref> == Ruimtetuig == [[Lêer:Apollo 13 CSM (Ap13-69-H-1791).jpg|duimnael|links|upright=0.68|CSM-109 ''Odyssey'' in die Operasies en Uitklaargebou]] Die Saturnus V-vuurpyl wat gebruik is om Apollo 13 na die Maan te vervoer was genommer as SA-508 en was amper identies aan dié wat vir Apollo 8 tot 12 gebruik is.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=74}} Die vuurpyl, saam met die ruimtetuig, het 2 949 136 kilogram geweeg.{{sfn|Orloff|2000|p=284}} Die S-IC eerste fase se enjins is gegradeer om 440 000 newton (100 000 lbf) minder totale stukrag te genereer as Apollo 12 s'n, hoewel hulle binne die spesifikasies gebly het.<ref name="journal launch" /> Om die vloeibare waterstofdryfmiddel koud te hou, was die S-II tweede fase se kriogeniese tenks geïsoleer; op vroeëre Apollo-sendings het dit in die vorm van panele gekom wat vasgemaak is, maar vanaf Apollo 13 is isolasie op die buitekant van die tenks gespuit.<ref name="ten launch">{{cite web|work=Apollo Lunar Flight Journal|url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap10fj/as10-day1-pt1.html|title=Apollo 10: Day 1, part 1: Countdown, launch and climb to orbit|date=February 6, 2022|access-date=August 16, 2025}}</ref> Ekstra dryfmiddel is as 'n toets saamgedra, aangesien toekomstige J-sendings na die Maan meer dryfmiddel vir hul swaarder vragte sou benodig. Dit het die vuurpyl die swaarste gemaak wat NASA nog gevlieg het en Apollo 13 was sigbaar stadiger om uit die lanseeringstoring te kom as vorige sendings.<ref name="journal launch">{{cite web|work=Apollo Lunar Flight Journal|url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap13fj/02earth_orbit_tli.html|title=Day 1: Earth orbit and translunar injection|date=February 17, 2017|access-date=August 16, 2025}}</ref> Die Apollo 13-ruimtetuig het bestaan uit beheermodule 109 en Diensmodule 109 (saam CSM-109), genaamd ''Odyssey'', en Maanmodule 7 (LM-7), genaamd ''Aquarius''. Ook as deel van die ruimtetuig beskou, was die lansering-ontsnappingstelsel, wat die beheermodule (CM) na veiligheid sou dryf in geval van 'n probleem tydens opstyg, en die Ruimtetuig-LM-verbindingstuk, genommer as SLA-16, wat die maanmodule (LM) gedurende die eerste ure van die sending gehuisves het.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=364}}{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|pp=78, 81}} Die maanmodule-stadiums, beheermodule en die diensmodule is in Junie 1969 by die Kennedy-ruimtesentrum ontvang; die dele van die Saturn V is in Junie en Julie ontvang. Daarna het toetsing en montering voortgegaan, met die hoogtepunt wat bereik is met die uitrol van die lanseervoertuig, met die ruimtetuig bo-op, op 15 Desember 1969.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=364}} Apollo 13 was oorspronklik geskeduleer vir lansering op 12 Maart 1970, maar daardie Januarie het NASA aangekondig dat die sending tot 11 April uitgestel sou word, beide om meer tyd vir beplanning toe te laat en om die Apollo-sendings oor 'n langer tydperk te versprei.<ref name="postpone">{{cite press release |title=MSC 70–9 |publisher=[[NASA]] |date=January 8, 1970 |url=https://www.nasa.gov/centers/johnson/pdf/83122main_1970.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.nasa.gov/centers/johnson/pdf/83122main_1970.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live |access-date=July 27, 2019 |archivedate=2022-10-09 |archiveurl=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.nasa.gov/centers/johnson/pdf/83122main_1970.pdf }}</ref> Die plan was om twee Apollo-vlugte per jaar te voltooi en was in reaksie op begrotingsbeperkings<ref>{{cite news|title=Apollo's Schedule Shifted by NASA|date=January 9, 1970|newspaper=[[The New York Times]]|page=17|url=https://www.nytimes.com/1970/01/09/archives/apollos-schedule-shifted-by-nasa-next-flight-in-april.html}}</ref> wat die kansellasie van Apollo 20 tot gevolg gehad het.<ref>{{cite news|title=Apollo 13 and 14 may be set back|date=January 6, 1970|newspaper=[[The New York Times]]|page=26|url=https://www.nytimes.com/1970/01/06/archives/apollo-13-and-14-may-be-set-back.html|agency=UPI}}</ref> == Opleiding en voorbereiding == Die Apollo 13-hoofbemanning het meer as 1 000 uur se sendingspesifieke opleiding onderneem, meer as vyf uur vir elke uur van die sending se beplande duur van tien dae. Elke lid van die hoofbemanning het meer as 400 uur in nabootsers van die beheermodule en (vir Lovell en Haise) van die Maanmodule by Kennedy-ruimtesentrum en in Houston deurgebring, waarvan sommige die vlugbeheerders by Sendingbeheer betrek het.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=104}} Vlugbeheerders het aan baie simulasies van probleme met die ruimtetuig tydens vlug deelgeneem, wat hulle geleer het hoe om in 'n noodgeval te reageer.<ref name="Cass 1" /> Gespesialiseerde nabootsers op ander plekke is ook deur die bemanningslede gebruik.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=104}} Die ruimtevaarders van Apollo 11 het minimale tyd vir geologie-opleiding gehad, met slegs ses maande tussen die toewysing van die bemanning en die lansering; hoër prioriteite het baie van hul tyd in beslag geneem.{{sfn|Phinney|2015|p=100}} Apollo 12 het meer sulke opleiding gesien, insluitend oefening in die veld, met behulp van 'n CAPCOM en 'n gesimuleerde agterkamer van wetenskaplikes, aan wie die ruimtevaarders moes beskryf wat hulle gesien het.{{sfn|Phinney|2015|pp=103–104}} Wetenskaplike-ruimtevaarder Harrison Schmitt het gesien dat daar beperkte entoesiasme vir geologie-velduitstappies was. Omdat hy geglo het dat 'n inspirerende onderwyser nodig was, het Schmitt gereël dat Lovell en Haise sy ou professor, Caltech se Lee Silver, ontmoet. Die twee ruimtevaarders, en plaasvervangers Young en Duke, het op hul eie tyd en koste saam met Silver op 'n velduitstappie gegaan. Aan die einde van hul week saam het Lovell Silver hul geologie-mentor gemaak, wat breedvoerig betrokke sou wees by die geologiebeplanning vir Apollo 13.{{sfn|Phinney|2015|pp=107–111}} Farouk El-Baz het toesig gehou oor die opleiding van Mattingly en sy plaasvervanger, Swigert, wat die beskrywing en fotografering van gesimuleerde maanlandmerke vanaf vliegtuie behels het.{{sfn|Phinney|2015|p=134}} El-Baz het al drie hoofbemanningslede se ruimtevaarders die geologiese kenmerke laat beskryf wat hulle tydens hul vlugte tussen Houston en KSC gesien het; Mattingly se entoesiasme het veroorsaak dat ander ruimtevaarders, soos Apollo 14 se beheer-en-diensmodule vlieënier, Roosa, El-Baz as 'n onderwyser opgesoek het.{{sfn|Phinney|2015|pp=141–142}} Daar was bekommernis oor hoe naby Apollo 11 se maanmodule, ''Eagle'', daaraan gekom het om sonder dryfmiddel te raak tydens sy maandaling en die sendingbeplanners het besluit dat die beheer-en-diensmodule, vanaf Apollo 13, die maanmodule na 'n laer wentelbaan sou bring vanwaar die maan landingspoging sou begin. Dit was 'n verandering van Apollo 11 en 12, waar die maanmodule sy vuurpyle ontbrand het om dit na die laer wentelbaan te bring. Die verandering was deel van 'n poging om die hoeveelheid vliegtyd wat vir die ruimtevaarders beskikbaar was, te verhoog namate die sendings na rowwe terrein op pad was.{{sfn|Harland|1999|p=53}} Die plan was om die eerste van die twee vier uur lange maanoppervlak [[ruimtewandeling]]s te wy aan die opstel van die ''Apollo Lunar Surface Experiments Package'' (ALSEP) groep wetenskaplike instrumente; gedurende die tweede wandeling sou Lovell en Haise die Cone-krater, naby die beplande landingsplek, ondersoek.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=363}} Die twee ruimtevaarders het hul ruimtepakke gedra vir sowat 20 oefenprosedures van ruimtewandelings, insluitend die insameling van monsters en die gebruik van gereedskap en ander toerusting. Hulle het in die sogenaamde "Vomit Comet" in gesimuleerde mikrogravitasie of maanswaartekrag gevlieg, insluitend oefening met die aan- en uittrek van ruimtepakke. Om voor te berei vir die afdaling na die maan se oppervlak, het Lovell die Maanlanding Opleidingsvoertuig gevlieg nadat hy helikopteropleiding ontvang het.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=105}} Ten spyte van die ongelukke van een Maanlanding Opleidingsvoertuig en een soortgelyke Maanlanding Navorsingsvoertuig voor Apollo 13 se lansering, het sendingbevelvoerders die vlieg daarvan as onskatbare ervaring beskou en het hulle dus die huiwerige NASA-bestuur oortuig om hulle te behou.<ref>{{cite web|last=Jones|first=Eric M.|title=Lunar Landing Training Vehicle NASA 952|date=April 29, 2006|access-date=August 16, 2025|url=https://www.nasa.gov/history/alsj/LLTV-952.html|publisher=[[NASA]]|work=Apollo Lunar Surface Journal}}</ref> == Eksperimente en wetenskaplike doelwitte == [[Lêer:Lovell and Haise geology training (S70-20253).jpg|duimnael|regs|upright|Lovell (links) en Haise tydens geologie opleiding in Hawaii, Januarie 1970]] Apollo 13 se aangewese landingsplek was naby die Fra Mauro-krater; daar is geglo dat die Fra Mauro-formasie baie materiaal bevat het wat deur die impak uitmekaar gespat het en die Imbrium-kom vroeg in die Maan se geskiedenis gevul het. Die datering daarvan sou inligting nie net oor die Maan verskaf nie, maar ook oor die Aarde se vroeë geskiedenis. Sulke materiaal sou waarskynlik beskikbaar wees by die Cone-krater, 'n plek waar 'n impak vermoedelik diep in die maan [[regoliet]] geboor het.{{sfn|Harland|1999|pp=51–53}} Apollo 11 het 'n [[Seismograaf|seismometer]] op die Maan agtergelaat, maar die sonkrag-aangedrewe eenheid het nie sy eerste twee weke lange maannag oorleef nie. Die Apollo 12-ruimtevaarders het ook een agtergelaat as deel van sy ALSEP, wat kernaangedrewe was.{{sfn|Harland|1999|pp=38–39}} Apollo 13 het ook 'n seismometer (bekend as die Passiewe Seismiese Eksperiment), soortgelyk aan Apollo 12 s'n, as deel van sy ALSEP gehad, wat deur die ruimtevaarders op die Maan gelaat sou word.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=29}} Daardie seismometer sou gekalibreer word deur die impak, na die afvuur, van die opstygstadium van Apollo 13 se maanmodule, 'n voorwerp met bekende massa en snelheid wat op 'n bekende plek bots.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=42}} Ander ALSEP-eksperimente op Apollo 13 het 'n hittevloei-eksperiment ingesluit, wat die boor van twee gate van 3 meter diep sou behels het.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=33}} Dit was Haise se verantwoordelikheid; hy moes ook 'n derde gat van daardie diepte vir 'n kernmonster boor.{{sfn|''Science News'' 1970-04-04|p=354}} 'n Gelaaide Deeltjie Maanomgewingseksperiment (GDME) het die [[proton]]e en [[elektron]]e van sonoorsprong gemeet wat die Maan bereik.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=49}} Die pakket het ook 'n Maanatmosfeerdetektor (LAD){{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=51}} en 'n stofdetektor ingesluit om die ophoping van puin te meet.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=62}} Die Hittevloei-eksperiment en die GDME is vir die eerste keer op Apollo 13 gevlieg; die ander eksperimente is al voorheen gevlieg.{{sfn|''Science News'' 1970-04-04|p=354}} [[Lêer:Haise RTG (Ap13-70-H-103).jpg|duimnael|links|Haise oefen om die brandstofkapsule uit sy vervoervat, wat op die maanmodule gemonteer is, te verwyder. Die regte vat het ongeopend met sy radioaktiewe inhoud in die Stille Oseaan gesink.]] Om die ALSEP aan te dryf, is die SNAP-27 radio-isotoop termo-elektriese generator (RTG) gebruik. SNAP-27, wat deur die Amerikaanse Atoomenergiekommissie ontwikkel is, is vir die eerste keer op Apollo 12 gebruik. Die brandstofkapsule het ongeveer 3,79&nbsp;kg plutoniumoksied bevat. Die vat wat rondom die kapsule geplaas is vir vervoer na die Maan, is gebou met hitteskerms van grafiet en berillium en met strukturele dele van titanium en Inconel-materiale. Dus is dit gebou om die hitte van hertoetrede van die Aarde se atmosfeer te weerstaan eerder as om die lug met plutonium te besoedel in die geval van 'n mislukte sending.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=65}} 'n Vlag van die Verenigde State is ook geneem om op die maan se oppervlak opgerig te word.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|pp=33, 65}} Vir Apollo 11 en 12 is die vlag in 'n hittebestande buis op die voorste landingspoot geplaas; dit is vir Apollo 13 na die ''Modularized Equipment Storage Assembly'' (MESA) in die maanmodule-afdaalstadium verskuif. Die struktuur om die vlag op die luglose maan te laat wapper, is verbeter vanaf Apollo 12 s'n.{{sfn|Apollo 13 Press Kit|1970|p=73}} Vir die eerste keer is rooi strepe op die helm, arms en bene van die bevelvoerder se A7L-ruimtepak aangebring. Dit is gedoen na Apollo 11, omdat diegene wat die beelde wat geneem is, probleme ondervind het om Armstrong van Aldrin te onderskei. Die verandering is egter te laat vir Apollo 12 goedgekeur.<ref name="red stripe">{{cite web|title=Commander's stripes|website=Apollo Lunar Surface Journal|publisher=[[NASA]]|access-date=July 20, 2019|url=https://www.hq.nasa.gov/alsj/alsj-CDRStripes.html|last=Jones|first=Eric M.|date=February 20, 2006}}</ref> Nuwe vloeistofsakke wat aan die helms vasgemaak was en waaruit die ruimtevaarders moes drink terwyl hulle op die Maan geloop het, is deur Haise tydens Apollo 13 se laaste televisie-uitsending voor die ongeluk gedemonstreer.{{sfn|Turnill|2003|p=316}}<ref>{{cite web|url=https://www.hq.nasa.gov/alsj/alsj-DrinkFood.html|title=Water Gun, Helmet Feedport, In-Suit Drink Bag, and Food Stick|last1=Jones|first1=Eric M.|date=March 3, 2010|website=Apollo Lunar Surface Journal|publisher=NASA|access-date=November 15, 2019}}</ref> Apollo 13 se primêre sendingdoelwitte was om: "[[Selenografie|Selenologiese]] inspeksie, opname en monsterneming van materiale in 'n vooraf gekose gebied van die Fra Mauro-formasie uit te voer. 'n Apollo-maanoppervlak-eksperimentepakket te ontplooi en te aktiveer. Die mens se vermoë om in die maanomgewing te werk, te ontwikkel. Foto's van kandidaat-verkenningsterreine te verkry."{{sfn|Accident report|p=3-26}} Die ruimtevaarders moes ook ander fotografiese doelwitte bereik, insluitend van die [[Gegenschein]] vanuit 'n maanbaan en van die Maan self op die reis terug na die Aarde. Van hierdie fotografie sou deur Swigert uitgevoer word terwyl Lovell en Haise op die Maan geloop het.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=385}} Swigert sou ook foto's neem van die [[Lagrange-punt]]e van die Aarde-Maan-stelsel. Apollo 13 het twaalf kameras aan boord gehad, insluitend dié vir televisie en bewegende beelde.{{sfn|''Science News'' 1970-04-04|p=354}} Die bemanning moes ook bistatiese radarwaarnemings van die Maan aflaai. Niks hiervan kon weens die ongeluk gedoen word nie.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=385}} == Vlugbaan van Apollo 13 == [[Lêer:Apollo 13 timeline.svg|senter|omraam|Apollo 13 se vlugbaan om die maan, op skaal geteken. Die ongeluk het ongeveer in die 56ste uur na lansering gebeur.]] === Lansering en maanwentelbaan plasing === [[Lêer:Apollo 13 launch (S70-34852).jpg|duimnael|upright=.8|Apollo&nbsp;13 word gelanseer vanaf die Kennedy-ruimtesentrum, 11 April 1970]] [[Lêer:Apolo-1. CSM&LM diagram.svg|duimnael|Apollo 13 ruimtetuig konfigurasie vir die grootste gedeelte van die vlug: Kliek op die beeld vir sleutel van genommerde komponente.]] Die sending is op die beplande tyd, 14:13 [[Oos-Amerikaanse Tyd|OST]] (19:13 [[Gekoördineerde Universele Tyd|UTC]]), op 11 April gelanseer. 'n Anomalie het plaasgevind toe die tweede-fase, middelste (binneboord) enjin ongeveer twee minute te vroeg afgeskakel het.<ref name="lver">{{cite book |author= |url=https://archive.org/details/nasa_techdoc_19900066486 |title=Saturn 5 Launch Vehicle Flight Evaluation Report: AS-508 Apollo 13 Mission |date=June 20, 1970 |publisher=[[NASA]] |publication-place=[[George C. Marshall]] Ruimtesentrum, Huntsville, Alabama |id=MPR-SAT-FE-70-2 |access-date=May 30, 2017}}</ref>{{sfn|Benson & Faherty|1979|pp=494–499}} Dit is veroorsaak deur erge pogo-ossillasies. Vanaf Apollo 10 is die voertuig se geleidingstelsel ontwerp om die enjin af te skakel in reaksie op kamerdruk-afwykings.{{sfn|Larsen|2008|p=5-13}} Pogo-ossillasies het op Titan-vuurpyle (gebruik tydens die Gemini-program) en op vorige Apollo-sendings voorgekom, maar op Apollo 13 is dit versterk deur 'n interaksie met turbopompkavitasie.<ref>{{cite journal |last=Dotson |first=Kirk |date=Winter 2003–2004 |title=Mitigating Pogo on Liquid-Fueled Rockets |journal=Crosslink |volume=5 |issue=1 |pages=26–29 |location=El Segundo, Kalifornië |publisher=The Aerospace Corporation |access-date=July 3, 2013 |url=http://aerospace.wpengine.netdna-cdn.com/wp-content/uploads/crosslink/V5N1.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://aerospace.wpengine.netdna-cdn.com/wp-content/uploads/crosslink/V5N1.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live}}</ref><ref name=launch>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap13fj/01launch_ascent.html |title=Launch and Reaching Earth Orbit |year=2016 |editor-last=Woods |editor-first=W. David |editor-last2=Turhanov|editor-first2=Alexandr|editor-last3=Waugh|editor-first3=Lennox J. |work=Apollo 13 Flight Journal |publisher=NASA |access-date=August 16, 2025}}</ref> 'n Oplossing om pogo te voorkom was gereed vir die sending, maar skeduledruk het nie die integrasie van die hardeware in die Apollo 13-ruimtetuig toegelaat nie.{{sfn|Larsen|2008|p=5-13}}<ref>{{cite journal|url=https://www.universetoday.com/62672/13-things-that-saved-apollo-13-part-5-unexplained-shutdown-of-the-saturn-v-center-engine/|last=Atkinson|first=Nancy|title=13 things that saved Apollo 13, Part 5: Unexplained shutdown of the Saturn V center engine|date=April 14, 2010|journal=Universe Today|access-date=September 16, 2019}}</ref> 'n Na-vlug ondersoek het aan die lig gebring dat die enjin een siklus weg was van katastrofiese faling.{{sfn|Larsen|2008|p=5-13}} Die vier buitenste motors (daar is een in die middel) en die S-IVB derde stadium het langer gevuur om te vergoed en die voertuig het baie naby aan die beplande sirkelvormige [[lae aardwentelbaan]] van 190 kilometer bereik, gevolg deur 'n maanoorgangversnellingontbranding ongeveer twee uur later, wat die sending op koers na die Maan geplaas het.<ref name="lver" />{{sfn|Benson & Faherty|1979|pp=494–499}} Ná die maanoorgangversnelling het Swigert die skeidings- en transposisiemaneuvers uitgevoer voordat die beheermodule ''Odyssey'' aan die maanmodule ''Aquarius'' gekoppel is en die ruimtetuig het van die derde stadium weggetrek.<ref name="journal extraction">{{cite web|work=Apollo Lunar Flight Journal|url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap13fj/03tde.html|title=Day 1: Transposition, Docking and Extraction|date=February 17, 2017|access-date=August 16, 2025|last1=Woods|first1=W. David |last2=Kemppanen |first2=Johannes|last3=Turhanov|first3=Alexander|last4=Waugh |first4=Lennox J.}}</ref> Grondbeheerpersoneel het toe die derde fase op 'n koers gestuur om die Maan binne die bereik van die Apollo 12-seismometer te tref, wat dit net meer as drie dae in die sending gedoen het.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=367}} Die bemanning het gereedgemaak vir die driedaagse reis na Fra Mauro. Om 30:40:50 ná lansering, met die TV-kamera aan, het die bemanning die vuurpyl ontbrand om Apollo 13 op 'n hibriede baan te plaas. Die afwyking van 'n vrye terugkeertrajek het beteken dat as die vuurpyl nie weer ontbrand word nie, Apollo 13 die Aarde op sy terugkeerbaan sou mis, eerder as om dit te wentel, soos met 'n vrye terugkeer.<ref name="journal midcourse">{{cite web|work=Apollo Lunar Flight Journal|url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap13fj/05day2-mcc2-tv.html|title=Day 2: Midcourse correction 2 on TV|date=February 17, 2017|access-date=August 16, 2025}}</ref> ’n Vrye terugkeerbaan kon slegs plekke naby die maan se ewenaar bereik; ’n hibriede trajek, wat enige tyd na maanoorgangversnelling begin kon word, het dit moontlik gemaak om plekke met hoër [[Breedtegraad|breedtegrade]], soos Fra Mauro, te bereik.<ref name="journal hybrid">{{cite web|work=Apollo Lunar Flight Journal|url=https://www.nasa.gov/history/afj/launchwindow/lw1.html|title=Apollo lunar landing launch window: The controlling factors and constraints|year=2009|access-date=August 16, 2025|author=Robin Wheeler}}</ref> Kommunikasie het opgekikker toe Swigert besef het dat hy weens die laaste minuut-haas versuim het om sy federale inkomstebelastingopgawe (wat op 15 April verskuldig is) in te dien, en te midde van gelag van sendingbeheerders gevra het hoe hy 'n uitstel kon kry. Daar is bevind dat hy geregtig was op 'n verlenging van 60 dae omdat hy teen die sperdatum uit die land was.{{sfn|NASA 1970|p=8}} Toegang tot die maanmodule om sy stelsels te toets was geskeduleer vir 58:00:00; toe die bemanning op die derde dag van die sending wakker word, is hulle meegedeel dat dit met drie ure vorentoe geskuif is en later weer met nog 'n uur vorentoe geskuif is. 'n Televisie-uitsending was geskeduleer vir 55:00:00; Lovell, wat as seremoniemeester opgetree het, het die gehoor die binnekant van ''Odyssey'' en ''Aquarius'' gewys.<ref name=storm>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap13fj/07day3-before-the-storm.html |title=Day 3: Before the storm |year=2016 |editor-last=Woods |editor-first=W. David |editor-last2=Turhanov|editor-first2=Alexandr|editor-last3=Waugh|editor-first3=Lennox J. |work=Apollo 13 Flight Journal |publisher=NASA |access-date=August 16, 2025}}</ref> Die gehoor was beperk aangesien geeneen van die televisienetwerke die uitsending lewendig uitgesaai het nie,{{sfn|Houston, Heflin & Aaron|2015|p=206}} wat Marilyn Lovell (Jim Lovell se vrou) gedwing het om na die BBP-kamer by Sendingbeheer te gaan as sy haar man en sy bemanningslede wou sien.{{sfn|Chaikin|1995|pp=285–287}} === Ongeluk === Ongeveer ses en 'n half minute na die TV-uitsending, nader aan 56:00:00, was Apollo 13 ongeveer 330&nbsp;000&nbsp;km van die Aarde af.<ref name="journal Houston">{{cite web|work=Apollo Lunar Flight Journal|url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap13fj/08day3-problem.html|title=Day 3: 'Houston, we've had a problem'|date=May 30, 2017|access-date=August 16, 2025|last1=Woods|first1=W. David|last2=Kemppanen|first2=Johannes|last3=Turhanov|first3=Alexander|last4=Waugh|first4=Lennox J.}}</ref> Haise was besig om die maanmodule af te skakel nadat hy die stelsels getoets het terwyl Lovell die TV-kamera weggepak het. Jack Lousma, die CAPCOM, het minder belangrike instruksies aan Swigert gestuur, insluitend die verandering van die orientasie van die ruimtetuig om fotografie van Komeet Bennett te vergemaklik.<ref name="journal Houston" />{{sfn|Chaikin|1995|p=292}} Die druksensor in een van die Diensmodule se suurstoftenks het vroeër blykbaar wanfunksioneer, daarom het Sy Liebergot (die Vlugbeheerder, in beheer van die monitering van die Beheer-en-diensmodule se elektriese stelsels) versoek dat die roerwaaiers in die tenks geaktiveer word. Normaalweg is dit een keer per dag gedoen; 'n roering sou die inhoud van die tenks destratifiseer, wat die druklesings meer akkuraat sou maak.<ref name="journal Houston" /> Die vlugdirekteur, Kranz, het vir Liebergot 'n paar minute laat wag sodat die bemanning rustig kon raak na die televisie-uitsending,{{sfn|Houston, Heflin & Aaron|2015|p=207}} toe het Lousma die versoek aan Swigert oorgedra, wat die skakelaars wat die waaiers beheer, geaktiveer het<ref name="journal Houston" /> en hulle ná 'n paar sekondes weer afgeskakel het.{{sfn|Chaikin|1995|p=292}} {{Listen|filename=Apollo13-wehaveaproblem.ogg|title=Houston, we've had a problem.|description=Swigert and Lovell reporting the incident on April 14, 1970 [2:59] "Houston, we've had a problem"|format=[[Ogg]]}} Vyf-en-negentig sekondes nadat Swigert daardie skakelaars geaktiveer het,{{sfn|Houston, Heflin & Aaron|2015|p=207}} het die ruimtevaarders 'n "redelik groot knal" gehoor, vergesel van skommelinge in elektriese krag en die afvuur van die orientasiebeheer-stuwers.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=368}}{{sfn|Orloff|2000|pp=152–157}} Kommunikasie en telemetrie na die Aarde was vir 1.8 sekondes buite werking, totdat die stelsel homself outomaties herstel het deur die hoëwins S-band-antenna, wat vir translunêre kommunikasie gebruik word, van smalstraal- na wyestraalmodus oor te skakel.{{sfn|Accident report|p=4-44}} Die ongeluk het om 55:54:53 (03:08 UTC op 14 April; 10:08 NM OST, 13 April) plaasgevind. Swigert het 26 sekondes later berig: "Goed, Houston, ons het 'n probleem hier gehad," en Lovell het dit om 55:55:42 herhaal: "Houston, ons het 'n probleem gehad. Ons het 'n té lae spanning op die Hoof B-geleistam gehad."<ref name="journal Houston" /> William Fenner was die leidingsbeampte wat die eerste was om 'n probleem in die beheerkamer aan Kranz te rapporteer.<ref name="journal Houston" /> Lovell se aanvanklike gedagte toe hy die geraas gehoor het, was dat Haise die maanmodule se kajuit-herdrukklep geaktiveer het, wat ook 'n knal veroorsaak het (Haise het dit geniet om sy bemanningslede skrik te maak), maar Lovell kon sien dat Haise geen idee gehad het wat gebeur het nie. Swigert het aanvanklik gedink dat 'n [[meteoroïde]] die maanmodule moontlik getref het, maar hy en Lovell het gou besef dat daar geen lek was nie.{{sfn|Chaikin|1995|p=293}} Die "Hoofgeleistam B lae spanning" het beteken dat daar 'n té lae spanning was wat deur die diensmodule se drie [[brandstofsel]]le (aangedryf deur [[waterstof]] en suurstof wat vanaf hul onderskeie tenks gepomp word) na die tweede van die diensmodule se twee elektriese kragverspreidingstelsels verskaf is. Byna alles in die beheer-en-diensmodule het krag benodig om te kan funksioneer. Alhoewel die geleistam tydelik na normale status teruggekeer het, het beide geleistamme A en B se spanning gou begin daal. Haise het die status van die brandstofselle nagegaan en gevind dat twee van hulle dood was. Sendingreëls het ruimtetuie verbied om in 'n maanwentelbaan te gaan tensy alle brandstofselle operasioneel was.{{sfn|Chaikin|1995|pp=293–294}} In die minute ná die ongeluk was daar verskeie ongewone lesings wat getoon het dat tenk-2 leeg was en tenk-1 se druk stadig gedaal het, dat die rekenaar van die ruimtetuig herset het en dat die hoëwins-antenna nie gewerk het nie. Liebergot het aanvanklik die kommerwekkende tekens van tenk-2 ná die roering nie raakgesien nie, aangesien hy op tenk-1 gefokus het, met die gedagte dat die lesing daarvan 'n goeie riglyn sou wees vir wat in tenk 2-teenwoordig was, net soos beheerders wat hom in die "agterkamer" ondersteun het. Toe Kranz vir Liebergot hieroor uitgevra het, het hy aanvanklik geantwoord dat daar moontlik vals lesings kon wees as gevolg van 'n instrumentasieprobleem; hy is dikwels in die jare daarna daaroor geterg.<ref name="Cass 1">{{cite web|last=Cass|first=Stephen|title=Apollo 13, we have a solution|url=https://spectrum.ieee.org/apollo-13-we-have-a-solution|date=April 1, 2005|access-date=October 13, 2022|website=IEEE}}</ref> Lovell, wat uit die venster gekyk het, het berig dat "'n gas van een of ander aard" die ruimte instroom, wat dit duidelik maak dat daar 'n ernstige probleem is.{{sfn|Houston, Heflin & Aaron|2015|p=215}} Aangesien die brandstofselle suurstof nodig gehad het om te werk, sou die oorblywende brandstofsel afskakel wanneer tenk-1 leegloop, wat beteken dat die beheer-en-diensmodule se enigste beduidende bronne van krag en suurstof die beheermodule se batterye en sy suurstof-stutenk sou wees. Hierdie sou normaalweg vir die laaste ure van die sending benodig word, maar die oorblywende brandstofsel, met reeds 'n tekort aan suurstof, het suurstof uit die stustenk getrek. Kranz het beveel dat die stutenk geïsoleer word, wat die suurstof bespaar het, maar dit het beteken dat die oorblywende brandstofsel binne twee uur sou ophou werk, aangesien die suurstof in tenk-1 verbruik of uitgelek het.{{sfn|Chaikin|1995|pp=293–294}} Die gebied rondom die ruimtetuig was gevul met talle klein stukkies puin van die ongeluk, wat enige pogings om die sterre vir navigasie te gebruik, bemoeilik het.{{sfn|Chaikin|1995|p=299}} Die doel van die sending het skielik verander, dit was eenvoudig: om die ruimtevaarders lewend terug na die Aarde te kry.<ref name="Cass 2" /> === Lus om die Maan === [[Lêer:Direct Abort Trajectory - Lunar Landing Symposium, MSC Jun66.jpg|upright=1.2|duimnael|Die voorstelling van 'n direkte aborteer aksie (van 'n 1966 beplanning verslag) op 'n punt baie vroeër in die sending en nader na die Aarde as wat die Apollo&nbsp;13 ongeluk gebeur het.]] [[Lêer:NASA-Apollo13-ViewsOfMoon-20200224.webm|duimnael|upright=1.18|NASA – Apollo 13 Maan Sending – Aansigte van die Maan (2:24)]] Die maanmodule het gelaaide batterye en vol suurstoftenks gehad vir gebruik op die maanoppervlakte, so Kranz het opdrag gegee dat die ruimtevaarders die maanmodule aanskakel en dit as 'n "reddingsboot"<ref name="Cass 1" /> gebruik; 'n scenario wat verwag is, maar as onwaarskynlik beskou is.{{sfn|Lovell & Kluger|2000|pp=83–87}} Prosedures vir die gebruik van die maanmodule op hierdie manier is deur maanmodule-vlugbeheerders ontwikkel na 'n opleidingsimulasie vir Apollo 10 waarin die maanmodule nodig was vir oorlewing, maar nie betyds aangeskakel kon word nie.<ref name="Cass 2" /> As Apollo 13 se ongeluk op die terugreis plaasgevind het, met die maanmodule reeds gebruik en agtergelaat, sou die ruimtevaarders gesterf het,<ref name="LM-ALSEP">{{cite web|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1970-029C|title=Apollo 13 Lunar Module/ALSEP|website=NASA Space Science Data Coordinated Archive|access-date=October 31, 2009|archive-date=19 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019204208/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1970-029C|url-status=dead}}</ref> net soos hulle sou gesterf het ná 'n ontploffing in 'n maanbaan, insluitend een terwyl Lovell en Haise op die Maan geloop het.<ref name="Yahoo 50th" /> 'n Belangrike besluit was die keuse van die terugkeerroete. 'n Direkte stop en omdraai sou die diensmodule se hoofenjin moes gebruik om terug te keer voordat dit die Maan bereik. Die ongeluk kon egter die hoofenjin beskadig het en die brandstofselle sou ten minste nog 'n uur moes hou om aan sy kragbehoeftes te voldoen, so Kranz het eerder op 'n langer roete besluit: die ruimtetuig sou om die Maan swaai (die maan se aantrekkingskrag gebruik) voordat dit na die Aarde sou terugkeer. Apollo 13 was op die hibriede trajek wat dit na Fra Mauro sou neem; dit moes nou teruggebring word na 'n vrye terugkeer. Die maanmodule se ''Daalaandrywingstelsel'', hoewel nie so kragtig soos die diensmodule se hoofenjin nie, kon dit doen, maar nuwe sagteware vir Sendingbeheer se rekenaars moes deur tegnici geskryf word, aangesien daar nooit voorsien is dat die beheer-en-diensmoduleruimtetuig vanaf die maanmodule gemaneuvreer sou moes word nie. Terwyl die beheermodule afgeskakel word, het Lovell die oriëntasie-inligting van die leidingstelsel oorgeskryf en handberekeninge uitgevoer om dit na die maanmodule se gidsstelsel oor te dra, wat afgeskakel was; op sy versoek het Sendingbeheer sy syfers nagegaan.<ref name="Cass 2">{{cite web|last=Cass|first=Stephen|title=Houston, we have a solution, part 2|url=https://spectrum.ieee.org/apollo-13-we-have-a-solution-part-2|date=April 1, 2005|website=IEEE|access-date=August 31, 2019}}</ref>{{sfn|Chaikin|1995|pp=297–298}} Om 61:29:43.49 is die maanmodule se Daalaandrywingstelsel vir 34.23 sekondes ontbrand om Apollo 13 in 'n vrye terugkeertrajek teruggeplaas.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=369}} [[Lêer:Mare Moscoviense AS13-60-8648.jpg|duimnael|Die Apollo&nbsp;13-bemanning het die Maan afgeneem vanuit die Maanmodule.]] Die verandering sou Apollo 13 binne ongeveer vier dae terug na die Aarde kry met 'n landing in die [[Indiese Oseaan]], waar NASA weinige herwinningsmagte gehad het. Jerry Bostick en ander Vlugbeheerders was gretig om beide die reistyd te verkort en om in die Stille Oseaan te land, waar die hoofherwinningsmagte geleë was. Een opsie sou die terugreistyd met 36 uur verminder, maar dit sou vereis dat van die diensmodule ontslae geraak word; dit sou die beheermodule se hitteskild aan die ruimte blootstel tydens die terugreis, iets waarvoor dit nie ontwerp is nie. Die Vlugbeheerders het ook na ander opsies gekyk. Ná 'n vergadering met NASA-amptenare en ingenieurs, het die senior persoon teenwoordig, die direkteur van die ''Manned Spaceflight Center'', Robert R. Gilruth, besluit op 'n ontbranding met behulp van die Daalaandrywingstelsel, wat 12 uur sou bespaar en Apollo 13 in die Stille Oseaan sou laat land. Hierdie ontbranding sou plaasvind twee ure nadat die ruimtetuig verby die naaste punt aan die Maan (perisintium) was, genoem PC+2.<ref name="Cass 2" /> By perisintium het Apollo 13 die rekord (volgens die [[Guinness World Records|Guinness Book of World Records]]) opgestel, wat steeds staan, vir die verste afstand van die Aarde deur 'n bemande ruimtetuig: 400&nbsp;171&nbsp;kilometer vanaf die Aarde om 19:21 OST, 14 April (00:21:00 UTC 15 April).{{sfn|Glenday|2010|p=13}}<!--<ref group="nota">Die rekord is opgestel omdat die Maan tydens die sending amper op sy [[Apside|verste]] van die Aarde af was. Apollo 13 se unieke vrye terugkeerbaan het veroorsaak dat dit ongeveer 100 kilometer verder van die maan se verste kant af gegaan het as ander Apollo-maanmissies, maar dit was 'n geringe bydrae tot die rekord.{{sfn|Adamo|2009|p=37}} 'n Rekonstruksie van die trajek deur die astrodinamikus Daniel Adamo in 2009 teken die verste afstand aan as 400 046 kilometer om 19:34 OST (00:34:13 UTC). Apollo 10 hou die rekord vir die tweede verste afstand op 'n afstand van 399 806 kilometer.{{sfn|Adamo|2009|p=41}}</ref>--> Terwyl hulle vir die ontbranding voorberei het, is die bemanning meegedeel dat die S-IVB derde stadium die Maan, soos beplan, getref het, wat Lovell laat spot het met 'n opmerking: "Wel, ten minste het iets op hierdie vlug gewerk."<ref name="journal leaving" />{{sfn|Cooper|2013|pp=84–86}} Kranz se Witspan-sendingbeheerders, wat die meeste van hul tyd bestee het om ander spanne te ondersteun en die prosedures te ontwikkel wat dringend nodig was om die ruimtevaarders huis toe te bring, het hul konsoles vir die PC+2-prosedure beman.{{sfn|Houston, Heflin & Aaron|2015|pp=221–222}} Normaalweg kon die akkuraatheid van so 'n ontbranding verseker word, deur die belyning wat Lovell na die maanmodule se rekenaar oorgedra het, te kontroleer teen die posisie van een van die sterre wat ruimtevaarders vir navigasie gebruik het, maar die lig wat van die vele stukke puin wat die ruimtetuig vergesel het geglinster het, het dit onprakties gemaak. Die ruimtevaarders het gevolglik die een beskikbare ster gebruik waarvan die posisie nie verberg kon word nie: die Son. Houston het hulle ook meegedeel dat die Maan in die middel van die bevelvoerder se venster van die maanmodule sou wees terwyl hulle die ontbranding maak, wat amper perfek was, minder as 0,3 meter per sekonde af.<ref name="journal leaving" /> Die ontbranding het om 79:27:38.95 begin en het vier minute en 23 sekondes geduur.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=391}} Die bemanning het toe die meeste maanmodulestelsels afgeskakel om verbruikbare bronne te bespaar.<ref name="journal leaving">{{cite web|work=Apollo Lunar Flight Journal|url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap13fj/13day4-leaving-moon.html|title=Day 4: Leaving the Moon|date=February 17, 2017|access-date=August 16, 2025}}</ref> === Terugkeer na die Aarde === [[Lêer:Apollo13 apparatus.jpg|duimnael|Swigert met die toestel wat geïmproviseer is om die beheermodule se [[litiumhidroksied]]houers te gebruik in die maanmodule.]] Die maanmodule het genoeg suurstof gehad, maar daar was steeds die probleem om koolstofdioksied te verwyder, wat deur houers [[litiumhidroksied]]korreltjies geabsorbeer is. Die maanmodule se voorraadhouers, bedoel om twee ruimtevaarders vir 45 uur op die Maan te akkommodeer, was nie genoeg om drie ruimtevaarders vir die terugreis na die Aarde te ondersteun nie.{{sfn|Houston, Heflin & Aaron|2015|p=224}} Die beheermodule het genoeg houers gehad, maar hulle was van 'n ander vorm en grootte as die maanmodule s'n en kon dus nie in die maanmodule se toerusting gebruik word nie. Ingenieurs op die grond het 'n manier bedink om die gaping te oorbrug deur plastiekdeksels te gebruik wat van prosedurehandleidings geruk is, kleefband en ander items wat op die ruimtetuig beskikbaar was.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/36237422/detroit_free_press/|title=Astronauts Beat Air Crisis By Do-It-Yourself Gadget|newspaper=Detroit Free Press|location=Detroit, Michigan|date=April 16, 1970|page=12–C|last1=Pothier|first1=Richard|via=Newspapers.com}}</ref>{{sfn|Barell|2016|p=154}} NASA-ingenieurs het na die geïmproviseerde toestel as "die posbus" verwys.<ref>{{Cite web|last=Smith|first=Yvette|date=2015-09-24|title=Putting a Square Peg in a Round Hole|url=http://www.nasa.gov/image-feature/putting-a-square-peg-in-a-round-hole|access-date=2021-05-20|website=NASA}}</ref> Die prosedure vir die bou van die toestel is oor die tydperk van 'n uur deur CAPCOM Joseph Kerwin aan die bemanning voorgelees en is deur Swigert en Haise gebou; koolstofdioksiedvlakke het onmiddellik begin daal. Lovell het later hierdie improvisasie beskryf as "'n goeie voorbeeld van samewerking tussen grond en ruimte".{{sfn|Cortright|1975|pp=257–262}} [[Lêer:Apollo 13 Hasselblad image from film magazine 62-JJ (cropped).jpg|duimnael|links|Lovell probeer rus in die ysige ruimtetuig.]] Die beheer-en-diensmodule se elektrisiteit het gekom van brandstofselle wat water as 'n neweproduk produseer, maar die maanmodule is aangedryf deur silwersinkbatterye wat nie dit gedoen het nie, dus sou beide elektriese krag en water (wat nodig is vir toerustingverkoeling sowel as om te drink) krities wees. Die maanmodule se kragverbruik is tot die laagste moontlike vlak verminder.{{sfn|Mission Operations Report 1970|pp=III‑17, III-33, III-40}} Swigert kon 'n paar drinksakke met water uit die beheermodule se waterkraan vul,<ref name="journal leaving" /> maar selfs deur rantsoenering van persoonlike verbruik toe te pas, het Haise aanvanklik bereken dat hulle ongeveer vyf uur voor hul terugkeer sonder water vir verkoeling sou wees. Dit het aanvaarbaar gelyk omdat die stelsels van Apollo 11 se maanmodule, wat eens in 'n maanbaan gelaat is, vir sewe tot agt uur aangehou werk het, selfs met die water afgesny. Uiteindelik het Apollo 13 na die Aarde teruggekeer met slegs 12,8 kilogram water oor.{{sfn|Cortright|1975|pp=254–257}} Die bemanning se rantsoen was 0,2 liter water per persoon per dag; die drie ruimtevaarders het altesaam 14 kilogram verloor en Haise het 'n urienweginfeksie ontwikkel.<ref name="mission summary">{{cite web|last=Jones|first=Eric M.|date=January 4, 2006|url=https://www.nasa.gov/history/alsj/a13/a13.summary.html|title=The frustrations of Fra Mauro: Part I|work=Apollo Lunar Surface Journal|access-date=August 16, 2025}}</ref>{{sfn|Cortright|1975|pp=262–263}} Hierdie infeksie is waarskynlik veroorsaak deur die verminderde waterinname, maar mikrogravitasie en die gevolge van kosmiese straling kon moontlik sy immuunstelsel se reaksie op die patogeen benadeel het.<ref>{{cite journal |last1=Kennedy |first1=A.R. |date=2014 |title=Biological effects of space radiation and development of effective countermeasures |journal=Life Sciences in Space Research |volume= 1|issue=1 |pages=10–43 |doi=10.1016/j.lssr.2014.02.004|pmid=25258703 |pmc=4170231 |bibcode=2014LSSR....1...10K }}</ref> [[Lêer:Apollo 13 Houston, We've Got a Problem.ogv|duimnael|''Apollo 13: Houston, We've Got a Problem'' (1970)—Dokumentêr oor die sending deur NASA (28:21)]] Binne die donker ruimtetuig het die [[temperatuur]] tot so laag as 3&nbsp;°C gedaal.<ref>{{Cite web|last=Mars|first=Kelli|date=2020-04-16|title=50 Years Ago: Apollo 13 Crew Returns Safely to Earth|url=http://www.nasa.gov/feature/50-years-ago-apollo-13-crew-returns-safely-to-earth|access-date=2021-05-20|website=NASA}}</ref> Lovell het oorweeg om die bemanning hul ruimtepakke te laat aantrek, maar het besluit dat dit te warm sou wees. In plaas daarvan het Lovell en Haise hul maanwandelingstewels gedra en Swigert het 'n ekstra oorpak aangetrek. Al drie ruimtevaarders was koud, veral Swigert, wie se voete nat geword het terwyl hy die watersakke gevul het en geen maanwandelingstewels aangehad het nie aangesien hy nie geskeduleer was om op die Maan te loop nie. Hulle is aangesê om nie hul urine in die ruimte te stort nie ingeval dit die vlugbaan kon versteur en dus moes hulle dit in sakke bêre. Water het op die mure gekondenseer; enige kondensasie wat moontlik agter toerustingpanele was{{sfn|Cortright|1975|pp=257–263}} het geen probleme veroorsaak nie, deels as gevolg van die uitgebreide verbeterings aan elektriese isolasie wat ná die Apollo 1-brand ingestel is.<ref>{{cite web|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/constellation/main/A13_panel.html|title=Generation Constellation learns about Apollo 13|last=Siceloff|first=Steven|date=September 20, 2007|work=Constellation program|publisher=NASA|access-date=September 7, 2019}}</ref> Ten spyte van dit alles het die bemanning min klagtes gehad.<ref name="Cass 3">{{cite web|last=Cass|first=Stephen|title=Houston, we have a solution, part 3|url=https://spectrum.ieee.org/apollo-13-we-have-a-solution-part-3|date=April 1, 2005|website=IEEE|access-date=September 8, 2019}}</ref> Die Vlugbeheerder John Aaron, saam met Mattingly en verskeie ingenieurs en ontwerpers, het 'n prosedure ontwerp om die beheermodule van ten volle afgeskakel aan te skakel – iets wat nooit bedoel was om tydens 'n vlug gedoen te word nie, wat nog te sê onder Apollo 13 se streng krag- en tydsbeperkings.<ref>{{cite journal|last=Leopold|first=George|date=March 17, 2009|title=Power engineer: Video interview with Apollo astronaut Ken Mattingly|journal=EE Times|publisher=UMB Tech|url=https://www.eetimes.com/power-engineer-video-interview-with-apollo-astronaut-ken-mattingly/|access-date=August 14, 2010}}</ref> Die ruimtevaarders het die prosedure sonder ooglopende probleme geïmplementeer: Kranz het later die krediet vir hul oorlewing gegee aan al drie ruimtevaarders wat toetsvlieëniers was, gewoond daaraan om in kritieke situasies met hul lewens op die spel te werk.<ref name="Cass 3" /> Wetende dat die koue toestande gekombineer met onvoldoende rus die tyd-kritieke aanvang van die beheermodule voor hertoetrede sou belemmer, het sendingbeheer Lovell na 133 uur toestemming gegee om die maanmodule ten volle aan te skakel om die kajuittemperatuur te verhoog, wat die herbegin van die maanmodule se leidingsrekenaar ingesluit het. Deur die maanmodule se rekenaar aan die gang te hê, kon Lovell 'n navigasiewaarneming uitvoer en die maanmodule se Traagheidsmeeteenheid (IMU) kalibreer. Met die maanmodule se rekenaar bekend met sy ligging en oriëntasie, is die beheermodule se rekenaar later gekalibreer in 'n omgekeerde van die normale prosedures wat gebruik word om die maanmodule op te stel, wat stappe uit die herbeginproses afgeskaal het en die akkuraatheid van die PGNCS-beheerde hertoetrede verhoog het.<ref>{{cite web|url=https://www.nasa.gov/history/afj/ap13fj/25day6-thelastcoursecorrection.html|title=Apollo Flight Journal: Day 6 Part 4|publisher=NASA|access-date=August 16, 2025|archive-date=January 18, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118020508/https://www.history.nasa.gov/afj/ap13fj/25day6-thelastcoursecorrection.html}}</ref> === Hertoetrede in atmosfeer en neerplons === Ten spyte van die akkuraatheid van die PC+2-prosedure, het die ruimtetuig stadig van koers afgedryf, wat 'n regstelling genoodsaak het. Aangesien die maanmodule se leidingstelsel afgeskakel is na die PC+2-prosedure, is die bemanning aangesê om die [[Ligskadugrens|lyn tussen nag en dag]] op Aarde te gebruik om hulle te lei, 'n tegniek wat op NASA se Aarde-wentelbaan-missies gebruik word, maar nooit op pad terug van die Maan nie.<ref name="Cass 3" /> Hierdie Daalaandrywingstelselverbranding, om 105:18:42 vir 14 sekondes, het die geprojekteerde ingangsvlugroetehoek terug binne veilige perke gebring. Nietemin was nog 'n verbranding nodig om 137:40:13, met behulp van die maanmodule se reaksiebeheerstelselstuwers, vir 21.5 sekondes. Die diensmodule is minder as 'n halfuur later ontkoppel en losgelaat, wat die bemanning toegelaat het om die skade vir die eerste keer te sien en te fotografeer. Hulle het berig dat 'n hele paneel van die diensmodule se buitekant vermis was, dat die brandstofselle bokant die suurstoftenkrak gekantel het, dat die hoëwins-antenna beskadig was en dat daar 'n aansienlike hoeveelheid wrakstukke orals was.{{sfn|Orloff & Harland|2006|pp=370–371}} Haise kon moontlike skade aan die diensmodule se enjinklok sien, wat Kranz se besluit om die diensmodules se enjin nie te gebruik nie, ondersteun het.<ref name="Cass 3" /> Die bemanning het toe uit die maanmodule terug in die beheermodule beweeg en die lewensondersteuningstelsels heraktiveer.<ref name="apollo13NASAsdca" /> [[Lêer:Apollo13 splashdown.jpg|duimnael|links|Apollo&nbsp;13 plons neer in die suide van die Stille Oseaan op April 17, 1970]] Die laaste probleem wat opgelos moes word, was hoe om die maanmodule op 'n veilige afstand van die beheermodule te skei net voor hertoetrede in die atmsofeer. Die normale prosedure, in 'n maanbaan, was om die maanmodule vry te stel en dan die diensmodule se reaksiebeheerstelselstuwers te gebruik om die beheer-en-diensmodule weg te trek, maar teen hierdie punt was die diensmodule reeds losgelaat. Die vervaardiger van die maanmodule, Grumman, het 'n span ingenieurs van die Universiteit van Toronto, onder leiding van senior wetenskaplike Bernard Etkin, aangestel om die probleem op te los van hoeveel lugdruk in die doktonnel gelaat moet word (eerder as om dit heeltemal na die ruimte te ventileer) om die modules uitmekaar te stoot. Die ruimtevaarders het die oplossing met sukses toegepas.<ref name="G&M">{{cite news|title=Bernard Etkin helped avert Apollo 13 tragedy|url=https://www.theglobeandmail.com/technology/science/bernard-etkin-helped-avert-apollo-13-tragedy/article19735265/#dashboard/follows/|access-date=September 7, 2019|newspaper=The Globe and Mail}}</ref> Die maanmodule het weer die Aarde se atmosfeer binnegedring en is vernietig, met die oorblywende stukke wat diep in die oseaan geval het.<ref name="LM-ALSEP" /><ref name=impact>{{cite web|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/apollo_impact.html|title=Impact Sites of Apollo LM Ascent and SIVB Stages|website=NASA Space Science Data Coordinated Archive|access-date=August 27, 2019|archive-date= 8 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190108152701/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/apollo_impact.html|url-status=dead}}</ref> Apollo 13 se finale middelkoers-korreksie het die bekommernisse van die Atoomenergiekommissie aangespreek, wat wou hê dat die houer met die plutoniumoksied wat vir die SNAP-27 RTG bedoel was, op 'n veilige plek moes land. Die impakpunt was oor die Tonga-trog in die Stille Oseaan, een van sy diepste punte en die houer het 10 kilometer na die bodem gesink. Latere helikopteropnames het geen radioaktiewe lekkasie gevind nie.<ref name="Cass 3" /> Ionisasie van die lug rondom die beheermodule tydens hertoetrede sal tipies 'n kommunikasieonderbreking van vier minute veroorsaak. Apollo 13 se vlak terugkeerpad het dit tot ses minute verleng, langer as wat verwag is; beheerders het gevrees dat die beheermodule se hitteskild gefaal het..<ref>{{cite magazine|title=Did Ron Howard exaggerate the reentry scene in the movie Apollo 13?|first=Joe|last=Pappalardo|url=http://www.airspacemag.com/need-to-know/did-ron-howard-exaggerate-the-reentry-scene-in-the-movie-apollo-13-17639496/|magazine=Air & Space/Smithsonian|publisher=Smithsonian Institution|location=Washington, D.C.|date=May 1, 2007|access-date=September 8, 2019}}</ref> ''Odyssey'' het radiokontak herwin en veilig in die suid-Stille Oseaan neergeplons, 21°38′24″S 165°21′42″W,{{sfn|Apollo 13 Mission Report 1970|p=1-2}} suidoos van Amerikaans-Samoa en 6.5 km vanaf die bergingskip, USS ''Iwo Jima''.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=371}} Alhoewel hulle moeg was, was die bemanning in 'n goeie toestand, behalwe vir Haise, wat 'n ernstige urienweginfeksie ontwikkel het weens onvoldoende waterinname.{{sfn|Cortright|1975|pp=262–263}} Die bemanning het oornag op die skip gebly en die volgende dag na Pago Pago, Amerikaans-Samoa, gevlieg. Hulle het na Hawaii gevlieg, waar president Richard Nixon hulle die Presidensiële Medalje van Vryheid, die hoogste burgerlike eerbewys, aan hulle toegeken het.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/39764154/the_philadelphia_inquirer/|title=Heroes of Apollo 13 Welcomed by President and Loved Ones|agency=Associated Press|newspaper=The Philadelphia Inquirer|location=Philadelphia, Pennsylvania|date=April 19, 1970|via=Newspapers.com|page=1}}</ref> Hulle het oornag gebly en is toe terug na Houston gevlieg.{{sfn|Apollo 13 Mission Report 1970|p=10-5}} Op pad na Honolulu het president Nixon in Houston gestop om die Presidensiële Medalje van Vryheid aan die Apollo 13-sendingoperasiespan toe te ken.<ref name="nixon">{{cite web|title=Behind the Scenes of Apollo 13|url=https://www.nixonfoundation.org/2016/04/behind-scenes-apollo-13/|website=Richard Nixon Foundation|access-date=June 27, 2019|date=April 11, 2016}}</ref> Hy het oorspronklik beplan om die toekenning aan NASA-administrateur Thomas O. Paine te gee, maar Paine het die sendingoperasiespan aanbeveel.<ref>{{cite web|url=https://www.presidency.ucsb.edu/node/241054|title=Remarks on Presenting the Presidential Medal of Freedom to Apollo 13 Mission Operations Team in Houston.|publisher=The American Presidency Project|access-date=December 27, 2017}}</ref> == Publieke en mediareaksie == Wêreldwye belangstelling in die Apollo-program is deur die voorval weer aangewakker; televisiedekking is deur miljoene gesien. Vier Sowjet-skepe het na die landingsgebied gegaan om te help indien nodig{{sfn|NASA 1970|p=15}} en ander nasies het hulp aangebied indien die vaartuig elders moes land.{{sfn|Benson & Faherty|1979|pp=489–494}} President Nixon het afsprake gekanselleer, die ruimtevaarders se families gebel en na NASA se Goddard Space Flight Center in Greenbelt, [[Maryland]], gereis, waar Apollo se opsporing en kommunikasie gekoördineer is.{{sfn|NASA 1970|p=15}} Die redding het meer openbare aandag gekry as enige ruimtevlug tot op daardie stadium, behalwe die eerste maanlanding van Apollo 11. Daar was wêreldwye opskrifte en mense het om televisiestelle gesit om die nuutste ontwikkelinge te kry, aangebied deur netwerke wat hul gereelde programmering vir bulletins onderbreek het. [[Pous Paulus VI]] het 'n byeenkoms van 10 000 mense in gebed gelei vir die ruimtevaarders se veilige terugkeer; tien keer daardie getal mense wat gebede by 'n godsdienstige fees in [[Indië]] doen.{{sfn|Chaikin|1995|p=316}} Die Senaat van die Verenigde State het op 14 April 'n resolusie aangeneem wat besighede versoek om daardie aand om 21:00, plaaslike tyd, tyd aan werknemers toe te laat vir gebede.{{sfn|NASA 1970|p=15}} Na raming het 40 miljoen Amerikaners na Apollo 13 se landing gekyk, wat regstreeks op al drie netwerke uitgesaai is, met nog 30 miljoen wat 'n gedeelte van die 6+1⁄2 uur lange uitsending gekyk het. Selfs meer mense buite die VSA het gekyk. Jack Gould van [[The New York Times]] het gesê dat Apollo 13, "wat so naby aan 'n tragiese ramp gekom het, die wêreld heel waarskynlik meer volledig in wedersydse besorgdheid verenig het as wat nog 'n suksesvolle landing op die Maan sou gedoen het".<ref>{{cite news|last=Gould|first=Jack|newspaper=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1970/04/18/archives/tv-millions-of-viewers-end-vigil-for-apollo-13-unusual-color.html|date=April 18, 1970|page=59|title=TV: Millions of viewers end vigil for Apollo 13|url-access=subscription}}</ref> == Ondersoek en reaksie == === Hersieningsraad === Onmiddellik na die bemanning se terugkeer het die NASA-administrateur Paine en adjunk-administrateur George Low 'n Hersieningsraad aangestel om die ongeluk te ondersoek. Onder die voorsitterskap van die direkteur van die NASA Langley-navorsingsentrum, Edgar M. Cortright, en insluitend Neil Armstrong en ses ander<ref group=nota>Die ander was Robert F. Allnutt (Assistent van die Administrateur, NASA-hoofkwartier); John F. Clark (Direkteur, Goddard Ruimtevlugsentrum); Brig. Generaal Walter R. Hedrick Jr. (Direkteur van Ruimte, DCS/RED, Hoofkwartier, USAF); Vincent L. Johnson (Adjunk-Mede-Administrateur-Ingenieurswese, Kantoor van Ruimtewetenskap en Toepassings); Milton Klein (Bestuurder, AEC-NASA Ruimtekernaandrywingskantoor); Hans M. Mark (Direkteur, Ames Navorsingsentrum).{{sfn|Accident report|pp=1-1–1-4}}</ref> het die raad sy finale verslag op 15 Junie aan Paine gestuur.{{sfn|Accident report|p=15}} Dit het bevind dat die fout in die diensmodule se suurstoftenk nommer 2 begin het.{{sfn|Accident report|p=4-36}} Beskadigde Teflon-isolasie op die drade na die roerwaaier binne in suurstoftenk 2 het veroorsaak dat die drade kortsluit en hierdie isolasie aan die brand gesteek het. Die gevolglike brand het die druk binne in die tenk verhoog totdat die tenkkoepel gefaal en die brandstofselbaai (Diensmodule sektor 4) met vinnig uitsettende gasvormige suurstof en verbrandingsprodukte gevul het. Die styging in druk was voldoende om die klinknaels wat die [[aluminium]] buitepaneel, wat sektor 4 bedek vas hou, te breek en die sektor aan die ruimte blootgestel en die vuur geblus het. Die losstaande paneel het die nabygeleë hoëwins-antenna getref, wat die smalstraal-kommunikasiemodus gedeaktiveer het en kommunikasie met die Aarde vir 1.8&nbsp;sekondes onderbreek het terwyl die stelsel outomaties na die rugsteun-wyestraalmodus oorgeskakel het.{{sfn|Orloff & Harland|2006|pp=372–373}} Die sektore van die diensmodule was nie lugdig van mekaar af nie en as daar tyd was vir die hele diensmodule om so onder druk te kom soos sektor 4, sou die krag op die beheermodule se hitteskild die twee modules geskei het. Die verslag het die gebruik van Teflon en ander materiale wat as vlambaar in superkritiese suurstof, soos aluminium, binne die tenk bevraagteken.{{sfn|Accident report|pp=5-6–5-7, 5-12–5-13}} Die raad het geen bewyse gevind wat op enige ander teorie van die ongeluk dui nie.{{sfn|Accident report|p=4-37}} {{multiple image | align = left | direction = vertical | width = 200 | header = | image1 = Honeycomb panel test (S70-41982).jpg | alt1 = | caption1 = Paneel tydens die insident besig om uitgeblaas te word | image2 = Honeycomb panel test (S70-41983).jpg | alt2 = Further along in the process | caption2 = Paneel, soortgelyk aan die diensmodule se sektor 4 bedekking, besig om uit geblaas te word tydens 'n toets as deel van die ondersoek }} Meganiese skok het die suurstofkleppe op die nommer 1 en nommer 3 brandstofselle gedwing om toe te sluit, wat hulle buite werking gestel het.{{sfn|Accident report|p=4-40}} Die skielike faling van suurstoftenk 2 het suurstoftenk 1 gekompromitteer, wat veroorsaak het dat die inhoud daarvan oor die volgende 130&nbsp;minute uitgelek het, moontlik deur 'n beskadigde lyn of klep en die diensmodule se suurstofvoorraad heeltemal uitgeput het.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=372}}{{sfn|Accident report|p=4-43}} Met beide die diensmodule se suurstoftenks wat leeggeraak het en met ander skade aan die diensmodule, moes die sending gestaak word.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=375}} Die raad het die reaksie op die krisis geprys: "Die onvolmaaktheid in Apollo 13 het 'n byna-ramp veroorsaak, slegs afgeweer deur uitstekende prestasie van die kant van die bemanning en die grondbeheerspan wat hulle ondersteun het."{{sfn|Accident report|p=ii}} Suurstoftenk 2 is vervaardig deur die Beech Aircraft Company van [[Boulder, Colorado|Boulder]], [[Colorado]], as subkontrakteur van North American Rockwell (NAR) van Downey, [[Kalifornië]], hoofkontrakteur vir die [[Apollo-beheer-en-diensmodule|beheer-en-diensmodule]].{{sfn|Accident report|p=4-2}} Dit het twee termostatiese skakelaars bevat, oorspronklik ontwerp vir die beheermodule se 28-volt [[Gelykstroom|GS-krag]], maar wat kon faal as dit aan die 65-volt onderwerp word wat tydens grondtoetse by Kennedy-ruimtesentrum gebruik was.{{sfn|Accident report|p=4-23}} By NAR se fasiliteit was suurstoftenk 2 oorspronklik geïnstalleer in 'n suurstofrak wat in die Apollo 10-diensmodule, SM-106, geplaas is, maar dit is verwyder om 'n potensiële elektromagnetiese interferensieprobleem op te los en is met 'n ander rak vervang. Tydens die verwydering is die rak per ongeluk met minstens 5 sentimeter laat val, omdat 'n keerbout nie verwyder was nie. Die waarskynlikheid van skade hierdeur was min, maar dit is moontlik dat die aanvullyn-samestelling los was en deur die val vererger is. Na 'n paar hertoetse (wat nie die vul van die tenk met vloeibare suurstof ingesluit het nie), is die rak in November 1968 weer in SM-109 geïnstalleer, bedoel vir Apollo 13, wat in Junie 1969 na die Kennedy-ruimtesentrum verskeep is.{{sfn|Accident report|pp=4-19, 4-21}} Die aftellingsdemonstrasietoets het, met SM-109 in sy plek naby die bokant van die Saturn V, plaasgevind en op 16 Maart 1970 begin. Tydens die toets is die kriogeniese tenks gevul, maar suurstoftenk 2 kon nie deur die normale dreineringslyn leeggemaak word nie en 'n verslag is geskryf om die probleem te dokumenteer. Na 'n bespreking tussen NASA en die kontrakteurs, is pogings om die tenk leeg te maak op 27 Maart hervat. Toe dit nie normaalweg wou leegraak nie, is die verwarmers in die tenk aangeskakel om die suurstof te laat verdamp. Die termostatiese skakelaars was ontwerp om te verhoed dat die verwarmers die temperatuur hoër as 27&nbsp;°C verhoog, maar hulle het gefaal onder die 65-volt kragtoevoer wat gebruik is. Temperature op die verwarmerbuis binne die tenk het moontlik 540&nbsp;°C bereik, wat heel waarskynlik die Teflon-isolasie beskadig het.{{sfn|Accident report|p=4-23}} Die temperatuurmeter was nie ontwerp om hoër as 29 °C (85 °F) te lees nie, dus het die tegnikus wat die prosedure gemonitor het, niks ongewoons opgespoor nie. Hierdie verhitting is goedgekeur deur Lovell en Mattingly van die hoofbemanning, sowel as deur NASA-bestuurders en -ingenieurs.{{sfn|Chaikin|1995|pp=330–331}}<ref>{{cite web|url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/ap13acc.html|last=Williams|first=David R.|title=The Apollo 13 Accident|website=NASA Space Science Data Coordinated Archive|access-date=December 31, 2012|archive-date=12 Augustus 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250812132800/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/ap13acc.html|url-status=dead}}</ref> Vervanging van die tenk sou die sending met ten minste 'n maand vertraag het.<ref name="mission summary" /> Die tenk is weer met vloeibare suurstof gevul net voor die lansering; sodra die elektriese krag gekoppel is, het dit 'n gevaarlike situasie geskep.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=375}} Die raad het bevind dat Swigert se aktivering van die suurstoftenk 2-waaier op versoek van Sendingbeheer 'n elektriese vonk veroorsaak het wat die tenk aan die brand gesteek het. {{sfn|Chaikin|1995|p=333}} Die raad het 'n toets uitgevoer op 'n suurstoftenk wat met warmdraadontstekers toegerus is wat 'n vinnige temperatuurstyging binne die tenk veroorsaak het, waarna dit gefaal en telemetrie opgelewer het soortgelyk aan dié wat met die Apollo 13 suurstoftenk 2 gesien is.{{sfn|Accident report, appendix F–H|pp=F-48–F-49}} Toetse met panele soortgelyk aan die een wat op SM Sektor 4 vermis is, het veroorsaak dat die paneel in die toetsapparaat losgekom het.{{sfn|Accident report, appendix F–H|pp=F-70–F-82}} === Veranderinge ná die ondersoek === [[Lêer:Apollo 14 redesigned oxygen tank (S71-16745).jpg|duimnael|Herontwerpte suurstoftenk vir Apollo{{nbsp}}14]] Vir Apollo 14 en daaropvolgende sendings is die suurstoftenk herontwerp en die termostate is opgegradeer om die korrekte spanning te kan hanteer. Die verwarmers is behou aangesien hulle nodig was om suurstofdruk te handhaaf. Die roerwaaiers, met hul onverseëlde motors, is verwyder, wat beteken het dat die suurstofhoeveelheidsmeter nie meer akkuraat was nie. Dit het vereis dat 'n derde tenk bygevoeg word sodat geen tenk minder as halfleeg sou word nie.{{sfn|Gatland|1976|p=281}} Die derde tenk is in vak 1 van die diensmodule geplaas, aan die teenoorgestelde kant van die ander twee en het 'n isolasieklep gekry wat dit in 'n noodgeval van die brandstofselle en van die ander twee suurstoftenks kon isoleer en dit toelaat om slegs die beheermodule se omgewingbeheer stelsel te voed. Die hoeveelheidsvoelpen is opgegradeer van aluminium na [[vlekvrye staal]].{{sfn|Apollo 14 Press Kit|1971|pp=96–97}} Alle elektriese bedrading in vak 4 was met vlekvrye staal omhul. Die brandstofsel-suurstoftoevoerkleppe is herontwerp om die Teflon-bedekte bedrading van die suurstof te isoleer. Die ruimtetuig en sendingbeheer-moniteringstelsels is aangepas om meer onmiddellike en sigbare waarskuwings van afwykings te gee.{{sfn|Gatland|1976|p=281}} 'n Noodvoorraad van 19 liter water is in die beheermodule gestoor en 'n noodbattery, identies aan dié wat die maanmodule se daalstadium aangedryf het, is in die diensmodule geplaas. Die maanmodule is aangepas om die oordrag van krag van die maanmodule na die beheermodule makliker te maak.{{sfn|Apollo 14 Press Kit|1971|pp=96–98}} == Nadraai == Op 5 Februarie 1971 het Apollo 14 se maanmodule, ''Antares'', op die Maan geland met die ruimtevaarders Alan Shepard en Edgar Mitchell aanboord, naby Fra Mauro, die terrein wat Apollo 13 veronderstel was om te verken.<ref>{{cite web|website=Universities Space Research Association|publisher=Lunar and Planetary Institute|title=Apollo 14 mission|url=https://www.lpi.usra.edu/lunar/missions/apollo/apollo_14/|access-date=September 15, 2019}}</ref> Haise het as CAPCOM gedien tydens die afdaling na die Maan<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/history/alsj/a14/a14.landing.html|title=Landing at Far Mauro |editor-last=Jones |editor-first=Eric M. |work=Apollo 14 Lunar Surface Journal |publisher=NASA |access-date=August 16, 2025|date=January 12, 2016}}</ref> en tydens die tweede EVA, waartydens Shepard en Mitchell naby die Cone-krater verken het.<ref>{{cite web |url=https://www.nasa.gov/history/alsj/a14/a14.tocone.html|title=Climbing Cone Ridge – where are we? |editor-last=Jones |editor-first=Eric M. |work=Apollo 14 Lunar Surface Journal |publisher=NASA |access-date=August 16, 2025|date=September 29, 2017}}</ref> Geen van die Apollo 13-ruimtevaarders het weer in die ruimte gevlieg nie. Lovell het in 1973 by NASA en die Vloot afgetree en die privaatsektor betree.<ref name="nasabio">{{cite web |url=http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/lovell-ja.html |title=Astronaut Bio: James A. Lovell |access-date=December 16, 2016|publisher=NASA|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170112213829/https://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/lovell-ja.html|archive-date=January 12, 2017}}</ref>Hy is in 2025 op die ouderdom van 97 oorlede.<ref>{{cite web|url=https://www.nasa.gov/news-release/acting-nasa-administrator-reflects-on-legacy-of-astronaut-jim-lovell/|title=Acting NASA Administrator Reflects on Legacy of Astronaut Jim Lovell|first=Jessica|last=Taveau|publisher=NASA|date=August 8, 2025|accessdate=August 8, 2025}}</ref> Swigert sou deel gewees het van die 1975 Apollo-[[Sojoes-program|Sojoes]]-toetsprojek (die eerste gesamentlike sending met die Sowjetunie), maar is verwyder as gevolg van sy deelname aan die Apollo 15-koevert voorval. Hy het in 1973 bedank uit NASA en die agentskap verlaat om die politiek te betree en is in 1982 tot die Huis van Verteenwoordigers verkies, maar is aan kanker oorlede voordat hy op 51-jarige ouderdom ingesweer kon word.<ref>{{cite web|title=For Jack Swigert, on his 83rd birthday|last=Carney|first=Emily|url=https://www.americaspace.com/2014/08/29/for-jack-swigert-on-his-83rd-birthday/|publisher=AmericaSpace|date=August 29, 2014|access-date=November 24, 2019}}</ref> Haise sou die bevelvoerder van die gekanselleerde Apollo 19-sending gewees het, en het die Ruimtependeltuig-naderings- en landingstoetse gevlieg voordat hy in 1979 by NASA afgetree het.<ref>{{Cite web |first1=Elizabeth|last1=Howell|last2=Hickok|first2=Kimberly|title=Astronaut Fred Haise: Apollo 13 Crewmember |url=http://www.space.com/20318-fred-haise-apollo-13-biography.html |website=Space.com|publisher=Future US |date=April 10, 2020 |access-date = April 11, 2020}}</ref> Verskeie eksperimente is tydens Apollo 13 voltooi, alhoewel die sending nie op die Maan geland het nie.<ref name="nasabio" /> Een het die lanseervoertuig se S-IVB (die Saturn V se derde stadium) behels, wat op vorige missies in 'n sonbaan gestuur is nadat dit losgemaak is. Die seismometer wat deur Apollo 12 agtergelaat is, het gereelde impakte van klein voorwerpe op die Maan waargeneem, maar groter impakte sou meer inligting oor die Maan se kors oplewer, daarom is besluit dat die S-IVB, beginnende met Apollo 13, op die Maan neerstort sou word. {{sfn|Harland|1999|p=50}} Die impak het om 77:56:40 in die sending plaasgevind en genoeg energie opgelewer sodat die versterking van die seismometer, 117 kilometer vanaf die impak, verminder moes word.{{sfn|Orloff & Harland|2006|p=367}} 'n Eksperiment om die hoeveelheid atmosferiese elektriese verskynsels tydens die opstyg na die wentelbaan te meet, bygevoeg nadat Apollo 12 deur weerlig getref is, het data opgelewer wat 'n verhoogde risiko tydens marginale weer aandui. 'n Reeks foto's van die Aarde, geneem om te toets of wolkhoogte vanaf geosinchrone satelliete bepaal kon word, het die verlangde resultate gelewer.<ref name="13 science">{{cite web|title=Apollo 13 mission: Science experiments|website=[[Universities Space Research Association|USRA]]|publisher=Lunar and Planetary Institute|url=https://www.lpi.usra.edu/lunar/missions/apollo/apollo_13/experiments/|access-date=August 8, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915105402/https://www.lpi.usra.edu/lunar/missions/apollo/apollo_13/experiments/|archive-date=September 15, 2018|url-status=dead}}</ref> As 'n grap het Grumman, vervaardiger van die maanmodule, 'n faktuur aan North American Rockwell, hoofkontrakteur vir die Beheer-en-Diensmodule, uitgereik vir die "sleep" van die Beheer-en-Diensmodule die grootste deel van die pad na die Maan en terug. Die transaksiekoste het 400 001 myl teen $1 elk (plus $4 vir die eerste myl); $536,05 vir batterylaai; suurstof; en vier nagte teen $8 per nag vir 'n "ekstra gas in die kamer" (Swigert) ingesluit. Ná 'n 20% "kommersiële afslag" en 'n 2% afslag vir tydige betaling, was die finale totaal $312 421,24. North American het betaling van die hand gewys en opgemerk dat hulle drie vorige Grumman maanmodules na die Maan vervoer het sonder vergoeding.<ref>{{cite web|url=https://www.spaceflightinsider.com/space-centers/kennedy-space-center/the-apollo-13-invoice/|title=The Apollo 13 Invoice...|website=Spaceflight Insider|access-date=September 17, 2019|date=December 8, 2013|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112041957/https://www.spaceflightinsider.com/space-centers/kennedy-space-center/the-apollo-13-invoice/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Tongue-in-Cheek-Bill Asks Space Tow Fee|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1338&dat=19700418&id=Owg0AAAAIBAJ&sjid=O_gDAAAAIBAJ&pg=5822,839543|newspaper=Spokane Daily Chronicle|date=April 18, 1970|page=7|access-date=September 17, 2019}}</ref><ref>{{cite news|newspaper=[[The New York Times]]|date=April 18, 1970|access-date=September 17, 2019|title='Towing' Fee is asked by Grumman|page=13|url=https://www.nytimes.com/1970/04/18/archives/towing-fee-is-asked-by-grumman.html}}</ref> Die beheermodule is uitmekaar gehaal vir toetsing en die onderdele was jare lank geberg; sommige is gebruik vir 'n opleidingstoestel vir die Skylab-reddingsmissie. Die opleidingstoestel is by die Kentucky Wetenskapsentrum in Louisville, Kentucky, uitgestal. Max Ary van die Cosmosphere het 'n projek voltooi om die ''Odyssey'' te restoureer en dit is te sien by die museum in Hutchinson, Kansas.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35462879/the_manhattan_mercury/|title=Apollo 13 Capsule Headed for Kansas|agency=Associated Press|date=December 29, 1996|page=A2|via=Newspapers.com|location=Manhattan, Kansas|newspaper=The Manhattan Mercury}}</ref> Apollo 13 is deur Lovell 'n ''suksesvolle mislukking'' genoem.{{sfn|Cortright|1975|pp=247–249}} Mike Massimino, 'n [[pendeltuig]]-ruimtevaarder, het gesê dat Apollo 13 "spanwerk, kameraderie en waarvan NASA regtig gemaak is" getoon het.<ref name="Yahoo 50th">{{cite news|publisher = Yahoo! News|url=https://news.yahoo.com/houston-ve-had-problem-remembering-050652323.html|access-date=April 11, 2020|date=April 9, 2020|title='Houston, we've had a problem': Remembering Apollo 13 at 50|last=Dunn|first=Marcia|agency=Associated Press}}</ref> Die reaksie op die ongeluk is herhaaldelik ''NASA se beste uur'' genoem;<ref name="Walt Disney's Honorary Oscars">{{cite web|first=Kim|last=Shiflett|url=https://www.nasa.gov/content/members-of-apollo-13-team-reflect-on-nasas-finest-hour|title=Members of Apollo 13 Team Reflect on 'NASA's Finest Hour'|date=April 17, 2015|access-date=June 16, 2018|publisher=[[NASA]]|archive-date=September 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924162717/https://www.nasa.gov/content/members-of-apollo-13-team-reflect-on-nasas-finest-hour/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|editor-last1=Foerman |editor-first1=Paul |editor-last2=Thompson |editor-first2=Lacy|date=April 2010|title=Apollo 13 – NASA's 'successful failure'|journal=Lagniappe|volume=5|issue=4|pages=5–7|location=Hancock County, Mississippi|publisher=John C. Stennis Space Center|access-date=July 4, 2013|url=http://www.nasa.gov/centers/stennis/pdf/445767main_April_10_Lagniappe.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.nasa.gov/centers/stennis/pdf/445767main_April_10_Lagniappe.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cgpublishing.com/Rpdf/Apollo%20EECOM%20Boeing%20News%201(FL)1.pdf|title=NASA's Finest Hour: Sy Liebergot recalls the race to save Apollo 13|last=Seil|first=Bill|date=July 5, 2005|work=Boeing News Now|publisher=[[Boeing|Boeing-maatskappy]] |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120409192033/http://www.cgpublishing.com/Rpdf/Apollo%20EECOM%20Boeing%20News%201(FL)1.pdf|archive-date=April 9, 2012}}</ref>{{sfn|Chaikin|1995|p=335}} dit word steeds so beskou.<ref name="Yahoo 50th" /> Die skrywer Colin Burgess het geskryf, "Die lewe-of-dood vlug van Apollo 13 het die kolossale risiko's wat inherent is aan bemande ruimtevaart, dramaties bewys. Ook, met die bemanning veilig terug op aarde, het die openbare apatie weer ondersteunend geword".{{sfn|Burgess|2019|p=23}} William R. Compton het in sy boek oor die Apollo-program van Apollo 13 gesê: "Slegs 'n heroïese poging van intydse improvisasie deur sendingoperasiespanne het die bemanning gered."{{sfn|Compton|1989|pp=196–199}} Rick Houston en Milt Heflin het in hul geskiedenis van sendingbeheer gesê: "Apollo 13 het bewys dat sendingbeheer daardie ruimtereisigers weer huis toe kon bring toe hul lewens op die spel was."{{sfn|Houston, Heflin & Aaron|2015|p=199}} Die voormalige NASA-hoofhistorikus Roger D. Launius het geskryf: "Meer as enige ander voorval in die geskiedenis van ruimtevlug, het herstel van hierdié ongeluk die wêreld se geloof in NASA se vermoëns verstewig".{{sfn|Launius|2019|p=187}} Die ongeluk het egter sommige amptenare, insluitend Gilruth, direkteur van die Manned Spaceflight Center, oortuig dat as NASA aanhou om ruimtevaarders op Apollo-missies te stuur, sommige onvermydelik sou sterf, en hulle het gevra dat die program so gou as moontlik beëindig word.{{sfn|Launius|2019|p=187}} Nixon se adviseurs het aanbeveel dat die oorblywende maansendings gekanselleer word en gesê dat 'n ramp in die ruimte hom politieke kapitaal sou kos.{{sfn|Chaikin|1995|p=336}} Begrotingsbesnoeiings het die besluit makliker gemaak en tydens die pouse na Apollo 13 is twee missies gekanselleer, wat beteken het dat die program met Apollo 17 in Desember 1972 geëindig het.{{sfn|Launius|2019|p=187}}{{sfn|Burgess|2019|pp=22–27}} == Populêre kultuur, media en 50ste herdenking == [[Lêer:Universal Studios Hollywood 2012 58.jpg|duimnael|alt=see caption|Beheermodule replika soos gebruik gedurende die verfilming van ''[[Apollo&nbsp;13 (film)|Apollo&nbsp;13]]'' ]] Die 1974-fliek ''Houston, We've Got a Problem'', hoewel dit rondom die Apollo 13-voorval afspeel, is 'n fiktiewe drama oor die krisisse waarmee grondpersoneel te kampe het wanneer die noodgeval hul werkskedules ontwrig en verdere stres op hul lewens plaas. Lovell het in die openbaar oor die fliek gekla en gesê dit was "fiktief en van swak smaak"..<ref name=irks>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35088956/the_south_bend_tribune/|title=Apollo 13 Movie Irks Lovell|agency=Associated Press|newspaper=The South Bend Tribune|location=South Bend, Indiana|date=February 28, 1974|page=5|via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/retropolis/wp/2017/04/13/houston-we-have-a-problem-the-amazing-history-of-the-iconic-apollo-13-misquote/|title='Houston, we have a problem': The amazing history of the iconic Apollo 13 misquote|archive-url=https://web.archive.org/web/20190521183910/https://www.washingtonpost.com/news/retropolis/wp/2017/04/13/houston-we-have-a-problem-the-amazing-history-of-the-iconic-apollo-13-misquote/|archive-date=May 21, 2019|url-status=live|newspaper=The Washington Post|date=April 13, 2017|last1=Rosenwald|first1=Michael S.}}</ref> "'Houston … We've Got a Problem'" was die titel van 'n episode van die [[BBC]]-dokumentêre reeks A Life At Stake, wat in Maart 1978 uitgesaai is. Dit was 'n akkurate, dog vereenvoudigde, rekonstruksie van die gebeure.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35940813/the_observer/|title=The Week in View|last1=Meades|first1=Jonathan|newspaper=The Observer|location=London, England|date=March 26, 1978|page=29|via=Newspapers.com}}</ref>In 1994, tydens die 25ste herdenking van Apollo 11, het PBS 'n 90-minuut dokumentêr met die titel ''Apollo 13: To the Edge and Back'' vrygestel.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35947551/chicago_tribune/|title=Wednesday Highlights|department=TV Week|newspaper=Chicago Tribune|location=Chicago, Illinois|date=July 17, 1994|page=25|via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35947573/florida_today/|title=Space Specials at a Glance|newspaper=Florida Today|department=TV Week|location=Cocoa, Florida|date=July 17, 1994|page=3|via=Newspapers.com}}</ref> Ná die vlug het die bemanning beplan om 'n boek te skryf, maar hulle het almal NASA verlaat sonder om dit te begin. Nadat Lovell in 1991 afgetree het, is hy deur die joernalis Jeffrey Kluger genader oor die skryf van 'n nie-fiksieverslag van die sending. Swigert is in 1982 oorlede en Haise het nie meer in so 'n projek belanggestel nie. Die gevolglike boek, ''Lost Moon: The Perilous Voyage of Apollo 13'', is in 1994 gepubliseer.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/39589313/the_postcrescent_11_december_1994/|title=Lovell Describes the Dark Side of Moon Shots|newspaper=The Post-Crescent|location=Appleton, Wisconsin|agency=Associated Press|last1=Dunn|first1=Marcia|date=December 11, 1994|page=F-8|via=Newspapers.com}}</ref> In 1995 is 'n filmaanpassing van die boek, Apollo 13, vrygestel, geregisseer deur [[Ron Howard]] en met Tom Hanks as Lovell, [[Bill Paxton]] as Haise, [[Kevin Bacon]] as Swigert, [[Gary Sinise]] as Mattingly, [[Ed Harris]] as Kranz en [[Kathleen Quinlan]] as Marilyn Lovell in die hoofrolle. James Lovell, Kranz en ander hoofrolspelers het verklaar dat hierdie film die gebeure van die sending met redelike akkuraatheid uitgebeeld het, gegewe dat 'n mate van dramatiese vryheid geneem is. Byvoorbeeld, die film verander die tydsvorm van Lovell se bekende opvolg op Swigert se oorspronklike woorde van "Houston, ons het 'n probleem gehad" na "Houston, ons het 'n probleem".<ref name="journal Houston" /><ref name="nasaMembers" /> Gedurende die skepping van die film is die frase "Mislukking is nie 'n opsie nie" geskep, wat deur Harris as Kranz in die film uitgespreek is; die frase het so nou met Kranz geassosieer geraak dat hy dit vir die titel van sy 2000-outobiografie gebruik het.<ref name="nasaMembers">{{Cite web|url=http://www.nasa.gov/content/members-of-apollo-13-team-reflect-on-nasas-finest-hour|title=Members of Apollo 13 Team Reflect on 'NASA's Finest Hour'|last=Granath|first=Bob|date=April 17, 2015|website=NASA|access-date=July 1, 2019|archive-date=July 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190713193613/https://www.nasa.gov/content/members-of-apollo-13-team-reflect-on-nasas-finest-hour/|url-status=dead}}</ref> Die film het twee van die nege Oscar-toekennings gewen waarvoor dit genomineer is, naamlik vir Beste Rolprentredigering en Beste Klank.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35088898/the_heraldpalladium/|title=The Winners|agency=Associated Press|newspaper=The Herald-Palladium|location=Saint Joseph, Michigan|date=March 26, 1996|page=4B|via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35088927/st_louis_postdispatch/|title='Braveheart', 'Apollo 13' Lead Oscar Nominees|newspaper=St. Louis Post Dispatch|location=St. Louis, Missouri|date=February 14, 1996|page=4A|via=Newspapers.com|last1=Barnes|first1=Harper}}</ref> In die 1998-minireeks ''From the Earth to the Moon'', medevervaardig deur Hanks en Howard, word die sending gedramatiseer in die episode "We Interrupt This Program". Eerder as om die voorval vanuit die bemanning se perspektief te wys soos in die Apollo 13-speelfilm, word dit aangebied vanuit 'n Aardse perspektief van televisieverslaggewers wat meeding om dekking van die gebeurtenis.<ref>{{cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/35053645/santa_cruz_sentinel/|title=Tom Hanks Flies us to the Moon via HBO|newspaper=Santa Cruz Sentinel|location=Santa Cruz, California|date=April 5, 1998|page=C-6|agency=The New York Times|via=Newspapers.com|last1=Sterngold|first1=James}}</ref> In 2020 het die BBC World Service begin om ''13 Minutes to the Moon'' uit te saai, radioprogramme wat gebruik maak van NASA-klank van die sending, sowel as argiefmateriaal en onlangse onderhoude met deelnemers. Episodes het begin uitgesaai vir Seisoen 2 vanaf 8 Maart 2020, met episode 1, "Time Bomb: Apollo 13", wat die lansering en die ontploffing verduidelik. Episode 2 beskryf Sendingbeheer se ontkenning en ongeloof oor die ongeluk, met ander episodes wat ander aspekte van die sending dek. Die sewende en laaste episode is vertraag weens die [[Covid-19-pandemie]]. In "Delay to Episode 7" het die BBC verduidelik dat die aanbieder van die reeks, mediese dokter Kevin Fong, diens moes verrig het.<ref>{{Cite web |title=13 minutes to the moon, season 2, BBC podcast |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w13xttx2/episodes/downloads |access-date=April 14, 2020 |website=BBC}}</ref><ref>{{cite web |date=March 11, 2020 |title=13 Minutes to the moon |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p083wp70 |access-date=December 28, 2022 |website=BBC}}</ref> Voor die 50ste herdenking van die sending in 2020 is 'n Apollo in Real Time-webwerf vir die sending geopen, wat kykers toelaat om die sending te volg terwyl dit ontvou, foto's en video's te besigtig, en te luister na klank van gesprekke tussen Houston en die ruimtevaarders, sowel as tussen sendingbeheerders.<ref>{{cite journal|title=Relive the drama of Apollo 13 in real time, as it happened|date=April 8, 2020|access-date=April 16, 2020|last=Reichhardt|first=Tony|url=https://www.airspacemag.com/daily-planet/relive-drama-apollo-13-real-time-it-happened-180974625/|publisher=Smithsonian Institution|journal=Air and Space Magazine}}</ref> As gevolg van die COVID-19-pandemie het NASA geen persoonlike geleenthede gedurende April 2020 vir die vlug se 50ste herdenking gehou nie, maar het 'n nuwe dokumentêr ''Apollo 13: Home Safe'' op 10 April 2020 bekendgestel.<ref>{{cite web|title=Celebrate Apollo 13 at 50 with NASA's 'Home Safe' documentary (and much more!)|last=Howell|first=Elizabeth|url=https://www.space.com/apollo-13-50th-anniversary-webcast-digital-celebrations.html|date=April 10, 2020|access-date=April 16, 2020|publisher=space.com}}</ref> 'n Aantal geleenthede is herskeduleer vir later in 2020.<ref>{{cite web|title=Houston, we've had a delay: Apollo 13 50th celebrations rescheduled|last=Pearlman|first=Robert Z.|url=https://www.space.com/apollo13-50th-celebrations-rescheduled.html|date=April 9, 2020|access-date=April 16, 2020|publisher=space.com}}</ref> == Galery == <gallery widths="200" heights="200"> ALSEP Ap13-70-HC-77.jpg|Lovell oefen die ontplooiing van die ALSEP-toerusting tydens opleiding. Apollo 13 Saturn V during rollout.jpg|Die Apollo 13-lanseervoertuig word uitgerol, Desember 1969 Apollo 13 Mailbox at Mission Control.jpg|Die "posbus" by Sendingbeheer gedurende die Apollo&nbsp;13-sending Apollo 13 LM undocking (AS13-59-8566) (cropped).jpg|Maanmodule ''Aquarius'' nadat dit ontkoppel is bokant die Aarde Mission Control Celebrates - GPN-2000-001313.jpg|Sendingbeheer vier die suksesvolle neerplonsing van die bemanning Apollo 13 Astronauts on the U.S.S. Iwo Jima - GPN-2002-000054.jpg|Die bemanning aan boord van die USS ''Iwo Jima'' nadat hulle neergeplons het Crew on the phone.png|Die bemanning praat met President Nixon kort na hulle terugkeer APOLLO 13 LUNAR PLAQUE replica.jpg|Replika van die maangedenkplaat met Swigert se naam op wat ontwerp was om dié een op die ''Aquarius'', met Mattingly se naam op, te bedek Apollo13-booster-crater.jpg|Die krater veroorsaak deur die S-IVB's se impak, soos gefotografeer deur die Maanverkenningstuig in 2010 </gallery> == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == * {{cite magazine|title=The Elusive Human Maximum Altitude Record|last1=Adamo|first1=Daniel|magazine=Quest: The History of Spaceflight Quarterly|volume=16|issue=4|year=2009|issn=1065-7738|url=http://www.aiaahouston.org/Horizons/ApolloMaxH.pdf}} * {{cite book|title=Apollo 13 Press Kit|publisher=NASA|location=Washington, D.C.|year=1970|url=https://www.nasa.gov/history/alsj/a13/A13_PressKit.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://history.nasa.gov/alsj/a13/A13_PressKit.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|id=70-50K|ref={{sfnRef|Apollo 13 Press Kit|1970}}}} * {{cite book|title=Apollo 14 Press Kit|publisher=NASA|location=Washington, D.C.|year=1971|url=https://www.nasa.gov/specials/apollo50th/pdf/A14_PressKit.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.nasa.gov/specials/apollo50th/pdf/A14_PressKit.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|id=71-3K|ref={{sfnRef|Apollo 14 Press Kit|1971}}}} * {{cite report|url=https://www.hq.nasa.gov/alsj/APSR-JSC-09423-OCR.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.hq.nasa.gov/alsj/APSR-JSC-09423-OCR.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|title=Apollo Program Summary Report|date=1975|publisher=[[National Aeronautics and Space Administration]]|id=JSC-09423|ref={{sfnRef|Apollo Program Summary Report|1975}}}} * {{cite book|last1=Barell|first1=John|title=Antarctic Adventures: Life Lessons from Polar Explorers|year=2016|publisher=Balboa Press|isbn=978-1-5043-6651-9|url=https://books.google.com/books?id=yJiaDQAAQBAJ&pg=PT154}} * {{cite report |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19790003956.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19790003956.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live |title=Moonport: A History of Apollo Launch Facilities and Operations|first1=Charles D.|last1=Benson|first2=William Barnaby|last2=Faherty|year=1978|location=Washington, D.C.|series=NASA History Series|id=SP-4204|ref={{sfnRef|Benson & Faherty|1979}}}} * {{cite book |last1=Brooks |first1=Courtney G. |last2=Grimwood |first2=James M. |last3=Swenson |first3=Loyd S. Jr. |title=Chariots for Apollo: A History of Manned Lunar Spacecraft |url=https://history.nasa.gov/SP-4205.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://history.nasa.gov/SP-4205.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=dead|series=NASA History Series |date=1979 |publisher=Scientific and Technical Information Branch, NASA |location=Washington, D.C. |isbn=978-0-486-46756-6 |oclc=4664449 |lccn=79001042 |id=NASA SP-4205 |ref={{sfnRef|Brooks, Grimwood, & Swenson|1979}}}} * {{cite book|last=Burgess|first=Colin|year=2019|title=Shattered Dreams: The Lost and Canceled Space Missions|publisher=University of Nebraska Press|location=Lincoln, Nebraska|isbn=978-1-4962-1422-5|edition=eBook}} * {{cite book|last=Chaikin|first=Andrew|title=A Man on the Moon: The Voyages of the Apollo Astronauts|location=New York|publisher=Penguin Books|year=1995|orig-year=1994|isbn=978-0-14-024146-4}} * {{cite book|last1=Compton|first1=William David|title=Where No Man has Gone Before: A History of Apollo Lunar Exploration Missions|series=NASA History Series|publisher=NASA|id=SP-4214|year=1989|location=Washington, D.C.|oclc=1045558568}} * {{cite book|last=Cooper|first=Henry S.F.|title=Thirteen: The Apollo Mission that Failed|orig-year=1972|year=2013|publisher=Open Road Integrated Media, Inc.|location=New York|isbn=978-1-4804-6221-2}} * {{cite book|last=Cortright|first=Edgar M.|title=Report of Apollo 13 Review Board|publisher=[[NASA]]|date=June 15, 1970|url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/static/history/afj/ap13fj/pdf/report-of-a13-review-board-19700615-19700076776.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415005711/https://history.nasa.gov/ap13cortright.pdf |archive-date=2023-04-15 |access-date=17 August 2025 |url-status=live|ref={{sfnRef|Accident report}}}} ** {{cite book|title=Report of Apollo 13 Review Board, appendix F–H|url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/static/history/afj/ap13fj/pdf/a13-review-report-app-f-g-h-19700078913.pdf |access-date=17 August 2025 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://history.nasa.gov/afj/ap13fj/pdf/a13-review-report-app-f-g-h-19700078913.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|ref={{sfnRef|Accident report, appendix F–H}}}} * {{cite journal|last=Driscoll|first=Everly|date=April 4, 1970|title=Apollo 13 to the highlands|jstor=3954891|journal=Science News|volume=97|issue=14| pages = 353–355|doi=10.2307/3954891}} * {{cite book|url=https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/static/history/afj/ap13fj/pdf/a13-mission-report-197007.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://history.nasa.gov/alsj/a13/A13_MissionOpReport.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|author=Flight Control Division|location=Houston, Texas|title=Mission Operations Report|date=April 1970|publisher=NASA Manned Spacecraft Center|access-date=17 August 2025|ref={{sfnRef|Mission Operations Report 1970}}}} * {{cite book|last=Gatland|first=Kenneth|title=Manned Spacecraft|publisher=MacMillan|edition=Second|year=1976|location=New York|isbn=978-0-02-542820-1}} * {{cite book |editor-last=Glenday |editor-first=Craig|title=Guinness World Records 2010|year=2010|publisher=Bantam Books|location=New York|isbn=978-0-553-59337-2|url=https://archive.org/details/guinnessworldrec00vari/page/13}} * {{cite book |last1=Hacker |first1=Barton C. |last2=Grimwood |first2=James M. |title=On the Shoulders of Titans: A History of Project Gemini |url=http://history.nasa.gov/SP-4203.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://history.nasa.gov/SP-4203.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=dead |access-date=April 8, 2018 |series=NASA History Series |year=2010 |orig-year=1977 |publisher=NASA History Division, Office of Policy and Plans |location=Washington, DC |isbn=978-0-16-067157-9 |id=NASA SP-4203 |oclc=945144787 |ref={{sfnRef|Hacker & Grimwood|2010}}}} * {{cite book|last=Harland|first=David |title=Exploring the Moon: The Apollo Expeditions|location=London; New York|publisher=Springer|year=1999|isbn=978-1-85233-099-6}} * {{cite book|last1=Houston|first1=Rick|last2=Heflin|first2=J. Milt|last3=Aaron|first3=John|title=Go, Flight!: the Unsung Heroes of Mission Control, 1965–1992|year=2015|publisher=University of Nebraska Press|edition=eBook|location=Lincoln, Nebraska|isbn=978-0-8032-8494-4|ref={{sfnRef|Houston, Heflin & Aaron|2015}}}} * {{cite book|title=Houston, We've Got a Problem|publisher=NASA Office of Public Affairs|id=EP-76|year=1970|url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19700021741.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19700021741.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|location=Washington, D.C.|ref={{sfnRef|NASA 1970}}}} * {{cite book|year=2000|last=Kranz|first=Gene|title=Failure Is Not an Option: Mission Control from Mercury to Apollo 13 and Beyond|location=New York|url=https://books.google.com/books?id=slQZ3JOUSKQC&pg=PA307|url-access=registration|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-0-7432-0079-0}} * {{cite conference|url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20080018689.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20080018689.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|title=NASA Experience with Pogo in Human Spaceflight Vehicles|conference=NATO RTO Symposium ATV-152 on Limit-Cycle Oscillations and Other Amplitude-Limited, Self-Excited Vibrations|location=Norway|last1=Larsen|first1=Curtis E.|website=NASA Johnson Space Center|date=May 22, 2008|id=RTO-MP-AVT-152}} * {{cite book|last=Lattimer|first=Dick|others=Foreword by James A. Michener|title=All We Did Was Fly to the Moon|edition=2nd|series=History-alive series|volume=1|year=1988|orig-year=1983|publisher=Whispering Eagle Press|location=Gainesville, Florida|isbn=978-0-9611228-0-5|lccn=85222271|url-access=registration|url=https://archive.org/details/isbn_9780961122805}} * {{cite book|last=Launius|first=Roger D.|title=Reaching for the Moon: A Short History of the Space Race|publisher=Yale University Press|location=New Haven, Connecticut|edition=eBook|year=2019|isbn=978-0-300-24516-5}} * {{cite book|last=Lovell|first=James A. |editor-last=Cortright |editor-first=Edgar M.|title=Apollo Expeditions to the Moon|url=https://history.nasa.gov/SP-350/cover.html|year=1975|publisher=NASA|location=Washington, D.C.|id=SP-350|chapter=Chapter 13: "Houston, We've Had a Problem"|chapter-url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19760005868.pdf#page=261 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19760005868.pdf#page=261 |archive-date=2022-10-09 |url-status=live}} * {{cite book|year=2000|orig-year=1994|last1=Lovell|first1=Jim|last2=Kluger|first2=Jeffrey|title=Lost Moon: The Perilous Voyage of Apollo 13|location=Boston|publisher=Houghton Mifflin|isbn=978-0-618-05665-1|ref={{sfnRef|Lovell & Kluger|2000}}}} * {{cite book|url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19710003598.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19710003598.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|author=Mission Evaluation Team|id=MSC-02680|location=Houston, Texas|date=September 1970|publisher=NASA Manned Spacecraft Center|title=Apollo 13 Mission Report|ref={{sfnRef|Apollo 13 Mission Report 1970}}}} * {{cite book|last1=Morgan|first1=Clay|year=2001|publisher=[[NASA]]|location=Houston, Texas|title=Shuttle–Mir|url=https://www.nasa.gov/history/history-publications-and-resources/oral-histories/shuttle-mir |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://history.nasa.gov/SP-4225.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|id=SP-4225}} * {{cite book|last1=Orloff|first1=Richard W.|last2=Harland|first2=David M.|title=Apollo: The Definitive Sourcebook|year=2006|publisher=Praxis Publishing Company|location=Chichester, UK|isbn=978-0-387-30043-6|ref={{sfnRef|Orloff & Harland|2006}}}} * {{cite book|last=Orloff|first=Richard W.|title=Apollo by the Numbers: A Statistical Reference|series=NASA History Series|year=2000|publisher=NASA History Division, Office of Policy and Plans|location=Washington, D.C.|isbn=978-0-16-050631-4|oclc=829406439|lccn=00061677|id=NASA SP-2000-4029|url=https://history.nasa.gov/SP-4029.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://history.nasa.gov/SP-4029.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=dead}} * {{cite book|last=Phinney|first=William C.|title=Science Training History of the Apollo Astronauts|publisher=[[NASA]]|year=2015|url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20190026783.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20190026783.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|id=SP-2015-626}} * {{cite book|title=Deke! U.S. Manned Space: From Mercury to the Shuttle|last1=Slayton|first1=Deke|last2=Cassutt|first2=Michael|url=https://books.google.com/books?id=z8vl46GV2JYC&pg=PA236|year=1994|edition=1st|publisher=Tor books|location=New York|isbn=978-0-312-85503-1|ref={{sfnRef|Slayton & Cassutt|1994}}}} * {{cite book|last=Turnill|first=Reginald|year=2003|title=The Moonlandings: An Eyewitness Account|url=https://books.google.com/books?id=ou5ofrRh4-kC&pg=PA316|publisher=Cambridge University Press|location=New York|isbn=978-0-521-03535-4}} {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |----- style="text-align:center;" | width="35%" | '''Voorafgegaan deur ''':<br />[[Apollo 12]] | width="30%" | [[Apollo-program]] | width="35%" | '''Gevolg deur ''':<br />[[Apollo 14]] |} {{Apollo-program}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Apollo-program]] g71cebak2fo1iiqbx8fmbjwv7gjm0mz 0 7227 2917785 2809305 2026-07-16T14:51:34Z GeniusElephant678 205531 2917785 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk | région= Pikardië [[Lêer:Flag of the former Region of Picardie.svg|100px|Vlag van Pikardië]] [[Lêer:Blason région fr Picardie.svg|Wapen van Pikardië|70px]] | Hoofstad= [[Amiens]] | Bevolking=1 869 000 | DatumBev=[[2003]] | Bevolkingsdigtheid=96 | Oppervlakte=19&nbsp;399 | Arrondissements=13 | Kantons=129 | Munisipaliteite=2&nbsp;292 | President=Claude Gewerc | Départements=[[Aisne (département)|Aisne]] (02)<br />[[Oise (département)|Oise]] (60)<br />[[Somme (département)|Somme]] (80) | Ligging=[[Lêer:Picardie-Position.png|Die ligging van Pikardië]] }} '''Pikardië''' is een van die 26 administratiewe geweste (Frans: ''régions'') wat ingevolge die nuwe desentraliseringsbeleid sedert [[1986]] in [[Frankryk]] afgebaken is. Die Noord-Franse région Pikardië bestaan uit die drie [[département]]s [[Aisne]], [[Oise]] en [[Somme]] met 'n oppervlakte van 19&nbsp;399&nbsp;km² en 1&nbsp;869&nbsp;000 inwoners ([[2003]]). == Etimologie == Die etimologie van die naam Pikardië (of ''La Picardie'' in [[Frans]]) kan nie na 'n geografiese of geskiedkundige oorsprong teruggevoer word nie. Dit word vir die eerste keer in [[1248]] gebruik en is afgelei van ''piocheur'' (letterlik "hakker"). Die [[Parys]]enaars verwys na alle boere, wat noord van die bosgebiede van Senlisis en Valois boer en gewoonlik houtwerkers is, as "hakkers", terwyl dit in [[Nord]] die benaming vir inwoners is wat nie Vlaams praat nie; [[Arras]], [[Boulogne]], [[Calais]] en [[Tournai]] staan gevolglik destyds as die "Pikardiese stede" bekend, en studente uit hierdie streek word in Parys en [[Orléans]] die "Pikardiese nasie" genoem. == Geskiedenis == Die gebied word in die [[5de eeu]] van die Saliese [[Franke]] verower en is tydens die heerskappy van koning [[Clovis I]] 'n sentraal gedeelte van die [[Frankiese Ryk]]. Naby die dorp [[Crécy-en-Ponthieu]] (département [[Somme]]) vind op [[26 Augustus]] [[1346]] een van die groot slae van die [[Honderdjarige Oorlog]] tussen [[Engeland]] en Frankryk plaas wat met 'n groot Engelse oorwinning eindig. In [[1493]] word Pikardië saam met [[Boergondië]] by Frankryk ingelyf. Langs die bergweg Chemin des Dames sneuwel [[1914]] 63&nbsp;000 Franse en Duitse soldate in een van die bloedigste slae van die [[Eerste Wêreldoorlog]]. == Pikardies == Die vermenging van die inheemse Gallo-Romaanse bevolking en Frankiese setlaars bring 'n vroeë streekvariant van die [[Franse taal]] voort, die [[Pikardies]]e dialek, wat vandag in Pikardië en die westelike deel van die Belgiese [[Wallonië]] gepraat word. Terwyl die Franstalige Gemeenskap van [[België]] Pikardies as 'n streektaal erken, geniet die taal in [[Frankryk]] nog geen besonder status nie, hoewel dit deur 'n aantal geleerdes as 'n selfstandige taal beskou word. == Besienswaardighede == [[Lêer:Pierrefonds.jpg|duimnael|regs|250px|Die kasteel van Pierrefonds]] * Die stad '''Naours''' lê sowat 33&nbsp;m bogronds – dit is sedert die [[3de eeu]] in die poreuse krytgesteente gehou en voortdurend vergroot. In sy labirint vind hele dorpsbevolkings skuiling, soos byvoorbeeld tydens die Normandiese aanvalle in die [[9de eeu]]. Daar is sowat 300 kamers wat plek vir 3&nbsp;000 mense en hul vee bied, asook 'n kapel en 'n bakkery. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] gebruik die Duitse Weermag die grotte as hoofkwartier vir hulle kommando's. * Die woud van '''Compiègne''' (département [[Oise]]) is op [[11 November]] [[1918]] die plek waar die Duitsers die wapenstilstandsooreenkoms in 'n treinwa onderteken. Op [[22 Julie]] [[1940]], na Hitler se aanval, moet die Franse hier dieselfde doen. * Die '''Parc Astérix''', sowat 30&nbsp;km noord van [[Parys]], is gewy aan een van die bekendste karakters van die Franse '''bande dessinée''' (strokiesverhaal), Astérix die Galliër. Op 'n oppervlakte van 155&nbsp;ha is Astérix se dorpie, 'n Romeinse arena en die grootste Europese dolfinarium opgerig. * Die '''Musée des Papillons en Musée d'Entomologie''' in [[Saint-Quentin]] (département [[Aisne]]) is met sy 500&nbsp;000 [[skoenlapper]]s en 100&nbsp;000 ander [[insek]]te die grootste museum van sy soort in [[Europa]]. Die versamelaar Jules Passet het dit in [[1912]] aan die stad geskenk. * Die '''[[kasteel]] van Pierrefonds''' (département Oise) is een van die grootste vestings uit die Middeleeue; sy swaar weertorings van 38 meter verrys in die woud van Compiègne. Twee eeue nadat dit deur die Franse kroon ontmantel is, begin [[Napoleon III van Frankryk|Napoléon III]] in [[1858]] die herstelwerk van Pierrefonds as 'n keiserlike kasteel. 'n Namaaksel van Pierrefonds word [[1904]] in die Kanadese stad [[Montréal]] opgerig. == Sakrale boukuns == [[Lêer:0 Amiens - Cathédrale Notre-Dame (1).JPG|duimnael|regs|250px|Die fasade van die Notre-Dame d'Amiens (2012).]] Vir die Pikardiese stede wat in die [[Middeleeue]] oor relieke van heiliges beskik het, was pelgrimstogte 'n winsgewende bedryf. Die biskoppe van [[Amiens]], [[Beauvais]], [[Noyon]], [[Laon]] en [[Soissons]] kon met hul inkomstes die bou van pragtige katedrale bekostig. '''Notre-Dame d'Amiens''', 'n uitstekende voorbeeld van die gotiese boustyl, is in [[1288]] voltooi. Die katedraal is met 'n lengte van 145&nbsp;m en 'n gewelfhoogte van 42&nbsp;m dubbel so groot soos Notre-Dame in Parys. Die [[UNESCO]] het Notre-Dame d'Amiens tot wêreldkultuurerfenis verklaar. Teen die einde van die [[14de eeu]] het die katedraal van Noyon ontstaan. Hier, in sy geboortestad, het Jean Cauvin ([[Johannes Calvyn]]) sy loopbaan as reformator begin. '''Saint-Gervais-et-Saint-Protais''' word gekenmerk deur die saaklikheid van sy argitektuur. Die middeskip van die katedraal is 110&nbsp;m lank. == Kookkuns == '''Moules farcies''' (gevulde mossels), '''Tourte Picarde''' ('n pastei van sjalotte, [[aartappel]]s en [[varkvleis]], gekrui met sout en peper) en '''Ficelle Picarde''' (gevulde crêpes) is die bekendste spesialiteite van die région. '''Ail du Nord''' is knoffel wat in die geur van beuke- en eikehout goudbruin gerook en op plaaslike groentemarkte verkoop word. {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pikardie}} [[Kategorie:Pikardië| ]] 5o1qbb5gsci68f3nee91na9umsizfq5 0 7304 2917809 2888515 2026-07-16T18:00:06Z SpesBona 2720 Statistieke hersien 2917809 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Oekraïne |volle_naam = <small>Україна<br />''Oekrajina'' ([[Oekraïens]])</small> |algemene_naam = Oekraïne |beeld_vlag = Flag of Ukraine.svg |beeld_wapen = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Ukraine (orthographic projection).svg |leuse = |volkslied = Ще не вмерла України<br /><small>([[Transliterasie|tr.]]: ''Sjtsje ne wmerla Oekrajini'')</small><br /><small>''([[Oekraïens]] vir: "Oekraïne het nog nie vergaan nie")''</small><center>[[Lêer:National anthem of Ukraine, instrumental.oga]]</center> |amptelike_tale = [[Oekraïens]] |hoofstad = [[Kijif]] {{Koördinate|50|27|N|30|30|O}} |latd = 50 |latm = 27 |latNS = N |longd = 30 |longm = 30 |longEW = O |grootste_stad = [[Kijif]] |regeringsvorm = Unitêre semi-presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President van Oekraïne|President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Wolodimir Zelenski]]<br />[[Serhii Koretskyi]] |oppervlak_rang = 48^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 603&nbsp;550<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ukraine/|title=Ukraine|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=2 Februarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260202000335/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ukraine/|archive-date=2 Februarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 233&nbsp;032 |persent_water = 3,8<ref>{{en}} {{cite book |last1=Jhariya |first1=M.K. |last2=Meena |first2=R.S. |last3=Banerjee |first3=A. |title=Ecological Intensification of Natural Resources for Sustainable Agriculture |publisher=Springer Singapore |year=2021 |isbn=978-981-334-203-3 |url=https://books.google.com/books?id=Bf4hEAAAQBAJ&pg=PA40 |accessdate=31 Maart 2022 |page=40}}</ref> |bevolking_skatting = 35&nbsp;661&nbsp;826<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 43^ste |bevolking_sensus = 48&nbsp;457&nbsp;102<ref>{{en}} {{cite web |url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/ |title=Population by ethnic nationality, 1 January, year |publisher=Oekraïense Statistiekkantoor |accessdate=17 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430211623/http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/ |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2001 |bevolkingsdigtheid = 59,1 |bevolkingsdigtheidmi² = 153,1 |bevolkingsdigtheidrang = 156^ste |BBP_PPP = $736,871&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=926&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&sy=2025&ey=2027&ssm=0&scsm=1&ssd=1&scc=1&ssc=1&sic=0&sort=country&ds=.&br=0 |title=Ukraine |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> |BBP_PPP_rang = 44^ste |BBP_PPP_jaar = 2026 |BBP_PPP_per_kapita = $22&nbsp;073<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 89^ste |BBP = $220,408&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 55^ste |BBP_jaar = 2026 |BBP_per_kapita = $6&nbsp;602<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 112^de |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • [[Kiëf-Roes]]<br />• Koninkryk<br />Galisië-Wolinië<br />• Kosak-hetmanaat<br />• Oekraïense<br />Volksrepubliek<br />• Wes-Oekraïense<br />Volksrepubliek<br />• Vereniging<br />• [[Oekraïense Sosialistiese Sowjetrepubliek|Oekraïense SSR]]<br />• Karpato-Oekraïne<br />• Sowjetse anneskie<br />van Wes-Oekraïne<br />• Onafhanklikheidsverklaring<br />• Onafhanklikheid<br />van die [[Sowjetunie]]<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[882]]<br /><br />[[1199]]<br />[[18 Augustus]] [[1649]]<br /><br />[[20 November]] [[1917]]<br /><br />[[1 November]] [[1918]]<br />[[22 Januarie]] [[1919]]<br />[[10 Maart]] [[1919]]<br />[[8 Oktober]] [[1938]]<br /><br />[[15 November]] [[1939]]<br />[[30 Junie]] [[1941]]<br /><br />[[24 Augustus]] [[1991]]<br />[[28 Junie]] [[1996]] |MOI = {{wins}} 0,779<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> |MOI_rang = 87^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|hoog}} |Gini = 25,6<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=UA |title=Gini Index – Ukraine |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> |Gini_rang = 18^de |Gini_jaar = 2020 |Gini_kategorie = {{kleur|#090|laag}} |geldeenheid = [[Oekraïense griwnja|Griwnja]], гривня |geldeenheid_kode = UAH |land_kode = UA |tydsone = OET |utc_afwyking = [[UTC+02:00|+2]] |tydsone_somer = OEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+03:00|+3]] |internet_domein = [[.ua]], .укр |skakelkode = 380 |voetskrif = }} '''Oekraïne''' ([[Oekraïens]]: ''Україна'', ''Oekrajina'', [ʊkrɐˈjinɐ], {{Audio|Uk-Україна.ogg|luister}}) is 'n [[land]] in [[Oos-Europa]] wat in die suide aan die [[Swartsee]], in die ooste aan [[Rusland]], in die noorde aan [[Belarus]] en in die weste aan [[Pole]], [[Slowakye]], [[Hongarye]], [[Roemenië]] en [[Moldowa]] grens. [[Lêer:Flag colors.jpg|duimnael|links|Die blou hemel en uitgestrekte graanvelde versinnebeeld die nasionale kleure van Oekraïne]] [[Lêer:Ukraine-CIA WFB Map.png|duimnael|links|Kaart van Oekraïne]] [[Lêer:Ukraine topo en.jpg|duimnael|links|Topografiese kaart van Oekraïne]] Oekraïne is die tweede grootste land in Europa ná die Russiese Federasie en die grootste wat in sy geheel in Europa lê. Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Kijif]]. Noord van Kijif lê [[Tsjornobil]] (vroeër bekend as Tsjernobil) wat met die kernramp van 1986 verbind word. Drie groot riviere deurkruis die land, die [[Dnjepr|Dnipro]] (in die weste tot onlangs hoofsaaklik bekend onder sy Russiese naam Dnjepr), die [[Dnister]] en die [[Donets]]. Deur die loop van die geskiedenis het Oekraïne en sy streke deel uitgemaak van minstens 14 verskillende state voordat dit uiteindelik in die laat 20ste eeu as onafhanklike republiek gevestig is. Die belangrikste van hierdie moondhede was die [[Pools-Litause Gemenebes|Koninkryk Pole-Litaue]], die [[Russiese Ryk|Russiese Tsareryk]] en die [[Sowjetunie]].<ref>{{de}} [http://www.bpb.de/izpb/209719/geschichte-der-ukraine-im-ueberblick ''Bundeszentrale für politische Bildung (bpb): Geschichte der UKraine im Überblick. Besoek op 31 Maart 2019'']</ref> Volgens oorlewerings was [[Kiëf-Roes]], 'n ryk wat in die 9de eeu deur Skandinawiese [[Warangiërs]] gestig is, die eerste histories gedokumenteerde Oos-Slawiese staat. Dit het in die Middeleeue tot 'n magtige ryk ontwikkel, maar later, in die 12de eeu, verbrokkel. Teen die middel van die 14de eeu het Oekraïense gebiede onder die bewind van drie vreemde moondhede gestaan – die [[Goue Horde]], die Grootvorstedom Litaue en die Koninkryk Pole. Ná die [[Groot Nordiese Oorlog]] (1700–1721) het Oekraïense gebiede deel geword van 'n aantal streeksmoondhede. In die 19de eeu is die grootste deel van die land by die Russiese Ryk ingelyf, terwyl die res onder [[Oostenryk-Hongarye|Oostenryks-Hongaarse]] bewind gestaan het. Ná die [[Eerste Wêreldoorlog|Eerste Wêreld-]] en die Russiese Burgeroorlog is Oekraïne deur gewapende konflikte geteister, terwyl tussen 1917 en 1921 verskeie pogings onderneem is om die land as onafhanklike staat te herstel. Ondanks internasionale erkenning het Oekraïne onder Sowjet-Russiese invloed gekom om op 30 Desember 1922 as [[Oekraïense Sosialistiese Sowjetrepubliek]] een van die stigtersrepublieke van die [[Sowjetunie]] te word. Kort voor en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] is gebiede langs die westelike grens by die Oekraïense SSR ingelyf. In 1954 het die [[Krim]]skiereiland onder Oekraïense administrasie gekom. Die Oekraïense SSR was in 1945 een van die stigterslede van die [[Verenigde Nasies]]. Oekraïne het sy [[onafhanklikheid]] ná die [[Ontbinding van die Sowjetunie|verbrokkeling van die Sowjetunie]] in 1991 herwin. Die oorskakeling na 'n [[markekonomie]] was 'n moeilike proses wat met 'n lang resessie gepaard gegaan het. Die globale ekonomiese krisis in 2008 het die land nog eens in 'n resessie gedompel. Intussen toon die Oekraïense [[bruto binnelandse produk]] hoë jaarlikse groeisyfers. Oekraïne het tot 'n belangrike mark van globale betekenis ontwikkel en was in 2011 die derde grootste [[graan]]uitvoerder ter wêreld. == Etimologie == === Landsnaam === [[Lêer:Poland under Jagello (134038053).jpg|duimnael|''Oekraïne'' onder Władysław II Jagiełło van Pole as "Ukraine"]] [[Lêer:Ukraina-1556.jpg|duimnael|Uittreksel uit die Evangelie van Peresopnytsia (Matteus 19,1) (1556), waar die woord "ukrainy" (оукраины) met "kus" (KJV-Bybel) of "streek "(NIV-Bybel) ooreenstem]] [[Lêer:Kiovia Palatinatus. Beauplan 1664.jpg|duimnael|Titel van die Beauplan-kaart "Ukrainae pars" uit 1648]] Die eerste historiese verwysing na die landsnaam "Oekraïne" kom in die Kiëfse Hypatius-kroniek van 1187 voor, in 'n teksgedeelte oor die Suid-Russiese prinsdom Perejaslaf.<ref>{{uk}} [http://litopys.org.ua/ipatlet/ipat28.htm ''litopys.org.ua'']</ref> In latere kronieke word die naam met betrekking tot verskillende geweste van die Roes gebruik, insluitende gebiede wat ver buite die huidige Oekraïense staatsgebied geleë is. 'n Tradisionele etimologiese verklaring vir ''Oekraïne'' is die Oud-Oos-Slawiese woord ''ukraina'' wat as "grensgebied, militêre grens" vertaal kan word en dieselfde betekenis het soos sy westerse eweknie ''Mark'' (byvoorbeeld in ''Ostmark'', 'n ouer benaming vir Oostenryk, of ''Mark Brandenburg'').<ref>{{ru}} Ф.А. Гайда. От Рязани и Москвы до Закарпатья. Происхождение и употребление слова «украинцы» // Родина. 2011. № 1. С. 82-85. [2]</ref><ref>{{uk}} [http://litopys.org.ua/rizne/yak_nazva.htm ''litopys.org.ua: Yak nazva'']</ref> Hierdie sienswyse oorheers sowel die internasionale asook die Oekraïense geskiedskrywing, veral aangesien dit onder meer deur die bekende geskiedkundige Michailo Hroesjefski en die "Ensiklopedie van Oekraïne" (''Енциклопедія українознавства'') gedeel word.<ref>{{uk}} [http://litopys.org.ua/rizne/nazva_eu.htm З ЕНЦИКЛОПЕДІЇ УКРАЇНОЗНАВСТВА; НАЗВА «УКРАЇНА»]</ref> Die meeste outeurs is hulle daaroor eens dat hierdie benaming, wat aanvanklik na die sogenaamde Wilde Veld, 'n grensgebied met Turkse ruiternomades verwys het, oor 'n lang tydperk nie met 'n bepaalde etniese groep verbind is nie. Daar is verskillende opvattings oor die tydperk waarin dié naam vir die eerste keer as sinoniem vir Klein-Rusland gebruik is, soos Oekraïne in die Russiese Ryk in die kerklike en amptelike taalgebruik genoem is. Die Oos-Slawiese etimologiese wortel ''krai'' verwys egter sowel na 'n "rand, grens" asook na "gebied, land". Die moderne nasionale geskiedskrywing in Oekraïne beweer dan ook dikwels dat die naam ''Ukraina'' in kronieke vanaf die 12de eeu eerder na 'n "selfstandige gebied" of "prinsdom" verwys het, terwyl 'n "grensland" ''okraina'' genoem is.<ref>{{uk}} Григорій Півторак. Походження українців, росіян, білорусів та їхніх мов</ref> Hierdie hipotese word egter nie deur die meeste ander navorsers of primêre historiese bronne gedeel nie.{{Feit}} === Volksnaam === In teenstelling met die landsnaam het die etnoniem "Oekraïner" eers teen die begin van die 20ste eeu gebruiklik geraak. Nog in die Middeleeue is na alle Oos-Slawiese volke – [[Russe]], [[Oekraïners]] en [[Wit-Russe]] – as ''Rus'' verwys. Hiervan is die etnonieme Rusyn/Rusak/Roeteen (Roeteniër) afgelei wat in Oekraïne en Wit-Rusland nog tot in die 20ste eeu algemeen gebruik was, net soos die Russiese benamings vir Rus (''russkij'') en Rusland (''Rossija'').<ref>{{de}} Andreas Kappeler: ''Die Ukraine – ein Land wischen West und Ost''. In: ''Info aktuell. Informationen zur politischen Bildung'', nommer 28/2015, bl. 2</ref> In Oekraïne is na Russe tradisioneel as "Moskouers" (''moskali'') verwys om hulle van die "eintlike Rus" te onderskei. Vanaf die 16de eeu is die term Klein-Rusland (''Malorossija'') vir Oekraïne gebruik – 'n benaming wat aan die Middeleeuse Griekse taalgebruik ontleen is. Klein-Rusland en Klein-Russe was in die Russiese Ryk vanaf die middel van die 17de eeu die amptelike terme waarmee na Oekraïne en Oekraïners verwys is. Eers vanaf die laat 19de eeu is aan dié terme 'n negatiewe konnotasie van "klein" en "minderwaardig" geheg. In die Habsburgse Ryk is na Oekraïners steeds as Roetene (Roeteniërs) verwys. Die Oekraïense nasionale beweging het ten gunste van die benamings Oekraïne en Oekraïners gepleit wat egter eers ná 1917 in die Oekraïense Volksrepubliek, in die Oekraïense Sowjetrepubliek en uiteindelik in die onafhanklike Republiek Oekraïne algemeen gebruiklik geraak het. == Geografie == === Landskapsvorme === [[Lêer:Gaspra-AiPetri.jpg|duimnael|300px|links|Die Swartsee en die dorp Gaspri, soos gesien vanaf die bergpiek Ai-Petri in die Krimgebergte]] [[Lêer:Туманний світанок на нарцисовому полі.jpg|duimnael|Digtersnarsings (''Narcissus poeticus'') was naamgewers vir die Narsingvallei in die Transkarpatestreek]] [[Lêer:Carpathians in Ukraine.JPG|duimnael|Die Karpate-bergreeks in Wes-Oekraïne]] Met 'n oppervlakte van meer as 600&nbsp;000&nbsp;km² is Oekraïne die tweede grootste land in Europa ná Rusland. Ten opsigte van sy bevolking van meer as 46 miljoen neem dit die sesde plek in Europa in, alhoewel sy bevolkingsdigtheid van sowat 73 inwoners per km² laer is as in die meeste ander Europese lande. Opvallend hoog is die aandeel van landbougrond wat in die woudsteppe en steppe meer as 90 persent beloop. Die Swartsee en die Karpate-bergreeks vorm 'n natuurlike grens in die suide, net soos die waterryke Pripjat-rivier met sy moerasgebiede in Noordwes-Oekraïne. Daarteenoor is Oekraïne in die ooste, noorde en weste 'n uitgestrekte oop land wat in sy geskiedenis steeds weer deur vreemde magte binnegeval is – van die [[Mongole]]-inval in die 13de eeu tot die Duitse inval in 1941.<ref>{{de}} Thomas Gerlach en Gert Schmidt: ''Ukraine – zwischen den Karpaten und dem Schwarzen Meer''. Berlyn: Trescher 2011, bl. 21</ref> Aangesien die grootste deel van die staatsgebied (sowat 95 persent) in die Oos-Europese Vlakte geleë is, word Oekraïne tradisioneel by [[Oos-Europa]] gereken. Die res van die land word by Sentraal-Europa (die Karpate-begreeks en die gebied van Lemberg) en Suidoos-Europa (Odessa en die [[Krim]]-skiereiland) gereken. Daar is min landskapsvorme buite die groot uitgestrekte vlaktes met hul vrugbare swart grond en die steppelandskappe, hoofsaaklik in Suidwes-Oekraïne en in die uiterste suide van die land. In die suid-weste strek die Oekraïense staatsgebied tot in die Woudkarpate en die [[Pannoniese Laagvlakte]]. Die hoogste bergpiek is die Howerla in die oostelike Karpate-reeks op 2&nbsp;061&nbsp;m bo seevlak. Roman Kosj (1545&nbsp;m) is die hoogste piek op die Krim-skiereiland. Minder as twee persent van die staatsgebied is hoër geleë as 1&nbsp;000&nbsp;m. Oekraïne se aandeel aan die Oos-Europa Vlakte word veral in die noorde en suide deur uitgestrekte laaglande (Oekraïens Низовина) soos die Dnipro-laagland en die Swartseevlakte oorheers wat tussen 0 en 200&nbsp;m bo seevlak geleë is. Weens die klein hoogteverskille in dié gebied vloei riviere hier besonder stadig. Veral in die Sentraal-Oekraïense Oblast Poltawa is kleiner [[aardgas]]- en olievelde ontdek wat egter by verre nie in die land se behoeftes aan fossiele brandstowwe kan voorsien nie. Olievelde in die Swartsee, wat tans nog nie ontgin word nie, het moontlik baie groot potensiaal. Hul ontginning word onder meer deur 'n grensgeskil met die suid-westelike buurland Roemenië bemoeilik. Die sentrale landsdele word deur hoër geleë gebiede oorheers wat in Oekraïens plate (Височина) genoem word, waaronder die Podoliese of die Donetsplaat met hoogtes van tussen 200 en 500&nbsp;m bo seevlak. Die gesteentes in hierdie streke is al in die [[Paleosoïkum]] gevorm en eers gedurende die laaste tien miljoen jaar tydens die ontstaan van die Alpidiese bergreekse weer na die oppervlak opgehef. Hulle is ryk aan minerale en fossiele energiebronne soos [[yster]]erts en [[steenkool]]. Baie groot ysterertsreserwes word in die gebied van Kriwoi Rog in die Oblast Dnipro aangetref, terwyl steenkool hoofsaaklik in die omgewing van [[Donetsk]] ontgin word. Ystererts en steenkool het die basis vir Oekraïne se swaar nywerhede gevorm. Van die riviere in die gebied het diep in die platelandskap ingesny. Die noord-weste van Oekraïne staan tradisioneel as Wolhinië bekend, 'n gebied wat saam met Galisië as die bakermat van die onafhanklike Oekraïense republiek beskou word. Hierdie streke is eers gedurende die Tweede Wêreldoorlog deur Pole aan die destydse Sowjetunie afgestaan. Dele van Wes-Oekraïne het, met klein uitsonderings, nooit deel uitgemaak van 'n ryk wat vanuit Moskou geregeer is nie. Nadat die russofiele beweging in Galisië deur die Oostenryks-Hongaarse owerheid vernietig is, was die bevolking merendeels gereserveerd teenoor Rusland. Die bakermat van die Oekraïense taal en kultuur is egter in die Dniprogebied suidwes van Kiëf geleë waar in die 17de eeu 'n tyd lank 'n [[Kosakke]]staat bestaan het. === Grensland === Die tradisionele vertaling van Oekraïne as ''Grensland'' verwys na die belangrike feit dat die land al duisende jare lank 'n soort grens tussen geografiese, kulturele, politieke, godsdienstige en ekonomiese ruimtes gevorm het. Oorspronklik was dit 'n grens tussen die uitgestrekte oop vlaktes en die beskermende bosgebiede. Later was dit 'n kulturele grensland tussen [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolisisme]], [[Oosters-Ortodokse Kerk|Oosterse Ortodoksie]] en [[Islam]]. Gedurende die 19de en 20ste eeu het die grenslyn tussen die verdrukkende bewind van die Russiese Tsareryk en sy meer demokraties gesinde westelike buurlande, tussen die politieke en ekonomiese stelsels van Sowjet-Russiese kommunisme en Westerse kapitalisme deur Oekraïne geloop. Die politieke gebeure in Februarie 2014, waartydens die outokratiese en Moskou-georiënteerde bewind van president Janoekowitsj deur betogers omvergewerp is, het gewys dat vandag weer 'n ideologiese en politieke grenslyn dwarsdeur die land loop – dié tussen liberale Westerse demokrasieë, met die Europese Unie as politieke hoofrolspeler, en die meer outeritêre regeringstyl in die Russiese Federasie, met president [[Wladimir Poetin]] as hoofrolspeler.<ref>{{en}} Serhy Yekelchyk: ''Ukraine: Birth of a Modern Nation''. Oxford: Oxford University Press 2007, bl. 4</ref> === Oekraïne as geografiese entiteit === [[Lêer:1800 Novoros gov.jpg|duimnael|Die goewermente van "Nieu-Rusland" omstreeks 1800]] Soos hierbo aangedui, was Oekraïne oorspronklik 'n oorgangsgebied tussen die Poolse, Russiese en Osmaanse Ryk wat deur etniese diversiteit en – tot in die 17de eeu – deur swak politieke strukture gekenmerk is. Die Dniprorivier is tradisioneel as die grenslyn tussen die Poolse en Russiese invloedsfere beskou, terwyl die Osmaanse Ryk sy politieke, kulturele en ekonomiese belange in die suidweste van die land en op die Krim-skiereiland deur middel van [[vasalstaat|vasalstate]] behartig het. Kosakke het tydelik daarin geslaag om hul eie samelewings tussen die buitelandse invloedsfere te vestig. Vaste administratiewe strukture in die gebied is eers in die loop van die 18de eeu gevestig toe die Russiese Ryk sy staatsgebied in suidelike en westelike rigting uitgebrei en saam met Oostenryk-Hongarye en Pruise tydens die Poolse Delinge 'n einde aan Pole as selfstandige nasie gemaak het. Tegelykertyd is die Krim- en Jedisan-khanate vernietig. Met uitsondering van Galisië, wat ná die Poolse Delinge by Oostenryk ingesluit is, het die grootste deel van Oekraïne onder Russiese bewind gekom. Die Kosakke het hul politieke outonomie kwytgeraak. Vir administratiewe doeleindes is die gebied sonder inagneming van etniese, kulturele of historiese besonderhede in goewermente ingedeel. Tot en met 1917 was daar amptelik geen sprake van Oekraïne as administratiewe of geografiese entiteit nie. In intellektuele kringe is daar egter reeds vanaf die vroeë 19de eeu 'n onderskeiding tussen Russe en Oekraïners, Russies en Oekraïens asook Russiese en Oekraïense kultuur gemaak. So is ook die idee van 'n Oekraïense gebied gebore wat volgens romantiese voorstellings uit die 1890's "vanaf die Boeg- tot die Donrivier" sou strek. Hierdie soort patriotiese gedagtes het sterk met die politieke en etniese realiteit in die gebied gekontrasteer. So het in 1897, toe die eerste sensus in die Russiese Keiserryk gehou is, net twee derdes van die bewoners Oekraïens of "Klein-Russies", soos dit amptelik genoem is, as hul huistaal gepraat. Die res het Russies, Pools of ander idiome as huistale aangedui. Oekraïenssprekendes was hoofsaaklik in die noordelike dekle van die gebied saamgetrek – 'n feit wat die Russiese beleid weerspieël het waarvolgens in streke, wat relatief laat by die Tsareryk ingelyf is, oorwegend Russiese setlaars gevestig is. Sodoende is na dié streke as "Nieu-Rusland" verwys.<ref>{{de}} [http://www.bpb.de/apuz/194816/historische-hintergruende?p=0 ''www.bpb.de, 11 November 2014: Historische Hintergründe ukrainisch-russischer Konflikte. Besoek op 2 Februarie 2015'']</ref> === Ekologiese vraagstukke === [[Lêer:Skadovsk sunset.jpg|duimnael|Sononder in Skadofsk]] Dekades ná die verbrokkeling van die Sowjetunie sit Oekraïne steeds met die ekologiese nalatenskap van die ou Sowjetstelsel. Veral in die oostelike dele van die land het energieintensiewe nywerheidsbedrywe die ekologiese ewewig versteur en die grond, lug en waterliggame besoedel. Maar ook in ander dele van die land is die landbougrond versleg en het baie plant- en dierspesies verdwyn. Alhoewel die ekologiese krisis ook bygedra het tot Oekraïne se demografiese krisis, het die regering min stappe gedoen om 'n ekologiese bewussyn te kweek.<ref>{{de}} Leonid Rudenko: ''In der Krise. Die ökologische Lage der Ukraine''. In: Manfred Sapper en Volker Weichsel (reds.): ''Die Ukraine im Wandel. Stabile Instabilität in einem Zwischenland''. Bonn: Bundeszentrale für politische Bildung (bpb) 2010, bl. 301</ref> Intensiewe landbouaktiwiteite, wat deur agro-industriële bedrywe beoefen is, en omvangryke hidrotegniese skema's het Oekraïense se natuurlike landskappe ingrypend verander. So is die Dniprorivier se bekende stroomversnellings in die vroeë 1960's vir die verwesenliking van die Krementsjoek-dambouprojek geoffer. Vleilande langs die rivier het onder die damwater verdwyn. Die drooglegging van moerasse het nadelige uitwerkings op die rivierstelsel se hidrologiese eienskappe gehad sodat meer as 20&nbsp;000 klein waterlope en fonteine opgedroog het. Talle dier- en plantspesies is van hul natuurlike habitat ontneem. == Klimaat == [[Lêer:Оз.Світязь на світанку.jpg|duimnael|links|Die Svitiazmeer in die Nasionale Sjatsk-park, oblast Volyn, teen sonop]] [[Lêer:Ukraine map of Köppen climate classification.svg|duimnael|Klimaatsones in Oekraïne volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Oekraïne het 'n gematigde kontinentale klimaat met koue en sneeuryke winters en warm somers. Lente en herfs is relatief kort met gematigde temperature en dikwels sonnige weer. Veral die sentrale landsdele word met uiterstes verbind. Die koudste winter- en hoogste somertemperature word in die noordooste van die land aangeteken. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is hoër as in die noordelike buurland Rusland. Die gemiddelde temperatuur beweeg tussen -6&nbsp;°C in die winter en 24&nbsp;°C in Julie.<ref>{{en}} Andrew Evans: ''Ukraine''. Chalfont St. Peter: Bradt Travel Guides 2013, bl. 3-4</ref> Die klimaat in die Karpate-bergreeks word deur hoë jaarlikse neerslae van sowat 750&nbsp;mm en koeler somertemperature as in die res van die land gekenmerk, terwyl die Krimskiereiland 'n droë Mediterreense klimaat het, behalwe vir die subtropiese en vogtige suidkus. == Geskiedenis == === Burgeroorlog === [[Lêer:Red army in Kiev, 1920.jpg|duimnael|Die Rooi Leër in Kiëf (1920)]] Dit was in Oekraïne waar die Russiese Rewolusie se teenstrydighede op 'n bloedige manier uitgewys is. Die land het drie jaar lank in 'n burgeroorlog versink wat oorspronklik in Rusland begin het. Die Bolsjewistiese [[Rooi Leër]] het die land vanuit die noorde binnegeval om die rewolusie na die suide uit te brei en die Russiese Ryk onder 'n kommunistiese bewind te herstel. Die plaaslike landadel en monargiste het die kant van die Wit Leër gekies, burgerlike magte wat ook deur buitelandse moondhede soos die [[Verenigde Koninkryk]] en [[Frankryk]] gesteun is om kommunisme in die ooste te stuit en die ou bewind te herstel. Albei politieke kampe het hul doelwitte met genadelose bloedvergieting probeer bereik, beslag gelê op perde en voedselvoorrade en mans oorlog toe gedwing. Sodoende het hulle die steun van die proletariaat en kleinboere verloor. Geweldpleging het buite beheer geraak. Oekraïense vrouens is verkrag, privaathuise geplunder en hele nedersettings verwoes. In Oekraïense stede is fabrieksarbeiders gedwing om onrealistiese produksiekwotas te vervul om in die behoeftes van die strydende magte te voorsien, anders is hulle geskiet. Nasionalistiese Oekraïense magte was in die weste van die land saamgetrek, vasberade om 'n einde te maak aan die inmenging van buitelandse rolspelers en 'n onafhanklike staat te stig. In Desember 1918 is 'n kortstondige nasionalistiese regering, die Direktoraat, gevorm wat net drie maande lank bestaan het. 'n Vroeëre Rada-leier, Petljoera, het vervolgens met sy nasionalistriese beweging as politieke rolspeler opgetree. Ook in Lwif is ná die val van die Habsburg-dinastie 'n onafhanklike Oekraïense republiek geproklameer wat egter nie deur Pole erken is nie. Die Galisiese rebelle het by Petljoera se magte aangesluit om in die burgeroorlog te veg, maar uiteindelik het Petljoera 'n ooreenkoms met Pole gesluit. Petljoera het ingestem om nie langer aanspraak te maak op Galisië nie en het hiervoor militêre steun deur Pole in die stryd teen die Bolsjewiste ontvang. Ná 'n verpletterende nederlaag in Kiëf het Poolse troepe hulle egter aan Oekraïne onttrek. Miljoene Oekraïense kleinboere het geen politieke bande met een van die strydende partye gehad nie en hulle slegs aan hul dorpsgemeenskap verbonde gevoel. So het hulle sonder onderskeid teen alle oorlogvoerende magte geveg en nasionaliste, monargiste, Bolsjewiste en [[Jode]] aangeval. Hul sogenaamde "groen" bendes en "swart leërs" het hul deel bygedra tot die algemene bloedvergieting en die Wit en Rooi Leër in voortdurende hewige gevegte gewikkel. Nestor Makhno was een van die mees berugte vegters en 'n bekwame militaris wat deur die boere gerespekteer en ondersteun is. 1919 was vir Oekraïne 'n jaar van ongekende chaos en bloedvergieting waartydens ses verskillende leërs by oorlogshandelinge betrokke was. Kiëf is tydelik deur vyf verskillende besettingsmagte ingeneem. Die Bolsjewiste het die natuurlike rykdomme van Oekraïne as lewensnoodsaaklik vir hul militêre optrede in ander dele van die Russiese Ryk beskou en pogings onderneem om Oekraïense boerderye te kollektiveer. Intussen was nòg die Rooi nòg die Wit Leër nog in staat om sy soldate van kos, klere en ander voorrade te voorsien nie. So het een miljoen soldate van die Rooi Leër gedros. Dorpsbevolkings wat daarvan verdink is om skuilplek aan drosters te bied, is swaar gestraf. Laat in 1919 het die Bolsjewiste met 'n nuwe offensief begin en die hele Oekraïne in die volgende jaar ingeneem. Die Oekraïense Sowjetrepubliek is herstel. Die Wit Leër het die land ontruim, terwyl die nasionalistiese regering na Pole gevlug het. Die Bolsjewiste het 'n oorwinning behaal in 'n oorlog wat die lewens van 1,5 miljoen Oekraïense burgerlikes geëis het. Joodse burgers het die slagoffers van onmenslike geweldpleging deur nasionaliste en anargiste geword. Meer as 50&nbsp;000 het in [[pogrom]]s gesterf. Die Wit Leër het Jode as die "uitverkore volk" van die Bolsjewiste beskou en 100&nbsp;000 Joodse Oekraïners vermoor, terwyl Bolsjewiste Jode as burgerlike anti-rewolusionêres bestempel en doodgemaak is, ongeag die feit dat talle leiers in die Bolsjewiste-party Jode was.<ref>{{en}} Evans (2013), bl. 17-18</ref> === Poolse aanval === [[Lêer:Polish troops in Kiev.jpg|duimnael|Poolse troepe marsjeer in Mei 1920 Kiëf binne tydens die Pools-Sowjetse oorlog waarin Oekraïners saam met Pole teen die Bolsjewiste geveg het. Na aanleiding van die Vrede van Riga wat op 18 Maart 1921 onderteken is, het Pole beheer oor die hedendaagse Wes-Oekraïne geneem en die Oos-Oekraïne het onder Sowjetse gesag geval]] Kort ná die einde van die Russiese Burgeroorlog het Pole, wat sy onafhanklikheid ná die Eerste Wêreldoorlog herwin het, op 24 April 1920 sy militêre vuis gebal en in Oekraïne ingeval. Op 7 Mei het Poolse magte die hoofstad Kiëf (nou [[Kijif]]) ingeneem. Die Poolse besetting het 'n kortstondige episode gebly. Kiëf is reeds een maand later weer deur die Rooi Leër verower. 'n Russiese teenaanval op Pole het op 18 Augustus net buite Warskou tot stilstand gekom waar die Rooi Leër op die vlug geslaan en die Poolse gebied binnekort ontruim het. Die oorspronklike grense is vervolgens herstel. Terwyl die grootste deel van Oekraïne nou onder Sowjet-Russiese bewind was, het die westelike landsdele – Galisië en Wolhinië – Pools gebly. Pogings van Poolse kant om die plaaslike bevolking te assimileer, het die aanleiding tot die stigting van die Organisasie van Oekraïense Nasionaliste (OON) gegee wat 'n gewapende stryd vir 'n onafhanklike staat begin het. In Junie 1930 het die OON sy aktiwiteite tot 'n voluit partisane-oorlog teen die Poolse owerheid uitgebrei, maar hul opstand is binne vier maande volledig neergeslaan. Die OON het nogtans 'n belangrike politieke rolspeler in die Oekraïenssprekende dele van Galisië gebly.<ref>{{de}} Erhard Stölting: ''Eine Weltmacht zerbricht. Nationalitäten und Religionen in der UdSSR''. Derde uitgebreide en hersiene uitgawe. Frankfurt am Main: Eichborn 1991, bl. 81-82</ref> === Oekraïne as Sowjetrepubliek === [[Lêer:Children affected by famine in Berdyansk, Ukraine - 1922.jpg|duimnael|Oekraïners het al jare voor Stalin se terreurbeleid honger gely, onder meer as gevolg van 'n droogte wat Suid-Oekraïne in 1921 geknel het. Hierdie foto is in 1922 in Berdjansk geneem]] In 1921 het die Russies-besette Oekraïne 'n Sowjetrepubliek geword wat een jaar later formeel tot die Unie van Sosialistiese Sowjetrepublieke (Sowjetunie) toegetree het. Oekraïners was nou die grootste nie-Russiese etniese groep in die nuutgestigte Sowjetunie, en net soos in ander nie-Russiese Sowjetrepublieke het staat en party moeite gedoen om die nuwe bedeling aantreklik te maak vir die plaaslike bevolking deur hul eie taal, kultuur en tradisies te eerbiedig en te bevorder. Gaandeweg het dié beleid tot 'n groter projek ontwikkel wat Russies as spreektaal in stedelike omgewings teruggedring en Oekraïens as spreek- en kultuurtaal vir mense uit alle lae van die samelewing te vestig. Terwyl die ekonomiese en politieke beleid deur Moskou bepaal is, het die amptelike beleid indertyd die Oekraïnisering van die land deur 'n wye verskeidenheid maatreëls en programme bevorder, waaronder die werwing en opleiding van inheemse kommunistiese partykaders, sogenaamde ''korensatsija'', en staatsamptenare, wat almal onderrig in Oekraïens, Oekraïense geskiedenis en tradisies ontvang het, en die stigting van afsonderlike Oekraïense eenhede binne die Rooi Leër met Oekraïens as kommandotaal. So was die twintigerjare van die 20ste eeu vir Oekraïne in nasionale en kulturele opsig 'n bloeitydperk waartydens selfs nie-kommunistiese kulturele organisasies deur die staat befonds is – alhoewel tegelykertyd die vorming van 'n kommunisties-gesinde Oekraïense ''intelligentsia'' bevorder is wat gaandeweg 'n leidende rol in die kulturele lewe sou speel. Oekraïens het die onderrigmedium in skole geword, en talle publikasies het in Oekraïens verskyn om die status van die taal tot dié van 'n skryf- en hoogstaande literêre taal te verhef. Mykola Skrypnik, 'n langjarige rewolusionêr, het 'n leidende rol in die beleid van Oekraïnisering gespeel. Skrypnik het vanaf 1900 in Sint Petersburg gebly en is tydelik na [[Siberië]] verban. In 1903 het hy by Lenin se Bolsjewiste aangesluit. Vyf jaar later het Lenin hom as lid van die Tsjeka na Oekraïne gestuur waar hy aanvanklik die amp van volkskommisaris vir binnelandse sake beklee het. Skrypnik het in 1922/23 skerp kritiek op Stalin se nasionaliteitebeleid gelewer, veral die russifiserende invloed van die Rooi Leër. Vir hom was die amptelike beleid niks meer as "Groot-Russiese chauvinisme" nie.<ref name="Stölting 1991, bl. 82">{{de}} Stölting (1991), bl. 82</ref> Inderdaad is die vreedsame beleid teenoor Oekraïners vanaf 1929 laat vaar, terwyl Skrypnik magteloos moes toekyk. Die kollektivering van die landboubedryf was rampsalig vir Oekraïense boere. Hierdie maatreël was nie net daarop gemik om die agrariese sektor volgens die heersende party-ideologie te hervorm nie, maar ook om Oekraïense tradisies en kulturele besonderhede uit te wis. In 1932 het Stalin die saadgoed van Oekraïense boere laat konfiskeer en in die volgende winter alle voedselinvoere na Oekraïne verbied. Die bevolking is deur 'n ongekende hongersnood geteister. Die Oekraïense skrywer Joeri Sjtsjerbak het die getal Oekraïners, wat van honger gesterf het of vermoor is, op tussen vyf en ses miljoen beraam.<ref name="Stölting 1991, bl. 82" /> Uiteindelik het Stalin in die 1930's ook Oekraïense wetenskaplikes, tegnici, intellektueles en partykaders geteiken. Baie van hulle is aangekla en tereggestel. Skrypnik is in 1933 daarvan beskuldig dat hy van voorneme was om die Oekraïense en Russiese taal van mekaar te skei en dit aan die Poolse, Duitse en ander Westerse tale uit te verkoop. Op 7 Julie 1933 het hy selfmoord gepleeg. Sy opvolger Kossior het Stalin se voorbeeld gevolg en sy eie kultuis van persoonlikheid begin. Hy is in 1938 tereggestel. Vervolgens het leidende partykaders soos Kaganowitsj en Chroesjtsjef Oekraïne van politieke teenstanders gesuiwer. === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Ruined Kiev in WWII.jpg|duimnael|Kiëf het gedurende die Tweede Wêreldoorlog aansienlike skade gely, en was vanaf 19 September 1941 tot en met 6 November 1943 deur [[Nazi-Duitsland]] beset]] Die Tweede Wêreldoorlog het van Oekraïne weer 'n slagveld vir die strydende partye gemaak. Die Duitse magte het die Joodse bevolking grusaam vermoor en verwoesting in die hele land gesaai. Galisië en Wolhinië is saam met ander Oos-Poolse gebiede by die Sowjetryk ingelyf, net soos Karpato-Oekraïne wat tot en met 1918 deel uitgemaak het van Hongarye en daarna by Slowakye ingesluit is. In hierdie gebiede het Oekraïense nasionaliste, wat hul onafhanklikheidsstryd sowel teen die Poolse asook die Sowjet-Russiese bewind gevoer het, sterk steun onder die bevolking geniet, net soos die Geunieerde Kerk as die belangste Oekraïense instelling.<ref>{{de}} Stölting (1991), bl. 83</ref> Kort ná die Duitse inval in die Sowjetunie in die somer van 1941 het die OON sy aktiwiteite hervat en op 30 Junie 1941 in Lwif en Kiëf 'n onafhanklike Oekraïense staat geproklameer. Met hierdie stap het hulle 'n sterk politieke sein aan die [[Duitsers]] gegee – enersyds om nog voor die intog van Hitler se magte nuwe lyne op die Europese landkaart te trek, andersyds om hul bereidwilligheid aan te toon om aan die kant van die Duitsers teen die Sowjet-Russe te veg. Baie OON-lede was selfs bereid om hulle by die SS aan te sluit en aktief betrokke te raak by anti-Joodse pogroms. Die Duitsers het egter ander planne gehad. Die OON-leiers Stetsko en Bandera is in hegtenis geneem. Die OON het vervolgens besluit om 'n oorlog op twee fronte teen die Duitse Ryk en die Sowjetunie te voer, alhoewel die Rooi Leër hul hoofteiken was. Toe Sowjet-Russiese troepe in weswaartse rigting beweeg het, het die OON in 1944 die "Oekraïense Opstandsleër (OOL)" gestig wat in Wes-Oekraïne deur die plaaslike bevolking gesteun is. Die OON-leier Roman Sjoechewitsj het homself nou generaal Taras Tsjoeprinko genoem. In 1945 is groot dele van Wes-Oekraïne deur die OOU beheer. Die Sowjet-owerheid het groot moeilikhede ondervind by hul pogings om 'n einde aan die partisane-oorlog te maak. So het hulle die OON-opstandelinge tussen 1944 en 1947 altesaam ses keer opgeroep om die wapens neer te lê en 'n algemene amnestie vir almal afgekondig wat bereid was om dié oproepe te volg. Die bevolking het sy solidariteit met die OON-vegters betoon, en in Februarie 1946 het die kiesers in Wes-Oekraïne die eerste na-oorlogse verkiesings geboikot. Die OON het hul operasiegebied nie tot die Sowjetunie beperk nie, maar ook in Oos-Poolse en Slowaakse gebiede binnegedring wat deur Oekraïners bewoon is. OON-vegters het hul gewapende stryd selfs na Oos-Oekraïne gedra. In Pole het die kommunistiese regering die Oekraïense minderheid merendeels na die voormalige Duitse gebiede in Wes-Pole gedeporteer, 'n maatreël waarvoor die toestemming van Moskou verkry is. Ook die meeste Poolssprekende bewoners van Galisië, wat as deel van Oekraïne nou onder Sowjet-Russiese bewind was, is verdryf om in Wes-Pole hervestig te word. === Onafhanklikheid === [[Lêer:RIAN archive 848095 Signing the Agreement to eliminate the USSR and establish the Commonwealth of Independent States.jpg|duimnael|Die Oekraïense president Leonid Kravtsjoek en die Russiese president [[Boris Jeltsin]] onderteken die Białowieża-ooreenkoms op 8 Desember 1991, wat tot die [[Ontbinding van die Sowjetunie]] en die stigting van die [[Gemenebes van Onafhanklike State]] enkele dae later lei]] [[Lêer:Maidan Nezalezhnosti3.jpg|duimnael|Maidan Nezalezhnosti ("Onafhanklikheidsplein") in Kijif.]] Ná die ontbinding van die Sowjetunie het Oekraïne met meer as 600&nbsp;000 vierkante kilometer die grootste staat op die vasteland van Europa geword. Die voormalige KP-funksionaris Leonid Krawtsjoek is in 1991 as die eerste president verkies en het een van die drie medestigters van die Gemenebes van Onafhanklike State geword. Die land het van alle kernwapens op sy gebied ontslae geraak. Ondanks die ekonomiese agteruitgang, stagnasie, voortrekkery en korrupsie het die tyd ná die onafhanklikwording anders as in Rusland vreedsaam verloop. Een van die grootste vraagstukke was die etniese diversiteit van die land. Daar is meer as twintig persent [[Russe]] en ander belangrike minderhede soos [[Pole (volk)|Pole]], [[Roemene]], Wit-Russe en [[Islam]]itiese [[Tartare]] (veral op die Krim-skiereiland). Die gebrek aan 'n sterk historiese tradisie was 'n ander probleem. Met die verkiesing van die tweede president Leonid Koetsjma, 'n voormalige bestuurder van 'n wapenfabriek, was daar hoop dat die ekonomie sou herstel. Alhoewel 'n nuwe geldeenheid, die Hriwnja, ingevoer is, het die skadu-ekonomie steeds die helfte van alle ekonomiese aktiwiteite in Oekraïne beslaan. President Koetsjma het in sy buitelandse beleid duidelik in die rigting van die Wes-Europese demokrasieë begin beweeg: Die doodstraf is afgeskaf en die [[Tsjernobil]]-kernkragsentrale, een van die land se vyf, is in 2000 gesluit. Politieke verhoudinge met die buurlande Pole en [[Roemenië]], wat in die verlede vertroebel was, het beduidend verbeter. Nogtans is die politieke bande met Wes-Europa nie vasbeslote ontwikkel nie, en Koetsjma het eerder 'n soort "twee-vektore-beleid" ten opsigte van sy betrekkinge met die buiteland gevolg, en dus steeds noue bande met Rusland gehandhaaf. Baie Russiese politici beskou Oekraïne nog steeds as 'n integrale deel van Rusland, en die Russiese optrede teen Oekraïne het by 'n aantal politieke en ekonomiese geskille verskerp. Die Russiese Vloot maak nog steeds gebruik van sy basisse op die Krim-skiereiland, en die deurvoer en invoerpryse van Russiese gas is al jare lank 'n strydpunt tussen die twee lande. Die gas-konflik het teen die einde van 2005 verskerp, toe Rusland sy gasuitvoere na Oekraïne drasties verminder het. Hierdie stap het ook groot dele van Wes-Europa geraak, aangesien die druk in die Russiese gaspyplyne oral op die vasteland duidelik gedaal het soos minder gas ontvang is. Koetsjma het ook probeer om beter betrekkinge met die [[Verenigde State]] te handhaaf, onder meer deur sowat 1&nbsp;700 Oekraïense soldate in [[Irak]] te stasioneer. Eerste Minister Viktor Joesjtsjenko het in 2000 en 2001 ekonomiese hervorming aangepak en het ook die parlementêre verkiesing in 2002 gewen. Hy is egter deur die Kommunistiese en oligargiese opposisiepartye gedwing om te bedank. In 2004 is hy as president ingehuldig, terwyl Viktor Janoekowitsj as eerste minister verkies is. Die ekonomie het begin stabiliseer, tog bly die demografiese situasie kommerwekkend. Miljoene Oekraïense burgers bly in die buiteland om daar te werk, en die bevolking het sedert 1991 van 52 tot 44,6 miljoen in 2013 gedaal. === Russies-Oekraïense konflik === [[Lêer:2014 Russo-ukrainian-conflict map.svg|duimnael|Die [[Krim]]skiereiland, wat in 2014 deur Rusland geannekseer is, in pienk. Pienk in die Donbass-gebied verteenwoordig gebiede wat in September 2014 deur die DPR/LPR-separatiste gehou word (stede in rooi)]] Daar was vir lank 'n konflik gewees tussen pro- en anti-Russiese partye in die Oekraïene. Minderhede van die bevolking wat Russies praat in die oostelike provinsies en op die Krim het sterker bande met Rusland ondersteun. Die westelike provinsies wat Oekraïens praat wil dit nie aanvaar nie. Ná die [[Oranje Rewolusie]] wat 'n anti-Russiese regering aan die mag gebring het, is [[Joelia Tymosjenko]] deur die parlement verdryf en ná verkiesings het Janoekowitsj president geword. Ná die val van die pro-Russiese Janoekowitsj-bewind en bloedige onluste, waartydens tientalle betogers deur onbekende eenhede doodgeskiet is, het die Duitse, Franse en Poolse ministers van buitelandse sake – Frank-Walter Steinmeier, Laurent Fabius en Radoslaw Sikorski – as bemiddelaars opgetree. Op 21 Februarie 2014 het Oekraïense politici en die buitelandse ministers 'n ooreenkoms onderteken wat voorsiening vir die ontwapening van onwettige eenhede en die vorming van 'n "regering van nasionale eenheid" gemaak het. Daar is verwag dat ook Russiessprekende landsdele, wat meer as 'n derde van Oekraïne se totale oppervlakte beslaan, in die nuwe oorgangsregering verteenwoordig sou wees. Uiteindelik het die nuwe regering in Kiëf en die Werchowna Rada, die Oekraïense parlement, onder die druk van regsgesinde betogers en straatvegters geswig en 'n wet herroep wat die amptelike status van Russies in die suide en ooste van die land gewaarborg het. In plaas van Russiessprekendes is lede van die regsgesinde, anti-Russiese Swoboda-party as ministers in die nuwe oorgangsregering benoem.<ref>{{de}} [http://www.spiegel.de/politik/ausland/krim-krise-die-fatalen-fehler-der-kiewer-regierung-a-956680.html ''Spiegel Online, 3 Maart 2014:: Konflikt mit Russland: Die fatalen Fehler der Regierung in Kiew'']</ref> Op 3 Maart het Oekraïense politici bevestig dat die regte van Russiessprekendes gewaarborg sal word. Die merendeels Russiessprekende Krim het geweier om die nuwe regering te erken, nog voordat Russiese spesiale eenhede strategiese instellings op die skiereiland soos militêre basisse beset het. Volgens die Russiese regering is hierdie stap onderneem om die Russiessprekende bevolking se "menseregte" te beskerm. Analitici het verduidelik dat Moskou se strategiese doelwitte die proklamasie van 'n onafhanklike Krimrepubliek as Russiese satellietstaat insluit.<ref>{{de}} [http://www.spiegel.de/politik/ausland/nachrichten-ueberblick-was-auf-der-krim-passiert-a-956568.html ''Spiegel Online, 3 Maart 2014: News, Reaktionen, Entwicklungen: Die Krim-Krise im Überblick'']</ref> Hierdie verwagting is in Maart 2014 bewaarheid toe die oorgrote meerderheid kiesers op die Krim die aansluiting by Rusland in 'n referendum goedgekeur het. Terwyl die Oekraïense regering Moskou daarvan beskuldig dat hulle feitlik oorlog teen Oekraïne verklaar het en die onafhanklikwording van Krim nie aanvaar sal word nie, is Oekraïne se militêre slaankrag beperk. '''Die Oekraïense en Russiese weermag se militêre uitrusting in vergelyking''' {| class="wikitable" ! Personeel en Uitrusting<ref>{{de}} [http://www.spiegel.de/politik/ausland/militaer-russland-ist-der-ukraine-ueberlegen-a-956496.html ''Spiegel Online, 2 Maart 2014: Militärarsenal im Vergleich: So sind Russland und die Ukraine gerüstet. Besoek op 3 Maart 2014'']</ref> ! Oekraïne ! Rusland |---- |- | Weermagpersoneel | 130&nbsp;000-160&nbsp;000 | 800&nbsp;000 |---- |- | Reserviste <!-- is dit korrekte Afrikaans? Is dit nie net "Reserwe" nie? --> | 1&nbsp;000&nbsp;000 | 2&nbsp;000&nbsp;000 |---- |- |Militêre begroting in 2013 |1,5 miljard € | 50 miljard € |---- |- |Tenks |4&nbsp;000 | 15&nbsp;500 |---- |- |Vegvliegtuie |400 | 3&nbsp;100 |---- |- |Helikopters |90 | 1&nbsp;000 |} == Politiek == [[Lêer:Виступ Віктора Галасюка у Верховній Раді України.jpg|duimnael|Werchowna Rada, die Oekraïense parlement in Kijif]] Oekraïne het sy onafhanklikheid op 24 Augustus 1991 verklaar toe die staatsgreep van konserwatiewe magte in die [[Sowjetunie]] misluk het. Die Oekraïense bevolking het hulle op 1 Desember per referendum ten gunste van onafhanklikheid uitgespreek. Enkele weke later is die Sowjetunie ontbind. Enkele staatkundige gegewens: * [[Staatshoof]]: President [[Wolodimir Zelenski]] * [[Regeringsleier]]: Premier [[Serhii Koretskyi]] * [[Parlement]]: Werchowna Rada. Die 450 parlementslede word vir 'n termyn van vier jaar verkies. * [[Nasionale leuse]]: "Volja, Zlahoda, Dobro" (Oekraïens vir: ''Wilskrag, Eendrag, Tevredenheid'')</small> === Administratiewe indeling === {{Hoofartikel|Deelgebiede van Oekraïne}} [[Lêer:Politiek Oekraïne.png|duimnael|Nederlandse kaart wat die deelgebiede van Oekraïne aandui]] Die huidige administratiewe indeling is uit die Sowjet-tydperk oorgeërf. Vanaf 1957 het die vaslegging van distriksgrense binne die Sowjetrepublieke se bevoegdheid geval. Volgens die grondwet van die Oekraïense Sowjetrepubliek van 1981 is die land administratief ingedeel in ''oblasti'' (geweste), rajons (distrikte) en munisipaliteite. Die laasgenoemde kategorie het stedelike nedersettings, stadsdistrikte, nedersettings, dorpe en dorpsrade behels. Hierdie gevestigde drieledige administratiewe struktuur is ook ná Oekraïne se onafhanklikwording nie aangetas nie.<ref>{{de}} Matthias Morgner: ''Reformbedarf. Kommunale Selbstverwaltung in der Ukraine''. In: Manfred Sapper en Volker Weichsel (reds.): ''Die Ukraine im Wandel. Stabile Instabilität in einem Zwischenland''. Bonn: Bundeszentrale für politische Bildung 2010, bl. 163</ref> Die besondere rol, wat groter stede as nywerheidspilpunte in die sentrale planekonomie vervul het, is deur hulle administratiewe status weerspieël. Die belangrikste industriële sentrums is administratief aan die distrikte gelykgestel. Sewastopol – as basis van die Sowjet-Russiese Swartseevloot – en Kiyv as administratiewe setel het nie onder die Oekraïense SSR se grondwet geval nie, maar is regstreeks deur Moskou geadministreer. Alle ander stedelike nedersettings het in die derde administratiewe kategorie geval. == Demografie == === Etniese samestelling === [[Lêer:Ukrainian girls wearing vyshyvankas at the Independence Day celebration.jpg|duimnael|Oekraïense meisies met tradisionele blommekrone gedurende Onafhanklikheidsdagvierings in 2011]] [[Lêer:Bortnychi in Kyiv.jpg|duimnael|Bortnychi, 'n historiese woonkwartier in die suide van Kijif]] [[Lêer:(44) PANORAMIC VIEW ON DOWNTOWN IN CITY OF KHARKIV STATE OF UKRAINE PHOTOGRAPH BY VIKTOR O LEDENYOV 20160621.jpg|duimnael|Die integrasie van Russiessprekendes in 'n onafhanklike Oekraïense staat het grotendeels geslaag. So het die merendeels Russiessprekende bevolking van Charkif weerstand gebied teen Russiese inmenging]] Die grense van die huidige Oekraïense staat is eers met die land se onafhanklikwording in 1991 finaal getrek. Daarvoor was hulle die resultaat van die Sowjetunie se binnelandse beleid. Dat hierdie grense grootliks ooreenstem met die gebied wat tradisioneel deur Oekraïners bewoon is, is aan Josef Stalin se etniese beleid te danke waarvolgens alle Oekraïners in die Oekraïense Sosialistiese Sowjetrepubliek verenig is. Maar al het dié politieke konstruk op etniese oorwegings berus, is die huidige Oekraïense republiek 'n veelvolkestaat. Van die altesaam 48 miljoen bewoners volgens die sensus van 2001 was 78 persent etniese Oekraïners. [[Russe]] was die grootste etniese minderheid met 17 persent. Hulle is veral in die oostelike landsdele en op die Krim-skiereiland saamgetrek. Maar ook Pole en Jode het, alhoewel hulle vandag klein minderhede vorm, 'n belangrike rol in die geskiedenis van die land gespeel. Ander etniese minderhede sluit Wit-Russe, Roemene, Bulgare en Hongare in. Intussen het ook talle [[Krimtatare]], wat gedurende die Tweede Wêreldoorlog gedeporteer is, na die Krim teruggekeer. === Demografiese ontwikkeling === Volgens die vier Sowjet-sensusse ná die Tweede Wêreldoorlog het Oekraïne tussen 1959 en 1989 'n bestendige bevolkingsgroei getoon. Vroeg in 1993 het die inwonertal tot die hoogste vlak in die geskiedenis gestyg en daarna voortdurend afgeneem. {|class="wikitable" ! Jaar ! Inwonertal |---- |- | 1959 | 41&nbsp;869&nbsp;000 |---- |- | 1970 | 47&nbsp;126&nbsp;500 |---- |- |1979 |49&nbsp;754&nbsp;600 |---- |- |1993 |52&nbsp;244&nbsp;100 |---- |- |2001 |48&nbsp;457&nbsp;100 |} Amptelike statistieke toon 'n dramatiese afname in bevolking. In die twee dekades tussen 1993 en 2013 het die inwonertal gekrimp van 53 tot 44,6 miljoen. Terwyl baie Oekraïners na Europese en oorsese lande met 'n hoër lewenspeil geëmigreer het, het ook geboortesyfers en lewensverwagting merkbaar gedaal. In 2006 en 2007 het die regering pogings onderneem om dié demografiese tendens deur verhoogde kindertoelaes teen te werk. Geboortesyfers het vervolgens gestyg en die negatiewe bevolkingsgroei het verstadig. Nogtans word daar steeds meer sterfgevalle as geboortes aangeteken. Die getal Oekraïners in die buiteland word op meer as 2,5 miljoen beraam.<ref>{{en}} Greg Bloom: ''Ukraine''. Lonely Planet Publications 2008, bl. 38</ref> === Nasie en staat === Die Oekraïense term vir "nasie", ''natsiia'', het 'n heel ander betekenis as sy Afrikaanse eweknie wat algemeen gebruik word as 'n sinoniem vir "staat". Die Oekraïense ''natsiia'' verwys daarenteen eerder na 'n etniese gemeenskap wat dieselfde oorsprong, taal en kultuur deel, maar nie noodsaaklik oor sy eie staat beskik nie.<ref>{{de}} Yekelchyk (2007), bl. 7</ref> Hierdie verskil in betekenis weerspieël die politieke situasie in Oekraïne in die tyd voor die Eerste Wêreldoorlog toe Wes-Europa hoofsaaklik uit nasiestate bestaan het, terwyl multinasionale ryke groot dele van Sentraal- en Oos-Europa oorheers het. Omstreeks 1900 was die gebiede met 'n etniese Oekraïense bevolking verdeel tussen die Russiese Ryk en Oostenryk-Hongarye. Die enigste realistiese visie vir Oekraïners was dié van 'n taal- en kultuurgemeenskap, en selfs dit is indertyd nie deur alle Oekraïenssprekendes gedeel nie. === Oekraïners === {{Hoofartikel|Oekraïners}} [[Lêer:Ukraine census 2001 Ukrainians.svg|duimnael|Verspreiding van Oekraïners in Oekraïne volgens [[oblast]]e in 2001]] In die oudste historiese dokumente, wat na die bewoners van die huidige Oekraïne verwys, word die plaaslike Slawiessprekende bevolking Rusyny, Rusychi (uitgespreek as Roesitsji) en Rusy (afgelei van die Kiëf-Roes) genoem. Tussen die 10de en 12de eeu het hierdie terme nog nie die proto-Russiese bewoners in die noordoostelike vorstedomme van Kiëf-Roes ingesluit nie. Die huidige moderne naam ''Ukraintsi'' is afgelei van ''Ukraina'' (Oekraïne), 'n term wat vir die eerste keer in 'n dokument van 1187 voorkom. Oekraïners het tot in die 19de eeu, met enkele uitsonderings, hoofsaaklik hul oorspronklike taalgebied bewoon. Eers in die laaste dekades van die 19de eeu het groot getalle Oekraïners, wat indertyd onder Russiese bewind gestaan het, na die Asiatiese gebiede van die Russiese Ryk gemigreer, terwyl baie van hul landgenote in Wes-Oekraïne, wat destyds deel uitgemaak het van Oostenryk-Hongarye, 'n nuwe tuiste in Noord-Amerika gevind het. Vandag bly sowat 'n kwart van alle Oekraïners in die buiteland. === Boere === [[Lêer:Володимир Маковський. Україна. Vladimir Makovsky. Ukrainean Village.jpg|duimnael|Wladimir Makofski: Feestyd in 'n Oekraïense dorp]] [[Lêer:Velykodny buket by IVF.jpg|duimnael|Oekraïense tradisies is diep gewortel in die plattelandse lewe. Paastyd in Oekraïne is 'n fees vir die oog en die maag]] Nog tot in die tweede derde van die 20ste eeu was die oorgrote meerderheid van Oekraïenssprekendes boere. Alhoewel daar in die middeleeue en die vroeë moderne tyd wél 'n groter aantal Oekraïense ortodokse adellikes en stadsbewoners was, het diskriminasie aan die kant van die Poolse owerheid en die sterk invloed van Pole se eie adellike kultuur daartoe gelei dat die Oekraïense adelsklas in die 18de eeu oorwegend gepoloniseer was. In die 18de en 19de eeu het die nuwe Russiese bewindhebbers dieselfde diskriminerende houding teen Oekraïenssprekendes ingeneem en sodoende 'n proses van vinnige Russifisering bevorder.<ref>{{de}} Andreas Kappeler: ''Das historische Erbe der Ukraine''. In: Manfred Sapper en Volker Weichsel (reds.): ''Die Ukraine im Wandel. Stabile Instabilität in einem Zwischenland''. Bundeszentrale für politische Bildung (bpb): Bonn 2010, bl. 16</ref> Groot dele van die gepoloniseerde of gerussifiseerde bolaag van die Oekraïense samelewing het 'n relatief sterk streeksbewussyn bewaar, maar die leefwêrelde van die boerebevolking en plaaslike elites was streng van mekaar geskei. Gaandeweg het sowel die etnoniem Oekraïner (dikwels ook Roeteen, Rusyn of Klein-Rus) asook die skertsende bynaam ''chochol'' die betekenis van "boer" gekry. Sosiale, etniese en taalkundige verskille het saamgeval. Die Oekraïense taal en kultuur is in die 18de en 19de eeu hoofsaaklik deur die plattelandse bevolking aan die lewe gehou. Die Oekraïense nasionale beweging is deur 'n klein laag van Oekraïense intellektueles gedra wat die boerebevolking vir hul ideale probeer mobiliseer het om hulle in 'n moderne nasie te integreer. Die sosiale status van die meeste Oekraïense boere is tot in die 17de eeu verlaag tot lyfeienskap. Die groot grondbesitters was Poolssprekendes en in toenemende mate ook gepoloniseerde Oekraïense adellikes. Terwyl die vryheidsregte, wat in 1648 aan Kosakke toegeken is, net 'n kort tussenspel sou wees, het Oekraïense boere in Pole-Litaue reeds in die tweede helfte van die 17de eeu en in die Russiese Ryk in die 18de eeu weer lyfeienes geword. Die meeste van hulle het ook ná die amptelike boerebevryding teen die middel van die 19de eeu in armoede verkeer. Die laat afskaffing van lyfeienskap het 'n negatiewe impak op die sosiale mobilisering, verstedeliking en geletterdheid van boere gehad sodat hulle min belang in die nasionale aspirasies van intellektueles gestel het en eerder pogings onderneem het om hul moeilike ekonomiese situasie te verbeter. Om hulle aandag te trek, is nasionaliste genoodsaak om hul nasionale doelwitte met sosiale programme te verbind. So het die meeste politieke partye in Oostenryk en in die Russiese Ryk in hul programme nasionalistiese en sosialistiese ideale met mekaar verbind. In die moeilike tye van die Eerste Wêreldoorlog en die Russiese Rewolusie het tenminste 'n deel van die plattelandse Oekraïense bevolking nasionale doelwitte gesteun, maar in die volgende burgeroorloë het sosiale kwessies weer na vore getree. Die gedwonge kollektivering van Oekraïne se landboubedryf en die ontsettende hongersnood van 1932 en 1933, wat deur die Stalin-bewind bewus veroorsaak is, het 'n nekslag vir boere toegedien. Vervolgens is die industriële ontwikkeling en verstedeliking van Oekraïne deur die Sowjet-owerheid geforseer. Die resultaat, waarna in die 1930's met trots verwys is, was 'n "volwaardige sosiale struktuur" met 'n stedelike bevolking, 'n nuwe klas van nywerheidswerkers en 'n nuwe intelligentsia. Baie stadsbewoners het in hierdie periode hul Oekraïense identiteit en omgangstaal kwytgeraak en het hulself by die Russiessprekende bevolking aangepas.<ref>{{de}} Kappeler (2010), bl. 17</ref> Ook in hierdie tydperk het die Oekraïense taal en kultuur sy oorlewing in die moderne Sowjet-samelewing aan die platteland te danke gehad. Oekraïners het hul landelike karakter en tradisies langer gehandhaaf as Russe en ander etniese groepe in die Sowjetunie. So was in 1959 eers 39 persent van die Oekraïense bevolking verstedelik – teenoor 58 persent van die Russiese en 48 persent van die totale Sowjet-bevolking. Die tradisies van die boerebevolking is tans steeds lewendig in Oekraïne, soos uit die leefstyl, eetgewoontes en mentaliteit van groot dele van sy bevolking blyk. Groot waarde word aan volkstradisies, -klere en -dans geheg, terwyl etnografiese musea wye aandag geniet. Die kenmerkende karakter van Oekraïners is bepaal deur die feit dat hul proses van nasiewording hoofsaaklik deur die plattelandse bevolking gedra is – 'n verskynsel wat ook in verskeie ander Noordoos- en Oos-Europese lande soos Litaue, Slowenië, Slowakye en Wit-Rusland waargeneem kan word. In teenstelling daarmee het byvoorbeeld Pole en Hongarye as adelsnasies, Duitsland en Tsjeggië as burgerlike samelewings en Frankryk en Rusland as sentralistiese eenheidstate ontwikkel. Hierdie tipologie beskryf die ingewikkelde proses van nasiewording weliswaar in baie growwe trekke. So het ook in Oekraïne adel, geestelikheid en veral Kosakke 'n belangrike rol in dié proses gespeel.<ref>{{de}} Kappeler (2010), bl. 17-18</ref> === Godsdiens === [[Lêer:Lwow Jura.JPG|duimnael|Die Grieks-Ortodokse Sint-Joriskatedraal in Lwif (Lemberg)]] [[Lêer:St. Michael's Cathedral from belltower.JPG|duimnael|Sint Michiel-katedraal in Kijif]] [[Lêer:Bakhchisaray, Hansaray Museum.jpg|duimnael|Die Krimse Khan se paleis by Hansaray was vir meer as 300 jaar die sentrum van [[Islam]] op die Krim]] [[Lêer:Kharkov Synagogue1.jpg|duimnael|Die Choral-[[sinagoge]] in [[Charkif]] is die grootste in die hele Oekraïne]] Een van die opvallendste kenmerke van Oekraïense nedersettings is die groot aantal kerke in aanbou. Ná die land se onafhanklikwording is baie kerkgeboue, wat in die 1930's as gevolg van [[Josef Stalin]] se ateïstiese beleid gesloop is, heropgebou, maar ook nuwes het ontstaan. Terwyl Oekraïners weer belang stel in hul kulturele tradisies, is daar ook 'n behoefte aan spiritualiteit en geestelike waardes wat kerkbywoning sterk laat toeneem het.<ref>{{de}} Gerlach en Schmidt (2011), bl. 43</ref> Die nuwe belangstelling in die Christelike geloof vind plaas in die historiese spanningsveld tussen die Katolieke tradisies van Wes-Oekraïne en die Oosters-Ortodokse geloofswêreld in die ooste van die land. Tussen hierdie twee Christelike hoofpole met sy Roomse en Bisantynse oorspronge het 'n derde tradisie as mengvorm ontstaan – die Grieks-Katolieke of Geünieerde Kerk. Sy ritus verskil nouliks van dié in Ortodokse kerke, maar in regtelike opsig val dit nogtans onder die gesag van die [[pous]] in Rome. Die vorming van 'n Geünieerde Kerk was een in 'n lang reeks pogings om die kloof, wat met die [[Oos-Wes-skisma]] van 1054 in Christelike geledere ontstaan het, weer te oorbrug. So het ook die Rooms-Katolieke Poolse staat daarin belang gestel om van sy Ortodokse Oekraïense onderdane getroue burgers te maak. Na verskeie vergeefse pogings om 'n geunifiseerde kerk te vestig, het die Poolse Kroon deur geheime onderhandelinge in die laat 16de eeu uiteindelik sy doelwit bereik toe ses Ortodokse biskoppe in 1594 'n unieverdrag met Rome onderteken het waardeur 'n Grieks-Katolieke Kerk gestig is. Die ses ondertekenaars is deur ander Ortodokse gelowiges as verraaiers bestempel, en tot vandag word die Geünieerde Kerk as 'n Rooms-Katolieke invalshoek beskou. Die nuwe kerk is ook deur Rooms-Katolieke met argwaan bejeën. In Oekraïense gebiede, wat ná die Poolse Delinge onder Russiese bewind gekom het, het tsarin [[Katharina II van Rusland|Katharina die Grote]] die Geünieerde Kerk summier verbied. Maar dit het voortbestaan in dié landsdele wat by die Habsburgse Oostenryk-Hongarye ingelyf is. Hier het die kerk ná die ontstaan van 'n Oekraïense nasionale beweging in die 19de eeu pogings onderneem om as die nasionale kerk van Oekraïne erken te word. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het die kerk bande onderhou met nasionalistiese bewegings. Ná 1946 is dit van kollaborasie beskuldig. Baie geestelikes het geëmigreer, ander is in hegtenis geneem. Die kerk het in die ondergrond voortbestaan en het in die tyd van die perestroika, die politieke liberalisering in die Sowjetunie, sy wettige status herwin. Dit het vervolgens veral in Wes-Oekraïne sterk groei getoon waar dit in 1993 weer vyf miljoen gelowiges en meer as 1&nbsp;000 priesters getel het. Die Grieks-Katolieke kerkhoof, grootaartsbiskop kardinaal Ljoebomir Hoezar, het in 2004 die Oranje Rewolusie in Oekraïne gesteun. Die besluit om sy amptelike setel van Lwif na Kijif te verskuif is in die volgende jaar deur baie Ortodokse gelowiges as aanmatigend beskou, ongeag die feit dat die kerk se geestelike sentrum, die Sint-Joriskatedraal, steeds in Lwif geleë is.<ref>{{de}} Gerlach en Schmidt (2011), bl. 44</ref> Lwif dien daarnaas ook as die geestelike sentrum vir Rooms-Katolieke gelowiges in Oekraïne wat dikwels van Poolse afkoms is. Die Oekraïens-Ortodokse Kerk, wat nog tot en met 1990 as Russies-Ortodokse Kerk bekendgestaan het, staan tradisioneel in die politieke spanningsveld tussen Kijif en Moskou. Die kerkhoof, die metropliet in Kijif wat sy amptelike setel in die Grotteklooster het, val onder die gesag van die Ortodokse patriarg in Moskou. Baie gelowiges spreek hulle ten gunste van 'n onafhanklike Oekraïense kerk uit, 'n sogenaamde outokefale kerk, met Oekraïens as kerktaal en 'n eie patriarg – 'n droom wat in die Russiese Ryk nie vervul het nie. Eers met die tsaar se bedanking het gelowiges 'n kans gesien vir 'n selfstandige kerk. So is op 9 Mei 1919 die eerste Oekraïense liturgie in die Garnisoenkerk te Kijif gevier. Die skeiding van staat en kerk, wat deur die Bolsjewiki bewerkstellig is, het die amptelike registrasie van 'n Oekraïense kerk moontlik gemaak waarvoor die owerheid kerkgeboue beskikbaar gestel het. In September 1921 is die opperpriester Lipkofski tot hoof van die outokefale Ortodokse Kerk van Oekraïne gewy. Maar slegs vir 'n kort periode het die Bolsjewiki geloofsvryheid gewaarborg voordat Lenin in die 1920's met sy leuse "Hoe meer reaksionêre geestelikes ons kan skiet, hoe beter!" 'n bloedige vervolging van gelowiges en geestelikheid begin het. Die besetting van Oekraïne deur Duitse troepe in 1941 het 'n kort herlewing van die kerk moontlik gemaak, maar nadat die Duitsers hulle aan Oekraïne moes onttrek, het baie lede van die kerkhiërargie na Duitsland gevlug en hulle uiteindelik in Noord-Amerika gevestig. Ná die onafhanklikwording in 1991 het 'n deel van die Ortodokse Kerk onder leiding van die metropoliet Filaret weggebreek van die moederkerk om die onafhanklike Oekraïens-Ortodokse Kerk van die Kijifse Patriargaat te vorm. == Ekonomie == === Kenmerke === [[Lêer:Zmiiv thermal power plant (2007).jpg|duimnael|Termiese kragsentrale in Zmiiv]] [[Lêer:Dnipropetrovsk view 2015 tov-tob.jpg|duimnael|Die sakekern van [[Dnipro]]]] Oekraïne is 'n ope markekonomie wat deur 'n agterstand ten opsigte van modernisering en diversifering gekenmerk word. Met 'n per capita-inkomste van sowat VSA-$ 3&nbsp;600 val die land in die Wêreldbank se kategorie van laer-middelinkomste-lande. Die persentasie arm huishoudings het in die tydperk voor die internasionale finansiële krisis in 2008 merkbaar gedaal. Opvallend is die verskil tussen die relatief welvarende hoofstadgebied en die arm platteland. Ondanks hoë groeisyfers tot en met 2008 was die pas van ekonomiese transformasie stadig en is hervormings as gevolg van politieke instabiliteit en invloedryke belangegroep vertraag. Die huidige regering het aangekondig dat hulle 'n omvangryke program van hervormings tot en met 2014 sal verwesenlik om 'n beter klimaat vir buitelandse beleggings te skep. === Struktuur === Ná die ineenstorting van die sentraal beheerde planekonomie in die vroeë 1990's is voormalige staatsondernemings vinnig geprivatiseer. Dit was egter veral 'n klein groep oligarge wat voordeel uit hierdie beleid getrek het en tans groot invloed op ekonomiese besluite kan uitoefen. 'n Aansienlike persentasie ondernemings word steeds deur die Oekraïense staat beheer. Die ooste van die land was tradisioneel die sentrum van swaar en ligte nywerhede, terwyl Wes-Oekraïne 'n sterk agrariese karakter bewaar het. Die belangrikste ekonomiese sektore is metaalvervaardiging en chemie, landbou en voedselverwerking asook masjienbou. Die ekonomiese groei is aanvanklik veral deur toenemende uitvoere en hoër privaat verbruik aangedryf. Privaat verbruikers steun hierby sterk op lenings, ook in buitelandse valuta. Oekraïne kan nie self in sy energiebehoeftes voorsien nie en is grotendeels op invoere aangewese. Wat Oekraïne vir buitelandse beleggers aantreklik kan maak is die relatief groot binnelandse mark met meer as 46 miljoen verbruikers, 'n aantal hoog ontwikkelde industriële sektore (waaronder vliegtuig- en vuurpylvervaardiging), die geografiese ligging digby die markte van die Europese Unie en Oos-Europa, die groot agterstand ten opsigte van privaat verbruik en modernisering, 'n goed ontwikkelde landbousektor en 'n hoogs opgeleide beroepsbevolking met 'n relatief lae vlak van lone en salarisse.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Ukraine/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Oekraïne – Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120627024659/http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Ukraine/Wirtschaft_node.html |date=27 Junie 2012 }}</ref> === Landboupotensiaal === [[Lêer:Wheat fields in Ukraine-5962.jpg|duimnael|'n Koringveld in die [[Lwif-oblast]] gedurende Augustus]] Die Oekraïne was die koringkamer van die Sowjetunie. Alhoewel slegs 15 persent van die Sowjet-Russiese landbougrond in die Oekraïense Sosialistiese Sowjetrepubliek geleë was, het dié deelstaat nagenoeg 60 persent van die jaarlikse mielie-opbrengs, 50 persent van die suikerrietopbrengs, 40 persent van die koringopbrengs en 40 persent van die sonneblomsaad asook 'n kwart van die varkvleis gelewer. Ná die onafhanklikwording van die land het die bruto landbouproduksie (BLP) in die 1990's binne 'n dekade met 50 persent afgeneem. Die land het vandag groot landboupotensiaal vanweë sy klimaatstoestande, lae bevolkingsdigtheid en sy geografiese ligging. Meer as 40 miljoen hektaar landbougrond (waarvan 33 miljoen ha akkergrond) is beskikbaar vir grootskaalse produksie van graan en oliesade en landbouveredelingsprodukte soos melk en vleis. Meer as die helfte van Oekraïne se akkergrond is swart grond of ''čornozem'' van hoë gehalte wat hoë graan- en oliesaadopbrengste per hektaar verseker. Meer as 'n derde van die wêreld se swart grond is in die land saamgetrek. Ysvrye seehawens langs die Oekraïense Swartseekus is geskik vir die grootskaalse uitvoer van landbouprodukte na die Europese Unie, die Nabye en Midde-Ooste en Noord-Afrika. Daar is egter ook negatiewe natuurlike invloedsfaktore soos die jaarlikse sterk wisselende reënval (met 'n gemiddeld van 700&nbsp;mm in die noordweste teenoor slegs 350&nbsp;mm in die suidelike landsdele) wat graan- en oliesaadopbrengste beperk, koue winters of onvoldoende sneeuval waardeur wintergraan aan koue blootgestel word en die grond in die lente nie vogtig genoeg is vir plante nie. Droogtes en uiterste weerstoestande in die winter verminder oeste elke derde of vyfde jaar. 'n Gebrek aan kapitaal, tegniese kennis, bestuursvaardighede, moderne bemarkingstelsels en 'n strategiese ekonomiese en politieke raamwerk, wat mededingendheid op die wêreldmark verseker, plaas tans nog verdere beperkings op die uitvoergerigte landbousektor. == Kultuur == === Literatuur === Met die onafhanklikwording van Oekraïne het die kultuurbedryf homself uit die bande van die [[sosialistiese realisme]] bevry. Veral Oekraïense literatuur het 'n nuwe bloeitydperk beleef en vir die eerste keer in sy geskiedenis ook aandag in die buiteland getrek. Werke van belangrike skrywers soos Joeri Androechowitsj, Oksana Saboesjko en Serhii Sjadan is in 'n verskeidenheid tale vertaal, net soos die romans en novelle van Andrei Koerkof wat oorspronklik in Russies verskyn het.<ref>{{de}} Kappeler (2015), bl. 17</ref> === Media === Televisie- en radioprogramme word deur privaatstasies en Oekraïne se nasionale uitsaaikorporasie op nasionale en streeksvlak uitgesaai. Die nasionale televisie- en radiodiens word tans omskep tot 'n openbare uitsaaier volgens die voorbeeld van ander Europese lande. Die belangrikste nasionale dagblaaie is ''Ukrajinska Prawda'', ''Sewodnja'', ''Den'' en ''Fakty i Kommentarii''. Daar is vier belangrike weekblaaie – ''Dserkalo Tyshna'', ''Nowoe Wrema'', ''Fokus'' en ''Ukrajinsky Tyshden''. Dag- en weekblaaie ontvang hul berigte van 'n verskeidenheid persagentskappe waarvan ''UNIAN'' en ''Interfax'' die belangrikste is.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/01-Nodes_Uebersichtsseiten/Ukraine_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Oekraïne. Besoek op 29 Februarie 2016'']</ref> == Sport == [[Lêer:Ukraine national football team 20120611.jpg|duimnael|links|Die [[Oekraïense nasionale sokkerspan]] tydens die [[Europese Sokkerkampioenskap 2012]]]] [[Lêer:VladimirVitaliy.jpg|duimnael|upright|Witali en sy broer, Wladimir, het elke groot kampioenskapgordel voor sy uittrede gehou]] Oekraïne het groot baat gevind by die Sowjetse klem op [[Liggaamlike Opvoeding]]. Dié sportpolitiek het in Oekraïne honderde stadions, swempoele, gimnasia en baie ander atletiese geriewe agtergelaat.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Ukraine|title=Ukraine|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Die gewildste sportsoort is [[sokker]]. Die hoogste professionele liga is die [[Oekraïense Premierliga]]. Baie Oekraïners het ook vir die [[Sowjetse nasionale sokkerspan]] uitgedraf, waaronder die [[Ballon d'Or]]-wenners [[Ihor Bjelanof]] en [[Oleh Blochin]]. Dié toekenning is slegs aan een Oekraïner oorhandig ná die [[Ontbinding van die Sowjetunie]]: [[Andrij Sjewtsjenko]]. Die [[Oekraïense nasionale sokkerspan|nasionale span]] het tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006]] gedebuteer en die kwarteindrondte gehaal, waar hulle teen die latere sokkerwêreldkampioen [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] vasgeval het. Oekraïne het saam met Pole die [[Europese Sokkerkampioenskap 2012]] aangebied. Oekraïense [[boks]]ers is van die bestes in die wêreld.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.vivafitness.com.au/boxing-lessons-learned-dions-ukraine-visit/ |title=Boxing Lessons learned from Dion's Ukraine Visit |publisher=Viva Fitness |date=14 September 2013}}</ref> Sedert hy die onbetwiste kruisergewigkampioen in 2018 geword het, het [[Oleksandr Usyk]] ook die verenigde WBA- (Super), IBF-, WBO- en IBO-swaargewigtitels gewen. Daarmee het hy slegs een van drie boksers geword wat al die kruisergewigwêreldtitels gewen en 'n [[swaargewig]]wêreldkampioen geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/sports-boxing-anthony-joshua-wladimir-klitschko-evander-holyfield-3b9a7b202d5de124e4c2fee4298df8d4 |title=Usyk ends Joshua's reign as heavyweight champ |publisher=[[Associated Press]] |author=Steve Douglas |date=25 September 2021 |accessdate=22 Oktober 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211022091409/https://apnews.com/article/sports-boxing-anthony-joshua-wladimir-klitschko-evander-holyfield-3b9a7b202d5de124e4c2fee4298df8d4 |archive-date=22 Oktober 2021 |url-status=live}}</ref> Die broers [[Witali Klitsjko|Witali]] en [[Wladimir Klitsjko]] is voormalige swaargewigwêreldkampioene wat verskeie wêreldtitels gedurende hul loopbane gehad het. [[Wasyl Lomatsjenko]], wat die goue medalje tydens die [[Olimpiese Somerspele]] in [[Olimpiese Somerspele 2008|2008]] en [[Olimpiese Somerspele 2012|2012]] gewen het, is 'n ander bekende Oekraïense bokser. Hy hou die verenigde liggewigwêreldtitel en die rekord om 'n wêreldtitel met die minste professionele gevegte te wen, naamlik drie. Teen September 2018 was hy die wêreld se beste aktiewe bokser op die ranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espn.com/boxing/story/_/id/23519498/espn-boxing-pound-pound-rankings-vasiliy-lomachenko-no-1 |title=Pound-for-pound rankings: Vasiliy Lomachenko still No. 1 |publisher=ESPN |accessdate=18 Mei 2018}}</ref> [[Serhij Boebka]] het van 1993 tot 2014 die rekord in [[paalspring]] gehou; met sy groot sterkte, spoed en atletiese vaardighede is hy by verskeie geleenthede as die wêreld se beste atleet aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.olympic.org/mr-sergey-bubka |title=Mr. Sergey BUBKA |author=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |accessdate=27 Mei 2010}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.trackandfieldnews.com/archive/aoy.html |title=Track and Field Athlete of the Year |publisher=Trackandfieldnews |accessdate=11 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511100602/http://www.trackandfieldnews.com/archive/aoy.html |archive-date=11 Mei 2011}}</ref> [[Basketbal]] het in Oekraïne ook gewildheid verwerf. In 2011 is Oekraïne aangewys as gasheer vir [[EuroBasket 2015]]. Twee jaar later het die [[Oekraïense nasionale basketbalspan]] die [[EuroBasket 2013]] in die sesde plek afgesluit en daarmee vir die eerste keer vir die [[Basketbalwêreldbeker]] gekwalifiseer. Die [[EuroLeague]]-deelnemer [[BK Boediwelnyk Kijif|Boediwelnyk Kijif]] is die sterkste Oekraïense professionele basketbalklub. [[Skaak]] is ook gewild in Oekraïne. [[Roeslan Ponomarjof]] is 'n voormalige wêreldkampioen. Daar is sowat 85 grootmeesters en 198 internasionale meesters in Oekraïne. [[Rugby]] word ook in Oekraïne gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=71}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Ukraine|title=Ukraine|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=16 Julie 2026}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ukraine/|title=Ukraine|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=16 Julie 2026}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Ukraine|Oekraïne}} {{Wikt|Oekraïne}} * {{en}} {{Wikivoyage|Ukraine|Oekraïne}} ; Amptelike webtuistes ---- * {{en}} [https://www.president.gov.ua/ ''Amptelike webtuiste van die President van Oekraïne''] * {{en}} [https://www.kmu.gov.ua ''Amptelike webtuiste van die Regering van Oekraïne''] * {{en}} [https://www.rada.gov.ua ''Amptelike webtuiste van die Parlement van Oekraïne''] ; Ensiklopedieë ---- * {{en}} [http://www.encyclopediaofukraine.com/ ''Die Canadian Institute of Ukrainian Studies se Internet Encyclopedia of Ukraine''] ; Kaarte ---- * {{en}} [http://commons.wikimedia.org/wiki/Atlas_of_Ukraine ''Wikiatlas van Oekraïne''] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Oekraïne}} | Noord = {{vlagland|Belarus}} | Noordoos = {{vlagland|Rusland}} | Oos = {{vlagland|Rusland}} | Suidoos = [[See van Azof]] • {{vlagland|Rusland}} | Suid = [[Swartsee]] • {{vlagland|Turkye}} | Suidwes = {{vlagland|Roemenië}} • {{vlagland|Moldowa}} ({{vlagland|Transnistrië}}) | Wes = {{vlagland|Slowakye}} • {{vlagland|Hongarye}} | Noordwes = {{vlagland|Pole}} }} {{Lande van Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Oekraïne| ]] 4ukqcfdt4m3zdhoh8z14upmuz03imhc 0 7840 2917920 2700503 2026-07-17T07:59:14Z BT1121 109898 Sinskonstruksie en grammatika is verbeter. 2917920 wikitext text/x-wiki <!-- Hierdie is die tabel met data gaan verby om die artikel te wysig. --> {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" style="margin-left: 0.5em" | colspan="2" cellspacing="0" cellpadding="2" | {| align="center" border="0" | colspan="2" align="center" | [[chloor]] – '''argon''' |- | rowspan="3" valign="center" | [[Neon|Ne]]<br />'''Ar'''<br />[[Krypton|Kr]]&nbsp;&nbsp;<br />&nbsp;<br />&nbsp; |- | [[Lêer:Ar-TableImage.svg|250px|Argon in die periodieke tabel]]<br /><div align="right"><small>[[Periodieke tabel|Volledige tabel]]</small></div> |} |- ! colspan="2" align=center bgcolor="#c0ffff" | '''{{kleur|green|Algemeen}}''' |- | [[Lys van elemente volgens naam|Naam]], [[Lys van elemente volgens simbool|Simbool]], [[Lys van elemente volgens getal|Getal]] | Argon, Ar, 18 |- | [[Chemiese reeks]] | [[edelgas]]se |- | [[periodieke tabel groep|Groep]], [[periodieke tabel periode|Periode]], [[periodieke tabel blok|Blok]] | [[groep 18 element|18 (VIIIA)]], [[periode 3 element|3]] , [[p-blok|p]] |- | [[Digtheid]], [[Mohs se hardheidskaal|Hardheid]] | 1.784 [[kilogram per kubieke meter|kg/m³]] <small>(273 K)</small>, NVT |- | [[kleur|Voorkoms]] | align="center" | kleurloos<br />[[Beeld:Ar,18.jpg|125px|]] |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="#c0ffff" | '''{{kleur|green|Atoomeienskappe}}''' |- | [[Atoomgewig]] | 39.948 [[Atoommassaeenhede|ame]] |- | [[Atoomradius]] (ber.) | geen data (71) [[picometer|pm]] |- | [[Kovalente radius]] | 97 pm |- | [[van-der-Waalsradius]] | 188 pm |- | [[Elektronkonfigurasie]] | <nowiki>[</nowiki>[[neon|Ne]]<nowiki>]</nowiki>3[[s-orbital|s]]² |- | [[elektron|e⁻]] e per [[energievlak]] | 2, 8, 8 |- | [[Oksidasietoestand]]e ([[Oksied]]) | 0, +2 (in skaars omstandighede) |- | [[Kristalstruktuur]] | kubies vlakgesentreerd |- {{Elementboks Strukturbericht|A1}} |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="#c0ffff" | '''{{kleur|green|Fisiese eienskappe}}''' |- | [[Toestand van materie]] | gas ([[magnetisme|nie-magneties]]) |- | [[Smeltpunt]] | 83.8 [[Kelvin|K]] (−153.7&nbsp;°C °[[Celsius|C]]) |- | [[Kookpunt]] | 87.3 K (−150.2&nbsp;°C) |- | [[Verdampingswarmte]] | 6.447 [[kilojoule per mol|kJ/mol]] |- | [[Smeltingswarmte]] | 1.188 kJ/mol |- | [[Dampdruk]] | Geen data [[Pascal|Pa]] {{Elementboks Henry se konstante|1,4 x 10^-3 [L/mol.atm] 1300 [K] <ref>{{ref:Sander}}</ref>}} |- | [[Spoed van klank]] | 319 [[meter per sekonde|m/s]] teen 293.15 K |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="#c0ffff" | '''{{kleur|green|Algemeen}}''' |- | [[Elektronegatiwiteit]] | geen data ([[Pauling skaal]]) |- | [[Spesifieke warmtekapasiteit]] | 520 [[joule per kilogram-kelvin|J/(kg*K)]] |- | [[Elektriese geleidingsvermoë]] | geen data |- | [[Termiese geleidingsvermoë]] | 0.01772 [[watt per meter-kelvin|W/(m*K)]] |- | 1^ste [[ionisasiepotensiaal]] | 1520.6 kJ/mol |- | 2^de ionisasiepotensiaal | 2665.8 kJ/mol |- | 3^de ionisasiepotensiaal | 3931 kJ/mol |- | 4^de ionisasiepotensiaal | 5771 kJ/mol |- | 5^de ionisasiepotensiaal | 7238 kJ/mol |- | 6^de ionisasiepotensiaal | 8781 kJ/mol |- | 7^de ionisasiepotensiaal | 11995 kJ/mol |- | 8^ste ionisasiepotensiaal | 13842 kJ/mol |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="#c0ffff" | '''{{kleur|green|Mees stabiele isotope}}''' |- | colspan="2" | {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" width="100%" ! [[Isotoop|iso]] ! [[natuurlike verspreiding|NV]] ! [[halfleeftyd]] ! [[Vervalmodus|VM]] ! [[Vervalenergie|VE]] [[mega|M]][[elektronvolt|eV]]<br /> [nie SI] ! [[Vervalproduk|VP]] |- |[[Argon-36| ³⁶Ar]] || 0.336% | colspan="4" | Ar is [[stabiele isotoop|stabiel]] met 18 [[neutron]]e |- | [[Argon-38|³⁸Ar]] || 0.063% | colspan="4" | Ar is stabiel met 20 neutrone |- | [[Argon-39|³⁹Ar]] || [[sintetiese radio-isotoop|sin.]] | 269 y | [[beta-emissie|β^-]] | 0.565 || ³⁹[[Kalium|K]] |- | [[Argon-40|⁴⁰Ar]] || '''99.6%''' | colspan="4" | Ar is stabiel met 22 neutrone |- | [[Argon-42|⁴²Ar]] || sin. || 32.9 [[jaar|j]] | β^- || 0.600 || ⁴²[[Kalium|K]] |} |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="#c0ffff" | {{Kleur|green|[[SI]] eenhede & [[standaard temperatuur en druk|STD]] word gebruik tensy anders vermeld.}} |} <!-- einde van tabel begin van artikel --> '''Argon''' is die [[chemiese element]] in die [[periodieke tabel]] met die simbool '''Ar''' en [[atoomgetal]] 18. Argon is die derde [[edelgas]] in groep 18 en maak ongeveer 1% van die [[Aarde se atmosfeer]] uit. == Kenmerkende eienskappe == Argon is 2,5 keer meer [[oplosbaarheid|oplosbaar]] in water as [[stikstof]] wat dit ongeveer net so oplosbaar soos [[suurstof]] maak. Hierdie hoogs stabiele chemiese element is kleurloos en reukloos in beide vloeibare en gasvorm. Daar is geen egte chemiese verbinding wat argon bevat nie – een van die redes waarom dit voorheen 'n inerte gas genoem is. Die sintese van argonhidrofluoried (HArF), 'n hoogs onstabiele verbinding van argon met [[fluoor]], is deur navorsers by die Universiteit van Helsinki in 2000 gerapporteer, maar die bestaan daarvan is nog nie onafhanklik bevestig nie. Alhoewel geen ''chemiese'' verbindings van argon bestaan nie, kan argon [[klatraat|klatrate]] met [[water (molekule)|water]] vorm wanneer atome daarvan in 'n netwerk van watermolekules vasgevang word. Teoretiese berekeninge op rekenaar het gewys dat verskeie stabiele argonverbindings teoreties behoort te kan bestaan, maar daar is egter nog geen manier om dit te sintetiseer nie. == Aanwendings == Argon word in beligting gebruik, aangesien dit selfs by hoë temperature nie reageer met die filament in 'n [[gloeilamp]] nie. Dit word ook gebruik waar diatomiese stikstof nie geskik is as (semi-)[[inert]]e gas nie. Ander gebruike sluit in: * Word gebruik as gasskerm vir baie [[sweistegniek]]e, insluitend [[metaal inerte gas sweiswerk|MIG]] asook [[Wolfram inerte gas sweiswerk|TIG]] (Engelse afkorting behou om verwarring te voorkom) * vir gebruik as nie-reaktiewe kombers in die vervaardiging van [[titaan]] en ander reaktiewe elemente. * vir 'n beskermende atmosfeer waarin [[silikon]]- en [[germanium]][[kristal]]le gegroei kan word. * Argon-39 is al gebruik vir geologiese studies, hoofsaaklik vir studie van [[yskern]]e. Dit is ook al gebruik vir [[grondwater]]datering. * [[Krio-snykunde|Krio-snykundige]] (Kriogeniese snykunde) prosedures soos [[kriogeniese verwydering]] gebruik vervloeide argon om [[kanker]]selle te vernietig. * Argon word ook gebruik in tegniese [[skubaduik]] om 'n droë pak op te blaas, vanweë sy onreaktiewe hitte-isolasie effek. == Geskiedenis == [[Henry Cavendish]] het in [[1785]] vermoed dat argon ([[Grieks (taal)|Grieks]] ''argos'' wat "onaktief" beteken) in lug teenwoordig was, maar dit is eers in [[1894]] deur [[John William Strutt|Lord Rayleigh]] en Sir [[William Ramsay]] ontdek. == Verspreiding == Die gas kan vanuit lug herwin word deur fraksionering van vloeibare lug aangesien die [[Aarde se atmosfeer|atmosfeer]] ongeveer 0,934% op 'n volumebasis bevat (1,29% op 'n massabasis). Die atmosfeer van [[Mars (planeet)|Mars]] bevat daarteenoor ongeveer 1,6% Ar-40 en 5 [[dele per miljoen|dpm]] Ar-36. In [[2005]] het die ''[[Cassini-Huygens|Huygens]]'' ruimteverkenningstuig ook die teenwoordigheid van Ar-40 op [[Titaan (maan)|Titaan]], die grootste maan van [[Saturnus (planeet)|Saturnus]], ontdek. [http://www.esa.int/esaCP/SEMHB881Y3E_index_0.html]. == Verbindings == Argon, en die ander edelgasse, is voor 1962 algemeen as chemies inert beskou wat nie in staat is om verbindings met ander stowwe te vorm nie. Wetenskaplikes het sedertdien egter verbindings van die swaarder edelgasse voorberei. In 2000 is die eerste argon verbinding deur navorsers by die [[Universiteit van Helsinki]] voorberei. Deur 'n ultraviolet lig op bevrore argon wat 'n klein hoeveelheid waterstof-fluoried bevat het, was hulle in staat om argonwaterstof-fluoried (HArF) te sintetiseer. Die eksperimentele resultate is skynbaar nog nie onafhanklik bevestig nie. == Isotope == Die hoof-[[isotoop|isotope]] van argon wat op Aarde gevind word is Ar-40, Ar-36 en Ar-38. [[Kalium|K]]-40 wat natuurlik voorkom en 'n [[halfleeftyd]] van 1,250 x 10⁹ jaar het, verval deur [[elektronvangs]] en [[Betadeeltjie#β+-verval_(positronvrystelling)|positronvrystelling]] na stabiele Ar-40 (11,2%), asook na stabiele Ca-40 (88,8%) deur [[betaverval]]. Hierdie eienskappe en verhoudings word gebruik om die ouderdom van [[rots]]e te bepaal. In die Aarde se atmosfeer word Ar-39 gemaak deur die inwerking van [[kosmiese straling]] op Ar-40. Ondergronds word dit ook geskep deur die [[neutronvangs]] deur K-39 of alfa-emissie deur [[kalsium]]. Argon-37 word geskep deur die verval van kalsium-40 as gevolg van ondergrondse [[kerntoetse|kernontploffings]]. Dit het 'n halfleeftyd van 35 dae. == Verwysings == * [http://periodic.lanl.gov/elements/18.html Los Alamos National Laboratory – Argon] {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|argon}} {{CommonsKategorie}} * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Ar/index.html WebElements.com – Argon] * [http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/Ar.html EnvironmentalChemistry.com – Argon] * Diving applications: [http://www.decompression.org/maiken/Why_Argon.htm Why Argon?] * [http://www.uigi.com/argon.html Argon Ar Properties, Uses, Applications] {{Navigasie Periodieke tabel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Chemiese elemente]] [[Kategorie:Edelgasse]] [[Kategorie:Argon]] 5q8w41zw5k5lhbzg8primbv1qi0g10s 0 10072 2917906 2879039 2026-07-17T04:34:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2917906 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die [[planeet]] Mars. Vir ander betekenisse van die naam, sien [[Mars (dubbelsinnig)]].'' {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #EEDC82 | name = Mars | symbol = [[Lêer:Mars symbol (bold).svg|24px|alt=♂|Mars se sterrekundige simbool]] | image = [[Lêer:Mars Valles Marineris.jpeg|frameless|Die planeet Mars]] | caption = Mars, soos op 22 Februarie 1980 waargeneem deur die Viking 1-wenteltuig. | orbit_ref = <ref name=VSOP87>{{cite journal |title=Numerical expressions for precession formulae and mean elements for the Moon and planets |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=282 |issue=2 |pages=663–683 |date=February 1994 |last1=Simon |first1=J.L. |last2=Bretagnon |first2=P. |last3=Chapront |first3=J. |last4=Chapront-Touzé |first4=M. |last5=Francou |first5=G. |last6=Laskar |first6=J. |bibcode=1994A&A...282..663S}}</ref> | epoch = [[J2000]] | aphelion = {{val|249200000|ul=km}} | perihelion = {{val|206700000|u=km}} | semimajor = {{val|227939200|u=km}} | eccentricity = {{val|0.0934}} | period = 686,971 dae | synodic_period = 779,96 dae | avg_speed = 24,007 km/s | inclination = {{val|1.850|u=°}} tot [[sonnebaan]] <br/>{{val|5.65|u=°}} tot sonewenaar | asc_node = {{val|49.558|u=°}} | arg_peri = {{val|286.502|u=°}} | mean_anomaly = 19,412°<ref name="NasaFactSheet">{{cite web|first=David|last=Williams|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/marsfact.html|title=Mars Fact Sheet |publisher=NASA Goddard Space Flight Center|year=2018 |access-date=22 Maart 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200317184127/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/marsfact.html|archive-date=17 Maart 2020}}; Mean Anomaly (deg) 19.412 = (Mean Longitude (deg) 355.45332) - (Longitude of perihelion (deg) 336.04084) {{PD-notice}}</ref> | satellites = 2 | allsatellites = yes | mean_radius = 3 389,5 ± 0,2 km<ref name="Seidelmann2007">{{cite journal|doi=10.1007/s10569-007-9072-y|last1=Seidelmann|first1=P. Kenneth|last2=Archinal|first2=Brent A.|last3=A'Hearn<!-- written A'hearn here, mostly A'Hearn elsewhere --> |first3=Michael F.|display-authors=3|last4=Conrad|first4=Albert R.|last5=Consolmagno|first5=Guy J.|last6=Hestroffer|first6=Daniel|last7=Hilton|first7=James L.|last8=Krasinsky|first8=Georgij A.|last9=Neumann |first9=Gregory A.|last10=Oberst|first10=Jürgen|last11=Stooke|first11=Philip J.|last12=Tedesco|first12=Edward F.|last13=Tholen|first13=David J.|last14=Thomas|first14=Peter C.|last15=Williams|first15=Iwan P. |year=2007|title=Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006|journal=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy|volume=98|issue=3|pages=155–180 |bibcode=2007CeMDA..98..155S|ref=|issn = 0923-2958 }}</ref> | equatorial_radius = 3 396,2 ± 0,1 km<ref name="Seidelmann2007"/><br/><small>(0,533 aardes)</small> | polar_radius = 3 376 ,2 ± 0,1 km<ref name="Seidelmann2007"/><br/><small>(0,531 aardes)</small> | flattening = {{val|0.00589|0.00015}} | surface_area = {{val|144798500|u=km2}}<ref>{{cite book|first1=Peter|last1=Grego|title=Mars and How to Observe It |url=https://archive.org/details/marshowtoobserve0000greg|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/marshowtoobserve0000greg/page/3 3]|publisher=Springer Science+Business Media|date=6 Junie 2012|isbn=978-1-4614-2302-7|via=Internet Archive}}</ref><br/><small>(0,284 aardes)</small> | volume = {{val|1.6318|e=11|u=km3}}<ref name=lodders1998/><br/><small>(0,151 aardes)</small> | mass = {{val|6.4171|e=23|u=kg}}<ref name="konopliv2011">{{cite journal |last1=Konopliv |first1=Alex S. |last2=Asmar |first2=Sami W. |last3=Folkner |first3=William M. |last4=Karatekin |first4=Özgür |last5=Nunes |first5=Daniel C. |last6=Smrekar |first6=Suzanne E. |last7=Yoder |first7=Charles F. |last8=Zuber |first8=Maria T. |display-authors=5 |title=Mars high resolution gravity fields from MRO, Mars seasonal gravity, and other dynamical parameters |journal=Icarus |volume=211 |issue=1 |date=Januarie 2011 |pages=401–428 |bibcode=2011Icar..211..401K |doi=10.1016/j.icarus.2010.10.004}}</ref><br/><small>(0,107 aardes)</small> | density = {{val|3.9335|u=g/cm3}}<ref name="lodders1998">{{cite book|title=The Planetary Scientist's Companion|url=https://archive.org/details/planetaryscienti00lodd_066|url-access=limited|publisher=Oxford University Press|first1=Katharina |last1=Lodders|first2=Bruce|last2=Fegley|page=[https://archive.org/details/planetaryscienti00lodd_066/page/n210 190]|date=1998|isbn=978-0-19-511694-6}}</ref> | surface_grav = {{val|3.72076|u=m/s2}}<ref name="Hirt2012">{{Cite journal|title=Kilometer-resolution gravity field of Mars: MGM2011|journal=Planetary and Space Science|last1=Hirt|first1=C.|last2=Claessens|first2=S. J.|last3=Kuhn|first3=M.|last4=Featherstone|first4=W. E.|volume=67|issue=1|pages=147–154|date=Julie 2012|doi=10.1016/j.pss.2012.02.006|bibcode=2012P&SS...67..147H|hdl=20.500.11937/32270|url=https://espace.curtin.edu.au/bitstream/20.500.11937/32270/2/173469_Hirt2012_MGM2011_PSS_av%5b1%5d%20updated.pdf|access-date=15 September 2020|archive-date= 1 Maart 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240301160101/https://espace.curtin.edu.au/bitstream/handle/20.500.11937/32270/173469_Hirt2012_MGM2011_PSS_av&#91;1&#93;%20updated.pdf;jsessionid=1E3221E0465842BF0C2907102AA4216B?sequence=2|url-status=dead}}</ref><br/><small>(0,3794&nbsp;''[[g-force|g]]'')</small> | moment_of_inertia_factor = {{val|0.3662|0.0017}}<ref name="Folkner1997">{{cite journal|author=Folkner, W. M.|title=Interior Structure and Seasonal Mass Redistribution of Mars from Radio Tracking of Mars Pathfinder|journal=Science|volume=278|issue=5344 |year=1997|pages=1749–1752|issn=0036-8075|doi=10.1126/science.278.5344.1749|pmid=9388168|bibcode=1997Sci...278.1749F |url=http://pdfs.semanticscholar.org/d110/bc04e0f11a7e90c3bbab2b0313769e2e288b.pdf}}</ref> | escape_velocity = 5,027 km/s | sidereal_day = {{val|1.025957|u=dag}}<br/>{{RK|24|37|22.7}}<ref name="lodders1998"/> | rot_velocity = {{val|868.22|u=km/h}} | axial_tilt = {{val|25.19|u=°}} tot sy wentelvlak<ref name="nssdc"/> | right_asc_north_pole = {{val|317.68143|u=°}}<br/>{{RK|21|10|44}} | declination = {{val|52.88650|u=°}} | temp_name1 = [[Kelvin]] | min_temp_1 = 130&nbsp;K | mean_temp_1 = 210&nbsp;K<ref name="nssdc"/> | max_temp_1 = 308&nbsp;K | temp_name2 = [[Celsius]] | min_temp_2 = -143&nbsp;°C<ref name=cold/> | mean_temp_2 = -63&nbsp;°C | max_temp_2 = 35&nbsp;°C<ref name=hot/> | magnitude = -2,94 tot +1,86<ref name="Mallama_and_Hilton">{{cite journal |title=Computing apparent planetary magnitudes for The Astronomical Almanac |journal=Astronomy and Computing |first1=Anthony |last1=Mallama |first2=James L. |last2=Hilton |volume=25 |pages=10–24 |date=Oktober 2018 |doi=10.1016/j.ascom.2018.08.002 |bibcode=2018A&C....25...10M |arxiv=1808.01973}}</ref> | angular_size = 3,5-25,1″<ref name="nssdc"/> | atmosphere = yes | atmosphere_ref = <ref name="nssdc"/><ref name="barlow08"/> | surface_pressure = 0,636 <br/>(0,4-0,87)&nbsp;[[pascal (eenheid)|kPa]] | atmosphere_composition = {{plainlist| * 95,97% [[koolstofdioksied]] * 1,93% [[argon]] * 1,89% [[stikstof]] * 0,146% [[suurstof]] * 0,0557% [[koolstofmonoksied]] * 0,0210% [[waterdamp]] * 0,0100% [[stikstofoksied]] * 0,00025% [[neon]] * 0,00008% halfswaar water * 0,00003% [[kripton]] * 0,00001% [[xenon]] }} }} '''Mars''' is die vierde planeet van die [[Son]] af in ons [[Sonnestelsel]]. Die planeet is genoem na [[Mars (mitologie)|Mars]], die [[Romeinse mitologie|Romeinse god]] van oorlog. Daar word ook na Mars as die "Rooi Planeet" verwys, aangesien dit van die Aarde af rooierig lyk. Mars is ’n [[aardplaneet]] met ’n dun [[atmosfeer]]. Die oppervlakeienskappe herinner aan die impakkraters van die [[Maan]] sowel as die [[vulkaan|vulkane]], valleie, [[woestyn]]e en poolkappe van die [[Aarde]]. Mars is ook die tuiste van [[Olympus Mons]], die hoogste bekende berg in die Sonnestelsel, en van [[Valles Marineris]], die grootste [[canyon]]. Benewens die planeet se geografiese eienskappe, is sy [[Wentelbaan|wentelperiode]] en [[seisoen]]ale siklusse ook soortgelyk aan dié van die Aarde. [[Lêer:Terrestrial planet size comparisons.jpg|duimnael|links|400px|'n Vergelyking van die grootte van die aardplanete, (van links) [[Mercurius]], [[Venus]], Aarde en Mars.]] Tot en met die eerste verbyvlug deur [[Mariner 4]] in 1965 is gespekuleer dat daar moontlik vloeibare water op die planeet se oppervlak kan wees. Hierdie spekulasies is gebaseer op periodieke wisselings in lig en donker dele, veral in die poolbreedteliggings, wat soos seë en kontinente gelyk het, terwyl lang, donker groewe deur sommige waarnemers vertolk is as besproeiingskanale vir vloeibare water. Later is bewys dié reguit groewe of lyne bestaan nie werklik nie, maar is bloot ’n optiese illusie. Van al die planete in die Sonnestelsel word Mars egter steeds beskou as die waarskynlikste om vloeibare water te hê en miskien ook lewe te onderhou. Dit lyk of die yskappe by die twee pole hoofsaaklik uit water bestaan.<ref name="kostama"/><ref name="sci299">{{cite journal|author1=Byrne, Shane|author2=Ingersoll, Andrew P.|title=A Sublimation Model for Martian South Polar Ice Features|journal=Science|volume=299|issue=5609|pages=1051–1053 |year=2003|pmid=12586939|doi=10.1126/science.1080148|bibcode=2003Sci...299.1051B|url=https://semanticscholar.org/paper/f5f613d7d330b792caa7924f88961bfb7fc38467}}</ref> Die volume van waterys op die suidpool sal, as dit gesmelt word, genoeg wees om die hele planeet met water van 11&nbsp;m diep te bedek.<ref name="nasa070315">{{cite web|publisher=NASA|date=15 Maart 2007|title=Mars' South Pole Ice Deep and Wide|url=http://jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2007-030 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090420204127/http://jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2007-030|archive-date=20 April 2009|access-date=16 Maart 2007}} {{PD-notice}}</ref> In November 2016 het Nasa berig ’n groot hoeveelheid onderwaterys is in die [[Utopia Planitia]]-streek gevind. Die volume van die water word geraam as amper gelyk aan die volume van water in die [[Bowemeer]].<ref>{{cite web |url=https://www.theregister.co.uk/2016/11/22/nasa_finds_ice_under_martian_surface/|title=Lake of frozen water the size of New Mexico found on Mars – NASA|work=The Register|date=22 November 2016|access-date=23 November 2016}}{{PD-notice}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2016-299|title=Mars Ice Deposit Holds as Much Water as Lake Superior|publisher=NASA|date=22 November 2016 |access-date=22 November 2016}}</ref><ref name="NASA-20161122">{{cite web|author=Staff|title=Scalloped Terrain Led to Finding of Buried Ice on Mars |url=http://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA21136|date=22 November 2016|publisher=NASA|access-date=23 November 2016}} {{PD-notice}}</ref> In 2018 was daar agt werkende ruimtetuie: ses in ’n wentelbaan (2001 Mars Odyssey, Mars Express, Mars Reconnaissance Orbiter, MAVEN, Mars Orbiter Mission en ExoMars Trace Gas Orbiter) en twee op die oppervlak ([[Curiosity-verkenningstuig|Curiosity]] en InSight). Geologiese (of eintlik: [[areologie|''areo''logiese]]) bewyse wat deur hierdie en voorafgaande sendings versamel is, dui daarop dat Mars voorheen baie water gehad het en dat klein, geiseragtige waterstromings moontlik in onlangse jare plaasgevind het.<ref name="marswater">NASA/JPL (6 Desember 2006): [http://www.nasa.gov/mission_pages/mars/news/mgs-20061206.html ''NASA Images Suggest Water Still Flows in Brief Spurts on Mars''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110807005557/http://www.nasa.gov/mission_pages/mars/news/mgs-20061206.html |date= 7 Augustus 2011 }}. Besoek op 2007-01-04.</ref> Waarnemings deur Nasa se Mars Global Surveyor wys dele van die suidelike poolkap is aan die afneem.<ref>NASA (20 September 2005); Webster, G.; Beasley, D.: [http://mpfwww.jpl.nasa.gov/mgs/newsroom/20050920a.html ''Orbiter's Long Life Helps Scientists Track Changes on Mars''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070430085506/http://mpfwww.jpl.nasa.gov/mgs/newsroom/20050920a.html |date=30 April 2007 }}. Besoek op 2007-02-26.</ref> Mars het twee [[Mars se natuurlike satelliete|mane]]: [[Fobos (maan)|Fobos]] en [[Deimos (maan)|Deimos]]. Albei is klein en het onreëlmatige vorms. Hulle is moontlik [[asteroïde]]s wat in ’n wentelbaan aangetrek is, soortgelyk aan [[5261 Eureka]], een van Mars se [[Trojaan (sterrekunde)|trojaanse asteroïdes]]. Mars en sy rooierige kleur kan met die blote oog van die Aarde af gesien word. Sy [[skynbare magnitude]] is tot -2,9:<ref name="nssdc" /> Slegs [[Venus]], die Maan en die Son is helderder. == Fisiese eienskappe == Mars het ongeveer die helfte van die Aarde se [[radius]] en slegs ’n tiende van sy [[massa]]; Mars het ’n laer digtheid, maar sy oppervlakte is slegs ’n klein bietjie minder as die totaal oppervlakte van die Aarde se droë land.<ref name="nssdc">David R. Williams: [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/marsfact.html ''Mars Fact Sheet''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612092806/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/marsfact.html |date=12 Junie 2010 }} vir die ''National Space Science Data Center'': NASA, 1 September 2004. Besoek op 2006-06-24</ref> Alhoewel Mars groter en swaarder as Mercurius is, het Mercurius ’n hoër digtheid. Dit beteken dat Mercurius ’n ietwat sterker swaartekrag by sy oppervlak het. Die rooierige voorkoms van Mars se oppervlak word veroorsaak deur yster(III)oksied, beter bekend as roes.<ref name="rust">Peplow, Mark: [http://www.bioedonline.org/news/news-print.cfm?art=953 ''How Mars got its rust'']. Besoek op 2007-03-10.</ref> ===Interne struktuur=== {{Stapel|[[Beeld:Mars_Internal_Structure_(2004)-af.svg|thumb|upright=1.35|Die interne struktuur van Mars.<ref name="Stähler"/><ref name="2023Natur.622..712S"/>]]}} Nes die Aarde, is Mars [[planetêre differensiasie|gedifferensieer]] in ’n digte metaalagtige kern, wat deur minder digte rotsagtige lae omring word.<ref name="Nimmo 2005"/><ref name="mars-in-depth"/> Die buitenste laag is die kors, wat gemiddeld sowat 42-56&nbsp;km dik is,<ref name="2023GeoRL..5003482K"/> met ’n minimum dikte van 6&nbsp;km in Isidis Planitia en ’n maksimum dikte van 117&nbsp;km op die suidelike Tharsis-plato.<ref name="2022JGRE..12707298W"/> Ter vergelyking is die Aarde se kors gemiddeld 27,3&nbsp;km dik.<ref name="2013GGG....14.2003H"/> Die volopste elemente in Mars se [[kors (geologie)|kors]] is [[silikon]], [[suurstof]], [[yster]], [[magnesium]], [[aluminium]], [[kalsium]] en [[kalium]]. Daar is bevestig dat Mars seismies aktief is;<ref name="2023GeoRL..5003619F"/> in 2019 is berig dat [[InSight]] meer as 450 marsbewings en verwante gebeure ontdek en aangeteken het.<ref name="2020NatCo..11.1014G"/> Onder die kors lê ’n [[mantel (geologie)|mantel]] van [[silikaat]] wat verantwoordelik is vir baie van die [[Plaattektoniek|tektoniese]] en [[Vulkaan|vulkaniese]] kenmerke op die planeet se oppervlak. Die boonste mantel is ’n laesnelheidsone, waar die snelheid van seismiese golwe laer is as in omliggende diepte-intervalle. Die mantel blyk styf te wees tot op ’n diepte van ongeveer 250&nbsp;km,<ref name="2023Natur.622..712S"/> wat Mars ’n baie dik [[litosfeer]] gee in vergelyking met die Aarde. Daaronder word die mantel geleidelik rekbaarder, en die snelheid van seismiese golwe begin weer toeneem.<ref name="Khan2021"/> Die mantel het blykbaar nie ’n termies isolerende laag analoog aan die Aarde se ondermantel nie; in plaas daarvan word dit onder ’n diepte van 1&nbsp;050&nbsp;km mineralogies soortgelyk aan die Aarde se oorgangsone.<ref name="Stähler"/> Aan die onderkant van die mantel lê ’n basale vloeibare silikaatlaag van ongeveer 150-180&nbsp;km dik.<ref name="2023Natur.622..712S"/><ref name="2023Natur.622..718K"/> Die mantel blyk hoogs heterogeen te wees, met digte fragmente tot 4&nbsp;km in deursnee, waarskynlik diep in die planeet ingespuit deur enorme impakte sowat 4,5&nbsp;miljard jaar gelede. Mars se nikkelysterkern is minstens gedeeltelik gesmelt en kan ’n soliede binneste kern hê.<ref name="2023Natur.619..733L"/><ref name="ArsTechnicaOn2023Natur.619..733L"/><ref name="Bi2025"/> Dit beslaan ongeveer die helfte van Mars se radius, sowat 1&nbsp;650 - 1&nbsp;675&nbsp;km, en is verryk met ligte elemente soos [[swael]], [[suurstof]], [[koolstof]] en [[waterstof]].<ref name="10.1038/d41586-023-03151-x"/><ref name="10.1038/d41586-023-03271-4"/> Die temperatuur van die kern word geraam op 2&nbsp;000 - 2&nbsp;400&nbsp;[[Kelvin|K]],<ref>{{cite journal | doi=10.1126/sciadv.adk1087 | title=A thermally conductive Martian core and implications for its dynamo cessation | date=2024 | journal=Science Advances | volume=10 | issue=12 | pmid=38507495 | bibcode=2024SciA...10K1087H | vauthors = Hsieh W, Deschamps F, Tsao Y, Yoshino T, Lin J | article-number=eadk1087 | pmc=10954222 }}</ref> in vergelyking met 5&nbsp;400 - 6&nbsp;230&nbsp;K van die Aarde se soliede binnekern. In 2025 het ’n groep navorsers die opsporing van ’n soliede binnekern met ’n radius van 613&nbsp;km aangemeld, op grond van data van die InSight-landingstuig,.<ref name="Bi2025" /> === Geologie === Na aanleiding van wentelwaarnemings en die bestudering van ’n versameling meteoriete van Mars af, blyk dit dat Mars se oppervlak hoofsaaklik uit [[basalt]] bestaan. Sommige bewyse dui daarop dat ’n deel van die planeet se oppervlak moontlik ryker aan silika is as tipiese basalt en moontlik soortgelyk is aan [[andesiet]]rotse op Aarde. [[Lêer:Mars rocks.jpg|duimnael|links|Hierdie rotsagtige oppervlak is deur die Mars Pathfinder afgeneem.]] Alhoewel Mars nie ’n intrinsieke [[magneetveld]] het nie, het waarnemings aangetoon dele van die planeet se kors is gemagnetiseer en dat wisselende ommeswaaiings van die polariteit van sy dipoolveld in die verlede plaasgevind het. Hierdie paleomagnetisme van magneties vatbare minerale het eienskappe wat baie eenders is as die wisselende magneetbande wat op die oseaanbodem van die Aarde gevind word. Een teorie, wat in 1999 gepubliseer is en in Oktober 2005 met behulp van die Mars Global Surveyor opnuut bestudeer is, is dat hierdie bande [[plaattektoniek]] toon wat 4&nbsp;miljard jaar gelede op Mars verskyn het, voor die planetêre [[Dinamoteorie|dinamo]] ophou werk en veroorsaak het dat die planeet se magneetveld wegkwyn.<ref name="plates">Goddard Space Flight Center: [http://www.nasa.gov/centers/goddard/news/topstory/2005/mgs_plates.html ''New Map Provides More Evidence Mars Once Like Earth''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210822190621/https://www.nasa.gov/centers/goddard/news/topstory/2005/mgs_plates.html |date=22 Augustus 2021 }}. Besoek op 2006-03-17.</ref> Huidige modelle van die planeet se binnekant dui op ’n kern met ’n radius van ongeveer 1&nbsp;480&nbsp;kilometer wat hoofsaaklik uit [[yster]] bestaan met omtrent 14-17% [[swawel]]. Hierdie kern van ystersulfied is deels vloeistof en het twee maal die konsentrasie van die ligter elemente wat by die Aarde se kern bestaan. Mars se kern word omring deur ’n silikaatmantel, wat baie van die tektoniese en vulkaniese kenmerke van die planeet gevorm het, maar nou onaktief blyk te wees. Die gemiddelde dikte van die planeet se kors is ongeveer 50&nbsp;km, met ’n maksimum dikte van 125&nbsp;km.<ref>Dave Jacqué: [http://www.anl.gov/Media_Center/News/2003/030926mars.htm ''APS X-rays reveal secrets of Mars' core'']. Argonne National Laboratory: 26 September 2003. Besoek op 2006-07-01.</ref> Die Aarde se kors het ’n gemiddelde dikte van 40&nbsp;km, maar is slegs ’n derde so dik as dié van Mars, relatief tot die groottes van die twee planete. Die geologiese geskiedenis van Mars kan in baie epogge (tydvakke) gedeel word, maar die volgende is die drie hoofepogge. * '''Noachium''': Vorming van die oudste oorgeblewe oppervlakke van Mars, 3,8&nbsp;miljard tot 3,5&nbsp;miljard jaar gelede. Oppervlakke uit die Noachium bevat baie impakkraters van aansienlike groottes. Daar word geglo die Tharsis-vulkaanplato is tydens hierdie periode gevorm en later in die tydvak aansienlik deur vloeibare water oorstroom. Die tydvak is genoem na Noachis Terra, ’n landmassa op Mars. * '''Hesperium''': 3,5&nbsp;miljard tot 1,8&nbsp;miljard jaar gelede. Die Hesperium word gekenmerk deur die vorming van uitgestrekte [[lawa]]vlaktes. Die tydvak is genoem na Hesperia Planum, ’n streek op Mars. * '''Amazonium''': 1,8&nbsp;miljard gelede tot tans. Amazoniese streke het min impakkraters van [[meteoriet]]e, maar verskil in ander opsigte. [[Olympus Mons]] is in hierdie periode gevorm. Die tydvak is genoem na Amazonis Planitia, een van die gladste vlaktes op Mars. === Hidrologie === [[Lêer:Nasa mars opportunity rock water 150 eng 02mar04.jpg|upright|duimnael|links|’n Foto van mikroskopiese rotsvorms wat dui op tekens van water, afgeneem deur die Opportunity-verkenningstuig.]] Met die huidige lae atmosfeerdruk is dit onmoontlik dat vloeibare water op die oppervlak van Mars kan bestaan, behalwe teen die laagste laagtes – en dan ook slegs vir kort tydperke.<ref name="h" /><ref>''Journal of Geophysical Research'', 7 Maart 2005: [http://daleandersen.seti.org/Dale%20Andersen/Articles_files/Heldmann%20et%20al.2005.pdf ''Formation of Martian gullies by the action of liquid water flowing under current Martian environmental conditions''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070925214245/http://daleandersen.seti.org/Dale+Andersen/Articles_files/Heldmann+et+al.2005.pdf |date=25 September 2007 }}, deur Jennifer L. Heldmann en ander. Volume 110. Besoek op 2007-08-12. Uit die teks: "conditions such as now occur on Mars, outside of the temperature-pressure stability regime of liquid water" … "Liquid water is typically stable at the lowest elevations and at low latitudes on the planet because the atmospheric pressure is greater than the vapor pressure of water and surface temperatures in equatorial regions can reach 273 K for parts of the day [Haberle et al., 2001]'</ref> Water in ysvorm is egter volop: Die twee poolkappe bestaan hoofsaaklik uit ys.<ref name="kostama">V.-P. Kostama, M.A. Kreslavsky en J.W. Head: [http://www.agu.org/pubs/crossref/2006/2006GL025946.shtml ''Recent high-latitude icy mantle in the northern plains of Mars: Characteristics and ages of emplacement''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090318010946/http://www.agu.org/pubs/crossref/2006/2006GL025946.shtml |date=18 Maart 2009 }}. ''Geophysical Research Letters'', 3 Junie 2006. 33: L11201. Besoek op 2007-08-12.</ref> In Maart 2007 het Nasa aangekondig die volume (water)ys in die suidelike poolkap sou genoeg wees om, indien dit sou smelt, die hele oppervlak van die planeet te bedek tot ’n diepte van 11&nbsp;m.<ref>NASA, 15 Maart 2007: [http://jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2007-030 ''Mars' South Pole Ice Deep and Wide''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090420204127/http://jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2007-030 |date=20 April 2009 }}. Besoek op 2007-03-16.</ref> Verder strek daar ook ’n ysgrondmantel vanaf die pool tot ’n breedteligging van ongeveer 60°.<ref name="kostama" /> Daar word geglo dat groter hoeveelhede water vasgevang is onder Mars se dik kriosfeer (die dele van die oppervlak waar water in soliede vorm is), waarvandaan dit dan vrygestel kan word deur vulkaniese aktiwiteit wat die krake in die kors veroorsaak. Die grootste vrystelling van water op hierdie manier was moontlik met die vorming van die [[Valles Marineris]]-canyon, vroeg in Mars se geskiedenis, waartydens genoeg water vrygestel is om die massiewe uitloopkanale van die kloof te vorm. ’n Kleiner, meer onlangse, soortgelyke gebeurtenis het moontlik plaasgevind toe die Cerberus Fossae-slenkdal ongeveer 5&nbsp;miljoen jaar gelede gevorm het en moontlik ’n see van ys agtergelaat het wat vandag steeds sigbaar is by Elysium Planitia, die grootste vulkaniese streek op Mars.<ref>John B. Murray en ander: [http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=36832 ''Evidence for a frozen sea close to Mars' equator'']. Nature: 434: 352–355, 17 Maart 2005. Besoek op 2007-03-11.</ref> Die morfologie van hierdie streek strook egter meer met die opdamming van lawastrome, wat ’n oppervlakkige ooreenkoms met ysstrome toon.<ref name="Kerr2005">Kerr, Richard A.: [http://dx.doi.org/10.1126/science.307.5714.1390a ''Ice or Lava Sea on Mars? A Transatlantic Debate Erupts'']. ''Science'', 307: 1390–1391, 4 Maart 2005. Besoek op 16 November 2007.</ref> Hierdie lawastrome het moontlik die terrein bedek wat vroeër deur katastrofiese oorstromings van die Athabasca-vallei gevorm is.<ref name="Jaeger2007">W. L. Jaeger en ander: [http://dx.doi.org/10.1126/science.1143315 ''Athabasca Valles, Mars: A Lava-Draped Channel System'']. ''Science'', 317: 1709–1711. 21 September 2007. Laaste besoek op 16 November 2007.</ref> Hierdie tweede teorie word gesteun deur die teenwoordigheid van aansienlik rowwe oppervlaktekstuur, termiese traagheid en hidrovulkaniese kegels.<ref name="Jaeger2007" /> Verder is die stoïgiometriese massafraksie van H₂O in hierdie omgewing tot tiendes van sentimeterdieptes slegs ~4%,<ref name="Boynton2007">W.V. Boynton en ander: [http://dx.doi.org/10.1029/2007JE002887 ''Concentration of H, Si, Cl, K, Fe, and Th in the low and mid latitude regions of Mars''], in die ''Journal of Geophysical Research, Planets''.</ref> wat maklik aan gehidrateerde minerale toegeskryf kan word<ref name="Feldman2005">W. C. Feldman en ander [http://dx.doi.org/10.1029/2005JE002452 ''Topgraphic control of hydrogen deposits at low latitudes to midlatitudes of Mars''], in die ''Journal of Geophysical Research'', 30 November 2005, vol. 110. Besoek op 16 November 2007.</ref> en nie strook met die teenwoordigheid van oppervlakys nie. Meer onlangs het die kamera van die Mars Global Surveyor hoë-resolusiefoto's geneem wat baie meer detail bied oor die geskiedenis van vloeibare water op Mars se oppervlak. Ten spyte van die baie reuse vloedkanale en ’n geassosieerde boomagtige netwerk van sytakke wat op Mars gevind word, is daar geen strukture op ’n kleiner skaal wat die oorsprong van vloedwater kan aandui nie. Daar is voorgestel dat weerprosesse hulle blootgelê het, wat beteken dat die riviervalleie ou verskynsels is. Hoërresolusiewaarnemings deur ruimtetuie soos die Mars Global Surveyor het ook minstens ’n paar honderd verskynsels langs krater- en kloofmure gewys wat soortgelyk blyk te wees aan aardse syfervore. Die vore is meestal in die hooglande van die suidelike halfrond en na die ewenaar gerig; almal word op ’n breedteligging van 30° en poolwaarts aangetref.<ref>Michael C. Malin: ''Evidence for Recent Groundwater Seepage and Surface Runoff on Mars'', in ''Science'', 288: 2330–2335. 30 Junie 2000.</ref> Navorsers het geen gedeeltelik verweerde vore of gesuperponeerde impakkraters gevind nie, wat beteken dat dit baie jong verskynsels is dié. In ’n besonders opvallende voorbeeld (sien beeld hiernaas), wys twee foto's wat ses jaar uitmekaar geneem is, ’n voor op Mars en wat nuwe stortings of deposito's blyk te wees. Michael Meyer, ’n vooraanstaande wetenskaplike by Nasa se Mars Exploration Program, meen slegs die vloei van ’n materiaal met ’n hoë inhoud van vloeibare water kan so ’n oorblywende patroon en verkleuring veroorsaak. Of die water die oorsaak van neerslag, ondergrondse of ander bronne is, bly ’n ope vraag.<ref>[http://www.nasa.gov/mission_pages/mars/news/mgs-20061206.html ''NASA Images Suggest Water Still Flows in Brief Spurts on Mars''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110807005557/http://www.nasa.gov/mission_pages/mars/news/mgs-20061206.html |date= 7 Augustus 2011 }}, 6 Desember 2006. Besoek op 2006-12-06.</ref> Alternatiewe teorieë is ook voorgestel, insluitende die moontlikheid dat die deposito's veroorsaak word deur ’n yskors van [[koolstofdioksied]] of deur die beweging van stof of Mars se oppervlak.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6214834.stm ''Water flowed recently on Mars''], by BBC-nuus. 6 Desember 2006. Besoek op 2006-12-06.</ref><ref>[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=6587226 ''Water May Still Flow on Mars, NASA Photo Suggests''], deur NASA. 6 Desember 2006.</ref> Nog bewyse dat vloeibare water eens op Mars se oppervlak kon bestaan het, kom van die bespeuring van spesifieke minerale soos [[hematiet]] en [[goethiet]], wat albei soms in die teenwoordigheid van water vorm.<ref>[http://www.jpl.nasa.gov/releases/2004/88.cfm ''Mineral in Mars 'Berries' Adds to Water Story''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071109185031/http://www.jpl.nasa.gov/releases/2004/88.cfm |date= 9 November 2007 }} deur NASA. 3 Maart 2004. Besoek op 2006-06-13.</ref> [[Beeld:Perspective view of Korolev crater.jpg|thumb|’n Foto van Korolev-krater wys 1,9 km diep waterys. (Foto geneem deur Mars Express.]] Die wydverspreide Mg–S-assosiasie wat deur Viking, Pathfinder en die MER-rovers waargeneem is, dui daarop dat ook een of ander vorm van [[magnesiumsulfaat]]-hidraat {{chem|Mg|S|O|4}}·n{{chem|H|2|O}} algemeen voorkom in gronde wat planeetwyd op Mars versprei is.<ref>{{cite journal|authors=Vaniman, D., Bish, D., Chipera, S.|title=Magnesium sulphate salts and the history of water on Mars|journal=Nature|volume=431|pages=663–665|year=2004|doi=10.1038/nature02973}}</ref>Op 18 Maart 2013 het Nasa berig instrumente op Curiosity het bewyse gelewer van minerale hidrasie, waarskynlik gehidreerde kalsiumsulfaat, in verskeie rotsmonsters.<ref name="NASA-20130318">{{cite web|last1=Webster|first1=Guy|last2=Brown |first2=Dwayne|title=Curiosity Mars Rover Sees Trend in Water Presence|url=http://mars.jpl.nasa.gov/msl/news/whatsnew/index.cfm?FuseAction=ShowNews&NewsID=1446|date=18 Maart 2013|publisher=NASA |access-date=20 Maart 2013|archive-url=https://www.webcitation.org/6Fz6sDs32?url=http://mars.jpl.nasa.gov/msl/news/whatsnew/index.cfm?FuseAction=ShowNews&NewsID=1446|archive-date=19 April 2013|url-status=dead}} {{PD-notice}}</ref><ref name="BBC-20130319">{{cite news|last=Rincon|first=Paul|title=Curiosity breaks rock to reveal dazzling white interior|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-21340279|date=19 Maart 2013|publisher=BBC|access-date=19 Maart 2013|work=BBC News}}</ref> Ontleding met behulp van Curiosity se DAN-instrument het bewyse gelewer van water onder die oppervlak, tot by ’n diepte van 60&nbsp;cm.<ref name="NASA-20130318"/> In September 2015 het Nasa aangekondig onteenseglike bewyse is aan donker hange gevind van gehidreerde soutwaterstromings.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=bDv4FRHI3J8|title=NASA News Conference: Evidence of Liquid Water on Today's Mars |date=September 28, 2015|access-date=September 28, 2015|website=|publisher=NASA}} {{PD-notice}}</ref><ref>{{cite web|title=NASA Confirms Evidence That Liquid Water Flows on Today's Mars |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-confirms-evidence-that-liquid-water-flows-on-today-s-mars|publisher=NASA|access-date=28 September 2015|date=28 September 2015}} {{PD-notice}}</ref><ref name='Ojhaetal2015'>{{cite journal|last=Ojha|first=L.|last2=Wilhelm|first2=M. B.|last3=Murchie|first3=S. L.|last4=McEwen|first4=A. S.|last5=Wray|first5=J. J.|last6=Hanley|first6=J.|last7=Massé|first7=M. |last8=Chojnacki|first8=M.|year=2015|title=Spectral evidence for hydrated salts in recurring slope lineae on Mars|journal=Nature Geoscience|doi=10.1038/ngeo2546|bibcode=2015NatGe...8..829O|volume=8|issue=11 |pages=829–832|url=https://semanticscholar.org/paper/b071b71b59dd90ad6935a94d41552eccba5851ee}}</ref> Die stromings vind in Mars se somer plaas, wanneer die temperatuur bo -23&nbsp;°C is en vries by laer temperature.<ref>{{cite web|title=Water Flows on Mars Today, NASA Announces|url=http://www.scientificamerican.com/article/water-flows-on-mars-today-nasa-announces/|access-date=September 29, 2015|first=Clara |last=Moskowitz}}</ref> Sommige navorsers glo die noordelike laagtes van Mars was eens bedek met ’n [[oseaan]] van honderde meters diep, hoewel dié hipotese omstrede is.<ref name="Head1999">{{cite journal |author=Head, J.W. |title=Possible Ancient Oceans on Mars: Evidence from Mars Orbiter Laser Altimeter Data |journal=Science |volume=286 |issue=5447 |year=1999 |doi=10.1126/science.286.5447.2134 |bibcode=1999Sci...286.2134H |pages=2134–7 |pmid=10591640|url=https://semanticscholar.org/paper/6ce41b696a1511e7ef820c41df3f53eb16680f06 }}</ref> In Maart 2015 het wetenskaplikes gesê so ’n oseaan kon so groot soos die Aarde se [[Arktiese Oseaan]] gewees het. Ander meen die klimaat was volgens modelle nooit warm genoeg vir massas vloeibare water nie.<ref name="NYT-20150305">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2015/03/06/science/mars-had-an-ocean-scientists-say-pointing-to-new-data.html|title=Mars Had an Ocean, Scientists Say, Pointing to New Data|work=The New York Times|last=Kaufman |first=Marc|date=5 Maart 2015|access-date=5 Maart 2015}}</ref> Naby die noordelike poolkap is die 81,4&nbsp;km breë Korolev-krater, wat volgens bewyse van die Mars Express gevul is met sowat {{val|2200|u=km3}} waterys.<ref name="DLR">{{cite web|title=A winter wonderland in red and white – Korolev Crater on Mars|url=https://www.dlr.de/dlr/en/desktopdefault.aspx/tabid-10081/151_read-31614/#/gallery/33106|website=German Aerospace Center (DLR)|access-date=20 Desember 2018|archive-date=13 Mei 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200513090947/https://www.dlr.de/EN/Service/about-relaunch/explanation.html?cms_url=https%3A%2F%2Fwww.dlr.de%2Fdlr%2Fen%2Fdesktopdefault.aspx%2Ftabid-10081%2F151_read-31614%2F#/gallery/33106|url-status=dead}}</ref> Die kratervloer is sowat 2&nbsp;km onder die rand en is bedek met ’n hoop permanente waterys van sowat 1,8&nbsp;km diep en tot 60&nbsp;km breed.<ref name="DLR"/><ref name="TG1218">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/science/2018/dec/21/mars-express-beams-back-images-of-ice-filled-korolev-crater|newspaper=The Guardian|access-date=21 Desember 2018|title=Mars Express beams back images of ice-filled Korolev crater|date=21 Desember 2018|last1=Editor|first1=Ian Sample Science}}</ref> In Februarie 2020 is ontdek donker stroke op Mars word veroorsaak deur soutwater wat ’n paar dae per jaar vloei.<ref>{{cite web |url=https://www.theweek.in/news/sci-tech/2020/02/13/Salty-water-may-be-running-on-the-surface-of-Mars.html|title=Salty water may be running on the surface of Mars|website=The Week|access-date=2020-02-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://astrobiology.com/2020/02/salt-water-may-periodically-form-on-the-surface-of-mars.html|title=Salt Water May Periodically Form on the Surface of Mars - Astrobiology |website=astrobiology.com|access-date=2020-02-13}}</ref> === Geografie === {{wye beeld|Victoria Crater%2C Cape Verde-Mars.jpg|upright=2|1800px|Hierdie beeld van naastenby ware kleur wat deur Opportunity geneem is, wys die uitsig vanaf die [[Victoria-krater]] by Kaap Verde. Dit is oor drie weke afgeneem, van 16 Oktober tot 12 November 2006. Die krater is nieamptelik genoem na [[Ferdinand Magellaan]] se skip waarmee hy rondom die aarde geseil het, en die kape en inhamme by die krater na kape en inhamme wat deur Ferdinand Magellaan besoek is, vandaar Kaap Verde}} Hoewel hulle beter bekend is vir hulle kartering van die Maan, was Johann Heinrich Mädler en Wilhelm Beer die eerste "lugkarteerders". Hulle het begin deur Mars se wentelperiode vas te stel, asook deur eens en vir altyd vas te stel dat die meeste van Mars se oppervlakverskynsels permanent is. In 1840 het Mädler 10 jaar se waarnemings gekombineer en die eerste kaart van Mars geteken. In plaas daarvan dat hulle die verskeie verskynsels name gegee het, het hulle dit slegs met letters gemerk: Sinus Meridiani (letterlik "Meridiaanbaai"), is dus as "a" gemerk.<ref>Sheehan, William: [http://www.uapress.arizona.edu/onlinebks/mars/chap04.htm Areographers – The Planet Mars: A History of Observation and Discovery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701062415/http://www.uapress.arizona.edu/onlinebks/MARS/CHAP04.HTM |date= 1 Julie 2017 }}. Besoek op 2006-06-13.</ref> Vandag word verskynsels op Mars uit 'n aantal bronne benoem. Groot verskynsels met 'n weerkaatsingsvermoë is reeds deur vroeë waarnemers raakgesien en betitel: Dié name is meestal behou, maar sommige is verander om nuwe kennis van die verskynsels te weerspieël. Een voorbeeld is "Nix Olympica" ("Sneeu van Olimpus"), wat [[Olympus Mons]] ("berg Olimpus") herdoop is om die bergagtige karakter van die verskynsel in die naam weer te gee.<ref>[http://history.nasa.gov/monograph21/Chapter%206.pdf ''Viking and the Resources of Mars''] (PDF) as deel van ''Humans to Mars: Fifty Years of Mission Planning, 1950–2000''. Besoek op 2007-03-10.</ref> Mars se ewenaar word deur sy omwenteling gedefinieer, maar die ligging van sy [[nulmeridiaan]] was gespesifiseer, net soos die Aarde s'n, by 'n willekeurig gekose punt: Mädler en Beer het reeds in [[1830]] 'n lyn gekies vir hulle eerste kaarte van Mars. Nadat die ruimtetuig Mariner 9 in 1972 uitgebreide beelde van Mars verskaf het, is 'n klein krater (later bekend as Airy-0), wat op die Sinus Meridian ("Meridiaanbaai") geleë is, gekies vir die definisie van lengteligging 0.0° om met die oorspronklike aanwysing van Mädler en Beer saam te val. [[Lêer:Argyre basin topo.jpg|duimnael|Argyre in vals kleur; blou is onder nulvlak|links]] Siende dat Mars geen oseane het nie en dus ook geen "seevlak" nie, moes 'n "nulvlak" aangewys word. 'n Hoogte van 0&nbsp;m word gedefinieer by die hoogte waar daar 610,5 Pa (6,105 mbar) atmosferiese druk is. Hierdie druk stem ooreen met die [[drievoudpunt]] van water, en is omtrent 0,6% van die seevlak-oppervlakdruk op Aarde.<ref>[http://library.thinkquest.org/04oct/00843/mars_eng.html ''Think Quest: Topography''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012215101/http://library.thinkquest.org/04oct/00843/mars_eng.html |date=12 Oktober 2007 }}. Besoek op 2007-03-13.</ref> In streke onder die nulvlak kan vloeibare water in beginsel bestaan. Bo die nulvlak sal ys sublimeer sonder om vloeibare water te vorm. Maar dit geld vir ''suiwer'' water. Vir oplossings met baie sout (pekel) is die drievoudpunt en die ewewigsdampdruk laer. Vloeibare pekel kan dus ook op groter hoogte voorkom. Die tweedeling van Mars se topografie is opvallend: die noordelike vlaktes is deur die vloei van lawa afgeplat en kontrasteer met die suidelike hooglande: pokagtig en vol kraters deur antieke impakte. Die oppervlak, soos vanaf die Aarde gesien, kan dus in twee areas gedeel word, met verskillende weerkaatsingsvermoëns (ook verwys na as albedo's). Daar is vroeër geglo die valer vlaktes, wat bedek is met stof en sand ryk aan rooierige ysteroksied, was moontlik konintente en hulle het name gekry soos Arabia Terra ("land van Arabië") en Amazonis Planitia ("Amasoniese vlakte"). Daar is ook geglo die donker verskynsels was seë, wat gelei het tot name soos Erythraeum-see en die Sirenum-see. Die donkerste verskynsel wat van die Aarde af waargeneem kan word, is Syrtis Major, 'n skildvulkaan.<ref>Frommert, H.; Kronberg, C.: [http://www.seds.org/messier/xtra/Bios/huygens.html ''Christiaan Huygens''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051225063621/http://www.seds.org/messier/xtra/Bios/huygens.html |date=25 Desember 2005 }}. Besoek op 2007-03-10.</ref> [[Lêer:Olympus Mons.jpeg|duimnael|regs|[[Olympus Mons]].]] [[Olympus Mons]], ook 'n skildvulkaan, is met 26&nbsp;km sover bekend die hoogste berg in die Sonnestelsel. Dit is 'n uitgedoofde vulkaan in die uitgestrekte hooglandstreek Tharsis, wat ook 'n aantal ander groot vulkane bevat. Dit is meer as drie keer so hoog as die berg [[Everest]], wat 'n hoogte van 8&nbsp;848&nbsp;km het. Mars dra ook die littekens van 'n aantal impakkraters: Daar is reeds 43&nbsp;000 kraters ontdek wat 'n deursnee van 5&nbsp;km of meer het.<ref>Wright, Shawn: [http://ivis.eps.pitt.edu/projects/MC/ ''Infrared Analyses of Small Impact Craters on Earth and Mars''], by die webwerf van die University of Pittsburgh. 4 April 2003. Besoek op 2007-02-26.</ref> Die grootste krater is Hellas Planitia, 'n impakbekken met 'n deursnee van tussen 2&nbsp;100 en 2&nbsp;500&nbsp;km (metings verskil). Hella Planitia is 'n ligte verskynsel wat duidelik vanaf die Aarde sigbaar is.<ref>[http://www.windows.ucar.edu/tour/link=/mars/interior/Martian_global_geology.html ''Mars Global Geography''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615161453/http://www.windows.ucar.edu/tour/link=/mars/interior/Martian_global_geology.html |date=15 Junie 2006 }}, deel van ''Windows to the Universe''. Besoek op 2006-06-13.</ref> Danksy Mars se kleiner massa is die kanse dat 'n voorwerp met die planeet sal bots die helfte minder as wat die Aarde betref. Mars lê egter nader aan die [[asteroïdegordel]] en is dus meer dikwels 'n teiken van voorwerpe wat daarvan afkomstig is. Dit is ook waarskynliker dat Mars deur [[Komeet#Kort periode|korttermynkomete]] getref kan word, soos dié wat in die omwentelingsbaan van Jupiter lê.<ref>Wetherill, G. W.: [http://adsabs.harvard.edu/abs/1974Moon....9..227W Problems Associated with Estimating the Relative Impact Rates on Mars and the Moon], uit ''Earth, Moon, and Planets''. 1999: 9, bl. 227. Besoek op 2007-02-26.</ref> Ten spyte hiervan is daar baie minder kraters op Mars as byvoorbeeld die Maan, aangesien Mars se atmosfeer beskerming teen klein [[meteoor|meteore]] bied. Die morfologie van sommige kraters dui daarop dat die grond nat was toe die [[meteoriet]] die planeet getref het. Die groot kloof [[Valles Marineris]] (ook bekend as "Agathadaemon" op ou kaarte), het 'n lengte van 4&nbsp;000&nbsp;km en 'n diepte van tot 7&nbsp;km. Die lengte van Valles Marineris is gelyk aan die lengte van [[Europa]] en strek oor ’n vyfde van Mars se omtrek. Ter vergelyking is die [[Grand Canyon]] op Aarde slegs 446&nbsp;km lank en naastenby 2&nbsp;km diep. Valles Marineris is gevorm na aanleiding van die swelling van die Tharis-area, wat veroorsaak het dat die kors in die omgewing van Valles Marineris inmekaarsak. 'n Ander groot kloof is Ma'adim Vallis ("Ma'adim" is Hebreeus vir Mars). Dit is 700&nbsp;km lank, met 'n breedte van 20&nbsp;km en 'n diepte van 2&nbsp;km op sommige plekke. Dit is moontlik dat Ma'adim Vallis in die verlede deur vloeibare water oorstroom was.<ref>Lucchitta, B. K.; Rosanova, C. E., 26 Augustus 2003. [http://astrogeology.usgs.gov/Projects/VallesMarineris/ ''Valles Marineris; The Grand Canyon of Mars''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110611053821/http://astrogeology.usgs.gov/Projects/VallesMarineris/ |date=11 Junie 2011 }}, by die webwerf van die USGS. Besoek op 2007-03-11.</ref> [[Lêer:Mars caves from NASA orbiters.jpg|duimnael|links|THEMIS-beeld van die grotingange op Mars.]] Beelde van die Thermal Emission Imaging System (THEMIS) aan boord van Nasa se Mars Odyssey-wenteltuig het sewe moontlike grotingange gewys aan die flanke van die Arsia Mons-vulkaan.<ref>[http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2007/pdf/1371.pdf ''Themis Observes Possible Cave Skylights on Mars''] (PDF), deur G. E. Cushing, T. N. Titus, J. J. Wynne en P. R. Christensen. 2007: Lunar and Planetary Science XXXVIII. Besoek op 2007-08-02.</ref> Die grotte is genoem na sewe mense wat dierbaar was aan die ontdekkers: Dena, Chloe, Wendy, Annie, Abbey, Nikki en Jeanne, en staan saam bekend as die "sewe susters".<ref>[http://www4.nau.edu/insidenau/bumps/2007/3_28_07/mars.htm Cave entrances' spotted on Mars]. Northern Arizona University. Besoek op 2007-05-28.</ref> Die ingange is tussen 100&nbsp;m en 252&nbsp;m breed en daar word geglo dat hulle minstens 73&nbsp;m tot 96&nbsp;m diep is. Aangesien die lig nie die vloer van die grotte bereik nie, is dit moontlik dat hulle dieper as die minimum beraming is en onder die oppervlak breër word. Dena is die enigste uitsondering: Die vloer is sigbaar en die grot het 'n geraamde diepte van 130&nbsp;m. Die binnekante van die grotte word moontlik beskerm van mikrometeoroïdes, ultravioletstrale, [[sonvlam]]me en hoë-energiedeeltjies wat die planeet se oppervlak bombardeer.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6461201.stm ''Researchers find possible caves on Mars''], deur Paul Rincon van die BBC-nuus. Besoek op 2007-05-28.</ref> Sommige navorsers het voorgestel dié moontlike beskerming maak die grotte goeie kandidate vir toekomstige pogings om water in vloeistofvorm en tekens van lewe te soek. Mars het twee permanente polêre yskappe: die noordelike een is geleë in die noordelike poolstreek, Planum Boreum, en die suidelike yskap in Planum Australe, die suidelike poolstreek. === Atmosfeer === [[Lêer:Mars atmosphere.jpg|duimnael|links|Mars se dun atmosfeer is aan die horison sigbaar op dié laewentelbaanfoto.]] Mars het omtrent 4&nbsp;miljard jaar gelede sy magnetosfeer verloor; dus is die [[sonwind]] in direkte wisselwerking met Mars se [[ionosfeer]]. Hierdie direkte wisselwerking hou die atmosfeer dunner as wat dit andersins sou wees deur die stroping van atome uit die buitenste laag. Die geïoniseerde atmosfeerdeeltjies is in die ruimte agter Mars bespeur deur beide die Mars Global Surveyor en Mars Express.<ref name="swind">Philips, Tony: [http://science.nasa.gov/headlines/y2001/ast31jan_1.htm ''The Solar Wind at Mars''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100323220121/http://science.nasa.gov/headlines/y2001/ast31jan_1.htm |date=23 Maart 2010 }} (2001), by die webwerf van ''Science@NASA''. Besoek op 2006-10-08</ref><ref name="swind2">R. Lundin, S. Barabash, H. Andersson en ander: ''Solar Wind-Induced Atmospheric Erosion at Mars: First Results from ASPERA-3 on Mars Express'' soos verskyn in ''Science''. 2004, volume 305, bls. 1933–1936</ref> As gevolg van die verlies aan atome is Mars se atmosfeer relatief baie dun. Atmosfeerdruk op die oppervlak wissel van ongeveer 30&nbsp;Pa (0,03&nbsp;kPa) op Olympus Mons tot meer as 1&nbsp;155&nbsp;Pa&nbsp;(1&nbsp;155&nbsp;kPa) in die dieptes van Hellas Planitia, met 'n gemiddelde oppervlakdruk van 600&nbsp;Pa (0,6 kPa). Dit is minder as 1% van die oppervlakdruk op Aarde (101,3&nbsp;kPa). Mars se gemiddelde oppervlakdruk is gelyk aan die druk wat 35&nbsp;km bo die aarde se oppervlak aangetref word. Mars se atmosfeer is stowwerig en bevat stofdeeltjies van omtrent 1,5&nbsp;µm, wat die lug op Mars 'n bruingelerige kleur gee soos van die oppervlak af gesien.<ref name="dusty">Lemmon en ander: ''Atmospheric Imaging Results from Mars Rovers'', soos verskyn in ''Science''. Volume 306, bls. 1753–1756 (2004).</ref> Die atmosfeer bestaan uit 95% [[koolstofdioksied]], 3% [[stikstof]] en 1,6% [[argon]], en bevat spore van [[suurstof]], [[water]], [[koolstofmonoksied]] en [[stikstofmonoksied]] asook uiters klein spore van [[neon]], [[kripton]], [[formaldehied]], [[xenon]], [[osoon]] en [[metaan]].<ref name="nssdc" /> Navorsers het metaan bespeur teen 'n konsentrasie van ongeveer 10 deeltjies per miljard (volgens volume).<ref name="methane-me">V. Formisano, S. Atreya, T. Encrenaz, N. Ignatiev, M. Giuranna: ''Detection of Methane in the Atmosphere of Mars'', soos verskyn in ''Science''. Vol. 306, bls. 1758–1761 (2006).</ref><ref name="methane">ESA: [http://www.esa.int/SPECIALS/Mars_Express/SEMZ0B57ESD_0.html ''Mars Express confirms methane in the Martian atmosphere''], 30 Maart 2004.. Besoek op 2006-03-17.</ref> Metaan is 'n onstabiele gas wat deur ultravioletstraling afgebreek word. 'n Tipiese metaanmolekule het 'n leeftyd van ongeveer 340 jaar in Mars se atmosfeer.<ref>Martin Baucom: [http://www.americanscientist.org/template/AssetDetail/assetid/49613 ''Life on Mars?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060223045353/http://www.americanscientist.org/template/AssetDetail/assetid/49613 |date=23 Februarie 2006 }}, soos verskyn in ''American Scientist''. 2006, volume 94. Besoek op 2008-05-29.</ref> Die teenwoordigheid van metaan sal dus dui op 'n huidige of onlangse bron van die gas op die planeet. [[Vulkaan|Vulkaniese]] aktiwiteit, komeetimpakte en die teenwoordigheid van mikroörganismes wat metaan as 'n afvalproduk skep, word onder moontlike bronne gereken. Daar is ook aangetoon dat metaan moontlik deur 'n nie-[[biologiese proses]] vervaardig kan word soos die vorming van [[serpentynsteen]], wanneer dit plaasvind tussen water, koolstofdioksied en [[olivien]], 'n mineraal wat op Mars voorkom.<ref name="olivine">Christopher Oze en Mukul Sharma: ''Have olivine, will gas: Serpentinization and the abiogenic production of methane on Mars'', soos verskyn in die ''Geophysical Research Letters'' 32: L10203 (2005)</ref> Tydens 'n pool se winter word dit deur voortdurende donkerte omhul. Die oppervlak verkoel en 25-30% van die atmosfeer kondenseer tot lae koolstofdioksiedys (droë ys).<ref>J. T. Mellon, W. C. Feldman, T. H. Prettyman: [http://adsabs.harvard.edu/abs/2004Icar..169..324M ''The presence and stability of ground ice in the southern hemisphere of Mars''], soos verskyn in ''Icarus''. 169:2, bls. 324-340 (2003). Besoek op 2007-02-26</ref> Wanneer die pole weer aan sonlig blootgestel word, [[sublimasie|sublimeer]] die koolstofdioksied, wat reusewinde veroorsaak wat vanaf die pole waai met snelhede van tot 400&nbsp;km/h. Hierdie seisoenale verskynsels vervoer groot hoeveelhede stof en waterdamp, wat aanleiding gee tot ryp en groot [[cirruswolke]] wat aan die Aarde s'n herinner. Wolke van waterys is in 2004 deur Opportunity afgeneem.<ref name="clouds">Nasa, 13 Des. 2004: [http://marsrovers.jpl.nasa.gov/gallery/press/opportunity/20041213a.html ''Mars Rovers Spot Water-Clue Mineral, Frost, Clouds'']. Besoek op 2006-03-17.</ref> === Klimaat === [[Lêer:2005-1103mars-full.jpg|duimnael|regs|Mars, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]] op 28 Oktober 2005, met 'n sigbare stofstorm.]] Van al die planete is Mars se seisoene die meeste soos die Aarde s'n, as gevolg van die soortgelyke hellings van die twee planete se wentelasse. Die duur van die seisoene op Mars is egter amper twee keer so lank soos die Aarde s'n: As gevolg van Mars se afstand van die Son af is 'n Marsjaar amper twee keer die lengte van 'n aardse jaar. Die oppervlaktemperatuur op Mars wissel van ongeveer -140&nbsp;[[Celsius|°C]] tydens die poolwinter tot 20&nbsp;°C in die somer.<ref name="h">Haberle, R. M, en ander (2001): [http://www.agu.org/pubs/crossref/2001/2000JE001360.shtml ''On the possibility of liquid water on present-day Mars''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090105174537/http://www.agu.org/pubs/crossref/2001/2000JE001360.shtml |date= 5 Januarie 2009 }}, soos verskyn in die ''Journal of Geophysical Research''. ''106(E10), 23,317–23,326.'' Besoek op 2006-10-06. 'n Uittreksel is ([http://www.agu.org/journals/je/je0110/2000JE001360/0.html hier besoekbaar], die volledige verslag is slegs beskikbaar aan AGU-intekenaars of vereis die aankoop daarvan.</ref> Die wye reeks temperature is as gevolg van die dun atmosfeer (wat nie die baie sonhitte kan stoor nie), die lae atmosferiese druk en die lae termiese traagheid van die grond.<ref>MGCM/NASA: [http://www-mgcm.arc.nasa.gov/mgcm/HTML/WEATHER/surface.html ''Mars' desert surface...''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070707084938/http://www-mgcm.arc.nasa.gov/mgcm/HTML/WEATHER/surface.html |date= 7 Julie 2007 }}. Besoek op 2007-02-25.</ref> Hoewel Mars se seisoene die naaste aan die Aarde s'n is, verskil dit tog aansienlik as gevolg van die merkwaardige uitwerking van die [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] van Mars se relatief groot wentelbaan. Mars nader [[perihelium]] (die afstand die naaste aan die Son) wanneer dit somer in die suidelike halfrond is en winter in die noorde, en nader [[afelium]] (die afstand die verste van die Son) wanneer dit winter in die suidelike halfrond is en somer in die noorde. Die gevolg is dat die seisoene in die suidelike halfrond meer uitermatig is en die seisoene in die noorde matiger is as wat dit anders sou wees. Die somertemperature in die suide kan tot 30&nbsp;°C warmer wees as die somertemperature in die noorde.<ref>Goodman, Jason C [http://www.mit.edu/people/goodmanj/terraforming/terraforming.html ''The Past, Present, and Possible Future of Martian Climate''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101110051940/http://www.mit.edu/people/goodmanj/terraforming/terraforming.html |date=10 November 2010 }} (22 September 1997), op die webwerf van die ''Massachusetts Institute of Technology''. Besoek op 2007-02-26.</ref> [[Lêer:Mars NPArea-PIA00161.jpg|links|duimnael|Mars se noordelike yskap.]] Mars het ook die grootste stofstorms in ons Sonnestelsel. Hierdie storms kan wissel van 'n storm oor 'n klein gebied tot reusagtige storms wat die hele planeet dek. Hulle vind meestal plaas wanneer Mars die naaste aan die Son is en daar is opgemerk dat hulle die globale temperatuur verhoog.<ref>Philips, Tony [http://science.nasa.gov/headlines/y2001/ast16jul_1.htm ''Planet Gobbling Dust Storms''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060613062647/http://science.nasa.gov/headlines/y2001/ast16jul_1.htm |date=13 Junie 2006 }} (16 Julie 2001), by die webwerf van ''Science @ NASA''. Besoek op 2006-06-07.</ref> Die poolkappe by altwee pole bestaan hoofsaaklik uit waterys. Daar is egter droë ys bo-op die oppervlak van die waterys. Bevrore koolstofdioksied versamel as 'n laag van omtrent een meter dik op die noordelike yskap (slegs in die noordelike winter), terwyl die suidelike kap 'n permanente 8&nbsp;m hoë dekking van droë ys het.<ref>Darling, David: [http://www.daviddarling.info/encyclopedia/M/Marspoles.html ''Mars, polar caps, Encyclopedia Of Astrobiology, Astronomy, And Spaceflight'']. Besoek op 2007-02-26.</ref> Die noordelike poolkap het 'n deursnee van ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;km tydens die noordelike somer<ref>Mira.org: [http://www.mira.org/fts0/planets/097/text/txt002x.htm ''MIRA's Field Trips to the Stars Internet Education Program'']. Besoek op 2007-02-26.</ref> en bevat ongeveer 1,6&nbsp;miljoen kubieke meter ys. Indien hierdie ys in 'n eweredige laag oor die poolkap versprei sou wees, sou dit twee kilometer dik wees.<ref name="brown">Carr, Michael H. [http://adsabs.harvard.edu/abs/1998RPPh...61...77K ''Oceans on Mars: An assessment of the observational evidence and possible fate''], soos verskyn in die ''Journal of Geophysical Research'', 2003, 108:5042, bl. 24. Besoek op 2007-02-26.</ref> Die suidelike poolkap het 'n deursnee van 350&nbsp;km en 'n dikte van 3&nbsp;km.<ref name="nasa">Dr. Tony Phillips: [http://science.nasa.gov/headlines/y2003/07aug_southpole.htm ''Mars is Melting''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070224153145/http://science.nasa.gov/headlines/y2003/07aug_southpole.htm |date=24 Februarie 2007 }}, by die ''Science @ NASA''-webwerf. Besoek op 2007-02-26.</ref> Die totale volume ys in die suidelike poolkap plus die aangrensende lae deposito's beslaan 'n geraamde 1,6&nbsp;miljoen kubieke kilometer.<ref>J. J. Plaut, G. Picardi, A. Safaeinili, A. B. Ivanov en ander: ''Subsurface Radar Sounding of the South Polar Layered Deposits of Mars'', soos verskyn in ''Science''. 2007, volume 315.</ref> Albei poolkappe toon spiraalagtige [[slenk]]e, wat moontlik 'n gevolg is van differensiële sonverwarming, die sublimasie van ys en die kondensasie van waterdamp.<ref>Pelletier, J. D.: [http://www.gsajournals.org/perlserv/?request=get-abstract&doi=10.1130%2FG20228.2 ''How do spiral troughs form on Mars?''], soos verskyn in ''Geology''. 2004, vol. 32, bls. 365–367. Besoek op 2007-02-27</ref><ref>[http://www.marstoday.com/viewpr.html?pid=13914 ''Mars Polar Cap Mysery Solved''], by die webwerf van MarsToday.Com. Besoek op 2007-01-23.</ref> Albei poolkappe krimp en groei weer soos die temperatuur saam met die seisoene wissel. == Wenteling en rotasie == [[Beeld:Marsorbitsolarsystem.gif|thumb|Mars is sowat 230&nbsp;million&nbsp;km van die Son af. Sy wentelperiode, in rooi, is 687 aarddae. Die Aarde se wentelbaan is in blou.]] Mars se gemiddelde afstand van die Son is rofweg 230&nbsp;miljoen&nbsp;km en sy wentelperiode is 687 aarddae. 'n Marsdag is net 'n klein bietjie langer as 'n aarddag: 24 uur, 39 minute en 35,244 sekondes. 'n Marsjaar is gelyk aan 1,8809 aardjare, of 1 jaar, 320 dae en 18,2 uur. Mars se [[ashelling]] is 25,19 grade, wat vergelykbaar is met die Aarde s'n. Omdat Mars se jaar langer is, duur die seisoene daar byna twee keer so lank as op Aarde. Mars het sy laaste perihelium, die afstand die verste van die Son af, in Junie 2007 verbygesteek en sy afelium, die afstand naaste aan die Son, in Mei 2008. Mars het 'n relatief sterk [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|wenteleksentrisiteit]]: 'n planeet se wenteleksentrisiteit dui aan hoeveel 'n planeet se ovaalvormige wentelbaan afwyk van 'n sirkel. Mars het 'n eksentrisiteit van ongeveer 0,09; uit die ander planete in die Sonnestelsel het slegs [[Mercurius]] 'n groter eksentrisiteit. Dit is egter bekend dat Mars se wentelbaan in die verlede baie ronder was as wat dit vandag is. Omtrent 1,35&nbsp;miljoen aardjare gelede het Mars 'n eksentrisiteit van rofweg 0,002 gehad, minder selfs as die Aarde s’n tans.<ref>[http://main.chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/MarsDist.html ''Mars' Orbital eccentricity over time''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070907013516/http://main.chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/MarsDist.html |date= 7 September 2007 }} by die webwerf van die Universita' degli Studi di Napoli Federico II (2003). In Italiaans. Verkry op 2007-07-20.</ref> Die eksentrisiteit van planete se wentelbane verander stadig maar seker. Terwyl daar elke 100&nbsp;000 jaar 'n definitiewe verandering in die Aarde se eksentrisiteit is, duur die eksentrisiteitsiklusse van Mars 96&nbsp;000 aardjare. Daar word bereken dat Mars se eksentrisiteit in die jaar 24100 sowat 0,1051 sal wees.<ref name=Meeus2003>Jean Mees (Maart 2003): [http://www.ips-planetarium.org/planetarian/articles/whenmars.html ''When Was Mars Last This Close?''], by die webwerf van die International Planetarium Society. Verkry op 2008-05-29.</ref> Mars se wentelbaan het die laaste 35&nbsp;000 jaar ietwat eksentrieser geraak vanweë die uitwerking van die ander planete se aantrekkingskrag. Die naaste afstand wat Mars telkens aan die Aarde bereik, sal oor die volgende 25&nbsp;000 jaar voortdurend effens kleiner word.<ref name=Baalke2003>Ron Baalke, 22 Aug 2003: [http://www.mail-archive.com/meteorite-list@meteoritecentral.com/msg14044.html Mars Makes Closest Approach In Nearly 60,000 Years].</ref> == Mane == {{Hoofartikel|Mars se natuurlike satelliete}} [[Lêer:Phobos deimos diff rotated.jpg|links|duimnael|Fobos (links) en Deimos.]] Mars het twee klein [[natuurlike satelliet]]e, of mane: [[Fobos (maan)|Fobos]] en [[Deimos (maan)|Deimos]], wat baie na aan die planeet wentel. Hulle is vermoedelik [[asteroïde]]s wat aangetrek en in ’n wentelbaan vasgevang is.<ref>ESA: [http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=31031 ''Close Inspection for Phobos'']. Besoek op 2006-06-13.</ref> Albei mane is in 1877 deur [[Asaph Hall]] ontdek en is genoem na gode in die [[Griekse mitologie]]: Fobos (paniek/vrees) en Deimos (terreur/angs) wat by hulle vader, [[Ares]], die god van oorlog, op die slagveld aangesluit het. Ares het aan die [[Romeinse mitologie|Romeine]] as "Mars" bekend gestaan. [[Beeld:Orbits of Phobos and Deimos.gif|frame|Die wentelbane van Fobos en Deimos (volgens skaal).]] Van Mars se oppervlak af lyk die beweging van Fobos en Deimos baie anders as dié van ons eie Maan. Fobos sak in die ooste en kom dan na slegs 11 uur in die weste op. Deimos is net buite sinchroniese wenteling, waar sy wentelperiode sou ooreenstem met Mars se rotasieperiode. Hoewel Deimos se wentelperiode 30 uur is, duur dit 2,7 dae vir die maan om op te kom en onder te gaan (soos gesien vanaf die ewenaar), aangesien dit stadigaan agter raak by Mars se rotasiespoed.<ref name="phobos.html">Arnett, Bill: [http://www.nineplanets.org/phobos.html ''Fobos''], by nineplanets.org. 20 November 2004. Besoek op 2006-06-13</ref> Aangesien Fobos vinniger om Mars wentel as wat die planeet self wentel, is getykragte stadig maar seker besig om Fobos se omwentelingsradius te verkort. Oor ongeveer 50&nbsp;miljoen jaar sal die maan óf teen Mars se oppervlak bots, óf uitmekaargeskeur word en 'n ringstruktuur om die planeet vorm.<ref name="phobos.html" /> Dit is nie bekend hoe of wanneer Mars sy twee mane in ’n wentelbaan vasgevang het nie. Albei se samestelling en lae [[albedo]] dui daarop dat hulle asteroïdes is. Hulle het egter 'n ronde wentelbaan (hulle wenteleksentrisiteit is dus 0) na aan die ewenaar, wat baie ongewoon is vir voorwerpe wat vasgevang is. Fobos se onstabiele wentelbaan dui op 'n relatief onlangse vangs. Buite die asteroïdegordel is asteroïdes so groot soos Fobos en Deimos skaars en dubbelliggame nog skaarser.<ref>cott Ellis, [http://calspace.ucsd.edu/Mars99/docs/library/science/geological_history/moons1.html ''Geological History: Moons of Mars''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070517181817/http://calspace.ucsd.edu/Mars99/docs/library/science/geological_history/moons1.html |date=17 Mei 2007 }}. Besoek op 2007-08-02.</ref> 'n Derde liggaam kon moontlik betrokke gewees het. == Lewe == Die huidige opvatting oor die moontlikheid om 'n wêreld te ontwikkel en lewe te onderhou, is ten gunste van planete wat water in vloeistofvorm het op hulle oppervlakke. Dit vereis dat die wentelbaan van 'n planeet binne-in 'n bewoonbare sone val. In ons Sonnestelsel lê die Aarde in hierdie sone en is Mars 'n halwe [[astronomiese eenheid]] agter hierdie sone. Dít, plus die planeet se dun atmosfeer, veroorsaak dat water op die oppervlak vries. Dat water wel in die verlede daar gevloei het, dui op die planeet se potensiaal vir bewoonbaarheid. Onlangse bewyse het voorgestel dat enige water op die oppervlak te sout en suur sou wees om lewe te onderhou.<ref name=saltlife>15 Februarie 2008: [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/7248062.stm ''Early Mars 'too salty' for life''], deur Helen Briggs, die BBC se wetenskapverslaggewer. Verkry op 2008-02-16.</ref> [[Beeld:Mars-Curiosity-RockStructures-20180102.jpg|thumb|links|Dié foto van die krater Gale in 2018 het gissings aangevuur dat sommige vorms wurmagtige fossiele was, maar hulle is geologiese verskynsels wat waarskynlik onder water gevorm het.<ref name=nasa2018-02>{{cite web|url=https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2018-026|title=Tiny Crystal Shapes Get Close Look From Mars Rover|publisher=NASA/JPL|date=8 Februarie 2018}} {{PD-notice}}</ref>]] Die tekort aan 'n magnetosfeer en die uiters dun atmosfeer bied 'n groter uitdaging: die planeet het min warmteoordrag oor sy oppervlak, slegte insolasie teen bombarderings van buiteruimse voorwerpe en die sonwind, asook ontoereikende atmosferiese druk om water in 'n vloeistofvorm te behou (enige water sublimeer na 'n gasstaat). Mars is ook byna, of miskien selfs geheel en al, geologies dood: die einde van vulkaniese aktiwiteit het 'n stop gesit aan die herwinning van chemikalieë en minerale tussen die oppervlak en binnekant van die planeet.<ref>Hannsson, Anders (1997). ''Mars and the Development of Life.'' {{ISBN|0-471-96606-1}}.</ref> Bewyse dui daarop dat die planeet in die verlede aansienlik meer bewoonbaar was as vandag, maar dit is nie duidelik of lewende organismes ooit daar bestaan het nie. Die ''Viking''-sondes van die 1970's het eksperimente uitgevoer wat bedoel was om mikro-organismes in die grond by hulle respektiewelike landingsterreine op te spoor. Hulle het klaarblyklike positiewe resultate gehad, waaronder 'n tydelike toename van CO₂-produksie na blootstelling aan water en voedingstowwe. Hierdie tekens is egter later deur baie wetenskaplikes in twyfel getrek, wat gelei het tot 'n voortdurende debat. Die 30-jaar oue ''Viking''-data is onlangs opnuut geanaliseer en dit is voorgestel dat die toetse moontlik nie gesofistikeerd genoeg was om enige vorms van lewe te bespeur nie en dat dit selfs enige (teoretiese) vorm van lewe kon dood maak.<ref>Physorg.com (7 Januarie 2007). [http://www.physorg.com/news87401064.html ''New Analysis of Viking Mission Results Indicates Presence of Life on Mars'']. Verkry op 2007-03-02.</ref> By NASA se Johnson Space Center-laboratorium is organiese verbindings in die meteoriet ALH84001 gevind; 'n meteoriet wat veronderstel is om van Mars afkomstig te wees. Die konklusies was dat die verbindings deposito's deur primitiewe vorms van lewe was, wat op Mars bestaan het voor die meteoriet deur 'n meteoor die ruimte ingestuur is op 'n 15 miljoen-jaar reis na die Aarde. Klein hoeveelhede metaan en formaldehied is onlangs deur wenteltuie om Mars ontdek en daar word beweer dat hierdie tekens van lewe kan wees (met ander woorde afvalprodukte van organismes), aangesien hierdie deeltjies baie vinnig sou afbreek in Mars se atmosfeer.<ref>Vladimir A. Krasnopolsky, Jean-Pierre Maillard en Tobias C. Owen (2004). ''Detection of methane in the Martian atmosphere: evidence for life?'', soos verskyn in Icarus. Volume 172, bls. 537–547.</ref><ref name="form">25 Februarie 2005. [http://www.nature.com/news/2005/050221/full/050221-15.html ''Formaldehyde claim inflames Martian debate'']. Verkry op 2006-03-19.</ref> [[Beeld:Mars-SubglacialWater-SouthPoleRegion-20180725.jpg|thumb|upright|Die ligging van water onder die oppervlak van Planum Australe.]] Dit is moontlik dat hierdie verbindings aangevul word deur vulkaniese of geologiese maniere, byvoorbeeld die vorming van serpentynsteen.<ref name="olivine" /> Vroeg in 2018 is in die media gespekuleer dat sekere rotsformasies op ’n terrein met die naam Jura soos ’n soort [[fossiel]] lyk, maar wetenskaplikes meen die formasies het waarskynlik ontstaan vanweë ’n geologiese proses op die droë bodem van ’n antieke meer en hou verband met mineraalare in die gebied.<ref name=nasa2018-02/> Op 7 Junie 2018 het Nasa aangekondig Curiosity het [[organiese verbinding]]s ontdek in afsettingsgesteentes van 3&nbsp;miljard jaar oud,<ref>{{cite web|url=https://www.nasa.gov/press-release/nasa-finds-ancient-organic-material-mysterious-methane-on-mars|title=NASA Finds Ancient Organic Material, Mysterious Methane on Mars|publisher=NASA|first1=Dwayne|last1=Brown|first2=JoAnna|last2=Wendel |first3=Bill|last3=Steigerwald|first4=Nancy|last4=Jones|first5=Andrew|last5=Good|display-authors=1|date=7 Junie 2018|access-date=12 Junie 2018}}</ref> wat daarop dui dat sommige boustene van lewe aanwesig was.<ref name="SPC-20180607">{{cite news|url=https://www.space.com/40819-mars-methane-organics-curiosity-rover.html|title=Curiosity Rover Finds Ancient 'Building Blocks for Life' on Mars|work=Space.com |last=Wall|first=Mike|date=7 Junie 2018|access-date=7 Junie 2018}}</ref><ref name="NYT-20180607">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/06/07/science/mars-nasa-life.html|title=Life on Mars? Rover's Latest Discovery Puts It 'On the Table'|work=The New York Times|last=Chang|first=Kenneth|date=7 Junie 2018|access-date=8 Jun 2018|quote=The identification of organic molecules in rocks on the red planet does not necessarily point to life there, past or present, but does indicate that some of the building blocks were present.}}</ref> In Julie 2018 het wetenskaplikes die ontdekking aangekondig van ’n meer onder die ys op Mars; dit is die eerste bekende stabiele watermassa op die planeet. Dit is 1,5&nbsp;km onder die oppervlak van die suidpoolyskap en is sowat 20&nbsp;km breed.<ref name="SCI-20180725">{{cite journal|title=Radar evidence of subglacial liquid water on Mars|journal=Science|volume=361|issue=6401|pages=490–493|first=R.|last=Orosei|display-authors=etal|date=July 25, 2018|doi=10.1126/science.aar7268|pmid=30045881|arxiv=2004.04587|bibcode=2018Sci...361..490O |url=https://iris.uniroma1.it/retrieve/handle/11573/1148029/775761/Orosei_postprint_Radar_2018.pdf|hdl=11573/1148029}}</ref><ref name="NYT-20180725">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/07/25/science/mars-liquid-alien-life.html|title=A Watery Lake Is Detected on Mars, Raising the Potential for Alien Life|work=The New York Times|first1=Kenneth|last1=Chang |first2=Dennis|last2=Overbye|date=25 Julie 2018|access-date=25 Julie 2018}}</ref> Dit is deur middel van die MARSIS-radar aan boord van die Mars Express-wenteltuig gevind, en die data is tussen Mei 2012 en Desember 2015 versamel.<ref name='Suppl material'>{{cite journal|title=Supplementary Materials for: Radar evidence of subglacial liquid water on Mars|journal=Science|volume=361|issue=6401|pages=490–493|first=R.|last=Orosei|display-authors=etal|date=25 Julie 2018|doi=10.1126/science.aar7268|pmid=30045881|bibcode=2018Sci...361..490O |url=https://iris.uniroma1.it/retrieve/handle/11573/1148029/775761/Orosei_postprint_Radar_2018.pdf|hdl=11573/1148029}}</ref> Die meer is gesentreerd in ’n plat gebied sonder enige topografiese verskynsels. Dit word meestal omring deur hoër gebiede, behalwe aan die oostekant, waar ’n laagte voorkom.<ref name="SCI-20180725"/> == Verkenning == Talle ruimtetuie, waaronder wenteltuie, landingstuie en verkenningstuie, is reeds na Mars gestuur deur die [[Sowjetunie]], die [[VSA]] ([[Nasa]]), [[Europa]] ([[ESA]]) en [[Japan]] ([[JAXA]]) met die doel om die planeet se oppervlak, klimaat en geologie te bestudeer. Verkenningstogte na Mars is egter buitengewoon moeilik en daar was in die verlede 'n sukseskoers van slegs 40%.<ref>http://www.bbc.com/future/story/20120719-how-to-land-on-mars Nasa's 'untried' technology to land Curiosity on Mars] BBC 23 Julie 2012</ref> === Sendings === [[Lêer:Mars Viking 11h016.png|duimnael|regs|Die landingsterrein van Viking 1.]] Die eerste suksesvolle verbyvlug na Mars was Nasa se [[Mariner 4]], wat in 1964 gelanseer is. Die eerste suksesvolle voorwerpe wat op die oppervlak geland het, was die twee Sowjet-ruimtetuie Mars 2 en Mars 3 wat in 1971 gelanseer is, maar albei het binne sekondes ná hul landing kontak verloor. Nasa het in 1975 sy [[Viking-program]] geloods, wat bestaan het uit twee wenteltuie wat elk met 'n landingstuig voorsien is. Albei landingstuie het in 1976 suksesvol geland en die landingstuig [[Viking 1]] was ses jaar lank in werking en [[Viking 2]] drie jaar. Die twee landingstuie het die eerste kleurbeelde van Mars teruggestuur<ref>[http://burro.astr.cwru.edu/stu/20th_far_mars.html ''Journey through the galaxy: Other Mars Missions''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060920021900/http://burro.astr.cwru.edu/stu/20th_far_mars.html |date=20 September 2006 }}. Verkry op 2006-06-13.</ref> en hulle het die oppervlak so goed gekarteer dat die beelde vandag nog soms gebruik word. Die Sowjet-tuie Phobos 1 en Phobos 2 is in 1988 na Mars gestuur om die planeet en sy twee mane te bestudeer. Phobos 1 het kontak verloor onderweg na Mars; Phobos 2 het daarin geslaag om Mars en Fobos af te neem, maar het misluk net voordat dit twee landingstuie sou vrylaat om op Fobos se oppervlak te land. Na die 1992-mislukking van die wenteltuig Mars Observer het Nasa die Mars Global Surveyor in 1996 gelanseer. Die sending was 'n groot sukses en het vroeg in 2001 sy primêre karteringsending voltooi. In November 2006, tydens die tuig se derde uitgebreide program, is kontak verloor, wat 'n einde aan 10 werkjare in die ruimte gebring het. Slegs 'n maand ná die lansering van die Mars Global Surveyor het Nasa ook die Mars Pathfinder gelanseer met 'n robotverkenningstuig, die Sojourner-verkenningstuig, aan boord. Die Sojourner het suksesvol in die Ares Vallis op Mars geland. Die sending self was ook 'n sukses en het baie publisiteit gekry, deels te danke aan die skouspelagtige beelde wat na die Aarde teruggestuur is.<ref>CNN – Destination Mars: [http://www.cnn.com/TECH/9706/pathfinder/surveyor/ ''Mars Global Surveyor''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060415081709/http://www.cnn.com/TECH/9706/pathfinder/surveyor/ |date=15 April 2006 }}. Verkry op 2006-06-13.</ref> In 2001 het Nasa die suksesvolle Mars Odyssey-wenteltuig gelanseer. Die Odyssey se gammastraalspektrometer het aansienlike hoeveelhede [[waterstof]] gevind in die (ongeveer) boonste meter van Mars se [[regoliet]], die los, ongelyksoortige en dikwels verweerde materiaal op die oppervlak van 'n planeet. Daar word geglo dat hierdie waterstof moontlik deel vorm van groot stortings waterys.<ref>{{Cite web |url=http://www.space.com/missionlaunches/odyssey_update_030314.html |title=Britt Robert: ''Odyssey Spacecraft Generates New Mars Mysteries'', by die webwerf van Space.com. 14 Maart 2003. Besoek op 13 Junie 2006 |access-date= 5 Desember 2003 |archive-date= 5 Desember 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031205042800/http://www.space.com/missionlaunches/odyssey_update_030314.html |url-status=live }}</ref> In 2003 het die ESA die Mars Express-tuig gelanseer, wat bestaan het uit die Mars Express Orbiter en die landingstuig Beagle 2. Beagle 2 het misluk tydens sy daling en is vroeg in Februarie 2004 as verlore verklaar.<ref>Wardell, Jane. [https://web.archive.org/web/20040403181306/http://www.space.com/missionlaunches/beagle_update_040126.html ''Europe's Beagle 2 Mars Probe Stays Ominously Silent''], by die webwerf van Space.com. 26 Januarie 2004. Vekry op 2006-06-13.</ref> Vroeg in 2004 het die span van die Planetary Fourier Spectrometer, 'n infrarooispektrometer, aangekondig dat hy metaan in Mars se atmosfeer gevind het. In Junie 2006 het die ESA aangekondig dat ’n [[Aurora (astronomie)|aurora]] ook op Mars ontdek is.<ref name="aurora">Jean-Loup Bertaux en ander [http://www.nature.com/nature/journal/v435/n7043/abs/nature03603.html ''Discovery of an aurora on Mars''], soos verskyn op die webwerf van ''Nature Magazine'' op 9 Junie 2005. Besoek op 2006-06-13.</ref> [[Lêer:MER Spirit Lander Pan Sol16-A18R1 br2.jpg|links|duimnael|Die Spirit-verkenningstuig se landingstuig op Mars.]] Nasa het ook in 2003 sy tweelingverkenningstuie as deel van hulle Mars Exporation Rover Mission gelanseer: die Spirit (MER-A) en Opportunity (MER-B). Albei sendings het in Januarie 2004 suksesvol geland en het sedertdien hulle doelteikens behaal of oortref. Onder die merkwaardigste wetenskaplike data wat teruggestuur is, was oortuigende bewys dat vloeibare water een of ander tyd in die verlede by albei landingsterreine voorgekom het. Stofwarrels en windstorms het met tye die swerwers se sonpanele skoongemaak en sodoende hulle leeftyd verleng.<ref>[http://marsrovers.jpl.nasa.gov/science/ ''Mars Exploration Rovers''], by die webwerf van NASA se MER-program. Besoek op 2006-06-13.</ref> [[Lêer:Descent of Phoenix with a crater in the background taken by Mars Reconnaissance Orbiter.jpg|duimnael|Die Mars Reconnaissance Orbiter het hierdie foto van die Phoenix geneem terwyl dit na die oppervlak van Mars daal. Alhoewel dit lyk asof dit in die krater land, is dit 20&nbsp;km vóór die krater. Dit is die eerste keer dat een ruimtetuig 'n ander afneem tydens sy landing op Mars.]] Op 4 Augustus 2007 is Nasa se Phoenix gelanseer 25 Mei 2008 het dit op die noordelike poolstreek van Mars geland het.<ref>[http://phoenix.lpl.arizona.edu/05_25_pr.php ''Mars Pulls Phoenix In''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080527230312/http://phoenix.lpl.arizona.edu/05_25_pr.php |date=27 Mei 2008 }}, by die webwerf van die ''University of Arizona ''. Besoek op 2008-5-25.</ref> Die landingstuig het 'n robotarm wat oor afstande van 2,5&nbsp;m kan strek en daartoe in staat is om in die grond op Mars te grawe. Die Phoenix het 'n mikroskopiese kamera wat 'n skeidingsvermoë van tot een duisendste van die breedte van 'n menslike haar het.<ref>NASA: [http://www.nasa.gov/missions/solarsystem/phoenix_water.html ''Phoenix: The Search for Water''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111131124/http://www.nasa.gov/missions/solarsystem/phoenix_water.html |date=11 Januarie 2012 }}. Besoek op 2007-03-03.</ref> Nasa het op 31 Julie 2008 aangekondig dat die Phoenix-landingstuig water in 'n klein bevrore grondmonster ontdek het.<ref>[http://www.nasa.gov/mission_pages/phoenix/news/phoenix-20080731.html ''NASA Spacecraft Confirms Martian Water, Mission Extended''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120418005710/http://www.nasa.gov/mission_pages/phoenix/news/phoenix-20080731.html |date=18 April 2012 }}. Besoek op 1 Augustus 2008.</ref> Die Mars Science Laboratory, genaamd [[Curiosity-verkenningstuig|Curiosity]], is op 26 November 2011 gelanseer en het Mars op 6 Augustus 2012 bereik. Dit is groter en meer gevorderd as die Mars Exploration-verkenningstuie, met ’n bewegingstempo van tot 90&nbsp;m per uur.<ref name="home">{{cite web|url=http://marsprogram.jpl.nasa.gov/msl/overview/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090730122143/http://marsprogram.jpl.nasa.gov/msl/overview/|archive-date=30 Julie 2009|title=Mars Science Laboratory – Homepage|publisher=NASA}}</ref> Eksperimente sluit in ’n lasertoetser wat die samestelling van rotse op ’n afstand van 7&nbsp;m kan bepaal.<ref name="laser">{{cite web |url=http://mars.jpl.nasa.gov/msl/mission/instruments/spectrometers/chemcam/|title=Chemistry and Cam (ChemCam)|publisher=NASA}}</ref> Op 10 Februarie 2013 het Curiosity die eerste keer monsters van diep binne-in rotse op ’n ander planeet geneem met behulp van sy boor.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-21399857|title=Curiosity Mars rover takes historic drill sample|publisher=BBC|date=10 Februarie 2013|access-date=10 Februarie 2013|work=BBC News}}</ref> In dieselfde jaar is ontdek Mars se grond bevat tussen 1,5% en 3% water volgens massa, hoewel dit nie vryelik beskikbaar is nie.<ref name="Guardian">{{cite news|title=Nasa's Curiosity rover finds water in Martian soil|url=https://www.theguardian.com/science/2013/sep/26/nasa-curiosity-rover-mars-soil-water|work=The Guardian|last=Jha |first=Alok|date=26 September 2013|access-date=6 November 2013}}</ref> Waarnemings deur die Mars Reconnaissance Orbiter het voorheen die moontlikheid onthul van vloeiende water op Mars gedurende die warmste maande.<ref name="nasa20110804">{{cite web|url=https://www.nasa.gov/mission_pages/MRO/news/mro20110804.html|title=NASA Spacecraft Data Suggest Water Flowing on Mars|publisher=NASA|first1=Guy|last1=Webster|first2=Steve|last2=Cole|first3=Daniel|last3=Stolte|date=4 Augustus 2011|access-date=19 September 2011|archive-date=17 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110917175505/http://www.nasa.gov/mission_pages/MRO/news/mro20110804.html|url-status=dead}} {{PD-notice}}</ref> Op 24 September 2014 het die Mars Orbiter Mission (MOM), wat deur [[Indië]] gelanseer is, in ’n wentelbaan om Mars gegaan om Mars se atmosfeer en topografie te ontleed. Dit was die eerste geslaagde [[Asië|Asiatiese]] interplanetêre sending.<ref>{{cite web|url=http://www.isro.gov.in/mars/home.aspx|title=ISRO: Mars Orbiter Mission|work=isro.gov.in|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131109013110/http://isro.gov.in/mars/home.aspx|archive-date=9 November 2013|df=}}</ref> Die Europese Ruimteagentskap, in samewerking met [[Roscosmos]], het op 14 Maart 2016 die ExoMars Trace Gas Orbiter en Schiaparelli-landingstuig gelanseer.<ref name="bbcnews20160314">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-35799792|title=Mars TGO probe despatched on methane investigation|publisher=BBC News|first=Jonathan|last=Amos|date=14 Maart 2016|access-date=11 Oktober 2016}}</ref> Hoewel die Orbiter op 19 Oktober 2016 suksesvol in ’n wentelbaan om die planeet gegaan het, het Schiaparelli neergestort toe hy probeer land.<ref>{{cite news |url=http://www.sciencemag.org/news/2016/10/update-rip-schiaparelli-crash-site-spotted-european-mars-lander|title=Update: R.I.P. Schiaparelli: Crash site spotted for European Mars lander|work=Science|last=Clery|first=Daniel|date=21 Oktober 2016}}</ref> In Mei 2018 het Nasa die InSight-landingstuig gelanseer. In 2019 het die MAVEN-ruimtetuig vir die eerste keer globale windpatrone op ’n groot hoogte gekarteer.<ref name="express.co.uk">{{Cite web|url=https://www.express.co.uk/news/science/1217580/nasa-news-space-news-mars-nasa-space-maven-mars-mission-nasa-goddard-video/amp|title=NASA news: 'Unexpected and surprising' Mars mission discovery shocks scientists {{!}} Science {{!}} News {{!}} Express.co.uk |website=express.co.uk|access-date=2019-12-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sciencenews.org/article/nasa-maven-probe-how-wind-circulates-mars-upper-atmosphere|title=NASA's MAVEN probe shows how wind circulates in Mars' upper atmosphere|date=2019-12-12|website=Science News|access-date=2019-12-21}}</ref> Daar is ontdek die winde, wat kilometers bo die oppervlak is, behou inligting oor die landvorms daaronder.<ref name="express.co.uk"/> [[Beeld:PIA23140-Mars-InsightLander-Panorama-12092018.jpg|thumb|center|upright=4|<div style="text-align:center;">Panorama van die InSight-landingstuig (9 Desember 2018).</div>]] === Toekomstige sendings === [[Beeld:Orion docked to Mars Transfer Vehicle.jpg|thumb|’n Konsep vir ’n bimodale kernhitte-oordragtuig in ’n lae wentelbaan om die Aarde.]] Nasa het die Mars 2020-sending op 30 Julie 2020 lanseer.<ref> {{Cite web|url=https://mars.nasa.gov/mars2020/|title=Mars 2020 Rover |last=mars.nasa.gov|website=mars.nasa.gov|access-date=23 Maart 2019}}</ref> Dit sal monsters versamel en na die Aarde terugkeer. Die huidige konsep vir die terugbring van monsters sal in 2026 gelanseer word en hardeware bevat wat deur Nasa en die ESA vervaardig is.<ref>{{Cite web|url=http://www.planetary.org/blogs/guest-blogs/2019/nasa-esa-latest--plan.html|title=NASA, ESA Officials Outline Latest Mars Sample Return Plans|website=planetary.org|access-date=9 September 2019}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Deel van die sending is die [[Perseverance (ruimtetuig)|Perseverance-verkenningstuig]], wat ontwerp is om die krater Jezero te verken. Dit is deur die Jet Propulsion Laboratory ontwerp.<ref name="Mars2020timeline">{{cite web |url=https://mars.nasa.gov/mars2020/timeline/launch/launch-windows/|title=Launch Windows|publisher=Nasa|website=mars.nasa.gov|access-date=28 Julie 2020}}</ref> Bevestiging dat die tuig op Mars geland het, is op 18 Februarie 2021 ontvang. Perseverance het sewe nuwe wetenskaplike instrumente aan boord en het altesaam 19 [[kamera]]s en twee [[Mikrofoon|mikrofone]].<ref name="presskit">{{cite web|title=Mars 2020 Landing Press Kit |url=https://www.jpl.nasa.gov/news/press_kits/mars_2020/download/mars_2020_landing_press_kit.pdf|publisher=Nasa|access-date=17 Februarie 2021|work=Jet Propulsion Laboratory}}</ref> Dit het ook ’n mini-[[helikopter]], die Ingenuity, ’n eksperimentele vaartuig wat die eerste kragaangedrewe vlug op ’n ander [[planeet]] sal onderneem. Die ESA sal tussen Augustus en Oktober 2022 die ExoMars-verkenningstuig en {{nowrap|-oppervlakplatform}} lanseer.<ref name="LaunchMoved2020">{{cite press release|url=http://www.int/For_Media/Press_Releases/Second_ExoMars_mission_moves_to_next_launch_opportunity_in_2020|title=Second ExoMars mission moves to next launch opportunity in 2020|publisher=European Space Agency|date=2 Mei 2016|access-date=2 Mei 2016}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die [[Verenigde Arabiese Emirate]] se Mars Hope-wenteltuig is op 19 Julie 2020 gelanseer en sal Mars na verwagting in 2021 bereik. Dit sal ’n globale studie van die planeet se atmosfeer uitvoer.<ref>{{cite news |url=http://apnews.excite.com/article/20150506/ml--emirates-mars_mission-a48c414829.html|title=UAE to explore Mars' atmosphere with probe named 'Hope'|work=Excite News|agency=Associated Press|first=Adam |last=Schreck|date=6 Mei 2015|access-date=31 Mei 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509000206/http://apnews.excite.com/article/20150506/ml--emirates-mars_mission-a48c414829.html|archive-date=9 Mei 2015|url-status=dead}}</ref> Verskeie planne vir ’n bemande sending na Mars is gedurende die 20ste en 21ste eeu voorgestel, maar geen sodanige sendings is al gelanseer nie. Die stigter van [[SpaceX]], [[Elon Musk]], het in September 2016 ’n plan voorgestel om ’n bemande sending hopelik in 2024 te lanseer, maar dié sending sal na verwagting nie voor 2027 plaasvind nie.<ref name="nyt20160927">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/09/28/science/elon-musk-spacex-mars-exploration.html|title=Elon Musk's Plan: Get Humans to Mars, and Beyond|work=The New York Times|first=Kenneth|last=Chang|date=27 September 2016|access-date=11 Oktober 2016}}</ref> In Oktober 2016 het die destydse Amerikaanse president, [[Barack Obama]], ’n VSA-beleid hernu om te streef na die stuur van mense na Mars in die 2030's, en om voort te gaan om die [[Internasionale Ruimtestasie]] as ’n tegnologiese kweekmasjien daarvoor te gebruik.<ref name="CNN-20161011">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2016/10/11/opinions/america-will-take-giant-leap-to-mars-barack-obama/index.html|title=Barack Obama: America will take the giant leap to Mars|publisher=CNN|last=Obama|first=Barack|authorlink=Barack Obama|date=11 Oktober 2016|access-date=11 Oktober 2016}}</ref><ref name="NYT-20161011">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/10/12/science/president-obama-nasa-mars.html|title=Obama Gives New Details About Sending People to Mars|work=The New York Times|last=Victor|first=Daniel|date=11 Oktober 2016|access-date=11 Oktober 2016}}</ref> == Sterrekunde op Mars == [[Lêer:Earth and Moon from Mars PIA04531.jpg|duimnael|regs|Die Aarde en die Maan, soos vanaf Mars gesien.]] Met die bestaan van verskeie wentel-, landings- en verkenningstuie is dit nou moontlik om [[sterrekunde]] van Mars af te studeer. Die Aarde en sy Maan is albei maklik sigbaar, terwyl Mars se een maan, Fobos, omtrent 'n derde die deursnee blyk te hê as wat die Maan van die Aarde af het. Deimos vertoon steragtig, 'n bietjie helderder as wat Venus van die Aarde af vertoon.<ref>[https://web.archive.org/web/20060507050759/http://www.planetary.org/explore/topics/mars/deimos.html Deimos], deel van ''Planetary Societies's Explore the Cosmos''. Besoek op 2006-06-13.</ref> Daar is verskeie verskynsels wat bekend is op Aarde en nou ook op Mars waargeneem word, soos [[Meteoor|meteore]] en [[aurora]]s.<ref name="aurora" /> Die Aarde sal op 10 November 2084 tussen Mars en die Son inbeweeg, maar dit sal te klein vertoon om van Mars af as 'n [[sonsverduistering]] te kwalifiseer. == Waarneming == Vir die blote oog lyk Mars soos 'n duidelike geel, oranje of rooierige voorwerp. Van die Aarde af wissel die helderheid van die planeet meer as dié van enige ander planeet deur die loop van sy wenteling. Mars se [[skynbare magnitude]] wissel van +1,8 met [[Konjunksie (sterrekunde)|konjunksie]] tot -2,9 in [[Perihelium|periheliese]] [[Opposisie (astronomie)|opposisie]]. Wanneer Mars op sy verste van die Aarde af is, is dit meer as sewe keer so ver as wat dit is wanneer dit op sy naaste is. Op ongunstige tye (vir waarneming) kan dit maande lank deur die Son se lig verberg word. Die heel gunstigste tye om die planeet te besigtig is slegs twee keer elke 32 jaar, met tussenposes van 15 en 17 jaar, tussen laat Julie en laat September, wanneer die planeet sy perihelium bereik. Die planeet kan egter steeds goed waargeneem kan word op minder gunstige tye (byvoorbeeld tydens opposisies), maar met sy perihelium kan 'n magdom oppervlakdetail met behulp van 'n teleskoop waargeneem word. Veral die poolkappe is duidelik sigbaar, selfs met lae vergroting.<ref>[http://www.shallowsky.com/mars.html ''Mars Observing FAQ''], by die webwerf van ''Shallow Sky''. Besoek op 2006-06-15.</ref> Die punt van Mars se naaste afstand aan die Aarde staan bekend as opposisie. Die tydperk tussen opvolgende opposisies, ook genoem die sinodiese periode, is 780 dae. As gevolg van die eksentrisiteit van albei planete se wentelbaan, kan die tye van opposisie en die minimum afstande tot 8,5 dae verskil. Die minimum afstand wissel tussen ongeveer 55 en 100&nbsp;miljoen&nbsp;km as gevolg van die planete se elliptiese wentelbane.<ref name="nssdc" /> === Naaste afstand in 2003 === [[Lêer:Marsrglobe2004.gif|duimnael|Mars se rotasie, soos gesien deur 'n klein teleskoop in 2003.]] [[Lêer:Mars oppositions 2003-2018.png|duimnael|links|Die opposies van Mars van 2003-2018 gesien vanaf die sonnebaan, met die Aarde in die middel.]] Op [[27 Augustus]] [[2003]], 9:51:13 UT, het Mars die naaste aan die Aarde gekom in naastenby 60&nbsp;000 jaar: sowat 55&nbsp;758&nbsp;006&nbsp;km. Dit het gebeur toe Mars een dag van opposisie af was en ongeveer drie dae van sy perihelium, wat beteken dat dit baie maklik was om Mars van die Aarde af te sien. Die vorige keer dat dit so naby aan die Aarde verbygekom het, was in 57&nbsp;617 v.C. en die volgende keer sal eers in 2287 wees. Hierdie rekordafstand is egter slegs 'n klein bietjie nader as ander nabye naderings: die minimum afstand op [[22 Augustus]] [[1924]] was byvoorbeeld 0,37284&nbsp;[[AE]], vergeleke met die 0,37271&nbsp;AE in 2003. Die minimum afstand op 24 Augustus 2208 sal 0,37278&nbsp;AE wees.<ref>Joe Rao. [https://web.archive.org/web/20030824043709/http://www.space.com/spacewatch/mars_10_closest_030822.html ''NightSky Friday – Mars and Earth: The Top 10 Close Passes Since 3000 B.C.''], by die webwerf van Space.com. 22 Augustus 2003. Besoek op 2006-06-13.</ref> Die veranderings in die Aarde en Mars se wentelbane beteken dat die twee planete telkens nader aan mekaar verbyweeg. Teen die jaar 4000 sal die 2003-rekord reeds 22 keer oorskry wees. === Geskiedkundige waarnemings === Die geskiedkundige waarnemings van Mars word gekenmerk deur sy opposisie, wanneer die planeet die naaste aan die Aarde is en dus ook die sigbaarste; iets wat elke paar jaar gebeur. [[Aristoteles]] was tussen die eerste bekende skrywers wat sy waarnemings van Mars beskryf het. Hy het genoem dat Mars verder weg is as oorspronklik gedink, gebaseer op waarnemings van wanneer Mars agter die Maan verbybeweeg. Die enigste waarneming van 'n verduistering van Mars deur Venus was op [[3 Oktober]] [[1590]], soos gesien deur Michael Maestlin in [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]], Duitsland.<ref>Stephen Breyer, ''Mutual Occultation of Planets''. Soos verskyn in ''Sky and Telescope''. Maart 1979. Vol.57 #3, bl. 220.</ref> [[Galileo]] was in [[1609]] die eerste persoon wat Mars deur 'n teleskoop gesien het. [[Lêer:Mars Schiaparelli MKL Bd. 11 1890 (128500338).jpg|duimnael|'n Kaart van Mars deur Giovanni Schiaparelli.]] Teen die 19de eeu het die resolusies van teleskope só verbeter dat oppervlakverskynsels geïdentifiseer kon word. In September 1887 het 'n periheliese opposisie van Mars op 5 September plaasgevind. In Milaan het die Italiaanse sterrekundige Giovanni Schiaparelli daardie jaar 'n 22&nbsp;cm-teleskoop gebruik in die skepping van die eerste gedetailleerde kaart van Mars. Hierdie kaart het verskynsels bevat waarna Schiaparelli as "canali" verwys het, wat later as 'n optiese illusie verduidelik sou word. Hierdie "canali" was veronderstel om lang, reguit lyne op Mars se oppervlak te wees en Schiaparelli het aan hulle die name van bekende riviere op Aarde gegee. [[Lêer:Lowell Mars channels.jpg|duimnael|'n Skets van Mars soos waargeneem deur Lowell voor 1914.]] [[Percival Lowell]], 'n wiskundige en sterrekundige, het die Lowell-sterrewag gestig, wat 'n 300- en 450&nbsp;mm-teleskoop gehad het. Die sterrewag is gebruik vir die verkenning van Mars tydens die laaste gunstige tyd daarvoor in 1894 en die daaropvolgende minder gunstige opposisies. Hy het verskeie boeke oor Mars en lewe op die planeet uitgegee, wat 'n groot invloed op die publiek gehad het. Schiaparelli se "canali" is ook deur Lowell waargeneem, asook deur die sterrekundiges Henri Joseph Perrotin en Louis Thollon in [[Nice]], wat een van die grootste teleskope van die tyd gebruik het. Die seisoenale veranderinge (bestaande uit die krimp van die poolkappe en die donker areas sigbaar tydens 'n somer) in kombinasie met die "kanale", het gelei tot spekulasies oor lewe op Mars; daar is reeds lank geglo dat Mars uitgestrekte seë en plantegroei bevat. Die teleskoop het nooit die vereiste resolusie bereik wat hierdie spekulasies kon bewys of ontken nie. Namate beter en groter teleskope beskikbaar geword het, is minder lang, reguit kanale waargeneem. Tydens 'n waarneming in 1909 deur Camille Flammarion met 'n 840&nbsp;mm-teleskoop, is onreëlmatige patrone waargeneem, maar daar was geen spoor van die kanale nie.<ref>Zahnle K. ''Decline and fall of the Martian empire''. Soso verskyn in ''Nature''. Vol. 412, bls. 209-213. 2001</ref> [[Lêer:Mars HST Mollweide map 1999.png|links|duimnael|Kaart van Mars van die [[Hubble-ruimteteleskoop]], soos gesien naby die 1999-opposisie.]] Selfs in die 1960's is artikels oor die biologie van Mars gepubliseer, waarin geen of min aandag geskenk is aan ander verduidelikings behalwe die teenwoordigheid van lewe as 'n rede vir die seisoenale veranderinge. Gedetailleerde scenario's vir die metabolisme en chemiese siklusse vir 'n funksionele ekostelsel op Mars is ook gepubliseer.<ref>F.B. Salisbury. [http://links.jstor.org/sici?sici=0036-8075%2819620406%293%3A136%3A3510%3C17%3AMB%3E2.0.CO%3B2-R ''Martian Biology'']. Soos verskyn in Science (1962). Volume 136: 3510, bls. 17–26. Besoek op 2007-02-26.</ref> Dit was eers met die eerste besoek van die Mariner-ruimtetuie in die 1960's dat hierdie mites weerspreek is. Die resultate van die Viking-eksperimente het 'n tussenpose ingelui waarin die teorie van 'n onbewoonbare, dooie planeet algemeen aanvaar is. Sommige kaarte van Mars is saamgestel deur gebruik te maak van data uit hierdie sendings, maar dit was eers met die sending van die Mars Global Surveyor (1996-2006) dat die eerste voltooide en uiters gedetailleerde kaarte verkry kon word. Hierdie kaarte is tans op die Internet verkrygbaar.<ref>[http://www.google.com/mars/ Google Mars], besoek op 2007-02-26.</ref> == Mars in kultuur == Mars is genoem na die Romeinse god van oorlog. In [[Babilonië|Babiloniese]] sterrekunde is die planeet genoem na Nergal, die god van vuur, oorlog en verwoesting, moontlik as gevolg van die planeet se rooierige voorkoms.<ref>Sheeham, William; 2 February 1997: http://www.uapress.arizona.edu/onlinebks/mars/chap01.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060620234806/http://www.uapress.arizona.edu/onlinebks/mars/chap01.htm |date=20 Junie 2006 }} ''Motions of Mars''], deel van ''The Planet Mars: A History of Observation and Discovery''. Besoek op 2006-06-13.</ref> Toe die antieke Grieke Nergal met húlle god van oorlog, Ares, gelykstel, het hulle die planeet Ἄρεως ἀστἡρ (''Areos aster'', "ster van Ares") genoem. Ná die gelykstelling van die Romeinse en Griekse gode is dit in Latyn vertaal as ''stella Martis'', die "ster van Mars", of gewoonweg "Mars". Die Grieke het ook na die planeet as ''Pyroeis'' verwys, wat "vurig" beteken. [[Lêer:Mars symbol (planetary color).svg|frameless|upright=0.35|links]] Die [[Sterrekundige simbool|simbool vir die planeet]], afkomstig van die [[astrologie]]se gebruik, is 'n sirkel met 'n klein pyl wat na buite wys. Dit is 'n gestileerde voorstelling van die skild en spies wat deur die Romeinse god Mars gebruik is. Die simbool word ook in biologie gebruik om die manlike geslag voor te stel en in [[alchemie]] om [[yster]] voor te stel: Vroeër is geglo dié element word deur Mars oorheers.<ref>[http://solarsystem.nasa.gov/multimedia/display.cfm?IM_ID=167 ''Planet Symbols''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151209221044/http://solarsystem.nasa.gov/multimedia/display.cfm?IM_ID=167 |date= 9 Desember 2015 }}, deel van ''NASA solar system exploration''. Besoek op 2006-06-13.</ref> === Intelligente Marsmannetjies === [[Lêer:Kirks Soap Yerkes Mars.jpg|regs|duimnael|'n Seepadvertensie uit 1893 gebruik die toe gewilde idee dat Mars bewoon word.]] Laat in die 19de eeu het die idee dat Mars deur intelligente Marsmannetjies bewoon word, baie gewild geword. Die Italiaanse sterrekundige Giovanni Schiaparelli se waarneming van die kanale op Mars, gepaardgaande met Percival Lowell se boek oor die onderwerp, het die idee geskep van 'n sterwende planeet wat besig is om uit te droog en af te koel, met 'n antieke beskawing besig om [[besproeiing]]skanale te bou.<ref>[http://prion.bchs.uh.edu/Mars/Percival_Lowell.htm ''Percivel Lowell's Canals''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219093537/http://prion.bchs.uh.edu/Mars/Percival_Lowell.htm |date=19 Februarie 2007 }}, Besoek op 2007-03-01.</ref> Baie ander waarnemings en bewerings deur noemenswaardige persoonlikhede het bygedra tot wat vandag bekend staan as "Marskoors".<ref>Charles Fergus: [http://www.rps.psu.edu/0305/mars.html ''Mars Fever''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030831084133/http://www.rps.psu.edu/0305/mars.html |date=31 Augustus 2003 }} van Research/Penn State. Mei 2004. Vol. 24, uitgawe 2. Besoek op 2007-08-02.</ref> In 1899 het [[Nikola Tesla]] atmosferiese radiogeruis met sy ontvangers in sy Colorado Springs-laboratorium ondersoek. Hy het herhalende seine waargeneem wat hy later vermoed het moontlik radiokommunikasie van 'n ander planeet was, moontlik van Mars. In 'n onderhoud in 1901 het Tesla gesê: {{cquote|Dit was 'n tydjie later wat die gedagte by my opgekom het dat die steurings wat ek waargeneem het moontlik aan intelligente beheer toegeskryf kan word. Alhoewel ek nie hulle betekenis kon ontsyfer nie, was dit vir my onmoontlik om aan hulle as geheel en al toevallig te dink. Ek kry al hoe meer die gevoel dat ek die eerste een was om die groet van een planeet aan 'n ander te hoor.<ref>[http://earlyradiohistory.us/1901talk.htm Nikola Tesla: ''Talking with the Planets''. 19 Februarie 1901, gepubliseer deur ''Collier's Weekly''. Besoek op 4 Mei 2007]</ref>}} Tesla se teorieë het ondersteuning van die Ierse fisikus Baron Kelvin gekry. Kelvin het die Verenigde State in 1902 besoek en volgens een verslag het hy gesê het hy is van mening dat Tesla seine ontvang het wat van Mars aan die Verenigde State gestuur is.<ref>Cheney, Margaret: ''Tesla, man out of time''. Prentice-Hall, 1981: Englewood Cliffs, New Jersey. Bl. 162. {{ISBN|978-0-13-906859-1}}</ref> Kort voor hy die VSA verlaat het, het Kelvin die verslag se bewerings met nadruk ontken: "Wat ek regtig gesê het, is dat die inwoners van Mars, indien daar enige is, sonder twyfel New York sou kon raak sien, veral die gloed van die elektrisiteit".<ref>"Departure of Lord Kelvin", ''The New York Times'', 11 Mei, 1902, bl.29.</ref> In 'n artikel in die ''New York Times'' in 1901 het Edward Charles Pickering, direkteur van die Harvard-kollegesterrewag, gesê hulle het 'n telegram van die Lowell-sterrewag in Arizona ontvang wat blyk te bevestig dat Mars met die Aarde probeer kommunikeer: {{cquote|Vroeg in Desember 1900 het ons van die Lowell-sterrewag in Arizona 'n telegram ontvang dat 'n ligstraal gesien is wat van Mars af geprojekteer is (die Lowell-sterrewag spesialiseer in Mars) wat sewentig minute geduur het. Ek het hierdie feite na Europa gesein en deur hierdie land neostylkopieë gestuur. Die waarnemer daar is 'n versigtige, betroubare man en daar is geen rede om te twyfel dat die lig bestaan nie. Dit is aangegee as vanaf 'n bekende geografiese punt op Mars. Dit was al. Nou het die storie oor die wêreld versprei. In Europa word gesê ek het met Mars gekommunikeer, en allerhande oordrywings het ontstaan. Ons het geen manier om te weet wat die bron van die lig was nie. Of daar intelligensie daaragter was of nie, niemand kan sê nie. Dit is volkome onverklaarbaar.<ref name="nyt2">Professor Pickering: ''The Light Flash From Mars''] in die ''New York Times'' van 16 Januarie 1901. Aanlyn weergawes is Besoekgbaar by [http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10D15FE3F5E137A8EDDAF0994D9405B818CF1D3] en [http://nbgoku23.googlepages.com/marslight.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090224211722/http://nbgoku23.googlepages.com/marslight.pdf |date=24 Februarie 2009 }} (PDF). Besoek op 2008-05-28.</ref>}} Pickering het later voorgestel 'n stel spieëls word in Texas opgestel met die doel om met Marsbewoners te kommunikeer. [[Pulsar]]s (of eerder [[neutronster]]re) straal [[Elektromagnetiese spektrum|elektromagnetiese straling]] uit, gewoonlik in lae frekwensiegolwe, soos [[radio]]golwe. Hulle doen dit redelik reëlmatig en word selfs deur sommige sterrewagte as horlosies gebruik. Nikola Tesla het moontlik nie 'n boodskap van ruimtewesens ontvang nie, want hy het slegs 'n lesing van 'n enkele teleskoop tot sy beskikking gehad; hy kon slegs die rigting van die sein vasstel, nie die presiese plek van oorsprong nie. Om die posisie in drie dimensies vas te stel, word twee waarnemers benodig, of twee verskillende waarnemings, ten einde die oorsprong van die sein te trianguleer. Radioteleskoopvelde het nie in Tesla se tyd bestaan nie, en dit is dus hoogs onwaarskynlik dat hy radioseine van twee verskillende plekke waargeneem het. Die seine was dus moontlik afkomstig vanaf 'n pulsar wat in dieselfde rigting as Mars geleë was. === In fiksie === {{Kombi-beeld|Martian face viking cropped.jpg|Mars face.png| |align=right |width = 180px |caption1=Die "Gesig van Mars", soos afgeneem in 1976 |caption2=Die "Gesig van Mars", soos afgeneem in 2007 }} Danksy Mars se dramatiese rooi kleur en vroeë spekulasies oor die oppervlaktoestande wat moontlik intelligente lewe kan onderhou, is die planeet dikwels in fiksie uitgebeeld. [[Lêer:War-of-the-worlds-tripod.jpg|links|duimnael|'n Buiteruimse driepoot – 'n illustrasie uit 'n Franse weergawe van 1906 van H.G. Wells se ''The War of the Worlds''.]] Die planeet kom dikwels voor in [[wetenskapsfiksie]]. Die bekendste voorbeeld is waarskynlik [[H.G. Wells]] se ''[[The War of the Worlds]]'' (1898). Wells se verhaal bevat Marsbewoners wat van hulle sterwende planeet wil ontsnap deur die Aarde oor te neem. 'n Radioweergawe van die verhaal is op 30 Oktober [[1938]] in die VSA in die vorm van 'n regstreekse nuusuitsending uitgesaai; baie luisteraars het geglo dit is werklik en uit hulle huise gevlug.<ref>[https://web.archive.org/web/20070513062424/http://members.aol.com/jeff1070/wotw.html ''Radio's War of the Worlds Broadcast (1938)'']. Besoek op 2007-03-01.</ref> Ander invloedryke verhale was onder meer [[Ray Bradbury]] se ''The Martian Chronicles'', [[Edgar Rice Burroughs]] se ''Barsoom''-reeks en 'n aantal van [[Robert A. Heinlein]] se romans voor die middel van die sestigerjare. Ook [[Jonathan Swift]] het na Mars se mane verwys: 150 jaar voor hulle deur [[Asaph Hall]] ontdek is. Swift het 'n redelik akkurate beskrywing van die mane se wentelbane in die 19de hoofstuk van ''Gulliver's Travels'' ingesluit.<ref>David Darling: [http://www.daviddarling.info/encyclopedia/S/Swift.html ''Swift, Jonathan and the moons of Mars'']. Besoek op 2007-03-01.</ref> Nadat die Mariner- en Viking-ruimtetuie foto's van Mars na die Aarde gestuur het, het die beelde van 'n blykbaar lewelose planeet vroeëre speulasies oor Mars laat verdwyn en plek gemaak vir akkurater en realistieser uitbeeldings van menslike kolonies op die planeet. Die bekendste hiervan is moontlik [[Kim Stanley Robinson]] se ''Mars''-trilogie. Skynwetenskaplike spekulasies oor die "Gesig van Mars" en ander raaiselagtige landmerke beteken egter antieke beskawings op Mars is steeds 'n gewilde tema in wetenskapsfiksie, veral in rolprente.<ref>Kathy Miles en Charles F Peters II: [http://starryskies.com/Artshtml/dln/5-98/mars.html ''Unmasking the Face'']. Besoek op 2007-03-01.</ref> 'n Ander gewilde tema, veral onder Amerikaanse skrywers, is die Marskolonie wat veg vir onafhanklikheid van die Aarde. Dit is 'n hooftema in die romans van [[Greg Bear]] en [[Kim Stanley Robinson]], asook in die rolprent ''Total Recall'' (gebaseer op 'n kortverhaal deur [[Philip K. Dick]]) en die televisiereeks ''Babylon 5''. === In musiek === In [[Gustav Holst]] se ''The Planets'', word Mars as die "bringer van oorlog" uitgebeeld. ==Verwysings== {{Verwysings|3 |verwysings= <ref name="Stähler"> {{cite journal |last1=Stähler |first1=Simon C. |last2=Khan |first2=Amir |last3=Banerdt |first3=W. Bruce |last4=Lognonné |first4=Philippe |last5=Giardini |first5=Domenico |last6=Ceylan |first6=Savas |last7=Drilleau |first7=Mélanie |last8=Duran |first8=A. Cecilia |last9=Garcia |first9=Raphaël F. |last10=Huang |first10=Quancheng |last11=Kim |first11=Doyeon |date=23 July 2021 |title=Seismic detection of the martian core |url=https://research-information.bris.ac.uk/en/publications/c5448d92-a902-4519-8836-910067ffd838 |journal=Science |volume=373 |issue=6553 |pages=443–448 |bibcode=2021Sci...373..443S |doi=10.1126/science.abi7730 |pmid=34437118 |last34=Clinton |last36=van Driel |first35=Nikolaj |last35=Dahmen |first34=John |first12=Vedran |first33=Éric |last33=Beucler |last37=Gudkova |first32=Géraldine |last32=Zenhäusern |first36=Martin |last40=Plasman |first37=Tamara |last38=Horleston |first38=Anna |last39=Pike |first39=W. Thomas |last31=Schmelzbach |first40=Matthieu |last41=Smrekar |first41=Suzanne E. |hdl=20.500.11850/498074 |s2cid=236179579 |first31=Cédric |first30=Attilio |last13=Samuel |last17=Stutzmann |last20=Charalambous |first19=Daniele |last19=Antonangeli |first18=Zongbo |last18=Xu |first17=Éléonore |first16=David |last21=Davis |last16=Sollberger |first15=Nicholas |last15=Schmerr |first14=Martin |last14=Schimmel |first13=Henri |first20=Constantinos |first21=Paul M. |last30=Rivoldini |first26=Angela G. |first29=Ana-Catalina |last29=Plesa |first28=Clément |last28=Perrin |first27=Mark P. |last27=Panning |last26=Marusiak |last22=Irving |first25=Ross |last25=Maguire |last12=Lekic |last24=Knapmeyer |first23=Taichi |last23=Kawamura |first22=Jessica C. E. |first24=Martin |hdl-access=free |access-date=17 October 2021 |archive-date=1 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301160849/https://research-information.bris.ac.uk/en/publications/seismic-detection-of-the-martian-core |url-status=live}}</ref> <ref name="2023Natur.622..712S"> {{cite journal |last=Samuel |first=Henri |author2=Drilleau, Mélanie |author3=Rivoldini, Attilio |author4=Xu, Zongbo |author5=Huang, Quancheng |author6=Garcia, Raphaël F. |author7=Lekić, Vedran |author8=Irving, Jessica C. E. |author9=Badro, James |author10=Lognonné, Philippe H. |author11=Connolly, James A. D. |author12=Kawamura, Taichi |author13=Gudkova, Tamara |author14=Banerdt, William B. |title=Geophysical evidence for an enriched molten silicate layer above Mars's core |journal=Nature |language=en |volume=622 |issue=7984 |pages=712–717 |date=October 2023 |bibcode=2023Natur.622..712S |doi=10.1038/s41586-023-06601-8 |pmid=37880437 |pmc=10600000 |hdl=20.500.11850/639623 |hdl-access=free |issn=1476-4687}}</ref> <ref name="Nimmo 2005">{{cite journal |last1=Nimmo |first1=Francis |last2=Tanaka |first2=Ken |doi=10.1146/annurev.earth.33.092203.122637 |title=Early Crustal Evolution of Mars |year=2005 |pages=133–161 |issue=1 |volume=33 |journal=Annual Review of Earth and Planetary Sciences |bibcode=2005AREPS..33..133N |s2cid=45843366}}</ref> <ref name="mars-in-depth">{{cite web |title=In Depth {{!}} Mars |url=https://solarsystem.nasa.gov/planets/mars/in-depth |access-date=15 January 2022 |website=NASA Solar System Exploration |date=10 November 2017 |archive-date=21 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221173555/https://solarsystem.nasa.gov/planets/mars/in-depth/ |url-status=live}}</ref> <ref name="2023GeoRL..5003482K"> {{cite journal |title=Global Crustal Thickness Revealed by Surface Waves Orbiting Mars |journal=Geophysical Research Letters |volume=50 |issue=12 |date=June 2023 |bibcode=2023GeoRL..5003482K |doi=10.1029/2023GL103482 |last1=Kim |first1=D. |last2=Duran |first2=C. |last3=Giardini |first3=D. |last4=Plesa |first4=A. -C. |last5=Stähler |first5=S. C. |last6=Boehm |first6=C. |last7=Lekić |first7=V. |last8=McLennan |first8=S. M. |last9=Ceylan |first9=S. |last10=Clinton |first10=J. F. |last11=Davis |first11=P. |last12=Khan |first12=A. |last13=Knapmeyer-Endrun |first13=B. |last14=Panning |first14=M. P. |last15=Wieczorek |first15=M. |last16=Lognonné |first16=P. |last17=Banerdt |first17=W. B. |article-number=e2023GL103482 |hdl=20.500.11850/621318 |hdl-access=free}}</ref> <ref name="2022JGRE..12707298W"> {{cite journal |title=InSight Constraints on the Global Character of the Martian Crust |journal=Journal of Geophysical Research: Planets |volume=127 |issue=5 |date=May 2022 |bibcode=2022JGRE..12707298W |doi=10.1029/2022JE007298 |last1=Wieczorek |first1=Mark A. |last2=Broquet |first2=Adrien |last3=McLennan |first3=Scott M. |last4=Rivoldini |first4=Attilio |last5=Golombek |first5=Matthew |last6=Antonangeli |first6=Daniele |last7=Beghein |first7=Caroline |last8=Giardini |first8=Domenico |last9=Gudkova |first9=Tamara |last10=Gyalay |first10=Szilárd |last11=Johnson |first11=Catherine L. |last12=Joshi |first12=Rakshit |last13=Kim |first13=Doyeon |last14=King |first14=Scott D. |last15=Knapmeyer-Endrun |first15=Brigitte |last16=Lognonné |first16=Philippe |last17=Michaut |first17=Chloé |last18=Mittelholz |first18=Anna |last19=Nimmo |first19=Francis |last20=Ojha |first20=Lujendra |last21=Panning |first21=Mark P. |last22=Plesa |first22=Ana-Catalina |last23=Siegler |first23=Matthew A. |last24=Smrekar |first24=Suzanne E. |last25=Spohn |first25=Tilman |last26=Banerdt |first26=W. Bruce |article-number=e2022JE007298 |hdl=10919/110830 |hdl-access=free}}</ref> <ref name="2013GGG....14.2003H"> {{cite journal |title=A reference Earth model for the heat-producing elements and associated geoneutrino flux |journal=Geochemistry, Geophysics, Geosystems |volume=14 |issue=6 |pages=2003–2029 |date=June 2013 |bibcode=2013GGG....14.2003H |doi=10.1002/ggge.20129 |last1=Huang |first1=Yu |last2=Chubakov |first2=Viacheslav |last3=Mantovani |first3=Fabio |last4=Rudnick |first4=Roberta L. |last5=McDonough |first5=William F. |arxiv=1301.0365}}</ref> <ref name="2023GeoRL..5003619F"> {{cite journal |title=A Tectonic Origin for the Largest Marsquake Observed by InSight |journal=Geophysical Research Letters |volume=50 |issue=20 |date=October 2023 |bibcode=2023GeoRL..5003619F |doi=10.1029/2023GL103619 |last1=Fernando |first1=Benjamin |last2=Daubar |first2=Ingrid J. |last3=Charalambous |first3=Constantinos |last4=Grindrod |first4=Peter M. |last5=Stott |first5=Alexander |last6=Al Ateqi |first6=Abdullah |last7=Atri |first7=Dimitra |last8=Ceylan |first8=Savas |last9=Clinton |first9=John |last10=Fillingim |first10=Matthew |last11=Hauber |first11=Ernest |last12=Hill |first12=Jonathon R. |last13=Kawamura |first13=Taichi |last14=Liu |first14=Jianjun |last15=Lucas |first15=Antoine |last16=Lorenz |first16=Ralph |last17=Ojha |first17=Lujendra |last18=Perrin |first18=Clement |last19=Piqueux |first19=Sylvain |last20=Stähler |first20=Simon |last21=Tirsch |first21=Daniela |last22=Wilson |first22=Colin |last23=Wójcicka |first23=Natalia |last24=Giardini |first24=Domenico |last25=Lognonné |first25=Philippe |last26=Banerdt |first26=W. Bruce |article-number=e2023GL103619 |hdl=20.500.11850/639018 |hdl-access=free}}</ref> <ref name="2020NatCo..11.1014G"> {{cite journal |title=Geology of the InSight landing site on Mars |journal=[[Nature Geoscience]] |date=24 February 2020 |volume=11 |page=1014 |number=1014 |bibcode=2020NatCo..11.1014G |doi=10.1038/s41467-020-14679-1 |doi-access=free |pmid=32094337 |pmc=7039939 |last1=Golombek |first1=M. |last2=Warner |first2=N. H. |last3=Grant |first3=J. A. |last4=Hauber |first4=E. |last5=Ansan |first5=V. |last6=Weitz |first6=C. M. |last7=Williams |first7=N. |last8=Charalambous |first8=C. |last9=Wilson |first9=S. A. |last10=DeMott |first10=A. |last11=Kopp |first11=M. |last12=Lethcoe-Wilson |first12=H. |last13=Berger |first13=L. |last14=Hausmann |first14=R. |last15=Marteau |first15=E. |last16=Vrettos |first16=C. |last17=Trussell |first17=A. |last18=Folkner |first18=W. |last19=Le Maistre |first19=S.|last20=Mueller|first20=N. |last21=Grott |first21=M. |last22=Spohn |first22=T. |last23=Piqueux |first23=S. |last24=Millour |first24=E. |last25=Forget |first25=F. |last26=Daubar |first26=I. |last27=Murdoch |first27=N. |last28=Lognonné |first28=P. |last29=Perrin |first29=C.|last30=Rodriguez|first30=S. |last31=Pike |first31=W. T. |last32=Parker |first32=T. |last33=Maki |first33=J. |last34=Abarca |first34=H. |last35=Deen |first35=R. |last36=Hall |first36=J. |last37=Andres |first37=P. |last38=Ruoff |first38=N. |last39=Calef |first39=F. |last40=Smrekar|first40=S. |last41=Baker |first41=M. M. |last42=Banks |first42=M. |last43=Spiga |first43=A. |last44=Banfield |first44=D. |last45=Garvin |first45=J. |last46=Newman |first46=C. E. |last47=Banderdt |first47=W. B.}}</ref> <ref name="Khan2021"> {{cite journal |title=Upper mantle structure of Mars from InSight seismic data |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-03429387/file/abf2966_CombinedPDF_v6.pdf |journal=Science |volume=373 |issue=6553 |pages=434–438 |date=23 July 2021 |bibcode=2021Sci...373..434K |doi=10.1126/science.abf2966 |pmid=34437116 |s2cid=236179554 |access-date=27 November 2021 |archive-date=20 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120200720/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-03429387/file/abf2966_CombinedPDF_v6.pdf |url-status=live |last1=Khan |first1=Amir |last2=Ceylan |first2=Savas |last3=van Driel |first3=Martin |last4=Giardini |first4=Domenico |last5=Lognonné |first5=Philippe |last6=Samuel |first6=Henri |last7=Schmerr |first7=Nicholas C. |last8=Stähler |first8=Simon C. |last9=Duran |first9=Andrea C. |last10=Huang |first10=Quancheng |last11=Kim |first11=Doyeon |first28=Tilman |last26=Scholz |first26=John-Robert |last27=Widmer-Schnidrig |first27=Rudolf |last28=Spohn |first12=Adrien |last29=Smrekar |first29=Suzanne E. |last30=Banerdt |first30=William B. |last25=Plasman |first25=Matthieu |first24=Baptiste |last13=Charalambous |last18=Lekic |first13=Constantinos |last14=Clinton |first14=John F. |last15=Davis |first15=Paul M. |last16=Drilleau |first16=Mélanie |last17=Karakostas |first17=Foivos |first18=Vedran |last24=Pinot |last12=Broquet |first19=Scott M. |last20=Maguire |first20=Ross R. |last21=Michaut |first21=Chloé |last22=Panning |first22=Mark P. |last23=Pike |first23=William T. |last19=McLennan}}</ref> <ref name="2023Natur.622..718K"> {{cite journal |last=Khan |first=A. |author2=Huang, D. |author3=Durán, C. |author4=Sossi, P. A. |author5=Giardini, D. |author6=Murakami, M. |title=Evidence for a liquid silicate layer atop the Martian core |journal=Nature |volume=622 |issue=7984 |pages=718–723 |date=October 2023 |bibcode=2023Natur.622..718K |doi=10.1038/s41586-023-06586-4 |pmid=37880439 |pmc=10600012 |hdl=20.500.11850/639367 |hdl-access=free}}</ref> <ref name="2023Natur.619..733L">{{Cite journal |last1=Le Maistre |first1=Sébastien |last2=Rivoldini |first2=Attilio |last3=Caldiero |first3=Alfonso |last4=Yseboodt |first4=Marie |last5=Baland |first5=Rose-Marie |last6=Beuthe |first6=Mikael |last7=Van Hoolst |first7=Tim |last8=Dehant |first8=Véronique |last9=Folkner |first9=William M. |last10=Buccino |first10=Dustin |last11=Kahan |first11=Daniel |last12=Marty |first12=Jean-Charles |last13=Antonangeli |first13=Daniele |last14=Badro |first14=James |last15=Drilleau |first15=Mélanie |date=14 June 2023 |title=Spin state and deep interior structure of Mars from InSight radio tracking |url=https://www.nature.com/articles/s41586-023-06150-0 |journal=Nature |volume=619 |issue=7971 |pages=733–737 |doi=10.1038/s41586-023-06150-0 |pmid=37316663 |bibcode=2023Natur.619..733L |hdl=2078.1/296670 |s2cid=259162975 |issn=1476-4687 |access-date=3 July 2023 |archive-date=12 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012094540/https://www.nature.com/articles/s41586-023-06150-0 |url-status=live}}</ref> <ref name="ArsTechnicaOn2023Natur.619..733L">{{Cite web |last=Rayne |first=Elizabeth |date=2 July 2023 |title=Mars has liquid guts and strange insides, InSight suggests |url=https://arstechnica.com/science/2023/07/mars-has-liquid-guts-and-strange-insides-insight-suggests/ |access-date=3 July 2023 |website=[[Ars Technica]] |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703001553/https://arstechnica.com/science/2023/07/mars-has-liquid-guts-and-strange-insides-insight-suggests/ |url-status=live}}</ref> <ref name="Bi2025"> {{cite journal |last1=Bi |first1=Huixing |last2=Sun |first2=Daoyuan |last3=Sun |first3=Ningyu |last4=Mao |first4=Zhu |last5=Dai |first5=Mingwei |last6=Hemingway |first6=Douglas |title=Seismic detection of a 600-km solid inner core in Mars |journal=Nature |publisher=Springer Science and Business Media |volume=645 |issue=8079 |date=3 September 2025 |issn=0028-0836 |doi=10.1038/s41586-025-09361-9 |pages=67–72 |pmid=40903600 |pmc=12408336 |bibcode=2025Natur.645...67B }}</ref> <ref name="10.1038/d41586-023-03151-x">{{cite journal |last=van der Lee |first=Suzan |title=Deep Mars is surprisingly soft |url=https://www.nature.com/articles/d41586-023-03151-x |date=25 October 2023 |journal=Nature |volume=622 |issue=7984 |pages=699–700 |access-date=12 March 2024 |archive-date=6 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231206093019/https://www.nature.com/articles/d41586-023-03151-x |url-status=live |doi=10.1038/d41586-023-03151-x |pmid=37880433 |bibcode=2023Natur.622..699V}}</ref> <ref name="10.1038/d41586-023-03271-4">{{cite journal |last=Witze |first=Alexandra |title=Mars has a surprise layer of molten rock inside |url=https://www.nature.com/articles/d41586-023-03271-4 |date=25 October 2023 |journal=Nature |volume=623 |issue=7985 |page=20 |access-date=12 March 2024 |archive-date=9 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240109052301/https://www.nature.com/articles/d41586-023-03271-4 |url-status=live |doi=10.1038/d41586-023-03271-4 |pmid=37880531 |bibcode=2023Natur.623...20W}}</ref> }} == Eksterne skakels == * [http://www.worldwindcentral.com/wiki/Mars 3D-kaarte van Mars in NASA se ''World Wind''] * [http://www.google.com/mars/ Google Mars] – Interaktiewe beelde van Mars * [http://themis.asu.edu/valles_video/ ''Flight Into Mariner Valley''] – NASA/JPL/Arizona Staatsuniversiteit bied 'n 3D-verbyvlug van Valles Marineris * [http://www.marsgeo.com/ Marsgeo.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701175739/http://www.marsgeo.com/ |date= 1 Julie 2007 }} – ''Mars Rover'': Foto's, video's en oppervlakgeologie * [http://mars.skymania.com/ ''Guide to Mars''] – inligting oor Mars, asook hoe om die vanaf die Aarde te besigtig * [http://history.nasa.gov/SP-4212/on-mars.html ''On Mars: Exploration of the Red Planet 1958–1978''] van NASA se ''History Office''. * [http://www.psrd.hawaii.edu/Archive/Archive-Mars.html ''Mars''] – artikels oor die Rooi Planeet by die webwerf van ''Planetary Science Research Discoveries'' {{CommonsKategorie-inlyn|Mars}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Mars}} {{PlaneteSon}} {{Voorbladster}} {{Normdata}} [[Kategorie:Mars| ]] bsxd51t9ipfduxvkxvcw541u2euotu7 4 11410 2917825 1310733 2026-07-16T18:48:55Z Oursana 48196 -+Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg 2917825 wikitext text/x-wiki <!-- Only uncomment ONE image at a time [[Lêer:Wrightflyer.jpg|100px|The Wright brothers]] * [[1843]] – '''''[[A Christmas Carol]]''''', 'n denkbeeldige kortverhaal oor [[Ebenezer Scrooge]], word vir die eerste keer deur [[Charles Dickens]] sonder veel sukses gepubliseer. * [[1989]] – Die [[Simpsons]] maak hulle debuut as 'n animasiereeks op die [[Fox Uitsaaimaatskappy|Fox televisienetwerk]]. --> '''[[17 Desember]]''': [[Nasionaledag]] in [[Bhoetan]] ([[1907]]) [[Lêer:Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg|border|right|125px|Jan van Riebeeck]] * [[1652]] – '''[[Jan van Riebeeck]]''' ontdek die [[komeet]] [[C/1652 Y1]]. * [[1777]] – [[Frankryk]] word die eerste land wat die [[Verenigde State van Amerika]] as nasie erken. * [[1837]] – 'n Brand breek in die [[Winterpaleis]] in [[Sint Petersburg]] uit, wat groot dele van die gebou verwoes. * [[1903]] – [[Wright-broers|Orville en Wilbur Wright]] voer die eerste suksesvolle vlug met 'n masjienaangedrewe [[vliegtuig|vastevlerkvliegtuig]] uit. * [[1944]] – [[Malmedy-menseslagting]]: [[Waffen-SS]] troepe vuur met [[masjiengeweer|masjiengewere]] op omtrent 150 ongewapende krygsgevangenes naby [[Malmedy]], [[België]]. cqmbnlx61p78zftouxvuwnahvhkutm5 4 11492 2917826 1234470 2026-07-16T18:49:41Z Oursana 48196 -+Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg 2917826 wikitext text/x-wiki <!-- Only uncomment ONE image at a time [[Lêer:Wilhelm-1-of-germany.jpg|100px|Kaiser Wilhelm I of Germany]] [[Lêer:Carte France Département 07.png|100px|The caves are in the Ardèche Département ]] --> '''[[18 Januarie]]''': [[Lêer:Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg|border|regs|125px|Jan van Riebeeck]] * [[1677]] – '''[[Jan van Riebeeck]]''' (57) sterf in [[Batavia]]. * [[1871]] – [[Frans-Duitse Oorlog]]: Die [[Koninkryk Pruise|Pruisiese koning]], [[Wilhelm I van Duitsland|Wilhelm I]], word in die kasteel van Versailles tot [[keiser]] van die [[Duitse Keiserryk]] verklaar. * [[1925]] – [[Gilles Deleuze]], [[Frankryk|Franse]] [[filosoof]] van die laat [[20ste eeu]], word in [[Parys]], [[Frankryk]], gebore. * [[1902]] – Kommandant [[Gideon Scheepers]] word naby [[Graaff-Reinet]] voor 'n vuurpeloton [[doodstraf|tereggestel]] nadat hy deur 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] krygshof skuldig bevind is op aanklagte van moord, brandstigting en die vernietiging van treine tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. * [[2006]] – Dr. [[Anthony Edward Rupert|Anton Rupert]], [[Afrikaanse]] entrepreneur, sterf op die ouderdom van 89 jaar by sy huis op [[Stellenbosch]].<!-- * [[1977]] – Daar word ontdek dat die geheimsinnige [[Legionellosis|Legionsiekte]] deur 'n nuwe [[bakterie]] nou bekend as ''[[Legionella]]'' veroorsaak word. * [[1871]] – Koning [[Wilhelm I van Duitsland|Wilhelm I]] van Pruise word uitgeroep as die eerste Keiser van die [[Duitsland|Duitse Ryk]], 'n nuut verenigde nasie-staat. * [[1778]] – Kaptein [[James Cook]] ontdek die Sandwicheilande, nou bekend as [[Hawaii]].--> p72bvbv474ynn5xavxjrnokv9oo12rg 0 13832 2917827 2915904 2026-07-16T18:50:37Z Oursana 48196 -+Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg 2917827 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hilda Postma Ons Outjies.jpg|duimnael|Omslag van Ons Outjies deur [[Hilda Postma]].]] [[Lêer:Phil Olivier Hier's die bende.jpg|duimnael|Hier's die bende deur [[Phil Olivier]].]] [[Lêer:Johannes Meintjes Sebastiaan.jpg|duimnael|Buiteblad van die versverhaal "Sebastiaan" van Pieter Marincovitz.]] [[Lêer:Môrester in Mashonaland.jpg|duimnael|Omslag van Môrester in Mashonland deur ds. [[Andries Adriaan Louw sr.]]]] [[Lêer:Stad bo op 'n berg.jpg|duimnael|Buiteblad van ds. [[Attie Burger]] se 'n Stad bo op 'n berg, deel van die NG Kerk-Uitgewers se Kerk en Volk-reeks van die 1950's.]] Die '''Afrikaanse letterkunde''' het geleidelik vanaf [[6 April]] [[1652]] met die aankoms van [[Jan van Riebeeck]] in [[Tafelbaai]] ontwikkel toe die [[Kaapkolonie|Kaapse]] vorm van [[Nederlands]] al verder en verder van die Standaardnederlands begin ontwikkel het. Hoewel 'n aantal tekste reeds spore van "Kaaps-Hollands" vertoon het, neem die moderne [[Afrikaans]]e letterkunde 'n aanvang met die stigting van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] op [[14 Augustus]] [[1875]]. == Voor 1875 == === Die Hollandse Tyd === Volgens artikel XCI van die ''Artyckel-Brief'' van die Generale Vereenighde Nederlantsche G'octroyeerde Oostindische Compagnie moes elke joernaal, geskryf deur 'n dienaar van die Kompanjie, aan die Goewerneur-Generaal van Indië of aan die Here XVII in Amsterdam afgelewer word. Aan dié bepaling en aan die formele opdrag, wat die verantwoordelike Kompanjie-dienaars gekry het, ,,om correcte notitie ende dagregisters" te hou van alles wat gedurende hul dienstyd sou gebeur, het ons die oudste geskrifte te danke wat op Suid-Afrikaanse bodem ontstaan het, en tewens die begin van die Afrikaanse letterkunde. Kort na die middel van die Nederlandse ''[[Gouden Eeuw]]'', op 24 Desember 1651, het drie skepe die hawe van Texel verlaat met bestemming Kaap die Goeie Hoop. Ruim drie maande later, op 6 April 1652, word in Tafelbaai die anker gegooi en 'n aanvang gemaak met die stigting van die Hollandse nedersetting. Die ''Daghregister'' (Des. 1651-Mei 1662) van Jan Anthonisz van Riebeeck (1619 Culeinborg - 1677 Batavia), die "Koopman en Opperhoofd", word in Suid-Afrika die eerste van 'n tot in die 19de eeu voortgesette reeks joernale, waarvan sommige, ondanks hul amptelike of private karakter, en al is hulle geskryf sonder 'n sweem van artistieke bedoeling, naas 'n historiese ook 'n letterkundige betekenis het. Een van die belangwekkendste is die ''Daghregister'' self. Die styl mag omslagtig en dikwels slordig wees, maar dit bevat talryke passasies waarin Van Riebeeck boeiend rapporteer, lewendig vertel, mense (veral van die Hottentotte) duidelik tipeer, omstandighede van tyd en plek raak beskryf. En dwarsdeur is daar aksente van menslikheid: van die heldhaftige en die kleinlike, die naïewe en die skelmse, die belaglike en die tragiese; aksente van wanhoop en vertroue, van humor en ironie, van avontuursin en heimwee, van ontdekkingslus en vrees vir die onbekende. Verskeie kleiner joernale en dagverhale is in die ''Daghregister'' opgeneem. Onder die interessantste is die verslae van vier togte van Kompanjie-dienaars na die Afrikaanse binneland om betrekkinge met nog onbekende stamme aan te knoop, en op soek na die ryk van Monomatapa en die goue stad Vigita Magna, albei waarskynlik ewe legendaries. Soos Graalridders het hulle uitgetrek, ook nog herhaaldelik na Van Riebeeck se tyd. Op drie van die landreise is die joernaal gehou deur die Kopenhagenaar en ''onder-chirughijn'' Pieter van Meerhoff (1668) ''wel ter pen en oock eenighsints in de teyckenkunst ervaren'', 'n skerp waarnemer en geestige verteller. Van belang is verder die twee joernale van die Breslauer kruidkundige en tekenaar [[Hendrik Claudius]], die dagverhaal van [[Olof Bergh]] se tweede reis na Namakwaland (1683) en (waarskynlik) die ''Voiagie gedaen naer de Amacquas Land onder 't beleydt van den E. Heer Symon van der Stel'' (1685-86). Albei munt uit deur aanskoulike en stewige taal. Goed gestileer is eweneens die amptelike register 1686-94 van die geleerde latinis J.G. de Grevenbroeck (ca. 1644-na 1714); merkwaardig is daarin veral die lotgevalle wat hy uit die mond van skipbreukelinge opgeteken het. In sy Latynse geskrifte deel hy heelwat wetenswaardigs mee oor die Hottentotte en hul taal. Naas die amptelike registers van die Goewerneurs, wat oor die algemeen maar tydelik aan die Kaap vertoef en wie se geskrifte dan ook meestal louter Nederlands van gees bly, ontwikkel in die loop van die 18de eeu 'n '''dagboek-literatuur''' met meer en meer spesifiek-Afrikaanse inslag, die werk van gebore Afrikaners of van mense wat in Suid-Afrika 'n nuwe vaderland gevind het. Toe, in die begin van die eeu, goewerneur W.A. van der Stel en ander amptenare wederregtelike uitgestrekte landerye vir hulle begin toeëien en die skeepshandel aan die Kaap welhaas tot eie voordeel monopoliseer, kom die vryburgers heftig in verset. Die Nederlandse koloniste en die Hugenote, wat in die tagtigerjare van die vorige eeu in Suid-Afrika aangekom het en hulle eweneens byna uitsluitend op die boerderybedryf toelê, sluit aaneen tot 'n belange- en lotsgemeenskap, grondslag van die latere Afrikaanse volk. Die siel van die vryburgers se verweer was Adam Tas (1668 Amsterdam - 1722 Stellenbosch), wat hom in 1697 aan die Kaap kom vestig het. Hy was 'n taamlik belese man en het vir sy eie genoeë sy belewings begin opteken; sy ''Dagregister'' (1705-06), waarvan die bewaarde fragmente genoegsaam bewys dat hy deur die goewerneur terég (maar veragtelik!) 'n ''sierlijk schrijver'' genoem is, is verreweg die beste uit die Hollandse tyd. Met onuitputlike geestigheid karakteriseer hy sy omgewing; met 'n sarkasme wat soms tot bitter-ernstige verontwaardiging oorslaan, hekel hy die amptenaredom. Hy speel met die taal, bou kragtige volsinne, en waar die gloed van sy temperament gevat word in stafrym en ritmiese periodes, voer hy sy prosa keer op keer tot woordkuns op. Van Tas het in 1712 in Amsterdam nog die ''Contra-Deductie'' verskyn, 'n lywige maar alleen in geskiedkundige opsig belangrike versameling van griewe teen Van der Stel. Pas in die laaste kwart van die 18de eeu word weer dagboeke gehou wat die literêre betekenis van Tas s'n benader. Pieter Cloete (Stellenbosch 1756 -ca. 1790), 'n jong Afrikaanse boer, vergesel in 1776 die in Nederland opgevoede seun van goewerneur Swellengrebel op 'n tog na die binneland. Albei skryf hul bevindinge neer, en die resultaat sou die differensiasie van die Hollandse en die Afrikaanse volksaard nie beter kon illustreer nie. Swellengrebel gee 'n sorgvuldig-wetenskaplike, koel-interessante relaas in fyn Hollands. Cloete sien die land en die mense met die liefde van die landsman, geniet van die vertroude natuur, begryp die trekboer, vind plesier in swart toneelopvoerings en gee aan die taal van sy ''Journaal'' 'n spontane Afrikaanse gang en kleur. Nog ryker aan afrikanismes is die spannende en leersame ''Berigt...van 't geene my ondergeteekende ontmoet is, wat ik gehoord ende gezien hebbe, zeedert dat ik langs de groote rivier op ende needer gesworven hebbe'', aan die Kaapse goewerneur oorhandig deur die Sweed Hendrik J. Wikar (geb. Göteborg) nadat hy in 1775 uit die Kompanjie-hospitaal weggedros en vier jaar onder die inboorlinge in die omstreke van die Oranjerivier gewoon het. Die laaste verteenwoordigers van die groot Boere-joernaal in die Kaapkolonie is die vier broers Van Reenen, gebore Afrikaners. Jacob beskryf 'n ekspedisie na Kafferland in 1790. Willem hou 'n beknopte joernaal van sy tog na die Groot-Rivier in 1791-1792. Sebastiaan Valentyn skryf die vlot verhaal van sy reis langs die Weskus na Walvisbaai in 1793. Tien jaar later, ten slotte, kry ons die mooi ''Dag-Verhaal eener Reize naar de binnenlanden van Africa beoosten de Kaap de Goede Hoop geleegen'' van Dirk Gysbert van Reenen (1754 Rondebosch - 1828 Swellendam), deur en deur Suid-Afrikaans van taal en gees. Met warme meegevoel teken hy die dikwels hopelose stryd van die boere teen die natuur, die veesiektes, die plundertogte van die inboorlinge in die nog woeste en onbeskermde grensdistrikte. Sy joernaal, geskryf in die eerste jaar van die Bataafse Republiek se bewind, open geen bemoedigende perspektief op die eeu nie. Die ontevredenheid van die vryburgers t.o.v. die Kompanjie-beleid, teen die einde van die 18de eeu nog gevoed deur die Europese ideë van patriotisme en liberalisme, bereik 'n hoogtepunt in 1795, wanneer die distrikte Graaff-Reinet en Swellendam hul onafhanklikheid proklameer. Aan die bestaan van hierdie republiekies word egter nog dieselfde jaar 'n einde van gemaak deur die Engelse ekspedisie wat, in besit van 'n deur die Prins van Oranje ondertekende bevel tot oorgawe, die Kaap vir onbepaalde tyd kom beset. By hierdie besetting het die Engelse so goed as geen teenstand van die prinsgesinde amptenaregroep ondervind nie, wel egter van 'n klein kommando patriotiese vryburgers. Albei partye het hul satirikus gekry. Die verset van die patriotte word op spot onthaal in ''Lied ter ere van de Swellendamsche en diverse andere helden bij die bloedige actie aan Muisenberg in dato 7 Aug. 1795'' (daar was inderdaad geen geveg nie), 'n hoogs belangrike stuk omdat hier vir die eerste keer bewus gebruik gemaak word van Afrikaans, nl. waar die taal van die Swellendammers "en ander helde" met kleinerende bedoeling nageboots word. 'n Ander spotdigter hekel die tweedrag, en veral die ruggraatloosheid van die regeerders, in die lang verhalende gedig ''Historie van de Kaap zeer krachtig'' (1796). Die skerpste satirikus was H.D. Campagne (1763 Tiel - 1828 Beverwijk), een van die weinige Hollandse amptenare wat nie prinsgesind was nie; in 1796 is hy dan ook na Engeland gedeporteer, weens sy voortdurende aanvalle op die hoofskuldiges in sake verengelsingspolitiek. Sy vernaamste hekeldigte, wat pas later in Holland aan die lig gekom het, is ''Gedagten bij de beschouwing van het voorleeden en toekomstige lot van de Kaap'', ''De Bevordering van den Heer W. St. van Rijneveld'' en ''De Verwaandheid van Africa''. Tot die amptenaarskringe behoort 'n aantal predikante en sendelinge van metodisties-filantropiese gesindheid. Vier van hulle verdien om in hierdie verband onthou te word. Die Nederlander H.R. van Lier (1764 Assen - 1793 Kaapstad) het ons 'n Dagboek (1806), ''brieven en overdenkingen'', 'n tipiese produk van daardie tyd se piëtiese vroomheid en sentimentaliteit. Alleen haar lied ''Moet ik steeds met onspoed strijden'', wat liggies gewysig as Gesang 28 alom bekend geword het, getuig van waaragtige inspirasie. Die briefvorm vind ons eweneens in die outobiografiese roman van M.C. Vos (1759 Kaapstad - 1825 Roodezand): ''Merkwaardig Verhaal aangaande het Leven en de Lotgevallen van Michiel Christiaan Vos..., door hem zelven in den jare 1819 briefsgewijze aan eenen vriend medegedeeld'' waarin die dweperigheid van die sentimentalis hoogty vier; hy is op sy beste waar hy, in die toon van die Weltschmertz-romantiek, effentjies ironies word. Die ontwikkelde Fries [[Meent Borcherds]] (1762-1832 Stellenbosch) het as twee-en-twintigjarige na die Kaap gekom en predikant geword in Stellenbosch. Hy is 'n Suid-Afrikaanse Bilderdijk van kleiner formaat, digter van romantiese liriek en hoogdrawende leerdigte in Frans-klassistiese gewaad, veelsydige skrywer van sketse, verhale, historiese en ander studies, waarvan die merendeel verskyn het in die in 1824 opgerigte ''Nederduitsch Zuid-Afrikaansch Tijdschrift''. === Galery === <gallery> Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg|[[Jan van Riebeeck ]](1619-1677) </gallery> === Verengelsing van die Kaap en eksodus === In 1806 het die bewind van die Bataafse Republiek aan die Kaap ten einde geloop. Dit was te kort gewees om die anglisering wat op die eerste Engelse besetting gevolg het, ongedaan te maak. Die tweede besetting het tot aan die einde van die Napoleontiese oorloë nog 'n enigsins voorlopige karakter gehad, maar toe dit in 1814 definitief beseël is, het die sistematiese verengelsing begin. Berug in hierdie opsig is deur Lord Charles Somerset in 1822 uitgevaardigde taalbesluite. En die anglisering het nie tot administrasie, gereg en skoolwese beperk gebly nie; ook in die Hollandse kerke, in die breë maatskaplike en selfs in die huislike lewe het dit deurgewerk. Onder anglisering verstaan ons hier trouens nie net verengelsing wat die taal betref nie, maar ook die vervanging van ou Hollands-Afrikaanse instellinge en gebruik deur Britse. Uit die Afrikaners van destyds se oogpunt was dat die Engelse regering filantropies gedweep het met die inboorlinge, terwyl die regering andersyds skroomlik sy plig verwaarloos het om die grensboere teen moord en roof te beskerm. Met die vrystelling van die slawe is die boere ook nie vergoed nie - dit alles lei ten slotte tot die Groot Trek, waardeur die belangrikste hoeksteen gelê word vir die behoud van die Dietse volk in Suid-Afrika. Terwyl daar in die Kaapkolonie reeds koerante en tydskrifte verskyn en 'n toneellewe bloei, bly die enigste letterkundige uitinge - meestal nie as sodanig bedoel nie - van die Voortrekkers nog vir 'n lang tyd: die dagboek, die joernaal, die brief. Dis die werk van eenvoudige mense wat daagliks tot harde arbeid en stryd genoop word, wie se enigste kontak met bronne van wysheid en skoonheid bestaan in die natuur en die Bybel. Hoewel die Trekkers in werklikheid in die neëntiende eeu gelewe het, het hul gedagtegang altyd op die van die sewentiende-eeuer bly lyk. Alle opvoeding was streng godsdienstig, die kerk vir hul onafskeidelik aan die skool verbind, waardeur hul briewe en geskrifte deurdrenk is van die Heilige Skrif. Die veelal onbeholpe taal van hul werke, half Nederlands half Afrikaans, vertoon 'n sterk invloed van die Bybelse styl, wat die wyding en erns daarvan verhoog. Die erns van mense wat 'n heilige taak onderneem het en wat daartoe alles wat hulle dierbaar is op die spel sit, is die hooftrek van hierdie geskrifte. Die oudste Voortrekkerswerk is die ''Dagboek'' van Louis Trichardt (1783 distr. Swellendam - 1838 Lourenço-Marques). Dit bestaan uit twee dele, waarvan alleen die tweede letterkundige waarde het, en loop van 31 Julie 1836 tot 1 Mei 1838, die dag waarop Trichardt sy vrou verloor. Sy bedoeling met die dagboek was aanvanklik om ander Trekkers, wat sou volg, noukeurig te kan inlig; later ook om boek te hou van sy besit en om die herinnering van die trekervarings lewendig te bewaar. Dat dit nie bloot as 'n kroniek opgevat is nie, blyk uit die uitweidings oor allerlei ''huislike'' voorvalletjies en uit die raak, dikwels humoristiese tipering van Voortrekkersfigure. Trichardt doen 'n hopelose poging om so korrek moontlik die Nederlandse spelling en vormleer te eerbiedig; maar hy kán nie daarin slaag nie, omdat sy moedertaal nie langer Nederlands is nie, maar Afrikaans. [[Lêer:Nieuwe Riddersorde.jpg|duimnael|regs|Voorblad van die satiries toneelstuk ''De nieuwe ridderorde of De Temperantisten'' (1832). waarin [[Charles Etienne Boniface|Boniface]] (die skrywer) die matigheidsbeweging gespot het. Hy gebruik die destyds plaaslike Kaaps-Hollandse patois, veral waar [[bruin mense]] uitgebeeld is.<ref>{{cite web |url = https://esat.sun.ac.za/index.php/De_Nieuwe_Ridderorde,_of_De_Temperantisten |title = De Nieuwe Ridderorde, of De Temperantisten |language = Engels |publisher = Encyclopaedia of South African Theatre and Performance (ESAT) |access-date = 30 November 2023}}</ref> <ref>{{cite web |title = Drama en toneel in Suid-Afrika. Deel 1. 1652-1855 |first = FCL |last = Bosman |year = 1928 |publisher = . Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co. |location = Kaapstad |accessdate = 30 November 2023 |url = https://www.dbnl.org/tekst/bosm012dram01_01/bosm012dram01_01_0007.php |pages = 299-320}}</ref>]] Tot die groep van Maritz en Retief behoort die ongeordende predikant uit Amsterdam Erasmus Smit (1778-1863), wat in sy suiwerder-Nederlandse ''Dagboek'' (Nov. 1836 - Jan. 1839) 'n sterk bewoë ooggetuieverslag gee van die sentrale episode van die Groot Trek. Gestaltes van leiers soos Retief, Maritz en Potgieter rys daaruit op, en die skoonheid van die natuur in die Natalse ''land van belofte'' inspireer hom soms tot liriese passasies. Een van Smit se heftigste teenstanders was Sarel Cilliers (1801 distr. Drakenstein - 1870 Kroonstad). Sy ''Joernaal'', pas op sy sterfbed geskryf, is 'n kompilasie van sy herinneringe uit die tyd van die Trek én uit die jare daarna toe die Republieke ontstaan het. Nêrens in die Voortrekkersgeskrifte is die "Hollands" so Afrikaans en só Bybels-getint nie. Die Trek het hy beskou as 'n volbrenging van die wil Gods om die christelike beskawing na die Noorde toe uit te brei. As verteenwoordiger van die puriteinse ortodoksie het hy 'n groot rol gespeel in die kerkgeskiedenis van die jong Republieke, en daaraan het ons 'n aansienlike deel van sy merkwaardige briefwisseling te danke. Die mémoire-karakter is ook eie aan die meeste ander Voortrekkerswerke, soos die ''Gedenkschrift'' (1843) van Anna Elis. Steenkamp, die ''Herinneringen'' van F.P. van Gass (by sy dood in 1883 uitgegee onder die titel ''Een Afrikaner''), en ''De Geschiedenis van de Hollandsch-Afrikaansche Boeren'' (uitgegee in 1893) deur J.H. Hatting. Met die laaste twee geskrifte, soos met die in 1876 gepubliseerde ''Journaal'' van Cilliers, staan ons reeds in die periode van die Eerste Afrikaanse Beweging. Kort ná 1800 word die grondslae gelê van die Hollands-Afrikaanse toneeltradisie. Die Kaapse toneellewe het in die begin 'n heel kosmopolitiese karakter. In die Komediehuis op die Boereplein, opgerig in 1800, wissel Engelse, Duitse, Franse en Nederlandse geselskappe mekaar af. Die Duitse toneel verdwyn egter al in 1803; die Franse gaan in 1811 geheel in die Nederlandse op. Ons noem hier slegs die vernaamste Nederlandse toneelgroepe. Die eerste Nederlandse geselskap, gestig in 1803, was ''Tot Leering en Vermaak'' wat in 1809 verdoop word ''Tot Nut en Vermaak'' (later ''Tot Oefening en Vermaak'') en die toneelaktiwiteit beheers tot omstreeks 1850. Daarmee wedywer allerlei onbestendiger maak dikwels meer ondernemende geselskappe, soos ''Honi soit qui mal y pense'', ''Men doet wat men kan'', ''Vlyt en Kunst'', ''Door Yver vruchtbaar'', ''Door Yver bloeit de Kunst''. Laasgenoemde speel in die tweede helfte van die eeu (1849-55, 1865-72, 1892-97) veral onder leiding van J.C. Combrink 'n heel belangrike rol. Van 1886 tot 1887 gee egter die splinternuwe [[Rederykerskamer Aurora]] in Kaapstad die toon aan. In 1833 vind ons die eerste Nederlandse toneel buite Kaapstad, nl. in Stellenbosch. ==Eerste Taalbeweging== {{Sien ook|Genootskap van Regte Afrikaners}} === Galery === <gallery> Du_Toit,_Stephanus_Jacobus.jpg|[[Stephanus Jacobus du Toit]] (1847-1911) </gallery> ==Tweede Taalbeweging== {{Sien ook|Afrikaanse Taalbeweging}} === Galery === <gallery> Gustav_Preller.jpg|[[Gustav Preller]] (1875-1943) Eugenemarais.jpg|[[Eugene Marais]] (1871-1936) </gallery> ==Afrikaans as amptelike taal== === Galery === <gallery> C_Louis_Leipoldt03.jpg|[[C. Louis Leipoldt]] (1880-1947) Pierre_de_Villiers_Pienaar.JPG| [[P. de V. Pienaar|Pierre de Villiers Pienaar]] (1904-1978) Johannes_Meintjes_1945.jpg|[[Johannes Meintjes]] (1923-1980) </gallery> ==Sestigers== {{Sien ook|Sestigers}} === Galery === <gallery> André Brink Portrait.jpg|[[André P. Brink]] (1935 - 2015) Ingrid_Jonker_1956.jpg|[[Ingrid Jonker]] (1933-1965) Breyten Breytenbach, 1995 - 16.jpg|[[Breyten Breytenbach]] (1939-2024) </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Antonissen, Rob. 1955. ''Die Afrikaanse Letterkunde van die Aanvang tot Hede.'' Pretoria - Kaapstad : H.A.U.M. == Sien ook == * [[Afrikaanse skrywers]]. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Afrikaans literature}} * John Christoffel Kannemeyer, ''[http://www.dbnl.org/tekst/kann003gesk01_01 Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1]'', tweede, hersiene en bygewerkte uitgawe, [[Pretoria]] / [[Kaapstad]], Academica, [[1984]]. * John Christoffel Kannemeyer, ''[http://www.dbnl.org/tekst/kann003gesk02_01 Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2]'', [[Pretoria]] / [[Kaapstad]], Academica, [[1984]]. * [http://www.dbnl.org/letterkunde/zuidafrika Afdeling Zuid-Afrikaanse literatuur in DBNL] {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde| ]] nkwm2dk9iii1q9l15xubkajenb9k3ag 2917863 2917827 2026-07-16T19:53:10Z Martinvl 12559 /* Verengelsing van die Kaap en eksodus */ 2917863 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hilda Postma Ons Outjies.jpg|duimnael|Omslag van Ons Outjies deur [[Hilda Postma]].]] [[Lêer:Phil Olivier Hier's die bende.jpg|duimnael|Hier's die bende deur [[Phil Olivier]].]] [[Lêer:Johannes Meintjes Sebastiaan.jpg|duimnael|Buiteblad van die versverhaal "Sebastiaan" van Pieter Marincovitz.]] [[Lêer:Môrester in Mashonaland.jpg|duimnael|Omslag van Môrester in Mashonland deur ds. [[Andries Adriaan Louw sr.]]]] [[Lêer:Stad bo op 'n berg.jpg|duimnael|Buiteblad van ds. [[Attie Burger]] se 'n Stad bo op 'n berg, deel van die NG Kerk-Uitgewers se Kerk en Volk-reeks van die 1950's.]] Die '''Afrikaanse letterkunde''' het geleidelik vanaf [[6 April]] [[1652]] met die aankoms van [[Jan van Riebeeck]] in [[Tafelbaai]] ontwikkel toe die [[Kaapkolonie|Kaapse]] vorm van [[Nederlands]] al verder en verder van die Standaardnederlands begin ontwikkel het. Hoewel 'n aantal tekste reeds spore van "Kaaps-Hollands" vertoon het, neem die moderne [[Afrikaans]]e letterkunde 'n aanvang met die stigting van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] op [[14 Augustus]] [[1875]]. == Voor 1875 == === Die Hollandse Tyd === Volgens artikel XCI van die ''Artyckel-Brief'' van die Generale Vereenighde Nederlantsche G'octroyeerde Oostindische Compagnie moes elke joernaal, geskryf deur 'n dienaar van die Kompanjie, aan die Goewerneur-Generaal van Indië of aan die Here XVII in Amsterdam afgelewer word. Aan dié bepaling en aan die formele opdrag, wat die verantwoordelike Kompanjie-dienaars gekry het, ,,om correcte notitie ende dagregisters" te hou van alles wat gedurende hul dienstyd sou gebeur, het ons die oudste geskrifte te danke wat op Suid-Afrikaanse bodem ontstaan het, en tewens die begin van die Afrikaanse letterkunde. Kort na die middel van die Nederlandse ''[[Gouden Eeuw]]'', op 24 Desember 1651, het drie skepe die hawe van Texel verlaat met bestemming Kaap die Goeie Hoop. Ruim drie maande later, op 6 April 1652, word in Tafelbaai die anker gegooi en 'n aanvang gemaak met die stigting van die Hollandse nedersetting. Die ''Daghregister'' (Des. 1651-Mei 1662) van Jan Anthonisz van Riebeeck (1619 Culeinborg - 1677 Batavia), die "Koopman en Opperhoofd", word in Suid-Afrika die eerste van 'n tot in die 19de eeu voortgesette reeks joernale, waarvan sommige, ondanks hul amptelike of private karakter, en al is hulle geskryf sonder 'n sweem van artistieke bedoeling, naas 'n historiese ook 'n letterkundige betekenis het. Een van die belangwekkendste is die ''Daghregister'' self. Die styl mag omslagtig en dikwels slordig wees, maar dit bevat talryke passasies waarin Van Riebeeck boeiend rapporteer, lewendig vertel, mense (veral van die Hottentotte) duidelik tipeer, omstandighede van tyd en plek raak beskryf. En dwarsdeur is daar aksente van menslikheid: van die heldhaftige en die kleinlike, die naïewe en die skelmse, die belaglike en die tragiese; aksente van wanhoop en vertroue, van humor en ironie, van avontuursin en heimwee, van ontdekkingslus en vrees vir die onbekende. Verskeie kleiner joernale en dagverhale is in die ''Daghregister'' opgeneem. Onder die interessantste is die verslae van vier togte van Kompanjie-dienaars na die Afrikaanse binneland om betrekkinge met nog onbekende stamme aan te knoop, en op soek na die ryk van Monomatapa en die goue stad Vigita Magna, albei waarskynlik ewe legendaries. Soos Graalridders het hulle uitgetrek, ook nog herhaaldelik na Van Riebeeck se tyd. Op drie van die landreise is die joernaal gehou deur die Kopenhagenaar en ''onder-chirughijn'' Pieter van Meerhoff (1668) ''wel ter pen en oock eenighsints in de teyckenkunst ervaren'', 'n skerp waarnemer en geestige verteller. Van belang is verder die twee joernale van die Breslauer kruidkundige en tekenaar [[Hendrik Claudius]], die dagverhaal van [[Olof Bergh]] se tweede reis na Namakwaland (1683) en (waarskynlik) die ''Voiagie gedaen naer de Amacquas Land onder 't beleydt van den E. Heer Symon van der Stel'' (1685-86). Albei munt uit deur aanskoulike en stewige taal. Goed gestileer is eweneens die amptelike register 1686-94 van die geleerde latinis J.G. de Grevenbroeck (ca. 1644-na 1714); merkwaardig is daarin veral die lotgevalle wat hy uit die mond van skipbreukelinge opgeteken het. In sy Latynse geskrifte deel hy heelwat wetenswaardigs mee oor die Hottentotte en hul taal. Naas die amptelike registers van die Goewerneurs, wat oor die algemeen maar tydelik aan die Kaap vertoef en wie se geskrifte dan ook meestal louter Nederlands van gees bly, ontwikkel in die loop van die 18de eeu 'n '''dagboek-literatuur''' met meer en meer spesifiek-Afrikaanse inslag, die werk van gebore Afrikaners of van mense wat in Suid-Afrika 'n nuwe vaderland gevind het. Toe, in die begin van die eeu, goewerneur W.A. van der Stel en ander amptenare wederregtelike uitgestrekte landerye vir hulle begin toeëien en die skeepshandel aan die Kaap welhaas tot eie voordeel monopoliseer, kom die vryburgers heftig in verset. Die Nederlandse koloniste en die Hugenote, wat in die tagtigerjare van die vorige eeu in Suid-Afrika aangekom het en hulle eweneens byna uitsluitend op die boerderybedryf toelê, sluit aaneen tot 'n belange- en lotsgemeenskap, grondslag van die latere Afrikaanse volk. Die siel van die vryburgers se verweer was Adam Tas (1668 Amsterdam - 1722 Stellenbosch), wat hom in 1697 aan die Kaap kom vestig het. Hy was 'n taamlik belese man en het vir sy eie genoeë sy belewings begin opteken; sy ''Dagregister'' (1705-06), waarvan die bewaarde fragmente genoegsaam bewys dat hy deur die goewerneur terég (maar veragtelik!) 'n ''sierlijk schrijver'' genoem is, is verreweg die beste uit die Hollandse tyd. Met onuitputlike geestigheid karakteriseer hy sy omgewing; met 'n sarkasme wat soms tot bitter-ernstige verontwaardiging oorslaan, hekel hy die amptenaredom. Hy speel met die taal, bou kragtige volsinne, en waar die gloed van sy temperament gevat word in stafrym en ritmiese periodes, voer hy sy prosa keer op keer tot woordkuns op. Van Tas het in 1712 in Amsterdam nog die ''Contra-Deductie'' verskyn, 'n lywige maar alleen in geskiedkundige opsig belangrike versameling van griewe teen Van der Stel. Pas in die laaste kwart van die 18de eeu word weer dagboeke gehou wat die literêre betekenis van Tas s'n benader. Pieter Cloete (Stellenbosch 1756 -ca. 1790), 'n jong Afrikaanse boer, vergesel in 1776 die in Nederland opgevoede seun van goewerneur Swellengrebel op 'n tog na die binneland. Albei skryf hul bevindinge neer, en die resultaat sou die differensiasie van die Hollandse en die Afrikaanse volksaard nie beter kon illustreer nie. Swellengrebel gee 'n sorgvuldig-wetenskaplike, koel-interessante relaas in fyn Hollands. Cloete sien die land en die mense met die liefde van die landsman, geniet van die vertroude natuur, begryp die trekboer, vind plesier in swart toneelopvoerings en gee aan die taal van sy ''Journaal'' 'n spontane Afrikaanse gang en kleur. Nog ryker aan afrikanismes is die spannende en leersame ''Berigt...van 't geene my ondergeteekende ontmoet is, wat ik gehoord ende gezien hebbe, zeedert dat ik langs de groote rivier op ende needer gesworven hebbe'', aan die Kaapse goewerneur oorhandig deur die Sweed Hendrik J. Wikar (geb. Göteborg) nadat hy in 1775 uit die Kompanjie-hospitaal weggedros en vier jaar onder die inboorlinge in die omstreke van die Oranjerivier gewoon het. Die laaste verteenwoordigers van die groot Boere-joernaal in die Kaapkolonie is die vier broers Van Reenen, gebore Afrikaners. Jacob beskryf 'n ekspedisie na Kafferland in 1790. Willem hou 'n beknopte joernaal van sy tog na die Groot-Rivier in 1791-1792. Sebastiaan Valentyn skryf die vlot verhaal van sy reis langs die Weskus na Walvisbaai in 1793. Tien jaar later, ten slotte, kry ons die mooi ''Dag-Verhaal eener Reize naar de binnenlanden van Africa beoosten de Kaap de Goede Hoop geleegen'' van Dirk Gysbert van Reenen (1754 Rondebosch - 1828 Swellendam), deur en deur Suid-Afrikaans van taal en gees. Met warme meegevoel teken hy die dikwels hopelose stryd van die boere teen die natuur, die veesiektes, die plundertogte van die inboorlinge in die nog woeste en onbeskermde grensdistrikte. Sy joernaal, geskryf in die eerste jaar van die Bataafse Republiek se bewind, open geen bemoedigende perspektief op die eeu nie. Die ontevredenheid van die vryburgers t.o.v. die Kompanjie-beleid, teen die einde van die 18de eeu nog gevoed deur die Europese ideë van patriotisme en liberalisme, bereik 'n hoogtepunt in 1795, wanneer die distrikte Graaff-Reinet en Swellendam hul onafhanklikheid proklameer. Aan die bestaan van hierdie republiekies word egter nog dieselfde jaar 'n einde van gemaak deur die Engelse ekspedisie wat, in besit van 'n deur die Prins van Oranje ondertekende bevel tot oorgawe, die Kaap vir onbepaalde tyd kom beset. By hierdie besetting het die Engelse so goed as geen teenstand van die prinsgesinde amptenaregroep ondervind nie, wel egter van 'n klein kommando patriotiese vryburgers. Albei partye het hul satirikus gekry. Die verset van die patriotte word op spot onthaal in ''Lied ter ere van de Swellendamsche en diverse andere helden bij die bloedige actie aan Muisenberg in dato 7 Aug. 1795'' (daar was inderdaad geen geveg nie), 'n hoogs belangrike stuk omdat hier vir die eerste keer bewus gebruik gemaak word van Afrikaans, nl. waar die taal van die Swellendammers "en ander helde" met kleinerende bedoeling nageboots word. 'n Ander spotdigter hekel die tweedrag, en veral die ruggraatloosheid van die regeerders, in die lang verhalende gedig ''Historie van de Kaap zeer krachtig'' (1796). Die skerpste satirikus was H.D. Campagne (1763 Tiel - 1828 Beverwijk), een van die weinige Hollandse amptenare wat nie prinsgesind was nie; in 1796 is hy dan ook na Engeland gedeporteer, weens sy voortdurende aanvalle op die hoofskuldiges in sake verengelsingspolitiek. Sy vernaamste hekeldigte, wat pas later in Holland aan die lig gekom het, is ''Gedagten bij de beschouwing van het voorleeden en toekomstige lot van de Kaap'', ''De Bevordering van den Heer W. St. van Rijneveld'' en ''De Verwaandheid van Africa''. Tot die amptenaarskringe behoort 'n aantal predikante en sendelinge van metodisties-filantropiese gesindheid. Vier van hulle verdien om in hierdie verband onthou te word. Die Nederlander H.R. van Lier (1764 Assen - 1793 Kaapstad) het ons 'n Dagboek (1806), ''brieven en overdenkingen'', 'n tipiese produk van daardie tyd se piëtiese vroomheid en sentimentaliteit. Alleen haar lied ''Moet ik steeds met onspoed strijden'', wat liggies gewysig as Gesang 28 alom bekend geword het, getuig van waaragtige inspirasie. Die briefvorm vind ons eweneens in die outobiografiese roman van M.C. Vos (1759 Kaapstad - 1825 Roodezand): ''Merkwaardig Verhaal aangaande het Leven en de Lotgevallen van Michiel Christiaan Vos..., door hem zelven in den jare 1819 briefsgewijze aan eenen vriend medegedeeld'' waarin die dweperigheid van die sentimentalis hoogty vier; hy is op sy beste waar hy, in die toon van die Weltschmertz-romantiek, effentjies ironies word. Die ontwikkelde Fries [[Meent Borcherds]] (1762-1832 Stellenbosch) het as twee-en-twintigjarige na die Kaap gekom en predikant geword in Stellenbosch. Hy is 'n Suid-Afrikaanse Bilderdijk van kleiner formaat, digter van romantiese liriek en hoogdrawende leerdigte in Frans-klassistiese gewaad, veelsydige skrywer van sketse, verhale, historiese en ander studies, waarvan die merendeel verskyn het in die in 1824 opgerigte ''Nederduitsch Zuid-Afrikaansch Tijdschrift''. === Galery === <gallery> Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg|[[Jan van Riebeeck ]](1619-1677) </gallery> === Verengelsing van die Kaap en eksodus === In 1806 het die bewind van die Bataafse Republiek aan die Kaap ten einde geloop. Dit was te kort gewees om die anglisering wat op die eerste Engelse besetting gevolg het, ongedaan te maak. Die tweede besetting het tot aan die einde van die Napoleontiese oorloë nog 'n enigsins voorlopige karakter gehad, maar toe dit in 1814 definitief beseël is, het die sistematiese verengelsing begin. Berug in hierdie opsig is deur Lord Charles Somerset in 1822 uitgevaardigde taalbesluite. En die anglisering het nie tot administrasie, gereg en skoolwese beperk gebly nie; ook in die Hollandse kerke, in die breë maatskaplike en selfs in die huislike lewe het dit deurgewerk. Onder anglisering verstaan ons hier trouens nie net verengelsing wat die taal betref nie, maar ook die vervanging van ou Hollands-Afrikaanse instellinge en gebruik deur Britse. Uit die Afrikaners van destyds se oogpunt was dat die Engelse regering filantropies gedweep het met die inboorlinge, terwyl die regering andersyds skroomlik sy plig verwaarloos het om die grensboere teen moord en roof te beskerm. Met die vrystelling van die slawe is die boere ook nie vergoed nie - dit alles lei ten slotte tot die Groot Trek, waardeur die belangrikste hoeksteen gelê word vir die behoud van die Dietse volk in Suid-Afrika. Terwyl daar in die Kaapkolonie reeds koerante en tydskrifte verskyn en 'n toneellewe bloei, bly die enigste letterkundige uitinge - meestal nie as sodanig bedoel nie - van die Voortrekkers nog vir 'n lang tyd: die dagboek, die joernaal, die brief. Dis die werk van eenvoudige mense wat daagliks tot harde arbeid en stryd genoop word, wie se enigste kontak met bronne van wysheid en skoonheid bestaan in die natuur en die Bybel. Hoewel die Trekkers in werklikheid in die neëntiende eeu gelewe het, het hul gedagtegang altyd op die van die sewentiende-eeuer bly lyk. Alle opvoeding was streng godsdienstig, die kerk vir hul onafskeidelik aan die skool verbind, waardeur hul briewe en geskrifte deurdrenk is van die Heilige Skrif. Die veelal onbeholpe taal van hul werke, half Nederlands half Afrikaans, vertoon 'n sterk invloed van die Bybelse styl, wat die wyding en erns daarvan verhoog. Die erns van mense wat 'n heilige taak onderneem het en wat daartoe alles wat hulle dierbaar is op die spel sit, is die hooftrek van hierdie geskrifte. Die oudste Voortrekkerswerk is die ''Dagboek'' van Louis Trichardt (1783 distr. Swellendam - 1838 Lourenço-Marques). Dit bestaan uit twee dele, waarvan alleen die tweede letterkundige waarde het, en loop van 31 Julie 1836 tot 1 Mei 1838, die dag waarop Trichardt sy vrou verloor. Sy bedoeling met die dagboek was aanvanklik om ander Trekkers, wat sou volg, noukeurig te kan inlig; later ook om boek te hou van sy besit en om die herinnering van die trekervarings lewendig te bewaar. Dat dit nie bloot as 'n kroniek opgevat is nie, blyk uit die uitweidings oor allerlei ''huislike'' voorvalletjies en uit die raak, dikwels humoristiese tipering van Voortrekkersfigure. Trichardt doen 'n hopelose poging om so korrek moontlik die Nederlandse spelling en vormleer te eerbiedig; maar hy kán nie daarin slaag nie, omdat sy moedertaal nie langer Nederlands is nie, maar Afrikaans. [[Lêer:Nieuwe Riddersorde.jpg|duimnael|regs|Voorblad van die satiries toneelstuk ''De nieuwe ridderorde of De Temperantisten'' (1832). waarin [[Charles Etienne Boniface|Boniface]] (die skrywer) die matigheidsbeweging gespot het. Hy gebruik die destyds plaaslike Kaaps-Hollandse patois, veral waar [[bruin mense]] uitgebeeld is.<ref>{{cite web |url = https://esat.sun.ac.za/index.php/De_Nieuwe_Ridderorde,_of_De_Temperantisten |title = De Nieuwe Ridderorde, of De Temperantisten |language = Engels |publisher = Encyclopaedia of South African Theatre and Performance (ESAT) |access-date = 30 November 2023}}</ref> <ref>{{cite web |title = Drama en toneel in Suid-Afrika. Deel 1. 1652-1855 |first = FCL |last = Bosman |year = 1928 |publisher = . Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co. |location = Kaapstad |accessdate = 30 November 2023 |url = https://www.dbnl.org/tekst/bosm012dram01_01/bosm012dram01_01_0007.php |pages = 299-320}}</ref>]] Tot die groep van Maritz en Retief behoort die ongeordende predikant uit Amsterdam [[Erasmus Smit]] (1778-1863), wat in sy suiwerder-Nederlandse ''Dagboek'' (Nov. 1836 - Jan. 1839) 'n sterk bewoë ooggetuieverslag gee van die sentrale episode van die Groot Trek. Gestaltes van leiers soos Retief, Maritz en Potgieter rys daaruit op, en die skoonheid van die natuur in die Natalse ''land van belofte'' inspireer hom soms tot liriese passasies. Een van Smit se heftigste teenstanders was Sarel Cilliers (1801 distr. Drakenstein - 1870 Kroonstad). Sy ''Joernaal'', pas op sy sterfbed geskryf, is 'n kompilasie van sy herinneringe uit die tyd van die Trek én uit die jare daarna toe die Republieke ontstaan het. Nêrens in die Voortrekkersgeskrifte is die "Hollands" so Afrikaans en só Bybels-getint nie. Die Trek het hy beskou as 'n volbrenging van die wil Gods om die christelike beskawing na die Noorde toe uit te brei. As verteenwoordiger van die puriteinse ortodoksie het hy 'n groot rol gespeel in die kerkgeskiedenis van die jong Republieke, en daaraan het ons 'n aansienlike deel van sy merkwaardige briefwisseling te danke. Die mémoire-karakter is ook eie aan die meeste ander Voortrekkerswerke, soos die ''Gedenkschrift'' (1843) van Anna Elis. Steenkamp, die ''Herinneringen'' van F.P. van Gass (by sy dood in 1883 uitgegee onder die titel ''Een Afrikaner''), en ''De Geschiedenis van de Hollandsch-Afrikaansche Boeren'' (uitgegee in 1893) deur J.H. Hatting. Met die laaste twee geskrifte, soos met die in 1876 gepubliseerde ''Journaal'' van Cilliers, staan ons reeds in die periode van die Eerste Afrikaanse Beweging. Kort ná 1800 word die grondslae gelê van die Hollands-Afrikaanse toneeltradisie. Die Kaapse toneellewe het in die begin 'n heel kosmopolitiese karakter. In die Komediehuis op die Boereplein, opgerig in 1800, wissel Engelse, Duitse, Franse en Nederlandse geselskappe mekaar af. Die Duitse toneel verdwyn egter al in 1803; die Franse gaan in 1811 geheel in die Nederlandse op. Ons noem hier slegs die vernaamste Nederlandse toneelgroepe. Die eerste Nederlandse geselskap, gestig in 1803, was ''Tot Leering en Vermaak'' wat in 1809 verdoop word ''Tot Nut en Vermaak'' (later ''Tot Oefening en Vermaak'') en die toneelaktiwiteit beheers tot omstreeks 1850. Daarmee wedywer allerlei onbestendiger maak dikwels meer ondernemende geselskappe, soos ''Honi soit qui mal y pense'', ''Men doet wat men kan'', ''Vlyt en Kunst'', ''Door Yver vruchtbaar'', ''Door Yver bloeit de Kunst''. Laasgenoemde speel in die tweede helfte van die eeu (1849-55, 1865-72, 1892-97) veral onder leiding van J.C. Combrink 'n heel belangrike rol. Van 1886 tot 1887 gee egter die splinternuwe [[Rederykerskamer Aurora]] in Kaapstad die toon aan. In 1833 vind ons die eerste Nederlandse toneel buite Kaapstad, nl. in Stellenbosch. ==Eerste Taalbeweging== {{Sien ook|Genootskap van Regte Afrikaners}} === Galery === <gallery> Du_Toit,_Stephanus_Jacobus.jpg|[[Stephanus Jacobus du Toit]] (1847-1911) </gallery> ==Tweede Taalbeweging== {{Sien ook|Afrikaanse Taalbeweging}} === Galery === <gallery> Gustav_Preller.jpg|[[Gustav Preller]] (1875-1943) Eugenemarais.jpg|[[Eugene Marais]] (1871-1936) </gallery> ==Afrikaans as amptelike taal== === Galery === <gallery> C_Louis_Leipoldt03.jpg|[[C. Louis Leipoldt]] (1880-1947) Pierre_de_Villiers_Pienaar.JPG| [[P. de V. Pienaar|Pierre de Villiers Pienaar]] (1904-1978) Johannes_Meintjes_1945.jpg|[[Johannes Meintjes]] (1923-1980) </gallery> ==Sestigers== {{Sien ook|Sestigers}} === Galery === <gallery> André Brink Portrait.jpg|[[André P. Brink]] (1935 - 2015) Ingrid_Jonker_1956.jpg|[[Ingrid Jonker]] (1933-1965) Breyten Breytenbach, 1995 - 16.jpg|[[Breyten Breytenbach]] (1939-2024) </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Antonissen, Rob. 1955. ''Die Afrikaanse Letterkunde van die Aanvang tot Hede.'' Pretoria - Kaapstad : H.A.U.M. == Sien ook == * [[Afrikaanse skrywers]]. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Afrikaans literature}} * John Christoffel Kannemeyer, ''[http://www.dbnl.org/tekst/kann003gesk01_01 Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1]'', tweede, hersiene en bygewerkte uitgawe, [[Pretoria]] / [[Kaapstad]], Academica, [[1984]]. * John Christoffel Kannemeyer, ''[http://www.dbnl.org/tekst/kann003gesk02_01 Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2]'', [[Pretoria]] / [[Kaapstad]], Academica, [[1984]]. * [http://www.dbnl.org/letterkunde/zuidafrika Afdeling Zuid-Afrikaanse literatuur in DBNL] {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde| ]] 49lnavg5oi3oq9wpq7n5v9ynvmfqbpj 0 14070 2917789 2861312 2026-07-16T15:07:06Z GeniusElephant678 205531 2917789 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk | région=[[Lêer:Flag_of_Normandie.svg|27px]] Haute-Normandie [[Lêer:Flag_of_Normandie.svg|27px]] ---- <br /> [[Lêer:Flag_of_the_former_Region_of_Haute-Normandie.svg|125px]] [[Lêer:Blason region fr Normandie.svg|Blason de la Basse-Normandie|100px]] | Hoofstad= [[Rouen]] | Bevolking=1&nbsp;832&nbsp;942 | DatumBev=[[2009]] | Bevolkingsdigtheid=149 | Oppervlakte=12&nbsp;317 | Arrondissements=15 | Kantons=6 | Munisipaliteite=1 434 | President=Alain Le Vern (PS) | Départements=[[Eure]] (27)<br />[[Seine-Maritime]] (76) |Ligging=[[Lêer:Haute-Normandie map.png]] }} '''Haute-Normandie''' ("Bo-Normandië") was 'n [[Franse geweste]] wat in [[1956]] as administratiewe eenheid gevorm is. Dit het twee ''départements'' bevat: [[Seine-Maritime]] en [[Eure]]. Haute-Normandie beslaan die oostelike deel van die historiese provinsie [[Normandië]], met 'n oppervlak van 12&nbsp;317 vierkante kilometer en sowat 1,8 miljoen inwoners (2009). == Geskiedenis == ''Sien hoofartikel: [[Normandië]]'' Normandië het ontwikkel ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] tot een van die sentrums van die Franse papier- en petrochemiese bedryf. Die landing van die geallieerde magte op 6 Junie 1944 het tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] 'n einde gebring aan die Duitse besetting, maar die gewes behoort tot die Franse gebiede wat die swaarste getref is deur die oorlogshandelinge. Ná die Tweede Wêreldoorlog het die plaaslike ekonomie vinnig gegroei, en baie ondernemings uit die metropolitaanse gebied van [[Parys]] het hulle in Haute-Normandie kom vestig. == Geografie == [[Lêer:Vernier6.jpg|duimnael|links|250px|Marais Vernier, Eure]] Die belangrikste landskappe in die ''département'' Seine-Maritime is die Alabasterkus (Frans: ''Côte d'Alabâtre'') met sy kenmerkende, 200 miljoen jaar oue rotsformasies, wat bo-oor die strande verrys en tot by 110 meter loodreg daal, en die Seinevallei, 'n landskap wat deur krytrotse en bebosde heuwels oorheers word. Die Seine het oor 'n tydperk van 60&nbsp;000 jaar 'n soort amfiteater met 'n oppervlak van 30 vierkante kilometer dwarsdeur die heuwels uitgegrawe. Naby [[Le Havre]], die tweede grootste seehawe in Frankryk na [[Marseille]], mond die Seine in die [[Engelse Kanaal]] uit. Eure spog met 'n groot aantal tuine, kloosters, kerke en ander besienswaardighede in sy uitgestrekte weilande, wat tussen die Seinemonding in die weste, Gisors in die ooste, die suide van die Normandiese hoofstad, Rouen, en die kunstenaarsdorp Verneuil-sur-Avre lê. == Ekonomie == Haute-Normandie is 'n hoogs geïndustrialiseerde gewes. Die plaaslike nywerhede het in [[2001]] werksgeleenthede aan meer as 142&nbsp;000 mense gebied en sestig persent van die Franse smeerolie-produksie, vyftig persent van sy plastiek en dertig persent van sy motors vervaardig. Dit is die belangrikste vervaardiger van linne, die vierde belangrikste gewes ten opsigte van buitelandse handelsbetrekkinge en die sesde belangrikste ten opsigte van navorsing. == Demografie == 36,5 persent van die bevolking is jonger as 25 jaar, wat van Haute-Normandie die jongste gewes in Frankryk maak. Met twee persent van die nasionale oppervlak verteenwoordig Haute-Normandie met sy 1,74 miljoen inwoners 3 persent van die nasionale bevolking. == Besienswaardighede == [[Lêer:L'Eure.jpg|duimnael|regs|250px|Die Eure, naamgewer van die département]] [[Lêer:SeineMaritimedéc2004 142.jpg|duimnael|links|250px|Glasvensters in die katedraal van Rouen]] Haute-Normandie en sy hoofstad, Rouen, beskik oor die hoogste digtheid museums in Frankryk. Digby die plek waar [[Johanna van Arkel]] deur die Engelse op die brandstapel tereggestel is, die ou markplein van Rouen, behandel die Johanna van Arkel-museum haar geskiedenis. Die ''département'' Seine-Maritime lok toeriste met 'n aantal geskiedkundige en fynproewerroetes soos die Ivoorroete, Speseryeroete, Roete van die Abdye, Kaasroete en die Appel-en-siderroete. Die ''Route des Maisons d'Écrivains'' in Eure loop langs die huise van 'n aantal bekende Franse skrywers. In die Château de Vascœuil, 'n [[kasteel]] uit die 14de eeu, het die Franse geskiedkundige [[Jules Michelet]] sy hoofwerk, die ''Histoire de France'' ("Die geskiedenis van Frankryk") in 16 boekdele, voltooi. == Bronne == * Michel de Boüard: ''Histoire de la Normandie''. Toulouse: Privat, 2001 ; {{ISBN|2-7089-1707-2}} == Eksterne skakels == * [http://www.cr-haute-normandie.fr/ Conseil Régional – Gewestelike Raad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051215053445/http://www.cr-haute-normandie.fr/ |date=15 Desember 2005 }} * [http://www.musees-haute-normandie.fr/ Portaal van die museums in Haute-Normandie (in Frans en Duits beskikbaar)] * [http://fr.wikivoyage.org/wiki/Haute-Normandie Haute-Normandie op Wikivoyage] {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Haute-Normandie| ]] c7r31eu74vsofro6vls1gi06n8rijge 0 14212 2917782 2704823 2026-07-16T14:34:17Z GeniusElephant678 205531 2917782 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk | région=[[Lêer:Flag of Flemish Region (De Vlaamse Leeuw).svg|27px]] Nord-Pas-de-Calais [[Lêer:Flag of Flemish Region (De Vlaamse Leeuw).svg|27px]] ---- <br /> [[Lêer:Flag of the former Region of Nord-Pas-de-Calais.svg|150px]] [[Lêer:Blason Nord-Pas-De-Calais.svg|115px]] | Hoofstad= [[Lille]] | Bevolking=4&nbsp;026&nbsp;000 | DatumBev=[[2004]] | Bevolkingsdigtheid=324 | Oppervlakte=12&nbsp;414 | Arrondissements=13 | Kantons=156 | Munisipaliteite=1 546 | President=Daniel Percheron (PS) | Départements=[[Nord]] (59)<br />[[Pas-de-Calais]] (62) |Ligging=[[Lêer:Nord-Pas-de-Calais map.png]] }} '''Nord-Pas-de-Calais''' ([[Afrikaans]]: "Noord en Seestraat-van-Calais") is die mees noordelike van [[Frankryk]] se 27 [[Franse geweste|administratiewe geweste]] (''régions'') en bevat die [[département]]s [[Nord]] en [[Pas-de-Calais]] met 'n oppervlak van 12&nbsp;414 vierkante kilometer en vier miljoen inwoners (of sowat sewe persent van die totale Franse bevolking). Die administratiewe hoofstad (prefektuur) is [[Lille]]. Die gewes is die tweede grootste metropolitaanse gebied in die land na [[Parys]], en meer as 80 persent van sy bevolking woon in stedelike gebiede. [[Lêer:France cap gris nez sb.jpg|duimnael|links|250px|'n Uitsig oor Kaap Gris-Nez]] Die gewes het 'n ryk kulturele erfenis as 'n vrugbare streek in die grensgebied van Frankryk en [[Vlaandere]] met welvarende ambagte en nywerhede, maar eeue lank is dit ook 'n omstrede gewes met 'n lang lys van oorloë en veldslae, wat van die antieke [[Gallië|Galliese]] tydperk tot by die [[Tweede Wêreldoorlog]] strek. Naas sy grys hemel en die kenmerkende aksent van sy bewoners het die meeste Franse die gebied dekades lank met [[steenkool]]myne en swaar nywerhede geassosieer. Nadat die myne in die tydperk tussen die 1960's en 1990's gesluit is en ook die tekstielnywerheid in 'n krisis beland het, is die gebied met die hoogste werkloosheidsyfers in die hele land geknel. Teen die begin van die 21ste eeu beleef die gewes weer 'n ekonomiese opswaai as een van die mees dinamiese streke in Frankryk wat vanaf die vroeë 1990's meer [[regstreekse buitelandse belegging]]s gelok het as enige ander gewes buite die Groter-Parys-gebied.<ref>Strauss, Delphine: ''Northern area stages comeback''. In: ''Business locations in France''. Financial Times Special Report. Financial Times Europe, 3 Oktober 2007</ref> == Geografie == Nord-Pas-de-Calais bevat 'n aantal natuurlike landskapsvorms. * Die '''Opaalkus''' (Frans: ''Côte d'Opale'') is 'n kusstreek met 120 kilometer se sandstrande langs die [[Engelse Kanaal]], wat deur duine, bosgebiede en rotswande omsoom word. Sy natuurskoon sluit winderige kape en heidevelde in, asook die bekende krytrotse. Cap Gris-Nez (die Grys Kaap), Cap Blanc-Nez (die Wit Kaap) en die Pointe du Raz behoort tot die nasionale besienswaardighede van Frankryk. Dunes de Flandres is die gebied met Frankryk se ses noordelikste vakansieoorde langs die see: [[Duinkerken]], Leffrinckoucke, Zuydcoote, Ghyvelde, Téteghem en Bray-Dunes. * '''Avesnois''' met sy landskap van struikgewasse en heinings toon danksy die groot aantal appelbome en weilvelde met koeie 'n groot ooreenkoms met [[Normandië]]. Die Val Joly is die belangrikste varswaterbron noord van Parys. * '''Flandre''' is die enigste streek met 'n klein bergreeks in sy hartland, die ''Monts de Flandre'' – die ses berge spog met hoogtes tussen 110 en 176 meter in 'n deur vlaktes oorheerste gebied. * '''Guines''' bekoor met sy heidelandskap. * Die omgewing van '''Boulogne''' word deur mosagtige valleie gekenmerk. Die gewes beskik oor drie natuurparke, wat sowat 'n kwart van die totale oppervlak beslaan. Die natuurpark van Scarpe-Escaut tussen Valenciennes, Douai en die grensgebied met [[België]] is met sy bosgebiede en voormalige mynboustreke 'n gewilde toeristebestemming. == Geskiedenis == [[Lêer:Kaart nord pas de calais.svg|duimnael|links|250px|Die huidige administratiewe verdeling van Nord-Pas-de-Calais]] [[Lêer:Cap Gris Nez.JPG|duimnael|links|250px|Kaap Gris-Nez teen sononder]] Die eerste menslike nedersettings bestaan in die vrugbare streek reeds in die prehistoriese tydperk, tog is die gebied vanweë sy strategiese ligging steeds omstrede. Die lang lys van veroweraars sluit die Keltiese Belgae, die Romeine, die Franke en Alamanni, Engelse, Franse, Boergondiërs, Spanjaarde en – tydens die twee wêreldoorloë – ook Duitsers in. Tydens die [[Honderdjarige Oorlog]] tussen [[Engeland]] en Frankryk in die [[14de eeu|14de]] en [[15de eeu]] veg Franse, Engelse en Boergondiese troepe om die gebied, wat uiteindelik by Frankryk ingelyf word. In [[1598]] annekseer die Spaanse Nederlande die streek as 'n soort bruidskat. Toe die gebied in die [[17de eeu]] weer onder Franse heerskappy kom, is daar hewige verset van die Vlaamstalige bevolking. Met die nuwe administratiewe verdeling tydens die [[Franse Rewolusie]] word die départements Nord en Pas-de-Calais gevorm. Nord-Pas-de-Calais het 'n lang tradisie as 'n sentrum van die tekstielnywerheid, wat in die middeleeue begin. Met die industrialisering in die [[19de eeu]] groei die gebied tot een van Frankryk se ekonomiese sentrums. Terwyl die gebied nie deur die [[Frans-Pruisiese Oorlog]] van 1870–1871 geraak is nie en danksy die Duitse anneksasie van [[Elsas-Lotaringe]] selfs nog belangriker word as Frankryk se grootste nywerheidsgebied, ly Nord-Pas-de-Calais sterk onder die Duitse besetting en die verwoestings van die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Die Duitsers beset die gebied ook weer tydens die Tweede Wêreldoorlog en gebruik dit as 'n basis vir die Duitse lugmag en lanseerterrein vir die sogenaamde Duitse vergeldingswapens, die V-1 en [[V-2-vuurpyl|V-2-missiele]], waarmee teikens in Engeland aangeval is. Die geallieerde antwoord is grootskaalse lugaanvalle, wat die meeste stede in die gebied in puinhope laat. Die grootse deel van Nord-Pas-de-Calais is in [[September]] [[1944]] bevry, terwyl die Duitse weerstand in Duinkerken eers op [[9 Mei]] [[1945]] gebreek is. Die herstrukturering van die plaaslike nywerhede ná die ekonomiese krisis van die sewentigerjare lei tot die spesialisering van die tradisionele sektore. Die gewes is tans die vierde grootste ekonomiese sentrum van Frankryk, en [[Tourcoing]] dien nog steeds as die wêreld se wolhandelsentrum. Nord-Pas-de-Clais trek ook voordeel uit die opening van die [[Kanaaltonnel]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nord-Pas-de-Calais| ]] 71rjawh0sh53zjd0xu2c0w0nbii1bgc 2917783 2917782 2026-07-16T14:35:17Z GeniusElephant678 205531 2917783 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk | région=[[Lêer:Flag of Flemish Region (De Vlaamse Leeuw).svg|27px]] Nord-Pas-de-Calais [[Lêer:Flag of the former Region of Nord-Pas-de-Calais.svg|27px]] ---- <br /> [[Lêer:Flag of the former Region of Nord-Pas-de-Calais.svg|150px]] [[Lêer:Blason Nord-Pas-De-Calais.svg|115px]] | Hoofstad= [[Lille]] | Bevolking=4&nbsp;026&nbsp;000 | DatumBev=[[2004]] | Bevolkingsdigtheid=324 | Oppervlakte=12&nbsp;414 | Arrondissements=13 | Kantons=156 | Munisipaliteite=1 546 | President=Daniel Percheron (PS) | Départements=[[Nord]] (59)<br />[[Pas-de-Calais]] (62) |Ligging=[[Lêer:Nord-Pas-de-Calais map.png]] }} '''Nord-Pas-de-Calais''' ([[Afrikaans]]: "Noord en Seestraat-van-Calais") is die mees noordelike van [[Frankryk]] se 27 [[Franse geweste|administratiewe geweste]] (''régions'') en bevat die [[département]]s [[Nord]] en [[Pas-de-Calais]] met 'n oppervlak van 12&nbsp;414 vierkante kilometer en vier miljoen inwoners (of sowat sewe persent van die totale Franse bevolking). Die administratiewe hoofstad (prefektuur) is [[Lille]]. Die gewes is die tweede grootste metropolitaanse gebied in die land na [[Parys]], en meer as 80 persent van sy bevolking woon in stedelike gebiede. [[Lêer:France cap gris nez sb.jpg|duimnael|links|250px|'n Uitsig oor Kaap Gris-Nez]] Die gewes het 'n ryk kulturele erfenis as 'n vrugbare streek in die grensgebied van Frankryk en [[Vlaandere]] met welvarende ambagte en nywerhede, maar eeue lank is dit ook 'n omstrede gewes met 'n lang lys van oorloë en veldslae, wat van die antieke [[Gallië|Galliese]] tydperk tot by die [[Tweede Wêreldoorlog]] strek. Naas sy grys hemel en die kenmerkende aksent van sy bewoners het die meeste Franse die gebied dekades lank met [[steenkool]]myne en swaar nywerhede geassosieer. Nadat die myne in die tydperk tussen die 1960's en 1990's gesluit is en ook die tekstielnywerheid in 'n krisis beland het, is die gebied met die hoogste werkloosheidsyfers in die hele land geknel. Teen die begin van die 21ste eeu beleef die gewes weer 'n ekonomiese opswaai as een van die mees dinamiese streke in Frankryk wat vanaf die vroeë 1990's meer [[regstreekse buitelandse belegging]]s gelok het as enige ander gewes buite die Groter-Parys-gebied.<ref>Strauss, Delphine: ''Northern area stages comeback''. In: ''Business locations in France''. Financial Times Special Report. Financial Times Europe, 3 Oktober 2007</ref> == Geografie == Nord-Pas-de-Calais bevat 'n aantal natuurlike landskapsvorms. * Die '''Opaalkus''' (Frans: ''Côte d'Opale'') is 'n kusstreek met 120 kilometer se sandstrande langs die [[Engelse Kanaal]], wat deur duine, bosgebiede en rotswande omsoom word. Sy natuurskoon sluit winderige kape en heidevelde in, asook die bekende krytrotse. Cap Gris-Nez (die Grys Kaap), Cap Blanc-Nez (die Wit Kaap) en die Pointe du Raz behoort tot die nasionale besienswaardighede van Frankryk. Dunes de Flandres is die gebied met Frankryk se ses noordelikste vakansieoorde langs die see: [[Duinkerken]], Leffrinckoucke, Zuydcoote, Ghyvelde, Téteghem en Bray-Dunes. * '''Avesnois''' met sy landskap van struikgewasse en heinings toon danksy die groot aantal appelbome en weilvelde met koeie 'n groot ooreenkoms met [[Normandië]]. Die Val Joly is die belangrikste varswaterbron noord van Parys. * '''Flandre''' is die enigste streek met 'n klein bergreeks in sy hartland, die ''Monts de Flandre'' – die ses berge spog met hoogtes tussen 110 en 176 meter in 'n deur vlaktes oorheerste gebied. * '''Guines''' bekoor met sy heidelandskap. * Die omgewing van '''Boulogne''' word deur mosagtige valleie gekenmerk. Die gewes beskik oor drie natuurparke, wat sowat 'n kwart van die totale oppervlak beslaan. Die natuurpark van Scarpe-Escaut tussen Valenciennes, Douai en die grensgebied met [[België]] is met sy bosgebiede en voormalige mynboustreke 'n gewilde toeristebestemming. == Geskiedenis == [[Lêer:Kaart nord pas de calais.svg|duimnael|links|250px|Die huidige administratiewe verdeling van Nord-Pas-de-Calais]] [[Lêer:Cap Gris Nez.JPG|duimnael|links|250px|Kaap Gris-Nez teen sononder]] Die eerste menslike nedersettings bestaan in die vrugbare streek reeds in die prehistoriese tydperk, tog is die gebied vanweë sy strategiese ligging steeds omstrede. Die lang lys van veroweraars sluit die Keltiese Belgae, die Romeine, die Franke en Alamanni, Engelse, Franse, Boergondiërs, Spanjaarde en – tydens die twee wêreldoorloë – ook Duitsers in. Tydens die [[Honderdjarige Oorlog]] tussen [[Engeland]] en Frankryk in die [[14de eeu|14de]] en [[15de eeu]] veg Franse, Engelse en Boergondiese troepe om die gebied, wat uiteindelik by Frankryk ingelyf word. In [[1598]] annekseer die Spaanse Nederlande die streek as 'n soort bruidskat. Toe die gebied in die [[17de eeu]] weer onder Franse heerskappy kom, is daar hewige verset van die Vlaamstalige bevolking. Met die nuwe administratiewe verdeling tydens die [[Franse Rewolusie]] word die départements Nord en Pas-de-Calais gevorm. Nord-Pas-de-Calais het 'n lang tradisie as 'n sentrum van die tekstielnywerheid, wat in die middeleeue begin. Met die industrialisering in die [[19de eeu]] groei die gebied tot een van Frankryk se ekonomiese sentrums. Terwyl die gebied nie deur die [[Frans-Pruisiese Oorlog]] van 1870–1871 geraak is nie en danksy die Duitse anneksasie van [[Elsas-Lotaringe]] selfs nog belangriker word as Frankryk se grootste nywerheidsgebied, ly Nord-Pas-de-Calais sterk onder die Duitse besetting en die verwoestings van die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Die Duitsers beset die gebied ook weer tydens die Tweede Wêreldoorlog en gebruik dit as 'n basis vir die Duitse lugmag en lanseerterrein vir die sogenaamde Duitse vergeldingswapens, die V-1 en [[V-2-vuurpyl|V-2-missiele]], waarmee teikens in Engeland aangeval is. Die geallieerde antwoord is grootskaalse lugaanvalle, wat die meeste stede in die gebied in puinhope laat. Die grootse deel van Nord-Pas-de-Calais is in [[September]] [[1944]] bevry, terwyl die Duitse weerstand in Duinkerken eers op [[9 Mei]] [[1945]] gebreek is. Die herstrukturering van die plaaslike nywerhede ná die ekonomiese krisis van die sewentigerjare lei tot die spesialisering van die tradisionele sektore. Die gewes is tans die vierde grootste ekonomiese sentrum van Frankryk, en [[Tourcoing]] dien nog steeds as die wêreld se wolhandelsentrum. Nord-Pas-de-Clais trek ook voordeel uit die opening van die [[Kanaaltonnel]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nord-Pas-de-Calais| ]] 9jv7hp3ixqodomk3qhxa5xj7my1n2b4 2917784 2917783 2026-07-16T14:37:21Z GeniusElephant678 205531 2917784 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk | région=Nord-Pas-de-Calais ---- <br /> [[Lêer:Flag of the former Region of Nord-Pas de Calais.svg|150px]] [[Lêer:Blason Nord-Pas-De-Calais.svg|115px]] | Hoofstad= [[Lille]] | Bevolking=4&nbsp;026&nbsp;000 | DatumBev=[[2004]] | Bevolkingsdigtheid=324 | Oppervlakte=12&nbsp;414 | Arrondissements=13 | Kantons=156 | Munisipaliteite=1 546 | President=Daniel Percheron (PS) | Départements=[[Nord]] (59)<br />[[Pas-de-Calais]] (62) |Ligging=[[Lêer:Nord-Pas-de-Calais map.png]] }} '''Nord-Pas-de-Calais''' ([[Afrikaans]]: "Noord en Seestraat-van-Calais") is die mees noordelike van [[Frankryk]] se 27 [[Franse geweste|administratiewe geweste]] (''régions'') en bevat die [[département]]s [[Nord]] en [[Pas-de-Calais]] met 'n oppervlak van 12&nbsp;414 vierkante kilometer en vier miljoen inwoners (of sowat sewe persent van die totale Franse bevolking). Die administratiewe hoofstad (prefektuur) is [[Lille]]. Die gewes is die tweede grootste metropolitaanse gebied in die land na [[Parys]], en meer as 80 persent van sy bevolking woon in stedelike gebiede. [[Lêer:France cap gris nez sb.jpg|duimnael|links|250px|'n Uitsig oor Kaap Gris-Nez]] Die gewes het 'n ryk kulturele erfenis as 'n vrugbare streek in die grensgebied van Frankryk en [[Vlaandere]] met welvarende ambagte en nywerhede, maar eeue lank is dit ook 'n omstrede gewes met 'n lang lys van oorloë en veldslae, wat van die antieke [[Gallië|Galliese]] tydperk tot by die [[Tweede Wêreldoorlog]] strek. Naas sy grys hemel en die kenmerkende aksent van sy bewoners het die meeste Franse die gebied dekades lank met [[steenkool]]myne en swaar nywerhede geassosieer. Nadat die myne in die tydperk tussen die 1960's en 1990's gesluit is en ook die tekstielnywerheid in 'n krisis beland het, is die gebied met die hoogste werkloosheidsyfers in die hele land geknel. Teen die begin van die 21ste eeu beleef die gewes weer 'n ekonomiese opswaai as een van die mees dinamiese streke in Frankryk wat vanaf die vroeë 1990's meer [[regstreekse buitelandse belegging]]s gelok het as enige ander gewes buite die Groter-Parys-gebied.<ref>Strauss, Delphine: ''Northern area stages comeback''. In: ''Business locations in France''. Financial Times Special Report. Financial Times Europe, 3 Oktober 2007</ref> == Geografie == Nord-Pas-de-Calais bevat 'n aantal natuurlike landskapsvorms. * Die '''Opaalkus''' (Frans: ''Côte d'Opale'') is 'n kusstreek met 120 kilometer se sandstrande langs die [[Engelse Kanaal]], wat deur duine, bosgebiede en rotswande omsoom word. Sy natuurskoon sluit winderige kape en heidevelde in, asook die bekende krytrotse. Cap Gris-Nez (die Grys Kaap), Cap Blanc-Nez (die Wit Kaap) en die Pointe du Raz behoort tot die nasionale besienswaardighede van Frankryk. Dunes de Flandres is die gebied met Frankryk se ses noordelikste vakansieoorde langs die see: [[Duinkerken]], Leffrinckoucke, Zuydcoote, Ghyvelde, Téteghem en Bray-Dunes. * '''Avesnois''' met sy landskap van struikgewasse en heinings toon danksy die groot aantal appelbome en weilvelde met koeie 'n groot ooreenkoms met [[Normandië]]. Die Val Joly is die belangrikste varswaterbron noord van Parys. * '''Flandre''' is die enigste streek met 'n klein bergreeks in sy hartland, die ''Monts de Flandre'' – die ses berge spog met hoogtes tussen 110 en 176 meter in 'n deur vlaktes oorheerste gebied. * '''Guines''' bekoor met sy heidelandskap. * Die omgewing van '''Boulogne''' word deur mosagtige valleie gekenmerk. Die gewes beskik oor drie natuurparke, wat sowat 'n kwart van die totale oppervlak beslaan. Die natuurpark van Scarpe-Escaut tussen Valenciennes, Douai en die grensgebied met [[België]] is met sy bosgebiede en voormalige mynboustreke 'n gewilde toeristebestemming. == Geskiedenis == [[Lêer:Kaart nord pas de calais.svg|duimnael|links|250px|Die huidige administratiewe verdeling van Nord-Pas-de-Calais]] [[Lêer:Cap Gris Nez.JPG|duimnael|links|250px|Kaap Gris-Nez teen sononder]] Die eerste menslike nedersettings bestaan in die vrugbare streek reeds in die prehistoriese tydperk, tog is die gebied vanweë sy strategiese ligging steeds omstrede. Die lang lys van veroweraars sluit die Keltiese Belgae, die Romeine, die Franke en Alamanni, Engelse, Franse, Boergondiërs, Spanjaarde en – tydens die twee wêreldoorloë – ook Duitsers in. Tydens die [[Honderdjarige Oorlog]] tussen [[Engeland]] en Frankryk in die [[14de eeu|14de]] en [[15de eeu]] veg Franse, Engelse en Boergondiese troepe om die gebied, wat uiteindelik by Frankryk ingelyf word. In [[1598]] annekseer die Spaanse Nederlande die streek as 'n soort bruidskat. Toe die gebied in die [[17de eeu]] weer onder Franse heerskappy kom, is daar hewige verset van die Vlaamstalige bevolking. Met die nuwe administratiewe verdeling tydens die [[Franse Rewolusie]] word die départements Nord en Pas-de-Calais gevorm. Nord-Pas-de-Calais het 'n lang tradisie as 'n sentrum van die tekstielnywerheid, wat in die middeleeue begin. Met die industrialisering in die [[19de eeu]] groei die gebied tot een van Frankryk se ekonomiese sentrums. Terwyl die gebied nie deur die [[Frans-Pruisiese Oorlog]] van 1870–1871 geraak is nie en danksy die Duitse anneksasie van [[Elsas-Lotaringe]] selfs nog belangriker word as Frankryk se grootste nywerheidsgebied, ly Nord-Pas-de-Calais sterk onder die Duitse besetting en die verwoestings van die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Die Duitsers beset die gebied ook weer tydens die Tweede Wêreldoorlog en gebruik dit as 'n basis vir die Duitse lugmag en lanseerterrein vir die sogenaamde Duitse vergeldingswapens, die V-1 en [[V-2-vuurpyl|V-2-missiele]], waarmee teikens in Engeland aangeval is. Die geallieerde antwoord is grootskaalse lugaanvalle, wat die meeste stede in die gebied in puinhope laat. Die grootse deel van Nord-Pas-de-Calais is in [[September]] [[1944]] bevry, terwyl die Duitse weerstand in Duinkerken eers op [[9 Mei]] [[1945]] gebreek is. Die herstrukturering van die plaaslike nywerhede ná die ekonomiese krisis van die sewentigerjare lei tot die spesialisering van die tradisionele sektore. Die gewes is tans die vierde grootste ekonomiese sentrum van Frankryk, en [[Tourcoing]] dien nog steeds as die wêreld se wolhandelsentrum. Nord-Pas-de-Clais trek ook voordeel uit die opening van die [[Kanaaltonnel]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nord-Pas-de-Calais| ]] ibkpfok42279wmrq63ghm4p7ysvaldd 0 17977 2917774 1970946 2026-07-16T13:56:44Z GeniusElephant678 205531 2917774 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk|région=[[Lêer:Flag of Rhône-Alpes.svg|27px]] <span style="font-size:1.4em;">Rhône-Alpes</span> [[Lêer:Flag of Rhône-Alpes.svg|27px]] ---- <br /> [[Lêer:Flag of the former Region of Rhône-Alpes.svg|115px]] [[Lêer:Blason Rhône-Alpes Gendarmerie.svg|100px]] |Hoofstad= [[Lyon]] |Bevolking=6&nbsp;230&nbsp;691 |DatumBev=[[2010]] |Bevolkingsdigtheid=142,6 |Oppervlakte=43&nbsp;698 |Arrondissements=25 |Kantons=335 |Munisipaliteite=2&nbsp;879 |President=Jean-Jack Queyranne (PS) |Départements=[[Ain]] (01)<br />[[Ardèche]] (07)<br />[[Drôme]] (26)<br />[[Isère]] (38)<br />[[Loire]] (42)<br />[[Rhône (département)|Rhône]] (69)<br />[[Savoie]] (73)<br />[[Haute-Savoie]] (74) |Ligging=[[Lêer:Rhône-Alpes map.png]] }} '''Rhône-Alpes''' [ʀoːnˈalp] is 'n gewes (''région'') in die suidooste van [[Frankryk]] met 'n oppervlak van 43&nbsp;698 vierkante kilometer en sowat 6,2 miljoen inwoners. Die prefektuur (hoofstad) van Rhône-Alpes is [[Lyon]]. Rhône-Alpes grens in die noorde aan die région [[Boergondië]] (Frans: ''Bourgogne''), in die weste aan [[Auvergne]], en in die suide aan [[Languedoc-Roussillon]] en [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]]. Daar is internasionale grense met [[Switserland]] in die noordooste en [[Italië]] in die ooste. Die gewes bestaan uit die [[département]]s Ain (01), Ardèche (07), Drôme (26), Isère (38), Loire (42), Rhône (69), Savoie (73) en Haute-Savoie (74). Rhône-Alpes is vernoem na die [[Rhône]] en die [[Alpe]], wat ook sy oostelike grens vorm. Dit is die tweede grootste région in Frankryk ten opsigte van sy oppervlak (net [[Midi-Pyrénées]] is groter) en sy bevolking (net [[Île-de-France]] het meer inwoners). Die région is een van die belangrikste ekonomiese sentrums van Frankryk, wat ook met 'n vinnig groeiende toerismesektor spog. Naas sy stede soos Lyon, [[Annecy]] en Chambéry lok groot mere soos die Lac d'Annecy en Lac du Bouget en skioorde in die Alpegebied baie nasionale en internasionale toeriste. Die gewes beskik oor 'n aantal nasionale en gewestelike natuurbewaringsgebiede. == Geografie == [[Lêer:Pontdarc.jpg|duimnael|links|Die ''Pont d'Arc'' (letterlik "boogbrug") is die naturrlike poort na die Ardèche-rivier se ravyn]] Rhône-Alpes word in die noorde deur die Franse régions [[Boergondië]] (Frans: ''Bourgogne'') en [[Franche-Comté]], in die weste deur ''Auvergne'' en in die suide deur [[Languedoc-Roussillon]] en [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] begrens. Die ooste van die gebied behels die [[Alpe|Wes-Alpe]] en grens aan Switserland en Italië. Die hoogste bergspits is die Mont Blanc aan die Frans-Italiaanse grens, terwyl die [[Meer van Genève]] (Frans: ''Lac Léman'') op sowel Switserse asook Rhône-Alpes se grondgebied lê. Die sentrale gedeelte van Rhône-Alpes behels die Rhône- en [[Saône]]-valleie. Hierdie twee riviere se samevloeiing lê naby die stad Lyon. Die Isère is Rhône-Alpes se derde belangrikste rivier. In die weste van Rhône-Alpes begin die [[Sentraalmassief]], 'n uitgestrekte bergreeks van Sentraal-Frankryk. Die Ardèche-rivier pronk met die diepste ravyn in Europa. == Geskiedenis == Die eerste menslike nedersettings dateer reeds uit die prehistoriese tydperke, alhoewel die Keltiese Galliërs die eerste gedokumenteerde setlaars in die gebied was. Stede soos Lyon (Latyn: ''Lugdunum'', afgelei van die Galliese god Lugh) is deur die Galliërs gestig, en die plaaslike stamme het handelsbetrekkinge met Noord- en Suid-Europa aangeknoop. Ná die Romeinse inval onder [[Julius Caesar|Gaius Julius Caesar]] is die gebied by die [[Romeinse Ryk]] ingelyf en het later deel van die provinsie Lugdunensis geword, terwyl Lugdunun tot een van die beduidendste Romeinse stede ontwikkel het. Met die uitsondering van Savoie het die streek later tot die Merovingiese en Karolongiese koninkryke behoort en uiteindelik onder die heerskappy van die Capet-dinastie 'n koninklike gebied geword. == Demografie == Rhône-Alpes is met ses miljoen inwoners na Île-de-France ten opsigte van sy bevolking die tweede grootste administratiewe gewes van Frankryk. Lyon vorm met sy voorstede die derde grootste stedelike agglomerasie in die land met 'n bevolking van meer as 1,3 miljoen. Ander groot agglomerasies in Rhône-Alpes het rondom [[Grenoble]] (die twaalfde grootste in Frankryk met sowat 427&nbsp;000 inwoners) en [[Saint-Étienne]] (die 18de grootste met 292&nbsp;000 inwoners) ontstaan. Annemasse en ander stede in die noord-ooste maak deel uit van die Switsers-Franse agglomerasie rondom [[Genève]] met meer as 106&nbsp;000 inwoners in die Franse gedeelte. Die groter metropolitaanse gebiede (Frans: ''aires urbaines'') rondom die drie grootste stede Lyon (1,6 miljoen inwoners), Grenoble (514&nbsp;000 inwoners) en Saint-Étienne (321&nbsp;000 inwoners) behels naastenby die helfte van Rhône-Alpes se bevolking. Daarenteen is die ooste met die Hoog-Alpe en die suidelike dele van Rhône-Alpes yl bevolk. {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rhone-Alpes}} [[Kategorie:Rhône-Alpes| ]] s2qgjep9cj9hjsswrqftofy0bhe21xj 0 18838 2917762 2914698 2026-07-16T12:50:59Z GeniusElephant678 205531 2917762 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk |région = Alsace ---- [[Lêer:Flag of the former region of Alsace.svg|115px]] [[Lêer:Blason région fr Alsace.svg|100px]] |Hoofstad = [[Straatsburg]] |Bevolking = 1 794 000 |DatumBev = [[2004]] |Bevolkingsdigtheid = 217 |Oppervlakte = 8 280 |Arrondissements = 13 |Kantons = 75 |Munisipaliteite = 904 |President = Philippe Richert<br /><small>([[Union pour un mouvement populaire|UMP]])</small> |Préfet = Jean-Paul Faugère |Départements = [[Bas-Rhin]] (67)<br />[[Haut-Rhin]] (68) |Ligging= [[Lêer:Alsace map.png|Localisation de l'Alsace en France|200px]] }} '''Elsas''' ([[Frans]]: ''L'Alsace'', [[Elsasser Duits]]: ''s'Elsass'', [[Duits]]: ''das Elsass'') was 'n administratiewe gewes ([[Franse taal|Frans]]: ''région'') van [[Frankryk]] wat bestaan het uit die [[département]]s [[Bas-Rhin]] ("Laer Ryn") in die noorde en [[Haut-Rhin]] ("Bo-Ryn") in die suide. Elsas was in die noordooste van Frankryk en aan die wesoewer van die [[Ryn]] geleë waar dit 'n gemeenskaplike grens met [[Duitsland]] en [[Switserland]] gedeel het. As deel van administratiewe hervormings is Elsas saam met [[Lotaringe]] en [[Champagne-Ardenne]] met ingang van 1 Januarie 2016 tot 'n nuwe gewes verenig, [[Grand Est]]. Die streek se hoofstad en grootste nedersetting is [[Straatsburg]], gevolg deur die nywerheidstad [[Mulhouse]] (onderhoofstad van Haut-Rhin), en [[Colmar]], hoofstad van Haut-Rhin. Elsas het verskeie oorgange tussen Duitse en Franse beheer ondergaan en die argitektuur en kultuur het steeds 'n sterk Germaanse karakter. Histories het die gebied ook vroeër die [[Territoire de Belfort]], vandag deel van [[Franche-Comté]], ingesluit. == Geskiedenis == [[Lêer:Mont sainte-odile.jpg|duimnael|links|250px|Mont Sainte-Odile klooster]] In prehistoriese tye is Elsas deur nomadiese jagters bewoon, maar teen 1500 v.C. het [[Kelte]] hulle in Elsas gevestig en die grond begin bewerk. Teen 58 v.C. het die Romeine die gebied ingeval en Elsas as 'n wynboustreek gevestig. Om die waardevolle nywerheid te beskerm het die Romeine fortifikasies en militêre kampe gebou wat ontwikkel het in verskeie gemeenskappe wat kontinu tot vandag toe bewoon is. Met die ondergaan van die [[Romeinse Ryk]] is Elsas deur die [[Alemanne]] ingeneem. Die Alemanne was 'n landbouvolk en hulle taal vorm die basis van die hedendaagse [[Elsasser Duits|Elsasser dialek]]. Die Alemanne is in 496 deur die [[Franke]] onder [[Clovis I]] verower en Elsas het 'n Frankiese hertogdom van die Koninkryk van Austrasië geword. Elsas het onder Frankiese beheer gebly totdat dit in 843 volgens die [[Verdrag van Verdun]] in drie verdeel is. Die kleinseuns van [[Karel die Grote]] – formeel bekend as die stigter van die Frankiese Ryk – het die ryk in drie dele gedeel. Die [[Benelux]] state, Elsas en [[Lotharinge]] het die Frankiese Middel Ryk gevorm wat deur die jongste kleinseun Lothar geheers is. Louis die Duitser het die Oostelike deel gekry wat sou ontwikkel tot die [[Heilige Romeinse Ryk]] en later tot vandag se Duitsland. Karel die Kale het die westelike gedeelte wat later Frankryk geword het gekry. Pepyn II, 'n kleinneef van die drie broers, is die koninkryk van Aquitaine, vandag 'n région in die suidweste van Frankryk, toegeken maar dit was onder die outoriteit van Karel. Lothar is in 855 vroeg dood en sy ryk is weer in drie gedeel. Die deel wat as Lotharinge bekend saat is aan Lothar se seun gegee. Die res is verdeel tussen Lothar se broers Karel die Kale (heerser van die Wes-Frankiese ryk) en Ludwig die Duitser (heerser van die Oos-Frankiese ryk). Lotharinge is later deur die [[Heilige Romeinse Ryk]] geannekseer. Nadat dit vir 'n tydlank deel was van die Koninkryk van [[Boergondië]] het Elsas in die [[15de eeu]] deel geword van die [[Heilige Romeinse Ryk]] as die westelike deel van die Hertogdom van [[Swabe]] en later onder die administrasie van die [[Oostenryk]]se huis van [[Habsburg]]. Elsas het 'n bloeitydperk beleef in die 12de en 13de eeue onder die Hohenstaufen Keisers, maar die tydperk van voorspoed is in die 14de eeu deur 'n reeks velle winters, misoeste en die [[Swart Dood]] tot 'n einde gebring. Die blaam vir die beproewings is voor die deur van die [[Jode]] gelê wat gelei het tot die [[pogrom]]s van 1336 en 1339. 'n Verdere natuurramp was die Ryngrabenaardbewing van 1356, een van die ergste in [[Europa]] se geskiedenis. Tydens die [[Renaissance]] het voorspoed na Elsas teruggekeer onder die Habsburg administrasie, tot met die [[Dertigjarige Oorlog]] wat groot dele van suidelike Duitsland swaar getref het. Die grootste deel van Elsas is aan Frankryk afgestaan met die [[Vrede van Wesfale]] in 1648, wat die begin aandui van Elsas en [[Lotharinge]], as 'n bestrede gebied tussen Frankryk en Duitsland. Die stad Straatsburg is tydens die heerskappy van [[Louis XIV van Frankryk]] deur Frankryk geannekseer, op 'n stadium toe Habsburg en ander Duitsers betrokke was in gevegte met die Turke, by die [[Slag van Wene]]. Sedert 500 is die gebied oorwegend deur [[Germaanse tale|Germaanssprekende mense]] bewoon en hulle het pogings om Frans en gebruike wat op hulle afgedwing is teëgestaan. [[Lêer:Adolphe Braun Alsace costume.jpg|duimnael|regs|250px|'n Elsas vrou in tradisionele drag.]] Beide Alsace en Lotharinge het as "Reichsland Elsaß-Lotharingen" (Elsas-Lotharinge), deel geword van die nuwe Duitse Ryk onder kanselier [[Otto von Bismarck]] na die [[Frans-Pruisiese Oorlog]] van 1870–1871. 'n Geskatte 50&nbsp;000 mense (uit 'n totale bevolking van omtrent 1,5 miljoen) het geëmigreer, onder andere na Frankryk en Amerika. Frans is in skole verban en alle [[koerant]]e moes in Duits gepubliseer word.<ref name="VA">[http://www.visit-alsace.com/ Visit Alsace], [http://www.visit-alsace.com/librairie/index.html A Little History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206074131/http://www.visit-alsace.com/librairie/index.html |date= 6 Februarie 2007 }}, besoek op 10 Maart 2007</ref> Elsas het deel gebly van Duitsland tot aan die einde van die [[Eerste Wêreldoorlog]] toe Duitsland dit in terme van die [[Verdrag van Versailles]] afgestaan het. [[VSA]] President [[Woodrow Wilson]] het egter aangedring dat die ''région'' wetlik selfregeringstatus moes hê aangesien die grondwet daarvan gestel het dat dit alleen deur die outoriteit van die [[Keiser]] gebind is en nie aan die Duitse staat nie. [[Lêer:Maginot line 1.jpg|duimnael|links|250px|Die ingang na Ouvrage Schoenenbourg langs die [[Maginotlinie]] in Elsas]] Gevolglik het die regering van Elsas-Lotharinge onafhanklikheid verklaar as die [[Republiek van Elsas-Lotharinge]], maar dit kon nie die Franse teëstaan wat dit 'n week later oorgeneem het nie. Frankryk het nie 'n plebissiet geduld soos op daardie stadium deur die [[Volkebond]] toegestaan is in sommige Duitse gebiede nie. Na die Eerste Wêreldoorlog is die vestiging van Duitse identiteit in Elsas omgekeer. Duitsers wat hulle na 1871 in Elsas gevestig het, is verban. Frans het die amptelike en onderwystaal geword. Die ''région'' was nie onderworpe aan sommige van die veranderinge in Franse reg van 1871 tot 1919, soos die Wet op die Skeiding van die Kerk en die Staat nie. Die Maginotlinie wat tussen 1930 en 1939 deur Frankryk gebou is het deur Elsas geloop. In September 1939 toe [[Adolf Hitler|Hitler]] [[Pole]] binne geval het, is een derde van Elsas se bevolking summier na Perigord aan die ander kant van Frankryk geëvakueer. In Junie 1940 is die Maginotlinie maklik omseil en die ''région'' is in effek deur Nazi Duitsland geannekseer en heropgeneem in die ''Großdeutsches Reich'' (Groot-Duitse Ryk). Elsas is verenig met Baden, en Lotharinge met [[Saarland]]. Die Duitse regering het nooit oor die vraagstuk onderhandel of formeel anneksasie verklaar nie. Hoogduits was die enigste geoorloofde taal. 'n Honderd en veertig duisend mans tussen die ouderdom sewentien en agt-en-dertig, wat as die ''Malgré-nous'' (teen ons sin) bekend gestaan het, is deur die Duitse leër opgeroep en gedwing om teen hulle landgenote te veg.<ref name="VA" /> Frankryk het weer beheer oor die oorloggeteisterde gebied verkry in 1944 en die beleid om Frans aan te moedig voortgesit. Van 1945 tot 1984 is die gebruik van Duits in koerante byvoorbeeld beperk tot 'n maksimum van 25%. === Elsas ná 1945 === In 1949 is Straatsburg as setel van die nuutgestigte Europaraad gekies. Hierdie besluit het aan die beginpunt van Elsas se na-oorlogse "Europese tradisie" gestaan. Straatsburg is in 1979 ook as een van die twee setels van die Europese Parlement gekies (naas Brussel) sodat Elsas homself naas die [[Benelux]]-lande as kerngebied van die [[Europese Unie]] gevestig het. Die Europese Parlement het aanvanklik in die vergadersaal (''Hémicycle'') van die Europese Raad byeengekom en in 1999 sy eie gebou betrek. Eers in die 1980's het die Wes-Duitse regering ingestem om skadeloosstelling aan Elsassers te betaal wat gedurende die Nasionaalsosialistiese besettingstyd gedwing is om diensplig in die Duitse weermag te doen. Geregtigdes het 'n eenmalige bedrag van gemiddeld DM 3&nbsp;000 ontvang. Die Elsassiese taal en kultuur is ná die oorlog deur die Franse owerheid gemarginaliseer sodat 'n groot deel van die bevolking na Frans as omgangstaal oorgeskakel het. Weens die strukturele veranderings in die plaaslike landbousektor, die vinnige verstedelikingsproses en immigrasie uit ander dele van Frankryk asook [[Italië]], [[Portugal]], [[Turkye]] en [[Noord-Afrika]] het die etniese samestelling van die bevolking ook verander. Tans fungeer Frans as enigste amps- en onderwystaal. Steeds minder mense het kennis van Elsas se inheemse Alemanniese dialekte of Standaardduits, en dit is veral ouer inwoners wat Elsassiese Duits nog magtig is, of dit as omgangstaal besig. Nogtans het in 2010 48,1 persent van kinders in kleuter- en 91,1 persent van leerders in laerskole onderwys in Duits as vreemde taal ontvang. In middelskole het hierdie persentasie nog 73,2 persent beloop, in die hoogste standerds van hoërskole (''lycées'') net 15,4 persent. Hierdie persentasies is bo die gemiddeld van Frankryk. == Geografie == [[Lêer:GBplaine.jpg|duimnael|regs|250px|Die [[Vogese]] en die Elsasvlakte]] Elsas dek 'n oppervlak van 8,280&nbsp;km² (190&nbsp;km lank by 50&nbsp;km wyd 1,5% van die oppervlak van Frankryk), wat dit die kleinste région van metropolitaanse [[Frankryk]] maak. [[Korsika]] het omtrent die selfde oppervlak. Dit strek van suid na noord langs die [[Ryn]] wat dit in die ooste begrens. Dit word in die noorde deur die [[Lauter]]rivier begrens waar die Duitse palts begin, en in die ooste deur die Ryn met [[Baden-Württemberg]] aan die anderkant van daarvan, in die suide deur [[Switserland]], in die suidweste deur die région [[Franche-Comté]] en in die weste deur die région [[Lotharinge]]. Die streek word in 'n aantal verskillende landskappe verdeel: * in die Ooste ''die Elsasvlakte'' (wat saam met Baden in [[Duitsland]] die ''Fossé rhénan'' vorm) wat deur die [[Ill]]rivier gedreineer word en toegewy is tot grootskaalse graanboerdery; woude beklee steeds 'n belangrike posisie (die Haguenauwoud in die noorde en die Hardt in die suide) ; * tussen die Ryn en die Ill, ''le Ried'', van die [[Alemanniese Duits|Alemannies]] vir ''riet''. Die nat moerassige sone behou sy natuurlike karakter wat op merkwaardige wyse deur die ou vroeër wilde rivier gevorm is (woude <!--''rhénanes''--> deurkruis deur die sytakke van die Ryn, oorspoelde vleie, <!--phréatique -->fonteine, riviere), waar natuurreservate en beskermde gebiede mens met wonder vervul. * in die Weste oorheers die [[Vogese]] met groot valleie met die slik van die Ill; hier is daar hooglandweivelde (Hautes Chaumes) wat afgewissel word met woude; die Grand Ballon 1424&nbsp;m <!--(ex ballon de [[Guebwiller]])--> , geleë in die [[Haut-Rhin]], is die hoogste punt van Elsas; * ''die Vogese voetheuwels'' vorm die skakel tussen beide groepe. Die Vogesheuwels bevat die Elsasiese wynlande. * ''[[Sundgau]]'', heuwelgebied suid van Mulhouse. * ''Elsas-Jura'' in die suidelike punt van die gebied. Elsas het 'n half-kontinentale klimaat met koue droë winter en warm somers. Daar is min neerslag aangesien die gebied in die weste deur die Vogese beskerm word. Dia stad Colmar het 'n sonnige mikroklimaat en is die tweede droogste stad in Frankryk met 'n jaarlikse neerslag van slegs 550&nbsp;mm, wat dit ideaal maak vir ''vin d'Alsace'' (Elsas wyn). == Ekonomie == [[Lêer:Vue portiques Port de Strasbourg - mars 2014.JPG|duimnael|Houers in die ''Port autonome de Strasbourg'']] In ekonomiese opsig word Elsas onder die mees dinamiese en welvarendste streke in Frankryk gereken. Sy ligging teen die Ryn en sy moderne infrastruktuur verseker dat die streek voordeel kan trek uit sy integrasie in een van Europa se ekonomiese spilpunte waar handelstrome uit die noorde en suide gehanteer word. Die florerende nywerheidsektor, met onder meer motorvervaardiging en petrochemiese aanlegte, dra tans sowat dertig persent by tot Elsas se bruto binnelandse produk (BBP). Met sy oop ekonomie word Elsas onder die Franse streke met die grootste buitelandse beleggings gereken. Die dienstesektor is die belangrikste ekonomiese dryfkrag, onder meer danksy die hoogs moderne biotegnogiebedryf. Landboubedrywighede fokus op wynbou en [[Hops|hop]]. == Taal == Teen die begin van die [[21ste eeu]] is die taal wat die meeste in Elsas gepraat word [[Frans|Standaardfrans]]. Die tradisionele taal van die ''région'' is egter [[Elsasser Duits]] (Elsasser Duits: ''Elsässer-Ditsch''), 'n [[Nederalemanniese Duits|Nederalemanniese]] dialek van [[Opperduits]]. Elsas is nou verwant aan sommige van die dialekte wat in [[Switserland]] gepraat word, soos Baselduits, en oorkant die [[Ryn]] in [[Duitsland]]. In die heel noordelike gedeelte van Elsas word daar ook Frankiese dialekte van [[Middelduits|Wes-Middelduits]] gepraat. Nie Elsasser Duits nog die Frankiese dialekte het enige amptelike status nie. Beide word egter tans erken as tale van Frankryk en kan as skoolvakke gekies word. In 2001 het 61 persent van die inwoners van Elsas hulleself as Elsasser Duitssprekendes beskou. Slegs 'n kwart van die jongmense in Elsas gebruik egter nog af en toe die Alemanniese streektaal, en slegs vyf persent van skoolbeginners het 'n kennis van die Elsasser dialek. Anti-Duitse gevoel na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het 'n skerp afname in geskrewe Duits tot gevolg gehad.<ref name="Mercator">[http://www.mercator-education.org/ Mercator] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620073507/http://www.mercator-education.org/ |date=20 Junie 2009 }} [http://www1.fa.knaw.nl/mercator/regionale_dossiers/regional_dossier_german_in_france.htm The German language in education in Alsace, France] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071219232145/http://www1.fa.knaw.nl/mercator/regionale_dossiers/regional_dossier_german_in_france.htm |date=19 Desember 2007 }}, besoek op 10 Maart 2007</ref> Vandag is straatborde in Elsas is dikwels tweetalig in Frans en Elsasser Duits; soms word ook die ou Duitse straatname naas die nuwe Franse gebruik. Daar is nou ook dikwels plekname in Elsasser Duits naas die amptelike Franse name, soos in die geval van Steinbourg ("Steiweri" in Elsasser Duits). In 'n paar valleie in die weste van Elsas teen die grens met [[Lotharinge]], wat altyd buite die Germaanse invloed gebly het, word [[Lotharings]]e dialekte sedert die [[Middeleeue]] gepraat. Sedert 1945 het die invloed van Standaardfrans in Elsas al hoe groter geword en die streek is vandag 'n hoofsaaklik Franssprekend. Hoewel Elsas baie keer gesien word as 'n tweetalige streek waar Frans en Elsasser Duits naas mekaar gepraat word, is Standaardfrans al hoe meer die taal wat tuis en by die werk gepraat word – met al hoe meer mense wat daarnaas goeie kennis van [[Duits|Standaardduits]] het. [[Duitsland]] is 'n belangrike buurman van Elsas en daar is meer as 70 000 oorgrens werkers wat bydra tot ouers se keuse om kinders eerder Standaardduits as die plaaslike dialek te leer. Standaardduits word ook op skool as 'n vreemde taal aangebied. Sedert [[1994]] word tweetalige onderwys aangebied, insmoigge gevalle voilgense 'n volledig tweetalige model wat berus op drie beginsels: vroeë leer (van 3-jarige ouderdom), gelyke blootstelling aan beide tale (13 ure Duits, 13 ure Frans), wissel-stelsel, een taal, een onderwyser. Daar is wel 'n paar skole, veral kleuterskole, wat Elsasser Duits as onderrigtaal gebruik. Hoewel Duits by twee van Elsas se vier universiteite gestudeer kan word, word geen vakke in Duits aangebied nie.<ref name="Mercator" /> == Kookkuns, wyn en bier == [[Lêer:Alsace Vineyard.jpg|duimnael|links|250px|Elsas-wingerd]] [[Lêer:Flameukeusche 1.jpg|duimnael|regs|250px|''Flammekueche'']] [[Lêer:Bottles Alsace.jpg|duimnael|250px|links|"n Versameling Elsaswyne]] Elsas se kostradisie word gekenmerk met gasvryheid en groot porsies. Elsas se kookkuns word sterk beïnvloed deur Duitse tradisies en [[varkvleis]] word in verskeie vorme gebruik. Tradisionele disse sluit in ''[[baeckeoffe]]'' ([[aartappel]]dis wat in 'n bakker se ''bakoond'' gebak word), ''tarte flambée'' of ''flammekueche'' ([[vlamkoek]]), ''choucroute'' (suurkool, ''[[sauerkraut|Sûrkrût]]'' of sauerkraut met wors en charcuterie), en ''fleischnacka'' (vleis-en-pasta-rol). Die suide van Elsas, wat ook as [[Sundgau]] bekend staan, is bekend vir ''carpe frite'' (gebraaide [[karp]]). Soos in ander Alemanniese en Swabiese streke van Suid-Duitsland, die Duitstalige [[Switserland]] (hier bekend as ''spätzli'') en westelike dele van Oostenryk word [[spätzle]],'n bekende soort vermicelli, ook saam met [[sous]] as 'n hoofgereg bedien. Soetgoed sluit in 'n groot verskeidenheid koekies genaamd ''brédalas'' en ''pain d'épice'' (gemmerbrood) wat in die feestydperk in Desember gebak en van Sint Nikolaasdag voorgesit word. ''Kougelhopf'' is so te sê die embleem van Elsas en Elsas-appeltert of ''La tarte au fromage blanc'' (kaaskoek) is ander bekende disse. Elsas is 'n wynbougebied wat hoofsaaklik [[witwyn]]e produseer. Die streek se [[wyn]]e, wat 'n sterk Duitse invloed het, staan bekend as ''vins d'Alsace''. Die streek produseer van die hoogaangeskrewe [[Riesling]]s. Dit is die enigste gebied in Frankryk wat meestal kultivarwyne produseer, meestal van druifsoorte wat ook in Duitsland verbou word soos [[gewürztraminer]], [[riesling]], [[muskaat]], [[savagnin]], [[Pinot Blanc|pinot blanc]], [[Klevener de Heiligenstein|klevener de heiligenstein]] en [[Pinot Gris|pinot gris]] (wat ook as ''Tokay d'Alsace'' bekend staan). ''L'Edelzwicker'' is 'n versnitwyn wat uit verskeie variëteite gemaak word. ''Le Crémant d'Alsace'' is 'n wit vonkelwyn. [[Pinot noir]] is die enigste [[rooiwyn]] wat in die streek geproduseer word. Elsas is ook die hoof [[bier]]-produserende streek van Frankryk, veral danksy die brouerye in en om [[Straatsburg]]. Bekende bierhandelsmerke sluit in ''Kronenbourg'', ''Fischer'', ''Heineken'', ''Météor'' en ''Kanterbräu'' in. [[Hops]] word in [[Kochersberg]] en in noordelike Elsas verbou. [[Schnapps]] word ook tradisioneel in Elsas vervaardig, maar dit is aan die afneem aangesien die aantal distilleerders minder algemeen is en die verbruik van tradisionele, sterk alkoholiese drankies aan die af neem is. Elsas is verder bekend vir sy vrugtesappe-[[mineraalwater]]. == Sien ook == * [[Elsas-Lotaringe]] == Verwysings == {{CommonsKategorie|Alsace}} {{Verwysings}} {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elsas| ]] r2hh5x27pu680f9ofcpk3by1vwnaitd 2917763 2917762 2026-07-16T12:51:15Z GeniusElephant678 205531 2917763 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk |région = Alsace ---- [[Lêer:Flag of the former Region of Alsace.svg|115px]] [[Lêer:Blason région fr Alsace.svg|100px]] |Hoofstad = [[Straatsburg]] |Bevolking = 1 794 000 |DatumBev = [[2004]] |Bevolkingsdigtheid = 217 |Oppervlakte = 8 280 |Arrondissements = 13 |Kantons = 75 |Munisipaliteite = 904 |President = Philippe Richert<br /><small>([[Union pour un mouvement populaire|UMP]])</small> |Préfet = Jean-Paul Faugère |Départements = [[Bas-Rhin]] (67)<br />[[Haut-Rhin]] (68) |Ligging= [[Lêer:Alsace map.png|Localisation de l'Alsace en France|200px]] }} '''Elsas''' ([[Frans]]: ''L'Alsace'', [[Elsasser Duits]]: ''s'Elsass'', [[Duits]]: ''das Elsass'') was 'n administratiewe gewes ([[Franse taal|Frans]]: ''région'') van [[Frankryk]] wat bestaan het uit die [[département]]s [[Bas-Rhin]] ("Laer Ryn") in die noorde en [[Haut-Rhin]] ("Bo-Ryn") in die suide. Elsas was in die noordooste van Frankryk en aan die wesoewer van die [[Ryn]] geleë waar dit 'n gemeenskaplike grens met [[Duitsland]] en [[Switserland]] gedeel het. As deel van administratiewe hervormings is Elsas saam met [[Lotaringe]] en [[Champagne-Ardenne]] met ingang van 1 Januarie 2016 tot 'n nuwe gewes verenig, [[Grand Est]]. Die streek se hoofstad en grootste nedersetting is [[Straatsburg]], gevolg deur die nywerheidstad [[Mulhouse]] (onderhoofstad van Haut-Rhin), en [[Colmar]], hoofstad van Haut-Rhin. Elsas het verskeie oorgange tussen Duitse en Franse beheer ondergaan en die argitektuur en kultuur het steeds 'n sterk Germaanse karakter. Histories het die gebied ook vroeër die [[Territoire de Belfort]], vandag deel van [[Franche-Comté]], ingesluit. == Geskiedenis == [[Lêer:Mont sainte-odile.jpg|duimnael|links|250px|Mont Sainte-Odile klooster]] In prehistoriese tye is Elsas deur nomadiese jagters bewoon, maar teen 1500 v.C. het [[Kelte]] hulle in Elsas gevestig en die grond begin bewerk. Teen 58 v.C. het die Romeine die gebied ingeval en Elsas as 'n wynboustreek gevestig. Om die waardevolle nywerheid te beskerm het die Romeine fortifikasies en militêre kampe gebou wat ontwikkel het in verskeie gemeenskappe wat kontinu tot vandag toe bewoon is. Met die ondergaan van die [[Romeinse Ryk]] is Elsas deur die [[Alemanne]] ingeneem. Die Alemanne was 'n landbouvolk en hulle taal vorm die basis van die hedendaagse [[Elsasser Duits|Elsasser dialek]]. Die Alemanne is in 496 deur die [[Franke]] onder [[Clovis I]] verower en Elsas het 'n Frankiese hertogdom van die Koninkryk van Austrasië geword. Elsas het onder Frankiese beheer gebly totdat dit in 843 volgens die [[Verdrag van Verdun]] in drie verdeel is. Die kleinseuns van [[Karel die Grote]] – formeel bekend as die stigter van die Frankiese Ryk – het die ryk in drie dele gedeel. Die [[Benelux]] state, Elsas en [[Lotharinge]] het die Frankiese Middel Ryk gevorm wat deur die jongste kleinseun Lothar geheers is. Louis die Duitser het die Oostelike deel gekry wat sou ontwikkel tot die [[Heilige Romeinse Ryk]] en later tot vandag se Duitsland. Karel die Kale het die westelike gedeelte wat later Frankryk geword het gekry. Pepyn II, 'n kleinneef van die drie broers, is die koninkryk van Aquitaine, vandag 'n région in die suidweste van Frankryk, toegeken maar dit was onder die outoriteit van Karel. Lothar is in 855 vroeg dood en sy ryk is weer in drie gedeel. Die deel wat as Lotharinge bekend saat is aan Lothar se seun gegee. Die res is verdeel tussen Lothar se broers Karel die Kale (heerser van die Wes-Frankiese ryk) en Ludwig die Duitser (heerser van die Oos-Frankiese ryk). Lotharinge is later deur die [[Heilige Romeinse Ryk]] geannekseer. Nadat dit vir 'n tydlank deel was van die Koninkryk van [[Boergondië]] het Elsas in die [[15de eeu]] deel geword van die [[Heilige Romeinse Ryk]] as die westelike deel van die Hertogdom van [[Swabe]] en later onder die administrasie van die [[Oostenryk]]se huis van [[Habsburg]]. Elsas het 'n bloeitydperk beleef in die 12de en 13de eeue onder die Hohenstaufen Keisers, maar die tydperk van voorspoed is in die 14de eeu deur 'n reeks velle winters, misoeste en die [[Swart Dood]] tot 'n einde gebring. Die blaam vir die beproewings is voor die deur van die [[Jode]] gelê wat gelei het tot die [[pogrom]]s van 1336 en 1339. 'n Verdere natuurramp was die Ryngrabenaardbewing van 1356, een van die ergste in [[Europa]] se geskiedenis. Tydens die [[Renaissance]] het voorspoed na Elsas teruggekeer onder die Habsburg administrasie, tot met die [[Dertigjarige Oorlog]] wat groot dele van suidelike Duitsland swaar getref het. Die grootste deel van Elsas is aan Frankryk afgestaan met die [[Vrede van Wesfale]] in 1648, wat die begin aandui van Elsas en [[Lotharinge]], as 'n bestrede gebied tussen Frankryk en Duitsland. Die stad Straatsburg is tydens die heerskappy van [[Louis XIV van Frankryk]] deur Frankryk geannekseer, op 'n stadium toe Habsburg en ander Duitsers betrokke was in gevegte met die Turke, by die [[Slag van Wene]]. Sedert 500 is die gebied oorwegend deur [[Germaanse tale|Germaanssprekende mense]] bewoon en hulle het pogings om Frans en gebruike wat op hulle afgedwing is teëgestaan. [[Lêer:Adolphe Braun Alsace costume.jpg|duimnael|regs|250px|'n Elsas vrou in tradisionele drag.]] Beide Alsace en Lotharinge het as "Reichsland Elsaß-Lotharingen" (Elsas-Lotharinge), deel geword van die nuwe Duitse Ryk onder kanselier [[Otto von Bismarck]] na die [[Frans-Pruisiese Oorlog]] van 1870–1871. 'n Geskatte 50&nbsp;000 mense (uit 'n totale bevolking van omtrent 1,5 miljoen) het geëmigreer, onder andere na Frankryk en Amerika. Frans is in skole verban en alle [[koerant]]e moes in Duits gepubliseer word.<ref name="VA">[http://www.visit-alsace.com/ Visit Alsace], [http://www.visit-alsace.com/librairie/index.html A Little History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206074131/http://www.visit-alsace.com/librairie/index.html |date= 6 Februarie 2007 }}, besoek op 10 Maart 2007</ref> Elsas het deel gebly van Duitsland tot aan die einde van die [[Eerste Wêreldoorlog]] toe Duitsland dit in terme van die [[Verdrag van Versailles]] afgestaan het. [[VSA]] President [[Woodrow Wilson]] het egter aangedring dat die ''région'' wetlik selfregeringstatus moes hê aangesien die grondwet daarvan gestel het dat dit alleen deur die outoriteit van die [[Keiser]] gebind is en nie aan die Duitse staat nie. [[Lêer:Maginot line 1.jpg|duimnael|links|250px|Die ingang na Ouvrage Schoenenbourg langs die [[Maginotlinie]] in Elsas]] Gevolglik het die regering van Elsas-Lotharinge onafhanklikheid verklaar as die [[Republiek van Elsas-Lotharinge]], maar dit kon nie die Franse teëstaan wat dit 'n week later oorgeneem het nie. Frankryk het nie 'n plebissiet geduld soos op daardie stadium deur die [[Volkebond]] toegestaan is in sommige Duitse gebiede nie. Na die Eerste Wêreldoorlog is die vestiging van Duitse identiteit in Elsas omgekeer. Duitsers wat hulle na 1871 in Elsas gevestig het, is verban. Frans het die amptelike en onderwystaal geword. Die ''région'' was nie onderworpe aan sommige van die veranderinge in Franse reg van 1871 tot 1919, soos die Wet op die Skeiding van die Kerk en die Staat nie. Die Maginotlinie wat tussen 1930 en 1939 deur Frankryk gebou is het deur Elsas geloop. In September 1939 toe [[Adolf Hitler|Hitler]] [[Pole]] binne geval het, is een derde van Elsas se bevolking summier na Perigord aan die ander kant van Frankryk geëvakueer. In Junie 1940 is die Maginotlinie maklik omseil en die ''région'' is in effek deur Nazi Duitsland geannekseer en heropgeneem in die ''Großdeutsches Reich'' (Groot-Duitse Ryk). Elsas is verenig met Baden, en Lotharinge met [[Saarland]]. Die Duitse regering het nooit oor die vraagstuk onderhandel of formeel anneksasie verklaar nie. Hoogduits was die enigste geoorloofde taal. 'n Honderd en veertig duisend mans tussen die ouderdom sewentien en agt-en-dertig, wat as die ''Malgré-nous'' (teen ons sin) bekend gestaan het, is deur die Duitse leër opgeroep en gedwing om teen hulle landgenote te veg.<ref name="VA" /> Frankryk het weer beheer oor die oorloggeteisterde gebied verkry in 1944 en die beleid om Frans aan te moedig voortgesit. Van 1945 tot 1984 is die gebruik van Duits in koerante byvoorbeeld beperk tot 'n maksimum van 25%. === Elsas ná 1945 === In 1949 is Straatsburg as setel van die nuutgestigte Europaraad gekies. Hierdie besluit het aan die beginpunt van Elsas se na-oorlogse "Europese tradisie" gestaan. Straatsburg is in 1979 ook as een van die twee setels van die Europese Parlement gekies (naas Brussel) sodat Elsas homself naas die [[Benelux]]-lande as kerngebied van die [[Europese Unie]] gevestig het. Die Europese Parlement het aanvanklik in die vergadersaal (''Hémicycle'') van die Europese Raad byeengekom en in 1999 sy eie gebou betrek. Eers in die 1980's het die Wes-Duitse regering ingestem om skadeloosstelling aan Elsassers te betaal wat gedurende die Nasionaalsosialistiese besettingstyd gedwing is om diensplig in die Duitse weermag te doen. Geregtigdes het 'n eenmalige bedrag van gemiddeld DM 3&nbsp;000 ontvang. Die Elsassiese taal en kultuur is ná die oorlog deur die Franse owerheid gemarginaliseer sodat 'n groot deel van die bevolking na Frans as omgangstaal oorgeskakel het. Weens die strukturele veranderings in die plaaslike landbousektor, die vinnige verstedelikingsproses en immigrasie uit ander dele van Frankryk asook [[Italië]], [[Portugal]], [[Turkye]] en [[Noord-Afrika]] het die etniese samestelling van die bevolking ook verander. Tans fungeer Frans as enigste amps- en onderwystaal. Steeds minder mense het kennis van Elsas se inheemse Alemanniese dialekte of Standaardduits, en dit is veral ouer inwoners wat Elsassiese Duits nog magtig is, of dit as omgangstaal besig. Nogtans het in 2010 48,1 persent van kinders in kleuter- en 91,1 persent van leerders in laerskole onderwys in Duits as vreemde taal ontvang. In middelskole het hierdie persentasie nog 73,2 persent beloop, in die hoogste standerds van hoërskole (''lycées'') net 15,4 persent. Hierdie persentasies is bo die gemiddeld van Frankryk. == Geografie == [[Lêer:GBplaine.jpg|duimnael|regs|250px|Die [[Vogese]] en die Elsasvlakte]] Elsas dek 'n oppervlak van 8,280&nbsp;km² (190&nbsp;km lank by 50&nbsp;km wyd 1,5% van die oppervlak van Frankryk), wat dit die kleinste région van metropolitaanse [[Frankryk]] maak. [[Korsika]] het omtrent die selfde oppervlak. Dit strek van suid na noord langs die [[Ryn]] wat dit in die ooste begrens. Dit word in die noorde deur die [[Lauter]]rivier begrens waar die Duitse palts begin, en in die ooste deur die Ryn met [[Baden-Württemberg]] aan die anderkant van daarvan, in die suide deur [[Switserland]], in die suidweste deur die région [[Franche-Comté]] en in die weste deur die région [[Lotharinge]]. Die streek word in 'n aantal verskillende landskappe verdeel: * in die Ooste ''die Elsasvlakte'' (wat saam met Baden in [[Duitsland]] die ''Fossé rhénan'' vorm) wat deur die [[Ill]]rivier gedreineer word en toegewy is tot grootskaalse graanboerdery; woude beklee steeds 'n belangrike posisie (die Haguenauwoud in die noorde en die Hardt in die suide) ; * tussen die Ryn en die Ill, ''le Ried'', van die [[Alemanniese Duits|Alemannies]] vir ''riet''. Die nat moerassige sone behou sy natuurlike karakter wat op merkwaardige wyse deur die ou vroeër wilde rivier gevorm is (woude <!--''rhénanes''--> deurkruis deur die sytakke van die Ryn, oorspoelde vleie, <!--phréatique -->fonteine, riviere), waar natuurreservate en beskermde gebiede mens met wonder vervul. * in die Weste oorheers die [[Vogese]] met groot valleie met die slik van die Ill; hier is daar hooglandweivelde (Hautes Chaumes) wat afgewissel word met woude; die Grand Ballon 1424&nbsp;m <!--(ex ballon de [[Guebwiller]])--> , geleë in die [[Haut-Rhin]], is die hoogste punt van Elsas; * ''die Vogese voetheuwels'' vorm die skakel tussen beide groepe. Die Vogesheuwels bevat die Elsasiese wynlande. * ''[[Sundgau]]'', heuwelgebied suid van Mulhouse. * ''Elsas-Jura'' in die suidelike punt van die gebied. Elsas het 'n half-kontinentale klimaat met koue droë winter en warm somers. Daar is min neerslag aangesien die gebied in die weste deur die Vogese beskerm word. Dia stad Colmar het 'n sonnige mikroklimaat en is die tweede droogste stad in Frankryk met 'n jaarlikse neerslag van slegs 550&nbsp;mm, wat dit ideaal maak vir ''vin d'Alsace'' (Elsas wyn). == Ekonomie == [[Lêer:Vue portiques Port de Strasbourg - mars 2014.JPG|duimnael|Houers in die ''Port autonome de Strasbourg'']] In ekonomiese opsig word Elsas onder die mees dinamiese en welvarendste streke in Frankryk gereken. Sy ligging teen die Ryn en sy moderne infrastruktuur verseker dat die streek voordeel kan trek uit sy integrasie in een van Europa se ekonomiese spilpunte waar handelstrome uit die noorde en suide gehanteer word. Die florerende nywerheidsektor, met onder meer motorvervaardiging en petrochemiese aanlegte, dra tans sowat dertig persent by tot Elsas se bruto binnelandse produk (BBP). Met sy oop ekonomie word Elsas onder die Franse streke met die grootste buitelandse beleggings gereken. Die dienstesektor is die belangrikste ekonomiese dryfkrag, onder meer danksy die hoogs moderne biotegnogiebedryf. Landboubedrywighede fokus op wynbou en [[Hops|hop]]. == Taal == Teen die begin van die [[21ste eeu]] is die taal wat die meeste in Elsas gepraat word [[Frans|Standaardfrans]]. Die tradisionele taal van die ''région'' is egter [[Elsasser Duits]] (Elsasser Duits: ''Elsässer-Ditsch''), 'n [[Nederalemanniese Duits|Nederalemanniese]] dialek van [[Opperduits]]. Elsas is nou verwant aan sommige van die dialekte wat in [[Switserland]] gepraat word, soos Baselduits, en oorkant die [[Ryn]] in [[Duitsland]]. In die heel noordelike gedeelte van Elsas word daar ook Frankiese dialekte van [[Middelduits|Wes-Middelduits]] gepraat. Nie Elsasser Duits nog die Frankiese dialekte het enige amptelike status nie. Beide word egter tans erken as tale van Frankryk en kan as skoolvakke gekies word. In 2001 het 61 persent van die inwoners van Elsas hulleself as Elsasser Duitssprekendes beskou. Slegs 'n kwart van die jongmense in Elsas gebruik egter nog af en toe die Alemanniese streektaal, en slegs vyf persent van skoolbeginners het 'n kennis van die Elsasser dialek. Anti-Duitse gevoel na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het 'n skerp afname in geskrewe Duits tot gevolg gehad.<ref name="Mercator">[http://www.mercator-education.org/ Mercator] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620073507/http://www.mercator-education.org/ |date=20 Junie 2009 }} [http://www1.fa.knaw.nl/mercator/regionale_dossiers/regional_dossier_german_in_france.htm The German language in education in Alsace, France] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071219232145/http://www1.fa.knaw.nl/mercator/regionale_dossiers/regional_dossier_german_in_france.htm |date=19 Desember 2007 }}, besoek op 10 Maart 2007</ref> Vandag is straatborde in Elsas is dikwels tweetalig in Frans en Elsasser Duits; soms word ook die ou Duitse straatname naas die nuwe Franse gebruik. Daar is nou ook dikwels plekname in Elsasser Duits naas die amptelike Franse name, soos in die geval van Steinbourg ("Steiweri" in Elsasser Duits). In 'n paar valleie in die weste van Elsas teen die grens met [[Lotharinge]], wat altyd buite die Germaanse invloed gebly het, word [[Lotharings]]e dialekte sedert die [[Middeleeue]] gepraat. Sedert 1945 het die invloed van Standaardfrans in Elsas al hoe groter geword en die streek is vandag 'n hoofsaaklik Franssprekend. Hoewel Elsas baie keer gesien word as 'n tweetalige streek waar Frans en Elsasser Duits naas mekaar gepraat word, is Standaardfrans al hoe meer die taal wat tuis en by die werk gepraat word – met al hoe meer mense wat daarnaas goeie kennis van [[Duits|Standaardduits]] het. [[Duitsland]] is 'n belangrike buurman van Elsas en daar is meer as 70 000 oorgrens werkers wat bydra tot ouers se keuse om kinders eerder Standaardduits as die plaaslike dialek te leer. Standaardduits word ook op skool as 'n vreemde taal aangebied. Sedert [[1994]] word tweetalige onderwys aangebied, insmoigge gevalle voilgense 'n volledig tweetalige model wat berus op drie beginsels: vroeë leer (van 3-jarige ouderdom), gelyke blootstelling aan beide tale (13 ure Duits, 13 ure Frans), wissel-stelsel, een taal, een onderwyser. Daar is wel 'n paar skole, veral kleuterskole, wat Elsasser Duits as onderrigtaal gebruik. Hoewel Duits by twee van Elsas se vier universiteite gestudeer kan word, word geen vakke in Duits aangebied nie.<ref name="Mercator" /> == Kookkuns, wyn en bier == [[Lêer:Alsace Vineyard.jpg|duimnael|links|250px|Elsas-wingerd]] [[Lêer:Flameukeusche 1.jpg|duimnael|regs|250px|''Flammekueche'']] [[Lêer:Bottles Alsace.jpg|duimnael|250px|links|"n Versameling Elsaswyne]] Elsas se kostradisie word gekenmerk met gasvryheid en groot porsies. Elsas se kookkuns word sterk beïnvloed deur Duitse tradisies en [[varkvleis]] word in verskeie vorme gebruik. Tradisionele disse sluit in ''[[baeckeoffe]]'' ([[aartappel]]dis wat in 'n bakker se ''bakoond'' gebak word), ''tarte flambée'' of ''flammekueche'' ([[vlamkoek]]), ''choucroute'' (suurkool, ''[[sauerkraut|Sûrkrût]]'' of sauerkraut met wors en charcuterie), en ''fleischnacka'' (vleis-en-pasta-rol). Die suide van Elsas, wat ook as [[Sundgau]] bekend staan, is bekend vir ''carpe frite'' (gebraaide [[karp]]). Soos in ander Alemanniese en Swabiese streke van Suid-Duitsland, die Duitstalige [[Switserland]] (hier bekend as ''spätzli'') en westelike dele van Oostenryk word [[spätzle]],'n bekende soort vermicelli, ook saam met [[sous]] as 'n hoofgereg bedien. Soetgoed sluit in 'n groot verskeidenheid koekies genaamd ''brédalas'' en ''pain d'épice'' (gemmerbrood) wat in die feestydperk in Desember gebak en van Sint Nikolaasdag voorgesit word. ''Kougelhopf'' is so te sê die embleem van Elsas en Elsas-appeltert of ''La tarte au fromage blanc'' (kaaskoek) is ander bekende disse. Elsas is 'n wynbougebied wat hoofsaaklik [[witwyn]]e produseer. Die streek se [[wyn]]e, wat 'n sterk Duitse invloed het, staan bekend as ''vins d'Alsace''. Die streek produseer van die hoogaangeskrewe [[Riesling]]s. Dit is die enigste gebied in Frankryk wat meestal kultivarwyne produseer, meestal van druifsoorte wat ook in Duitsland verbou word soos [[gewürztraminer]], [[riesling]], [[muskaat]], [[savagnin]], [[Pinot Blanc|pinot blanc]], [[Klevener de Heiligenstein|klevener de heiligenstein]] en [[Pinot Gris|pinot gris]] (wat ook as ''Tokay d'Alsace'' bekend staan). ''L'Edelzwicker'' is 'n versnitwyn wat uit verskeie variëteite gemaak word. ''Le Crémant d'Alsace'' is 'n wit vonkelwyn. [[Pinot noir]] is die enigste [[rooiwyn]] wat in die streek geproduseer word. Elsas is ook die hoof [[bier]]-produserende streek van Frankryk, veral danksy die brouerye in en om [[Straatsburg]]. Bekende bierhandelsmerke sluit in ''Kronenbourg'', ''Fischer'', ''Heineken'', ''Météor'' en ''Kanterbräu'' in. [[Hops]] word in [[Kochersberg]] en in noordelike Elsas verbou. [[Schnapps]] word ook tradisioneel in Elsas vervaardig, maar dit is aan die afneem aangesien die aantal distilleerders minder algemeen is en die verbruik van tradisionele, sterk alkoholiese drankies aan die af neem is. Elsas is verder bekend vir sy vrugtesappe-[[mineraalwater]]. == Sien ook == * [[Elsas-Lotaringe]] == Verwysings == {{CommonsKategorie|Alsace}} {{Verwysings}} {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Elsas| ]] 027s3xagd7dzu5phplvtf6g7q894xfa 0 19410 2917938 2903144 2026-07-17T09:03:35Z JMK 649 skakels 2917938 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |name=Johannes Calvyn |image=[[Lêer:Portrait john calvin (flipped).jpg|200px]] |caption=<small>Anonieme 16de eeuse portret van Calvyn.</small> |birth_name=Jehan Cauvin |birth_date={{Birth date|1509|07|10|df=yes}} |birth_place=[[Noyon]], [[Pikardië]], [[Frankryk]] |death_date={{Death date and age|1564|05|27|1509|07|10|df=yes}} |death_place=[[Genève]], [[Switserland]] |signature=John Calvin signature.png |signature_size=170px |movement=* [[Christendom]] ** [[Hervorming]] *** [[Calvinisme]] |alma mater=Universiteit van [[Parys]]<br />Universiteit van [[Orléans]]<br />Universiteit van Bourges |noemenswaardige_werke=[[Institusie van die Christelike godsdiens|Institutio Christianae Religionis]] (1536) |beroep=Kerkhervormer, [[Teoloog]], [[Skrywer]] |monumente=Mur des Réformateurs, [[Genève]], [[Switserland]] |ouers=Gérard Cauvin<br />Jeanne le Franc |eggenoot={{marriage|Idelette de Bure|August 1540|29 March 1549|reason=died}} |burgerskap=[[Frankryk|Koninkryk van Frankryk]]<br />[[Genève|Republiek van Genève]] |burial_place=Cimetière des Rois |geloof=[[Rooms-Katoliek]], na 1530 [[Protestantisme|Protestants]] }} '''Johannes Calvyn''' (Middel-Frans: ''Jehan Cauvin''; [[Frans]]: ''Jean Calvin''; *10 Julie 1509 – †27 Mei 1564) was 'n invloedryke [[Franse]] [[teoloog]], [[pastoor]] en hervormer in [[Genève]] tydens die [[Protestantse Hervorming]]. Hy was 'n hooffiguur in die ontwikkeling van die sisteem van Christelike teologie wat later Calvinisme genoem is,<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> insluitend die leerstellings van [[Predestinasie in Calvinisme|predestinasie]] en van God se absolute soewereiniteit in die [[Verlossing|redding]] van die menslike siel van die dood en ewige [[Hel|verdoemenis]]. Calvinistiese leerstellings is beïnvloed deur en uitgebrei op die [[Augustinus van Hippo|Augustynse]] en ander Christelike tradisies. Verskeie [[Gereformeerde]], Kongregasionele en [[Presbiteriaanse Kerk (VSA)|Presbiteriaanse Kerke]], wat na Calvyn kyk as die hoofuitlegger van hul oortuigings, het oor die hele wêreld versprei. Calvyn was 'n onvermoeide polemikus en apologetiese skrywer wat baie kontroversie veroorsaak het. Hy het ook hartlike en ondersteunende briewe met baie hervormers uitgeruil, insluitend [[Philipp Melanchthon]] en [[Heinrich Bullinger]]. Benewens sy [[Institusie van die Christelike godsdiens]], het Calvyn kommentaar op die meeste boeke van die Bybel, belydenisdokumente en verskeie ander teologiese verhandelings geskryf. Calvyn is oorspronklik opgelei as 'n humanistiese advokaat. Hy het omstreeks 1530 die bande met die [[Rooms-Katolieke Kerk]] gebreek. Nadat godsdienstige spanninge aanleiding tot gewelddadige optrede teen Protestante in Frankryk gegee het, het Calvyn na [[Basel]] in [[Switserland]] gevlug waar hy in 1536 die eerste uitgawe van sy ''Institutio Christianae Religionis'' ("'''''Institusie van die Christelike godsdiens'''''") gepubliseer het – sy teologiese hoofwerk en een van die belangrikste geskrifte van die Reformasie. Nog in dieselfde jaar is Calvyn deur die gereformeerde predikant Guillaume Farel aangestel om behulpsaam te wees met die hervorming van die Geneefse kerk. Die beheerraad van die stad het egter die implementering van hul idees teëgestaan, en albei mans is geskors. Op uitnodiging van [[Martin Bucer]] het Calvyn na [[Straatsburg]] gegaan, waar hy die predikant van 'n kerk van Franse vlugtelinge geword het. Hy het voortgegaan om die hervormingsbeweging in Genève te ondersteun, en in 1541 is hy teruggenooi om die kerk van die stad te lei. Ná sy terugkeer het Calvyn nuwe vorme van kerkbestuur en liturgie ingestel, ongeag die weerstand van verskeie invloedryke families in Genève wat probeer het om sy gesag probeer beteuel het. Gedurende hierdie tydperk het Michael Servetus, 'n Spanjaard wat deur beide Rooms-Katolieke en Protestante as 'n ketterse siening van die [[Drie-eenheid]] beskou word, in Genève aangekom. Hy is deur Calvyn aan die kaak gestel en deur die stadsraad vir dwaalleer op die brandstapel verbrand. Na 'n toestroming van ondersteunende vlugtelinge en nuwe verkiesings tot die stadsraad, is Calvyn se opponente uit gedwing. Calvyn het sy laaste jare deurgebring om die Hervorming beide in Genève en regoor Europa te bevorder. == Lewe == === Vroeë lewe (1509–1535) === Johannes Calvyn is as Jehan Cauvin op 10 Julie 1509, in [[Noyon]], 'n dorp in [[Pikardië]], 'n provinsie van die [[Frankryk|Koninkryk van Frankryk]] gebore.<ref>Robert Dean Linder, ''The Reformation Era'', (Greenwood Press, 2008), p. 139.</ref> Hy was die tweede van drie seuns wat kleintyd oorleef het. Sy ma, Jeanne le Franc, was die dogter van 'n herbergier van [[Cambrai]]. Sy het in Calvyn se kinderjare aan 'n onbekende oorsaak gesterf, nadat sy nog vier kinders gebaar het. Calvyn se pa, Gérard Cauvin, het 'n voorspoedige loopbaan as die katedraalnotaris en registrateur van die kerklike hof gehad. Gérard het sy drie seuns – Charles, Jean en Antoine – vir die priesterskap bedoel. Jong Calvyn was besonder voorbarig. Teen die ouderdom van 12 was hy in diens van die biskop as 'n klerk en het hy die tonsuur ontvang, wat sy hare gesny het om sy toewyding aan die Kerk te simboliseer. Hy het ook die beskerming van 'n invloedryke familie, die Montmors, gewen.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|pp=8–12}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=17–20}}</ref> Deur hul bystand kon Calvyn die Collège de la Marche, [[Parys]] bywoon, waar hy Latyn by een van sy onderwysers, Mathurin Cordier, geleer het.<ref>{{Harvnb|Ganoczy|2004|pp=3–4}}; {{Harvnb|Cottret|2000|pp=12–16}}; {{Harvnb|Parker|2006|p=21}}. {{Harvnb|McGrath|1990|pp=22–27}} verklaar dat Nicolas Colladon die bron was dat hy Collège de la Marche bygewoon het wat McGrath betwis.</ref> Nadat hy die kursus voltooi het, het hy die Collège de Montaigu as 'n filosofiestudent betree.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|pp=17–18}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=22–23}}</ref> In 1525 of 1526 het Gérard sy seun aan die Collège de Montaigu onttrek en hom by die Universiteit van Orléans ingeskryf om regte te studeer. Volgens hedendaagse biograwe Théodore de Bèze en Nikolas Colladon het Gérard geglo dat Calvyn meer geld as prokureur sou verdien as as priester.<ref>{{Harvnb|Parker|1975|p=15}}. According to {{Harvnb|Cottret|2000|p=20}}, daar was moontlik 'n familiekonflik met die geestelikes in Noyon.</ref> Na 'n paar jaar van rustige studie het Calvyn die Universiteit van Bourges in 1529 betree. Hy was geïntrigeer deur Andreas Alciati, 'n humanistiese prokureur. [[Humanisme]] was 'n Europese intellektuele beweging wat klassieke studies beklemtoon het. Tydens sy verblyf van 18 maande in Bourges het Calvyn [[Koine|Koine Grieks]] geleer, 'n noodsaaklikheid om die [[Nuwe Testament]] te bestudeer.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|pp=20–24}}; {{Harvnb|Parker|1975|pp=22–25}}</ref> Alternatiewe teorieë is voorgestel oor die datum van Calvyn se godsdienstige bekering. Sommige het die datum van sy bekering rondom 1533 geplaas, kort voordat hy uit sy kapelaanskap bedank het. In hierdie siening is sy bedanking die direkte bewys vir sy bekering tot die evangeliese geloof. T. Parker voer egter aan dat, hoewel hierdie datum 'n terminus vir sy bekering is, die meer waarskynlike datum laat 1529 of vroeë 1530 is.<ref>Parker, T. H. L, ''John Calvin: a Biography'', Louisville, Kentucky (Westminster John Knox: 2006), pp. 199–203.</ref> Die belangrikste bewyse vir sy bekering is vervat in twee aansienlik verskillende weergawes van sy bekering. Die eerste, gevind in sy ''Kommentaar op die Psalmboek'', het Calvyn sy bekering uitgebeeld as 'n skielike verandering van gedagte, wat deur God teweeggebring is: <blockquote>God het deur 'n skielike bekering my gedagtes tot 'n leerbare raam gebring, wat meer verhard was in sulke sake as wat van 'n mens verwag kon word in my vroeë lewensperiode. Nadat ek so 'n mate van smaak en kennis van ware godsaligheid ontvang het, is ek dadelik ontvlam met so 'n intense begeerte om daarin vooruitgang te maak, dat hoewel ek nie ander studies heeltemal opgehou het nie, ek dit tog met minder ywer gevolg het.<ref>J. Calvyn, voorwoord tot Kommentaar op die Psalmboek, trans. James Anderson, vol. 1 (Grand Rapids: Eerdmans, 1948), pp. xl–xli soos aangehaal in {{Harvnb|Cottret|2000|p=67}} Die vertaling deur Anderson is beskikbaar by "The Author's Preface", Commentary on Psalms, vol. 1 Sien ook {{Harvnb|Parker|2006|p=200}}</ref></blockquote> In die tweede weergawe het Calvyn geskryf van 'n lang proses van innerlike onrus, gevolg deur geestelike en sielkundige angs: <blockquote>Omdat ek uitermate bekommerd was oor die ellende waarin ek verval het, en nog baie meer oor dit wat my bedreig het met die oog op die ewige dood, het ek, pligsverbonde, dit my eerste saak gemaak om myself op U pad te neem en my vorige lewe te veroordeel, nie sonder kreun en trane nie. En nou, o Heer, wat bly vir 'n ellendeling soos ek oor, maar in plaas van verdediging, om U ernstig te smeek om nie daardie vreeslike verlating van U Woord te oordeel volgens sy woestyne, waaruit U my in u wonderlike goedheid uiteindelik verlos het nie.<ref name=Gordon>van: Bruce Gordon, Calvin, New Haven; Londen 2009, p. 34.</ref></blockquote> Geleerdes het gestry oor die presiese interpretasie van hierdie verslae, maar die meeste stem saam dat sy bekering ooreenstem met sy breuk van die Rooms-Katolieke Kerk.<ref>{{Harvnb|Ganoczy|2004|pp=9–10}}; {{Harvnb|Cottret|2000|pp=65–70}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=199–203}}; {{Harvnb|McGrath|1990|pp=69–72}}</ref><ref>Volgens {{Harvnb|Cottret|2000|pp=68–70}}, Ganoczy in sy boek ''Le Jeune Calvin. Genèse et evolution de sa vocation réformatrice'', Wiesbaden: F. Steiner, 1966, p. 302, voer aan dat Calvyn se bekering oor etlike jare plaasgevind het en dat dit nie 'n biografiese of chronologiese gebeurtenis was nie. Cottret haal Olivier Millet aan, ''Calvin et la dynamique de la Parole. Essai de rhétorique réformée'', Parys: H. Kampioen 1992, p. 522, en let op 'n tipologiese eerder as 'n biografiese perspektief van die weergawe van sy bekering. Die biografiese argument word bevorder deur D. Fischer, "Conversion de Calvin", ''Etudes Theéologiques et Religieuses'' 58 (1983), pp. 203–220. Volgens {{Harvnb|Parker|1975|pp=192–196}} is Parker in simpatie met Ganoczy se siening, maar in sy ondersoeke het hy tot die gevolgtrekking gekom dat 'n sekere tydperk vir sy bekering bepaal kan word.</ref> Die Calvyn biograaf Bruce Gordon het beklemtoon dat "die twee verhale nie teenstrydig is nie, wat 'n mate van inkonsekwentheid in Calvyn se geheue openbaar, maar eerder twee verskillende maniere is om dieselfde werklikheid uit te druk."<ref name="Gordon"/> Teen 1532 het Calvyn sy ''Lisensiaat'' in die regte ontvang en sy eerste boek gepubliseer, 'n kommentaar op [[Lucius Annaeus Seneca|Seneca]] se ''De Clementia''. Na onopvallende reise na [[Orléans]] en sy tuisdorp [[Noyon]], het Calvyn in Oktober 1533 na [[Parys]] teruggekeer. Gedurende hierdie tyd het spanning by die Collège Royal (wat later die Collège de France geword het) tussen die humaniste/hervormers en die konserwatiewe senior fakulteitslede toegeneem. Een van die hervormers, Nikolas Cop, was rektor van die universiteit. Op 1 November 1533 het Cop sy intreerede gewy aan die behoefte aan hervorming en vernuwing in die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. Die toespraak het 'n hewige reaksie van die fakulteit ontlok, wat dit as ketters veroordeel het, wat Cop gedwing het om na [[Basel]] te vlug. Calvyn, 'n goeie vriend van Cop, is by die oortreding betrek, en vir die volgende jaar is hy gedwing om weg te kruip. Hy het aan die beweeg gebly, by sy vriend Louis du Tillet in [[Angoulême]] geskuil en in [[Noyon]] en [[Orléans]] geskuil. Hy is uiteindelik gedwing om Frankryk te vlug tydens die ''Affaire des Placards''(<small>[[letterlike vertaling|let]].</small> Affair van die Plakkate) in die middel van Oktober 1534. In daardie voorval het onbekende hervormers plakkate in verskeie stede geplaas waarin hulle die Rooms-Katolieke mis gekritiseer het, waarop aanhangers van die Rooms-Katolieke kerk met geweld teen die toekomstige Hervormers en hul simpatiseerders gereageer het. In Januarie 1535 het Calvyn by Cop aangesluit in Basel, 'n stad onder die blywende invloed van die ontslape hervormer Johannes Oecolampadius.<ref>{{Harvnb|Ganoczy|2004|pp=7–8}}; {{Harvnb|Cottret|2000|pp=63–65, 73–74, 82–88, 101}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=47–51}}; {{Harvnb|McGrath|1990|pp=62–67}}</ref> ===Hervormingswerk begin (1536–1538)=== [[Lêer:William-Farel.jpg|duimnael|Guillaume Farel was die hervormer wat Calvyn oorreed het om in Genève te bly. 16de-eeuse skildery. In die Bibliothèque Publique et Universitaire, [[Genève]].]] In Maart 1536 het Calvyn die eerste uitgawe van sy ''Institutio Christianae Religionis'' (''[[Institusie van die Christelike godsdiens]]'') gepubliseer.<ref>{{Harvnb|Ganoczy|2005}}</ref> Die werk was 'n ''[[apologetiek]]'' of verdediging van sy geloof en 'n verklaring van die leerstellige posisie van die hervormers. Hy het dit ook bedoel om te dien as 'n elementêre instruksieboek vir almal wat in die Christelike geloof belangstel. Die boek was die eerste uitdrukking van sy teologie. Calvyn het die werk bygewerk en nuwe uitgawes gedurende sy lewe gepubliseer.<ref>{{Harvnb|Ganoczy|2004|p=9}}; {{Harvnb|Cottret|2000|pp=110–114}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=52, 72}}</ref> Kort na die publikasie daarvan het hy [[Basel]] na [[Ferrara]], [[Italië]], verlaat, waar hy kortstondig as sekretaris van Prinses Renée van Frankryk gedien het. Teen Junie was hy terug in Parys saam met sy broer Antoine, wat besig was om hul pa se sake op te los. Na aanleiding van die Edik van Coucy, wat 'n beperkte tydperk van ses maande vir ketters gegee het om met die Katolieke geloof te versoen, het Calvyn besluit dat daar geen toekoms vir hom in Frankryk is nie. In Augustus vertrek hy na [[Straatsburg]], 'n vrye stad van die [[Heilige Romeinse Ryk]] en 'n toevlugsoord vir hervormers. As gevolg van militêre maneuvers van keiserlike en Franse magte is hy gedwing om 'n draai na die suide te maak en hom na [[Genève]] te bring. Calvyn was van plan om net 'n enkele nag te bly, maar Guillaume Farel, 'n mede-Franse hervormer wat in die stad woon, het hom gesmeek om te bly en hom by te staan ​​in sy werk om die kerk daar te hervorm. Calvyn het sy nuwe rol aanvaar sonder enige voorwaardes vir sy take of pligte.<ref>{{Harvnb|McGrath|1990|pp=76–78}}; {{Harvnb|Cottret|2000|pp=110, 118–120}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=73–75}}</ref> Die kantoor waarheen hy aanvanklik toegewys is, is onbekend. Hy het uiteindelik die titel "leser" gekry, wat heel waarskynlik beteken het dat hy verklarende lesings oor die Bybel kon gee. Iewers in 1537 is hy gekies om 'n "pastoor" te wees, hoewel hy nooit enige Pastorale Toewyding ontvang het nie.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|p=120}}</ref> Vir die eerste keer het die prokureur-teoloog pastorale pligte opgeneem soos [[doop]], troues en kerkdienste.<ref>{{Harvnb|Parker|2006|p=80}}</ref> Gedurende laat 1536 het Farel 'n geloofsbelydenis opgestel, en Calvyn het afsonderlike artikels geskryf oor die herorganisering van die kerk in Genève. Op 16 Januarie 1537 het Farel en Calvyn hul ''Articles concernant l'organisation de l'église et du culte à Genève'' (<small>[[letterlike vertaling|let.]]</small> Artikels oor die organisasie van kerk en aanbidding in Genève) aan die stadsraad voorgelê.<ref>{{Harvnb|De Greef|2004|p=50}}</ref> Die dokument beskryf die wyse en frekwensie van hul vieringe van die [[nagmaal]], die rede vir, en die metode van, [[ ekskommunikasie]], die vereiste om die belydenis van geloof te onderskryf, die gebruik van gemeentesang in die liturgie, en die hersiening van huwelikswette. Die raad het die dokument op dieselfde dag aanvaar.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|pp=128–129}}; {{Harvnb|Parker|1975|pp=74–76}}</ref> Soos die jaar gevorder het, het Calvyn en Farel se reputasie by die raad begin skade ly. Die raad was huiwerig om die subskripsievereiste af te dwing, omdat slegs enkele burgers hul belydenis van geloof onderskryf het. Op 26 November het die twee ministers die raad hewig gedebatteer oor die kwessie. Verder het Frankryk begin belangstel om 'n alliansie met Genève te sluit en omdat die twee ministers Fransmanne was het die raadslede hul lojaliteit begin bevraagteken. Daar het 'n groot kerklik-politieke rusie ontstaan ​​toe die stad [[Bern]], Genève se bondgenoot in die hervorming van die Switserse kerke, voorgestel het om eenvormigheid in die kerkseremonies in te voer. Een voorstel het die gebruik van ongesuurde brood vir die nagmaal vereis. Die twee predikante was nie bereid om Bern se leiding te volg nie en het die gebruik van sulke brood uitgestel totdat 'n sinode in [[Zürich]] ooreengekom kon word om die finale besluit te neem. Die raad het Calvyn en Farel beveel om ongesuurde brode vir die [[Paasfees|Paasnagmaal]] te gebruik. Uit protes het hulle geweier om nagmaal tydens die Paasdiens te bedien. Dit het 'n oproer tydens die diens veroorsaak. Die volgende dag het die raad vir Farel en Calvyn gesê om Genève te verlaat.<ref>{{Harvnb|McGrath|1990|pp=98–100}}; {{Harvnb|Cottret|2000|pp=129–131}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=85–90}}</ref> Farel en Calvyn is toe na Bern en Zürich om hul saak te bepleit. Die gevolglike sinode in Zürich het die meeste van die skuld op Calvyn geplaas omdat hy nie simpatiek genoeg teenoor die mense van Genève was nie. Dit het Bern gevra om te bemiddel met die doel om die twee ministers te herstel. Die Geneefse raad het geweier om die twee mans, wat toe in Basel geskuil het, terug te neem. Farel het daarna 'n uitnodiging ontvang om die kerk in Neuchâtel te lei. Calvyn is genooi om 'n kerk van Franse vlugtelinge in Straatsburg te lei deur daardie stad se voorste hervormers, [[Martin Bucer]] en Wolfgang Fabricius Capito. Aanvanklik het Calvyn geweier omdat Farel nie by die uitnodiging ingesluit is nie, maar het toegegee toe Bucer hom op hom beroep. Teen September 1538 het Calvyn sy nuwe pos in [[Straatsburg]] aangeneem, vol verwagting dat dit hierdie keer permanent sou wees; 'n Paar maande later het hy aansoek gedoen om burgerskap van die stad te verkry en dit is toegestaan.<ref>{{Harvnb|McGrath|1990|pp=101–102}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=90–92}}</ref> ===Minister in Straatsburg (1538–1541)=== {{multiple image | direction = vertical | width = 190 | image1 = Strasbourg - Église Saint-Nicolas.jpg | caption1 = Sint-Nikolas Kerk, [[Straatsburg]], waar Calvyn in 1538 gepreek het. Die gebou is in die 19de eeu argitektonies gewysig. | image2 = Martin-Bucer 1.jpg | caption2 = [[Martin Bucer]] het Calvyn na Straatsburg genooi nadat hy uit Genève geskors is. Illustrasie deur Jean-Jacques Boissard. }} Gedurende sy tyd in Straatsburg was Calvyn nie verbonde aan een spesifieke kerk nie, maar het sy amp agtereenvolgens beklee in die Sint-Nikolas Kerk, die Sint-Madeleine Kerk, Straatsburg ​​en die voormalige Dominikaanse Orde Kerk, herdoop na die Tempel Neuf.<ref>[http://archives.strasbourg.fr/calvin.htm Calvin et Strasbourg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130908170246/http://archives.strasbourg.fr/calvin.htm|date=8 September 2013}} {{in lang|fr}}</ref> (Al hierdie kerke bestaan ​​nog, maar nie een is in die argitektoniese toestand van Calvyn se dae nie.) Calvyn het 400–500 lidmate in sy kerk bedien. Hy het elke dag gepreek of lesings gehou, met twee preke op Sondag. Nagmaal is maandeliks gevier en gemeentesing van die psalms is aangemoedig.<ref>{{Harvnb|Parker|2006|pp=92–93}}</ref> Hy het ook aan die tweede uitgawe van die ''Institutie'' gewerk. Calvyn was ontevrede met sy oorspronklike struktuur as 'n kategese, 'n primer vir jong Christene.<ref name="Parker 1995 4–5">{{Harvnb|Parker|1995|pp=4–5}}</ref> Vir die tweede uitgawe, wat in 1539 gepubliseer is, het Calvyn sy formaat verander ten gunste van die stelselmatige aanbieding van die hoofleerstellings uit die Bybel. In die proses is die boek van ses hoofstukke tot sewentien vergroot.<ref name="Parker 1995 4–5"/> Hy het terselfdertyd aan 'n ander boek gewerk, die ''Kommentaar op Romeine'', wat in Maart 1540 gepubliseer is. Die boek was 'n model vir sy latere kommentare: dit het sy eie Latynse vertaling uit die Grieks ingesluit eerder as die Latynse [[Vulgaat]], 'n [[eksegese]], en 'n uiteensetting.<ref>{{Harvnb|Parker|2006|pp=97–101}}</ref>In die toewydingsbrief het Calvyn die werk van sy voorgangers Philipp Melanchthon, Heinrich Bullinger, en Martin Bucer geloof, maar hy het ook gesorg om sy eie werk van hulle s’n te onderskei en sommige van hulle tekortkominge te kritiseer.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|pp=143–146}}</ref> Calvyn se vriende het hom aangemoedig om te trou. Calvyn het 'n prosaïese siening gehad en aan een korrespondent geskryf:<blockquote>Ek, wat so vyandig is teenoor om selibaat te wees, is steeds nie getroud nie en weet nie of ek ooit sal wees nie. As ek 'n vrou neem, sal dit wees omdat ek, beter bevry van talle bekommernisse, myself aan die Here kan toewy.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|p=140}}</ref></blockquote> Verskeie kandidate is aan hom voorgehou, waaronder een jong vrou uit 'n adellike familie was. Teësinnig het Calvyn tot die huwelik ingestem, op voorwaarde dat sy Frans sou leer. Alhoewel 'n troudatum vir Maart 1540 beplan is, het hy onwillig gebly en die troue het nooit plaasgevind nie. Hy het later geskryf dat hy nooit daaraan sou dink om met haar te trou nie, “tensy die Here my heeltemal van my verstand beroof het”.<ref>{{Harvnb|Parker|1975|p=87}}</ref> Hy het in Augustus daardie jaar met Idelette de Bure getrou, 'n weduwee wat twee kinders uit haar eerste huwelik gehad het.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|pp=139–142}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=96–97}}</ref> Genève het sy uitsetting van Calvyn heroorweeg. Kerkbywoning het afgeneem en die politieke klimaat het verander; terwyl Bern en Genève oor grond gestry het, het hul alliansie verslete. Toe kardinaal Jacopo Sadoleto 'n brief aan die stadsraad geskryf het waarin Genève genooi word om na die Katolieke geloof terug te keer, het die raad gesoek na 'n kerklike gesag om op hom te reageer. Eers is Pierre Viret geraadpleeg, maar toe hy weier, het die raad vir Calvyn gevra. Hy het ingestem en sy ''Responsio ad Sadoletum'' (Brief aan Sadoleto) het Genève se standpunt ten opsigte van hervormings in die kerk sterk verdedig.<ref>{{Harvnb|Ganoczy|2004|pp=12–14}}; {{Harvnb|De Greef|2004|p=46}}; {{Harvnb|Cottret|2000|pp=152–156}}</ref> Op 21 September 1540 het die raad een van sy lede, Ami Perrin, opdrag gegee om 'n manier te vind om Calvyn te herroep. 'n Ambassade het Calvyn bereik terwyl hy by 'n Godsdienstige gesprek was om godsdiensgeskille te besleg, in [[Worms]]. Sy reaksie op die voorstel was een van afgryse waarin hy geskryf het: "Ek sou myself liewer honderd maal aan die dood onderwerp as aan daardie kruis waaraan ek daagliks duisend maal moes omkom."<ref>{{Harvnb|Parker|2006|p=105}}</ref> Calvyn het ook geskryf dat hy bereid was om die Here se roeping te volg. ’n Plan is opgestel waarin Viret aangestel sou word om vir ses maande tydelike beheer in Genève te neem terwyl Bucer en Calvyn die stad sou besoek om die volgende stappe te bepaal. Die stadsraad het aangedring op die onmiddellike aanstelling van Calvyn in Genève. Teen middel 1541 het Straatsburg besluit om Calvyn vir ses maande aan Genève te leen. Calvyn het op 13 September 1541 teruggekeer met 'n amptelike begeleiding en 'n wa vir sy gesin.<ref>{{Harvnb|Parker|2006|pp=103–107}}</ref> === Hervorming in Genève (1541–1549) === Ter ondersteuning van Calvyn se voorstelle vir hervormings, het die raad van Genève die ''Ordonnances ecclésiastiques'' (Kerklike Ordonnansies) op 20 November 1541 aangeneem. Die ordonnansies het vier ordes van ministeriële funksie omskryf: pastore om die sakramente te preek en te bedien; doktors om gelowiges in die geloof te onderrig; ouderlinge om dissipline te verskaf; en diakens om te sorg vir die armes en behoeftiges.<ref>{{Harvnb|Ganoczy|2004|pp=15–17}}</ref> Hulle het ook gevra vir die skepping van die Konsistorie, 'n kerklike hof wat saamgestel is uit die ouderlinge en die predikante. Die stadsregering het die mag behou om persone voor die hof te dagvaar, en die Konsistorie kon slegs kerklike aangeleenthede beoordeel wat geen siviele jurisdiksie het nie. Oorspronklik het die hof die mag gehad om vonnisse uit te voer, met [[ekskommunikasie]] as die strengste straf. Die regering het hierdie bevoegdheid betwis en op 19 Maart 1543 het die raad besluit dat alle vonnisoplegging deur die regering uitgevoer sou word.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|pp=165–166}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=108–111}}</ref> [[Lêer:Façade de la cathédrale Saint-Pierre de Genève.jpg|thumb|left|Calvyn het op Sint. Pierre-katedraal gepreek, die hoofkerk in Genève.|266x266px]] In 1542 het Calvyn 'n diensboek wat in Straatsburg gebruik is, aangepas en ''La Forme des Prières et Chants Ecclésiastiques'' (Die vorm van gebede en kerkliedere) gepubliseer. Calvyn het die krag van musiek erken en hy het bedoel dat dit gebruik word om skriflesings te ondersteun. Die oorspronklike Straatsburg psalter het twaalf psalms van Clément Marot bevat en Calvyn het nog verskeie liedere van sy eie komposisie in die Geneefse weergawe bygevoeg. Aan die einde van 1542 het Marot 'n vlugteling in Genève geword en nog negentien psalms bygedra. Komponis Louis Bourgeois, ook 'n vlugteling, het sestien jaar lank in Genève geleef en musiek onderrig en Calvyn het die geleentheid gebruik om sy gesange by te voeg, waarvan die bekendste die ''Ou Honderdste'' is.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|pp=172–174}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=112–115}}</ref> In dieselfde jaar van 1542 publiseer Calvyn ''Catéchisme de l'Eglise de Genève'' (Kategismus van die Kerk van Genève), wat geïnspireer is deur Bucer se ''Kurze Schrifftliche Erklärung'' van 1534. Calvyn het 'n vroeëre kategismus geskryf tydens sy eerste verblyf in Genève wat grootliks gebaseer was op [[Martin Luther]] se Groot Kategismus . Die eerste weergawe is pedagogies gerangskik en het Wet, Geloof en Gebed beskryf. Die weergawe van 1542 is om teologiese redes herrangskik, wat eers Geloof, dan Wet en Gebed dek.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|pp=170–171}}</ref> Geskiedkundiges debatteer die mate waarin Genève 'n [[teokrasie]] was. Aan die een kant het Calvyn se teologie duidelik gevra vir skeiding tussen kerk en staat. Ander historici het die enorme politieke mag beklemtoon wat daagliks deur die geestelikes uitgeoefen word.<ref>{{cite book|author=Mark J. Larson|title=Calvin's Doctrine of the State: A Reformed Doctrine and Its American Trajectory, The Revolutionary War, and the Founding of the Republic|url=https://books.google.com/books?id=ItFLAwAAQBAJ&pg=PA1|year=2009|publisher=Wipf and Stock|pages=1–20|isbn=978-1-60608-073-3|access-date=14 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225800/https://books.google.com/books?id=ItFLAwAAQBAJ&pg=PA1|archive-date=15 September 2015|url-status=live}}</ref><ref>Harro Höpfl, ''The Christian Polity of John Calvin'' (Cambridge University Press, 1985)</ref> [[Lêer:Idelette Calvin.jpg|thumb|right|Idelette en Calvyn het geen kinders gehad wat kleintyd oorleef het nie.]] Tydens sy bediening in Genève het Calvyn meer as tweeduisend preke gepreek. Hy het aanvanklik twee keer op Sondag en drie keer in die week gepreek. Dit was 'n te swaar las en laat in 1542 het die raad hom toegelaat om net een keer op Sondag te preek. In Oktober 1549 moes hy weer twee keer op Sondae preek en boonop elke weeksdag van alternatiewe weke. Sy preke het meer as 'n uur geduur en hy het nie notas gebruik nie. 'n Sekretaris het af en toe probeer om sy preke op te neem, maar baie min van sy prediking het voor 1549 behoue ​​gebly. In daardie jaar is die professionele skriba Denis Raguenier, wat 'n snelskrifstelsel geleer of ontwikkel het, aangewys om al Calvyn se preke op te teken. 'n Ontleding van sy preke deur T. Parker dui daarop dat Calvyn 'n konsekwente prediker was en sy styl het baie min oor die jare verander.<ref>{{Harvnb|DeVries|2004|pp=106–124}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=116–123}}</ref><ref>See also {{Citation | last = Parker | first =T. H. L. | title = The Oracles of God: An Introduction to the Preaching of John Calvin | publisher=James Clarke Company | year =2002 | place = Cambridge| isbn = 978-0-227-17091-5}}</ref> Calvyn was ook bekend vir sy deeglike manier om in opeenvolgende preke deur die Bybel te werk. Vanaf Maart 1555 tot Julie 1556 het Calvyn tweehonderd preke oor [[Deuteronomium]] gelewer.<ref>{{Citation | last = Currid | first = John D. | title = Calvin and the Biblical Languages | publisher= Christian Focus Publications | year = 2006 | place = UK| isbn=978-1-84550-212-6}}</ref> [[Voltaire]] het geskryf oor Calvyn, [[Martin Luther|Luther]] en Zwingli, "As hulle die selibaat in die priesters veroordeel het en die hekke van die kloosters oopgemaak het, was dit net om die hele samelewing in 'n klooster te verander. Vertonings en vermaak is uitdruklik deur hul godsdiens verbied; en vir meer as tweehonderd jaar was daar nie 'n enkele musiekinstrument in die stad Genève toegelaat nie. Hulle het gehoorbelydenis veroordeel, maar hulle het 'n openbare belydenis aangesê; en in [[Switserland]], [[Skotland]] , en [[Genève]] is dit op dieselfde manier as 'n boete gedoen."<ref>{{cite web |author=Voltaire, 1694–1778 |title=The works of Voltaire: Volume XXVII. Ancient and Modern History. 4. Charles V., 1512 – Philip II., 1584 |url=http://www.cristoraul.com/ENGLISH/Universal-Literature/Voltaire-Works/Works-of-Voltaire-Volume-27.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923211302/http://www.cristoraul.com/ENGLISH/Universal-Literature/Voltaire-Works/Works-of-Voltaire-Volume-27.html |archive-date=23 September 2015 |access-date=13 September 2015 |work=cristoraul.com}}</ref> Baie min is bekend oor Calvyn se persoonlike lewe in Genève. Sy huis en meubels was in die besit van die raad. Die huis was groot genoeg om sy gesin sowel as Antoine se gesin en 'n paar bediendes te huisves. Op 28 Julie 1542 het Idelette geboorte geskenk aan 'n seun, Jacques, maar hy is te vroeg gebore en het net 'n kort tydjie oorleef. Idelette het in 1545 siek geword en op 29 Maart 1549 gesterf. Calvyn het nooit weer getrou nie. Hy het sy hartseer in 'n brief aan Viret uitgespreek: <blockquote>Ek is beroof van die beste vriendin van my lewe, van een wat, as dit so georden is, gewillig nie net my armoede nie, maar ook my dood sou gedeel het. Gedurende haar lewe was sy die getroue helper van my bediening. Van haar het ek nooit die geringste hindernis ervaar nie.<ref>{{Harvnb|Parker|2006|pp=129–130}}</ref></blockquote> Deur die res van sy lewe in Genève het hy verskeie vriendskappe van sy vroeë jare onderhou, insluitend Montmor, Cordier, Cop, Farel, Melanchthon en Bullinger.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|pp=183–184}}; {{Harvnb|Parker|2006|p=131}}</ref> ===Dissipline en opposisie (1546–1553)=== [[Lêer:John Calvin Museum Catharijneconvent RMCC s84 cropped.png|upright|thumb|left|Anonieme portret, c.1550]] Calvyn het bittere weerstand teen sy werk in Genève ondervind. Omstreeks 1546 het die ongekoördineerde magte saamgesmelt tot 'n identifiseerbare groep na wie hy verwys het as die libertyne ('n persoon sonder die morele beginsels, 'n sin vir verantwoordelikheid, of seksuele beperkings), maar wat verkies het om óf Spirituels óf Patriotte genoem te word.<ref name="Libertines">{{citation|last=Schaff|first=Philip|chapter=§ 108. Calvin's Struggle with the Patriots and Libertines|title=History of the Christian Church|volume=VIII|chapter-url=http://www.ccel.org/ccel/schaff/hcc8.iv.xiii.xi.html|access-date=17 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20120509182955/http://www.ccel.org/ccel/schaff/hcc8.iv.xiii.xi.html|archive-date=9 May 2012|url-status=live}}</ref><ref name="Fisher">{{cite book|last=Fisher|first=George Park|title=The Reformation|year=1912|publisher=Charles Scribner's Sons|location=New York|page=192|url=https://archive.org/stream/reformation12fishgoog/reformation12fishgoog_djvu.txt|access-date=23 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403190246/https://archive.org/stream/reformation12fishgoog/reformation12fishgoog_djvu.txt|archive-date=3 April 2016|url-status=live}}</ref>Volgens Calvyn was dit mense wat gevoel het dat hulle, nadat hulle deur onweerstaanbare genade bevry is, vrygestel is van die kerklike sowel as die burgerlike reg. Die groep het bestaan ​​uit ryk, polities magtige en onderling verwante families van Genève.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|pp=185–186}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=124–126}}</ref> Aan die einde van Januarie 1546 het Pierre Ameaux, 'n maker van speelkaarte wat reeds in konflik met die Konsistorie was, Calvyn aangeval deur hom 'n "Picard", 'n bynaam wat anti-Franse sentiment aandui, te noem en hom van valse leerstellings beskuldig. Ameaux is deur die raad gestraf en gedwing om verbetering te maak deur deur die stad te paradeer en God om vergifnis te smeek.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|p=187}}; {{Harvnb|Parker|2006|p=126}}</ref> 'n Paar maande later het Ami Perrin, die man wat Calvyn na Genève gebring het, in openlike opposisie beweeg. Perrin was getroud met Françoise Favre, dogter van François Favre, 'n goed gevestigde Geneefse handelaar. Beide Perrin se vrou en skoonpa het vorige konflikte met die Konsistorie gehad. Die hof het opgemerk dat baie van Genève se bekendes, insluitend Perrin, 'n wet teen dans oortree het. Aanvanklik het Perrin die hof geïgnoreer toe hy ontbied is, maar nadat hy 'n brief van Calvyn ontvang het, het hy voor die konsistorie verskyn.<ref>{{Harvnb|Parker|2006|p=127}}</ref> Teen 1547 het teenstand teen Calvyn en ander Franse vlugtelingpredikante gegroei om die meerderheid van die ''syndicus'', die burgerlike landdroste van Genève, te vorm. Op 27 Junie is 'n ongetekende dreigbrief in Geneefse dialek gevind by die preekstoel van die St. Pierre-katedraal waar Calvyn gepreek het. Die raad het vermoedelik 'n komplot teen beide die kerk en die staat aangestel en 'n kommissie aangestel om ondersoek in te stel. Jacques Gruet, 'n Geneefse lid van Favre se groep, is in hegtenis geneem en inkriminerende bewyse is gevind toe sy huis deursoek is. Onder marteling het hy beken op verskeie misdade, insluitend die skryf van die brief wat op die preekstoel gelaat is wat die kerkleiers gedreig het. ’n Siviele hof het Gruet ter dood veroordeel en hy is op 26 Julie onthoof. Calvyn was heel waarskynlik nie gekant teen die siviele hof se beslissing nie.<ref>{{Harvnb|De Greef|2008|pp=30–31}}; {{Harvnb|McNeill|1954|pp=170–171}}; {{Harvnb|Cottret|2000|pp=190–191}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=136–138}}</ref> Die libertyne het voortgegaan om opposisie te organiseer, die aangestelde predikante te beledig en die gesag van die konsistorie uit te daag. Die raad het oor beide kante van die konflik gespan en Calvyn afwisselend vermaan en gehandhaaf. Toe Perrin in Februarie 1552 as eerste sindikus verkies is, het Calvyn se gesag op sy laagste punt gelyk. Na 'n paar verliese voor die raad het Calvyn geglo hy is verslaan; op 24 Julie 1553 het hy die raad gevra om hom toe te laat om te bedank. Alhoewel die libertyne die raad beheer het, is sy versoek geweier. Die opposisie het besef dat hulle Calvyn se gesag kon inperk, maar hulle het nie genoeg mag gehad om hom te verban nie.<ref>{{Harvnb|Parker|2006|pp=139–145}}</ref> ===Michael Servetus (1553)=== [[Lêer:Michael Servetus.jpg|thumb|right|Michael Servetus het baie briewe met Calvyn gewissel totdat hy deur Calvyn aan die kaak gestel en tereggestel is.|280x280px]] Die keerpunt in Calvyn se lotgevalle het plaasgevind toe Michael Servetus, 'n briljante [[Spaanse]] polimaat wat die Islamietiese idee<ref>{{cite journal |last1=Majeed|first1=Azeem|date=2005|title=How Islam changed medicine|journal=BMJ|volume=331|issue=7531|pages=1486–1487|doi=10.1136/bmj.331.7531.1486|pmid=16373721|pmc=1322233}}</ref> van pulmonale sirkulasie na Europa gebring het, en 'n voortvlugtige van kerklike owerhede, het op 13 Augustus 1553 in Genève verskyn. Servetus was 'n voortvlugtige op vlug nadat hy ''Christianismi Restitutio'' (Die herstel van die Christendom)(1553) gepubliseer het. Calvyn-geleerde Bruce Gordon het gesê: "Onder die oortredings daarvan was 'n ontkenning van [[erfsonde]] en 'n bisarre en skaars verstaanbare siening van die Drie-eenheid."<ref name="postbarthian.com">{{Cite news|title=Michael Servetus: Saint, Heretic and Martyr (Part 3: A Radical Theology)|url=https://postbarthian.com/2018/10/05/michael-servetus-saint-heretic-and-martyr-part-3-a-radical-theology/|date=5 October 2018|newspaper=The Postbarthian &#124; Ecumenical Reformed Musing of Wyatt Houtz|language=en-US|access-date=9 May 2020}}</ref><ref name="Bainton141">''Hunted Heretic'', p. 141.</ref> Dekades vroeër, in Julie 1530, het hy met Johannes Oecolampadius in [[Basel]] gestry en is uiteindelik geskors. Hy is na Straatsburg, waar hy 'n pamflet teen die [[Drie-eenheid]] gepubliseer het. [[ Martin Bucer|Bucer]] het dit in die openbaar weerlê en vir Servetus gevra om te vertrek. Nadat hy na Basel teruggekeer het, het Servetus ''Dialogorum de Trinitate libri duo'' (Twee boeke van dialoë oor die Drie-eenheid) gepubliseer wat 'n sensasie onder beide Hervormers en Katolieke veroorsaak het. Toe Calvyn die [[Spaanse Inkwisisie]] in kennis gestel het oor hierdie publikasie, is 'n bevel vir Servetus se arrestasie uitgereik.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|pp=213–216}}; {{Harvnb|Parker|2006|p=146}}</ref> Calvyn en Servetus is vir die eerste keer in 1546 deur 'n gemeenskaplike kennis, Jean Frellon van [[Lyon]], in aanraking gebring; hulle het briewe gewissel oor leerstellings; Calvyn het 'n skuilnaam as ''Charles d' Espeville'' gebruik en Servetus het die bynaam ''Michel de Villeneuve'' gebruik.<ref name="postbarthian.com" /> Uiteindelik het Calvyn geduld verloor en geweier om te reageer; teen hierdie tyd het Servetus ongeveer dertig briewe aan Calvyn geskryf. Calvyn was veral woedend toe Servetus vir hom 'n eksemplaar gestuur het van die ''Institute van die Christelike Godsdiens'' wat sterk geannoteer is met argumente wat dui op foute in die boek. Toe Servetus noem dat hy na Genève sou kom, het "Espeville" (Calvyn) op 13 Februarie 1546 'n brief aan Farel geskryf en opgemerk dat indien Servetus sou kom, hy hom nie veilige gedrag sou verseker nie: "...want as hy kom, sover as my gesag gaan, ek sal hom nie lewend laat weggaan nie.”<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|pp=216–217}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=147–148}}; Levy, Leonard W. (1995), ''Blasphemy: Verbal offense Against the Sacred from Moses to Salman Rushdie'', p. 65, {{ISBN|978-0-8078-4515-8}}.</ref> In 1553 publiseer Servetus ''Christianismi Restitutio'', waarin hy die Christelike leer van die Drie-eenheid en die konsep van [[Predestinasie in Calvinisme|predestinasie]] verwerp het. In dieselfde jaar het Calvyn se verteenwoordiger, Guillaume de Trie, briewe gestuur om die Franse Inkwisisie aan Servetus te waarsku.<ref>See the letters in John Calvin, ''Opera Quae Supersunt Omnia'', Book VIII, First Appendix, IV & VII.</ref> Hy noem hom 'n "Spaans-Portugees", vermoed en beskuldig hom<ref>''Calvin and the Judaism: Influence and Actions and Obsessions''. Revoeder Hebrew Press. Levi Lancaster 200, p. 106.</ref>van sy onlangs bewese Joodse converso herkoms.<ref>Gonzalez Echeverría, "Andrés Laguna and Michael Servetus: two converted humanist doctors of the XVI century" in: Andrés Laguna International Congress. Humanism, Science and Politics in the Renaissance Europe, García Hourcade y Moreno Yuste, coord., Junta de Castilla y León, Valladolid,1999, pp.&nbsp;377–389</ref><ref>González Echeverría "Michael Servetus belonged to the famous converted Jewish family The Zaporta", Pliegos de Bibliofilia, no. 7, Madrid pp.&nbsp;33–42. 1999</ref><ref>González Echeverría" On the Jewish origin of Michael Servetus" Raíces. Jewish Magazine of Culture, Madrid, nº 40, pp.&nbsp;67–69. 1999</ref>De Trie het neergeskryf dat "sy regte naam Michael Servetus is, maar hy noem homself tans Villeneuve, besig om medisyne te praktiseer. Hy het 'n geruime tyd in Lyon gebly, en nou woon hy in Vienne."<ref>Inconsistencies of John Calvin, A.C. Williams, Artiviche Ed, Pressore, 2012, pp.&nbsp;34–39.</ref> Toe die inkwisiteur-generaal van Frankryk verneem dat Servetus in [[Vienne]] wegkruip, volgens Calvyn onder 'n veronderstelde naam, het hy kardinaal François de Tournon gekontak, die sekretaris van die aartsbiskop van [[Lyon]], om die saak op te neem. Servetus is gearresteer en vir ondervraging ingeneem. Sy briewe aan Calvyn is voorgehou as bewys van dwaalleer, maar hy het ontken dat hy dit geskryf het, en later gesê hy is nie seker dit is sy handskrif nie. Hy het gesê, nadat hy voor die [[Evangelie|heilige evangelie]] gesweer het, dat "...hy was Michel De Villeneuve Dokter in Geneeskunde ongeveer 42 jaar oud, boorling van Tudela van die koninkryk van Navarre, 'n stad onder die gehoorsaamheid aan die keiser".<ref>1749 First questioning. Judgement of Vienne in Dauphiné against Servet. D'artigny Nouveaux mémoires d'histoire Tome Seconde. pp.&nbsp;55–154.</ref> Die volgende dag het hy gesê: "..alhoewel hy nie Servetus was nie, het hy die persoon van Servet aangeneem omdat hy met Calvyn gedebatteer het".<ref>1749 Second questioning. Judgement of Vienne in Dauphiné against Servet.D'artigny Nouveaux mémoires d'histoire Tome Seconde pp. 55–154)</ref> Hy het daarin geslaag om uit die tronk te ontsnap, en die Katolieke owerhede het hom ''in absentia'' (<small>[[Letterlike vertaling|let]].</small> in die afwesigheid van) ter dood veroordeel deur stadige verbranding.<ref>{{Harvnb|Parker|2006|pp=149–150}}</ref> Op pad na [[Italië]] het Servetus in Genève gestop om "''d'Espeville''" te besoek, waar hy herken en gearresteer is. Calvyn se sekretaris, Nicholas de la Fontaine, het 'n lys van beskuldigings saamgestel wat voor die hof ingedien is. Die aanklaer was Philibert Berthelier, 'n lid van 'n libertynse familie en seun van 'n beroemde Philibert Berthelier, Geneefse patriot, en die sittings is gelei deur Pierre Tissot, Perrin se swaer. Die libertyne het toegelaat dat die verhoor voortduur in 'n poging om Calvyn te teister. Die moeilikheid om Servetus as 'n wapen teen Calvyn te gebruik, was dat die ketterse reputasie van Servetus wydverspreid was en die meeste stede in Europa het die uitslag van die verhoor waargeneem en gewag. Dit het 'n dilemma vir die libertyne ingehou, en daarom het die raad op 21 Augustus besluit om aan ander Switserse stede te skryf vir hul menings en sodoende hul eie verantwoordelikheid vir die finale besluit te versag.<ref>{{Harvnb|Parker|1975|p=122}}</ref>Terwyl daar op die antwoorde gewag is, het die raad ook vir Servetus gevra of hy verkies om in [[Vienne]] of in [[Genève]] geoordeel te word. Hy het gesmeek om in Genève te bly. Op 20 Oktober is die antwoorde van Zürich, Basel, Bern en Schaffhausen gelees en die raad het Servetus as 'n ketter veroordeel. Die volgende dag is hy gevonnis tot brand op die brandstapel, dieselfde vonnis as in Vienne. Sommige geleerdes beweer dat Calvyn en ander predikante gevra het dat hy onthoof word in plaas van verbrand, wetende dat brand op die brandstapel die enigste wettige uitweg was.<ref>Verdict and Sentence for Michael Servetus (1533) in A Reformation Reader eds. Denis R. Janz; pp. 268–270</ref>Hierdie pleidooi is geweier en op 27 Oktober is Servetus lewendig verbrand op die Plato van Campel aan die rand van Genève.<ref>{{Harvnb|McGrath|1990|pp=118–120}}; {{Harvnb|Cottret|2000|pp=222–225}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=150–152}}</ref> ===Beveiliging van die Hervorming (1553–1555)=== Na die dood van Servetus is Calvyn bekroon as 'n verdediger van die Christendom, maar sy uiteindelike triomf oor die libertyne was nog twee jaar weg. Hy het nog daarop aangedring dat die Konsistorie die mag van ekskommunikasie behou, ondanks die raad se vorige besluit om dit weg te neem. Tydens Servetus se verhoor het Philibert Berthelier die raad om toestemming gevra om nagmaal te neem, aangesien hy die vorige jaar geëkskommunikeer is omdat hy 'n predikant beledig het. Calvyn het geprotesteer dat die raad nie die wetlike magtiging het om Berthelier se ekskommunikasie om te keer nie. Onseker oor hoe die raad sou regeer, het hy in 'n preek op 3 September 1553 laat deurskemer dat hy moontlik deur die owerheid afgedank sou word. Die raad het besluit om die ''Ordonnances'' weer te ondersoek en op 18 September het dit ter ondersteuning van Calvyn gestem—ekskommunikasie was binne die jurisdiksie van die Konsistorie. Berthelier het in November aansoek gedoen om heraanstelling by 'n ander Geneefse administratiewe vergadering, die ''Deux Cents'' (Tweehonderd). Hierdie liggaam het die raad se besluit omgekeer en verklaar dat die finale arbiter oor ekskommunikasie die raad moet wees. Die predikante het voortgegaan om te protesteer, en soos in die geval van Servetus is die menings van die Switserse kerke ingewin. Die saak het deur 1554 gesloer. Uiteindelik, op 22 Januarie 1555, kondig die raad die besluit van die Switserse kerke aan: die oorspronklike ''Ordonnances'' moes gehou word en die Konsistorie sou sy amptelike magte herwin.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|pp=195–198}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=154–156}}</ref> Die libertyne se ondergang het begin met die verkiesing van Februarie 1555. Teen daardie tyd het baie van die Franse vlugtelinge burgerskap gekry en met hul steun het Calvyn se partye die meerderheid van die sindike en die raadslede verkies. Op 16 Mei het die libertyne in 'n dronkbetoging die strate ingevaar en probeer om 'n huis af te brand wat vermoedelik vol Fransmanne was. Die sindikus Henri Aulbert het probeer ingryp en het die ampssepter wat sy mag gesimboliseer het, saam met hom gedra. Perrin het die septer gegryp en dit oor die skare geswaai, wat die voorkoms gegee het dat hy besig was om die bewind oor te neem en 'n ''coup d'état''(staatsgreep) te begin. Die opstand was gou verby toe 'n ander sindikus verskyn en Perrin beveel het om saam met hom na die stadsaal te gaan. Perrin en ander leiers is gedwing om uit die stad te vlug. Met die goedkeuring van Calvyn is die ander plotters wat in die stad gebly het gevind en tereggestel. Die opposisie teen Calvyn se kerkbestuur het tot 'n einde gekom.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|pp=198–200}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=156–157}}; {{Harvnb|Manetsch|2013|p=187}}</ref> ===Laaste jare (1555–1564)=== [[Lêer:Calvin 1562.jpg|thumb|right|Johannes Calvyn op 53 jaar oud in 'n gravure deur René Boyvin.]] Calvyn se gesag was feitlik onbetwis tydens sy laaste jare, en hy het 'n internasionale reputasie geniet as 'n hervormer anders as Martin Luther.<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|p=235}}</ref> Luther en Calvyn het aanvanklik wedersydse respek vir mekaar gehad. 'n Leerstellige konflik het ontstaan ​​tussen Luther en [[Zürich]]-hervormer Huldrych Zwingli oor die interpretasie van die nagmaal. Calvyn se mening oor die kwessie het Luther genoop om hom in Zwingli se kamp te plaas. Calvyn het aktief deelgeneem aan die polemieke wat tussen die [[Lutherse]] en [[Gereformeerde kerke|Gereformeerde]] takke van die Hervormingsbeweging uitgeruil is.<ref>{{Harvnb|Parker|1975|pp=162–163}}</ref> Terselfdertyd was Calvyn ontsteld oor die gebrek aan eenheid onder die hervormers. Hy het stappe geneem in die rigting van toenadering tot Bullinger deur die ''Consensus Tigurinus'', 'n [[konkordaat]] tussen die Zürich en Genève kerke te onderteken. Hy het na Engeland uitgereik toe [[Aartsbiskop van Kantelberg]], Thomas Cranmer 'n ekumeniese sinode van al die evangeliese kerke gevra het. Calvyn het die idee geprys, maar uiteindelik kon Cranmer dit nie tot uitvoering bring nie.<ref>{{Harvnb|Parker|1975|pp=164–165}}</ref> Calvyn het vanaf 1555 Mariaanse ballinge (diegene wat gevlug het uit die bewind van Katolieke [[Maria I van Engeland|Mary Tudor]] in Engeland) in Genève gehuisves. Onder die stad se beskerming kon hulle hul eie gereformeerde kerk vorm onder [[John Knox]] en William Whittingham en het uiteindelik Calvyn se idees oor leerstellings en staatskap teruggedra na [[Engeland]] en [[Skotland]].<ref>{{Harvnb|Parker|2006|pp=170–172}}</ref> Binne Genève was Calvyn se grootste bekommernis die skepping van 'n ''collège'', 'n instituut vir die opvoeding van kinders. 'n Terrein vir die skool is op 25 Maart 1558 gekies en dit het die volgende jaar op 5 Junie 1559 geopen. Alhoewel die skool 'n enkele instelling was, is dit in twee dele verdeel: 'n grammatika skool genaamd die ''collège'' of '' schola privata'' en 'n gevorderde skool genaamd die ''académie'' of ''schola publica''. Calvyn het twee professore vir die instituut probeer werf, Mathurin Cordier, sy ou vriend en Latynse geleerde wat nou in [[Lausanne]] gesetel was, en Emmanuel Tremellius, die voormalige Regius Professor in Hebreeus in [[Universiteit_van_Cambridge|Cambridge]]. Nie een was beskikbaar nie, maar hy het daarin geslaag om Théodore de Bèze as rektor te kry. Binne vyf jaar was daar 1 200 studente in die ''collège'' en 300 in die ''académie''. Die ''collège'' het uiteindelik die Collège Calvyn geword, een van die kollege-voorbereidende skole van Genève; die ''académie'' het die Universiteit van Genève geword.<ref>{{Harvnb|Olsen|2004|pp=158–159}}; {{Harvnb|Ganoczy|2004|pp=19–20}}; {{Harvnb|Cottret|2000|pp=256–259}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=157–160}}</ref> [[Lêer:Bâtiment sud du Collège Calvin 2006-08-16.jpg|thumb|left|Die Collège Calvin is nou 'n kollege-voorbereidingskool vir die Switserse ''Maturité'' (eindeksamen).|262x262px]] ====Impak op Frankryk==== Calvyn was diep verbind tot die hervorming van sy vaderland, Frankryk. Die Protestantse beweging was energiek, maar het geen sentrale organisatoriese rigting gehad nie. Met finansiële ondersteuning van die kerk in Genève het Calvyn sy enorme energie aangewend om die Franse Protestantse saak op te hef. Soos een historikus verduidelik: <blockquote>Hy het die dogma, die liturgie en die morele idees van die nuwe godsdiens verskaf, en hy het ook kerklike, politieke en sosiale instellings in harmonie daarmee geskep. As gebore leier het hy sy werk opgevolg met persoonlike appèlle. Sy groot korrespondensie met Franse Protestante toon nie net baie ywer nie, maar oneindige pyne en aansienlike takt en dryf die lesse van sy gedrukte verhandelings huis toe.<ref>{{cite book|author=Preserved Smith|title=The Age of the Reformation|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.226293|year=1920|publisher=H. Holt|page=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.226293/page/n207 201]}}</ref> Tussen 1555 en 1562 is meer as 100 predikante na Frankryk gestuur. Nietemin het die Franse koning Henry II Protestante ernstig vervolg onder die Edik van Chateaubriand en toe die Franse owerhede oor die sendingaktiwiteite gekla het, het die stadsvaders van Genève amptelike verantwoordelikheid ontken.<ref>{{Harvnb|McGrath|1990|pp=182–184}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=178–180}}</ref></blockquote> ===Siekte en Dood=== [[Lêer:La revolución religiosa, 1880 "Últimos momentos de Calvino". (4133283856).jpg|thumb|Die laaste oomblikke van Calvyn (Barcelona: Montaner y Simón, 1880–1883)]] [[Lêer:Tombe Calvin.jpg|right|thumb|Tradisionele graf van Calvyn in die Cimetière des Rois in Genève; die presiese ligging van sy graf is onbekend. ]] Aan die einde van 1558 het Calvyn siek geword met koors. Aangesien hy bang was dat hy sou sterf voordat hy die finale hersiening van die ''Institusie'' voltooi het, het hy homself gedwing om te werk. Die finale uitgawe is baie uitgebrei in die mate dat Calvyn daarna verwys het as 'n nuwe werk. Die uitbreiding van die 21 hoofstukke van die vorige uitgawe na 80 was te wyte aan die uitgebreide behandeling van bestaande materiaal eerder as die toevoeging van nuwe onderwerpe.<ref>{{Harvnb|Parker|2006|pp=161–164}}</ref> Kort nadat hy herstel het, het hy sy stem gespanne terwyl hy gepreek het, wat 'n hewige hoesbui veroorsaak het. Hy het 'n bloedvat in sy longe gebars, en sy gesondheid het geleidelik verswak. Hy het sy laaste preek in Sint Pierre gepreek op 6 Februarie 1564. Op 25 April het hy sy testament gemaak, waarin hy klein bedrae aan sy familie en aan die ''collège'' nagelaat het. 'n Paar dae later het die predikante van die kerk hom kom besoek, en hy het sy laaste afskeid geneem, wat in ''Discours d'adieu aux ministres'' opgeteken is. Hy het sy lewe in Genève vertel en soms bitterlik onthou van sommige van die swaarkry wat hy gely het. Calvyn is op 27 Mei 1564 in die ouderdom van 54 oorlede. Aanvanklik het sy liggaam in staat gelê, maar aangesien so baie mense dit kom sien het, was die hervormers bang dat hulle daarvan beskuldig sou word dat hulle 'n nuwe heilige kultus bevorder het. Die volgende dag is hy in 'n ongemerkte graf in die Cimetière des Rois begrawe.<ref>{{Harvnb|McGrath|1990|pp=195–196}}; {{Harvnb|Cottret|2000|pp=259–262}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=185–191}}</ref> Die presiese ligging van die graf is onbekend; 'n klip is in die 19de eeu bygevoeg om 'n graf te merk wat tradisioneel beskou word as Calvyn se graf.<ref>{{Citation | last = Rossel | first=Patrice | title =Une visite du cimetière de Plainpalais | publisher=Les Iles futures | year=1994}}; {{citation| last=Palfi|first=Véronique|title=Le Cimetière des Rois, De l'hôpital des pestiférés au cimetière de Plainpalais, Cinq siècle d'histoire, étude historique pour la Conservation architecturale de la Ville de Genève|year=2003}}</ref> ==Teologie== Calvyn het sy teologie ontwikkel in sy Bybelkommentare sowel as sy preke en verhandelinge, maar die mees omvattende uitdrukking van sy sienings word gevind in sy ''magnum opus'', die ''[[Institusie van die Christelike godsdiens]]''. Hy het bedoel dat die boek gebruik word as 'n samevatting van sy sienings oor Christelike teologie en dat dit saam met sy kommentare gelees word.<ref>{{Harvnb|Hesselink|2004|pp=74–75}}; {{Harvnb|Parker|1995|pp=4–9}}</ref> Die verskillende uitgawes van daardie werk het byna sy hele loopbaan as hervormer gestrek tot in met sy dood, en die opeenvolgende hersienings van die boek toon dat sy teologie van sy jeug tot sy dood baie min verander het.<ref>{{Harvnb|Bouwsma|1988|p=9}}; {{Harvnb|Helm|2004|p=6}}; {{Harvnb|Hesselink|2004|pp=75–77}}</ref> Die eerste uitgawe van 1536 het slegs uit ses hoofstukke bestaan. Die tweede uitgawe, wat in 1539 gepubliseer is, was drie keer so lank omdat hy hoofstukke bygevoeg het oor onderwerpe wat in Melanchthon se ''Loci Communes'' verskyn. In 1543 het hy weer nuwe materiaal bygevoeg en 'n hoofstuk oor die [[Apostoliese Geloofsbelydenis]] uitgebrei. Die finale uitgawe van die ''Institusie'' het in 1559 verskyn. Teen daardie tyd het die werk uit vier boeke van tagtig hoofstukke bestaan, en elke boek is vernoem na stellings uit die geloofsbelydenis: Boek 1 oor [[God|God die Skepper]], Boek 2 oor die Verlosser in [[Jesus Christus|Christus]], Boek 3 oor die ontvangs van die Genade van Christus deur die [[Heilige Gees]], en Boek 4 oor die Genootskap van Christus of die Kerk.<ref>{{Harvnb|Parker|1995|pp=4–10}}; {{Harvnb|De Greef|2004|pp=42–44}}; {{Harvnb|McGrath|1990|pp=136–144, 151–174}}; {{Harvnb|Cottret|2000|pp=110–114, 309–325}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=53–62, 97–99, 132–134, 161–164}}</ref> [[Lêer:CalvinInstitutio.jpg|thumb|left|Titelblad van die finale uitgawe van Calvyn se ''magnum opus'', ''[[Institusie van die Christelike godsdiens|Institutio Christiane Religionis]]'', wat sy teologie opsom.]] Die eerste stelling in die ''Institusie'' erken die sentrale tema daarvan. Dit stel dat die som van menslike wysheid uit twee dele bestaan: die kennis van God en van onsself.<ref>{{Harvnb|Niesel|1980|pp=23–24}}; {{Harvnb|Hesselink|2004|pp=77–78}}; {{Harvnb|Parker|1995|pp=13–14}}</ref> Calvyn argumenteer dat die kennis van God nie behorent aan die mensdom is nie en ook nie ontdek kan word deur hierdie wêreld waar te neem nie. Die enigste manier om dit te verkry, is om die Skrif te bestudeer. Calvyn skryf: "Vir enigeen om by God die Skepper uit te kom, het hy die Skrif nodig as sy Gids en Leermeester."<ref>{{Harvnb|Parker|1995|p=21}}</ref> Hy probeer nie die gesag van die Skrif bewys nie, maar beskryf dit eerder as ''autopiston'' of selfverifiërend. Hy verdedig die [[Drie-eenheid|trinitarisme]] siening van God en, in 'n sterk polemiese standpunt teen die Katolieke Kerk, argumenteer Calvyn dat beelde van God tot afgodery lei.<ref>{{Harvnb|Steinmetz|1995|pp=59–62}}; {{Harvnb|Hesselink|2004|p=85}}; {{Harvnb|Parker|1995|pp=29–34}}</ref> Calvyn het die beroemde aanhaling "die menslike hart is 'n ewige afgodsfabriek" gesê.<ref>{{Cite web|title=The human heart is an idol factory: a modern critique of John Calvin|url=https://postbarthian.com/2019/08/06/the-human-heart-is-an-idol-factory-a-modern-critique-of-john-calvin/|date=6 August 2019|website=The PostBarthian|language=en-US|access-date=8 May 2020}}</ref> Aan die einde van die eerste boek bied hy sy sienings oor Goddelike Voorsienigheid, en skryf: "Deur sy Krag koester en bewaar God die wêreld wat hy gemaak het en deur sy Voorsienigheid regeer sy individuele dele."<ref>{{Harvnb|Hesselink|2004|p=85}}; {{Harvnb|Parker|1995|p=43}}</ref> Mense is nie in staat om ten volle te begryp waarom God enige spesifieke handeling uitvoer nie, maar watter goeie of bose mense ook al mag beoefen, hulle pogings lei altyd tot die uitvoering van God se wil en oordele.<ref>{{Harvnb|Niesel|1980|pp=70–79}}; {{Harvnb|Parker|1995|p=47}}</ref> Die tweede boek bevat verskeie skryfstukke oor [[erfsonde]] en die [[sondeval]], wat direk verwys na [[Augustinus van Hippo|Augustinus]], wat hierdie leerstellings ontwikkel het. Hy het dikwels die [[Kerkvaders]] aangehaal om die gereformeerde saak te verdedig teen die aanklag dat die hervormers nuwe teologie skep.<ref>{{Harvnb|Gerrish|2004|pp=290–291, 302}}. Volgens Gerrish het Calvyn sy verweer teen die aanklag van nuwigheid in die voorwoord van elke uitgawe van die ''Institusie'' gestel. Die oorspronklike voorwoord van die eerste uitgawe is gerig aan die koning van Frankryk, Francis I. Die verdediging het sy mening uitgespreek dat patristiese gesag die hervormers bevoordeel en dat die bewering dat die hervormers van die patristiese konsensus afwyk, 'n fiksie is. Sien ook{{Harvnb|Steinmetz|1995|pp=122–137}}.</ref> Na Calvyn se siening het sonde begin met die val van [[Adam]] en na die hele mensdom gepropageer. Die oorheersing van sonde is volkome tot die punt dat mense tot boosheid gedryf word.<ref>{{Harvnb|Niesel|1980|pp=80–88}}; {{Harvnb|Parker|1995|pp=50–57}}</ref> So het die gevalle mensdom die verlossing nodig wat in Christus gevind kan word. Maar voordat Calvyn hierdie leerstelling uiteengesit het, het hy die besondere situasie beskryf van die Jode wat gedurende die tyd van die [[Ou Testament]] geleef het. God het 'n verbond met [[Abraham]] gesluit en die koms van Christus belowe. Daarom was die Ou Verbond nie in opposisie met Christus nie, maar was eerder 'n voortsetting van God se belofte. Calvyn beskryf die Nuwe Verbond deur gebruik te maak van die gedeelte uit die [[Apostoliese Geloofsbelydenis]] wat Christus se lyding onder [[Pontius Pilatus]] en sy [[wederkoms]] beskryf om die lewendes en die dooies te oordeel. Vir Calvyn het die hele verloop van Christus se gehoorsaamheid aan die Vader die onenigheid tussen die mensdom en God verwyder.<ref>{{Harvnb|Parker|1995|pp=57–77}}</ref> In die derde boek beskryf Calvyn hoe die geestelike vereniging van Christus en die mensdom bereik word. Hy definieer geloof eerstens as die vaste en seker kennis van God in Christus. Die onmiddellike gevolge van geloof is bekering en die vergifnis van sonde. Dit word gevolg deur geestelike wedergeboorte, wat die gelowige terugbring na die toestand van heiligheid voor Adam se oortreding. Volmaakte volmaaktheid is onbereikbaar in hierdie lewe, en die gelowige moet 'n voortdurende stryd teen sonde verwag.<ref>{{Harvnb|Niesel|1980|pp=126–130}}; {{Harvnb|Parker|1995|pp=78–86}}</ref> Verskeie hoofstukke word dan aan die onderwerp van ''Sola fide'' (regverdiging deur geloof alleen) gewy. Hy het regverdiging gedefinieer as "die aanvaarding waardeur God ons as regverdig beskou wat Hy in genade ontvang het."<ref>{{Harvnb|Parker|1995|pp=97–98}}</ref>In hierdie definisie is dit duidelik dat dit God is wat die aksie inisieer en deurvoer en dat mense geen rol speel in hul eie saligheid nie; God is volkome soewerein in [[verlossing]].<ref>{{Harvnb|Niesel|1980|pp=130–137}}; {{Harvnb|Parker|1995|pp=95–103}}</ref> Naby die einde van die boek beskryf en verdedig Calvyn die leerstelling van [[Predestinasie in Calvinisme|predestinasie]], 'n leerstelling wat deur [[Augustinus van Hippo|Augustinus]] voorgehou word in teenstelling met die leerstellings van [[Pelagius]]. Mede-teoloë wat die Augustynse tradisie op hierdie punt gevolg het, sluit in [[Thomas Aquinas]] en [[Martin Luther]]. <ref>{{Harvnb|Parker|1995|p=114}}</ref> Calvyn se formulering van predestinasieleer het verder gegaan as die tradisie wat voor hom gegaan het.<ref>{{Harvnb|Heron|2005|p=243}}</ref> Die beginsel, in Calvyn se woorde, is "Almal is nie op gelyke voorwaardes geskape nie, maar sommige is vooraf bestem tot die ewige lewe, ander tot die ewige verdoemenis; en gevolglik, aangesien elkeen vir een of ander van hierdie doeleindes geskape is, sê ons dat hy voorbeskik is tot lewe of dood."<ref>{{Harvnb|Calvin|1989|loc=[http://www.ccel.org/ccel/calvin/institutes.v.xxii.html Book III, Chapter 21, Par 5]}}</ref> Calvyn het geglo dat God se absolute dekreet dubbele predestinasie was, maar hy het ook bely dat dit 'n ''aaklige dekreet'' was: "Die dekreet is inderdaad aaklig, bely ek. (Latyns. ''"Decretum quidem horribile, fateor.''"; Frans. "''Je confesse que ce decret nous doit epouvanter.''")<ref>{{Cite web|title=John Calvin confessed Double Predestination is a Horrible and Dreadful Decree|url=https://postbarthian.com/2014/05/31/john-calvin-confessed-double-predestination-horrible-dreadful-decree/|date=31 May 2014|website=The PostBarthian|language=en-US|access-date=8 May 2020}}</ref> Die laaste boek beskryf wat Calvyn beskou as die ware Kerk en sy bediening, gesag en sakramente. Hy het die gesag van die pous en die beskuldiging dat die hervormers skismaties is ontken. Vir Calvyn is die Kerk gedefinieer as die liggaam van gelowiges wat Christus aan sy hoof geplaas het. Per definisie was daar net een "katolieke" of "universele" Kerk. Daarom het hy aangevoer dat die hervormers "hul moes verlaat sodat ons na Christus kan kom."<ref>{{Harvnb|Parker|1995|p=134}}; {{Harvnb|Niesel|1980|pp=187–195}}</ref> Die bedienaars van die Kerk word beskryf uit 'n gedeelte uit [[Efesiërs]], en hulle het bestaan ​​uit [[Apostel|apostels]], [[Profeet|profete]], evangeliste, [[Pastoor|pastore]] en dokters. Calvyn het die eerste drie ampte as tydelik beskou, beperk in hul bestaan ​​tot die tyd van die Nuwe Testament. Laasgenoemde twee kantore is in die kerk in Genève gevestig. Alhoewel Calvyn die werk van die [[Ekumeniese konsilie|Ekumeniese konsilies]] gerespekteer het, het hy hulle beskou as onderworpe aan God se Woord wat in die Skrif gevind word. Hy het ook geglo dat die burgerlike en kerklike owerhede apart is en nie met mekaar moet inmeng nie.<ref>{{Harvnb|Parker|1995|pp=135–144}}</ref> Calvyn het 'n sakrament gedefinieer as 'n aardse teken wat verband hou met 'n belofte van God. Hy het slegs twee sakramente as geldig onder die nuwe verbond aanvaar: [[doop]] en die [[nagmaal]] (in teenstelling met die Katolieke aanvaarding van sewe sakramente). Hy het die Katolieke leerstelling van transsubstansiasie, en die behandeling van die nagmaal as 'n offer heeltemal verwerp. Hy kon ook nie die Lutherse leerstelling van sakramentele vereniging aanvaar waarin Christus “in, met en onder” die elemente was nie. Sy eie siening was naby Zwingli se simboliese siening, maar dit was nie identies nie. Eerder as om 'n suiwer simboliese siening te huldig, het Calvyn opgemerk dat met die deelname van die Heilige Gees geloof deur die sakrament gevoed en versterk word en dat Christus waarlik in die nagmaal teenwoordig is. In sy woorde was die eucharistiese ritueel "...'n geheim te verhewe vir my verstand om te verstaan ​​of woorde om uit te druk. Ek ervaar dit eerder as om dit te verstaan."<ref>{{Harvnb|Potter|Greengrass|1983|pp=34–42}}; {{Harvnb|McDonnell|1967|p=206}}; {{Harvnb|Parker|1995|pp=147–157}}; {{Harvnb|Niesel|1980|pp=211–228}}; {{Harvnb|Steinmetz|1995|pp=172–173}}</ref> == Kontroversies == [[Lêer:Joachim-Westphal.jpg|thumb|right|Joachim Westphal het nie saamgestem met Calvyn se teologie oor die nagmaal nie.]] Calvyn se teologie het kontroversie veroorsaak. Pierre Caroli, 'n Protestantse predikant in [[Lausanne]], het Calvyn, sowel as Viret en Farel, van Arianisme in 1536 beskuldig. Calvyn het sy oortuigings oor die Drie-eenheid verdedig in ''Confessio de Trinitate propter calumnias P. Caroli''.<ref>{{Harvnb|Gamble|2004|p=199}}; {{Harvnb|Cottret|2000|pp=125–126}}</ref> In 1551 het Jérôme-Hermès Bolsec, 'n [[geneesheer]] in Genève, Calvyn se predestinasieleer aangeval en hom daarvan beskuldig dat hy God die outeur van sonde maak. Calvyn het opgestaan ​​en 'n gedetailleerde en, volgens sy ondersteuners, briljante verdediging van predestinasie gegee<ref>[https://www.wscal.edu/resource-center/calvin-bolsec-and-the-reformation Calvin, Bolsec and the Reformation], ''Westminster Seminary California,'' Godfrey, W.R., Besoek 5 Januarie, 2024.</ref> en daarna is Bolsec uit die stad verban, en het ná Calvyn se dood 'n biografie geskryf wat Calvyn se karakter erg verguis het. <ref>{{Harvnb|Gamble|2004|pp=198–199}}; {{Harvnb|McGrath|1990|pp=16–17}}; {{Harvnb|Cottret|2000|pp=208–211}}</ref> In die volgende jaar het Joachim Westphal, 'n Gnesio-Lutherse leraar in Hamburg, Calvyn en Zwingli as ketters veroordeel deurdat hulle die eucharistiese leerstelling van die vereniging van Christus se liggaam met die elemente ontken. Calvyn se ''Defensio sanae et orthodoxae doctrinae de sacramentis'' ('n Verdediging van die gesonde en ortodokse leer oor die sakramente) was sy reaksie in 1555.<ref>{{Harvnb|Gamble|2004|pp=193–196}}; {{Harvnb|Parker|1975|p=163}}</ref> In 1556 het Justus Velsius, 'n Nederlandse dissident, 'n openbare disputasie met Calvyn gehou tydens sy besoek aan [[Frankfurt]], waarin Velsius vrye wil verdedig het teen Calvyn se leerstelling van [[Predestinasie in Calvinisme|predestinasie]]. Na die teregstelling van Servetus het 'n nabye vennoot van Calvyn, Sebastian Castellio, met hom gebreek oor die kwessie van die behandeling van ketters. In Castellio se ''Verhandeling oor ketters'' (1554), het hy gepleit vir 'n fokus op Christus se morele leerstellings in die plek van die ydelheid van teologie,<ref>{{Harvnb|Cottret|2000|pp=227–233}}</ref>en hy het daarna 'n teorie van verdraagsaamheid ontwikkel wat op Bybelse beginsels gebaseer is.<ref>{{Harvnb|Ganoczy|2004|pp=17–18}}</ref> == Calvyn en die Jode == Geleerdes het Calvyn se siening van die [[Jode]] en [[Judaïsme]] gedebatteer. Sommige het aangevoer dat Calvyn die minste [[Antisemitisme|antisemities]] onder al die groot hervormers van sy tyd was, veral in vergelyking met Martin Luther.<ref>Elazar, Daniel J. (1995). ''Covenant and Commonwealth: Europe from Christian Separation through the Protestant Reformation, Volume II of the Covenant Tradition in Politics''. New Brunswick: Transaction Publishers.</ref> Ander het aangevoer dat Calvyn stewig in die antisemitiese kamp was.<ref>{{Harvnb|Pater|1987|pp=256–296}}; {{Harvnb|Baron|1972|pp=343–344}}</ref> Geleerdes is dit eens dat dit belangrik is om te onderskei tussen Calvyn se sienings jeens die Bybelse Jode en sy houding jeens hedendaagse Jode. In sy teologie onderskei Calvyn nie tussen God se verbond met Israel en die Nuwe Verbond nie. Hy het gesê, "...al die kinders van die belofte, wedergebore uit God, wat die opdragte gehoorsaam het deur geloof wat deur liefde werk, aan die Nuwe Verbond behoort vandat die wêreld begin het."<ref>{{Harvnb|Lange van Ravenswaay|2009|p=144}} quoting from Calvin, Institutes II.11.10</ref> Nietemin was hy 'n verbondsteoloog en het aangevoer dat die Jode 'n verworpe volk is wat Jesus moet omhels om weer by die verbond in te gaan.<ref>Pak, G. Sojin.'' John Calvin and the Jews: His Exegetical Legacy''. Reformed Institute of Metropolitan Washington, 2009, p. 25.</ref> Die meeste van Calvyn se uitsprake oor die Jode van sy era was polemies. Calvyn het byvoorbeeld eenkeer geskryf: "Ek het baie met baie Jode gepraat: ek het nog nooit 'n druppel vroomheid of 'n greintjie waarheid of vindingrykheid gesien nie - nee, ek het nog nooit gesonde verstand in enige Jood gevind nie."<ref>Calvin's commentary of Daniel 2:44–45 translated by Myers, Thomas.''Calvin's Commentaries''. Grand Rapids, MI: Eerdmans, 1948, quoted in {{Harvnb|Lange van Ravenswaay|2009|p=146}}</ref> In hierdie opsig het hy min verskil van ander Protestantse en Katolieke teoloë van sy dag. <ref>{{Harvnb|Detmers|2006|p=199}}; {{Harvnb|Lange van Ravenswaay|2009|pp=143–146}}; {{Harvnb|Pak|2010|p=177}}</ref>Onder sy bestaande geskrifte het Calvyn uitdruklik kwessies van hedendaagse Jode en Judaïsme in slegs een verhandeling behandel,<ref>{{Harvnb|Pak|2010|p=3}}</ref> ''Reaksie op vrae en besware van 'n sekere Jood''.<ref>''Ad Questiones et Obiecta Iudaei cuisdam Responsio Ioannis Calvini'' in [[Corpus Reformatorum|CR]] 37:653–674 en vertaal deur R. Susan Frank in M. Sweetland Laver, ''Calvin, Jews, and Intra-Christian Polemics'' (PhD diss, Temple University, Philadelphia, 1987), pp. 220–261.</ref> Daarin het hy aangevoer dat Jode hul eie geskrifte verkeerd lees omdat hulle die eenheid van die Ou en Nuwe Testament mis.<ref>{{Harvnb|Pak|2010|p=27}}</ref> == Politieke oortuigings == Calvyn se politieke teorie was daarop gemik om die regte en vryheid van gewone mense te verseker. Alhoewel hy daarvan oortuig was dat die Bybel geen bloudruk vir 'n bepaalde regeringsvorm bevat, was hy 'n voorstander van 'n soort gemengde regering waarin demokratiese en elemente van adelsheerskappy gekombineer word. Hy het die voordele van 'n demokratiese stelsel gewaardeer.<ref>Jan Weerda: ''Calvin''. In: ''Evangelisches Soziallexikon''. Stuttgart 1954, kol. 210</ref> Om magsmisbruik verder te beperk en te verhoed, het Calvyn voorgestel om politieke gesag deur middel van wigte en teenwigte tussen verskillende instellings soos adel, laer stande of magistrate te verdeel. Volgens sy leerstellings raak heersers, wat in opstand teen God kom, hul goddelike voorreg kwyt en moet omvergewerp word.<ref>Clifton E. Olmstead: ''History of Religion in the United States''. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall 1960, bl. 9-10</ref><ref>Jan Weerda: ''Calvin''. In: ''Evangelisches Soziallexikon'', kol. 211</ref> Staat en kerk is geskei, ofskoon hulle ten voordeel van die volk moet saamwerk. Christelike magistrate moet seker maak dat die kerk sy opdrag in vryheid kan uitvoer. In uiterste gevalle moet die magistrate gevaarlike ketters verban of teregstel. Maar niemand kan gedwing word om hom tot die Protestantse geloof te bekeer nie.<ref>Jan Weerda: ''Calvin''. In: ''Evangelisches Soziallexikon'', kol. 212</ref><ref>Otto Weber: ''Calvin, Johannes''. In: ''Die Religion in Geschichte und Gegenwart''. Derde uitgawe, boekdeel I (1957), kol. 1598</ref> Calvyn het landbou en tradisionele ambagte as gewone menslike aktiwiteite beskou. Ten opsigte van handel en finansies was hy meer liberaal ingesteld as [[Martin Luther]], alhoewel albei woekering skerp veroordeel het. Calvyn het nogtans die heffing van matige rente op lenings toegestaan. Soos die ander kerkhervormers het Calvyn werk as 'n middel beskou waardeur gelowiges hul waardering vir God se genade en hul verlossing deur Christus betoon en 'n diens vir hul bure verrig. Elkeen was verplig om te werk, terwyl bedelary veroordeel is. Die gedagte dat ekonomiese sukses as 'n sigbare teken vir God se guns beskou kon word, het in Calvyn se denke slegs 'n ondergeskikte rol gespeel. Dit het eers in latere en meer gesekulariseerde vorme van Calvinisme tot die voorgrond getree om die vertrekpunt van Max Weber se teorie oor die opkoms van kapitalisme te word. == Lasterlike aanvalle deur Rooms-Katolieke == Jerome Bolsec het 'n biografie van Calvyn in 1577 geskryf en beweer dat Calvyn [[sodomie]] gepleeg het terwyl hy in [[Noyon]] in 1527 (ouderdom 18) was, en dat hy eers op die laaste oomblik die straf om op die brandstapel verbrand te word vrygespring het, in plaas daarvan om die baie milde alternatief te ontvang om gebrandmerk te word met 'n [[fleur-de-lis]] op die skouer.<ref name="Backus">Backus, Irena. "Roman Catholic Lives of Calvin from Bolsec to Richelieu: Why the Interest?". Section [https://books.google.com/books?id=wSza_fU2yI4C&pg=PA31 "Jerome Bolsec"], pp. 26-32 (see 27 last paragraph, 29-32). In Randall C. Zachman, ed. (2008). ''John Calvin and Roman Catholicism: Critique and Engagement, Then and Now''. Baker Academic,{{ISBN|080103597X}}. Accessed 25 Nov 2023.</ref> Dit word vandag as lasterlike beskuldigings beskou deur Bolsec, wie 'n voormalige medewerker van Calvyn was en na 'n uitval na [[Katolisisme]] teruggekeer het. Bolsec het Calvyn na sy dood retories van baie "on-Christelike" tipes seksuele gedrag beskuldig het.<ref name=Backus/> Dit is bekend dat Bolsec gebeure uit die lewens van ten minste twee mans van Noyon met die naam Jean Cauvin saamgevoeg het, en het gerugte en fiksie daarby gevoeg. Irena Backus verduidelik dat Bolsec se lasterlike beskuldigings as 'n reaksie op 'n oorverskonende artikel deur Beza, wat oordrewe die hervormer se morele eienskappe geprys het, was.<ref name=Backus/> ==Werke== Calvyn se eerste gepubliseerde werk was 'n kommentaar op [[Lucius Annaeus Seneca|Seneca]] se ''De Clementia''. Gepubliseer op eie koste in 1532, het dit getoon dat hy 'n humanis was in die tradisie van Erasmus met 'n deeglike begrip van klassieke wetenskap.<ref>{{Harvnb|De Greef|2004|p=41}}; {{Harvnb|McGrath|1990|pp=60–62}}; {{Harvnb|Cottret|2000|pp=63–65}}; {{Harvnb|Steinmetz|2009|}}</ref> Sy eerste teologiese werk, die ''Psychopannychia'', het gepoog om die leerstelling van sielslaap soos gepromulgeer deur die [[Anabaptisme|Anabaptiste]] te weerlê. Calvyn het dit waarskynlik geskryf gedurende die tydperk ná Cop se toespraak, maar dit is eers in 1542 in [[Straatsburg]] gepubliseer.<ref>{{Harvnb|De Greef|2004|p=53}}; {{Harvnb|Cottret|2000|pp=77–82}}</ref> [[Lêer:John Calvin's handwriting 01.jpg|thumb|left|Calvyn het baie briewe aan godsdienstige en politieke leiers regoor Europa geskryf, insluitend hierdie een wat aan [[Edward VI van Engeland]] gestuur is. |320x320px]] Calvyn het kommentaar op die meeste van die boeke van die Bybel gelewer. Sy eerste kommentaar op [[Brief aan die Romeine]] is in 1540 gepubliseer, en hy het beplan om kommentare oor die hele [[Nuwe Testament]] te skryf. Ses jaar het verloop voordat hy sy tweede geskryf het, 'n kommentaar op [[1 Korintiërs|Eerste brief aan die Korintiërs]], maar daarna het hy meer aandag daaraan gewy om sy doel te bereik. Binne vier jaar het hy kommentaar op al die [[Paulus van Tarsus|Pauliniese briewe]] gepubliseer, en hy het ook die kommentaar op Romeine hersien. Hy het toe sy aandag gevestig op die algemene briewe ([[Brief van Jakobus]], [[1 Petrus|Eerste brief van Petrus]], [[2 Petrus|Tweede Brief van Petrus]], [[1 Johannes|Eerste brief van Johannes]] en die [[Judas|Brief van Judas]]) en wy dit toe aan [[Edward VI van Engeland]]. Teen 1555 het hy sy werk oor die Nuwe Testament voltooi en klaargemaak met die [[Handelinge]] en die [[Evangelie|Evangelies]] (hy het slegs die kort [[2 Johannes|tweede]] en [[3 Johannes|derde]] Johannesbriewe en die [[Openbaring]] weggelaat). Vir die Ou Testament het hy kommentare geskryf oor [[Jesaja]], die boeke van die [[Pentateug]], die [[Psalms]], en [[Josua]]. Die materiaal vir die kommentare het dikwels ontstaan ​​uit lesings aan studente en predikante wat hy herwerk het vir publikasie. Vanaf 1557 kon hy nie tyd kry om hierdie metode voort te sit nie, en hy het toestemming gegee dat sy lesings uit stenograwe se notas gepubliseer word. Hierdie ''Praelectiones'' het die klein profete, [[Daniël]], [[Jeremia]], [[Klaagliedere van Jeremia|Klaagliedere]] en 'n deel van [[Esegiël]].<ref>{{Harvnb|De Greef|2004|pp=44–45}}; {{Harvnb|Parker|2006|pp=134–136, 160–162}}</ref> [[Lêer:John Calvin Titian B.jpg|Portret van Calvyn deur Titian.|thumb]] [[Lêer:Swiss-Commemorative-Coin-2017a-CHF-20-obverse.png|thumb|Calvyn (links) en Huldrych Zwingli op 'n Switserse munt ter herdenking van die 500ste herdenking van die Hervorming.]] Calvyn het ook baie briewe en verhandelings geskryf. Na aanleiding van die ''Responsio ad Sadoletum'' het Calvyn 'n ope brief op versoek van Bucer aan [[Karel V, Heilige Romeinse Keiser|Karel V]] in 1543, ''Supplex exhortatio ad Caesarem'' geskryf, om die gereformeerde geloof te verdedig. Dit is gevolg deur 'n ope brief aan die pous (''Admonitio paterna Pauli III'') in 1544, waarin Calvyn [[Pous Paulus III|Paulus III]] vermaan het omdat hy die hervormers van enige vooruitsig op toenadering ontneem het. Die pous het voortgegaan om die Konsillie van Trente te open, wat gelei het tot dekrete teen die hervormers. Calvyn het die dekrete weerlê deur die ''Acta synodi Tridentinae cum Antidoto'' (Verrigtinge van die Sinode van Trente met teenmiddel) in 1547 op te stel. Toe Charles 'n kompromisoplossing met die ''Augsburg Interim'' probeer vind het, het Bucer en Bullinger Calvyn aangemoedig om reageer. Hy het die verhandeling, ''Vera Christianae pacificationis et Ecclesiae reformandae ratio'' (Die ware stelsel van Christelike pasifikasie en die hervorming van die Kerk) in 1549 geskryf, waarin hy die leerstellings beskryf wat gehandhaaf moet word, insluitend regverdiging deur geloof.<ref>{{Harvnb|De Greef|2004|pp=46–48}}</ref> Calvyn het baie van die grondliggende dokumente vir gereformeerde kerke verskaf, insluitend dokumente oor kategese, liturgie en kerkbestuur. Hy het ook verskeie geloofsbelydenisse afgelê om die kerke te verenig. In 1559 het hy die Franse belydenis van geloof, die Galliese Belydenis opgestel en die sinode in Parys het dit met min veranderinge aanvaar. Die [[Nederlandse Geloofsbelydenis|Belgiese Belydenis]] van 1561, 'n Nederlandse geloofsbelydenis, was deels op die Galliese Belydenis gegrond.<ref>{{Harvnb|De Greef|2004|pp=50–51}}</ref> == Nalatenskap == [[Lêer:ReformationWallGeneva.JPG|links|duimnael|''Mur des Réformateurs'' in [[Genève]], [[Switserland]], met (van links na regs) Guillaume Farel, '''Johannes Calvyn''', Théodore de Bèze en [[John Knox]]]] Ná die dood van Calvyn en sy opvolger, Beza, het die Geneefse stadsraad geleidelik beheer verkry oor lewensterreine wat voorheen in die kerklike domein was. Toenemende sekularisasie het gepaard gegaan met die agteruitgang van die kerk. Selfs die Geneefse ''académie'' is verduister deur universiteite in [[Leiden Universiteit|Leiden]] en [[Ruprecht-Karls-universiteit|Heidelberg]], wat die nuwe vestings van Calvyn se idees geword het, wat eers deur Joachim Westphal as "Calvinisme" geïdentifiseer is in 1552. Teen 1585 het Genève, eens die bron van die hervormingsbeweging, bloot sy simbool geword.<ref>{{Harvnb|McGrath|1990|pp=200–201}}; {{Harvnb|Cottret|2000|p=239}}</ref> Calvyn het altyd gewaarsku om hom as 'n "afgod" en Genève as 'n nuwe "[[Jerusalem]]" te beskryf. Hy het mense aangemoedig om aan te pas by die omgewings waarin hulle hulself bevind. Selfs tydens sy polemiese woordewisseling met Westphal het hy 'n groep Franssprekende vlugtelinge, wat hulle in [[Wesel]], Duitsland gevestig het, aangeraai om by die plaaslike Lutherse kerke te integreer. Ten spyte van sy verskille met die [[Lutheranisme|Lutherane]], het hy nie ontken dat hulle lede van die ware Kerk was nie. Calvyn se erkenning van die noodsaaklikheid om by plaaslike omstandighede aan te pas, het 'n belangrike kenmerk van die reformatoriese beweging geword soos dit oor Europa versprei het.<ref>{{Harvnb|Pettegree|2004|pp=207–208}}</ref> As gevolg van Calvyn se sendingwerk in Frankryk het sy hervormingsprogram uiteindelik die Franssprekende provinsies van Nederland bereik. Calvinisme is aangeneem in die Keurvorstedom van die Palts onder Keurvors Frederik III, wat gelei het tot die formulering van die [[Heidelbergse Kategismus]] in 1563. Dit en die [[Nederlandse Geloofsbelydenis|Belgiese Belydenis]] is aangeneem as belydenisstandaarde in die eerste sinode van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerkfamilie|Nederduitse Gerformeerde Kerke]] by [[Emden]]​​ in 1571. Verskeie leidende goddelikes, hetsy Calvinisties of diegene wat simpatiek teenoor Calvinisme was, het hulle in Engeland gevestig ([[Martin Bucer]], Pietro Martire Vermigli, en Jan Laski) en Skotland ([[John Knox]]). Tydens die [[Engelse Burgeroorlog]] het die Calvinistiese Puriteinses die [[Westminster-konfessie]] vervaardig, wat die belydenisstandaard geword het vir Presbiteriaanse Kerke in die Engelssprekende wêreld. Aangesien die [[Ottomaanse Ryk]] nie [[Islam|Moslem]]-bekering op sy verowerde westerse gebiede gedwing het nie, is gereformeerde idees vinnig aangeneem in die tweederdes van Hongarye wat hulle beset het (die [[Huis van Habsburg]]-regeer die derde deel van Hongarye en het Katoliek gebly). 'n Gereformeerde Grondwetlike Sinode is in 1567 in [[Debrecen]], die hoofspilpunt van Hongaarse Calvinisme, gehou, waar die Tweede Helvetiese Belydenis aanvaar is as die amptelike belydenis van Hongaarse Calviniste. Nadat Calvinisme in Europa gevestig het, het die beweging voortgegaan om na ander dele van die wêreld te versprei, insluitend [[Noord-Amerika]], [[Suid-Afrika]] en [[Korea]].<ref>{{Harvnb|Holder|2004|pp=246–256}}; {{Harvnb|McGrath|1990| pp=198–199}}</ref> Calvyn het nie geleef om die grondslag van sy werk te sien groei tot 'n internasionale beweging nie; maar sy dood het sy idees toegelaat om uit hul stad van herkoms te breek, om ver buite hul grense te slaag en hul eie kenmerkende karakter te vestig.<ref>{{Harvnb|Pettegree|2004|p=222}}</ref> Calvyn word op [[27 Mei]] herdenk as 'n ''Vernuwer van die Kerk'' ​​in Lutherse kerke.<ref>{{Cite web |date=2006-09-08 |title=The Church Year |url=http://www.renewingworship.org/ELW/content/PDF/ChurchYear_asm_20060119.pdf |access-date=2023-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060908112753/http://www.renewingworship.org/ELW/content/PDF/ChurchYear_asm_20060119.pdf |archive-date=8 September 2006 }}</ref> Calvyn word ook onthou in die [[Kerk van Engeland]] met 'n herdenking op [[26 Mei]].<ref>{{Cite web|title=The Calendar|url=https://www.churchofengland.org/prayer-and-worship/worship-texts-and-resources/common-worship/churchs-year/calendar|access-date=27 March 2021|website=The Church of England|language=en}}</ref> Die [[Noordwes-Universiteit]] se Calvyn-fontein was gebou ter nagedagtenis aan hom.<ref>{{Cite web|url=https://www.youvisit.com/tour/panoramas/nwu/80088?id=9304|title=Calvyn fontein|website=youvisit.com|language=en|access-date=3 February 2024}}</ref> == Sien ook == * [[Calvinisme]] * [[Extra Calvinisticum]] * [[Predestinasie in Calvinisme]] * [[Martin Bucer]] * [[Drie Suster Kerke|Drie Suster(s)kerke]] van Suid-Afrika * [[Hugenote]] * [[Protestantisme]] * [[Protestantse Hervorming]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{Citation | last = Baron | first = Salo | contribution = John Calvin and the Jews | year =1972 | editor-last =Feldman | editor-first =Leon A. | title =Ancient and Medieval Jewish History | place =New Brunswick, New Jersey | publisher=Rutgers University Press | oclc = 463285878 }} (originally published 1965). * {{Citation | last = Berg | first = Machiel A. van den | title = Friends of Calvin | publisher= [[William B. Eerdmans Publishing Co.]] | year = 2009 | place = Grand Rapids, Mi. | isbn = 978-0-8028-6227-3 }} * {{Citation | last = Bouwsma | first =William James | title =John Calvin: A Sixteenth-Century Portrait | publisher=[[Oxford University Press]] | year =1988 | place = New York| isbn = 978-0-19-504394-5|url=https://archive.org/details/johncalvin00will}}. * {{Citation | last=Calvin | first=John | title=Institutio Christianae religionis |trans-title=Institutes of the Christian Religion | orig-year=1564 |year=1989|language=la|others=Translated by Henry Beveridge |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing Company | location=Grand Rapids, MI | url=http://www.ccel.org/ccel/calvin/institutes}} * {{Citation | last = Chung | first = Sung Wook | title = Admiration and Challenge: Karl Barth's Theological Relationship with John Calvin | publisher=[[Peter Lang (publisher)|Peter Lang]] | year =2002 | place = New York | isbn = 978-0-82-045680-5}}. * {{Citation | last = Chung | first = Sung Wook | title = John Calvin and Evangelical Theology: Legacy and Prospect | publisher=[[Westminster John Knox (publisher)|Westminster John Knox]] | year =2009 | place = Louisville, KY | isbn = 978-0-82-045680-5}}. * {{Citation | last = Cottret | first =Bernard | trans-title =Calvin: A Biography | publisher=Wm. B. Eerdmans | year =2000 | place = Grand Rapids, Michigan| isbn = 978-0-8028-3159-0|title=Calvin: Biographie|orig-year=1995|language=fr|others=Translated by M. Wallace McDonald}} * {{Citation | last = De Greef | first = Wulfert | contribution = Calvin's writings | year =2004 | editor-last =McKim | editor-first =Donald K. | title =The Cambridge Companion to John Calvin | place =Cambridge | publisher=[[Cambridge University Press]] | isbn =978-0-521-01672-8}} * {{Citation | last = De Greef |author-mask=8| first = Wulfert | title =The Writings of John Calvin: An Introductory Guide | publisher=Westminster John Knox Press | year =2008 | place = Louisville, Kentucky| isbn = 978-0-664-23230-6}} * {{Citation | last = Detmers | first = Achim | contribution = Calvin, the Jews, and Judaism | year =2006 | editor-last =Bell | editor-first =Dean Phillip | editor2-last = Burnett | editor2-first = Stephen G. | title =Jews, Judaism, and the Reformation in Sixteenth-Century Germany | place =Leiden | publisher=Brill | isbn = 978-90-04-14947-2 }}. * {{Citation | last = DeVries | first = Dawn | contribution = Calvin's preaching | year =2004 | editor-last =McKim | editor-first =Donald K. | title =The Cambridge Companion to John Calvin | place =Cambridge | publisher=[[Cambridge University Press]] | isbn =978-0-521-01672-8}} * {{Citation | last = [[Thomas Henry Dyer|Dyer, Thomas Henry]] | title=The Life of John Calvin| publisher=John Murray | year = 1850 | place = London | url = https://books.google.com/books?id=Po8uAAAAYAAJ}} * {{Citation | last = Gamble | first = Richard C. | contribution = Calvin's controversies | year =2004 | editor-last =McKim | editor-first =Donald K. | title =The Cambridge Companion to John Calvin | place =Cambridge | publisher=[[Cambridge University Press]] | isbn =978-0-521-01672-8}} * {{Citation | last = Ganoczy | first = Alexandre | contribution = Calvin's life | year =2004 | editor-last =McKim | editor-first =Donald K. | title =The Cambridge Companion to John Calvin | place =Cambridge | publisher=[[Cambridge University Press]] | isbn =978-0-521-01672-8}} * {{Citation|last=Ganoczy|first=Alexandre |contribution =Calvin, John |year=2005 |editor-last1=Hillebrand | editor-first1=Hans J. |title=The Oxford Encyclopedia of the Reformation |place=Oxford |publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-195-06493-3}} * {{Citation | last = Gerrish | first = R. A. | contribution = The place of Calvin in Christian theology | year =2004 | editor-last =McKim | editor-first =Donald K. | title =The Cambridge Companion to John Calvin | place =Cambridge | publisher=[[Cambridge University Press]] | isbn =978-0-521-01672-8}} * {{Citation | last = Graham | first =W. Fred | title =The Constructive Revolutionary: John Calvin and His Socio-Economic Impact| publisher=John Knox Press | year =1971 | place = Richmond, Virginia| isbn = 978-0-8042-0880-2}}. * {{Citation | last = Helm | first =Paul | title =John Calvin's Ideas | publisher=[[Oxford University Press]] | year =2004 | place = Oxford| isbn = 978-0-19-925569-6}}. * {{Citation | last = Heron | first =Alasdair | editor-last = Lacoste| editor-first = Jean-Yves | title =John Calvin|encyclopedia=Encyclopedia of Christian Theology | publisher=CRC Press |year =2005| place = New York}}. * {{Citation | last = Hesselink | first = I. John | contribution = Calvin's theology | year =2004 | editor-last =McKim | editor-first =Donald K. | title =The Cambridge Companion to John Calvin | place =Cambridge | publisher=[[Cambridge University Press]] | isbn =978-0-521-01672-8}} * {{Citation | last = Holder | first = R. Ward | contribution = Calvin's heritage | year =2004 | editor-last =McKim | editor-first =Donald K. | title =The Cambridge Companion to John Calvin | place =Cambridge | publisher=[[Cambridge University Press]] | isbn =978-0-521-01672-8}} * {{Citation | last =Lane | first = Anthony N.S. | contribution = Calvin's Institutes | year =2009 | title= A Reader's Guide | place =Grand Rapids |publisher=[[Baker Publishing Group]] | isbn = 978-0-8010-3731-3}} * {{Citation | last = Lange van Ravenswaay | first = J. Marius J. | contribution = Calvin and the Jews | year =2009 | editor-last =Selderhuis | editor-first =Herman J. | trans-title =The Calvin Handbook | place =Grand Rapids, Michigan | publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing Co. | isbn =978-0-8028-6230-3 |language=nl |title=Calvijn Handboek |orig-year=2008 |others=Translated by Kampen Kok}} * {{citation | last = Manetsch | first = Scott M. | title = Calvin's Company of Pastors: Pastoral Care and the Emerging Reformed Church, 1536–1609 | publisher = [[Oxford University Press]] | year = 2013 | location = New York | series = Oxford Studies in Historical Theology}} * {{Citation | last = McDonnell | first =Kilian | title =John Calvin, the Church, and the Eucharist | publisher=[[Princeton University Press]] | year =1967 | place = Princeton| oclc = 318418}}. * {{Citation | last = McGrath | first =Alister E. | author-link =Alister McGrath | title =A Life of John Calvin | publisher=[[Basil Blackwell]] | year =1990 | place = Oxford| isbn = 978-0-631-16398-5}}. * {{Citation | last =McNeill | first =John Thomas | author-link =John T. McNeill | title =The History and Character of Calvinism | publisher =Oxford University Press | year =1954 | place =Oxford | isbn =978-0-19-500743-5 | url-access =registration | url =https://archive.org/details/historycharacter0000mcne }}. * {{Citation | last = Niesel | first =Wilhelm | title =The Theology of Calvin | publisher=Baker Book House | year =1980 | place = Grand Rapids, Michigan| isbn = 978-0-8010-6694-8}}. * {{Citation | last = Olsen | first = Jeannine E. | contribution = Calvin and social-ethical issues | year =2004 | editor-last =McKim | editor-first =Donald K. | title =The Cambridge Companion to John Calvin | place =Cambridge | publisher=[[Cambridge University Press]] | isbn =978-0-521-01672-8}} * {{Citation | last = Pak | first = G. Sujin | title =The Judaizing Calvin | publisher=[[Oxford University Press]] | year =2010 | place = Oxford | isbn = 978-0-19-537192-5}}. * {{Citation | last = Parker | first =T. H. L. | title =Calvin: An Introduction to His Thought | publisher=Geoffrey Chapman | year =1995 | place = London| isbn = 978-0-225-66575-8}}. * {{Citation | last = Parker |author-mask=7| first =T. H. L. | title =John Calvin | publisher=Lion Publishing plc | year =1975 | place = Tring, Hertfordshire, England| isbn = 978-0-7459-1219-6}}. * {{Citation | last = Parker |author-mask=7| first =T. H. L. | title =John Calvin: A Biography | publisher=Lion Hudson plc | year =2006 | place = Oxford| isbn = 978-0-7459-5228-4|url=https://archive.org/details/johncalvinbiogra00park}}. * {{Citation | last = Pater | first = Calvin Augustus | contribution = Calvin, the Jews, and the Judaic Legacy | year =1987 | editor-last =Furcha | editor-first =E. J. | title =In Honor of John Calvin: Papers from the 1986 International Calvin Symposium | place =Montreal | publisher=McGill University Press | isbn = 978-0-7717-0171-9 }}. * {{Citation | last = Pettegree | first = Andrew | contribution = The spread of Calvin's thought | year =2004 | editor-last =McKim | editor-first =Donald K. | title =The Cambridge Companion to John Calvin | place =Cambridge | publisher=[[Cambridge University Press]] | isbn =978-0-521-01672-8}} * {{Citation | last1 = Potter | first1 =G. R. |author-link=George Richard Potter| last2 = Greengrass | first2 = M. | title =John Calvin | publisher=Edward Arnold (Publishers) Ltd. | year =1983 | place = London | isbn = 978-0-7131-6381-0}}. * {{Citation | last =Steinmetz | first =David C. | author-link =David Steinmetz (historian) | title =Calvin in Context | publisher =[[Oxford University Press]] | year =1995 | place =Oxford | isbn =978-0-19-509164-9 | url-access =registration | url =https://archive.org/details/calvinincontext0000stei }}. * {{Citation | last = Steinmetz |author-mask=9| first = David C. | title = Calvin as Biblical Interpreter Among the Ancient Philosophers | journal=Interpretation | volume = 63 | pages = 142–153 | year = 2009 | doi = 10.1177/002096430906300204 | issue = 2 |s2cid=170454772}} ==Verdere Leesstof == * {{cite book|editor1-last=Backus|editor1-first=Irena|editor2-first=Philip|editor2-last=Benedict|editor2-link=Philip Benedict|title=Calvin and His Influence, 1509–2009|publisher=Oxford University Press|year=2011}} * {{Citation | last = Balserak | first = Jon | title = John Calvin as Sixteenth-Century Prophet | publisher = [[Oxford University Press]] | year = 2014| place = Oxford | isbn = 978-0-198-70325-9}}. * {{Citation | last = Calvin | first = Claude Wesley | title = The Calvin Families: Origin and History of the American Calvins, with a Partial Genealogy | publisher = Edwards Brothers, Inc. | year = 1945 | place = Ann Arbor | url = https://books.google.com/books?id=RUc5AAAAMAAJ | isbn = 978-0-598-99702-9}}. * {{Citation | last = Gordon | first = Bruce |author-link=Bruce Gordon (historian) | title = Calvin | publisher = [[Yale University Press]] | year = 2009| place = London/New Haven | isbn = 978-0-300-17084-9}}. * {{Cite book |last=Muller|first=Richard A.|title=The Unaccommodated Calvin: Studies in the Foundation of a Theological Tradition|year=2001|isbn=978-0-19-515168-8|author-link=Richard Muller (theologian)|publisher=Oxford University Press}} * {{cite book | last=Mullett| first=Michael | title=John Calvin | location=London| publisher=[[Routledge]] | year=2011| isbn=978-0-41547-699-7}} * {{cite book | last=Sewell | first=Alida Leni | title=Calvin, the Body and Sexuality: An Inquiry into His Anthropology | location=Amsterdam | publisher=VU University Press | year=2011| isbn=978-90-8659-587-7 }} * {{cite book | last = Selderhuis| first = Herman |author-link=Herman Selderhuis | title = The Calvin Handbook | location = Grand Rapids | publisher= Eerdmans | year=2009| isbn=978-0-8028-6230-3 }} * Tamburello, Dennis E. (2007), [https://books.google.com/books?id=6s869kELMZwC&pg=PA176 ''Union with Christ: John Calvin and the Mysticism of St. Bernard''], Louisville, Kentucky: [[Westminster John Knox|Westminster John Knox Press]], {{ISBN|978-0-664-22054-9}} == Eksterne skakels == * {{en}}{{Gutenberg author |id=6425| name=Johannes Calvyn}} * {{en}}{{Internet Archive author |sname=Johannes Calvyn}} * {{en}}[https://www.calvin.edu/meeter/publications/calvin-bibliography.htm Die Johannes Calvyn Bibliografie] van die H. Henry Meeter-sentrum vir Calvynstudies * {{en}}[http://www.calvin.edu/library/database/card/ Calvinisme Hulpbronne Databasis] * {{en}}[http://www.newadvent.org/cathen/03195b.htm "John Calvin"] in die ''Katolieke Ensiklopedie''—Rooms-Katolieke kritiek op Calvyn * {{af}}[http://www.cjbf.co.za/boeke/1559.html Die volledige 4-boekdeel vertalings van '''''Institusie van die Christelike godsdiens''''' (1559-vertaling)] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Calvyn, Johannes}} [[Kategorie:Franse predikante]] [[Kategorie:Franse teoloë]] [[Kategorie:Switserse teoloë]] [[Kategorie:Protestantse Hervormers]] [[Kategorie:Calvinisme]] [[Kategorie:Genève]] [[Kategorie:Geboortes in 1509]] [[Kategorie:Sterftes in 1564]] 7k3rzttxym6rwy7ib6yc0jvs0lmx3m9 0 20697 2917829 2865666 2026-07-16T18:51:10Z Oursana 48196 -+Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg 2917829 wikitext text/x-wiki Onderstaande is 'n '''lys van kommandeurs en goewerneurs van die [[Kaapkolonie]]''' ([[Kaap die Goeie Hoop]] en omgewing). == [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie|VOC]]-tydperk (Nederlandse kolonie) == Tydens die bewind van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie aan die Kaap is, tot 1691, 'n kommandeur as bevelvoerder van die Kaap aangestel. Vanaf [[1691]] is 'n goewerneur as bevelvoerder aangestel. Vanaf 1792 is 'n kommissaris-generaal as bevelvoerder aangestel. === Kommandeurs === [[Lêer:Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg|duimnael|upright|Jan van Riebeeck]] * 1652–1662: [[Jan van Riebeeck]] * 1662–1666: [[Zacharias Wagenaer]] * 1666–1668: [[Cornelis van Quaelberg]] * 1668–1670: [[Jacob Borghorst]] * 1670–1671: [[Pieter Hackius]] (ook goewerneur) * 1672–1672: [[Albert van Breugel]] (waarnemend) * 1672–1676: [[IJsbrand Godske]] (goewerneur) * 1676–1678: [[Johan Bax van Herenthals]] * 1678–1679: [[Hendrik Crudop]] (waarnemend) * 1679–1691: [[Simon van der Stel]] === Goewerneurs === [[Lêer:Simon van der Stel.jpg|duimnael|upright|Simon van der Stel]] * 1691–1699: [[Simon van der Stel]] * 1699–1707: [[Willem Adriaan van der Stel]] * 1707–1708: [[Johannes Cornelis d’Ableing]] (waarnemend) * 1708–1711: [[Louis van Assenburg]] * 1711–1714: [[Willem Helot]] (waarnemend) * 1714–1724: Lt.kol. [[Maurits Pasques de Chavonnes]] * 1724–1727: [[Jan de la Fontaine]] (waarnemend) * 1727–1729: [[Pieter Gysbert Noodt]] * 1729–1737: Jan de la Fontaine (waarnemend) * 1737–1737: Jan de la Fontaine * 1737–1737: [[Adriaan van Kervel]] * 1737–1739: [[Daniël van den Henghel]] (waarnemend) * 1739–1751: [[Hendrik Swellengrebel]] * 1751–1771: [[Ryk Tulbagh]] * 1771–1774: [[Joachim van Plettenberg]] (waarnemend)<ref>1772: [[Pieter van Rheede van Oudtshoorn]]: op pad na Kaap dood. [[Oudtshoorn]] is na hom vernoem.</ref> * 1774–1785: Joachim van Plettenberg * 1785–1791: [[Cornelis Jacob van de Graaff]] * 1791–1792: [[Johannes Izaac Rhenius]] (waarnemend) * 1792–1793: [[Sebastiaan Cornelis Nederburgh]] en [[Simon Hendrik Frijkenius]] (kommissaris-generaal) * 1793–1795: [[Abraham Josias Sluysken]] (kommissaris-generaal) == Eerste Britse besetting == [[Lêer:George Macartney, 1st Earl Macartney by Lemuel Francis Abbott.jpg|duimnael|upright|George Macartney]] * 1797–1798: [[George Macartney]] * 1798–1799: [[Francis Dundas]] (waarnemend) * 1799–1801: [[George Yonge]] * 1801–1803: Francis Dundas (waarnemend) == [[Bataafse Republiek]]-tydperk == * 1803–1804: [[Jacob Abraham de Mist]] * 1803–1806: Lt.genl. [[Jan Willem Janssens]] == Tweede Britse besetting == * 1806–1807: [[David Baird]] (waarnemend) * 1807–1807: [[Henry George Grey]] (waarnemend) * 1807–1811: [[Du Pré Alexander, graaf van Caledon]] * 1811–1811: Henry George Grey (waarnemend) * 1811–1814: [[John Cradock]] * 1813–1814: [[Robert Meade]] (waarnemend vir John Cradock) == Britse kolonie == === Goewerneurs === [[Lêer:Lord Charles Somerset.png|duimnael|upright|Charles Somerset]] [[Lêer:SirWalterHelyHenderson.jpg|duimnael|upright|Walter Hely-Hutchinson]] * 1814–1826: [[Charles Somerset]] * 1820–1821: Sir [[Rufane Donkin]] (waarnemend vir Charles Somerset) * 1826–1828: [[Richard Bourke]] (waarnemend) * 1828–1833: [[Galbraith Lowry Cole]] * 1833–1834: [[Thomas Francis Wade]] (waarnemend, vanaf 1834 vir Benjamin D'Urban) * 1834–1838: [[Benjamin D'Urban]] * 1838–1844: Sir [[George Thomas Napier]] * 1844–1847: [[Peregrine Maitland]] * 1847–1847: [[Henry Pottinger]] * 1847–1852: [[Harry Smith]] * 1852–1854: [[George Cathcart]] * 1854–1854: [[Charles Henry Darling]] (waarnemend) * 1854–1861: [[George Grey]] * 1859–1860: [[Robert Wynyard]] (waarnemend vir George Grey) * 1861–1862: Robert Wynyard (waarnemend) * 1862–1870: [[Philip Wodehouse]] * 1870–1870: [[Charles Craufurd Hay]] (waarnemend) * 1870–1877: [[Henry Barkly]] * 1877–1880: [[Henry Bartle Frere]] * 1880–1880: [[Henry Hugh Clifford]] (waarnemend) * 1880–1881: [[George Cumine Strahan]] (waarnemend) * 1881–1889: [[Hercules Robinson]] * 1881–1881: [[Lycester Smythe]] (waarnemend vir Hercules Robinson) * 1883–1884: Lycester Smythe (waarnemend vir Hercules Robinson) * 1886–1886: [[Henry Torrens]] (waarnemend vir Hercules Robinson) * 1889–1889: [[Henry Augustus Smyth]] (waarnemend) * 1889–1895: [[Henry Loch]] * 1891–1892: [[William Gordon Cameron]] (waarnemend vir Henry Loch) * 1894–1894: William Gordon Cameron (waarnemend vir Henry Loch) * 1895–1897: [[Hercules Robinson]] * 1897–1897: [[William Howley Goodenough]] (waarnemend) * 1897–1901: [[Alfred Milner]] * 1898–1899: [[William Francis Butler]] (waarnemend vir Alfred Milner) * 1901–1910: [[Walter Hely-Hutchinson]] * 1909–1909: [[Henry Jenner Scobell]] (waarnemend vir Walter Hely-Hutchinson) == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * KENNIS,  vol 8, 1980, bl. 1474-1475, {{ISBN|0 7981 0830 4}} [[Kategorie:Kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie| ]] [[Kategorie:Nederlandse lyste|Kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie]] [[Kategorie:Lyste van ampsbekleërs|Kaapkolonie, kommandeurs en goewerneurs]] 0x9wqqiu5a2pouw0z8g0rqahm2au70a 0 25350 2917770 2646422 2026-07-16T13:40:03Z GeniusElephant678 205531 2917770 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk|région=[[Lêer:Flag of Auvergne.svg|27px]] <span style="font-size:1.4em;">Auvergne</span> [[Lêer:Flag of Auvergne.svg|27px]] ---- <br /> [[Lêer:Flag of the former Region of Auvergne.svg|140px]] [[Lêer:Blason de l'Auvergne.svg|100px]] |Hoofstad= [[Clermont-Ferrand]] |Bevolking=1&nbsp;339&nbsp;247 |DatumBev=[[2007]] |Bevolkingsdigtheid=51 |Oppervlakte=26&nbsp;013 |Arrondissements=14 |Kantons=158 |Munisipaliteite=1&nbsp;310 |President=René Souchon (PS) |Départements=[[Allier]] (03)<br />[[Cantal]] (15)<br />[[Haute-Loire]] (43)<br />[[Puy-de-Dôme]] (63) |Ligging=[[Lêer:Auvergne map.png]] }} '''Auvergne''' [{{IPA|oˈvɛʀɲ}}] ([[Oksitaans]] ''Auvèrnhe / Auvèrnha'') is 'n geskiedkundige provinsie en tans 'n administratiewe gewes ([[Frans]]: ''région'') in die [[Sentraalmassief]], die bergagtige hartland van [[Frankryk]]. Sy bewoners word in Frans ''Auvergnats'' genoem. Die administratiewe setel of prefektuur van Auvergne is [[Clermont-Ferrand]] wat vroeër ook as die historiese provinsie se hoofstad gefungeer het. Die gewes, wat uit die vier [[département]]s Allier, Cantal, Haute-Loire en Puy-de-Dôme bestaan, is met sy bergspitse en gebluste [[vulkaan|vulkane]], mere en weivelde grotendeels 'n ongerepte natuurgebied wat soos 'n bergvesting in die hart van Frankryk lê. Auvergne is ook die brongebied van talle riviere. == Geografie == [[Lêer:Panorama puy de dome sud.jpg|duimnael|links|600px|'n Panoramiese uitsig oor die sneeubedekte Puy-de-Dôme]] === Vulkanisme === Sowat 65 miljoen jaar gelede het vervormings in die aardkors en -mantel die [[Sentraalmassief]] laat bewe, en as gevolg van swellings en breuke is die bergmassief in kleiner eenhede geskeur. Magma het uit die diepte van die aarde na bo gestyg en deur krake na die oppervlak beweeg waar dit net enkele kilometer onder die boonste laag van die aardkors magmakamers gevorm het. 40 miljoen jaar later het die vulkaniese aktiwiteit in die gebied begin, en tydens 'n aantal periodes met hewige uitbarstings is die vulkaniese landskappe van Auvergne gevorm. Die krake in die aardkors het diep akwifere - water wat ondergronds vasgevang was - laat opstyg, waarvan die terapeutiese waarde al in die antieke oudheid bekend was. Auvergne se huidige vulkaanlandskap strek van die Monts Dômes tot by die Monts du Cantal met 'n hoogte van 1&nbsp;600 meter bo seevlak. Dit is die oudste vulkaniese streek in Europa en beskik met die vermaaklikheidspark "Vulcania" oor 'n buitengewone instelling wat die geologie van die gebied behandel - onder meer met Europa se grootste aardbewing-nabootser. Die Monts Dômes vorm 'n pragtige silhoeët wat oor 'n lengte van 40 kilometer strek. Hierdie bergreeks behels meer as 80 vulkaankeëls wat soos die skakels van 'n ketting verrys (hulle word in Frans dan ook Chaîne des Puys genoem). Die hoogste bergspits van die ketting, die Puy de Dôme, bereik 'n hoogte van 1&nbsp;465 meter bo seevlak en lê in die natuurpark van Auvergne. Gedurende die [[Ystydperk]] is die huidige landskapsvorme met hulle rotse, valleie, heidevelde en kratermere geskep. Die Puy de Dôme bied 'n goeie uitsig oor die omgewing rondom die vulkankeël wat reeds deur Galliërs en Romeine as 'n heilige berg vereer is. == Geskiedenis == [[Lêer:Chapelle Saint-Antoine interieur.JPG|duimnael|regs|250px|Die Chapelle Saint-Antoine ("Sint-Anthonis-kapel") in Murat (Cantal)]] Auvergne is een van die historiese provinsies van Frankryk. Sy naam is afgelei van die Averners, 'n Galliese stam wat die gebied in die tydperk van die Romeinse verowering bewoon het. In die sewentigerjare van die [[5de eeu]] is Auvergne deur Wes-Gote onder die bevel van Eurik verower en is teen die begin van die [[6de eeu]] by die [[Frankiese Ryk]] ingelyf. In die [[Middeleeue]] het die plaaslike grawe ná die ontbinding van die hertogdom Akwitanië teen die grawe van Poitiers opgetree om die opperhand in Auvergne te kry. Die langdurige oorlogvoering het in die [[11de eeu]] tot die grawe se politieke en ekonomiese magsbasis aansienlik verswak, en plaaslike leenshere het nou die gesag in die gebied uitgeoefen. Teen die begin van die [[12de eeu]] was daar reeds vier magsgebiede: Twee graafskappe, wat die hertog van Akwitanië as leenheer erken het, en die bisdomme van [[Clermont-Ferrand|Clermont]] en Le Puy wat onder beskerming van die Franse koning gestaan het. As gevolg van 'n koninklike veldtog in Auvergne is [[Hendrik II van Engeland]], die destydse hertog van Akwitanië, in [[1166]] gedwing om sy oor die gebied aan die Franse heerser te oorhandig. In die [[13de eeu]] is die gesag oor Auvergne aan Alfons van Poitiers, die broer van koning [[Lodewyk IX van Frankryk|Lodewyk IX]], oorgehandig wat Auvergne geleidelik by die Koninkryk Frankryk ingelyf het. In [[1360]] het Auvergne 'n hertogdom geword, alhoewel daarnaas ook nog 'n klein res van die graafskap Auvergne bestaan het. As gevolg van die administratiewe hervormings gedurende die [[Franse Rewolusie]] is Auvergne in [[1790]] in die huidige départements verdeel. Haute-Loire en Allier behels daarnaas ook gebiede wat vroeër deel uitgemaak het van die historiese provinsies Bourbonnais, Lyonnais en Languedoc. == Landbou en kookkuns == [[Lêer:Coq au vin, terminé 2005-11-20.JPG|duimnael|regs|250px|''Coq au vin'']] Die hoogvlaktes van Auvergne word veral as weivelde gebruik. Auvergne is die bakermat van die [[Salers]]- en Aubrac-beesrasse, en [[melk]] en [[kaas]] is die belangrikste landbouprodukte. Kaasspesialiteite sluit die bekende [[Cantal (kaas)|Cantal]], die Saint-Nectaire met sy kenmerkende neutesmaak, die blouskimmelkase Bleu d'Auvergne en Fourme d'Ambert in wat met brood bedien word. Die plaaslike markte soos dié van Brive pronk met 'n oordaad plaaslike spesialiteite waaronder getruffelde ganslewerpastei, ham, [[vis]], wildsvleis en pluimvee. Auvergne se kookkuns is dié van 'n tipiese landelike, bergagtige streek met 'n soms harde klimaat en spaarsame mense, maar dit word verfyn met pikante bestanddele soos okkerneute, morelle, porcini-sampioene (''boletus edulis''), truffels, [[groente]], vars [[vrugte]] soos [[appel]]s en aarbeie en kastaiings. Kastaiings was vroeër selfs 'n [[stapelvoedsel]] in Auvergne, maar vandag word net edelkastaiings as 'n smaaklike bylae bedien. Tipiese inheemse geregte is ''Potée Auvergnate'', ''Truffade'', ''Pounti'' en aartappelpastei. Visgeregte (waaronder verskeie soorte [[forel]]le en [[salm]]) is eweneens gewild. Die sterk [[rooiwyn]] van Auvergne verleen 'n buitengewone smaak aan baie plaaslike geregte waarvan ''Coq au vin'' ("Hoender met rooiwyn") die bekendste is. Gewilde nageregte is [[Clafoutis]] en ''fraises au poivre'' ("aarbeie met pepper"). Meestal word 'n maal egter met kaas en ''Pompe aux Pommes'' ('n soort appelgebak) afgerond. == Eksterne skakels == * [http://www.vulcania.com Die vermaaklikheidspark Vulcania] {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Auvergne| ]] [[Kategorie:Auvergne-Rhône-Alpes]] [[Kategorie:Voormalige administratiewe geweste van Frankryk]] fo4r8quk2kdk0bj2czqksfy0nfkp6by 1 36145 2917840 1655057 2026-07-16T19:07:50Z Oesjaar 7467 /* Lasmasjien */ Maak my eie ou tikfoutjie reg.... 2917840 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} ==Lasmasjien== Die lasmasjien waarna verwys word, is dit dieselde as 'n [[Plasmabrander]]? Goeie artikel met twaalf skakels vanaf ander artikels. Nee, dit is nie dieselfde as 'n plasmabrander nie. Die lasmasjien is ongeveer 150mmx150mmx150mm en vol elektronika. Tipese vervaardigers is Sumitomo, Fitel, Ericsson, Fujikura, Corning het altyd gemaak. Wat die artikel nog skort is toetsing van die vesel met 'n "OTDR - optical time domain reflectometer" Moet nog die Afrikaans hiervoor gaan soek - Optiese Tydgebonde Reflektometer?? Daar is tans 'n arikel oor Ligbreking op Wike wat na die Wet van Snellius verwys. My artikel verwys na die Wet van Snell - dit is dieselfde wet. Ek stel voor dat die woord Refraksie ook in ligbreking ingewerk word. Ek sal Ligbreking in my arikel inwerk. ==Uitleg== Ek het die uitleg gewysig om dit optimaal vir ten minste 600x800 resolusies te maak. Beelde is na links geskuif en die wydte is na 610px gestel - sodoende strek dit oor die hele skerm by 600x800. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] ([[Gebruikerbespreking:Anrie|kontak]]) 10:43, 10 Januarie 2009 (UTC) ==Verwysings en 'Sien Ook'== Hallo, Ek het kategorie bygevoeg. Ek voel daar kort verwysings (geen ten tye van hierdie skrywe) en ook 'n '''Sien ook''' afdeling. [[Gebruiker:Arnobarnard|Arnobarnard]] ([[Gebruikerbespreking:Arnobarnard|kontak]]) 08:42, 13 Januarie 2009 (UTC) Arno Die Wiki dinge is maar nuur vir my. Wat beteken kategorie? Bronnelys sal volg - die artikel is geskryf met meer as 15 se ondervinding. Ek weet nie eens waar my handboeks van daardie tyd is nie! Wie se verantwoordeliheid is dit om die "Sien ook" te doen? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 14 Januarie 2009 (UTC) :: Hi Oesjaar, ek het terugvoer op jou [[Gebruikerbespreking:Oesjaar|gebruikersblad]] geplaas. [[Gebruiker:Arnobarnard|Arnobarnard]] ([[Gebruikerbespreking:Arnobarnard|kontak]]) 15:20, 14 Januarie 2009 (UTC) ::Die verantwoordelikheid rus nie defnitief by 'n sekere persoon nie, maar mense doen dit vrywillig. [[Gebruiker:Byeboer|Byeboer]] ([[Gebruikerbespreking:Byeboer|kontak]]) 22:57, 14 Januarie 2009 (UTC) ==Bywerking van Artikel== Ek het begin om die artikel te verbeter en reeds 'n paar verwysings ingevoeg. In die hoofstuk oor Optiese vesel kabels het ek verwysings na SAT-2, en SAT-3 gedoen wat ook 'n aparte artikel is; kan julle die artikel verwysings doen? --[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:08, 15 Mei 2009 (UTC) :Jy kan maar net dubbele hakies om die woord sit <nowiki>[[titel]] of [[pagina|woord wat jy gebruik in teks]]</nowiki>. Ek het Snell verander in Snel. ([[:nl:Willebrord Snel van Royen|Hy was Nederlander]]). Asseblief maak die beelde 'n bietjie kleiner en gee 'n onderskrif. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 10:44, 15 Mei 2009 (UTC) ==Verwysings ens.== Ek het nou 'n redelike klompie verwyse bygewerk. Dit sal iemand besig hou vir 'n tydjie! Ek het ook 'n Standaarde afdeling bygevoeg vir volledigheid. Party van die verwysings mag oud lyk - dit was my voorgeskrewe boeke! Ek sal weldrae begin om die beelde te verbeter! Groete --[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 18 Mei 2009 (UTC) 2i5yglg4ezz2w52v507k3olnt0h30sw 2917841 2917840 2026-07-16T19:09:06Z Oesjaar 7467 /* Verwysings en 'Sien Ook' */ Ai! 2917841 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} ==Lasmasjien== Die lasmasjien waarna verwys word, is dit dieselde as 'n [[Plasmabrander]]? Goeie artikel met twaalf skakels vanaf ander artikels. Nee, dit is nie dieselfde as 'n plasmabrander nie. Die lasmasjien is ongeveer 150mmx150mmx150mm en vol elektronika. Tipese vervaardigers is Sumitomo, Fitel, Ericsson, Fujikura, Corning het altyd gemaak. Wat die artikel nog skort is toetsing van die vesel met 'n "OTDR - optical time domain reflectometer" Moet nog die Afrikaans hiervoor gaan soek - Optiese Tydgebonde Reflektometer?? Daar is tans 'n arikel oor Ligbreking op Wike wat na die Wet van Snellius verwys. My artikel verwys na die Wet van Snell - dit is dieselfde wet. Ek stel voor dat die woord Refraksie ook in ligbreking ingewerk word. Ek sal Ligbreking in my arikel inwerk. ==Uitleg== Ek het die uitleg gewysig om dit optimaal vir ten minste 600x800 resolusies te maak. Beelde is na links geskuif en die wydte is na 610px gestel - sodoende strek dit oor die hele skerm by 600x800. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] ([[Gebruikerbespreking:Anrie|kontak]]) 10:43, 10 Januarie 2009 (UTC) ==Verwysings en 'Sien Ook'== Hallo, Ek het kategorie bygevoeg. Ek voel daar kort verwysings (geen ten tye van hierdie skrywe) en ook 'n '''Sien ook''' afdeling. [[Gebruiker:Arnobarnard|Arnobarnard]] ([[Gebruikerbespreking:Arnobarnard|kontak]]) 08:42, 13 Januarie 2009 (UTC) Arno Die Wiki dinge is maar nuur vir my. Wat beteken kategorie? Bronnelys sal volg - die artikel is geskryf met meer as 15 jaar se ondervinding. Ek weet nie eens waar my handboeks van daardie tyd is nie! Wie se verantwoordeliheid is dit om die "Sien ook" te doen? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 14 Januarie 2009 (UTC) :: Hi Oesjaar, ek het terugvoer op jou [[Gebruikerbespreking:Oesjaar|gebruikersblad]] geplaas. [[Gebruiker:Arnobarnard|Arnobarnard]] ([[Gebruikerbespreking:Arnobarnard|kontak]]) 15:20, 14 Januarie 2009 (UTC) ::Die verantwoordelikheid rus nie defnitief by 'n sekere persoon nie, maar mense doen dit vrywillig. [[Gebruiker:Byeboer|Byeboer]] ([[Gebruikerbespreking:Byeboer|kontak]]) 22:57, 14 Januarie 2009 (UTC) ==Bywerking van Artikel== Ek het begin om die artikel te verbeter en reeds 'n paar verwysings ingevoeg. In die hoofstuk oor Optiese vesel kabels het ek verwysings na SAT-2, en SAT-3 gedoen wat ook 'n aparte artikel is; kan julle die artikel verwysings doen? --[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:08, 15 Mei 2009 (UTC) :Jy kan maar net dubbele hakies om die woord sit <nowiki>[[titel]] of [[pagina|woord wat jy gebruik in teks]]</nowiki>. Ek het Snell verander in Snel. ([[:nl:Willebrord Snel van Royen|Hy was Nederlander]]). Asseblief maak die beelde 'n bietjie kleiner en gee 'n onderskrif. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 10:44, 15 Mei 2009 (UTC) ==Verwysings ens.== Ek het nou 'n redelike klompie verwyse bygewerk. Dit sal iemand besig hou vir 'n tydjie! Ek het ook 'n Standaarde afdeling bygevoeg vir volledigheid. Party van die verwysings mag oud lyk - dit was my voorgeskrewe boeke! Ek sal weldrae begin om die beelde te verbeter! Groete --[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 18 Mei 2009 (UTC) 5f900wrju3v0e3lf56z6z8u3ipqdjxg 2917842 2917841 2026-07-16T19:09:23Z Oesjaar 7467 /* Verwysings en 'Sien Ook' */ Ai! 2917842 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} ==Lasmasjien== Die lasmasjien waarna verwys word, is dit dieselde as 'n [[Plasmabrander]]? Goeie artikel met twaalf skakels vanaf ander artikels. Nee, dit is nie dieselfde as 'n plasmabrander nie. Die lasmasjien is ongeveer 150mmx150mmx150mm en vol elektronika. Tipese vervaardigers is Sumitomo, Fitel, Ericsson, Fujikura, Corning het altyd gemaak. Wat die artikel nog skort is toetsing van die vesel met 'n "OTDR - optical time domain reflectometer" Moet nog die Afrikaans hiervoor gaan soek - Optiese Tydgebonde Reflektometer?? Daar is tans 'n arikel oor Ligbreking op Wike wat na die Wet van Snellius verwys. My artikel verwys na die Wet van Snell - dit is dieselfde wet. Ek stel voor dat die woord Refraksie ook in ligbreking ingewerk word. Ek sal Ligbreking in my arikel inwerk. ==Uitleg== Ek het die uitleg gewysig om dit optimaal vir ten minste 600x800 resolusies te maak. Beelde is na links geskuif en die wydte is na 610px gestel - sodoende strek dit oor die hele skerm by 600x800. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] ([[Gebruikerbespreking:Anrie|kontak]]) 10:43, 10 Januarie 2009 (UTC) ==Verwysings en 'Sien Ook'== Hallo, Ek het kategorie bygevoeg. Ek voel daar kort verwysings (geen ten tye van hierdie skrywe) en ook 'n '''Sien ook''' afdeling. [[Gebruiker:Arnobarnard|Arnobarnard]] ([[Gebruikerbespreking:Arnobarnard|kontak]]) 08:42, 13 Januarie 2009 (UTC) Arno Die Wiki dinge is maar nuut vir my. Wat beteken kategorie? Bronnelys sal volg - die artikel is geskryf met meer as 15 jaar se ondervinding. Ek weet nie eens waar my handboeks van daardie tyd is nie! Wie se verantwoordeliheid is dit om die "Sien ook" te doen? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 14 Januarie 2009 (UTC) :: Hi Oesjaar, ek het terugvoer op jou [[Gebruikerbespreking:Oesjaar|gebruikersblad]] geplaas. [[Gebruiker:Arnobarnard|Arnobarnard]] ([[Gebruikerbespreking:Arnobarnard|kontak]]) 15:20, 14 Januarie 2009 (UTC) ::Die verantwoordelikheid rus nie defnitief by 'n sekere persoon nie, maar mense doen dit vrywillig. [[Gebruiker:Byeboer|Byeboer]] ([[Gebruikerbespreking:Byeboer|kontak]]) 22:57, 14 Januarie 2009 (UTC) ==Bywerking van Artikel== Ek het begin om die artikel te verbeter en reeds 'n paar verwysings ingevoeg. In die hoofstuk oor Optiese vesel kabels het ek verwysings na SAT-2, en SAT-3 gedoen wat ook 'n aparte artikel is; kan julle die artikel verwysings doen? --[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:08, 15 Mei 2009 (UTC) :Jy kan maar net dubbele hakies om die woord sit <nowiki>[[titel]] of [[pagina|woord wat jy gebruik in teks]]</nowiki>. Ek het Snell verander in Snel. ([[:nl:Willebrord Snel van Royen|Hy was Nederlander]]). Asseblief maak die beelde 'n bietjie kleiner en gee 'n onderskrif. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 10:44, 15 Mei 2009 (UTC) ==Verwysings ens.== Ek het nou 'n redelike klompie verwyse bygewerk. Dit sal iemand besig hou vir 'n tydjie! Ek het ook 'n Standaarde afdeling bygevoeg vir volledigheid. Party van die verwysings mag oud lyk - dit was my voorgeskrewe boeke! Ek sal weldrae begin om die beelde te verbeter! Groete --[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 18 Mei 2009 (UTC) reliqj0ze7czqd89dtdjltg9sgpl7c6 0 47142 2917919 1881544 2026-07-17T07:53:48Z JMK 649 /* Naam */ skakel 2917919 wikitext text/x-wiki Die '''Evangelies-Augsburgse Kerk in Pole''' (soms ook ''Evangeliese Kerk van die Augsburgse Belydenis in Pole'', [[Pools]]: ''Kościół Ewangelicko-Augsburski w Polsce'') is die Evangeliese-Lutherse Kerk van [[Pole]]. Sy setel is in [[Warskou]]. Dit is 'n lidkerk van die Lutherse Wêreldbond, die Ekumeniese Raad van Kerke asook die Poolse Ekumeniese Raad. == Naam == Die naam van die Poolse Evangeliese Kerk van die Augsburgse Belydenis verwys na die sogenaamde ''Confessio Augustana'', 'n belydenis wat deur die reformator [[Philipp Melanchthon]] in 1530 tydens die Ryksdag van Augsburg geformuleer is. Dit vorm saam met Melanchthon se ''Apologie'' die teologiese basis van die Evangelies-Lutherse kerkleer. == Kerkstruktuur == === Organisasie === [[Lêer:Cieszyn 62.jpg|duimnael|regs|250px|Die altaar van die Evangelies-Augsburgse Genadekerk in Cieszyn]] Die Evangelies-Augsburgse Kerk in Pole se ledetal staan tans op sowat 80&nbsp;000 waarvan die meerderheid in Silesië woon. Die lidmate word deur 147 pastore in 131 gemeentes bedien. Die gemeentes is in ses dioseses georganiseer. === Opperhoof === Die leidende biskop van die Evangelies-Augsburgse Kerk in Pole, wat sy setel in Warskou het, fungeer as geestelike opperhoof en praeses (voorsitter) van die konsistorium. Die huidige kerkhoof is Jerzy Samiec, terwyl die Warskouse Drievuldigheidskerk (Pools ''Kościół Św.&nbsp;Trójcy'') as hoof- en biskopskerk dien. Die amptelike titel "biskop" is eers in 1938 ingevoer en was oorspronklik slegs 'n eretitel, terwyl na die kerkhoofde amptelik as "generaal-superintendente" verwys is. === Sinode === Die Sinode, wat vir 'n ampstermyn van vyf jaar verkies word, neem besluite oor alle belangrike aangeleenthede en kerkwette, formuleer die kerk se doelwitte en waak oor die suiwerheid van die kerkleer en alle kerkgebeure op gemeente-, diosese- en kerklike vlak. === Konsistorium === Die Konsistorium is die kerk se belangrikste administratiewe orgaan en het sy setel in Warskou. Die leidende biskop van die kerk fungeer as voorsitter van die Konsistorium. === Dioseses === Die Evangelies-Augsburgse Kerk in Pole is in administratiewe opsig in ses dioseses (Wrocław, Katowice, Masoerië, Pommere-Groot-Pole, Cieszyn en Warskou) opgedeel wat elkeen deur 'n diosesaansinode met 'n diosesaanbiskop en 'n diosesaanraad verteenwoordig word. Die diosesaanbiskop is die kerklike hoof van alle geestelikes wat in 'n bepaalde diosese werksaam is. {{Normdata}} [[Kategorie:Christendom in Pole]] [[Kategorie:Lutherse kerke]] pgx6y5uegxgxh851y1swi0snsxcwmq9 0 47428 2917887 2917351 2026-07-16T22:28:19Z Lefcentreright 92804 /* Sterftes */ +Tersia Marshall 2917887 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Meeting of the families of the martyrs of the authority with the Leader of the Revolution on the birthday of Amir al-Mu'minin (peace be upon him) 58 (khamenei.ir, 2026) (cropped 3).jpg|teks=Die Irannese opperleier Ali Chamenei is in gekoördineerde Amerikaans-Israeliese lugaanvalle dood}} Die '''jaar 2026''' is 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dis is die 26ste jaar van die [[21ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae. == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Siprus]] neem die voorsitterskap van die [[Europese Unie]] by [[Denemarke]] oor. * 1 Januarie – Bulgarye skakel na die [[euro]] oor en word die 21ste land in die Eurosone. * [[3 Januarie]] – Die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026|Verenigde State loods lugaanvalle]] op verskeie plekke in Noord-[[Venezuela]], waartydens die Venezolaanse president [[Nicolás Maduro]] en sy vrou [[Cilia Flores]] gevange geneem en uit die land gevlieg is. * [[15 Januarie]] – [[Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag. * [[22 Januarie]] – Die ondertekeningseremonie vir die stigtingshandves van die [[Vredesraad]] vind plaas op die kantlyn van die 56ste [[Wêreld- Ekonomiese Forum]] in [[Davos]], [[Switserland]]. * [[6 Februarie]] – Die [[Olimpiese Winterspele 2026|25ste Olimpiese Winterspele]] begin in [[Milaan]] en [[Cortina d'Ampezzo]], [[Italië]]. * [[7 Februarie]]–[[8 Maart]] – Die [[T20I-wêreldbeker 2026|10de T20I-wêreldbeker]] word in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] aangebied en deur [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] gewen. * [[10 Februarie]] – 'n [[2026 Tumbler Ridge-skietery|Massaskietery]] vind plaas in Tumbler Ridge, [[Brits-Columbië]], [[Kanada]], met 36 totale ongevalle (9 dood en 27 beseer). * [[20 Februarie]] – Afsluitingseremonie van die Olimpiese Winterspele 2026. * [[23 Februarie]] – Die [[Nederland]]se [[Jetten-kabinet]] word saamgestel. * [[28 Februarie]] – [[Israel]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] loods grootskaalse [[Aanvalle op Iran in 2026|lugaanvalle]] op Iran wat onder andere tot die dood van die Irannese opperleier [[Ali Chamenei]] lei. * [[4 Maart]]–[[13 Maart]] – Die [[Paralimpiese Winterspele 2026|14de Paralimpiese Winterspele]] is in Milaan en Cortina d'Ampezzo gehou. * [[25 Maart]] – Sarah Mullally word die eerste vroulike [[aartsbiskop van Kantelberg]] en daarmee van die [[Kerk van Engeland]]. * [[25 April]] – 'n [[Aandeteskietery by Withuiskorrespondente in 2026|Aanvaller trek skote af naby die hoofsekuriteitsondersoekarea]] tydens die jaarlikse ete vir [[Withuis]]korrespondente by die Washington Hilton in [[Washington, D.C.]], wat deur president [[Donald Trump]], [[Eerste Dame]] [[Melania Trump]], Visepresident [[J.D. Vance]] en lede van die kabinet bygewoon is. * [[14 Mei]] – [[Hemelvaartsdag]]. * [[16 Mei]] – Die [[Kakkerlak Volksparty]], word in [[Indië]] gestig na 'n uitlating van die hoofregter van Indië, Surya Kant waarin hy werklose jeug met "kakkerlakke" en "parasiete van die samelewing" vergelyk het. Binne dae het die beweging honderduisende ondersteuners gekry en aanlyn en vanlyn protesoptogte en gemeenskapsdiensaktiwiteite georganiseer. * [[10 Junie]] – [[Antoni Gaudí]] is 100 jaar gelede oorlede. * [[11 Junie]]–[[19 Julie]] – Die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|23ste Sokker-Wêreldkampioenskap]] word in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] aangebied. * [[12 Junie]]–[[5 Julie]] – Die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|10de T20I-vrouewêreldbeker]] word in [[Engeland]] aangebied en deur [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]] gewen. * [[1 Julie]] – [[Republiek Ierland|Ierland]] neem die voorsitterskap van die Europese Unie by Siprus oor. * [[4 Julie]] – Presies 250 jaar gelede word die [[Verenigde State van Amerika]] onafhanklik deur hulle ''Onafhanklikheidsverklaring''. * [[16 November]] – Die [[Afrikaanse Wikipedia]] vier sy 25ste verjaarsdag. == Sterftes == * [[18 Januarie]] – [[Patsy King]], [[Australië|Australiese]] aktrise (* [[1930]]). * [[30 Januarie]] – [[Diana Ferrus]], Afrikaanse digter en skrywer (* [[1953]]). * [[11 Februarie]] – [[James van der Beek]], Amerikaanse akteur en skrywer (* [[1977]]). * [[15 Februarie]] – [[Robert Duvall]], Amerikaanse akteur (* [[1931]]). * [[17 Februarie]] – [[Jesse Jackson]] sr., Amerikaanse burgerregte-aktivis (* [[1941]]). * [[18 Februarie]] – [[Clem Sunter]], [[Suid-Afrikaanse]] [[toekomskundige]], [[Scenariobeplanning|scenario-beplanner]], sakeleier en skrywer (* [[1944]]). * [[19 Februarie]] – [[Eric Dane]], Amerikaanse [[akteur]] en vervaardiger (* [[1972]]). * [[4 Maart]] – [[Mosiuoa Lekota]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1948]]). * 4 Maart – [[Soli Philander]], Suid-Afrikaanse akteur, komediant, regisseur en televisie-aanbieder (* [[1961]]). * [[8 Maart]] – [[Walid Khalidi]], Palestynse historikus (* [[1925]]). * [[14 Maart]] – [[Jürgen Habermas]], Duitse filosoof en sosioloog (* [[1929]]). * [[17 Maart]] – [[Ali Larijani]], [[Iran]]se politikus, militêre offisier en filosoof (* [[1958]]). * [[19 Maart]] – [[Chuck Norris]], Amerikaanse akteur en vegkunstenaar (* [[1940]]). * 19 Maart – [[Nicholas Haysom]], Suid-Afrikaanse prokureur, anti-apartheidsaktivis en diplomaat (* [[1952]]). * [[3 April]] – [[Ruan Fourie]], Afrikaanse digter (* [[1994]]). * [[7 April]] – [[J.C.M.D. du Plessis]], Suid-Afrikaanse leksikograaf en akademikus (* 1940). * 7 April – [[Mircea Lucescu]], [[Roemenië|Roemeense]] [[sokker]]speler en afrigter (* [[1945]]). * [[19 April]] – [[Jan Wilkens]], Suid-Afrikaanse professionele stoeier (* [[1942]]). * [[27 April]] – [[Mimi Coertse]], Suid-Afrikaanse koloratuursopraan (* [[1932]]). * [[29 April]] – [[Craig Venter]], Amerikaanse molekulêre bioloog en sakeman (* [[1946]]). * [[8 Mei]] – [[Festus Mogae]], [[Botswana]]-politikus en derde president van Botswana (1998–2008) (* [[1939]]). * [[2 Junie]] – Peabo Bryson, Amerikaanse Sanger (* [[1951]]). * [[12 Junie]] – [[Portchie]], Suid-Afrikaanse skilder en entrepreneur (* [[1963]]). * [[15 Junie]] – [[Abdullah Ibrahim]], Suid-Afrikaanse pianis en komponis (* [[1934]]). * [[22 Junie]] – [[Alan Greenspan]], Amerikaanse ekonoom (* [[1926]]). * [[24 Junie]] – [[Ann Blyth]], Amerikaanse aktrise en [[18de Oscar-toekenningsaand|Oscar]]-pryswenner (* [[1928]]). * [[29 Junie]] – [[Penelope Keith]], Engelse aktrise (* [[1940]]). * [[7 Julie]] – [[Joanna Pettet]], Engelse aktrise (* [[1942]]). * [[8 Julie]] – [[Bonnie Tyler]], Walliese sanger-liedjieskrywer (* [[1951]]). * 8 Julie – [[Dieter Gerhardt]], voormalige kommodoor in die Suid-Afrikaanse Vloot (* [[1935]]). * [[13 Julie]] – [[Sam Neill]], Nieu-Seelandse akteur (* [[1947]]). * [[16 Julie]] – [[Tersia Marshall]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1980]]) [[Kategorie:2026| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] ezy45e8h23x1ejqfq4w2j4koozvd2ij 0 47741 2917935 2880598 2026-07-17T08:57:07Z Faith06 203615 Created by translating the section "Economic impact" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1364444323|FIFA World Cup]]" 2917935 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die manssokkertoernooi. Vir die artikel oor die vrouesokkertoernooi, sien [[Vrouesokkerwêreldbeker]].'' {{Inligtingskas Sportliga | naam = FIFA Sokker-Wêreldbeker | huidige_seisoen = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] | beeld = FIFA World Cup wordmark (2023).svg | beskrywing = | beeldonderskrif = Kenteken van die FIFA Sokker-Wêreldbeker | sportsoort = [[Sokker]] | gestig = 1930 | gestaak = | vervang = | eienaar = [[FIFA]] | inougureel = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]] | lande = wêreldwyd | divisies = | spanne = 48 | onlangse_kamp = {{vlagland|Argentinië}} ([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]) | verwante_komps = [[Vrouesokkerwêreldbeker]] | borg = }} Die '''FIFA Sokker-Wêreldbeker''' ([[Engels]]: ''FIFA World Cup'') is 'n [[sokker]]wêreldkampioenskapstoernooi wat al om die vier jaar tussen internasionale mansspanne (wat lede van [[FIFA]] is) beslis word. Die toernooi is gereeld al om die vier jaar aangebied sedert dit vir die eerste keer in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]] in [[Uruguay]] beslis is, met die uitsondering van [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1942|1942]] en 1946 toe dit weens die [[Tweede Wêreldoorlog]] nie kon plaasvind nie. Die huidige verdedigende wêreldkampioen is [[Argentinië]] wat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022-toernooi]] in [[Katar]] gewen het. [[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die FIFA Sokker-Wêreldbekertrofee waarom sedert 1974 meegeding word]] [[Lêer:Coupe Jules Rimet - 1930-1970.jpg|duimnael|Die Jules Rimet-trofee waarom tussen 1930 en 1970 meegeding is]] Die huidige formaat van die kampioenskap behels 48 spanne wat om die titel meeding in [[stadion]]s van die gasheerland(e) oor 'n periode van ongeveer een maand. Hierdie fase word gewoonlik die ''Wêreldbekereindrondte'' of ''Wêreldbekerfinale'' genoem. Die ''kwalifiserende fase'' vind oor 'n periode van twee jaar voor die afskop plaas waartydens besluit word watter spanne kwalifiseer. Die gasheerland(e) kry sedert [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]] 'n outomatiese plasing; slegs die gasheer van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934]], [[Italië]], moes aan die destydse kwalifisering deelneem. Die verdedigende kampioen het vanaf 1938 tot [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]] ook die reg van regstreekse kwalifisering geniet. Interessant genoeg was die verdedigende kampioen nooit die gasheer van die volgende toernooi nie, dus was daar altyd minstens twee spanne wat regstreeks gekwalifiseer het. Oor die 22 toernooie wat tot dusver aangebied is, het agt lande reeds die titel ingepalm. [[Brasilië]] het 'n rekord vyf keer gewen en is ook die enigste span wat tot dusver aan al die toernooie deelgeneem het. [[Duitsland]] en [[Italië]] het elk vier keer gewen. Die ander wenners sluit in [[Argentinië]] met drie titels, [[Frankryk]] en [[Uruguay]] met twee titels elk, en [[Engeland]] en [[Spanje]] met een titel elk. Ander lande wat gereeld meeding soos [[België]], [[Meksiko]] en [[Nederland]] kon nog nie daarin slaag om die beker in te palm nie. Tot dusver het slegs spanne uit [[Europa]] en [[Suid-Amerika]] met die trofee weggestap. Die toernooie word as die sportbyeenkoms met die meeste kykers ter wêreld beskou met ongeveer 715,1 miljoen mense wat in 2006 na die eindwedstryd in Duitsland gekyk het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/marketing/news/newsid=111247/index.html |title=2006 FIFA World Cup broadcast wider, longer and farther than ever before |publisher=[[FIFA]] |date=6 Februarie 2007 |accessdate=13 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150323042530/http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/marketing/news/newsid=111247/index.html |archive-date=23 Maart 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die suksesvolste toernooi tot dusver was die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] met 'n bywoning van amper 69&nbsp;000 toeskouers per wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/30/fs-301_01a_fwc-stats.pdf |title=FIFA World Cup competition records |publisher=[[FIFA]] |format=PDF |page=2 |accessdate=17 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412114256/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/30/fs-301_01a_fwc-stats.pdf |archive-date=12 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die volgende wêreldbekertoernooi sal in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]] gesamentlik in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die Verenigde State plaasvind. Met die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030]] vind die eeufeesviering nes die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930]] weer in [[Montevideo]] plaas, waarna die toernooi na [[Marokko]], [[Portugal]] en [[Spanje]] verskuif. == Uitslae == {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" |- !rowspan=2 width=5%|Jaar !rowspan=2 width=10%|Land(e) |width=1% rowspan=27| !colspan=3|Finale |width=1% rowspan=27| !colspan=3|Derde plek |- bgcolor=#EFEFEF !width=15%|Wenner !width=8%|Telling !width=15%|Tweede plek !width=15%|Derde plek !width=8%|Telling !width=15%|Vierde plek !width=1% rowspan=26 bgcolor=ffffff| !colspan=4|Deelnemende lande |- |[[1930]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Uruguay}} | '''{{vlagland|Uruguay}}''' | '''4:2''' | {{vlagland|Argentinië|alt}} | {{vlagland|Verenigde State|1912}} | | {{vlagland|Joego-Slawië|FR}} | 13 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[1934]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Italië|1861}} | '''{{vlagland|Italië|1861}}''' | '''2:1 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]''' | {{vlagland|Tsjeggoslowakye}} | {{vlagland|Nazi-Duitsland|1933}} | '''3:2''' | {{vlagland|Oostenryk}} | 16 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[1938]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Frankryk}} | '''{{vlagland|Italië|1861}}''' | '''4:2''' | {{vlagland|Hongarye|1920}} | {{vlagland|Brasilië|1889a}} | '''4:2''' | {{vlagland|Swede}} | 16 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[1950]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Brasilië|1889a}} | '''{{vlagland|Uruguay}}''' | '''2:1''' | {{vlagland|Brasilië|1889a}} | {{vlagland|Swede}} | '''3:1''' | {{vlagland|Spanje|1939}} | 13/16 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[1954]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Switserland}} | '''{{vlagland|Wes-Duitsland}}''' | '''3:2''' | {{vlagland|Hongarye|1949}} | {{vlagland|Oostenryk}} | '''3:1''' | {{vlagland|Uruguay}} | 16 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[1958]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Swede}} | '''{{vlagland|Brasilië|1889a}}''' | '''5:2''' | {{vlagland|Swede}} | {{vlagland|Frankryk}} | '''6:3''' | {{vlagland|Wes-Duitsland}} | 16 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[1962]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Chili}} | '''{{vlagland|Brasilië|1960}}''' | '''3:1''' | {{vlagland|Tsjeggoslowakye}} | {{vlagland|Chili}} | '''1:0''' | {{vlagland|Joego-Slawië}} | 16 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[1966]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Engeland}} | '''{{vlagland|Engeland}}''' | '''4:2 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]''' | {{vlagland|Wes-Duitsland}} | {{vlagland|Portugal}} | '''2:1''' | {{vlagland|Sowjetunie|1955}} | 16 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[1970]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Meksiko}} | '''{{vlagland|Brasilië|1968}}''' | '''4:1''' | {{vlagland|Italië}} | {{vlagland|Wes-Duitsland}} | '''1:0''' | {{vlagland|Uruguay}} | 16 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[1974]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Wes-Duitsland}} | '''{{vlagland|Wes-Duitsland}}''' | '''2:1''' | {{vlagland|Nederland}} | {{vlagland|Pole}} | '''1:0''' | {{vlagland|Brasilië|1968}} | 16 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[1978]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Argentinië|alt}} | '''{{vlagland|Argentinië|alt}}''' | '''3:1 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]''' | {{vlagland|Nederland}} | {{vlagland|Brasilië|1968}} | '''2:1''' | {{vlagland|Italië}} | 16 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[1982]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Spanje}} | '''{{vlagland|Italië}}''' | '''3:1''' | {{vlagland|Wes-Duitsland}} | {{vlagland|Pole}} | '''3:2''' | {{vlagland|Frankryk}} | 24 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[1986]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Meksiko}} | '''{{vlagland|Argentinië}}''' | '''3:2''' | {{vlagland|Wes-Duitsland}} | {{vlagland|Frankryk}} | '''4:2 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]''' | {{vlagland|België}} | 24 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[1990]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Italië}} | '''{{vlagland|Wes-Duitsland}}''' | '''1:0''' | {{vlagland|Argentinië}} | {{vlagland|Italië}} | '''2:1''' | {{vlagland|Engeland}} | 24 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[1994]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Verenigde State van Amerika}} | '''{{vlagland|Brasilië}}''' | '''0:0 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]<br /><small>3:2 [[Strafskop (sokker)|n.&nbsp;S.]]'''</small> | {{vlagland|Italië}} | {{vlagland|Swede}} | '''4:0''' | {{vlagland|Bulgarye}} | 24 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[1998]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Frankryk}} | '''{{vlagland|Frankryk}}''' | '''3:0''' | {{vlagland|Brasilië}} | {{vlagland|Kroasië}} | '''2:1''' | {{vlagland|Nederland}} | 32 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[2002]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Suid-Korea}} <br />{{vlagland|Japan}} | '''{{vlagland|Brasilië}}''' | '''2:0''' | {{vlagland|Duitsland}} | {{vlagland|Turkye}} | '''3:2''' | {{vlagland|Suid-Korea}} | 32 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[2006]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Duitsland}} | '''{{vlagland|Italië}}''' | '''1:1 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]<br /><small>5:3 [[Strafskop (sokker)|n.&nbsp;S.]]'''</small> | {{vlagland|Frankryk}} | {{vlagland|Duitsland}} | '''3:1''' | {{vlagland|Portugal}} | 32 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[2010]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Suid-Afrika}} | '''{{vlagland|Spanje}}''' | '''1:0 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]''' | {{vlagland|Nederland}} | {{vlagland|Duitsland}} | '''3:2''' | {{vlagland|Uruguay}} | 32 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[2014]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Brasilië}} | '''{{vlagland|Duitsland}}''' | '''1:0 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]''' | {{vlagland|Argentinië}} | {{vlagland|Nederland}} | '''3:0''' | {{vlagland|Brasilië}} | 32 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[2018]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Rusland}} | '''{{vlagland|Frankryk}}''' | '''4:2''' | {{vlagland|Kroasië}} | {{vlagland|België}} | '''2:0''' | {{vlagland|Engeland}} | 32 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[2022]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Katar}} | '''{{vlagland|Argentinië}}''' | '''3:3 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]<br /><small>4:2 [[Strafskop (sokker)|n.&nbsp;S.]]'''</small> | {{vlagland|Frankryk}} | {{vlagland|Kroasië}} | '''2:1''' | {{vlagland|Marokko}} | 32 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[2026]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Kanada}}<br />{{vlagland|Meksiko}}<br />{{vlagland|Verenigde State}} | | | | | | | 48 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[2030]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Marokko}}<br />{{vlagland|Portugal}}<br />{{vlagland|Spanje}}<br />'''''Gashere vir die drie openingswedstryde:'''''<br />{{vlagland|Argentinië}}<br />{{vlagland|Paraguay}}<br />{{vlagland|Uruguay}} | | | | | | | 48 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[2034]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2034|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} | | | | | | | 48 |} == Statistiek == [[Lêer:World cup countries best results.png|duimnael|400px|Beste uitslae van deelnemende lande]] {| class="wikitable" style="text-align:left" width="40%" |- bgcolor="#EFEFEF" ! Plek !! Land !! Titel !! Wêreldbeker |- bgcolor="#F5FAFF" | <center>1</center> | {{vlagland|Brasilië}} | align="center" | 5 | [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]] |- bgcolor="#D0E7FF" | <center>2</center> | {{vlagland|Duitsland}} | align="center" | 4 | [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]] |- bgcolor="#D0E7FF" | | {{vlagland|Italië}} | align="center" | 4 | [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]] |- bgcolor="#F5FAFF" | <center>4</center> | {{vlagland|Argentinië}} | align="center" | 3 | [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] |- bgcolor="#D0E7FF" | <center>5</center> | {{vlagland|Frankryk}} | align="center" | 2 | [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]] |- bgcolor="#F5FAFF" | | {{vlagland|Uruguay}} | align="center" | 2 | [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]] |- bgcolor="#D0E7FF" | <center>7</center> | {{vlagland|Engeland}} | align="center" | 1 | [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]] |- bgcolor="#D0E7FF" | | {{vlagland|Spanje}} | align="center" | 1 | [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]] |} == Eerste deelnames == {| class="wikitable" width="90%" |- bgcolor="#EEEEEE" | '''1930''' | {{vlagland|Argentinië|alt}} || {{vlagland|België}} || {{vlagland|Bolivië}} || {{vlagland|Brasilië|1889a}} |- bgcolor="#EEEEEE" | || {{vlagland|Chili}} || {{vlagland|Frankryk}} || {{vlagland|Joego-Slawië|FR}} || {{vlagland|Meksiko|1916}} |- bgcolor="#EEEEEE" | || {{vlagland|Paraguay|1842}} || {{vlagland|Peru|1825}} || {{vlagland|Roemenië}} || '''{{vlagland|Uruguay}}''' |- bgcolor="#EEEEEE" | || {{vlagland|Verenigde State|1912}} || || || |- bgcolor="#DDDDDD" | '''1934''' | {{vlagland|Egipte|1922}} || {{vlagland|Hongarye|1920}} || '''{{vlagland|Italië|1861}}''' || {{vlagland|Nazi-Duitsland|1933}} |- bgcolor="#DDDDDD" | || {{vlagland|Nederland}} || {{vlagland|Oostenryk}} || {{vlagland|Spanje|1931}} || {{vlagland|Swede}} |- bgcolor="#DDDDDD" | || {{vlagland|Switserland}} || {{vlagland|Tsjeggoslowakye}} || || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''1938''' | {{vlagland|Kuba}} || {{vlagikoon|Nederland}} [[Nederlands-Indië|Indonesië]] || {{vlagland|Noorweë}} || {{vlagland|Pole}} |- bgcolor="#DDDDDD" | '''1950''' | {{vlagland|Engeland}} || || || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''1954''' | {{vlagland|Skotland}} || {{vlagland|Suid-Korea}} || {{vlagland|Turkye}} | '''''{{vlagland|Wes-Duitsland}}''''' |- bgcolor="#DDDDDD" | '''1958''' | {{vlagland|Noord-Ierland}} || {{vlagland|Sowjetunie|1955}} || {{vlagland|Wallis|1953}} || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''1962''' | {{vlagland|Bulgarye|1948}} || {{vlagland|Colombia}} || || |- bgcolor="#DDDDDD" | '''1966''' | {{vlagland|Noord-Korea}} || {{vlagland|Portugal}} || || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''1970''' | {{vlagland|El Salvador}} || {{vlagland|Israel}} || {{vlagland|Marokko}} || |- bgcolor="#DDDDDD" | '''1974''' | {{vlagland|Australië}} || {{vlagland|Haïti|1964}} || {{vlagland|Oos-Duitsland}} || {{vlagland|Zaïre}} |- bgcolor="#EEEEEE" | '''1978''' | {{vlagland|Iran|1964}} || {{vlagland|Tunisië|1959}} || || |- bgcolor="#DDDDDD" | '''1982''' | {{vlagland|Algerië}} || {{vlagland|Honduras}} || {{vlagland|Kameroen}} || {{vlagland|Koeweit}} |- bgcolor="#DDDDDD" | || {{vlagland|Nieu-Seeland}} || || || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''1986''' | {{vlagland|Denemarke}} || {{vlagland|Irak|1963}} || {{vlagland|Kanada}} || |- bgcolor="#DDDDDD" | '''1990''' | {{vlagland|Costa Rica}} || {{vlagland|Ierland}} || {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''1994''' | {{vlagland|Griekeland}} || {{vlagland|Nigerië}} || ''{{vlagland|Rusland}}'' || {{vlagland|Saoedi-Arabië}} |- bgcolor="#DDDDDD" | '''1998''' | {{vlagland|Jamaika}} || {{vlagland|Japan}} || ''{{vlagland|Joego-Slawië|FR}}'' || {{vlagland|Kroasië}} |- bgcolor="#DDDDDD" | || {{vlagland|Suid-Afrika}} || || || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''2002''' | {{vlagland|Ecuador}} || {{vlagland|Senegal}} || {{vlagland|Slowenië}} || {{vlagland|Volksrepubliek China}} |- bgcolor="#DDDDDD" | '''2006''' | {{vlagland|Angola}} || {{vlagland|Ghana}} || {{vlagland|Ivoorkus}} || {{vlagland|Oekraïne}} |- bgcolor="#DDDDDD" | || ''{{vlagland|Serwië en Montenegro}}'' || {{vlagland|Togo}} || {{vlagland|Trinidad en Tobago}} || ''{{vlagland|Tsjeggië}}'' |- bgcolor="#EEEEEE" | '''2010''' | ''{{vlagland|Serwië}}'' || ''{{vlagland|Slowakye}}'' || || |- bgcolor="#DDDDDD" | '''2014''' | {{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} || || || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''2018''' | {{vlagland|Panama}} || {{vlagland|Ysland}} || || |- bgcolor="#DDDDDD" | '''2022''' | {{vlagland|Katar}} || || || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''2026''' | {{vlagland|Curaçao}} || {{vlagland|Jordanië}} || {{vlagland|Kaap Verde}} || {{vlagland|Oesbekistan}} |- bgcolor="#DDDDDD" | '''2030''' | n.v.t. || || || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''2034''' | n.v.t. || || || |} == Trivia == {| class="wikitable" !Stelling !Speler !Span !Periode |- |Meeste deelnames | |{{vlagland|Brasilië}} |1930 – hede (het aan al die toernooie deelgeneem) |- |Meeste doelpunte aangeteken |[[Miroslav Klose]] (16 doele) |{{vlagland|Duitsland}} |2002–2014 |- |Meeste doelpunte aangeteken tydens 'n Wêreldbeker |[[Just Fontaine]] (13 doele) |{{vlagland|Frankryk}} |1958 |} == Ekonomiese impak == Die FIFA Wêreldbeker is een van die sportbyeenkomste met die grootste wêreldwye gehoor. Na raming het ongeveer 3,5 miljard mense na die 2018 FIFA Wêreldbeker gekyk,[1] bykans die helfte van die wêreld se bevolking. Teen 2022 het dié syfer na sowat 5 miljard gestyg.[2] Die 2026 FIFA Wêreldbeker sal na verwagting 'n nuwe kykertalrekord opstel, hoofsaaklik as gevolg van die uitbreiding van die deelnemersveld. Die ekonomiese impak van die toernooi is omvangryk. Daar word beraam dat die 2026 Wêreldbeker ongeveer US$40 miljard tot die wêreld se bruto binnelandse produk (BBP) sal bydra. FIFA se regstreekse inkomste uit uitsaairegte, borgskappe, gasvryheid en lisensiëring sal na verwagting tussen US$10 miljard en US$11 miljard beloop.[1] Ter vergelyking het FIFA ongeveer US$4,8 miljard uit die 2014-toernooi gegenereer,[3] en sowat US$6,1 miljard uit die 2018-toernooi.[4] Terselfdertyd neem die koste om die Wêreldbeker aan te bied steeds toe.[5] Die 2022 FIFA Wêreldbeker in Katar word algemeen as die duurste in die geskiedenis beskou, met beraamde uitgawes van meer as US$200 miljard.[6] Benewens die regstreekse ekonomiese uitwerking daarvan, het verskeie studies ook indirekte gevolge van die Wêreldbeker op finansiële markte aangetoon. Navorsing het byvoorbeeld bevind dat aandelemarkte in die Verenigde State gedurende die weke van die Wêreldbeker laer as gemiddelde opbrengste gelewer het. Hierdie afwyking het statisties beduidend gebly, selfs nadat vir ander moontlike beïnvloedende faktore gekontroleer is. Soortgelyke resultate is ook in studies van 39 aandelemarkte wêreldwyd gevind. 'n Moontlike verklaring hiervoor is die sogenaamde ''aandagsekonomie'', waarvolgens die Wêreldbeker markdeelnemers se aandag aflei en sodoende die likiditeit in die finansiële markte tydelik verminder. Daarbenewens is bevind dat oorwinnings tydens die Wêreldbeker 'n kortstondige positiewe uitwerking op 'n land se aandelemark kan hê, waarskynlik as gevolg van die euforie en verhoogde beleggersvertroue wat op sportiewe sukses volg.[1][2][3] In sommige lande, soos Duitsland en Rusland, is daar ook aangevoer dat regerings die aankondiging van ongewilde hervormings of belastingverhogings doelbewus uitgestel het tot gedurende die Wêreldbeker, in die verwagting dat die publiek en media minder aandag daaraan sou skenk terwyl die toernooi aan die gang was.[4][5] == Sien ook == * [[Sokker-Konfederasiebeker]] * [[Vrouesokkerwêreldbeker]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Brian Glanville |title=The Story of the World Cup |page=44 |publisher=Faber |year=2005 |isbn=0-571-22944-1 |ref=glanville}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/sports/World-Cup-football|title=World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=12 Januarie 2026}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|FIFA World Cup|Sokker-Wêreldbeker}} * {{en}} [https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/qatar2022 Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.rsssf.org/tablesw/worldcup.html Geskiedenis van die FIFA Sokker-Wêreldbeker] {{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sokker-Wereldbeker}} [[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi| ]] kttl56em312vh9iucm0b95xikxm5xof 2917949 2917935 2026-07-17T09:40:57Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/Faith06|Faith06]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:SpesBona|SpesBona]] 2868402 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die manssokkertoernooi. Vir die artikel oor die vrouesokkertoernooi, sien [[Vrouesokkerwêreldbeker]].'' {{Inligtingskas Sportliga | naam = FIFA Sokker-Wêreldbeker | huidige_seisoen = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] | beeld = FIFA World Cup wordmark (2023).svg | beskrywing = | beeldonderskrif = Kenteken van die FIFA Sokker-Wêreldbeker | sportsoort = [[Sokker]] | gestig = 1930 | gestaak = | vervang = | eienaar = [[FIFA]] | inougureel = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]] | lande = wêreldwyd | divisies = | spanne = 48 | onlangse_kamp = {{vlagland|Argentinië}} ([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]) | verwante_komps = [[Vrouesokkerwêreldbeker]] | borg = }} Die '''FIFA Sokker-Wêreldbeker''' ([[Engels]]: ''FIFA World Cup'') is 'n [[sokker]]wêreldkampioenskapstoernooi wat al om die vier jaar tussen internasionale mansspanne (wat lede van [[FIFA]] is) beslis word. Die toernooi is gereeld al om die vier jaar aangebied sedert dit vir die eerste keer in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]] in [[Uruguay]] beslis is, met die uitsondering van [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1942|1942]] en 1946 toe dit weens die [[Tweede Wêreldoorlog]] nie kon plaasvind nie. Die huidige verdedigende wêreldkampioen is [[Argentinië]] wat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022-toernooi]] in [[Katar]] gewen het. [[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die FIFA Sokker-Wêreldbekertrofee waarom sedert 1974 meegeding word]] [[Lêer:Coupe Jules Rimet - 1930-1970.jpg|duimnael|Die Jules Rimet-trofee waarom tussen 1930 en 1970 meegeding is]] Die huidige formaat van die kampioenskap behels 48 spanne wat om die titel meeding in [[stadion]]s van die gasheerland(e) oor 'n periode van ongeveer een maand. Hierdie fase word gewoonlik die ''Wêreldbekereindrondte'' of ''Wêreldbekerfinale'' genoem. Die ''kwalifiserende fase'' vind oor 'n periode van twee jaar voor die afskop plaas waartydens besluit word watter spanne kwalifiseer. Die gasheerland(e) kry sedert [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]] 'n outomatiese plasing; slegs die gasheer van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934]], [[Italië]], moes aan die destydse kwalifisering deelneem. Die verdedigende kampioen het vanaf 1938 tot [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]] ook die reg van regstreekse kwalifisering geniet. Interessant genoeg was die verdedigende kampioen nooit die gasheer van die volgende toernooi nie, dus was daar altyd minstens twee spanne wat regstreeks gekwalifiseer het. Oor die 22 toernooie wat tot dusver aangebied is, het agt lande reeds die titel ingepalm. [[Brasilië]] het 'n rekord vyf keer gewen en is ook die enigste span wat tot dusver aan al die toernooie deelgeneem het. [[Duitsland]] en [[Italië]] het elk vier keer gewen. Die ander wenners sluit in [[Argentinië]] met drie titels, [[Frankryk]] en [[Uruguay]] met twee titels elk, en [[Engeland]] en [[Spanje]] met een titel elk. Ander lande wat gereeld meeding soos [[België]], [[Meksiko]] en [[Nederland]] kon nog nie daarin slaag om die beker in te palm nie. Tot dusver het slegs spanne uit [[Europa]] en [[Suid-Amerika]] met die trofee weggestap. Die toernooie word as die sportbyeenkoms met die meeste kykers ter wêreld beskou met ongeveer 715,1 miljoen mense wat in 2006 na die eindwedstryd in Duitsland gekyk het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/marketing/news/newsid=111247/index.html |title=2006 FIFA World Cup broadcast wider, longer and farther than ever before |publisher=[[FIFA]] |date=6 Februarie 2007 |accessdate=13 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150323042530/http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/marketing/news/newsid=111247/index.html |archive-date=23 Maart 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die suksesvolste toernooi tot dusver was die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] met 'n bywoning van amper 69&nbsp;000 toeskouers per wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/30/fs-301_01a_fwc-stats.pdf |title=FIFA World Cup competition records |publisher=[[FIFA]] |format=PDF |page=2 |accessdate=17 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412114256/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/30/fs-301_01a_fwc-stats.pdf |archive-date=12 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die volgende wêreldbekertoernooi sal in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]] gesamentlik in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die Verenigde State plaasvind. Met die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030]] vind die eeufeesviering nes die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930]] weer in [[Montevideo]] plaas, waarna die toernooi na [[Marokko]], [[Portugal]] en [[Spanje]] verskuif. == Uitslae == {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" |- !rowspan=2 width=5%|Jaar !rowspan=2 width=10%|Land(e) |width=1% rowspan=27| !colspan=3|Finale |width=1% rowspan=27| !colspan=3|Derde plek |- bgcolor=#EFEFEF !width=15%|Wenner !width=8%|Telling !width=15%|Tweede plek !width=15%|Derde plek !width=8%|Telling !width=15%|Vierde plek !width=1% rowspan=26 bgcolor=ffffff| !colspan=4|Deelnemende lande |- |[[1930]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Uruguay}} | '''{{vlagland|Uruguay}}''' | '''4:2''' | {{vlagland|Argentinië|alt}} | {{vlagland|Verenigde State|1912}} | | {{vlagland|Joego-Slawië|FR}} | 13 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[1934]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Italië|1861}} | '''{{vlagland|Italië|1861}}''' | '''2:1 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]''' | {{vlagland|Tsjeggoslowakye}} | {{vlagland|Nazi-Duitsland|1933}} | '''3:2''' | {{vlagland|Oostenryk}} | 16 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[1938]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Frankryk}} | '''{{vlagland|Italië|1861}}''' | '''4:2''' | {{vlagland|Hongarye|1920}} | {{vlagland|Brasilië|1889a}} | '''4:2''' | {{vlagland|Swede}} | 16 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[1950]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Brasilië|1889a}} | '''{{vlagland|Uruguay}}''' | '''2:1''' | {{vlagland|Brasilië|1889a}} | {{vlagland|Swede}} | '''3:1''' | {{vlagland|Spanje|1939}} | 13/16 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[1954]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Switserland}} | '''{{vlagland|Wes-Duitsland}}''' | '''3:2''' | {{vlagland|Hongarye|1949}} | {{vlagland|Oostenryk}} | '''3:1''' | {{vlagland|Uruguay}} | 16 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[1958]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Swede}} | '''{{vlagland|Brasilië|1889a}}''' | '''5:2''' | {{vlagland|Swede}} | {{vlagland|Frankryk}} | '''6:3''' | {{vlagland|Wes-Duitsland}} | 16 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[1962]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Chili}} | '''{{vlagland|Brasilië|1960}}''' | '''3:1''' | {{vlagland|Tsjeggoslowakye}} | {{vlagland|Chili}} | '''1:0''' | {{vlagland|Joego-Slawië}} | 16 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[1966]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Engeland}} | '''{{vlagland|Engeland}}''' | '''4:2 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]''' | {{vlagland|Wes-Duitsland}} | {{vlagland|Portugal}} | '''2:1''' | {{vlagland|Sowjetunie|1955}} | 16 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[1970]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Meksiko}} | '''{{vlagland|Brasilië|1968}}''' | '''4:1''' | {{vlagland|Italië}} | {{vlagland|Wes-Duitsland}} | '''1:0''' | {{vlagland|Uruguay}} | 16 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[1974]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Wes-Duitsland}} | '''{{vlagland|Wes-Duitsland}}''' | '''2:1''' | {{vlagland|Nederland}} | {{vlagland|Pole}} | '''1:0''' | {{vlagland|Brasilië|1968}} | 16 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[1978]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Argentinië|alt}} | '''{{vlagland|Argentinië|alt}}''' | '''3:1 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]''' | {{vlagland|Nederland}} | {{vlagland|Brasilië|1968}} | '''2:1''' | {{vlagland|Italië}} | 16 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[1982]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Spanje}} | '''{{vlagland|Italië}}''' | '''3:1''' | {{vlagland|Wes-Duitsland}} | {{vlagland|Pole}} | '''3:2''' | {{vlagland|Frankryk}} | 24 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[1986]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Meksiko}} | '''{{vlagland|Argentinië}}''' | '''3:2''' | {{vlagland|Wes-Duitsland}} | {{vlagland|Frankryk}} | '''4:2 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]''' | {{vlagland|België}} | 24 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[1990]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Italië}} | '''{{vlagland|Wes-Duitsland}}''' | '''1:0''' | {{vlagland|Argentinië}} | {{vlagland|Italië}} | '''2:1''' | {{vlagland|Engeland}} | 24 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[1994]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Verenigde State van Amerika}} | '''{{vlagland|Brasilië}}''' | '''0:0 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]<br /><small>3:2 [[Strafskop (sokker)|n.&nbsp;S.]]'''</small> | {{vlagland|Italië}} | {{vlagland|Swede}} | '''4:0''' | {{vlagland|Bulgarye}} | 24 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[1998]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Frankryk}} | '''{{vlagland|Frankryk}}''' | '''3:0''' | {{vlagland|Brasilië}} | {{vlagland|Kroasië}} | '''2:1''' | {{vlagland|Nederland}} | 32 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[2002]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Suid-Korea}} <br />{{vlagland|Japan}} | '''{{vlagland|Brasilië}}''' | '''2:0''' | {{vlagland|Duitsland}} | {{vlagland|Turkye}} | '''3:2''' | {{vlagland|Suid-Korea}} | 32 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[2006]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Duitsland}} | '''{{vlagland|Italië}}''' | '''1:1 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]<br /><small>5:3 [[Strafskop (sokker)|n.&nbsp;S.]]'''</small> | {{vlagland|Frankryk}} | {{vlagland|Duitsland}} | '''3:1''' | {{vlagland|Portugal}} | 32 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[2010]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Suid-Afrika}} | '''{{vlagland|Spanje}}''' | '''1:0 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]''' | {{vlagland|Nederland}} | {{vlagland|Duitsland}} | '''3:2''' | {{vlagland|Uruguay}} | 32 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[2014]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Brasilië}} | '''{{vlagland|Duitsland}}''' | '''1:0 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]''' | {{vlagland|Argentinië}} | {{vlagland|Nederland}} | '''3:0''' | {{vlagland|Brasilië}} | 32 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[2018]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Rusland}} | '''{{vlagland|Frankryk}}''' | '''4:2''' | {{vlagland|Kroasië}} | {{vlagland|België}} | '''2:0''' | {{vlagland|Engeland}} | 32 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[2022]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Katar}} | '''{{vlagland|Argentinië}}''' | '''3:3 [[Ekstra tyd|e.&nbsp;T.]]<br /><small>4:2 [[Strafskop (sokker)|n.&nbsp;S.]]'''</small> | {{vlagland|Frankryk}} | {{vlagland|Kroasië}} | '''2:1''' | {{vlagland|Marokko}} | 32 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[2026]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Kanada}}<br />{{vlagland|Meksiko}}<br />{{vlagland|Verenigde State}} | | | | | | | 48 |- align="center" bgcolor="#D0E7FF" | [[2030]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Marokko}}<br />{{vlagland|Portugal}}<br />{{vlagland|Spanje}}<br />'''''Gashere vir die drie openingswedstryde:'''''<br />{{vlagland|Argentinië}}<br />{{vlagland|Paraguay}}<br />{{vlagland|Uruguay}} | | | | | | | 48 |- align="center" bgcolor="#F5FAFF" | [[2034]]<br />''[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2034|Oorsig]]'' |align=left|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} | | | | | | | 48 |} == Statistiek == [[Lêer:World cup countries best results.png|duimnael|400px|Beste uitslae van deelnemende lande]] {| class="wikitable" style="text-align:left" width="40%" |- bgcolor="#EFEFEF" ! Plek !! Land !! Titel !! Wêreldbeker |- bgcolor="#F5FAFF" | <center>1</center> | {{vlagland|Brasilië}} | align="center" | 5 | [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]] |- bgcolor="#D0E7FF" | <center>2</center> | {{vlagland|Duitsland}} | align="center" | 4 | [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]] |- bgcolor="#D0E7FF" | | {{vlagland|Italië}} | align="center" | 4 | [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]] |- bgcolor="#F5FAFF" | <center>4</center> | {{vlagland|Argentinië}} | align="center" | 3 | [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] |- bgcolor="#D0E7FF" | <center>5</center> | {{vlagland|Frankryk}} | align="center" | 2 | [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]] |- bgcolor="#F5FAFF" | | {{vlagland|Uruguay}} | align="center" | 2 | [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]] |- bgcolor="#D0E7FF" | <center>7</center> | {{vlagland|Engeland}} | align="center" | 1 | [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]] |- bgcolor="#D0E7FF" | | {{vlagland|Spanje}} | align="center" | 1 | [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]] |} == Eerste deelnames == {| class="wikitable" width="90%" |- bgcolor="#EEEEEE" | '''1930''' | {{vlagland|Argentinië|alt}} || {{vlagland|België}} || {{vlagland|Bolivië}} || {{vlagland|Brasilië|1889a}} |- bgcolor="#EEEEEE" | || {{vlagland|Chili}} || {{vlagland|Frankryk}} || {{vlagland|Joego-Slawië|FR}} || {{vlagland|Meksiko|1916}} |- bgcolor="#EEEEEE" | || {{vlagland|Paraguay|1842}} || {{vlagland|Peru|1825}} || {{vlagland|Roemenië}} || '''{{vlagland|Uruguay}}''' |- bgcolor="#EEEEEE" | || {{vlagland|Verenigde State|1912}} || || || |- bgcolor="#DDDDDD" | '''1934''' | {{vlagland|Egipte|1922}} || {{vlagland|Hongarye|1920}} || '''{{vlagland|Italië|1861}}''' || {{vlagland|Nazi-Duitsland|1933}} |- bgcolor="#DDDDDD" | || {{vlagland|Nederland}} || {{vlagland|Oostenryk}} || {{vlagland|Spanje|1931}} || {{vlagland|Swede}} |- bgcolor="#DDDDDD" | || {{vlagland|Switserland}} || {{vlagland|Tsjeggoslowakye}} || || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''1938''' | {{vlagland|Kuba}} || {{vlagikoon|Nederland}} [[Nederlands-Indië|Indonesië]] || {{vlagland|Noorweë}} || {{vlagland|Pole}} |- bgcolor="#DDDDDD" | '''1950''' | {{vlagland|Engeland}} || || || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''1954''' | {{vlagland|Skotland}} || {{vlagland|Suid-Korea}} || {{vlagland|Turkye}} | '''''{{vlagland|Wes-Duitsland}}''''' |- bgcolor="#DDDDDD" | '''1958''' | {{vlagland|Noord-Ierland}} || {{vlagland|Sowjetunie|1955}} || {{vlagland|Wallis|1953}} || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''1962''' | {{vlagland|Bulgarye|1948}} || {{vlagland|Colombia}} || || |- bgcolor="#DDDDDD" | '''1966''' | {{vlagland|Noord-Korea}} || {{vlagland|Portugal}} || || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''1970''' | {{vlagland|El Salvador}} || {{vlagland|Israel}} || {{vlagland|Marokko}} || |- bgcolor="#DDDDDD" | '''1974''' | {{vlagland|Australië}} || {{vlagland|Haïti|1964}} || {{vlagland|Oos-Duitsland}} || {{vlagland|Zaïre}} |- bgcolor="#EEEEEE" | '''1978''' | {{vlagland|Iran|1964}} || {{vlagland|Tunisië|1959}} || || |- bgcolor="#DDDDDD" | '''1982''' | {{vlagland|Algerië}} || {{vlagland|Honduras}} || {{vlagland|Kameroen}} || {{vlagland|Koeweit}} |- bgcolor="#DDDDDD" | || {{vlagland|Nieu-Seeland}} || || || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''1986''' | {{vlagland|Denemarke}} || {{vlagland|Irak|1963}} || {{vlagland|Kanada}} || |- bgcolor="#DDDDDD" | '''1990''' | {{vlagland|Costa Rica}} || {{vlagland|Ierland}} || {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''1994''' | {{vlagland|Griekeland}} || {{vlagland|Nigerië}} || ''{{vlagland|Rusland}}'' || {{vlagland|Saoedi-Arabië}} |- bgcolor="#DDDDDD" | '''1998''' | {{vlagland|Jamaika}} || {{vlagland|Japan}} || ''{{vlagland|Joego-Slawië|FR}}'' || {{vlagland|Kroasië}} |- bgcolor="#DDDDDD" | || {{vlagland|Suid-Afrika}} || || || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''2002''' | {{vlagland|Ecuador}} || {{vlagland|Senegal}} || {{vlagland|Slowenië}} || {{vlagland|Volksrepubliek China}} |- bgcolor="#DDDDDD" | '''2006''' | {{vlagland|Angola}} || {{vlagland|Ghana}} || {{vlagland|Ivoorkus}} || {{vlagland|Oekraïne}} |- bgcolor="#DDDDDD" | || ''{{vlagland|Serwië en Montenegro}}'' || {{vlagland|Togo}} || {{vlagland|Trinidad en Tobago}} || ''{{vlagland|Tsjeggië}}'' |- bgcolor="#EEEEEE" | '''2010''' | ''{{vlagland|Serwië}}'' || ''{{vlagland|Slowakye}}'' || || |- bgcolor="#DDDDDD" | '''2014''' | {{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} || || || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''2018''' | {{vlagland|Panama}} || {{vlagland|Ysland}} || || |- bgcolor="#DDDDDD" | '''2022''' | {{vlagland|Katar}} || || || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''2026''' | {{vlagland|Curaçao}} || {{vlagland|Jordanië}} || {{vlagland|Kaap Verde}} || {{vlagland|Oesbekistan}} |- bgcolor="#DDDDDD" | '''2030''' | n.v.t. || || || |- bgcolor="#EEEEEE" | '''2034''' | n.v.t. || || || |} == Trivia == {| class="wikitable" !Stelling !Speler !Span !Periode |- |Meeste deelnames | |{{vlagland|Brasilië}} |1930 – hede (het aan al die toernooie deelgeneem) |- |Meeste doelpunte aangeteken |[[Miroslav Klose]] (16 doele) |{{vlagland|Duitsland}} |2002–2014 |- |Meeste doelpunte aangeteken tydens 'n Wêreldbeker |[[Just Fontaine]] (13 doele) |{{vlagland|Frankryk}} |1958 |} == Sien ook == * [[Sokker-Konfederasiebeker]] * [[Vrouesokkerwêreldbeker]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Brian Glanville |title=The Story of the World Cup |page=44 |publisher=Faber |year=2005 |isbn=0-571-22944-1 |ref=glanville}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/sports/World-Cup-football|title=World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=12 Januarie 2026}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|FIFA World Cup|Sokker-Wêreldbeker}} * {{en}} [https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/qatar2022 Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.rsssf.org/tablesw/worldcup.html Geskiedenis van die FIFA Sokker-Wêreldbeker] {{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sokker-Wereldbeker}} [[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi| ]] nb0dgjj1ove32fye9jqcvbhwsx1v8po 0 49833 2917790 1969375 2026-07-16T15:28:01Z GeniusElephant678 205531 2917790 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk |région = Akwitanië ---- [[Lêer:Flag of the former Region of Aquitaine.svg|115px]] [[Lêer:Blason de l'Aquitaine et de la Guyenne.svg|100px]] |Hoofstad = [[Bordeaux]] |Bevolking = 3&nbsp;232&nbsp;352 |DatumBev = [[2010]] |Bevolkingsdigtheid = 78 |Oppervlakte = 41&nbsp;300 |Arrondissements = 18 |Kantons = 235 |Munisipaliteite = 2&nbsp;296 |President = - |Préfet = |Départements = [[Dordogne]] (24)<br />[[Gironde]] (33)<br />[[Landes]] (40)<br />[[Lot-et-Garonne]] (47)<br />[[Pyrénées-Atlantiques]] (64) |Ligging= [[Lêer:Rimex-France location Aquitaine.svg|200px|Ligging van Akwitanië]] }} '''Akwitanië''' (in [[Afrikaans]] ook gespel as '''Aquitanië'''; [[Frans]]: ''Aquitaine'', [[Oksitaans]]: ''Aquitània'', [[Baskies]]: ''Akitania'', [[Saintongeais]]: ''Aguiéne'') was 'n [[Franse geweste|Franse gewes]], in die suidweste van Frankryk, wat uit die départements Gironde, Landes, Dordogne, Lot-et-Garonne en Pyrénées-Atlantiques bestaan het. Die administratiewe hoofstad was [[Bordeaux]]. Sedert 2016 maak die streek deel uit van die nuwe administratiewe gewes Nouvelle-Aquitaine ([[Nieu-Akwitanië]]). {{Saadjie}} {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Akwitanië| ]] [[Kategorie:Nieu-Akwitanië]] [[Kategorie:Voormalige administratiewe geweste van Frankryk]] [[Kategorie:Voormalige provinsies van Frankryk]] rwvrrpa6ssawa10dswr6co885jkll6b 2917791 2917790 2026-07-16T15:31:16Z GeniusElephant678 205531 2917791 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk |région = Akwitanië ---- [[Lêer:Bandera Regió Aquitània.png|115px]] [[Lêer:Blason de l'Aquitaine et de la Guyenne.svg|100px]] |Hoofstad = [[Bordeaux]] |Bevolking = 3&nbsp;232&nbsp;352 |DatumBev = [[2010]] |Bevolkingsdigtheid = 78 |Oppervlakte = 41&nbsp;300 |Arrondissements = 18 |Kantons = 235 |Munisipaliteite = 2&nbsp;296 |President = - |Préfet = |Départements = [[Dordogne]] (24)<br />[[Gironde]] (33)<br />[[Landes]] (40)<br />[[Lot-et-Garonne]] (47)<br />[[Pyrénées-Atlantiques]] (64) |Ligging= [[Lêer:Rimex-France location Aquitaine.svg|200px|Ligging van Akwitanië]] }} '''Akwitanië''' (in [[Afrikaans]] ook gespel as '''Aquitanië'''; [[Frans]]: ''Aquitaine'', [[Oksitaans]]: ''Aquitània'', [[Baskies]]: ''Akitania'', [[Saintongeais]]: ''Aguiéne'') was 'n [[Franse geweste|Franse gewes]], in die suidweste van Frankryk, wat uit die départements Gironde, Landes, Dordogne, Lot-et-Garonne en Pyrénées-Atlantiques bestaan het. Die administratiewe hoofstad was [[Bordeaux]]. Sedert 2016 maak die streek deel uit van die nuwe administratiewe gewes Nouvelle-Aquitaine ([[Nieu-Akwitanië]]). {{Saadjie}} {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Akwitanië| ]] [[Kategorie:Nieu-Akwitanië]] [[Kategorie:Voormalige administratiewe geweste van Frankryk]] [[Kategorie:Voormalige provinsies van Frankryk]] bs9etedammk0wz22xdcqnr5gzb2zxl5 0 52311 2917830 1886977 2026-07-16T18:51:41Z Oursana 48196 -+Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg 2917830 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg|duimnael|regs|200px|[[Jan van Riebeeck]], stigter van die eerste kolonie in Suid-Afrika onder opdrag van die VOC.]] 'n Lys van plekname in [[Suid-Afrika]] ter ere van kommandeurs, goewerneurs en hul familielede, chronologies gerangskik volgens die kommandeur, goewerneur of hulle naasbestaandes na wie dit vernoem is. == Kaapse kommandeurs en goewerneurs == *[[Jan van Riebeeck]]: [[Riebeek-Kasteel]], [[Riebeek-Wes]], [[Riebeeckstad]], [[Riebeek-Oos]] *[[Simon van der Stel]]: [[Stellenbosch]], [[Simonstad]]. Na sy vrou: [[Constantia]] *[[Hendrik Swellengrebel]]: [[Swellendam]] (na hom en sy vrou, Engela ten Damme) *[[Ryk Tulbagh]]: [[Tulbagh]] *[[Joachim van Plettenberg]]: [[Plettenbergbaai]] *[[Pieter van Rheede van Oudtshoorn]]: [[Oudtshoorn]] *[[Cornelis Jacob van de Graaff]]: [[Graaff-Reinet]] (na hom en sy vrou, Reinet) *[[Jacob Abraham de Mist]]: [[Uitenhage]] *Lt.genl. [[Jan Willem Janssens]]: [[Jansenville]] (onduidelik waarom net met een "s") *[[Du Pré Alexander, graaf van Caledon]]: [[Caledon]] *Sir [[John Cradock]]: [[Cradock]]. Na sy skoonvader, die graaf van Clanwilliam: [[Clanwilliam]] *Lord [[Charles Somerset]]: [[Somerset-Oos]], [[Somerset-Wes]]. Na sy vader, die hertog van Beaufort: [[Port Beaufort]], [[Fort Beaufort]], [[Beaufort-Wes]]. Na sy ouer broer, die markies van Worcester: [[Worcester]] *Sir [[Rufane Donkin]] (waarnemend): [[Port Elizabeth]] (na sy vrou) *Sir [[Galbraith Lowry Cole]]: [[Colesberg]], Sir Lowryspas. Na sy skoonvader, die hertog van Malmesbury: [[Malmesbury]] *Sir [[Benjamin D'Urban]]: [[Durban]], [[Durbanville]] *Sir [[George Thomas Napier]]: [[Napier]], Napierville (voorstad van [[Pietermaritzburg]]) *Sir [[Peregrine Maitland]]: [[Maitland]] (voorstad van [[Kaapstad]]). Na sy skoonvader, hertog van Richmond: [[Richmond]], [[Noord-Kaap]] *Sir [[Harry Smith]]: [[Harrismith]], [[Fauresmith]] (na hom en ds. [[Philip Eduard Faure|P.E. Faure]]), [[Smithfield]]. Na sy vrou: [[Ladismith]], [[Ladysmith]] *Sir [[George Cathcart]]: [[Cathcart]] *Sir [[George Grey]]: [[Greyton]], [[Greytown]]. Na sy vrou: [[Lady Grey]] *Sir [[Philip Wodehouse]]: [[Wodehouse]] (landdrosdistrik in die [[Oos-Kaap]] waarvan [[Dordrecht]] die hoofdorp is), [[Philipstown]] *[[Charles Craufurd Hay]] (waarnemend): [[Hay]] (distrik rondom [[Griekwastad]] in die [[Noord-Kaap]]) *Sir [[Henry Barkly]]: [[Barkly-Oos]], [[Barkly-Wes]] *Sir [[Henry Bartle Frere]]: [[Mount Frere]]. Na sy vrou: [[Lady Frere]] *Sir [[Henry Loch]]: Lady Loch (naby [[Wellington]], na sy vrou) *Lord [[Alfred Milner]]: [[Milnerton]] (voorstad van [[Kaapstad]]) *Sir [[Walter Hely-Hutchinson]]: [[Hutchinson]] == Natalse goewerneurs == *Sir [[George Grey]]: (sien bo) *Veldmaarskalk burggraaf [[Garnet Wolseley]]: [[Wolseley]] == Bronne == * Raper, P.E. 1987. ''Dictionary of South African Place Names''. Johannesburg: Lowry Publishers. * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]]. 1978. ''Encyclopaedia of Southern Africa''. Cape Town: Juta and Company Limited. [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Plekname genoem na kommandeurs, goewerneurs en hul verwante]] mqsmzbi7u3umdzcjb2ht7ej5zddnj38 0 52312 2917846 2764568 2026-07-16T19:17:28Z Oursana 48196 -+Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg 2917846 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Riebeek-Kasteel | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = NG Kerk, 1863. Riebeek-Kasteel 03.jpg | beeldbyskrif = NG Kerk Riebeek-Kasteel (1863) | duimdrukkeretiketposisie= regs | latd = 33 |latm = 23 |lats = 7 | longd = 18 |longm = 53 |longs = 55 | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Weskus | munisipaliteit = Swartland | stigtingsdatum = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = <ref name=census2011>Som van die hoofplekke [http://census2011.adrianfrith.com/place/164011 Riebeek-Kasteel] en [http://census2011.adrianfrith.com/place/164012 Esterhof] ''Sensus 2011''.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 6.9 | hoogte_m = | bevolking_totaal = 4761 | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = <ref name=census2011 /> | demografie1_voetnotas = <ref name=census2011 /> | persent_swart = 12.4% | persent_kleurling = 70.9% | persent_asiër = 0.8% | persent_wit = 15.2% | persent_ander = 0.7% | demografie2_voetnotas = <ref name=census2011 /> | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 83.6% | demografie2_titel2 = [[Xhosa]] | demografie2_info2 = 6.8% | demografie2_titel3 = [[Engels]] | demografie2_info3 = 6.5% | demografie2_titel4 = Other | demografie2_info4 = 3.1% | demografie2_titel5 = | demografie2_info5 = | poskode = 7307 | poskode2 = | skakelkode = 022 | sensuskode = | webwerf = }} [[Lêer:Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg|duimnael|links|160px|[[Jan van Riebeeck]] uit die skildery ''De Stichter'' deur E.C. Godée Molsbergen.]] '''Riebeek-Kasteel''' is 'n skilderagtige dorpie aan die voet van die 946&nbsp;m hoë vrystaande Kasteelberg in die distrik [[Swartland]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Die eerste Europeërs wat die vallei besoek het, was 'n geselskap onder leiding van korp. Cruythoff, uitgestuur deur [[Jan van Riebeeck]], na wie die berg, dorpie en aanliggende [[Riebeek-Wes]] genoem is. == Wapen == Riebeeck-Kasteel is in 1975 tot munisipaliteit geproklameer. Die munisipale raad het in 1978 'n wapen by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer. Dit is op [[Jan van Riebeeck]] se familiewapen gebaseer : ''In rooi, drie goue ringe en 'n gekanteelde skildhoof, alles van goud''. Die helmteken was 'n rooi muurkroon, en die wapenspreuk "Vires in arduis".<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry].</ref> == NG gemeente == : ''Vir hoofartikel sien [[NG gemeente Riebeek-Kasteel]]'' Die kerkraad van die [[NG gemeente Swartland|moedergemeente Swartland]] (op [[Malmesbury]]) het in 1854 besluit om vir die lidmate wat agter die Riebeek-Kasteelberg (soos dit onder meer destyds genoem is) 'n hulpkerk op te rig. Ds. J.C. Moorrees, wat 48 jaar lank leraar van Swartland was en na wie [[Moorreesburg]] genoem is, het die hulpkerk op [[15 Mei]] [[1856]] ingewy, een maal per maand daar buitekerk gehou en een maal elke drie maande die sakramente bedien. In 1862 rig die plaaslike NG lidmate 'n versoekskrif aan die kerkraad waarin hulle vra dat Riebeek-Kasteel afgestig moet word. Die kerkraad het die versoek die volgende haar toegestaan. By gebrek aan fondse en omdat die lidmate maar min was, het ds. Moorrees, as konsulent, die gemeente nog tot 1880 bedien. Ds. J.S. Human, voorheen van [[NG gemeente Namakwaland]], is op 8 April 1881 op Riebeek-Kasteel as eerste leraar bevestig. Hy dien tot 1908. Sy opvolger, ds. [[Pieter de Waal]], dien van 1909 tot 1920, en dit was in sy dienstyd dat die huidige kerkgebou, wat bo die dorpie uittroon, teen 'n totale koste van £6&nbsp;000 ingewy is. Die lidmaattal het teen omstreeks 1950 op sowat 450 gestaan en teen 2010 op sowat 500. == Toerisme == Riebeek-Kasteel huisves jaarliks die Olyffees wat honderde besoekers van oral lok. Die Royal Hotel is smaakvol opgeknap en langs die geskiedkundige kerkgebou geleë. Die vallei beskik oor talle wynplase, onder meer Allesverloren, olyfboerderye, gastehuise en restaurante. Dit is 'n gewilde naweek-toevlugsoord vir stedelinge en ook 'n slaapdorp vir [[Pendeldorp|pendelaars]] wat elders werk. == Galery == <gallery style="text-align:center;" mode="packed" heights="210px"> Lêer:Winkels Riebeek-Kasteel.jpg|duimnael|Enkele geboue op Riebeek-Kasteel wat in 'n outydse styl opgerig is. Lêer:NG kerk Riebeek-Kasteel, April 2016.jpg|Die [[NG gemeente Riebeek-Kasteel|NG kerk Riebeek-Kasteel]]. Lêer:Uitsig Riebeek-Kasteel.jpg|Uitsig oor die vallei en Kasteelberg vanaf die Royal Hotel. </gallery> == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[Pieter Cruythoff-monument]] == Bronne == * [[T.V. Bulpin|Bulpin, T.V.]], 2001. ''Discovering Southern Africa''. Cape Town: Discovering Southern Africa Publications cc. * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]], 1978. [[Encyclopaedia of Southern Africa]]. Cape Town and Johannesburg: Juta and Company Limited. * [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.riebeekvalley.info/ Toeriste-inligting] {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] 1jjf737doc6fkjc5p18771jn35rkh8m 2917869 2917846 2026-07-16T20:23:20Z Aliwal2012 39067 Wysiging deur [[Special:Contributions/Oursana|Oursana]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Aliwal2012|Aliwal2012]] 2764568 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Riebeek-Kasteel | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = NG Kerk, 1863. Riebeek-Kasteel 03.jpg | beeldbyskrif = NG Kerk Riebeek-Kasteel (1863) | duimdrukkeretiketposisie= regs | latd = 33 |latm = 23 |lats = 7 | longd = 18 |longm = 53 |longs = 55 | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Weskus | munisipaliteit = Swartland | stigtingsdatum = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = <ref name=census2011>Som van die hoofplekke [http://census2011.adrianfrith.com/place/164011 Riebeek-Kasteel] en [http://census2011.adrianfrith.com/place/164012 Esterhof] ''Sensus 2011''.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 6.9 | hoogte_m = | bevolking_totaal = 4761 | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = <ref name=census2011 /> | demografie1_voetnotas = <ref name=census2011 /> | persent_swart = 12.4% | persent_kleurling = 70.9% | persent_asiër = 0.8% | persent_wit = 15.2% | persent_ander = 0.7% | demografie2_voetnotas = <ref name=census2011 /> | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 83.6% | demografie2_titel2 = [[Xhosa]] | demografie2_info2 = 6.8% | demografie2_titel3 = [[Engels]] | demografie2_info3 = 6.5% | demografie2_titel4 = Other | demografie2_info4 = 3.1% | demografie2_titel5 = | demografie2_info5 = | poskode = 7307 | poskode2 = | skakelkode = 022 | sensuskode = | webwerf = }} [[Lêer:Jan van Riebeeck.jpg|duimnael|links|160px|[[Jan van Riebeeck]] uit die skildery ''De Stichter'' deur E.C. Godée Molsbergen.]] '''Riebeek-Kasteel''' is 'n skilderagtige dorpie aan die voet van die 946&nbsp;m hoë vrystaande Kasteelberg in die distrik [[Swartland]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Die eerste Europeërs wat die vallei besoek het, was 'n geselskap onder leiding van korp. Cruythoff, uitgestuur deur [[Jan van Riebeeck]], na wie die berg, dorpie en aanliggende [[Riebeek-Wes]] genoem is. == Wapen == Riebeeck-Kasteel is in 1975 tot munisipaliteit geproklameer. Die munisipale raad het in 1978 'n wapen by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer. Dit is op [[Jan van Riebeeck]] se familiewapen gebaseer : ''In rooi, drie goue ringe en 'n gekanteelde skildhoof, alles van goud''. Die helmteken was 'n rooi muurkroon, en die wapenspreuk "Vires in arduis".<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry].</ref> == NG gemeente == : ''Vir hoofartikel sien [[NG gemeente Riebeek-Kasteel]]'' Die kerkraad van die [[NG gemeente Swartland|moedergemeente Swartland]] (op [[Malmesbury]]) het in 1854 besluit om vir die lidmate wat agter die Riebeek-Kasteelberg (soos dit onder meer destyds genoem is) 'n hulpkerk op te rig. Ds. J.C. Moorrees, wat 48 jaar lank leraar van Swartland was en na wie [[Moorreesburg]] genoem is, het die hulpkerk op [[15 Mei]] [[1856]] ingewy, een maal per maand daar buitekerk gehou en een maal elke drie maande die sakramente bedien. In 1862 rig die plaaslike NG lidmate 'n versoekskrif aan die kerkraad waarin hulle vra dat Riebeek-Kasteel afgestig moet word. Die kerkraad het die versoek die volgende haar toegestaan. By gebrek aan fondse en omdat die lidmate maar min was, het ds. Moorrees, as konsulent, die gemeente nog tot 1880 bedien. Ds. J.S. Human, voorheen van [[NG gemeente Namakwaland]], is op 8 April 1881 op Riebeek-Kasteel as eerste leraar bevestig. Hy dien tot 1908. Sy opvolger, ds. [[Pieter de Waal]], dien van 1909 tot 1920, en dit was in sy dienstyd dat die huidige kerkgebou, wat bo die dorpie uittroon, teen 'n totale koste van £6&nbsp;000 ingewy is. Die lidmaattal het teen omstreeks 1950 op sowat 450 gestaan en teen 2010 op sowat 500. == Toerisme == Riebeek-Kasteel huisves jaarliks die Olyffees wat honderde besoekers van oral lok. Die Royal Hotel is smaakvol opgeknap en langs die geskiedkundige kerkgebou geleë. Die vallei beskik oor talle wynplase, onder meer Allesverloren, olyfboerderye, gastehuise en restaurante. Dit is 'n gewilde naweek-toevlugsoord vir stedelinge en ook 'n slaapdorp vir [[Pendeldorp|pendelaars]] wat elders werk. == Galery == <gallery style="text-align:center;" mode="packed" heights="210px"> Lêer:Winkels Riebeek-Kasteel.jpg|duimnael|Enkele geboue op Riebeek-Kasteel wat in 'n outydse styl opgerig is. Lêer:NG kerk Riebeek-Kasteel, April 2016.jpg|Die [[NG gemeente Riebeek-Kasteel|NG kerk Riebeek-Kasteel]]. Lêer:Uitsig Riebeek-Kasteel.jpg|Uitsig oor die vallei en Kasteelberg vanaf die Royal Hotel. </gallery> == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[Pieter Cruythoff-monument]] == Bronne == * [[T.V. Bulpin|Bulpin, T.V.]], 2001. ''Discovering Southern Africa''. Cape Town: Discovering Southern Africa Publications cc. * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]], 1978. [[Encyclopaedia of Southern Africa]]. Cape Town and Johannesburg: Juta and Company Limited. * [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.riebeekvalley.info/ Toeriste-inligting] {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC1}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] 99bx1whqxuv08nz35fh7ctcn1i2hfbm 0 52314 2917847 2559366 2026-07-16T19:18:12Z Oursana 48196 -+Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg 2917847 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Riebeek-Wes | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = Riebeek Wes PICT3382.JPG | beeldbyskrif = Riebeek-Wes | duimdrukkeretiketposisie= regs | latd = 33 |latm = 21 |lats = 1.69 | longd = 18 |longm = 52 |longs = 2.52 | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Weskus | munisipaliteit = Swartland | stigtingsdatum = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 5.1% | persent_kleurling = 83.6% | persent_asiër = 0.6% | persent_wit = 10.5% | persent_ander = 0.2% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 93.6% | demografie2_titel2 = [[Engels]] | demografie2_info2 = 4.2% | demografie2_titel3 = | demografie2_info3 = | demografie2_titel4 = | demografie2_info4 = | demografie2_titel5 = 2.3% | demografie2_info5 = | poskode = 7306 | poskode2 = | skakelkode = 022 | sensuskode = 164008 | webwerf = }} [[Lêer:Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg|duimnael|links|160px|[[Jan van Riebeeck]] uit die skildery ''De Stichter'' deur E.C. Godée Molsbergen.]] [[Lêer:George Malan.jpg|duimnael|links|160px|Ds. [[George Stephanus Malan|GS Malan]], een van vier agtereenvolgende plaaslike predikante wat later moderator van onderskeidelik al vier die destydse NG sinodes geword het, in sy geval van Natal.]] [[Lêer:Genl JC Smuts.jpg|duimnael|links|160px|Genl. [[Jan Christian Smuts]] het sy lewe lank met die [[Swartland]]se bry gepraat.]] [[Lêer:DFMalanPortret.jpg|duimnael|links|160px|Dr. [[Daniël François Malan]], die 4de Eerste Minister van Suid-Afrika, was 'n boorling van Riebeek-Wes.]] '''Riebeek-Wes''' is 'n dorpie in die distrik [[Swartland]] van die provinsie [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Soos die buurdorp, [[Riebeek-Kasteel]], lê Riebeek-Wes aan die voet van Kasteelberg, 'n sowat 940&nbsp;m hoë vrystaande berg wat sy naam gekry het omdat dit na 'n kasteel lyk. Die naam "Riebeeck Casteel" kom vir die eerste keer voor in die "Journaelse aentyckeninge, gehouden by den onder chirurgyn Pieter van Meerhoff", wat in 1661 deelgeneem het aan 'n ontdekkingsreis na die binneland, wat [[Jan van Riebeeck]] in Januarie 1661 onder korporaal Pieter Cruythoff as kommandeur uitgestuur het. In die verte het hulle 'n hoë berg soos 'n eensame piramide sien staan en dit op [[3 Februarie]] [[1661]] beklim en "Riebeeck Casteel" ter ere van die kommandeur genoem. Riebeek-Wes is bekend as die geboorteplek van twee agtereenvolgende eerste ministers van die [[Unie van Suid-Afrika]], genl. [[Jan Smuts]] en dr. [[D.F. Malan]]. Die opstal van die plaas Ongegund waarin Smuts gebore is, lê sowat 3&nbsp;km noordwes van Riebeek-Wes aan die R311 en is 'n nasionale gedenkwaardigheid. Albei die latere eerste ministers het plaaslik skoolgegaan en nadat die koshuisskool Maria van Riebeeck en die seunskool saamgesmelt het, het dit die naam Hoërskool Smuts-Malan gekry. Die Wes-Kaapse onderwysdepartement het die skool amptelik op [[31 Desember]] [[2010]] gesluit<ref>{{Cite web |url=http://www.capegateway.gov.za/other/2011/1/prov-gaz_6840.pdf |title=''Wes-Kaapse Provinsiale Koerant'' |access-date= 5 Augustus 2011 |archive-date= 2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902182438/http://www.capegateway.gov.za/other/2011/1/prov-gaz_6840.pdf |url-status=dead }}</ref> == Wapen == Riebeek-Wes se munisipale raad het in 1977 'n wapen by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer. Dit is op [[Jan van Riebeeck]] se familiewapen gebaseer : ''In rooi, 'n gebonde koringgerf aan weerskante vergesel van twee regopstaande uitgerukte blare, tussen drie ringe, alles van goud''. Die helmteken was 'n druiwetros op 'n groen grond, en die wapenspreuk "Altoos vrugbaar".<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry].</ref> == NG gemeente == Die NG gemeente Riebeek-Wes is in 1858 van die [[NG gemeente Sutherland|moedergemeente Swartland]] (gesetel op [[Malmesbury]]) afgestig. In 1863 het die NG gemeente op [[Riebeek-Kasteel]] ook van Swartland afgestig. Latere leraars het destyds getuig: "As daar wedersydse inskiklikheid was, sou 'n mens 'n enkele bloeiende gemeente kon gehad het." Riebeek-Kasteel is tot 1880 deur die leraar van Swartland bedien omdat die gemeente te klein en behoeftig was om sy eie predikant te bekostig, maar Riebeek-Wes kry darem reeds in 1863 sy eerste leraar in die persoon van ds. B.H. de Vries, wat die gemeente tot en met sy dood in 1884 bedien. Dit is merkwaardig dat die volgende vier leraars elkeen latere jare moderator was van elkeen van die destydse vier Sinodes van die NG Kerk. Ds. [[Attie Louw|A.J. Louw]] is in 1889 bevestig en was etlike male moderator van die destydse Nederduitse Hervormde of Gereformeerde Sinode in Transvaal. Ds. C. Bam kom in 1889 en was later moderator van die [[NG Kerk Vrystaat|NG Sinode in die Vrystaat]]. In 1895 volg ds. G.J. Hugo hom op en was later moderator van die NG Sinode van die Kaapse Kerk. In 1903 kom ds. [[George Stephanus Malan|G.S. Malan]] en word later moderator van die NG Sinode van Natal. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Galery == <gallery> NG kerksaal Riebeek-Wes, Danie Theron, 2016.jpg|Die kerksaal van die NG gemeente Riebeek-Wes, opgerig in 1905. </gallery> == Bronne == * Leigh, Maxwell, 1987. ''The Pictorial Motoring Atlas of South Africa''. Cape Town: C. Struik (Pty) Ltd. * [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. * [[T.V. Bulpin|Bulpin, T.V.]] (2001). ''Discovering Southern Africa''. Cape Town: Discovering Southern Africa Publications cc. * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]], 1978. ''Encyclopaedia of Southern Africa''. Cape Town and Johannesburg: Juta and Company Limited. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC1}} [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika|*]] [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] qwdb9goo0w3gb3p7zl1sbl7x12wcs5f 2917868 2917847 2026-07-16T20:23:05Z Aliwal2012 39067 Wysiging deur [[Special:Contributions/Oursana|Oursana]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:31.200.14.100|31.200.14.100]] 2559366 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Riebeek-Wes | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = Riebeek Wes PICT3382.JPG | beeldbyskrif = Riebeek-Wes | duimdrukkeretiketposisie= regs | latd = 33 |latm = 21 |lats = 1.69 | longd = 18 |longm = 52 |longs = 2.52 | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Weskus | munisipaliteit = Swartland | stigtingsdatum = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 5.1% | persent_kleurling = 83.6% | persent_asiër = 0.6% | persent_wit = 10.5% | persent_ander = 0.2% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 93.6% | demografie2_titel2 = [[Engels]] | demografie2_info2 = 4.2% | demografie2_titel3 = | demografie2_info3 = | demografie2_titel4 = | demografie2_info4 = | demografie2_titel5 = 2.3% | demografie2_info5 = | poskode = 7306 | poskode2 = | skakelkode = 022 | sensuskode = 164008 | webwerf = }} [[Lêer:Jan van Riebeeck.jpg|duimnael|links|160px|[[Jan van Riebeeck]] uit die skildery ''De Stichter'' deur E.C. Godée Molsbergen.]] [[Lêer:George Malan.jpg|duimnael|links|160px|Ds. [[George Stephanus Malan|GS Malan]], een van vier agtereenvolgende plaaslike predikante wat later moderator van onderskeidelik al vier die destydse NG sinodes geword het, in sy geval van Natal.]] [[Lêer:Genl JC Smuts.jpg|duimnael|links|160px|Genl. [[Jan Christian Smuts]] het sy lewe lank met die [[Swartland]]se bry gepraat.]] [[Lêer:DFMalanPortret.jpg|duimnael|links|160px|Dr. [[Daniël François Malan]], die 4de Eerste Minister van Suid-Afrika, was 'n boorling van Riebeek-Wes.]] '''Riebeek-Wes''' is 'n dorpie in die distrik [[Swartland]] van die provinsie [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Soos die buurdorp, [[Riebeek-Kasteel]], lê Riebeek-Wes aan die voet van Kasteelberg, 'n sowat 940&nbsp;m hoë vrystaande berg wat sy naam gekry het omdat dit na 'n kasteel lyk. Die naam "Riebeeck Casteel" kom vir die eerste keer voor in die "Journaelse aentyckeninge, gehouden by den onder chirurgyn Pieter van Meerhoff", wat in 1661 deelgeneem het aan 'n ontdekkingsreis na die binneland, wat [[Jan van Riebeeck]] in Januarie 1661 onder korporaal Pieter Cruythoff as kommandeur uitgestuur het. In die verte het hulle 'n hoë berg soos 'n eensame piramide sien staan en dit op [[3 Februarie]] [[1661]] beklim en "Riebeeck Casteel" ter ere van die kommandeur genoem. Riebeek-Wes is bekend as die geboorteplek van twee agtereenvolgende eerste ministers van die [[Unie van Suid-Afrika]], genl. [[Jan Smuts]] en dr. [[D.F. Malan]]. Die opstal van die plaas Ongegund waarin Smuts gebore is, lê sowat 3&nbsp;km noordwes van Riebeek-Wes aan die R311 en is 'n nasionale gedenkwaardigheid. Albei die latere eerste ministers het plaaslik skoolgegaan en nadat die koshuisskool Maria van Riebeeck en die seunskool saamgesmelt het, het dit die naam Hoërskool Smuts-Malan gekry. Die Wes-Kaapse onderwysdepartement het die skool amptelik op [[31 Desember]] [[2010]] gesluit<ref>{{Cite web |url=http://www.capegateway.gov.za/other/2011/1/prov-gaz_6840.pdf |title=''Wes-Kaapse Provinsiale Koerant'' |access-date= 5 Augustus 2011 |archive-date= 2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902182438/http://www.capegateway.gov.za/other/2011/1/prov-gaz_6840.pdf |url-status=dead }}</ref> == Wapen == Riebeek-Wes se munisipale raad het in 1977 'n wapen by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer. Dit is op [[Jan van Riebeeck]] se familiewapen gebaseer : ''In rooi, 'n gebonde koringgerf aan weerskante vergesel van twee regopstaande uitgerukte blare, tussen drie ringe, alles van goud''. Die helmteken was 'n druiwetros op 'n groen grond, en die wapenspreuk "Altoos vrugbaar".<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry].</ref> == NG gemeente == Die NG gemeente Riebeek-Wes is in 1858 van die [[NG gemeente Sutherland|moedergemeente Swartland]] (gesetel op [[Malmesbury]]) afgestig. In 1863 het die NG gemeente op [[Riebeek-Kasteel]] ook van Swartland afgestig. Latere leraars het destyds getuig: "As daar wedersydse inskiklikheid was, sou 'n mens 'n enkele bloeiende gemeente kon gehad het." Riebeek-Kasteel is tot 1880 deur die leraar van Swartland bedien omdat die gemeente te klein en behoeftig was om sy eie predikant te bekostig, maar Riebeek-Wes kry darem reeds in 1863 sy eerste leraar in die persoon van ds. B.H. de Vries, wat die gemeente tot en met sy dood in 1884 bedien. Dit is merkwaardig dat die volgende vier leraars elkeen latere jare moderator was van elkeen van die destydse vier Sinodes van die NG Kerk. Ds. [[Attie Louw|A.J. Louw]] is in 1889 bevestig en was etlike male moderator van die destydse Nederduitse Hervormde of Gereformeerde Sinode in Transvaal. Ds. C. Bam kom in 1889 en was later moderator van die [[NG Kerk Vrystaat|NG Sinode in die Vrystaat]]. In 1895 volg ds. G.J. Hugo hom op en was later moderator van die NG Sinode van die Kaapse Kerk. In 1903 kom ds. [[George Stephanus Malan|G.S. Malan]] en word later moderator van die NG Sinode van Natal. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Galery == <gallery> NG kerksaal Riebeek-Wes, Danie Theron, 2016.jpg|Die kerksaal van die NG gemeente Riebeek-Wes, opgerig in 1905. </gallery> == Bronne == * Leigh, Maxwell, 1987. ''The Pictorial Motoring Atlas of South Africa''. Cape Town: C. Struik (Pty) Ltd. * [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. * [[T.V. Bulpin|Bulpin, T.V.]] (2001). ''Discovering Southern Africa''. Cape Town: Discovering Southern Africa Publications cc. * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]], 1978. ''Encyclopaedia of Southern Africa''. Cape Town and Johannesburg: Juta and Company Limited. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC1}} [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika|*]] [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] l7lpy4vvgdjpptttk1lo0lrj6dpxgn2 0 52392 2917848 2872775 2026-07-16T19:18:52Z Oursana 48196 -+Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg 2917848 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Riebeeckstad | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Voorstad]] | beeld_stadsilhoeët = Shopping centre in Riebeeckstad.jpg | beeldbyskrif = 'n Winkelsentrum in Riebeeckstad | duimdrukkeretiketposisie= onderkant | latd = 27 |latm = 55 |lats = 0 | longd = 26 |longm = 49 |longs = 0 | provinsie = Vrystaat | distrik = Lejweleputswa | munisipaliteit = Matjhabeng | stigtingsdatum = | regeringstipe = | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = Sebenzile Ngangelizwe | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 49.2% | persent_kleurling = 1.8% | persent_asiër = 0.3% | persent_wit = 48.4% | persent_ander = 0.4% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 48.3% | demografie2_titel2 = [[Sotho]] | demografie2_info2 = 32.4% | demografie2_titel3 = [[Engels]] | demografie2_info3 = 8.6% | demografie2_titel4 = [[Xhosa]] | demografie2_info4 = 4.0% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 6.7% | poskode = 9459 | poskode2 = 9469 | skakelkode = 057 | sensuskode = 467006 | webwerf = }} [[Beeld:Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg|duimnael|links|150px|Jan van Riebeeck uit die skildery ''De Stichter'' deur E.C. Godée Molsbergen.]] '''Riebeeckstad''' is 'n voorstad van [[Welkom]] in die [[Vrystaatse Goudveld]] en is 5&nbsp;km oos van Welkom se middestad. == Geskiedenis == Die voorstad is in 1955 gestig, ontwikkel as 'n satellietdorp en genoem na [[Jan van Riebeeck]]. Dit is ontwikkel vir welgesteldes wat verkies het om nie tussen die skagtorings van [[Odendaalsrus]], [[Allanridge]] of Welkom te woon nie. == Bronne == * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967. * [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}} == Sien ook == * [[Gereformeerde kerk Welkom-Noord]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Vrystaat saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC18}} [[Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat]] 5ayj8hlp4rapdhl5sojw2nmwwwxifmt 2917867 2917848 2026-07-16T20:23:00Z Aliwal2012 39067 Wysiging deur [[Special:Contributions/Oursana|Oursana]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Jcb|Jcb]] 2872775 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Riebeeckstad | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Voorstad]] | beeld_stadsilhoeët = Shopping centre in Riebeeckstad.jpg | beeldbyskrif = 'n Winkelsentrum in Riebeeckstad | duimdrukkeretiketposisie= onderkant | latd = 27 |latm = 55 |lats = 0 | longd = 26 |longm = 49 |longs = 0 | provinsie = Vrystaat | distrik = Lejweleputswa | munisipaliteit = Matjhabeng | stigtingsdatum = | regeringstipe = | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = Sebenzile Ngangelizwe | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 49.2% | persent_kleurling = 1.8% | persent_asiër = 0.3% | persent_wit = 48.4% | persent_ander = 0.4% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 48.3% | demografie2_titel2 = [[Sotho]] | demografie2_info2 = 32.4% | demografie2_titel3 = [[Engels]] | demografie2_info3 = 8.6% | demografie2_titel4 = [[Xhosa]] | demografie2_info4 = 4.0% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 6.7% | poskode = 9459 | poskode2 = 9469 | skakelkode = 057 | sensuskode = 467006 | webwerf = }} [[Beeld:Jan van Riebeeck.jpg|duimnael|links|150px|Jan van Riebeeck uit die skildery ''De Stichter'' deur E.C. Godée Molsbergen.]] '''Riebeeckstad''' is 'n voorstad van [[Welkom]] in die [[Vrystaatse Goudveld]] en is 5&nbsp;km oos van Welkom se middestad. == Geskiedenis == Die voorstad is in 1955 gestig, ontwikkel as 'n satellietdorp en genoem na [[Jan van Riebeeck]]. Dit is ontwikkel vir welgesteldes wat verkies het om nie tussen die skagtorings van [[Odendaalsrus]], [[Allanridge]] of Welkom te woon nie. == Bronne == * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967. * [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}} == Sien ook == * [[Gereformeerde kerk Welkom-Noord]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Vrystaat saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC18}} [[Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat]] 1j0m6mkia89syurore7zfp20uln79qv 0 52393 2917849 2232318 2026-07-16T19:19:33Z Oursana 48196 -+Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg 2917849 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Riebeek-Oos |ander_naam=(Riebeek East) |nedersetting_tipe=Dorpie |duimdrukkerkaart=Oos-Kaap |beeld_stadsilhoeët=Dorpsbeeld Riebeek-Oos.jpg |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Suid-Afrika}} |onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Suid-Afrika|Provinsie]] |onderafdelingtipe2=[[Distriksmunisipaliteit]] |onderafdelingtipe3=Plaaslike Munisipaliteit |onderafdelingnaam1=[[Oos-Kaap]] |onderafdelingnaam2=[[Sarah Baartman-distriksmunisipaliteit|Sarah Baartman]] |onderafdelingnaam3=[[Makana Plaaslike Munisipaliteit|Makana]] |leiertitel= |leiernaam= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |oppervlak_totaal_km2=22.46 |hoogte_m=616 |hoogte_voet=2024 |koördinate = {{Koördinate|33|12|0|S|26|9|0|O|region:ZA_type:city_source:GNS-enwiki|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolkingnotas=<ref>[http://census2011.adrianfrith.com/place/264001 Hoofplek Riebeek-Oos] ''Sensus 2011''</ref> |bevolking_totaal=753 |bevolkingsdigtheid_km2=34 |tydsone=[[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]] |utcafset=+2 |poskodetipe=[[Poskode]] |poskode= 5805 |skakelkode= |webwerf= }} [[Beeld:Riebeek-Oos 1850.jpg|duimnael|360px|links|'n Wit en swart detail van 'n skildery van die dorpie Riebeek-Oos omstreeks 1865.]] [[Beeld:Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg|duimnael|links|160px|Jan van Riebeeck uit die skildery ''De Stichter'' deur E.C. Godée Molsbergen.]] '''Riebeek-Oos''' ([[Engels]]: Riebeek East) is 'n dorpie in die geskiedkundige landdrosdistrik [[Albanie]] (vroeër die [[Zuurveld]]) in die provinsie [[Oos-Kaap]] van [[Suid-Afrika]]. [[Beeld:Hop-buurt Riebeek-Oos.jpg|275px|links|duimnael|Die Hop-buurt lê langs die pad wat die dorp uit [[Somerset-Oos]] se rigting binnekom.]] Die nedersetting is 39&nbsp;km noordwes van [[Grahamstad]] geleë en in 1842 op Voortrekkerleier [[Piet Retief]] se plaas Mooimeisjesfontein aangelê. Dit is genoem na kommandeur [[Jan van Riebeeck]]. Later is die uitgang "-Oos" bygevoeg om dit van die [[Wes-Kaap]]se dorpie [[Riebeek-Wes]] te onderskei. {{#tag:ref |{{cite web|last=Raper|first=R.E.|title=Dictionary of Southern African Place Names|url=http://archive.org/stream/DictionaryOfSouthernAfricanPlaceNames/SaPlaceNames#page/n383/mode/2up|publisher=Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing|accessdate=4 Desember 2013|page=383|year=1987}} |name=dosapn}} [[Jacob Cuyler]], landdros van [[Uitenhage]], het die naam "Albany" in 1812 aan die distrik gegee ter ere van sy vader, burgemeester van die stad [[Albany]] in die Amerikaanse deelstaat [[New York (deelstaat)|New York]]. Die [[NG gemeente Albanie]], wat in 1831 hier gestig is, se benaming is 'n [[Afrikaans|verafrikaansing]] van dié naam. == NG gemeente == ''Vir hoofartikel, sien [[NG gemeente Albanie]]'' === Ontstaan === [[Jacob Cuyler]], landdros van [[Uitenhage]], het in 1812 die [[Zuurveld]] hernoem na sy geboorteplek, die Amerikaanse stad [[Albany]], waarvan sy vader burgemeester was. Die verafrikaansing van dié naam is aan die latere gemeente gegee. Die eerste kerkraadslede is in 1831 in die Metodistekerk in [[Grahamstad]] deur ds. [[Alexander Smith]] van [[Uitenhage]] bevestig. Agt jaar later, in April 1839, kry die gemeente sy eerste leraar in die persoon van ds. [[John Pears]], na wie [[Pearston]] genoem is toe hy leraar van [[Somerset-Oos]] was. Hy bly net tot 1841, maar tydens sy dienstyd koop die gemeente 'n gedeelte van die plaas Mooimeisjesfontein van die indertydse eienaar, M.J. van Rooyen, teen £800 aan as kerkplaas. Die Voortrekkerleier [[Piet Retief]] het die plaas in 1831 gekoop en daar gaan woon, maar dit verkoop toe hy en die meeste Afrikaans-Hollandse boere hierdie dele tydens die [[Groot Trek]] verlaat het. Omdat die Engelse setlaars van 1820 hulle tuiste in [[Grahamstad]] gemaak het en daar min lidmate van die NG Kerk oorgebly het, het die middelpunt van die gemeente in daardie dae na Riebeek-Oos verskuif en dit meer as 'n anderhalf eeu gebly. Eers in 1916 het die sowat 110 NG lidmate in [[Grahamstad]] die moed bymekaargeskraap om hulle eie [[NG gemeente Grahamstad]] van die moedergemeente afgestig. Intussen het die meeste NG lidmate in Grahamstad by Engelse kerke ingeskakel. [[Lêer:John Pears.jpg|duimnael|links|180px|Ds. [[John Pears]], leraar van 1839 tot 1841.]] [[Beeld:Adrian Roux.jpg|duimnael|regs|180px|Dr. [[Adrian Roux]], leraar van 1841 tot 1882.]] [[Beeld:WP Rosseau.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. Willem Petrus Rousseau, leraar van 1882 tot 1897.]] === Tweede leraar === Ds. [[John Pears]] het net twee jaar in die gemeente gebly. In 1841 volg dr. [[Adrian Roux]] (ook gespel "Adriaan") hom op. Hy was 'n Kapenaar van geboorte en slegs die tweede predikant wat in Suid-Afrika georden is. Hy is in die ou waenhuis op Mooimeisjesfontein bevestig. In 1842 stel landmeter Rodgers 'n plan vir die dorp op, wat op voorstel van dr. Roux Riebeek genoem word. Later het die plek Riebeek-Oos geword om dit van [[Riebeek-Wes]] te onderskei. Die [[Oorlog van die Byl|Sewende Grensoorlog]] van 1846 tot 1847 het uitbreiding baie gestrem. Dr. Roux moes tydelik in [[Grahamstad]] gaan woon, waar hy gereeld in die katedraal eredienste vir die deurtrekkende boere gehou het. Eers in 1847 kon die kerkraad weer vergader. In 1848 is die eerste kerkgebou teen 'n koste van £900 ingewy. Binne twee jaar het die [[Agtste Grensoorlog]] uitgebreek en weer het Albanie swaar gely. Weer moes dr. Roux wyk en so arbei hy 'n tyd lank op [[Richmond]] tot hy uiteindelik in 1853 na sy geplunderde gemeente kon terugkeer. Hy werk met ywer sodat die hoeksteen van die kerkgebou wat vandag nog in gebruik is, in 1861 gelê kon word. Die kerk is op [[31 Mei]] [[1862]] ingewy. In dr. Roux se tyd is ook die dorpsdam gebou en die verbod op sterk drank (Riebeek-Oos is 'n "droë" dorp soos byvoorbeeld [[Vishoek]] in die Kaapse Skiereiland) gehandhaaf. Die verbod het daarna bly staan. In 1882 aanvaar dr. Roux sy emeritaat ná hy 40 jaar, weliswaar met onderbrekings, in die gemeente gearbei het. === Latere leraars === Ná dr. Roux dien ds. W.P. Rossouw tot 1897 en word hy opgevolg deur ds. G.E. Rudman. Tydens sy dienstyd koop die kerkraad ook die ander deel van Mooimeisjesfontein aan om 'n tweede "[[Kakamas]]" (arbeidskolonie van die NG Kerk vir behoeftige lidmate) te begin. In 1921 word ds. [[Hendrik Andries Hanekom|H.A. Hanekom]] die leraar. Gedurende sy tydperk is die woning van [[Piet Retief]] aangekoop en begin met die Piet Retief-weeshuis vir verweesde en verwaarloosde seuns. In 1928 word hy deur ds. W.F.P. Marais opgevolg. Van 1936 staan ds. G.P. le Roux aan die hoof van die gemeente en na hom ds. P.G. Rossouw van 1944 tot '7. In daardie jaar is die moderne gebou van die Piet Retief-weeshuis voltooi, veral deur die ywer van die plaaslike skoolhoof, mnr. A.M.M. Rossouw, latere sekretaris van die inrigting. Die kinderhuis is in die middel jare sewentig gesluit. Die ''Jaarboek van die NG Kerke 1973'' maak nog melding daarvan en sê dit het indertyd plek gehad vir 93 seuns van ses tot 18 jaar. Ds. J.A. Kotzé is in April 1949 in die gemeente bevestig. === Lidmaattal === Omstreeks 1951 met die spoorverlegging in die omgewing is die lidmaattal van die gemeente so te sê verdubbel omdat die hoofspoorwegkamp te Commadagga (ook gespel "Kommadagga") aangelê is. Ander jare toon 'n dalende tendens tot kort voor die [[NG gemeente Grahamstad]] by die gemeente ingelyf is: 1933: 420, 1973: 330, 1979: 244, 1990: 218, 1995: 194, 1999: 271 en die laaste jaar, 2000: 267. In daardie jaar het Grahamstad 823 lidmate gehad, vir 'n totaal van 1090. In 2005 is die totaal egter terug op 836 en in 2010 daal dit verder tot 794. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Bronne == {{Verwysings}} * [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]], 1978. ''Encyclopaedia of Southern Africa''. Kaapstad en Johannesburg: Juta en kie, Beperk. == Eksterne skakels == * [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=8500 Die Piet Retief-kinderhuis soos dit omstreeks 2010 gelyk het by artefacts.co.za] * [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=7986 Foto's van Huis Retief op Mooimeisiesfontein by artefacts.co.za] {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC10}} [[Kategorie:Nedersettings in die Oos-Kaap]] 01a4n2jag0rpierdam7sjyz7ukk6l33 2917866 2917849 2026-07-16T20:22:54Z Aliwal2012 39067 Wysiging deur [[Special:Contributions/Oursana|Oursana]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:KabouterBot|KabouterBot]] 2232318 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Riebeek-Oos |ander_naam=(Riebeek East) |nedersetting_tipe=Dorpie |duimdrukkerkaart=Oos-Kaap |beeld_stadsilhoeët=Dorpsbeeld Riebeek-Oos.jpg |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Suid-Afrika}} |onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Suid-Afrika|Provinsie]] |onderafdelingtipe2=[[Distriksmunisipaliteit]] |onderafdelingtipe3=Plaaslike Munisipaliteit |onderafdelingnaam1=[[Oos-Kaap]] |onderafdelingnaam2=[[Sarah Baartman-distriksmunisipaliteit|Sarah Baartman]] |onderafdelingnaam3=[[Makana Plaaslike Munisipaliteit|Makana]] |leiertitel= |leiernaam= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |oppervlak_totaal_km2=22.46 |hoogte_m=616 |hoogte_voet=2024 |koördinate = {{Koördinate|33|12|0|S|26|9|0|O|region:ZA_type:city_source:GNS-enwiki|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolkingnotas=<ref>[http://census2011.adrianfrith.com/place/264001 Hoofplek Riebeek-Oos] ''Sensus 2011''</ref> |bevolking_totaal=753 |bevolkingsdigtheid_km2=34 |tydsone=[[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]] |utcafset=+2 |poskodetipe=[[Poskode]] |poskode= 5805 |skakelkode= |webwerf= }} [[Beeld:Riebeek-Oos 1850.jpg|duimnael|360px|links|'n Wit en swart detail van 'n skildery van die dorpie Riebeek-Oos omstreeks 1865.]] [[Beeld:Jan van Riebeeck.jpg|duimnael|links|160px|Jan van Riebeeck uit die skildery ''De Stichter'' deur E.C. Godée Molsbergen.]] '''Riebeek-Oos''' ([[Engels]]: Riebeek East) is 'n dorpie in die geskiedkundige landdrosdistrik [[Albanie]] (vroeër die [[Zuurveld]]) in die provinsie [[Oos-Kaap]] van [[Suid-Afrika]]. [[Beeld:Hop-buurt Riebeek-Oos.jpg|275px|links|duimnael|Die Hop-buurt lê langs die pad wat die dorp uit [[Somerset-Oos]] se rigting binnekom.]] Die nedersetting is 39&nbsp;km noordwes van [[Grahamstad]] geleë en in 1842 op Voortrekkerleier [[Piet Retief]] se plaas Mooimeisjesfontein aangelê. Dit is genoem na kommandeur [[Jan van Riebeeck]]. Later is die uitgang "-Oos" bygevoeg om dit van die [[Wes-Kaap]]se dorpie [[Riebeek-Wes]] te onderskei. {{#tag:ref |{{cite web|last=Raper|first=R.E.|title=Dictionary of Southern African Place Names|url=http://archive.org/stream/DictionaryOfSouthernAfricanPlaceNames/SaPlaceNames#page/n383/mode/2up|publisher=Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing|accessdate=4 Desember 2013|page=383|year=1987}} |name=dosapn}} [[Jacob Cuyler]], landdros van [[Uitenhage]], het die naam "Albany" in 1812 aan die distrik gegee ter ere van sy vader, burgemeester van die stad [[Albany]] in die Amerikaanse deelstaat [[New York (deelstaat)|New York]]. Die [[NG gemeente Albanie]], wat in 1831 hier gestig is, se benaming is 'n [[Afrikaans|verafrikaansing]] van dié naam. == NG gemeente == ''Vir hoofartikel, sien [[NG gemeente Albanie]]'' === Ontstaan === [[Jacob Cuyler]], landdros van [[Uitenhage]], het in 1812 die [[Zuurveld]] hernoem na sy geboorteplek, die Amerikaanse stad [[Albany]], waarvan sy vader burgemeester was. Die verafrikaansing van dié naam is aan die latere gemeente gegee. Die eerste kerkraadslede is in 1831 in die Metodistekerk in [[Grahamstad]] deur ds. [[Alexander Smith]] van [[Uitenhage]] bevestig. Agt jaar later, in April 1839, kry die gemeente sy eerste leraar in die persoon van ds. [[John Pears]], na wie [[Pearston]] genoem is toe hy leraar van [[Somerset-Oos]] was. Hy bly net tot 1841, maar tydens sy dienstyd koop die gemeente 'n gedeelte van die plaas Mooimeisjesfontein van die indertydse eienaar, M.J. van Rooyen, teen £800 aan as kerkplaas. Die Voortrekkerleier [[Piet Retief]] het die plaas in 1831 gekoop en daar gaan woon, maar dit verkoop toe hy en die meeste Afrikaans-Hollandse boere hierdie dele tydens die [[Groot Trek]] verlaat het. Omdat die Engelse setlaars van 1820 hulle tuiste in [[Grahamstad]] gemaak het en daar min lidmate van die NG Kerk oorgebly het, het die middelpunt van die gemeente in daardie dae na Riebeek-Oos verskuif en dit meer as 'n anderhalf eeu gebly. Eers in 1916 het die sowat 110 NG lidmate in [[Grahamstad]] die moed bymekaargeskraap om hulle eie [[NG gemeente Grahamstad]] van die moedergemeente afgestig. Intussen het die meeste NG lidmate in Grahamstad by Engelse kerke ingeskakel. [[Lêer:John Pears.jpg|duimnael|links|180px|Ds. [[John Pears]], leraar van 1839 tot 1841.]] [[Beeld:Adrian Roux.jpg|duimnael|regs|180px|Dr. [[Adrian Roux]], leraar van 1841 tot 1882.]] [[Beeld:WP Rosseau.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. Willem Petrus Rousseau, leraar van 1882 tot 1897.]] === Tweede leraar === Ds. [[John Pears]] het net twee jaar in die gemeente gebly. In 1841 volg dr. [[Adrian Roux]] (ook gespel "Adriaan") hom op. Hy was 'n Kapenaar van geboorte en slegs die tweede predikant wat in Suid-Afrika georden is. Hy is in die ou waenhuis op Mooimeisjesfontein bevestig. In 1842 stel landmeter Rodgers 'n plan vir die dorp op, wat op voorstel van dr. Roux Riebeek genoem word. Later het die plek Riebeek-Oos geword om dit van [[Riebeek-Wes]] te onderskei. Die [[Oorlog van die Byl|Sewende Grensoorlog]] van 1846 tot 1847 het uitbreiding baie gestrem. Dr. Roux moes tydelik in [[Grahamstad]] gaan woon, waar hy gereeld in die katedraal eredienste vir die deurtrekkende boere gehou het. Eers in 1847 kon die kerkraad weer vergader. In 1848 is die eerste kerkgebou teen 'n koste van £900 ingewy. Binne twee jaar het die [[Agtste Grensoorlog]] uitgebreek en weer het Albanie swaar gely. Weer moes dr. Roux wyk en so arbei hy 'n tyd lank op [[Richmond]] tot hy uiteindelik in 1853 na sy geplunderde gemeente kon terugkeer. Hy werk met ywer sodat die hoeksteen van die kerkgebou wat vandag nog in gebruik is, in 1861 gelê kon word. Die kerk is op [[31 Mei]] [[1862]] ingewy. In dr. Roux se tyd is ook die dorpsdam gebou en die verbod op sterk drank (Riebeek-Oos is 'n "droë" dorp soos byvoorbeeld [[Vishoek]] in die Kaapse Skiereiland) gehandhaaf. Die verbod het daarna bly staan. In 1882 aanvaar dr. Roux sy emeritaat ná hy 40 jaar, weliswaar met onderbrekings, in die gemeente gearbei het. === Latere leraars === Ná dr. Roux dien ds. W.P. Rossouw tot 1897 en word hy opgevolg deur ds. G.E. Rudman. Tydens sy dienstyd koop die kerkraad ook die ander deel van Mooimeisjesfontein aan om 'n tweede "[[Kakamas]]" (arbeidskolonie van die NG Kerk vir behoeftige lidmate) te begin. In 1921 word ds. [[Hendrik Andries Hanekom|H.A. Hanekom]] die leraar. Gedurende sy tydperk is die woning van [[Piet Retief]] aangekoop en begin met die Piet Retief-weeshuis vir verweesde en verwaarloosde seuns. In 1928 word hy deur ds. W.F.P. Marais opgevolg. Van 1936 staan ds. G.P. le Roux aan die hoof van die gemeente en na hom ds. P.G. Rossouw van 1944 tot '7. In daardie jaar is die moderne gebou van die Piet Retief-weeshuis voltooi, veral deur die ywer van die plaaslike skoolhoof, mnr. A.M.M. Rossouw, latere sekretaris van die inrigting. Die kinderhuis is in die middel jare sewentig gesluit. Die ''Jaarboek van die NG Kerke 1973'' maak nog melding daarvan en sê dit het indertyd plek gehad vir 93 seuns van ses tot 18 jaar. Ds. J.A. Kotzé is in April 1949 in die gemeente bevestig. === Lidmaattal === Omstreeks 1951 met die spoorverlegging in die omgewing is die lidmaattal van die gemeente so te sê verdubbel omdat die hoofspoorwegkamp te Commadagga (ook gespel "Kommadagga") aangelê is. Ander jare toon 'n dalende tendens tot kort voor die [[NG gemeente Grahamstad]] by die gemeente ingelyf is: 1933: 420, 1973: 330, 1979: 244, 1990: 218, 1995: 194, 1999: 271 en die laaste jaar, 2000: 267. In daardie jaar het Grahamstad 823 lidmate gehad, vir 'n totaal van 1090. In 2005 is die totaal egter terug op 836 en in 2010 daal dit verder tot 794. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Bronne == {{Verwysings}} * [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]], 1978. ''Encyclopaedia of Southern Africa''. Kaapstad en Johannesburg: Juta en kie, Beperk. == Eksterne skakels == * [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=8500 Die Piet Retief-kinderhuis soos dit omstreeks 2010 gelyk het by artefacts.co.za] * [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=7986 Foto's van Huis Retief op Mooimeisiesfontein by artefacts.co.za] {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC10}} [[Kategorie:Nedersettings in die Oos-Kaap]] qrz7h38yykffysgylio2eplt2cmg828 0 54445 2917781 1971420 2026-07-16T14:16:25Z GeniusElephant678 205531 2917781 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die gewes in ''[[Frankryk]]''. Vir die [[kleur]] wat herinner aan die wyn van die streek, sien ''[[Boergondies (kleur)]]''.'' <br /> {{Régions van Frankryk |région = Boergondië ---- [[Lêer:Flag of the former Region of Bourgogne.svg|115px]] [[Lêer:Blason fr Bourgogne.svg|100px]] |Hoofstad = [[Dijon]] |Bevolking = 1&nbsp;642&nbsp;115 |DatumBev = [[2010]] |Bevolkingsdigtheid = 52 |Oppervlakte = 31&nbsp;582 |Arrondissements = 15 |Kantons = 174 |Munisipaliteite = 2&nbsp;045 |President = François Patriat<br /><small>([[Parti socialiste|PS]])</small> |Préfet = Pascal Maihos |Départements = [[Côte-d'Or]] (21)<br />[[Nièvre]] (58)<br />[[Saône-et-Loire]] (71)<br />[[Yonne]] (89) |Ligging= [[Lêer:Rimex-France location Burgundy.svg|200px|Ligging van Boergondië]] }} '''Boergondië''' ([[Frans]]: ''Bourgogne'') is een van die 27 [[Franse geweste|Franse administratiewe geweste]] (Frans: ''régions''). {{Saadjie}} {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Boergondië| ]] [[Kategorie:Voormalige administratiewe geweste van Frankryk]] 73uihd99il328l9j9rewbvq2m1atvkp 0 54448 2917786 1971026 2026-07-16T15:05:00Z GeniusElephant678 205531 2917786 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk |région = Basse-Normandie ---- [[Lêer:Flag of the former Region of Haute-Normandie.svg|115px]] [[Lêer:Blason region fr Normandie.svg|100px]] |Hoofstad = [[Caen]] |Bevolking = 1&nbsp;473&nbsp;494 |DatumBev = [[2010]] |Bevolkingsdigtheid = 84 |Oppervlakte = 17&nbsp;589 |Arrondissements = 11 |Kantons = 141 |Munisipaliteite = 1&nbsp;812 |President = Laurent Beauvais<br /><small>([[Parti socialiste|PS]])</small> |Préfet = Michel Lalande |Départements = [[Calvados (département)|Calvados]] (14)<br />[[Manche]] (50)<br />[[Orne]] (61) |Ligging= [[Lêer:Rimex-France location Lower Normandy.svg|200px|Ligging van Basse-Normandie]] }} '''Basse-Normandie''' (Afrikaans: ''Neder-Normandië'') is (sedert 1 Januarie 2016) 'n deel van [[Normandië]], een van die 18 [[Franse geweste|Franse administratiewe geweste]] (Frans: ''régions''). == Sien ook == * [[Haute-Normandie]] * [[Normandië]] {{Saadjie}} {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Basse-Normandie| ]] [[Kategorie:Voormalige administratiewe geweste van Frankryk]] qxvh1kr9x3u2l5u7rdnka32rwe2u8dd 2917787 2917786 2026-07-16T15:05:13Z GeniusElephant678 205531 2917787 wikitext text/x-wiki {{Régions van Frankryk |région = Basse-Normandie ---- [[Lêer:Flag of the former Region of Basse-Normandie.svg|115px]] [[Lêer:Blason region fr Normandie.svg|100px]] |Hoofstad = [[Caen]] |Bevolking = 1&nbsp;473&nbsp;494 |DatumBev = [[2010]] |Bevolkingsdigtheid = 84 |Oppervlakte = 17&nbsp;589 |Arrondissements = 11 |Kantons = 141 |Munisipaliteite = 1&nbsp;812 |President = Laurent Beauvais<br /><small>([[Parti socialiste|PS]])</small> |Préfet = Michel Lalande |Départements = [[Calvados (département)|Calvados]] (14)<br />[[Manche]] (50)<br />[[Orne]] (61) |Ligging= [[Lêer:Rimex-France location Lower Normandy.svg|200px|Ligging van Basse-Normandie]] }} '''Basse-Normandie''' (Afrikaans: ''Neder-Normandië'') is (sedert 1 Januarie 2016) 'n deel van [[Normandië]], een van die 18 [[Franse geweste|Franse administratiewe geweste]] (Frans: ''régions''). == Sien ook == * [[Haute-Normandie]] * [[Normandië]] {{Saadjie}} {{Région van Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Basse-Normandie| ]] [[Kategorie:Voormalige administratiewe geweste van Frankryk]] 9nspzhcm46tq4rbt3w9hkri8gopcqba 0 59194 2917921 2765269 2026-07-17T08:24:59Z JMK 649 skakel 2917921 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lutherrose.svg|duimnael|Die Lutherroos]] [[Lêer:Friedenskirche Leipzig Gohlis - Lutherrose.jpg|duimnael|Lutherroos as versiering by die Vredeskerk in [[Leipzig]]]] Die '''Lutherroos''' is 'n simbool van die Evangelies-Lutherse kerke. Die [[Duitsland|Duitse]] kerkhervormer [[Martin Luther]] het dit oorspronklik vanaf [[1530]] as seël vir sy korrespondensie gebruik. Die Leeue- en Papegaaie-venster van die Augustyne-kerk in die Augustyne-klooster te [[Erfurt]], waar Luther tussen [[1505]] en [[1512]] as monnik gebly het, het as voorbeeld vir die seël gedien. Die seël is in 1530 in opdrag van die prins en latere keurvors van Sakse, Johan Frederik I, vir Luther vervaardig toe die kerkhervormer tydens die Ryksdag te Augsburg in die [[kasteel]] Veste Coburg gebly het. Lazarus Spengler, 'n [[Neurenberg]]se raadsheer en aanhanger van die hervorming, het vir Luther 'n getekende skets van die latere seël gestuur wat deur die kerkhervormer as uitdrukking en samevatting van sy teologie en geloofsbelydenis beskou is. Op 15 September 1530 het Luther vir [[Philipp Melanchthon]] daarvan in kennis gestel dat prins Johan Frederik 'n besoek aan hom in die Veste Coburg gebring en vir hom 'n seëlring geskenk het. == Die Lutherroos as heraldiese figuur == Die Lutherroos word in baie wapens as simbool gebruik, alhoewel Martin Luther nie noodwendig 'n besoek aan daardie plekke gebring het nie. Die roos is 'n figuur wat in die wapenkunde algemeen gebruiklik geword het. Dit is deur die adellike gesin Solms-Baruth in [[Lausitz|Niederlausitz]] net soos deur die Ring van Evangeliese Gemeentepadvinders as simbool in hulle wapens gevoer. Die Lutherroos kom daarnaas in die wapens van 'n aantal [[Hongarye|Hongaarse]] munisipaliteite voor, soos byvoorbeeld Bezi, Dunaegyháza, Kajárpéc, Kemeneshőgyész, Malomsok, Mórichida en Tényő. <gallery> Lêer:Wappen at arriach.png|[[Arriach]] Lêer:DEU Greifenstein (Hessen) COA.svg|[[Greifenstein (Hesse)]] Lêer:Wappen Langenholtensen.png|[[Langenholtensen]] Lêer:AUT Kirchberg-Thening COA.svg|[[Kirchberg-Thening]] Lêer:Coa_Hungary_Town_Kötcse.svg|Kötcse (Hongarye) Lêer:DEU Neuendettelsau COA.svg|[[Neuendettelsau]] Lêer:AUT Ramsau am Dachstein COA.svg|[[Ramsau am Dachstein]] Lêer:Wappen Rodgau.png|[[Rodgau]] Lêer:Wappen Dudenhofen (Rodgau).svg|[[Rodgau]]-Dudenhofen (stadsdeel) Lêer:Wappen Unterbreizbach.png|[[Unterbreizbach]] Lêer:DEU Wain COA.svg|[[Wain]] Lêer:Wappen Moehra.png|[[Möhra]] Lêer:Wappen Suenna.png|[[Sünna]] Lêer:Wappen Nohra (bei Weimar).png| [[Nohra (bei Weimar)]] </gallery> {{clear}} == Eksterne skakels == {{Commonscat|Lutherrose|Lutherrose}} [[Kategorie:Lutheranisme]] ojni9sph40ndt14xpjetr5ue0v3lh2s 0 65695 2917852 2912159 2026-07-16T19:23:28Z Oesjaar 7467 Ai, die botanici.... 2917852 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | EOO = >500 000 | name = Bosboomvaring | status = | image = Cyathea Capenis - TreeFern - Cape Town.JPG | image_width = 230px | image_caption = ''Cyathea capensis'' in Kaapstad | national_number = 2<ref name="iSpot_trees">{{cite web |url=http://www.ispotnature.org/TreesSA |title=iSpot: South African Tree Common Names |access-date=16 Junie 2017 |language=sv |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621164532/http://www.ispotnature.org/TreesSA |archive-date=21 Junie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Pteridophyta]] | classis = [[Pteridopsida]] | ordo = [[Cyatheales]] | familia = [[Cyatheaceae]] | genus = ''[[Cyathea]]'' | subgenus = ''[[Cyathea subg. Cyathea|Cyathea]]'' | sectio = ''[[Cyathea sect. Alsophila|Alsophila]]'' | species = '''''C. capensis''''' | binomial = ''Cyathea capensis'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] ''fil.'') J. E. Smith, 1793 | subdivision_ranks = [[Subspesie]] | subdivision = *''C. c. capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. E. Smith, 1793</small> *''C. c. polypodioides'' <small>(Swartz) Conant, 1983</small> | synonyms = *''Polypodium capense'' <small>Linnaeus ''fil.'', 1781</small> *''Hemitelia capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') Kaulfuss, 1824</small> *''Alsophila capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. Smith, 1842</small> *''Cyathea polypodioides'' <small>Swartz, 1817</small> }} <!-- {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Bosboomvaring | image = | taxon = Cyathea capensis | authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] ''fil.'') J. E. Smith, 1793 | synonyms =* ''Polypodium capense'' <small>Linnaeus ''fil.'', 1781</small> * ''Hemitelia capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') Kaulfuss, 1824</small> * ''Alsophila capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. Smith, 1842</small> * ''Cyathea polypodioides'' <small>Swartz, 1817</small> }} --> Die '''bosboomvaring''' (''Cyathea capensis'') - voorheen bekend as ''Alsophila capensis'' - is 'n [[boomvaring]] in die genus ''[[Cyathea]]'', een van slegs twee [[spesie]]s in [[Suid-Afrika]]. Die boom word tot 3 meter hoog en die blare 2 tot 3 m lank. Die plant groei in immergroen woude en kom voor vanaf [[Knysna]] ooswaarts deur [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]] tot in [[Limpopo]]. Die blaartjies se rande is fyn getand; aan die onderkant is daar een sonus per lob. Die blaarbasis is in die laer blaartjies gewysig om fyn wortelagtige ''aflebieë'' te vorm. Die boom se FSA-nommer is 2.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Sien ook == {{Commons-kategorie|Cyathea capensis}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cyathea|capensis]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] iurcbamppmo4lu05ozpr74te5o21nju 0 66499 2917853 2851794 2026-07-16T19:30:52Z Oesjaar 7467 Kom ons kyk... 2917853 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks |name = Boesmansgif |image = Acokanthera oppositifolia, vrugte, Ou Fort, Durban.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Gentianales]] |familia = [[Apocynaceae]] |genus = ''[[Acokanthera]]'' |species = '''''A. oppositifolia''''' |binomial = ''Acokanthera oppositifolia'' |binomial_authority = ([[Jean-Baptiste de Lamarck|Lam.]]) [[Leslie Edward Wastell Codd|Codd]], (1961) |synonyms =* ''Acokanthera lamarckii'' <small>G.Don</small> * ''Acokanthera longiflora'' <small>Stapf</small> * ''Acokanthera rhodesica'' <small>Merxm.</small> * ''Acokanthera venenata'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) G.Don</small> * ''Carissa acokanthera'' <small>Pichon</small> * ''Carissa longiflora'' <small>(Stapf) G.H.M.Lawr.</small> * ''Carissa oppositifolia'' <small>(Lam.) Pichon</small> * ''Cestrum fasciculare'' <small>Otto ex Dunal</small> * ''Cestrum oppositifolium'' <small>Lam.</small> * ''Cestrum venatorium'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond.</small> * ''Cestrum venenatum'' <small>Burm.f.</small> * ''Cestrum venenatum'' <small>Thunb.</small> * ''Pleiocarpa hockii'' <small>De Wild.</small> * ''Toxicophlaea cestroides'' <small>A.DC.</small> * ''Toxicophlaea thunbergii'' <small>Harv.</small> * ''Garcinia sciura'' <small>Spirlet</small> }} {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Boesmansgif | image = | taxon = Acokanthera oppositifolia | authority = ([[Jean-Baptiste de Lamarck|Lam.]]) [[Leslie Edward Wastell Codd|Codd]], (1961) | synonyms =* ''Acokanthera lamarckii'' <small>G.Don</small> * ''Acokanthera longiflora'' <small>Stapf</small> * ''Acokanthera rhodesica'' <small>Merxm.</small> * ''Acokanthera venenata'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) G.Don</small> * ''Carissa acokanthera'' <small>Pichon</small> * ''Carissa longiflora'' <small>(Stapf) G.H.M.Lawr.</small> * ''Carissa oppositifolia'' <small>(Lam.) Pichon</small> * ''Cestrum fasciculare'' <small>Otto ex Dunal</small> * ''Cestrum oppositifolium'' <small>Lam.</small> * ''Cestrum venatorium'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond.</small> * ''Cestrum venenatum'' <small>Burm.f.</small> * ''Cestrum venenatum'' <small>Thunb.</small> * ''Pleiocarpa hockii'' <small>De Wild.</small> * ''Toxicophlaea cestroides'' <small>A.DC.</small> * ''Toxicophlaea thunbergii'' <small>Harv.</small> * ''Garcinia sciura'' <small>Spirlet</small> }} Die '''boesmansgif''' (''Acokanthera oppositifolia'') is 'n klein [[boom]]pie of [[struik]] wat [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] is en in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]] en die [[Wes-Kaap]] voorkom. Die [[spesie]] is ook [[inheems]] in [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eswatini]], [[Kenia]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Engels staan die boom bekend as ''Bushman's poison''. Alle dele van die boom is giftig. Die [[bas]] en wortels is voorheen as pylgif gebruik. == Voorkoms == Die blare is dik, enkelvoudig en teenoorstaande. Die vrugte word enkel gedra, is 10&nbsp;mm lank en word perserig-swart wanneer hulle ryp is. == Sien ook == {{Commonskat|Acokanthera oppositifolia}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:76349-1 Plants of the World Online] * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=980-2 REDLIST Sanbi] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Acokanthera]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] h9w6a4ky8g4ha94wkx90bvkb3dhxix4 2917854 2917853 2026-07-16T19:31:32Z Oesjaar 7467 Vervang taksoboks met spesieboks. 2917854 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Boesmansgif | image = | taxon = Acokanthera oppositifolia | authority = ([[Jean-Baptiste de Lamarck|Lam.]]) [[Leslie Edward Wastell Codd|Codd]], (1961) | synonyms =* ''Acokanthera lamarckii'' <small>G.Don</small> * ''Acokanthera longiflora'' <small>Stapf</small> * ''Acokanthera rhodesica'' <small>Merxm.</small> * ''Acokanthera venenata'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) G.Don</small> * ''Carissa acokanthera'' <small>Pichon</small> * ''Carissa longiflora'' <small>(Stapf) G.H.M.Lawr.</small> * ''Carissa oppositifolia'' <small>(Lam.) Pichon</small> * ''Cestrum fasciculare'' <small>Otto ex Dunal</small> * ''Cestrum oppositifolium'' <small>Lam.</small> * ''Cestrum venatorium'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond.</small> * ''Cestrum venenatum'' <small>Burm.f.</small> * ''Cestrum venenatum'' <small>Thunb.</small> * ''Pleiocarpa hockii'' <small>De Wild.</small> * ''Toxicophlaea cestroides'' <small>A.DC.</small> * ''Toxicophlaea thunbergii'' <small>Harv.</small> * ''Garcinia sciura'' <small>Spirlet</small> }} Die '''boesmansgif''' (''Acokanthera oppositifolia'') is 'n klein [[boom]]pie of [[struik]] wat [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] is en in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]] en die [[Wes-Kaap]] voorkom. Die [[spesie]] is ook [[inheems]] in [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eswatini]], [[Kenia]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Engels staan die boom bekend as ''Bushman's poison''. Alle dele van die boom is giftig. Die [[bas]] en wortels is voorheen as pylgif gebruik. == Voorkoms == Die blare is dik, enkelvoudig en teenoorstaande. Die vrugte word enkel gedra, is 10&nbsp;mm lank en word perserig-swart wanneer hulle ryp is. == Sien ook == {{Commonskat|Acokanthera oppositifolia}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:76349-1 Plants of the World Online] * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=980-2 REDLIST Sanbi] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Acokanthera]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 5i2qa7hzzci3mylm6kusbn9v3do8up1 2917855 2917854 2026-07-16T19:32:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2917855 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Boesmansgif | image = | taxon = Acokanthera oppositifolia | authority = ([[Jean-Baptiste de Lamarck|Lam.]]) [[Leslie Edward Wastell Codd|Codd]], (1961) | synonyms =* ''Acokanthera lamarckii'' <small>G.Don</small> * ''Acokanthera longiflora'' <small>Stapf</small> * ''Acokanthera rhodesica'' <small>Merxm.</small> * ''Acokanthera venenata'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) G.Don</small> * ''Carissa acokanthera'' <small>Pichon</small> * ''Carissa longiflora'' <small>(Stapf) G.H.M.Lawr.</small> * ''Carissa oppositifolia'' <small>(Lam.) Pichon</small> * ''Cestrum fasciculare'' <small>Otto ex Dunal</small> * ''Cestrum oppositifolium'' <small>Lam.</small> * ''Cestrum venatorium'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond.</small> * ''Cestrum venenatum'' <small>Burm.f.</small> * ''Cestrum venenatum'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''Pleiocarpa hockii'' <small>De Wild.</small> * ''Toxicophlaea cestroides'' <small>A.DC.</small> * ''Toxicophlaea thunbergii'' <small>Harv.</small> * ''Garcinia sciura'' <small>Spirlet</small> }} Die '''boesmansgif''' (''Acokanthera oppositifolia'') is 'n klein [[boom]]pie of [[struik]] wat [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] is en in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]] en die [[Wes-Kaap]] voorkom. Die [[spesie]] is ook [[inheems]] in [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eswatini]], [[Kenia]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Engels staan die boom bekend as ''Bushman's poison''. Alle dele van die boom is giftig. Die [[bas]] en wortels is voorheen as pylgif gebruik. == Voorkoms == Die blare is dik, enkelvoudig en teenoorstaande. Die vrugte word enkel gedra, is 10&nbsp;mm lank en word perserig-swart wanneer hulle ryp is. == Sien ook == {{Commonskat|Acokanthera oppositifolia}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:76349-1 Plants of the World Online] * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=980-2 REDLIST Sanbi] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Acokanthera]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] s62h14d8v3u2dkhtxb07qd6xknfhj38 100 76460 2917850 2571108 2026-07-16T19:20:27Z Oursana 48196 -+Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg 2917850 wikitext text/x-wiki {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="10" style="background:none; border-style:solid; border-width:1px; border-color:#FFB81C;" | width="55%" valign="top" style="padding: 0; margin:0;" | <!-- This portal was created using subst:box portal skeleton --> {| width="100%" style="background:#007749; border:solid 1px #FFB81C;color:white;" cellspacing="0" cellpadding="5" |-valign="top" | [[File:{{#ifexist:Media:Coat of arms of South Africa (heraldic).svg|Coat of arms of South Africa (heraldic).svg|Flag-map of South Africa.svg}}|99999x120px]] | style="padding:5px; line-height:2.50em;" | <div style="font-size:150%;">Welkom by die<br/><div style="font-size:175%;">Suid-Afrika</div>Portaal</div> |<div align="right">[[File:PKruger 1898 VA0952.jpg|99999x100px]][[File:Nelson Mandela-2008.jpg|99999x100px]][[File:Gandhi London 1906.jpg|99999x100px]][[File:San tribesman.jpg|99999x100px]][[File:Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg|99999x100px]][[File:Mark Shuttleworth NASA.jpg|99999x100px]][[File:MeganColeman.jpg|99999x100px]]</div><br/><div style="align:right;">''Eenheid in Diversiteit''</div> |} <div style="float:right; width:100%"> {{/boks-begin||Portaal:Suid-Afrika/Intro|}} {{Portaal:Suid-Afrika/Intro}} {{/boks-einde|}} {{Ewekansige portaal komponent|max=1|header=''Gekose panorama''|subpage=Gekose panorama|seed=5}} </div> <div style="float:left; width:55%;"> <!-- This width added to the the margin below to equal 99%--> {{Ewekansige portaal komponent|max=5|header=''Gekose artikel''|subpage=Gekose artikel|seed=23}} {{Ewekansige portaal komponent|max=1|header=''Gekose beeld''|subpage=Gekose beeld|seed=23}} </div> <div style="float:right; width:44%"> <!-- This margin should be right of the above --> {{Ewekansige portaal komponent|max=3|header=''Gekose biografie''|subpage=Gekose biografie|seed=23}} {{Ewekansige portaal komponent|max=1|header=''Museums en momumente''|subpage=Museum|seed=23}} {{Ewekansige portaal komponent|max=1|header=''Kategorieë''|subpage=Kategorieë|seed=23}} <!-- {{/boks-begin|''Het jy geweet...''|Portaal:Suid-Afrika/Het jy geweet|}} {{Portaal:Suid-Afrika/Het jy geweet}} {{/boks-einde|}} Temp removing while the pages are created--> </div> {{Suid-Afrika Simbole}} [[Kategorie:Suid-Afrika| 2]] [[Kategorie:Suid-Afrika portaal| ]] kfeieyfuzpm3m7yx4wq01j6b9o25qg0 2917865 2917850 2026-07-16T20:22:49Z Aliwal2012 39067 Wysiging deur [[Special:Contributions/Oursana|Oursana]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:103.60.175.15|103.60.175.15]] 2571108 wikitext text/x-wiki {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="10" style="background:none; border-style:solid; border-width:1px; border-color:#FFB81C;" | width="55%" valign="top" style="padding: 0; margin:0;" | <!-- This portal was created using subst:box portal skeleton --> {| width="100%" style="background:#007749; border:solid 1px #FFB81C;color:white;" cellspacing="0" cellpadding="5" |-valign="top" | [[File:{{#ifexist:Media:Coat of arms of South Africa (heraldic).svg|Coat of arms of South Africa (heraldic).svg|Flag-map of South Africa.svg}}|99999x120px]] | style="padding:5px; line-height:2.50em;" | <div style="font-size:150%;">Welkom by die<br/><div style="font-size:175%;">Suid-Afrika</div>Portaal</div> |<div align="right">[[File:PKruger 1898 VA0952.jpg|99999x100px]][[File:Nelson Mandela-2008.jpg|99999x100px]][[File:Gandhi London 1906.jpg|99999x100px]][[File:San tribesman.jpg|99999x100px]][[File:Jan van Riebeeck.jpg|99999x100px]][[File:Mark Shuttleworth NASA.jpg|99999x100px]][[File:MeganColeman.jpg|99999x100px]]</div><br/><div style="align:right;">''Eenheid in Diversiteit''</div> |} <div style="float:right; width:100%"> {{/boks-begin||Portaal:Suid-Afrika/Intro|}} {{Portaal:Suid-Afrika/Intro}} {{/boks-einde|}} {{Ewekansige portaal komponent|max=1|header=''Gekose panorama''|subpage=Gekose panorama|seed=5}} </div> <div style="float:left; width:55%;"> <!-- This width added to the the margin below to equal 99%--> {{Ewekansige portaal komponent|max=5|header=''Gekose artikel''|subpage=Gekose artikel|seed=23}} {{Ewekansige portaal komponent|max=1|header=''Gekose beeld''|subpage=Gekose beeld|seed=23}} </div> <div style="float:right; width:44%"> <!-- This margin should be right of the above --> {{Ewekansige portaal komponent|max=3|header=''Gekose biografie''|subpage=Gekose biografie|seed=23}} {{Ewekansige portaal komponent|max=1|header=''Museums en momumente''|subpage=Museum|seed=23}} {{Ewekansige portaal komponent|max=1|header=''Kategorieë''|subpage=Kategorieë|seed=23}} <!-- {{/boks-begin|''Het jy geweet...''|Portaal:Suid-Afrika/Het jy geweet|}} {{Portaal:Suid-Afrika/Het jy geweet}} {{/boks-einde|}} Temp removing while the pages are created--> </div> {{Suid-Afrika Simbole}} [[Kategorie:Suid-Afrika| 2]] [[Kategorie:Suid-Afrika portaal| ]] i7yxakd798ghi2s13wthsmi9qxopusj 0 83340 2917928 2830819 2026-07-17T08:43:54Z JMK 649 skakels, sp 2917928 wikitext text/x-wiki <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;"> [[Lêer:Martin Bucer by German School.jpg|200px]]<br /><br /> <big>'''Martin Bucer'''</big><br /> '''Duitse teoloog en kerkhervormer'''<br /><br /> ---- '''Gebore''' <br /> [[11 November]] [[1491]] <br /> in [[Schlettstadt]] (tans Sélestat), [[Elsas]] ---- '''Oorlede''' <br /> [[28 Februarie]] [[1551]] <br /> in [[Cambridge]], [[Engeland]] ---- '''Christelike stroming'''<br /><br /> Protestantisme, ekumeniese beweging ---- '''Bekende werke'''<br /><br /> ''De Regno Christi''<br /> ("Die Koninkryk van Christus") </div>'''Martin Bucer''' ([[Duits]] vroeër ook dikwels '''Martin Butzer''' genoem; * [[11 November]] [[1491]], † [[28 Februarie]] [[1551]]) was 'n Protestantse kerkhervormer wat vanuit [[Straatsburg]] invloed op die Lutherse, Calvinistiese en Anglikaanse kerkleer en praktyke uitgeoefen het. Bucer, wat algemeen as kerkhervormer van [[Elsas]] beskou word, was oorspronklik 'n monnik van die [[Dominikaanse Orde]], maar het sy kloosterbelofte ná 'n ontmoeting met [[Martin Luther]] in 1518 herroep. Met die ondersteuning van Franz von Sickingen het hy vervolgens by die [[Protestantse Hervorming]] betrokke geraak. Bucer se pogings om die kerk in Weißenburg (tans Wissembourg) te hervorm het tot sy ekskommunikasie uit die [[Rooms-Katolieke Kerk]] gelei, en hy was genoodsaak om na Straatsburg te vlug. Hier het hy by 'n groep kerkhervormers rondom Matthew Zell, Wolfgang Capito en Caspar Hedio aangesluit. Bucer het as middelaar tussen die twee leidende kerkhervormers, Martin Luther en [[Ulrich Zwingli]], opgetree wat veral ten opsigte van hul leerstellings oor die [[Nagmaal]] of Eugaristie van mekaar verskil het. Later het Bucer pogings onderneem om 'n ooreenkoms ten opsigte van gemeenskaplike geloofsartikels soos die ''Confessio Tetrapolitana'' en die Wittenbergse Konkordie, waarby hy vir die laasgenoemde nou saamgewerk het met [[Philipp Melanchthon]]. Bucer het geglo dat die Rooms-Katolieke bevolking in die [[Heilige Romeinse Ryk]] daarvan oortuig kon word om by die Protestantse Hervorming aan te sluit. Deur middel van 'n reeks konferensies, wat deur Karel V georganiseer is, het hy pogings onderneem om Protestante en Katolieke onder die dak van 'n nasionale Duitse Kerk te verenig wat onafhanklik van [[Rome]] sou wees. Sy poging het egter misluk nadat politieke gebeurtenisse aanleiding tot die Schmalkaldiese Oorlog gegee en tot kwynende Protestantse invloed in die Ryk gelei het. In 1548 is Bucer onder sterk druk oorreed om die Augsburgse Interim te onderteken waardeur sekere vorme van Katolieke godsdiensbeoefening deur [[keiser Karel V]] verorden is. Bucer het hom nogtans steeds ten gunste van kerkhervorming uitgespreek totdat Straatsburg die Interim amptelik aanvaar en Bucer gedwing het om die stad te verlaat. In 1549 het Bucer hom as balling in [[Engeland]] gevestig waar hy onder leiding van [[Thomas Cranmer]] invloed op die tweede hersiening van die ''Book of Common Prayer'' kon uitoefen. In die ouderdom van 59 is hy in [[Cambridge]] oorlede. Alhoewel sy bediening nie tot die ontstaan van 'n nuwe kerk gelei het nie, beroep baie Protestantse denominasies hulle op sy leerstellings. Hy word daarnaas as 'n vroeë baanbreker vir die ekumeniese beweging onthou. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bucer, Martin}} [[Kategorie:Duitse teoloë]] [[Kategorie:Protestantse Hervormers]] [[Kategorie:Calvinisme]] [[Kategorie:Geboortes in 1491]] [[Kategorie:Sterftes in 1551]] 1bsox9v08kanjt5w3k6uem4jcau4hfr 0 88174 2917870 2917403 2026-07-16T20:44:31Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2917870 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |name = Lionel Messi |image = [[Lêer:Lionel Messi Argentina v Egypt 7 July 2026-112(cropped).jpg|250px]] |image_size = 220px |caption = Lionel Messi tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] |fullname = Lionel Andrés Messi Cuccittini<ref name="2014 FIFA World Cup squad lists">{{en}} {{cite news |title=2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players |url=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/33/44/fwc_2014_squadlists_neutral.pdf |publisher=[[FIFA]] |format=PDF |page=2 |date=11 Junie 2014 |accessdate=15 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213256/https://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/36/33/44/fwc_2014_squadlists_neutral.pdf |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1987|6|24|df=yes}} |birth_place = [[Rosario]], [[Santa Fe-provinsie|Santa Fe]], [[Argentinië]] |height = 1,70&nbsp;m<ref name="barca">{{en}} {{cite web |title=10 Messi |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/clubs/player=95803/ |publisher=[[UEFA]] |accessdate=27 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629082950/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/clubs/player=95803/ |archive-date=29 Junie 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |position = Voorspeler |currentclub = [[Inter Miami CF]] |clubnumber = 10 |youthyears1 = 1995–2000 |youthclubs1 = [[Newell's Old Boys]] |youthyears2 = 2000–2003 |youthclubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] |years1 = 2003–2004 |clubs1 = [[:en:FC Barcelona C|Barcelona C]] |caps1 = 10 |goals1 = 5 |years2 = 2004–2005 |clubs2 = [[:en:FC Barcelona B|Barcelona B]] |caps2 = 22 |goals2 = 6 |years3 = 2004–2021 |clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] |caps3 = 520 |goals3 = 474 |years4 = 2021–2023 |clubs4 = [[Paris Saint-Germain]] |caps4 = 58 |goals4 = 22 |years5 = 2023– |clubs5 = [[Inter Miami CF]] |caps5 = 67 |goals5 = 62 |nationalyears1 = 2004–2005 |nationalteam1 = Argentinië o/20 |nationalcaps1 = 18 |nationalgoals1 = 14 |nationalyears2 = 2007–2008 |nationalteam2 = Argentinië o/23 |nationalcaps2 = 5 |nationalgoals2 = 2 |nationalyears3 = 2005– |nationalteam3 = [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] |nationalcaps3 =206|nationalgoals3 = 125 |club-update = 25 Mei 2026 |nationalteam-update = 15 Julie 2026 }} '''Lionel Andrés "Leo" Messi Cuccittini''' (gebore [[24 Junie]] [[1987]] in [[Rosario]], Santa Fe-provinsie, [[Argentinië]]) is 'n Argentynse [[sokker]]speler. Hy speel as ’n voorspeler (aanvaller) vir [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in die [[Major League Soccer]] en is die kaptein van beide Inter Miami en die [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentynse nasionale span]]. Sy bynaam is ''La Pulga'' ("die vlooi") wat hy te danke het aan sy kort lengte en spoed. Hy word wêreldwyd beskou as een van die grootste sokkerspelers in die geskiedenis. Messi het deur sy loopbaan ’n groot aantal belangrike sporttoekennings ontvang, onder andere agt [[Ballon d'Or|Ballon d’Or]]-pryse, ses Europese Goue Skoene, en verskeie FIFA-pryse vir wêreldspeler van die jaar. In 2025 is hy deur die IFFHS (''International Federation of Football History & Statistics'') aangewys as die Aller Tye Beste Mansspeler. Met 45 trofeë is hy die mees bekroonde sokkerspeler ooit. Sy rekords sluit onder meer die meeste doele in ’n kalenderjaar (91), die meeste doele vir een klub (672 vir Barcelona), en die meeste bydraes tot doele in die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]] in. Messi het sy professionele debuut vir [[FC Barcelona|Barcelona]] op 17-jarige ouderdom gemaak in 2004. Hy het gou ’n belangrike speler geword en in die 2008/09-seisoen het hy daartoe bygedra dat die klub [[La Liga]], die [[Copa del Rey]], die [[Supercopa de España]], die [[UEFA Champions League]], die [[UEFA Superbeker|Superbeker]] en die [[FIFA-Klubwêreldbeker|FIFA Klubwêreldbeker]] gewen het. Gedurende meer as ’n dekade by Barcelona het hy talle klubrekords verbeter en die span gelei tot tien ligatitels en vier Champions League-trofeë. Finansiële probleme by Barcelona het daartoe gelei dat Messi in 2021 na [[Paris Saint-Germain]] verhuis het, waar hy twee ligatitels gewen het. In 2023 het hy by Inter Miami aangesluit. As ’n Argentynse internasionale speler is Messi die land se algehele topdoelskieter en die speler met die meeste wedstryde. Hy het ’n goudmedalje by die [[Olimpiese Somerspele 2008|2008 Olimpiese Spele]] gewen. Nadat hy in 2011 kaptein geword het, het hy Argentinië gelei na drie agtereenvolgende eindstryde, en uiteindelik na groot sukses deur die [[Copa América]] in 2021 en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|Wêreldbeker 2022]] te wen — Argentinië se eerste Wêreldbekertitel sedert die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|toernooi van 1986]]. Destyds was Argentinië se sterspeler [[Diego Maradona]], en saam het hulle byna ’n goddelike status onder Argentynse ondersteuners.<ref>{{Cite web|url=https://aldianews.com/en/culture/heritage-and-history/name-diego|title=Will Messi be the new Savior of the Maradonian Church?|date=2020-11-26|website=aldianews.com|access-date=2025-11-23}}</ref> In 2024 het hy weer die Copa América gewen — sy derde groot titel met die nasionale span. Tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|Wêreldbekertoernooi van 2026]] het hy die algehele rekord vir meeste doele in die geskiedenis van die Wêreldbeker opgestel deur [[Miroslav Klose]] se vorige rekord van 16 doele te oortref.<ref>{{Cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/klose-congratulates-messi-world-cup-goals-record-37929|title=Miroslav Klose congratulates Lionel Messi on FIFA World Cup goals record|website=bundesliga.com - the official Bundesliga website|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref> Buite die veld is Messi een van die wêreld se bekendste sportfigure. Hy is herhaaldelik aangewys as een van die hoogste betaalde sportlui ter wêreld deur [[Forbes]] en ''France Football''. Hy is ook verskeie kere op [[Time (tydskrif)|Time]] se lys van die 100 invloedrykste mense.<ref>{{Cite web|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269893/lionel-messi/|title=The 100 Most Influential People of 2023|date=2023-04-13|website=time.com|access-date=2025-11-23|archive-date=2023-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230422015245/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269893/lionel-messi/|url-status=dead}}</ref> == Internasionale loopbaanstatistieke == Vir die [[Argentynse nasionale sokkerspan]]: {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Jaar !! Kere uitgedraf !! Doelskoppe |- |2005||5||0 |- |2006||7||2 |- |2007||14||6 |- |2008||8||2 |- |2009||10||3 |- |2010||10||2 |- |2011||13||4 |- |2012||9||12 |- |2013||7||6 |- |2014||14||8 |- |2015||8||4 |- |2016||11||8 |- |2017||7||4 |- |2018||5||4 |- |2019||10||5 |- |2020||4||1 |- |2021||16||9 |-bgcolor=cccc00 |2022||14||18 |- |2023||8||8 |- |2024 |11 |6 |- |2025 |5 |3 |- |2026 |10 |10 |- !Totaal||206||125 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Simon Kuper: ''Barça: The rise and fall of the club that built modern football'', Short Books, London 2022. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Lionel-Messi|title=Lionel Messi|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=19 Desember 2022}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Messi, Lionel}} [[Kategorie:Argentynse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] ek3trsblcr2kfljbu274yj5odldeojq 0 100997 2917771 2836097 2026-07-16T13:40:34Z Aliwal2012 39067 /* Vorige wenners (sedert 1950) */ 2917771 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Monza track map.svg|regs|420px]] Die '''Italiaanse Grand Prix''' ([[Italiaans]]: ''Gran Premio d'Italia'') is een van die langslopende byeenkomste op die [[Formule Een]]-kalender. Die Italiaanse Grand Prix was ook een van die eerste Formule Een kampioenskapsrenne in 1950, en is elke jaar sedertdien gehou. Die enigste ander kampioenskapswedren waarvoor dit waar is, is die [[Britse Grand Prix]], en die enigste ander eerste F1-wedrenne wat nog op die kalender is, is die [[Monaco Grand Prix]] en die [[Belgiese Grand Prix]]. Alle Formule Een Italiaanse Grands Prix is sedert 1950 op Monza gehou, behalwe in 1980, toe dit by Imola gehou is. Die Italiaanse Grand Prix was 'n deel van die Europese kampioenskap van 1935 tot 1938. Dit is sewe keer as die Europese Grand Prix aangewys tussen 1923 en 1967, toe hierdie titel as 'n ere-aanwysing elke jaar aan een Grand Prixwedren in Europa toegeken is. == Vorige wenners (''sedert 1950'') == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek |- ! [[2025 Italiaanse Grand Prix|2025]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] | rowspan="45"| [[Autodromo Nazionale di Monza|Monza-straatbaan]] |- ! [[2024 Italiaanse Grand Prix|2024]] | {{vlagikoon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2023 Italiaanse Grand Prix|2023]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- ! [[2022 Italiaanse Grand Prix|2022]] | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- ! [[2021 Italiaanse Grand Prix|2021]] | {{vlagikoon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2020 Italiaanse Grand Prix|2020]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Pierre Gasly]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[2019 Italiaanse Grand Prix|2019]] | {{vlagikoon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2018 Italiaanse Grand Prix|2018]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2017 Italiaanse Grand Prix|2017]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2016 Italiaanse Grand Prix|2016]] | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2015 Italiaanse Grand Prix|2015]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2014 Italiaanse Grand Prix|2014]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- ! [[2013 Italiaanse Grand Prix|2013]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2012 Italiaanse Grand Prix|2012]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2011 Italiaanse Grand Prix|2011]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[2010 Italiaanse Grand Prix|2010]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2009 Italiaanse Grand Prix|2009]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Rubens Barrichello]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes-Benz|Brawn-Mercedes]] |- ! [[2008 Italiaanse Grand Prix|2008]] | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Toro Rosso]]-[[Ferrari]] |- ! [[2007 Italiaanse Grand Prix|2007]] | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2006 Italiaanse Grand Prix|2006]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2005 Italiaanse Grand Prix|2005]] | {{vlagikoon|COL}} [[Juan Pablo Montoya]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[2004 Italiaanse Grand Prix|2004]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Rubens Barrichello]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2003 Italiaanse Grand Prix|2003]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2002 Italiaanse Grand Prix|2002]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Rubens Barrichello]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[2001 Italiaanse Grand Prix|2001]] | {{vlagikoon|COL}} [[Juan Pablo Montoya]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[BMW]] |- ! [[2000 Italiaanse Grand Prix|2000]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1999 Italiaanse Grand Prix|1999]] | {{vlagikoon|GER}} [[Heinz-Harald Frentzen]] | {{vlagikoon|VK}} [[Jordan Grand Prix|Jordan]]-[[Honda Racing F1|Mugen-Honda]] |- ! [[1998 Italiaanse Grand Prix|1998]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1997 Italiaanse Grand Prix|1997]] | {{vlagikoon|VK}} [[David Coulthard]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! [[1996 Italiaanse Grand Prix|1996]] | {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1995 Italiaanse Grand Prix|1995]] | {{vlagikoon|VK}} [[Johnny Herbert]] | {{vlagikoon|VK}} [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1994 Italiaanse Grand Prix|1994]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1993 Italiaanse Grand Prix|1993]] | {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1992 Italiaanse Grand Prix|1992]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1991 Italiaanse Grand Prix|1991]] | {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |- ! [[1990 Italiaanse Grand Prix|1990]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1989 Italiaanse Grand Prix|1989]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1988 Italiaanse Grand Prix|1988]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Gerhard Berger]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! [[1987 Italiaanse Grand Prix|1987]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1986 Italiaanse Grand Prix|1986]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{vlagikoon|VK}} [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- ! [[1985 Italiaanse Grand Prix|1985]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-TAG |- ! [[1984 Italiaanse Grand Prix|1984]] | {{vlagikoon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-TAG |- ! [[1983 Italiaanse Grand Prix|1983]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[BMW]] |- ! [[1982 Italiaanse Grand Prix|1982]] | {{vlagikoon|FRA}} [[René Arnoux]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] |- ! [[1981 Italiaanse Grand Prix|1981]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] | {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] |- ! [[1980 Italiaanse Grand Prix|1980]] | {{vlagikoon|BRA}} [[Nelson Piquet]] | {{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[Cosworth|Ford]] | Imola |- ! 1979 | {{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} [[Jody Scheckter]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="23"| [[Autodromo Nazionale di Monza|Monza Road Circuit]] |- ! 1978 | {{vlagikoon|AUT}} [[Niki Lauda]] | {{vlagikoon|VK}} [[Brabham]]-[[Alfa Romeo]] |- ! 1977 | {{vlagikoon|VSA}} [[Mario Andretti]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! 1976 | {{vlagikoon|SWE}} [[Ronnie Peterson]] | {{vlagikoon|VK}} March-[[Cosworth|Ford]] |- ! 1975 | {{vlagikoon|SUI}} [[Clay Regazzoni]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1974 | {{vlagikoon|SWE}} [[Ronnie Peterson]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! 1973 | {{vlagikoon|SWE}} [[Ronnie Peterson]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! 1972 | {{vlagikoon|BRA}} [[Emerson Fittipaldi]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]] |- ! 1971 | {{vlagikoon|VK}} [[Peter Gethin]] | BRM |- ! 1970 | {{vlagikoon|SUI}} [[Clay Regazzoni]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1969 | {{vlagikoon|VK}} [[Jackie Stewart]] | {{vlagikoon|VK}} Matra-Ford |- ! 1968 | {{vlagikoon|NZL}} [[Denny Hulme]] | {{vlagikoon|VK}} [[McLaren]]-[[Ford]] |- ! 1967 | {{vlagikoon|VK}} [[John Surtees]] | {{vlagikoon|JPN}} [[Honda Racing F1|Honda]] |- ! 1966 | {{vlagikoon|ITA}} [[Ludovico Scarfiotti]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1965 | {{vlagikoon|VK}} [[Jackie Stewart]] | {{vlagikoon|VK}} BRM |- ! 1964 | {{vlagikoon|VK}} [[John Surtees]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1963 | {{vlagikoon|VK}} [[Jim Clark]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1962 | {{vlagikoon|VK}} [[Graham Hill]] | {{vlagikoon|VK}} BRM |- ! 1961 | {{vlagikoon|VSA}} [[Phil Hill]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1960 | {{vlagikoon|VSA}} [[Phil Hill]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1959 | {{flagicon|GBR}} [[Stirling Moss]] | Cooper-[[Coventry Climax|Climax]] |- ! 1958 | {{flagicon|GBR}} Tony Brooks | Vanwall |- ! 1957 | {{flagicon|GBR}} [[Stirling Moss]] | Vanwall |- ! 1956 | {{flagicon|GBR}} [[Stirling Moss]] | [[Maserati]] |rowspan="2"| [[Autodromo Nazionale Monza|Monza Full Circuit]] |- ! 1955 | {{flagicon|ARG}} [[Juan Manuel Fangio]] | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- ! 1954 | {{flagicon|ARG}} [[Juan Manuel Fangio]] | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan="5"| [[Autodromo Nazionale di Monza|Monza Road Circuit]] |- ! 1953 | {{flagicon|ARG}} [[Juan Manuel Fangio]] | [[Maserati]] |- ! 1952 | {{flagicon|ITA}} [[Alberto Ascari]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1951 | {{flagicon|ITA}} [[Alberto Ascari]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- ! 1950 | {{flagicon|ITA}} [[Giuseppe Farina]] | [[Alfa Romeo]] |- style="background:#FFCCCC;" |} {{Verwysings}} {{Koördinate|45|37|01|N|09|16|57|O|display=title|source:enwiki}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] efco4b80z1qi9mj9pjssq5hw01cwuou 0 101509 2917908 2758498 2026-07-17T07:09:56Z Aliwal2012 39067 2917908 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorsportplek | Name = Suzuka Internasionale Renbaan | Location = [[Suzuka]], [[Mie-prefektuur]], [[Japan]] | Coordinates = {{koördinate|34|50|35|N|136|32|26|O|region:JP-24_type:landmark|aansig=inlyn,titel}} | Time = [[UTC+09:00]] | Image = [[Lêer:Suzuka circuit map--2005.svg|320px]] | Owner = [[Honda|Honda Motor Co., Ltd.]] | Operator = Mobilityland | Events = [[Japannese Grand Prix]]<br />Suzuka 8-uur<br />Wêreldtoermotorkampioenskap<br />Super GT<br />Super Formula<br />MJF Superfiets<br />D1 Grand Prix<br />Super Taikyu | Layout1 = Grand Prix-renbaan (2003–) | Length_km = 5.807 | Length_mi = 3.609 | Turns = 17 | Record_time = 1:30.983 | Record_driver = {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | Record_team = [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | Record_year = [[2019 Japannese Grand Prix|2019]] | Layout2 = Motorfiets Grand Prix-baan (2004–) | Length_km2 = 5.821 | Length_mi2 = 3.617 | Turns2 = 17 | Record_time2 = 2:07.110<ref>{{cite web |url=http://www.motoracing-japan.com/result/jrr/2009/09r02.html |work=motoracing-japan.com |publisher=Moto Racing Japan |access-date=12 Oktober 2010 |title=2009 All-Japan Road Race Championship, Round 2 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120427105233/http://www.motoracing-japan.com/result/jrr/2009/09r02.html |archive-date=27 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | Record_driver2 = {{vlagikoon|JPN}} Kousuke Akiyoshi | Record_team2 = <br />TSR Honda CBR1000RR | Record_year2 = 2009 | Layout3 = Oosbaan | Length_km3 = 2,243 | Length_mi3 = 1,394 | Turns3 = 7 | Record_time3 = 0:53.885 | Record_driver3 = {{vlagikoon|SUI}} Alain Menu | Record_team3 = <br />[[Chevrolet Cruze]] | Record_year3 = 2012 | Layout4 = Wesbaan | Length_km4 = 3,466 | Length_mi4 = 2,154 | Turns4 = 9 | Record_time4 = | Record_driver4 = | Record_team4 = | Record_year4 = | Layout5 = Oorspronklike baan (1962–1982) | Length_km5 = 6,004 | Length_mi5 = 3,728 | Turns5 = 17 | Record_time5 = 1:34.247 | Record_driver5 = {{Vlagikoon|JPN}} Aguri Suzuki | Record_team5 = <br />Ralt Formule 3-motor | Record_year5 = 1982 }} Die '''Suzuka Internasionale Renbaan''' (鈴鹿 サ ー キ ッ ト Suzuka Sākitto) is 'n [[Formule Een]] motorsport- en motorfietsrenbaan geleë in Ino, [[Suzuka]], [[Mie-prefektuur]], in [[Japan]]. Dit word bedryf deur Mobilityland Corporation, 'n filiaal van die [[Honda|Honda Motor Co, Ltd]]. Dit is die tuiste van onder andere die jaarlikse [[Japannese Grand Prix]] en het 'n kapasiteit van 155&nbsp;000. == Geskiedenis == Suzuka is in 1962 ontwerp as 'n Honda-toetsbaan deur die Nederlander John "Hans" Hugenholtz. Dit is een van enkele bane ter wêreld om 'n "figuur-8" uitleg te hê, met die 1,2 km agterste pylvak wat die voorste gedeelte kruis deur middel van 'n oorbrug. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Formule Een-renbane}} [[Kategorie:Japannese Grand Prix]] [[Kategorie:Renbane in Japan]] 54zqe8oyouooku9yczboq3r9nn04iiu 0 101614 2917802 2571107 2026-07-16T17:15:37Z Aliwal2012 39067 /* Vorige wenners van die Grand Prix (1983-2016) */ 2917802 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula1 Circuit Baku.svg|duimnael|Die [[Bakoe-straatrenbaan]] wat in 2016 die Europese Grand Prix gehuisves het.]] Die '''Europese Grand Prix''' is die naam wat aan verskeie [[Formule Een]]-kampioenskapswedrenne gegee word wat by verskillende renbane in [[Europa]] plaasvind. Die Europese Grand Prix is gedurende die mid-1980's ingestel en gereeld gehou vanaf 1999 tot 2012. 'n Onlangse gasheer vir hierdie geleentheid was die [[Valencia Straatbaan]] in Valencia, [[Spanje]], wat die ren van 2008 tot 2012 aangebied het. Die wedren is van die kalender verwyder in 2013, maar is hervat in [[2016 Europese Grand Prix|2016]], hierdie keer aangebied op die nuwe [[Bakoe-straatrenbaan]] in [[Bakoe]], die hoofstad van [[Azerbeidjan]]. Laasgenoemde wedren staan egter vanaf die [[2017 Formule Een-seisoen]] bekend as die [[Azerbeidjanse Grand Prix]], en nie meer as die Europese Grand Prix nie. == Vorige wenners van die Grand Prix (1983-2016) == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek gehou ! Verslag |- ! [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | {{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan|Bakoe]] | [[2016 Europese Grand Prix|Verslag]] |- |colspan=5 align=center| '''Tussen 2013 en 2015 is die Europese Grand Prix nie aangebied nie.''' |- ! [[2012 Formule Een-seisoen|2012]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2012 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2011 Formule Een-seisoen|2011]] | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2011 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2010 Formule Een-seisoen|2010]] | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2010 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Mercedes-Benz|Braun-Mercedes]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2009 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2008 Formule Een-seisoen|2008]] | {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2008 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2007 Formule Een-seisoen|2007]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2007 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2006 Formule Een-seisoen|2006]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2006 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2005 Formule Een-seisoen|2005]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Renault F1|Renault]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2005 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2004 Formule Een-seisoen|2004]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2004 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] | {{DE-VLAG}} [[Ralf Schumacher]] | [[Williams F1|Williams]]-[[BMW]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2003 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2002 Formule Een-seisoen|2002]] | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2002 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2001 Formule Een-seisoen|2001]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2001 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2000 Formule Een-seisoen|2000]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2000 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1999 Formule Een-seisoen|1999]] | {{GB-VLAG}} Johnny Herbert | Stewart-[[Cosworth|Ford]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[1999 Europese Grand Prix|Verslag]] |- |colspan=4 align=center| '''In 1998 is die Europese Grand Prix nie aangebied nie.''' |- ! [[1997 Formule Een-seisoen|1997]] | {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | {{ES-VLAG}} [[Jerez-renbaan|Jerez]] | [[1997 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1996 Formule Een-seisoen|1996]] | {{CA-VLAG}} [[Jacques Villeneuve]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Renault]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[1996 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1995 Formule Een-seisoen|1995]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Renault]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[1995 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1994 Formule Een-seisoen|1994]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Cosworth|Ford]] | {{ES-VLAG}} [[Jerez-renbaan|Jerez]] | [[1994 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1993 Formule Een-seisoen|1993]] | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]] | {{GB-VLAG}} Donington Park | [[1993 Europese Grand Prix|Verslag]] |- |colspan=4 align=center| '''Tussen 1986 en 1992 is die Europese Grand Prix nie aangebied nie.''' |- ! [[1985 Formule Een-seisoen|1985]] | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | {{GB-VLAG}} [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] |- ! [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-TAG | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke |- ! [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | {{GB-VLAG}} [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] |} [[Kategorie:Europese Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] f8lebmjb3i0uey89r97s4xclg0lp3jz 2917803 2917802 2026-07-16T17:18:02Z Aliwal2012 39067 /* Vorige wenners van die Grand Prix (1983-2016) */ +verslae 2917803 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula1 Circuit Baku.svg|duimnael|Die [[Bakoe-straatrenbaan]] wat in 2016 die Europese Grand Prix gehuisves het.]] Die '''Europese Grand Prix''' is die naam wat aan verskeie [[Formule Een]]-kampioenskapswedrenne gegee word wat by verskillende renbane in [[Europa]] plaasvind. Die Europese Grand Prix is gedurende die mid-1980's ingestel en gereeld gehou vanaf 1999 tot 2012. 'n Onlangse gasheer vir hierdie geleentheid was die [[Valencia Straatbaan]] in Valencia, [[Spanje]], wat die ren van 2008 tot 2012 aangebied het. Die wedren is van die kalender verwyder in 2013, maar is hervat in [[2016 Europese Grand Prix|2016]], hierdie keer aangebied op die nuwe [[Bakoe-straatrenbaan]] in [[Bakoe]], die hoofstad van [[Azerbeidjan]]. Laasgenoemde wedren staan egter vanaf die [[2017 Formule Een-seisoen]] bekend as die [[Azerbeidjanse Grand Prix]], en nie meer as die Europese Grand Prix nie. == Vorige wenners van die Grand Prix (1983-2016) == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek gehou ! Verslag |- ! [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | {{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan|Bakoe]] | [[2016 Europese Grand Prix|Verslag]] |- |colspan=5 align=center| '''Tussen 2013 en 2015 is die Europese Grand Prix nie aangebied nie.''' |- ! [[2012 Formule Een-seisoen|2012]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2012 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2011 Formule Een-seisoen|2011]] | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2011 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2010 Formule Een-seisoen|2010]] | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2010 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Mercedes-Benz|Braun-Mercedes]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2009 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2008 Formule Een-seisoen|2008]] | {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2008 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2007 Formule Een-seisoen|2007]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2007 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2006 Formule Een-seisoen|2006]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2006 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2005 Formule Een-seisoen|2005]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Renault F1|Renault]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2005 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2004 Formule Een-seisoen|2004]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2004 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] | {{DE-VLAG}} [[Ralf Schumacher]] | [[Williams F1|Williams]]-[[BMW]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2003 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2002 Formule Een-seisoen|2002]] | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2002 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2001 Formule Een-seisoen|2001]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2001 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2000 Formule Een-seisoen|2000]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2000 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1999 Formule Een-seisoen|1999]] | {{GB-VLAG}} Johnny Herbert | Stewart-[[Cosworth|Ford]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[1999 Europese Grand Prix|Verslag]] |- |colspan=4 align=center| '''In 1998 is die Europese Grand Prix nie aangebied nie.''' |- ! [[1997 Formule Een-seisoen|1997]] | {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | {{ES-VLAG}} [[Jerez-renbaan|Jerez]] | [[1997 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1996 Formule Een-seisoen|1996]] | {{CA-VLAG}} [[Jacques Villeneuve]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Renault]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[1996 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1995 Formule Een-seisoen|1995]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Renault]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[1995 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1994 Formule Een-seisoen|1994]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Cosworth|Ford]] | {{ES-VLAG}} [[Jerez-renbaan|Jerez]] | [[1994 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1993 Formule Een-seisoen|1993]] | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]] | {{GB-VLAG}} Donington Park | [[1993 Europese Grand Prix|Verslag]] |- |colspan=4 align=center| '''Tussen 1986 en 1992 is die Europese Grand Prix nie aangebied nie.''' |- ! [[1985 Formule Een-seisoen|1985]] | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | {{GB-VLAG}} [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] | [[1985 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-TAG | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[1984 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | {{GB-VLAG}} [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] | [[1983 Europese Grand Prix|Verslag]] |} [[Kategorie:Europese Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] hyq6hr6jd2v0m5q1urq77q9uk2p8mm0 0 104314 2917831 1390794 2026-07-16T18:53:17Z Aliwal2012 39067 2917831 wikitext text/x-wiki [[Lêer:ScheckterJody1976-07-31Tyrrell-FordP34.jpg|duimnael|280px|[[Jody Scheckter]] jaag in 'n seswiel-Tyrrell-Ford, 1976]] '''Tyrrell Racing''' was 'n [[Formule Een]] renspan, gestig deur Ken Tyrrell. Die [[1970 Suid-Afrikaanse Grand Prix]] was die eerste wedren waaraan die span deelgeneem het. Die grootste sukses is behaal in die vroeë jare sewentig, toe Jackie Stewart driekeer (1969, 1971, 1973) 'n bestuurders- en eenkeer (in 1971) 'n vervaardigerskampioenskap gewen het. Die span kon hierdie prestasie nooit weer herhaal nie, maar wen wel nog renne in die jare sewentig en vroeë 80, onder andere die laaste oorwinning vir die Ford Cosworth DFV motor in [[1983 Detroit Grand Prix|Detroit in 1983]]. Teen die einde van 1997 is die span oorgeneem deur [[British American Racing]] en neem sy laaste seisoen deel as '''Tyrrell''' in [[1998 Formule Een-seisoen|1998]]. [[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]] 22z2b9v2jw4tpz8kmwwcnd61kww9uq6 2917832 2917831 2026-07-16T18:54:36Z Aliwal2012 39067 2917832 wikitext text/x-wiki [[Lêer:ScheckterJody1976-07-31Tyrrell-FordP34.jpg|duimnael|280px|[[Jody Scheckter]] jaag in 'n seswiel-Tyrrell-Ford, 1976]] '''Tyrrell Racing''' was 'n [[Formule Een]] renspan, gestig deur Ken Tyrrell. Die [[1970 Suid-Afrikaanse Grand Prix]] was die eerste wedren waaraan die span deelgeneem het. Die grootste sukses is behaal in die vroeë jare sewentig, toe [[Jackie Stewart]] driekeer (1969, 1971, 1973) 'n bestuurders- en eenkeer (in 1971) 'n vervaardigerskampioenskap gewen het. Die span kon hierdie prestasie nooit weer herhaal nie, maar wen wel nog renne in die jare sewentig en vroeë 80, onder andere die laaste oorwinning vir die Ford Cosworth DFV motor in [[1983 Detroit Grand Prix|Detroit in 1983]]. Teen die einde van 1997 is die span oorgeneem deur [[British American Racing]] en neem sy laaste seisoen deel as '''Tyrrell''' in [[1998 Formule Een-seisoen|1998]]. [[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]] fot8zh7ax0e7r6eh3mpk0i4evwhvix4 100 108230 2917851 2641862 2026-07-16T19:21:24Z Oursana 48196 -+Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg 2917851 wikitext text/x-wiki <div style="text-align:center;">[[Lêer:Tut-Maske klein.jpg|99999x120px]][[ Lêer:Head Gudea Louvre AO13.jpg|99999x120px]][[Lêer:Cameo August BM Gem3577.jpg|99999x120px]][[Lêer:Folio 22r - The Virgin, the Sibyl and the Emperor Augustus.jpg|99999x120px]][[Lêer:Portret van Jan van Riebeeck (1619-77). Bevelhebber van Kaap de Goede Hoop en van Malacca en secretaris van de Hoge Regering van Batavia, SK-A-805.jpg|99999x120px]][[Lêer:Springbock-1-4-Krügerrand.jpg|99999x120px]][[Lêer:Jacques-Louis David 014.jpg|99999x120px]]</div> <br /> <div style="text-align:center;"> <span style="color:black; font-family: Segoe Print; font-size:180%;">Welkom op die geskiedenisportaal!</span></div> '''Geskiedenis''' is ’n [[wetenskap]] wat die studie van die verlede behels. :''[[Geskiedenis|Meer oor geskiedenis . . .]]'' ::''[[Eeue]]'' :::''[[2023]]'' . geqtp62vypodv5gakhn4jrbem5v2f9q 0 108752 2917948 2915431 2026-07-17T09:31:42Z Morne 672 2917948 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Johan Myburg.webp|duimnael|Johan Myburg Foto: Deon Raath/Rapport]] '''Johannes Lodewikus Myburg''' is 'n Suid-Afrikaanse skrywer en is op [[17 Julie]] [[1957]] op [[Pietersburg]]<ref>LitNet ATKV-Skrywersalbum 3 Junie 2015: http://www.litnet.co.za/johan-myburg-1957/</ref> in Noord-Transvaal (tans [[Polokwane]] in [[Limpopo]]) gebore en word groot in die Transvaal. <ref>Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005</ref> Sy [[digbundel]] getiteld ''Uittogboek'' het in 2020 die [[Hertzogprys]] verower.<ref>https://maroelamedia.co.za/afrikaans/sa-akademie-pryse-vir-2020-toegeken/ Besoek en opgespoor op 10 Junie 2020</ref> == Lewe en werk == Sy skoolopleiding ontvang hy in [[Potchefstroom]], waar hy aan die [[Potchefstroom Gimnasium]] matrikuleer. Daarna studeer hy aan die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]]. In 1978 behaal hy die B.A.-graad met Grieks en filosofie as hoofvakke en in 1982 behaal hy die B.Th.-graad. Op universiteit is hy 'n aktiewe lid van die Skrywerskring. Sy M.Th.-graad behaal hy in 1995 aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]]. In 2000 verwerf hy sy D.Th.-graad aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] met 'n proefskrif “''Deconstructing identity in a landscape of ideology, culture, belief and power''”.<ref>Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999</ref> In 2001 begin hy werk by ''[[Beeld]]'' as kunsskrywer. Aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] registreer hy dan vir 'n M.A.-graad in kuns en hy word aangestel as kunskurator vir die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] vir 2009. In Oktober 2010 word hy aangestel as kunsredakteur vir ''Beeld''. Hy is in 2011 een van die beoordelaars vir die UJ-prys vir Skeppende Skryfwerk. Verder lewer hy gereelde bydraes oor die internasionale letterkunde vir die radioprogram “''Oor skrywers en boeke''” op Radiosondergrense. == Skryfwerk == Nadat hy die poësie van [[N.P. van Wyk Louw]] ontdek, begin hy self op so sestienjarige ouderdom dig. Sy eerste gedigte word in standerd agt in die skoolblad gepubliseer en later verskyn daar ook van sy verse in die universiteitsblad en tydskrifte soos ''Tydskrif vir Letterkunde''. Sy debuut '''''Vlugskrif'''''”<ref>Brink, André P. “[[Rapport]]” 30 September 1984; Cloete, T.T. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 23 no. 2, Mei 1985</ref> bevat meestal kort, strak-intense momentgedigte. Die titel roep vinnig skryf en geskrifte van verbygaande aard op, maar die gedigte is nogtans oor die algemeen goed versorg, met 'n sensitiwiteit vir klank, ritme en tegniese versorging van die gedig. Dit word deur André P. Brink<ref>“Rapport” 30 September 1984</ref> beskryf as 'n beskeie debuut waaruit belangriker werk nog kan voortkom. Hierdie belofte word tien jaar grootliks vervul met '''''Kontrafak''''',<ref>Cilliers, Cecile “[[Rapport]]” 12 Februarie 1995; Hugo, Daniel “Die Burger” 7 Desember 1994</ref><ref>Van Zuydam, S.W. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 33 no. 2, Mei 1995</ref> waarin 'n godsdienstige wêreldbeskouing die visie van die verse bepaal.<ref>Grové, A.P. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 35 no. 3, September 1995</ref> Die titel kom uit die Middeleeue, waarvolgens mense sekulêre liedjies se woorde gebruik het vir gewyde melodieë, terwyl dit ook kan dui op 'n afdruk of namaaksel.<ref>Hambidge, Joan “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 33 no. 4, November 1995</ref> Musikale verwysings is die belangrikste bindmiddel van die ses afdelings. Die spanning tussen die sekulêre en die geestelike, die wêreld en die kerk en die hier en die hiernamaals is dwarsdeur die bundel aanwesig. Temas wat aangedurf word is die politieke, maatskaplike en geestelike werklikhede, wat meestal met  duidelike ontnugtering bespreek word. Teenstellend hiermee is die beskrywing van skoonheid in die doodgewone. Die openingsgedig, “Jongleur”, sluit aan by die bundel se Middeleeuse herkoms met sy weergawe van die kunstenaar wat met sy liedjies en toertjies van stad tot stad gereis het om die mense op die markplein te vermaak, terwyl die laaste strofe 'n ander Middeleeuse gebruik oproep: dié van die minnelied wat die minnaar in die nag voor die venster van die geliefde gesing het. Hier is dit egter die valsheid wat deurskemer, want sy liedjies is van ontrou en boetedoening. Die bundel word verdeel in ses genommerde afdelings. Afdeling I bevat gedigte oor buitengewone verskynsels, soos in “Verskyning” en “Meditasies II”. In die tweede afdeling is dit die predikant of kloosterling se belewenisse, met telkens die profane wat getransponeer word na die geestelike, en andersom. “Pastor” is 'n toespeling op Psalm 23, waar die geestelike herder onbevoeg is om die kudde na die waters waar rus is te lei en eerder afdwaal na meer wêreldse aktiwiteite. “Kanttekening van 'n monnik” is 'n gedig oor die ontstaan van die eerste opgetekende stuk Nederlands, 'n kanttekening in die kantlyn van 'n monnik se transkripsie van die Latynse Bybel, met die woorde “Hebban olla vogala nestas hagunnen, hinase hic enda thu” (“Het al die voëls neste begin bou, behalwe ek en jy”). Die digter teken die monnik hier waar hy in stryd met sy gebooie droom van 'n dubbelbed en 'n lewe saam met die geliefde. Die derde afdeling beeld ontdekkingstogte uit, met die besef dat die grootste ontdekkings wat die mens kan maak nou in die alledaagse gevind kan word (“Ekspedisie”). Afdeling IV is persoonlike besinnings, met “Resensie” 'n vaardige antwoord op 'n resensent wat in sy bespreking van sy eerste digbundel ''Vlugskrif'' sy negatiewe reaksie op die bundel daarop gebaseer het dat hierdie bundel nie betrokke was by die politieke situasie in die land nie. “Lied van die bruidegom” is 'n mooi vers oor die liefde, wat met Afrika-motiewe en 'n subtiele toespeling op Marais se “''Dans van die reën''” 'n loflied aan sy bruid sing. Die vyfde afdeling bevat reisgedigte en verblyfindrukke. “''Morgen ben ik op de maan''” beeld na aanleiding van 'n motto van Herman van Veen 'n aand tuis van 'n gesinsman uit, wat skynbaar tevrede en gelukkig die roetine deurmaak, maar heimlik droom van ver en avontuurlike plekke. Die sesde afdeling bestaan uit die gedig “Kodisil” ('n toevoeging tot 'n testament) waarin die dood verwag word in die seker wete dat die lewe se eindelose vergissing sal verbygaan. Hierdie digbundel verower in 1995 die Eugène Marais-prys. Weereens is daar 'n lang stilswye voordat sy volgende bundel, '''''Kamermusiek''''',<ref>Naudé, Charl-Pierre “Rapport” 1 Februarie 2009; Visagie, Andries “Beeld” 27 Oktober 2008</ref> gepubliseer word.<ref>Marais, Johann Lodewyk “Boeke Insig” No. 6, Somer 2009</ref> Die titel beskryf enersyds die musiek wat as tema die bundel oorheers, met baie gedigte wat musiekterme as titels het.<ref>Hugo, Daniel LitNet: http://www.litnet.co.za/van-lofpsalms-tot-klaagliedere-johan-myburg-se-i-kamermusiek-i/</ref> Andersyds bevat die titel die begrip kamer, wat 'n geslote ruimte is en alleenheid suggereer en meermale die gemoedstoestand van die digter behandel. Hierdie beknopte eensame ruimte dien dan ook as agtergrond vir die verse wat 'n afstand tussen die digter en ander, veral geliefdes, aandui. Hierdie kommunikasieversteuring is reeds aanwesig in die voorbladillustrasie, 'n kunswerk van Stephan Erasmus met die titel ''Broken telephone''. Die kamer hou egter ook verband met huise, forte en ander argitektoniese ruimtes wat as hoofdoel het om die mens te beveilig teen die buitewêreld. Waar die vorige bundels nog 'n sterk geestelike inslag gehad het, wil dit nou voorkom asof die digter 'n vrees het aan die versmorende mag van die godsdiens, soos veral uitgespel in die gedig “''Portret van 'n middeljarige man''”. Ander temas wat aangeraak word sluit in verlies, die lot van die enkeling, landsgebeure en reise, veral deur Europa. '''''Kamermusiek''''' is in 2009 op die kortlys vir die toekenning van die Universiteit van Johannesburg-prys<ref>Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/10/29/SK/14/johanmyburg.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en '''''Narreskip''''' verskyn op die kortlys vir die 2023 UJ-prys vir Afrikaans.<ref>{{Cite web|url=https://www.litnet.co.za/persverklaring-kortlyste-vir-die-2023-uj-debuutprys-en-die-2023-uj-prys/|title=Persverklaring: Kortlyste vir die 2023 UJ-debuutprys en die 2023 UJ-prys|last=LitNet|date=2023-03-24|website=LitNet - Die boekehuis met baie wonings|access-date=2026-06-22}}</ref> Van sy gedigte word opgeneem in verskeie bloemlesings, insluitende “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte''” en “''Liggaamlose taal''”. Laurinda Hofmeyr toonset sy gedig “Lied van die bruidegom” en sluit dit in op haar CD ''Reis na die Suide''. In 2017 word sy bundel '''''Uittogboek''''' gepubliseer, wat in 2020 met die Hertzogprys bekroon is. Hierna volg ''Narreskip'' (2022) wat in die kortlyste van die 2023 UJ-prys en ook die ATKV Woordveertjie vir Poësie opgeneem word. In Junie 2026 verskyn sy sesde bundel, ''Steierwerk''.[https://www.jonathanball.co.za/product/steierwerk-jpg/ Bekendstellingsteks Jonathan Ball] == Publikasies <ref>Worldcat: http://worldcat.org/identities/lccn-no95046101/</ref> == * '''1984''' - Vlugskrif * '''1994''' - Kontrafak * '''2008''' - Kamermusiek * '''2017''' - Uittogboek - wenner van die Hertzogprys in 2020 * '''2022''' - Narreskip * '''2026 -''' Steierwerk == Bronnelys == * Coetzee, Corné “Om dié digter se nek kry jy nie 'n etiket” “Plus” 23 Oktober 2008 * Heefers, Alrika “Johan soek na die juiste woord” “Die Burger” 24 Junie 1995 * Toerien, Barend “Ouer digter gesels met jonger digter” “Bylae by Nasionale Koerante” 19 Julie 1995 * Heefers, Alrika Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1995/06/24/4/4.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * John, Philip Onse Angeltjie: http://www.nmmu.ac.za/onseangeltjie/myburg.htm * LinkedIn: https://za.linkedin.com/in/johan-myburg-33a06755{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Toerien, Barend Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1995/07/19/6/7.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Versindaba: http://versindaba.co.za/gedigte/johan-myburg/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170715060733/http://versindaba.co.za/gedigte/johan-myburg/ |date=15 Julie 2017 }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Myburg, Johan}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1957]] [[Kategorie:Lewende mense]] tgfgxo9024zet62filvu8w1lw34h9bv 4 112023 2917828 2917740 2026-07-16T18:50:40Z Nimmzo 210928 /* Die gebruik van argumente */ +gebruikersblad 2917828 wikitext text/x-wiki {{konstruksie}} <!--{{WikiProject Lua/header}} --Moet op 'n stadium ingevoeg word as die artikels uitbrei--> {{Inligtingsblad|WP:Lua}} {{Naamruimtes}} [[Lua (Programmeertaal)|Lua]] is ʼn programmeertaal wat nou beskikbaar is vir die Afrikaanse Wikipedia via die MediaWiki-uitbreiding [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]]. Lua-kode kan binne wiki-sjablone verskans word deur die "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>"-funksionaliteit van Scribunto in te span. Die uitbreiding steun Lua 5.1 sedert Julie 2015. == "Hallo, wêreld!" in Lua == Die Lua-[[bronkode]] word in bladsye genaamd modules gestoor (bv. [[Module:Piesangs]]). Die onderskeie modules word dan op sjabloonblaaie ingeroep (deur kode <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight>), byvoorbeeld, [[Module:Piesangs/doc]] gebruik die kode <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</syntaxhighlight> om die teks <syntaxhighlight lang="lua" inline>"Hallo, wêreld!"</syntaxhighlight> te vertoon. ; Om ʼn module te loop Modules word op normale wiki-blaaie geloop deur die #invoke-ontlederfunksie te gebruik. Die sintaksis van #invoke is vergelykbaar met sjabloonsintaksis, maar met ʼn paar verskille. Die belangrikste verskil is dat ʼn ''funksienaam'' verskaf moet word. ʼn Funksie is ʼn groep instruksies wat insetwaardes aanneem, dit verwerk, en ʼn uitsetwaarde terugstuur.<ref>Veelvuldige uitsetwaardes is ook moontlik, maar funksies wat dit bewerkstellig is nie normaalweg bedoel vir toegang vanaf wiki-blaaie nie.</ref> Dit stem tot ʼn groot mate ooreen met wat ʼn sjabloon doen – parameters word verskaf, dit word verwerk, en ʼn resultaat word verkry. Baie funksies kan egter vir ʼn Lua-module gedefinieer word, terwyl daar slegs een sjabloon op ʼn bladsy gedefinieer kan word. Verder kan ʼn Lua-module ook nie direk geloop word nie – slegs een van die module se funksies kan geloop word. Die module is net ʼn houer vir die funksies en doen nie self enige verwerking nie. Daar is dus twee redes waarom ʼn funksienaam verskaf moet word: # ʼn Module kan nie op sy eie geloop word nie. # Deur nie ʼn funksienaam te verskaf nie, sal Lua nie weet watter funksie geloop moet word nie. ; Die eenvoudigste moontlike skrip, verskaf ʼn enkele funksie met geen argumente nie. Die eenvoudigste manier om ʼn module vanaf ʼn wiki-blad te loop is as volg: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line> {{#invoke:ModuleNaam|funksieNaam}} </syntaxhighlight></blockquote> Byvoorbeeld, [[Module:Piesangs]], wat een funksie genaamd "hallo" het, kan as volg geloop word: Jy hoef niks te installeer of te stoor nie. # Wysig jou gebruikersblad. # Plak die volgende oproep aan die begin van ʼn nuwe reël op jou Gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs|hallo}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="3"> <li>Klik "<code>Wys voorskou</code>". Die oproep van die funksie <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight> in [[Module:Piesangs]] word vervang met die volgende:</li> </ol> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line> Hallo, wêreld! </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="4"> <li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Wanneer gevra word, klik <code>Leave</code>.</li> <li>Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li> </ol> == Ontfoutkonsole: Begin om Lua te leer == Die Lua Scribunto <code>Ontfoutkonsole</code> is ʼn veilige, interaktiewe hulpmiddel om Lua in Wikipedia te leer. # Klik "<code>Wys bronteks</code>" op die [[Module:Yesno]]-blad. # Blaai na onder na die <code>Debug console</code>-afdeling. # Plak die kommentaar en die oproep in die <span style = "color:#86888c;">grys</span> invoerkassie (bo die <code>Clear</code> (Vee)-knoppie). <blockquote><syntaxhighlight lang = "lua" line highlight = 2 copy> --[[Jou aller eerste Lua "Hallo Wêreld"-soort program]]-- print("Welkom by " .. _VERSION .. "!") -- Voeg die Lua-weergawe saam met `..` </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="4"> <li>Druk {{key press|Enter}} een keer om die twee Lua-opdragte uit te voer.</li> <li>Die resultaat sal onder die Lua <syntaxhighlight lang="lua" inline>print</syntaxhighlight>-opdragreël verskyn:</li> </ol> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=3> Welkom by Lua 5.1! </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="6"> <li>Druk {{key press|Up}} <code>Oppyltjie</code> om deur vorige Lua-opdragte te blaai.</li> <li>Indien nodig, klik <code>Vee</code> om ''slegs'' die <code>Ontfoutkonsole</code> skoon te maak; die Lua-redigeerder hierbo sal '''on'''gewysig bly.</li> </ol> ; HTML-genereerder in die Ontfoutkonsole Roep die funksie <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight> aan in <code>Module:</code>Piesangs: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=2 copy> local modPiesangs = require('Module:Piesangs') -- laai die module in Debug console print(modPiesangs.hallo()) -- wys "Hallo, wêreld!" </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=3> Hallo, wêreld! </syntaxhighlight></blockquote> ; Identiteitsfunksie <code>callParserFunction</code> [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]] <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=2 copy> local yesno = require('Module:Yesno') -- #if yesno dan gee dit sy insetparameter terug print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction("#if", yesno("Yes"), "Yes", 'no')) print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction("#if", yesno("nee"), "Ja", 'nee')) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=4> Yes nee </syntaxhighlight></blockquote> # Maak die beskermde <code>Module:</code>Yesno toe wat '''on'''gewysig bly. == Die gebruik van argumente == Argumente word aan modules gegee op dieselfde metode as wat dit aan sjablone gegee word. Neem kennis dat die teks na die eerste pypkarakter altyd die funksienaam is; die eerste posisionele argument is die teks na die ''tweede'' pypkarakter. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line> {{#invoke:ModuleNaam|funksieNaam|posisioneleArgument1|arg2|benoemdeArg=waarde}} </syntaxhighlight></blockquote> ; Demonstreer hoe om parameters te gebruik. Byvoorbeeld, in [[Module:PiesangsArgumente]] groet die <code>hallo</code>-funksie verskillende mense afhangende van die eerste posisionele argument. PiesangsArgumente verskaf ook ʼn funksie genaamd <code>tel_vrugte</code>, wat die benoemde argumente <code>piesangs</code> en <code>appels</code> gebruik om die aantal piesangs en appels wat gegee word te tel. Dit kan as volg geloop word: Wysig jou gebruikersblad. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1,3 copy> # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote> # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} </blockquote> Meeste modules behoort ʼn dokumentasieblad te hê wat verduidelik watter argumente gebruik kan word, en die uitwerking wat hulle sal hê. == Vra ʼn skrip aan == Besoek '''[[Wikipedia:Lua-versoeke]]''' om hulp aan te vra met die skryf van ʼn Lua-skrip om ʼn spesifieke taak op Wikipedia of ʼn ander projek van die Wikimedia-stigting te verrig. == Geskiedenis == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|Sordid history]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]], [[mw:Extension:Lua|Lua extension]], debat oor wiki-skriptaal (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]], Tim skryf [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] met aanvanklike ondersteuning vir Lua. Na jare se bespreking is Lua in 2012 vir toetsdoeleindes geïnstalleer op [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]], met ʼn ope uitnodiging aan alle bydraers om te eksperimenteer met die ontwikkeling van Lua-modules. Lua word in Februarie 2013 op die Engelse Wikipedia geïnstalleer na toetslopies op mediawiki.org en Wikimedia se toets-wikis. == Oor Lua == :''Sien ook {{en}}[[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch se kort voorlegging van ʼn basiese voorbeeld van hoe om ʼn wikitext-sjabloon om te skakel na ʼn Lua-module.]]'' Lua is ʼn [[skriptaal]] wat gebruik kan word om data te analiseer, uitdrukkings uit te werk en resultate te formateer met behulp van funksies en [[objekgeoriënteerde programmering]]. Hoewel sekere Lua-skripte eenvoudig gehou kan word om maklik te begryp, laat Lua komplekse strukture toe soos tabelle, dinamiese funksies, en [[assosiatiewe skikking]]s waar indekssubskripte woorde sowel as indeksnommers kan wees. Lua ondersteun ook [[rekursie]] van hergeneste funksies, neem dus sorg om oordrewe kompleksiteit te vermy, veral waar ander bydraers sal sukkel om die Lua-modules te onderhou. Die volgende voorbeeld toon Lua-[[bronkode]] vir ʼn <syntaxhighlight lang="lua" inline>"Hallo, wêreld!"</syntaxhighlight>-funksie binne [[Module:HalloWereld]]. Alle Lua-modules op Wikipedia moet afskop deur die definiëring van ʼn veranderlike wat hul eksterne toeganklike funksies sal bevat. Hulle kan enige naam kry en ook data bevat. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=5> --[[Module:HalloWereld]]-- local p = {} -- Inisialiseer die (p)akket-tabel -- Voeg ʼn funksie tot die veranderlike. Dit is oproepbaar binne Wikipedia via die #invoke-bevel. -- "raam" sal die data bevat wat Wikipedia aan hierdie funksie stuur wanneer dit geroep word. function p.hallo(frame) -- Met betrekking tot [[Module:Piesangs]] word frame bygevoeg, maar nie gebruik nie. local str = "Hallo, wêreld!" -- Verklaar ʼn plaaslike veranderlike en ken data aan dit toe. return str -- Verlaat hierdie funksie en stuur die inligting binne "str" terug na Wikipedia. end -- Beëindig die funksie. return p -- Gee die (p)akket-tabel terug </syntaxhighlight> # Alle modules word beëindig deur die veranderlike wat hul funksies bevat, terug te stuur na Wikipedia. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>print</syntaxhighlight>-funksie word nie toegelaat nie, so alle uitsette word bewerkstellig via terugkerende stringe. # Die module kan nou gebruik word deur <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#invoke:HalloWereld|hallo}}</syntaxhighlight> te roep. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>#invoke</syntaxhighlight>-bevel skop af met die module se naam, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>HalloWereld</syntaxhighlight>, en neem daarna die naam van een van sy funksies as argument aan, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight>. ʼn Voorbeeld van Lua word uitgelig deur die merker <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> weerskante van die Lua-bronkode te plaas. Om meer komplekse voorbeelde te sien, gaan na die artikel: "[[Lua (programmeertaal)]]". Vir instruksies oor hoe om Lua binne MediaWiki (en dus ook Wikipedia) te gebruik, sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == Moduletoetsing == ʼn Moduletoetsraamwerk vir Lua-skripte op Wikipedia is beskikbaar by [[Module:UnitTests]]. Dit laat die uitvoer van ʼn skrip toe op ʼn gegewe stel insette, en bevestig dat die verwagte uitsette gelewer word. Moduletoetsing is veral handig by die vinnige bespeuring van regressie, waar bywerkings op ʼn skrip nuwe (of ou) probleme na vore kan bring. Volgens konvensie word moduletoetse vir ʼn module soos [[Module:Piesangs]] in [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] geplaas, en word dan uitgevoer op [[Module talk:Piesangs/toetsgevalle|Modulebespreking:Piesangs/toetsgevalle]] met bv. # Wysig jou gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="2"><li>Klik "<code>Wys voorskou</code>":</li></ol> <blockquote> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </blockquote> <ol start="3"><li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li></ol> Die metodes moet met <syntaxhighlight lang="lua" inline>p:</syntaxhighlight>'''<code>test_</code>''' begin. ʼn Eenvoudige voorbeeld uit [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] volg hieronder. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=4 copy> --[[Module:Piesangs/toetsgevalle]]-- local p = require('Module:UnitTests') -- Klik op besprekingsblad om toetse te loop. function p:test_hallo() -- Moduletoetse vir [[Module:Piesangs]]. self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end return p </syntaxhighlight> Sien die [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] wat eenheidstoetse gebruik. Daar [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|bestaan]] ook ʼn alternatiewe moduletoetsraam genaamd [[Module:ScribuntoUnit]], oorspronklik uit die Hongaarse Wikipedia. Kenmerkgewys is dit baie dieselfde as [[Module:UnitTests]], maar dit besit ʼn ander kodestyl, en werp regte foute wat dan gevang word met behulp van beskermde oproepe. Dit besit ook ʼn metode om wisselveranderlikes binne ʼn sekere akkuraatheid te vergelyk. == Wikipedia-spesifieke kenmerke == Algeheel: Lua kan slegs insette as teks aanstuur na <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight> en wat ook al gekry word via <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()</code> en <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]</code>. Lua-uitsette sal nie vooraf verwerk word nie tensy <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> eksplisiet geroep word, menende dat sjabloonoproepe, ontledingsfunksies ens. in die uitsette nie na behore sal werk nie. Verder is alle Lua in die bladsy beperk tot 10 sekondes SVE-tyd (daar kan in die bronkode van ʼn verbeelde bladsy gekyk word om te sien hoe lank ʼn module of sjabloon sal neem om te ontleed). Relatief tot standaard Lua kort Scribunto se Lua ʼn verskeidenheid funksies (sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#Differences from standard Lua|Verskille van standaard Lua]]). === Insetbeperkings in Lua === Lua-kode in Scribunto loop slegs terwyl die bladsy ontleed word. Daarom is die enigste gebruikerinsette wat Lua kan ontvang deur middel van ''bladredigering'' – dit kan nie ʼn kassie skep wat die vierkantswortel van ʼn getal bereken wat ingetik word nie, of ʼn gedeelte van die Mandelbrot-stel herbereken volgens die gedeelte van die voorsaatstel waarop geklik word nie. Die insette wat Lua kan ontvang sluit enige traskluseerbare teksblaaie op Wikipedia in. Dit sluit ''nie'' grafiese lêers in nie (nie eers [[SVG]]-lêers nie, hoewel hulle teks is. Behalwe as jy dit sny en op ʼn Wiki-teksblad plak), ook nie die lys bladsye gelys in ʼn [[Hulp:Kategorie|kategorie]] nie, verder ook nie die inhoud van [[Wikipedia:Transklusie#spesiale bladsye|nie-transkluseerbare]] [[Hulp:Spesiaal|spesiale bladsye]] nie. === Wikitext === Getranskluseerde Wikipedia-opskrifte bevat baiemaal verborge kode soos <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> wat verwyder moet word sodat hulle effektief ontleed kan word. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks van die [[Wikipedia:Pyptoertjie|soort]] <code><nowiki>[[WP:Hulp</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> sal nie werk indien dit as uitset teruggegee word nie – hulle moet eksplisiet geskryf word as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[WP:Hulp|</syntaxhighlight>'''<code><nowiki>Hulp</nowiki></code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Ander voorafstoor-transformasies, soos die vervanging van <code>~~<nowiki/>~~</code> met handtekeninge, sal ook nie verwerk word nie. Sjabloontransklusies, ontlederfunksieoproepe en vervanging van veranderlikes (bv. enige iets met ʼn <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) sal nie verwerk word nie, ook nie merkers soos {{tag|ref|o}} of {{tag|nowiki|o}} nie. == Etiketteer verwerkte sjablone == {{lua|Module:Piesangs}} Plaas asseblief die {{tl|lua}}-sjabloon op die dokumentasiesubblad van alle sjablone wat van Lua gebruik maak. Dit sal help om Lua-gebruik en sjabloonverwerkings beter deur te gee. {{clear}} == Sien ook == ; Afrikaanse Wikipedia-spesifieke hulpbronne * [[Wikipedia:Lua-stylgids]] &ndash; standaarde vir die verbetering van die leesbaarheid van kode deur konsekwentheid * [[Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Module:]] lys van Lua-modules * [[Hulp:Lua-foutopsporing]] &ndash; ʼn gebruiksgids oor [[foutopsporing]] in Lua modules * [[Module:Sandput]] verskaf ʼn kamma-naamruimte vir die eksperimentering met Lua-modules * [[WP:Lua-versoeke]] &ndash; versoeke vir Lua-gebaseerde sjablone of take * [[:Kategorie:Lua-gebaseerde sjablone]] &ndash; groepe Lua-gebaseerde sjablone * [[:Kategorie:Lua-metamodules]] &ndash; == Notas == {{verwysings}} <!--{{Wikipedia technical help|collapsed}} --Moet op 'n stadium geskep word as meer artikels geskryf is--> {{en-vertaal|Wikipedia:Lua}} [[Kategorie:Wikipedia-modules]] 34dgazxnmaayw80fym0j69cq5n7algy 2917835 2917828 2026-07-16T19:00:10Z Nimmzo 210928 /* Die gebruik van argumente */ +Ontfoutingskonsol 2917835 wikitext text/x-wiki {{konstruksie}} <!--{{WikiProject Lua/header}} --Moet op 'n stadium ingevoeg word as die artikels uitbrei--> {{Inligtingsblad|WP:Lua}} {{Naamruimtes}} [[Lua (Programmeertaal)|Lua]] is ʼn programmeertaal wat nou beskikbaar is vir die Afrikaanse Wikipedia via die MediaWiki-uitbreiding [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]]. Lua-kode kan binne wiki-sjablone verskans word deur die "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>"-funksionaliteit van Scribunto in te span. Die uitbreiding steun Lua 5.1 sedert Julie 2015. == "Hallo, wêreld!" in Lua == Die Lua-[[bronkode]] word in bladsye genaamd modules gestoor (bv. [[Module:Piesangs]]). Die onderskeie modules word dan op sjabloonblaaie ingeroep (deur kode <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight>), byvoorbeeld, [[Module:Piesangs/doc]] gebruik die kode <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</syntaxhighlight> om die teks <syntaxhighlight lang="lua" inline>"Hallo, wêreld!"</syntaxhighlight> te vertoon. ; Om ʼn module te loop Modules word op normale wiki-blaaie geloop deur die #invoke-ontlederfunksie te gebruik. Die sintaksis van #invoke is vergelykbaar met sjabloonsintaksis, maar met ʼn paar verskille. Die belangrikste verskil is dat ʼn ''funksienaam'' verskaf moet word. ʼn Funksie is ʼn groep instruksies wat insetwaardes aanneem, dit verwerk, en ʼn uitsetwaarde terugstuur.<ref>Veelvuldige uitsetwaardes is ook moontlik, maar funksies wat dit bewerkstellig is nie normaalweg bedoel vir toegang vanaf wiki-blaaie nie.</ref> Dit stem tot ʼn groot mate ooreen met wat ʼn sjabloon doen – parameters word verskaf, dit word verwerk, en ʼn resultaat word verkry. Baie funksies kan egter vir ʼn Lua-module gedefinieer word, terwyl daar slegs een sjabloon op ʼn bladsy gedefinieer kan word. Verder kan ʼn Lua-module ook nie direk geloop word nie – slegs een van die module se funksies kan geloop word. Die module is net ʼn houer vir die funksies en doen nie self enige verwerking nie. Daar is dus twee redes waarom ʼn funksienaam verskaf moet word: # ʼn Module kan nie op sy eie geloop word nie. # Deur nie ʼn funksienaam te verskaf nie, sal Lua nie weet watter funksie geloop moet word nie. ; Die eenvoudigste moontlike skrip, verskaf ʼn enkele funksie met geen argumente nie. Die eenvoudigste manier om ʼn module vanaf ʼn wiki-blad te loop is as volg: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line> {{#invoke:ModuleNaam|funksieNaam}} </syntaxhighlight></blockquote> Byvoorbeeld, [[Module:Piesangs]], wat een funksie genaamd "hallo" het, kan as volg geloop word: Jy hoef niks te installeer of te stoor nie. # Wysig jou gebruikersblad. # Plak die volgende oproep aan die begin van ʼn nuwe reël op jou Gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs|hallo}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="3"> <li>Klik "<code>Wys voorskou</code>". Die oproep van die funksie <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight> in [[Module:Piesangs]] word vervang met die volgende:</li> </ol> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line> Hallo, wêreld! </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="4"> <li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Wanneer gevra word, klik <code>Leave</code>.</li> <li>Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li> </ol> == Ontfoutkonsole: Begin om Lua te leer == Die Lua Scribunto <code>Ontfoutkonsole</code> is ʼn veilige, interaktiewe hulpmiddel om Lua in Wikipedia te leer. # Klik "<code>Wys bronteks</code>" op die [[Module:Yesno]]-blad. # Blaai na onder na die <code>Debug console</code>-afdeling. # Plak die kommentaar en die oproep in die <span style = "color:#86888c;">grys</span> invoerkassie (bo die <code>Clear</code> (Vee)-knoppie). <blockquote><syntaxhighlight lang = "lua" line highlight = 2 copy> --[[Jou aller eerste Lua "Hallo Wêreld"-soort program]]-- print("Welkom by " .. _VERSION .. "!") -- Voeg die Lua-weergawe saam met `..` </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="4"> <li>Druk {{key press|Enter}} een keer om die twee Lua-opdragte uit te voer.</li> <li>Die resultaat sal onder die Lua <syntaxhighlight lang="lua" inline>print</syntaxhighlight>-opdragreël verskyn:</li> </ol> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=3> Welkom by Lua 5.1! </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="6"> <li>Druk {{key press|Up}} <code>Oppyltjie</code> om deur vorige Lua-opdragte te blaai.</li> <li>Indien nodig, klik <code>Vee</code> om ''slegs'' die <code>Ontfoutkonsole</code> skoon te maak; die Lua-redigeerder hierbo sal '''on'''gewysig bly.</li> </ol> ; HTML-genereerder in die Ontfoutkonsole Roep die funksie <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight> aan in <code>Module:</code>Piesangs: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=2 copy> local modPiesangs = require('Module:Piesangs') -- laai die module in Debug console print(modPiesangs.hallo()) -- wys "Hallo, wêreld!" </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=3> Hallo, wêreld! </syntaxhighlight></blockquote> ; Identiteitsfunksie <code>callParserFunction</code> [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]] <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=2 copy> local yesno = require('Module:Yesno') -- #if yesno dan gee dit sy insetparameter terug print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction("#if", yesno("Yes"), "Yes", 'no')) print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction("#if", yesno("nee"), "Ja", 'nee')) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=4> Yes nee </syntaxhighlight></blockquote> # Maak die beskermde <code>Module:</code>Yesno toe wat '''on'''gewysig bly. == Die gebruik van argumente == Argumente word aan modules gegee op dieselfde metode as wat dit aan sjablone gegee word. Neem kennis dat die teks na die eerste pypkarakter altyd die funksienaam is; die eerste posisionele argument is die teks na die ''tweede'' pypkarakter. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line> {{#invoke:ModuleNaam|funksieNaam|posisioneleArgument1|arg2|benoemdeArg=waarde}} </syntaxhighlight></blockquote> ; Demonstreer hoe om parameters te gebruik. Byvoorbeeld, in [[Module:PiesangsArgumente]] groet die <code>hallo</code>-funksie verskillende mense afhangende van die eerste posisionele argument. PiesangsArgumente verskaf ook ʼn funksie genaamd <code>tel_vrugte</code>, wat die benoemde argumente <code>piesangs</code> en <code>appels</code> gebruik om die aantal piesangs en appels wat gegee word te tel. Dit kan as volg geloop word: Wysig jou gebruikersblad. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1,3 copy> # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote> # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} </blockquote> In die Ontfoutingskonsol van [[Module:Yesno]]: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=3,6 copy> local modArg = require('Module:PiesangsArgumente') -- laai die module local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args[1] = "Karen"; print("1. " .. modArg.hallo(frame)) -- "Hallo, Karen!" frame.args[1] = "Ferdie"; print("2. " .. modArg.hallo(frame)) -- "Hallo, Ferdie!" frame.args["appels"] = "3"; frame.args["piesangs"] = "4" -- getal as ʼn string print("3. " .. modArg.tel_vrugte(frame)) -- wys "Ek het 4 piesangs en 3 appels" frame.args["piesangs"] = "5"; frame.args["appels"] = "2" print("4. " .. modArg.tel_vrugte(frame)) -- wys "Ek het 5 piesangs en 2 appels" </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=10> 1. Hallo, Karen! 2. Hallo, Ferdie! 3. Ek het 4 piesangs en 3 appels 4. Ek het 5 piesangs en 2 appels </syntaxhighlight></blockquote> Meeste modules behoort ʼn dokumentasieblad te hê wat verduidelik watter argumente gebruik kan word, en die uitwerking wat hulle sal hê. == Vra ʼn skrip aan == Besoek '''[[Wikipedia:Lua-versoeke]]''' om hulp aan te vra met die skryf van ʼn Lua-skrip om ʼn spesifieke taak op Wikipedia of ʼn ander projek van die Wikimedia-stigting te verrig. == Geskiedenis == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|Sordid history]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]], [[mw:Extension:Lua|Lua extension]], debat oor wiki-skriptaal (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]], Tim skryf [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] met aanvanklike ondersteuning vir Lua. Na jare se bespreking is Lua in 2012 vir toetsdoeleindes geïnstalleer op [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]], met ʼn ope uitnodiging aan alle bydraers om te eksperimenteer met die ontwikkeling van Lua-modules. Lua word in Februarie 2013 op die Engelse Wikipedia geïnstalleer na toetslopies op mediawiki.org en Wikimedia se toets-wikis. == Oor Lua == :''Sien ook {{en}}[[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch se kort voorlegging van ʼn basiese voorbeeld van hoe om ʼn wikitext-sjabloon om te skakel na ʼn Lua-module.]]'' Lua is ʼn [[skriptaal]] wat gebruik kan word om data te analiseer, uitdrukkings uit te werk en resultate te formateer met behulp van funksies en [[objekgeoriënteerde programmering]]. Hoewel sekere Lua-skripte eenvoudig gehou kan word om maklik te begryp, laat Lua komplekse strukture toe soos tabelle, dinamiese funksies, en [[assosiatiewe skikking]]s waar indekssubskripte woorde sowel as indeksnommers kan wees. Lua ondersteun ook [[rekursie]] van hergeneste funksies, neem dus sorg om oordrewe kompleksiteit te vermy, veral waar ander bydraers sal sukkel om die Lua-modules te onderhou. Die volgende voorbeeld toon Lua-[[bronkode]] vir ʼn <syntaxhighlight lang="lua" inline>"Hallo, wêreld!"</syntaxhighlight>-funksie binne [[Module:HalloWereld]]. Alle Lua-modules op Wikipedia moet afskop deur die definiëring van ʼn veranderlike wat hul eksterne toeganklike funksies sal bevat. Hulle kan enige naam kry en ook data bevat. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=5> --[[Module:HalloWereld]]-- local p = {} -- Inisialiseer die (p)akket-tabel -- Voeg ʼn funksie tot die veranderlike. Dit is oproepbaar binne Wikipedia via die #invoke-bevel. -- "raam" sal die data bevat wat Wikipedia aan hierdie funksie stuur wanneer dit geroep word. function p.hallo(frame) -- Met betrekking tot [[Module:Piesangs]] word frame bygevoeg, maar nie gebruik nie. local str = "Hallo, wêreld!" -- Verklaar ʼn plaaslike veranderlike en ken data aan dit toe. return str -- Verlaat hierdie funksie en stuur die inligting binne "str" terug na Wikipedia. end -- Beëindig die funksie. return p -- Gee die (p)akket-tabel terug </syntaxhighlight> # Alle modules word beëindig deur die veranderlike wat hul funksies bevat, terug te stuur na Wikipedia. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>print</syntaxhighlight>-funksie word nie toegelaat nie, so alle uitsette word bewerkstellig via terugkerende stringe. # Die module kan nou gebruik word deur <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#invoke:HalloWereld|hallo}}</syntaxhighlight> te roep. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>#invoke</syntaxhighlight>-bevel skop af met die module se naam, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>HalloWereld</syntaxhighlight>, en neem daarna die naam van een van sy funksies as argument aan, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight>. ʼn Voorbeeld van Lua word uitgelig deur die merker <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> weerskante van die Lua-bronkode te plaas. Om meer komplekse voorbeelde te sien, gaan na die artikel: "[[Lua (programmeertaal)]]". Vir instruksies oor hoe om Lua binne MediaWiki (en dus ook Wikipedia) te gebruik, sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == Moduletoetsing == ʼn Moduletoetsraamwerk vir Lua-skripte op Wikipedia is beskikbaar by [[Module:UnitTests]]. Dit laat die uitvoer van ʼn skrip toe op ʼn gegewe stel insette, en bevestig dat die verwagte uitsette gelewer word. Moduletoetsing is veral handig by die vinnige bespeuring van regressie, waar bywerkings op ʼn skrip nuwe (of ou) probleme na vore kan bring. Volgens konvensie word moduletoetse vir ʼn module soos [[Module:Piesangs]] in [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] geplaas, en word dan uitgevoer op [[Module talk:Piesangs/toetsgevalle|Modulebespreking:Piesangs/toetsgevalle]] met bv. # Wysig jou gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="2"><li>Klik "<code>Wys voorskou</code>":</li></ol> <blockquote> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </blockquote> <ol start="3"><li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li></ol> Die metodes moet met <syntaxhighlight lang="lua" inline>p:</syntaxhighlight>'''<code>test_</code>''' begin. ʼn Eenvoudige voorbeeld uit [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] volg hieronder. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=4 copy> --[[Module:Piesangs/toetsgevalle]]-- local p = require('Module:UnitTests') -- Klik op besprekingsblad om toetse te loop. function p:test_hallo() -- Moduletoetse vir [[Module:Piesangs]]. self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end return p </syntaxhighlight> Sien die [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] wat eenheidstoetse gebruik. Daar [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|bestaan]] ook ʼn alternatiewe moduletoetsraam genaamd [[Module:ScribuntoUnit]], oorspronklik uit die Hongaarse Wikipedia. Kenmerkgewys is dit baie dieselfde as [[Module:UnitTests]], maar dit besit ʼn ander kodestyl, en werp regte foute wat dan gevang word met behulp van beskermde oproepe. Dit besit ook ʼn metode om wisselveranderlikes binne ʼn sekere akkuraatheid te vergelyk. == Wikipedia-spesifieke kenmerke == Algeheel: Lua kan slegs insette as teks aanstuur na <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight> en wat ook al gekry word via <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()</code> en <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]</code>. Lua-uitsette sal nie vooraf verwerk word nie tensy <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> eksplisiet geroep word, menende dat sjabloonoproepe, ontledingsfunksies ens. in die uitsette nie na behore sal werk nie. Verder is alle Lua in die bladsy beperk tot 10 sekondes SVE-tyd (daar kan in die bronkode van ʼn verbeelde bladsy gekyk word om te sien hoe lank ʼn module of sjabloon sal neem om te ontleed). Relatief tot standaard Lua kort Scribunto se Lua ʼn verskeidenheid funksies (sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#Differences from standard Lua|Verskille van standaard Lua]]). === Insetbeperkings in Lua === Lua-kode in Scribunto loop slegs terwyl die bladsy ontleed word. Daarom is die enigste gebruikerinsette wat Lua kan ontvang deur middel van ''bladredigering'' – dit kan nie ʼn kassie skep wat die vierkantswortel van ʼn getal bereken wat ingetik word nie, of ʼn gedeelte van die Mandelbrot-stel herbereken volgens die gedeelte van die voorsaatstel waarop geklik word nie. Die insette wat Lua kan ontvang sluit enige traskluseerbare teksblaaie op Wikipedia in. Dit sluit ''nie'' grafiese lêers in nie (nie eers [[SVG]]-lêers nie, hoewel hulle teks is. Behalwe as jy dit sny en op ʼn Wiki-teksblad plak), ook nie die lys bladsye gelys in ʼn [[Hulp:Kategorie|kategorie]] nie, verder ook nie die inhoud van [[Wikipedia:Transklusie#spesiale bladsye|nie-transkluseerbare]] [[Hulp:Spesiaal|spesiale bladsye]] nie. === Wikitext === Getranskluseerde Wikipedia-opskrifte bevat baiemaal verborge kode soos <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> wat verwyder moet word sodat hulle effektief ontleed kan word. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks van die [[Wikipedia:Pyptoertjie|soort]] <code><nowiki>[[WP:Hulp</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> sal nie werk indien dit as uitset teruggegee word nie – hulle moet eksplisiet geskryf word as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[WP:Hulp|</syntaxhighlight>'''<code><nowiki>Hulp</nowiki></code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Ander voorafstoor-transformasies, soos die vervanging van <code>~~<nowiki/>~~</code> met handtekeninge, sal ook nie verwerk word nie. Sjabloontransklusies, ontlederfunksieoproepe en vervanging van veranderlikes (bv. enige iets met ʼn <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) sal nie verwerk word nie, ook nie merkers soos {{tag|ref|o}} of {{tag|nowiki|o}} nie. == Etiketteer verwerkte sjablone == {{lua|Module:Piesangs}} Plaas asseblief die {{tl|lua}}-sjabloon op die dokumentasiesubblad van alle sjablone wat van Lua gebruik maak. Dit sal help om Lua-gebruik en sjabloonverwerkings beter deur te gee. {{clear}} == Sien ook == ; Afrikaanse Wikipedia-spesifieke hulpbronne * [[Wikipedia:Lua-stylgids]] &ndash; standaarde vir die verbetering van die leesbaarheid van kode deur konsekwentheid * [[Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Module:]] lys van Lua-modules * [[Hulp:Lua-foutopsporing]] &ndash; ʼn gebruiksgids oor [[foutopsporing]] in Lua modules * [[Module:Sandput]] verskaf ʼn kamma-naamruimte vir die eksperimentering met Lua-modules * [[WP:Lua-versoeke]] &ndash; versoeke vir Lua-gebaseerde sjablone of take * [[:Kategorie:Lua-gebaseerde sjablone]] &ndash; groepe Lua-gebaseerde sjablone * [[:Kategorie:Lua-metamodules]] &ndash; == Notas == {{verwysings}} <!--{{Wikipedia technical help|collapsed}} --Moet op 'n stadium geskep word as meer artikels geskryf is--> {{en-vertaal|Wikipedia:Lua}} [[Kategorie:Wikipedia-modules]] n5nzkc5b0nt9uo98mi1mu4egyyon4zm 2917857 2917835 2026-07-16T19:35:57Z Aliwal2012 39067 verbeter 'n 2917857 wikitext text/x-wiki {{konstruksie}} <!--{{WikiProject Lua/header}} --Moet op 'n stadium ingevoeg word as die artikels uitbrei--> {{Inligtingsblad|WP:Lua}} {{Naamruimtes}} [[Lua (Programmeertaal)|Lua]] is 'n programmeertaal wat nou beskikbaar is vir die Afrikaanse Wikipedia via die MediaWiki-uitbreiding [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]]. Lua-kode kan binne wiki-sjablone verskans word deur die "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>"-funksionaliteit van Scribunto in te span. Die uitbreiding steun Lua 5.1 sedert Julie 2015. == "Hallo, wêreld!" in Lua == Die Lua-[[bronkode]] word in bladsye genaamd modules gestoor (bv. [[Module:Piesangs]]). Die onderskeie modules word dan op sjabloonblaaie ingeroep (deur kode <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight>), byvoorbeeld, [[Module:Piesangs/doc]] gebruik die kode <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</syntaxhighlight> om die teks <syntaxhighlight lang="lua" inline>"Hallo, wêreld!"</syntaxhighlight> te vertoon. ; Om 'n module te loop Modules word op normale wiki-blaaie geloop deur die #invoke-ontlederfunksie te gebruik. Die sintaksis van #invoke is vergelykbaar met sjabloonsintaksis, maar met ʼn paar verskille. Die belangrikste verskil is dat 'n ''funksienaam'' verskaf moet word. 'n Funksie is 'n groep instruksies wat insetwaardes aanneem, dit verwerk, en 'n uitsetwaarde terugstuur.<ref>Veelvuldige uitsetwaardes is ook moontlik, maar funksies wat dit bewerkstellig is nie normaalweg bedoel vir toegang vanaf wiki-blaaie nie.</ref> Dit stem tot 'n groot mate ooreen met wat 'n sjabloon doen – parameters word verskaf, dit word verwerk, en ʼn resultaat word verkry. Baie funksies kan egter vir 'n Lua-module gedefinieer word, terwyl daar slegs een sjabloon op 'n bladsy gedefinieer kan word. Verder kan 'n Lua-module ook nie direk geloop word nie – slegs een van die module se funksies kan geloop word. Die module is net 'n houer vir die funksies en doen nie self enige verwerking nie. Daar is dus twee redes waarom 'n funksienaam verskaf moet word: # 'n Module kan nie op sy eie geloop word nie. # Deur nie 'n funksienaam te verskaf nie, sal Lua nie weet watter funksie geloop moet word nie. ; Die eenvoudigste moontlike skrip, verskaf 'n enkele funksie met geen argumente nie. Die eenvoudigste manier om 'n module vanaf 'n wiki-blad te loop is as volg: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line> {{#invoke:ModuleNaam|funksieNaam}} </syntaxhighlight></blockquote> Byvoorbeeld, [[Module:Piesangs]], wat een funksie genaamd "hallo" het, kan as volg geloop word: Jy hoef niks te installeer of te stoor nie. # Wysig jou gebruikersblad. # Plak die volgende oproep aan die begin van 'n nuwe reël op jou Gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs|hallo}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="3"> <li>Klik "<code>Wys voorskou</code>". Die oproep van die funksie <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight> in [[Module:Piesangs]] word vervang met die volgende:</li> </ol> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line> Hallo, wêreld! </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="4"> <li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Wanneer gevra word, klik <code>Leave</code>.</li> <li>Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li> </ol> == Ontfoutkonsole: Begin om Lua te leer == Die Lua Scribunto <code>Ontfoutkonsole</code> is 'n veilige, interaktiewe hulpmiddel om Lua in Wikipedia te leer. # Klik "<code>Wys bronteks</code>" op die [[Module:Yesno]]-blad. # Blaai na onder na die <code>Debug console</code>-afdeling. # Plak die kommentaar en die oproep in die <span style = "color:#86888c;">grys</span> invoerkassie (bo die <code>Clear</code> (Vee)-knoppie). <blockquote><syntaxhighlight lang = "lua" line highlight = 2 copy> --[[Jou aller eerste Lua "Hallo Wêreld"-soort program]]-- print("Welkom by " .. _VERSION .. "!") -- Voeg die Lua-weergawe saam met `..` </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="4"> <li>Druk {{key press|Enter}} een keer om die twee Lua-opdragte uit te voer.</li> <li>Die resultaat sal onder die Lua <syntaxhighlight lang="lua" inline>print</syntaxhighlight>-opdragreël verskyn:</li> </ol> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=3> Welkom by Lua 5.1! </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="6"> <li>Druk {{key press|Up}} <code>Oppyltjie</code> om deur vorige Lua-opdragte te blaai.</li> <li>Indien nodig, klik <code>Vee</code> om ''slegs'' die <code>Ontfoutkonsole</code> skoon te maak; die Lua-redigeerder hierbo sal '''on'''gewysig bly.</li> </ol> ; HTML-genereerder in die Ontfoutkonsole Roep die funksie <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight> aan in <code>Module:</code>Piesangs: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=2 copy> local modPiesangs = require('Module:Piesangs') -- laai die module in Debug console print(modPiesangs.hallo()) -- wys "Hallo, wêreld!" </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=3> Hallo, wêreld! </syntaxhighlight></blockquote> ; Identiteitsfunksie <code>callParserFunction</code> [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]] <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=2 copy> local yesno = require('Module:Yesno') -- #if yesno dan gee dit sy insetparameter terug print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction("#if", yesno("Yes"), "Yes", 'no')) print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction("#if", yesno("nee"), "Ja", 'nee')) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=4> Yes nee </syntaxhighlight></blockquote> # Maak die beskermde <code>Module:</code>Yesno toe wat '''on'''gewysig bly. == Die gebruik van argumente == Argumente word aan modules gegee op dieselfde metode as wat dit aan sjablone gegee word. Neem kennis dat die teks na die eerste pypkarakter altyd die funksienaam is; die eerste posisionele argument is die teks na die ''tweede'' pypkarakter. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line> {{#invoke:ModuleNaam|funksieNaam|posisioneleArgument1|arg2|benoemdeArg=waarde}} </syntaxhighlight></blockquote> ; Demonstreer hoe om parameters te gebruik. Byvoorbeeld, in [[Module:PiesangsArgumente]] groet die <code>hallo</code>-funksie verskillende mense afhangende van die eerste posisionele argument. PiesangsArgumente verskaf ook 'n funksie genaamd <code>tel_vrugte</code>, wat die benoemde argumente <code>piesangs</code> en <code>appels</code> gebruik om die aantal piesangs en appels wat gegee word te tel. Dit kan as volg geloop word: Wysig jou gebruikersblad. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1,3 copy> # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote> # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} </blockquote> In die Ontfoutingskonsol van [[Module:Yesno]]: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=3,6 copy> local modArg = require('Module:PiesangsArgumente') -- laai die module local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args[1] = "Karen"; print("1. " .. modArg.hallo(frame)) -- "Hallo, Karen!" frame.args[1] = "Ferdie"; print("2. " .. modArg.hallo(frame)) -- "Hallo, Ferdie!" frame.args["appels"] = "3"; frame.args["piesangs"] = "4" -- getal as 'n string print("3. " .. modArg.tel_vrugte(frame)) -- wys "Ek het 4 piesangs en 3 appels" frame.args["piesangs"] = "5"; frame.args["appels"] = "2" print("4. " .. modArg.tel_vrugte(frame)) -- wys "Ek het 5 piesangs en 2 appels" </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=10> 1. Hallo, Karen! 2. Hallo, Ferdie! 3. Ek het 4 piesangs en 3 appels 4. Ek het 5 piesangs en 2 appels </syntaxhighlight></blockquote> Meeste modules behoort 'n dokumentasieblad te hê wat verduidelik watter argumente gebruik kan word, en die uitwerking wat hulle sal hê. == Vra ʼn skrip aan == Besoek '''[[Wikipedia:Lua-versoeke]]''' om hulp aan te vra met die skryf van 'n Lua-skrip om 'n spesifieke taak op Wikipedia of 'n ander projek van die Wikimedia-stigting te verrig. == Geskiedenis == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|Sordid history]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]], [[mw:Extension:Lua|Lua extension]], debat oor wiki-skriptaal (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]], Tim skryf [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] met aanvanklike ondersteuning vir Lua. Na jare se bespreking is Lua in 2012 vir toetsdoeleindes geïnstalleer op [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]], met 'n ope uitnodiging aan alle bydraers om te eksperimenteer met die ontwikkeling van Lua-modules. Lua word in Februarie 2013 op die Engelse Wikipedia geïnstalleer na toetslopies op mediawiki.org en Wikimedia se toets-wikis. == Oor Lua == :''Sien ook {{en}}[[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch se kort voorlegging van ʼn basiese voorbeeld van hoe om ʼn wikitext-sjabloon om te skakel na ʼn Lua-module.]]'' Lua is 'n [[skriptaal]] wat gebruik kan word om data te analiseer, uitdrukkings uit te werk en resultate te formateer met behulp van funksies en [[objekgeoriënteerde programmering]]. Hoewel sekere Lua-skripte eenvoudig gehou kan word om maklik te begryp, laat Lua komplekse strukture toe soos tabelle, dinamiese funksies, en [[assosiatiewe skikking]]s waar indekssubskripte woorde sowel as indeksnommers kan wees. Lua ondersteun ook [[rekursie]] van hergeneste funksies, neem dus sorg om oordrewe kompleksiteit te vermy, veral waar ander bydraers sal sukkel om die Lua-modules te onderhou. Die volgende voorbeeld toon Lua-[[bronkode]] vir ʼn <syntaxhighlight lang="lua" inline>"Hallo, wêreld!"</syntaxhighlight>-funksie binne [[Module:HalloWereld]]. Alle Lua-modules op Wikipedia moet afskop deur die definiëring van 'n veranderlike wat hul eksterne toeganklike funksies sal bevat. Hulle kan enige naam kry en ook data bevat. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=5> --[[Module:HalloWereld]]-- local p = {} -- Inisialiseer die (p)akket-tabel -- Voeg ʼn funksie tot die veranderlike. Dit is oproepbaar binne Wikipedia via die #invoke-bevel. -- "raam" sal die data bevat wat Wikipedia aan hierdie funksie stuur wanneer dit geroep word. function p.hallo(frame) -- Met betrekking tot [[Module:Piesangs]] word frame bygevoeg, maar nie gebruik nie. local str = "Hallo, wêreld!" -- Verklaar 'n plaaslike veranderlike en ken data aan dit toe. return str -- Verlaat hierdie funksie en stuur die inligting binne "str" terug na Wikipedia. end -- Beëindig die funksie. return p -- Gee die (p)akket-tabel terug </syntaxhighlight> # Alle modules word beëindig deur die veranderlike wat hul funksies bevat, terug te stuur na Wikipedia. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>print</syntaxhighlight>-funksie word nie toegelaat nie, so alle uitsette word bewerkstellig via terugkerende stringe. # Die module kan nou gebruik word deur <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#invoke:HalloWereld|hallo}}</syntaxhighlight> te roep. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>#invoke</syntaxhighlight>-bevel skop af met die module se naam, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>HalloWereld</syntaxhighlight>, en neem daarna die naam van een van sy funksies as argument aan, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight>. 'n Voorbeeld van Lua word uitgelig deur die merker <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> weerskante van die Lua-bronkode te plaas. Om meer komplekse voorbeelde te sien, gaan na die artikel: "[[Lua (programmeertaal)]]". Vir instruksies oor hoe om Lua binne MediaWiki (en dus ook Wikipedia) te gebruik, sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == Moduletoetsing == 'n Moduletoetsraamwerk vir Lua-skripte op Wikipedia is beskikbaar by [[Module:UnitTests]]. Dit laat die uitvoer van 'n skrip toe op 'n gegewe stel insette, en bevestig dat die verwagte uitsette gelewer word. Moduletoetsing is veral handig by die vinnige bespeuring van regressie, waar bywerkings op 'n skrip nuwe (of ou) probleme na vore kan bring. Volgens konvensie word moduletoetse vir 'n module soos [[Module:Piesangs]] in [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] geplaas, en word dan uitgevoer op [[Module talk:Piesangs/toetsgevalle|Modulebespreking:Piesangs/toetsgevalle]] met bv. # Wysig jou gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="2"><li>Klik "<code>Wys voorskou</code>":</li></ol> <blockquote> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </blockquote> <ol start="3"><li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li></ol> Die metodes moet met <syntaxhighlight lang="lua" inline>p:</syntaxhighlight>'''<code>test_</code>''' begin. 'n Eenvoudige voorbeeld uit [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] volg hieronder. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=4 copy> --[[Module:Piesangs/toetsgevalle]]-- local p = require('Module:UnitTests') -- Klik op besprekingsblad om toetse te loop. function p:test_hallo() -- Moduletoetse vir [[Module:Piesangs]]. self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end return p </syntaxhighlight> Sien die [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] wat eenheidstoetse gebruik. Daar [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|bestaan]] ook 'n alternatiewe moduletoetsraam genaamd [[Module:ScribuntoUnit]], oorspronklik uit die [[Hongaarse Wikipedia]]. Kenmerkgewys is dit baie dieselfde as [[Module:UnitTests]], maar dit besit 'n ander kodestyl, en werp regte foute wat dan gevang word met behulp van beskermde oproepe. Dit besit ook 'n metode om wisselveranderlikes binne 'n sekere akkuraatheid te vergelyk. == Wikipedia-spesifieke kenmerke == Algeheel: Lua kan slegs insette as teks aanstuur na <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight> en wat ook al gekry word via <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()</code> en <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]</code>. Lua-uitsette sal nie vooraf verwerk word nie tensy <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> eksplisiet geroep word, menende dat sjabloonoproepe, ontledingsfunksies ens. in die uitsette nie na behore sal werk nie. Verder is alle Lua in die bladsy beperk tot 10 sekondes SVE-tyd (daar kan in die bronkode van 'n verbeelde bladsy gekyk word om te sien hoe lank 'n module of sjabloon sal neem om te ontleed). Relatief tot standaard Lua kort Scribunto se Lua 'n verskeidenheid funksies (sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#Differences from standard Lua|Verskille van standaard Lua]]). === Insetbeperkings in Lua === Lua-kode in Scribunto loop slegs terwyl die bladsy ontleed word. Daarom is die enigste gebruikerinsette wat Lua kan ontvang deur middel van ''bladredigering'' – dit kan nie ʼn kassie skep wat die vierkantswortel van ʼn getal bereken wat ingetik word nie, of 'n gedeelte van die Mandelbrot-stel herbereken volgens die gedeelte van die voorsaatstel waarop geklik word nie. Die insette wat Lua kan ontvang sluit enige traskluseerbare teksblaaie op Wikipedia in. Dit sluit ''nie'' grafiese lêers in nie (nie eers [[SVG]]-lêers nie, hoewel hulle teks is. Behalwe as jy dit sny en op ʼn Wiki-teksblad plak), ook nie die lys bladsye gelys in 'n [[Hulp:Kategorie|kategorie]] nie, verder ook nie die inhoud van [[Wikipedia:Transklusie#spesiale bladsye|nie-transkluseerbare]] [[Hulp:Spesiaal|spesiale bladsye]] nie. === Wikitext === Getranskluseerde Wikipedia-opskrifte bevat baiemaal verborge kode soos <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> wat verwyder moet word sodat hulle effektief ontleed kan word. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks van die [[Wikipedia:Pyptoertjie|soort]] <code><nowiki>[[WP:Hulp</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> sal nie werk indien dit as uitset teruggegee word nie – hulle moet eksplisiet geskryf word as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[WP:Hulp|</syntaxhighlight>'''<code><nowiki>Hulp</nowiki></code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Ander voorafstoor-transformasies, soos die vervanging van <code>~~<nowiki/>~~</code> met handtekeninge, sal ook nie verwerk word nie. Sjabloontransklusies, ontlederfunksieoproepe en vervanging van veranderlikes (bv. enige iets met 'n <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) sal nie verwerk word nie, ook nie merkers soos {{tag|ref|o}} of {{tag|nowiki|o}} nie. == Etiketteer verwerkte sjablone == {{lua|Module:Piesangs}} Plaas asseblief die {{tl|lua}}-sjabloon op die dokumentasiesubblad van alle sjablone wat van Lua gebruik maak. Dit sal help om Lua-gebruik en sjabloonverwerkings beter deur te gee. {{clear}} == Sien ook == ; Afrikaanse Wikipedia-spesifieke hulpbronne * [[Wikipedia:Lua-stylgids]] &ndash; standaarde vir die verbetering van die leesbaarheid van kode deur konsekwentheid * [[Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Module:]] lys van Lua-modules * [[Hulp:Lua-foutopsporing]] &ndash; ʼn gebruiksgids oor [[foutopsporing]] in Lua modules * [[Module:Sandput]] verskaf ʼn kamma-naamruimte vir die eksperimentering met Lua-modules * [[WP:Lua-versoeke]] &ndash; versoeke vir Lua-gebaseerde sjablone of take * [[:Kategorie:Lua-gebaseerde sjablone]] &ndash; groepe Lua-gebaseerde sjablone * [[:Kategorie:Lua-metamodules]] &ndash; == Notas == {{verwysings}} <!--{{Wikipedia technical help|collapsed}} --Moet op 'n stadium geskep word as meer artikels geskryf is--> {{en-vertaal|Wikipedia:Lua}} [[Kategorie:Wikipedia-modules]] irb3nxqhq7i59r7deapjkqlhm7nobt3 2917872 2917857 2026-07-16T21:00:15Z Nimmzo 210928 /* Vra 'n skrip aan */ /* Insetbeperkings in Lua */ °F → °C. 'n String van 2 karakters (ASCII) 2917872 wikitext text/x-wiki {{konstruksie}} <!--{{WikiProject Lua/header}} --Moet op 'n stadium ingevoeg word as die artikels uitbrei--> {{Inligtingsblad|WP:Lua}} {{Naamruimtes}} [[Lua (Programmeertaal)|Lua]] is 'n programmeertaal wat nou beskikbaar is vir die Afrikaanse Wikipedia via die MediaWiki-uitbreiding [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]]. Lua-kode kan binne wiki-sjablone verskans word deur die "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>"-funksionaliteit van Scribunto in te span. Die uitbreiding steun Lua 5.1 sedert Julie 2015. == "Hallo, wêreld!" in Lua == Die Lua-[[bronkode]] word in bladsye genaamd modules gestoor (bv. [[Module:Piesangs]]). Die onderskeie modules word dan op sjabloonblaaie ingeroep (deur kode <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight>), byvoorbeeld, [[Module:Piesangs/doc]] gebruik die kode <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</syntaxhighlight> om die teks <syntaxhighlight lang="lua" inline>"Hallo, wêreld!"</syntaxhighlight> te vertoon. ; Om 'n module te loop Modules word op normale wiki-blaaie geloop deur die #invoke-ontlederfunksie te gebruik. Die sintaksis van #invoke is vergelykbaar met sjabloonsintaksis, maar met 'n paar verskille. Die belangrikste verskil is dat 'n ''funksienaam'' verskaf moet word. 'n Funksie is 'n groep instruksies wat insetwaardes aanneem, dit verwerk, en 'n uitsetwaarde terugstuur.<ref>Veelvuldige uitsetwaardes is ook moontlik, maar funksies wat dit bewerkstellig is nie normaalweg bedoel vir toegang vanaf wiki-blaaie nie.</ref> Dit stem tot 'n groot mate ooreen met wat 'n sjabloon doen – parameters word verskaf, dit word verwerk, en 'n resultaat word verkry. Baie funksies kan egter vir 'n Lua-module gedefinieer word, terwyl daar slegs een sjabloon op 'n bladsy gedefinieer kan word. Verder kan 'n Lua-module ook nie direk geloop word nie – slegs een van die module se funksies kan geloop word. Die module is net 'n houer vir die funksies en doen nie self enige verwerking nie. Daar is dus twee redes waarom 'n funksienaam verskaf moet word: # 'n Module kan nie op sy eie geloop word nie. # Deur nie 'n funksienaam te verskaf nie, sal Lua nie weet watter funksie geloop moet word nie. ; Die eenvoudigste moontlike skrip, verskaf 'n enkele funksie met geen argumente nie. Die eenvoudigste manier om 'n module vanaf 'n wiki-blad te loop is as volg: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line> {{#invoke:ModuleNaam|funksieNaam}} </syntaxhighlight></blockquote> Byvoorbeeld, [[Module:Piesangs]], wat een funksie genaamd "hallo" het, kan as volg geloop word: Jy hoef niks te installeer of te stoor nie. # Wysig jou gebruikersblad. # Plak die volgende oproep aan die begin van 'n nuwe reël op jou Gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs|hallo}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="3"> <li>Klik "<code>Wys voorskou</code>". Die oproep van die funksie <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight> in [[Module:Piesangs]] word vervang met die volgende:</li> </ol> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line> Hallo, wêreld! </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="4"> <li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Wanneer gevra word, klik <code>Leave</code>.</li> <li>Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li> </ol> == Ontfoutkonsole: Begin om Lua te leer == Die Lua Scribunto <code>Ontfoutkonsole</code> is 'n veilige, interaktiewe hulpmiddel om Lua in Wikipedia te leer. # Klik "<code>Wys bronteks</code>" op die [[Module:Yesno]]-blad. # Blaai na onder na die <code>Debug console</code>-afdeling. # Plak die kommentaar en die oproep in die <span style = "color:#86888c;">grys</span> invoerkassie (bo die <code>Clear</code> (Vee)-knoppie). <blockquote><syntaxhighlight lang = "lua" line highlight = 2 copy> --[[Jou aller eerste Lua "Hallo Wêreld"-soort program]]-- print("Welkom by " .. _VERSION .. "!") -- Voeg die Lua-weergawe saam met `..` </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="4"> <li>Druk {{key press|Enter}} een keer om die twee Lua-opdragte uit te voer.</li> <li>Die resultaat sal onder die Lua <syntaxhighlight lang="lua" inline>print</syntaxhighlight>-opdragreël verskyn:</li> </ol> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=3> Welkom by Lua 5.1! </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="6"> <li>Druk {{key press|Up}} <code>Oppyltjie</code> om deur vorige Lua-opdragte te blaai.</li> <li>Indien nodig, klik <code>Vee</code> om ''slegs'' die <code>Ontfoutkonsole</code> skoon te maak; die Lua-redigeerder hierbo sal '''on'''gewysig bly.</li> </ol> ; HTML-genereerder in die Ontfoutkonsole Roep die funksie <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight> aan in <code>Module:</code>Piesangs: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=2 copy> local modPiesangs = require('Module:Piesangs') -- laai die module in Debug console print(modPiesangs.hallo()) -- wys "Hallo, wêreld!" </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=3> Hallo, wêreld! </syntaxhighlight></blockquote> ; Identiteitsfunksie <code>callParserFunction</code> [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]] <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=2 copy> local yesno = require('Module:Yesno') -- #if yesno dan gee dit sy insetparameter terug print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction("#if", yesno("Yes"), "Yes", 'no')) print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction("#if", yesno("nee"), "Ja", 'nee')) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=4> Yes nee </syntaxhighlight></blockquote> # Maak die beskermde <code>Module:</code>Yesno toe wat '''on'''gewysig bly. == Die gebruik van argumente == Argumente word aan modules gegee op dieselfde metode as wat dit aan sjablone gegee word. Neem kennis dat die teks na die eerste pypkarakter altyd die funksienaam is; die eerste posisionele argument is die teks na die ''tweede'' pypkarakter. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line> {{#invoke:ModuleNaam|funksieNaam|posisioneleArgument1|arg2|benoemdeArg=waarde}} </syntaxhighlight></blockquote> ; Demonstreer hoe om parameters te gebruik. Byvoorbeeld, in [[Module:PiesangsArgumente]] groet die <code>hallo</code>-funksie verskillende mense afhangende van die eerste posisionele argument. PiesangsArgumente verskaf ook 'n funksie genaamd <code>tel_vrugte</code>, wat die benoemde argumente <code>piesangs</code> en <code>appels</code> gebruik om die aantal piesangs en appels wat gegee word te tel. Dit kan as volg geloop word: Wysig jou gebruikersblad. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1,3 copy> # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote> # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} </blockquote> In die Ontfoutingskonsol van [[Module:Yesno]]: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=3,6 copy> local modArg = require('Module:PiesangsArgumente') -- laai die module local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args[1] = "Karen"; print("1. " .. modArg.hallo(frame)) -- "Hallo, Karen!" frame.args[1] = "Ferdie"; print("2. " .. modArg.hallo(frame)) -- "Hallo, Ferdie!" frame.args["appels"] = "3"; frame.args["piesangs"] = "4" -- getal as 'n string print("3. " .. modArg.tel_vrugte(frame)) -- wys "Ek het 4 piesangs en 3 appels" frame.args["piesangs"] = "5"; frame.args["appels"] = "2" print("4. " .. modArg.tel_vrugte(frame)) -- wys "Ek het 5 piesangs en 2 appels" </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=10> 1. Hallo, Karen! 2. Hallo, Ferdie! 3. Ek het 4 piesangs en 3 appels 4. Ek het 5 piesangs en 2 appels </syntaxhighlight></blockquote> Meeste modules behoort 'n dokumentasieblad te hê wat verduidelik watter argumente gebruik kan word, en die uitwerking wat hulle sal hê. == Vra 'n skrip aan == Besoek '''[[Wikipedia:Lua-versoeke]]''' om hulp aan te vra met die skryf van 'n Lua-skrip om 'n spesifieke taak op Wikipedia of 'n ander projek van die Wikimedia-stigting te verrig. == Geskiedenis == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|Sordid history]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]], [[mw:Extension:Lua|Lua extension]], debat oor wiki-skriptaal (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]], Tim skryf [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] met aanvanklike ondersteuning vir Lua. Na jare se bespreking is Lua in 2012 vir toetsdoeleindes geïnstalleer op [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]], met 'n ope uitnodiging aan alle bydraers om te eksperimenteer met die ontwikkeling van Lua-modules. Lua word in Februarie 2013 op die Engelse Wikipedia geïnstalleer na toetslopies op mediawiki.org en Wikimedia se toets-wikis. == Oor Lua == :''Sien ook {{en}}[[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch se kort voorlegging van 'n basiese voorbeeld van hoe om 'n wikitext-sjabloon om te skakel na 'n Lua-module.]]'' Lua is 'n [[skriptaal]] wat gebruik kan word om data te analiseer, uitdrukkings uit te werk en resultate te formateer met behulp van funksies en [[objekgeoriënteerde programmering]]. Hoewel sekere Lua-skripte eenvoudig gehou kan word om maklik te begryp, laat Lua komplekse strukture toe soos tabelle, dinamiese funksies, en [[assosiatiewe skikking]]s waar indekssubskripte woorde sowel as indeksnommers kan wees. Lua ondersteun ook [[rekursie]] van hergeneste funksies, neem dus sorg om oordrewe kompleksiteit te vermy, veral waar ander bydraers sal sukkel om die Lua-modules te onderhou. Die volgende voorbeeld toon Lua-[[bronkode]] vir 'n <syntaxhighlight lang="lua" inline>"Hallo, wêreld!"</syntaxhighlight>-funksie binne [[Module:HalloWereld]]. Alle Lua-modules op Wikipedia moet afskop deur die definiëring van 'n veranderlike wat hul eksterne toeganklike funksies sal bevat. Hulle kan enige naam kry en ook data bevat. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=5> --[[Module:HalloWereld]]-- local p = {} -- Inisialiseer die (p)akket-tabel -- Voeg 'n funksie tot die veranderlike. Dit is oproepbaar binne Wikipedia via die #invoke-bevel. -- "raam" sal die data bevat wat Wikipedia aan hierdie funksie stuur wanneer dit geroep word. function p.hallo(frame) -- Met betrekking tot [[Module:Piesangs]] word frame bygevoeg, maar nie gebruik nie. local str = "Hallo, wêreld!" -- Verklaar 'n plaaslike veranderlike en ken data aan dit toe. return str -- Verlaat hierdie funksie en stuur die inligting binne "str" terug na Wikipedia. end -- Beëindig die funksie. return p -- Gee die (p)akket-tabel terug </syntaxhighlight> # Alle modules word beëindig deur die veranderlike wat hul funksies bevat, terug te stuur na Wikipedia. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>print</syntaxhighlight>-funksie word nie toegelaat nie, so alle uitsette word bewerkstellig via terugkerende stringe. # Die module kan nou gebruik word deur <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#invoke:HalloWereld|hallo}}</syntaxhighlight> te roep. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>#invoke</syntaxhighlight>-bevel skop af met die module se naam, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>HalloWereld</syntaxhighlight>, en neem daarna die naam van een van sy funksies as argument aan, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight>. 'n Voorbeeld van Lua word uitgelig deur die merker <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> weerskante van die Lua-bronkode te plaas. Om meer komplekse voorbeelde te sien, gaan na die artikel: "[[Lua (programmeertaal)]]". Vir instruksies oor hoe om Lua binne MediaWiki (en dus ook Wikipedia) te gebruik, sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == Moduletoetsing == 'n Moduletoetsraamwerk vir Lua-skripte op Wikipedia is beskikbaar by [[Module:UnitTests]]. Dit laat die uitvoer van 'n skrip toe op 'n gegewe stel insette, en bevestig dat die verwagte uitsette gelewer word. Moduletoetsing is veral handig by die vinnige bespeuring van regressie, waar bywerkings op 'n skrip nuwe (of ou) probleme na vore kan bring. Volgens konvensie word moduletoetse vir 'n module soos [[Module:Piesangs]] in [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] geplaas, en word dan uitgevoer op [[Module talk:Piesangs/toetsgevalle|Modulebespreking:Piesangs/toetsgevalle]] met bv. # Wysig jou gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="2"><li>Klik "<code>Wys voorskou</code>":</li></ol> <blockquote> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </blockquote> <ol start="3"><li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li></ol> Die metodes moet met <syntaxhighlight lang="lua" inline>p:</syntaxhighlight>'''<code>test_</code>''' begin. 'n Eenvoudige voorbeeld uit [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] volg hieronder. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=4 copy> --[[Module:Piesangs/toetsgevalle]]-- local p = require('Module:UnitTests') -- Klik op besprekingsblad om toetse te loop. function p:test_hallo() -- Moduletoetse vir [[Module:Piesangs]]. self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end return p </syntaxhighlight> Sien die [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] wat eenheidstoetse gebruik. Daar [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|bestaan]] ook 'n alternatiewe moduletoetsraam genaamd [[Module:ScribuntoUnit]], oorspronklik uit die [[Hongaarse Wikipedia]]. Kenmerkgewys is dit baie dieselfde as [[Module:UnitTests]], maar dit besit 'n ander kodestyl, en werp regte foute wat dan gevang word met behulp van beskermde oproepe. Dit besit ook 'n metode om wisselveranderlikes binne 'n sekere akkuraatheid te vergelyk. == Wikipedia-spesifieke kenmerke == Algeheel: Lua kan slegs insette as teks aanstuur na <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight> en wat ook al gekry word via <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()</code> en <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]</code>. Lua-uitsette sal nie vooraf verwerk word nie tensy <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> eksplisiet geroep word, menende dat sjabloonoproepe, ontledingsfunksies ens. in die uitsette nie na behore sal werk nie. Verder is alle Lua in die bladsy beperk tot 10 sekondes SVE-tyd (daar kan in die bronkode van 'n verbeelde bladsy gekyk word om te sien hoe lank 'n module of sjabloon sal neem om te ontleed). Relatief tot standaard Lua kort Scribunto se Lua 'n verskeidenheid funksies (sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#Differences from standard Lua|Verskille van standaard Lua]]). === Insetbeperkings in Lua === Lua-kode in 'n Scribunto-lus word slegs uitgevoer terwyl die bladsy ontleed word. Daarom is die enigste insette wat 'n gebruiker aan Lua kan gee deur middel van ''bladredigering'' – dit kan nie 'n blokkie skep wat 'n Fahrenheit-temperatuur in 'n invoerkassie bereken en dan, wanneer jy op 'n knoppie druk, die ooreenstemmende Celsius-temperatuur terugkry nie; ook kan dit nie 'n gedeelte van die Mandelbrot-stel herbereken op grond van die gedeelte van die voorafberekende stel waarop jy klik nie. In die Ontfoutingskonsol van [[Module:Yesno]]: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> local function toCelsius(tempFahrenheit) return (tempFahrenheit - 32) * 5 / 9 end print(("toCelsius(32°F) = %s°C. toCelsius(68°F) = %d°C"):format(toCelsius(32), toCelsius(68))) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=3> toCelsius(32°F) = 0°C. toCelsius(68°F) = 20°C </syntaxhighlight></blockquote> Prioritiseer Unicode-gebaseerde '''<code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.ustring.len|mw.ustring.len]]</code>''' bo ASCII-gebaseerde <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#string.len|string.len]]</code>. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=2,8 copy> --[[ASCII]]-- local content_lang = mw.getContentLanguage().code -- af local lang = mw.getCurrentFrame():callParserFunction("#language", content_lang) local lenUnicode, lenByte, lenSharp = mw.ustring.len(lang), string.len(lang), #lang print(("lang: \"%s\". Mw.ustring.len = %d String.len = %d Sharp = %d"):format(lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp)) --[[Unicode]]-- -- 'n String van 2 karakters (ASCII). 2 * ê = +2 Unicode. lang = "Daar is 'n wêreld se verskil tussen 'n rêrigte plan en 'n blote idee." lenUnicode, lenByte, lenSharp = mw.ustring.len(lang), string.len(lang), #lang print(("lang: \"%s\"\nMw.ustring.len = %d String.len = %d Sharp = %d"):format(lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp)) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=12> lang: "Afrikaans". Mw.ustring.len = 9 String.len = 9 Sharp = 9 lang: "Daar is 'n wêreld se verskil tussen 'n rêrigte plan en 'n blote idee." Mw.ustring.len = 69 String.len = 71 Sharp = 71 </syntaxhighlight></blockquote> Die insette wat Lua kan ontvang sluit enige traskluseerbare teksblaaie op Wikipedia in. Dit sluit ''nie'' grafiese lêers in nie (nie eers [[SVG]]-lêers nie, hoewel hulle teks is. Behalwe as jy dit sny en op 'n Wiki-teksblad plak), ook nie die lys bladsye gelys in 'n [[Hulp:Kategorie|kategorie]] nie, verder ook nie die inhoud van [[Wikipedia:Transklusie#spesiale bladsye|nie-transkluseerbare]] [[Hulp:Spesiaal|spesiale bladsye]] nie. === Wikitext === Getranskluseerde Wikipedia-opskrifte bevat baiemaal verborge kode soos <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> wat verwyder moet word sodat hulle effektief ontleed kan word. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks van die [[Wikipedia:Pyptoertjie|soort]] <code><nowiki>[[WP:Hulp</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> sal nie werk indien dit as uitset teruggegee word nie – hulle moet eksplisiet geskryf word as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[WP:Hulp|</syntaxhighlight>'''<code><nowiki>Hulp</nowiki></code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Ander voorafstoor-transformasies, soos die vervanging van <code>~~<nowiki/>~~</code> met handtekeninge, sal ook nie verwerk word nie. Sjabloontransklusies, ontlederfunksieoproepe en vervanging van veranderlikes (bv. enige iets met 'n <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) sal nie verwerk word nie, ook nie merkers soos {{tag|ref|o}} of {{tag|nowiki|o}} nie. == Etiketteer verwerkte sjablone == {{lua|Module:Piesangs}} Plaas asseblief die {{tl|lua}}-sjabloon op die dokumentasiesubblad van alle sjablone wat van Lua gebruik maak. Dit sal help om Lua-gebruik en sjabloonverwerkings beter deur te gee. {{clear}} == Sien ook == ; Afrikaanse Wikipedia-spesifieke hulpbronne * [[Wikipedia:Lua-stylgids]] &ndash; standaarde vir die verbetering van die leesbaarheid van kode deur konsekwentheid * [[Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Module:]] lys van Lua-modules * [[Hulp:Lua-foutopsporing]] &ndash; 'n gebruiksgids oor [[foutopsporing]] in Lua modules * [[Module:Sandput]] verskaf 'n kamma-naamruimte vir die eksperimentering met Lua-modules * [[WP:Lua-versoeke]] &ndash; versoeke vir Lua-gebaseerde sjablone of take * [[:Kategorie:Lua-gebaseerde sjablone]] &ndash; groepe Lua-gebaseerde sjablone * [[:Kategorie:Lua-metamodules]] &ndash; == Notas == {{verwysings}} <!--{{Wikipedia technical help|collapsed}} --Moet op 'n stadium geskep word as meer artikels geskryf is--> {{en-vertaal|Wikipedia:Lua}} [[Kategorie:Wikipedia-modules]] l3wrilwncrhduuet39wdazll13gviv4 2917873 2917872 2026-07-16T21:30:09Z Nimmzo 210928 /* Moduletoetsing */ +Ontfoutingskonsol 2917873 wikitext text/x-wiki {{konstruksie}} <!--{{WikiProject Lua/header}} --Moet op 'n stadium ingevoeg word as die artikels uitbrei--> {{Inligtingsblad|WP:Lua}} {{Naamruimtes}} [[Lua (Programmeertaal)|Lua]] is 'n programmeertaal wat nou beskikbaar is vir die Afrikaanse Wikipedia via die MediaWiki-uitbreiding [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]]. Lua-kode kan binne wiki-sjablone verskans word deur die "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>"-funksionaliteit van Scribunto in te span. Die uitbreiding steun Lua 5.1 sedert Julie 2015. == "Hallo, wêreld!" in Lua == Die Lua-[[bronkode]] word in bladsye genaamd modules gestoor (bv. [[Module:Piesangs]]). Die onderskeie modules word dan op sjabloonblaaie ingeroep (deur kode <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight>), byvoorbeeld, [[Module:Piesangs/doc]] gebruik die kode <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#invoke:Piesangs|hallo}}</syntaxhighlight> om die teks <syntaxhighlight lang="lua" inline>"Hallo, wêreld!"</syntaxhighlight> te vertoon. ; Om 'n module te loop Modules word op normale wiki-blaaie geloop deur die #invoke-ontlederfunksie te gebruik. Die sintaksis van #invoke is vergelykbaar met sjabloonsintaksis, maar met 'n paar verskille. Die belangrikste verskil is dat 'n ''funksienaam'' verskaf moet word. 'n Funksie is 'n groep instruksies wat insetwaardes aanneem, dit verwerk, en 'n uitsetwaarde terugstuur.<ref>Veelvuldige uitsetwaardes is ook moontlik, maar funksies wat dit bewerkstellig is nie normaalweg bedoel vir toegang vanaf wiki-blaaie nie.</ref> Dit stem tot 'n groot mate ooreen met wat 'n sjabloon doen – parameters word verskaf, dit word verwerk, en 'n resultaat word verkry. Baie funksies kan egter vir 'n Lua-module gedefinieer word, terwyl daar slegs een sjabloon op 'n bladsy gedefinieer kan word. Verder kan 'n Lua-module ook nie direk geloop word nie – slegs een van die module se funksies kan geloop word. Die module is net 'n houer vir die funksies en doen nie self enige verwerking nie. Daar is dus twee redes waarom 'n funksienaam verskaf moet word: # 'n Module kan nie op sy eie geloop word nie. # Deur nie 'n funksienaam te verskaf nie, sal Lua nie weet watter funksie geloop moet word nie. ; Die eenvoudigste moontlike skrip, verskaf 'n enkele funksie met geen argumente nie. Die eenvoudigste manier om 'n module vanaf 'n wiki-blad te loop is as volg: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line> {{#invoke:ModuleNaam|funksieNaam}} </syntaxhighlight></blockquote> Byvoorbeeld, [[Module:Piesangs]], wat een funksie genaamd "hallo" het, kan as volg geloop word: Jy hoef niks te installeer of te stoor nie. # Wysig jou gebruikersblad. # Plak die volgende oproep aan die begin van 'n nuwe reël op jou Gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs|hallo}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="3"> <li>Klik "<code>Wys voorskou</code>". Die oproep van die funksie <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight> in [[Module:Piesangs]] word vervang met die volgende:</li> </ol> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line> Hallo, wêreld! </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="4"> <li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Wanneer gevra word, klik <code>Leave</code>.</li> <li>Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li> </ol> == Ontfoutkonsole: Begin om Lua te leer == Die Lua Scribunto <code>Ontfoutkonsole</code> is 'n veilige, interaktiewe hulpmiddel om Lua in Wikipedia te leer. # Klik "<code>Wys bronteks</code>" op die [[Module:Yesno]]-blad. # Blaai na onder na die <code>Debug console</code>-afdeling. # Plak die kommentaar en die oproep in die <span style = "color:#86888c;">grys</span> invoerkassie (bo die <code>Clear</code> (Vee)-knoppie). <blockquote><syntaxhighlight lang = "lua" line highlight = 2 copy> --[[Jou aller eerste Lua "Hallo Wêreld"-soort program]]-- print("Welkom by " .. _VERSION .. "!") -- Voeg die Lua-weergawe saam met `..` </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="4"> <li>Druk {{key press|Enter}} een keer om die twee Lua-opdragte uit te voer.</li> <li>Die resultaat sal onder die Lua <syntaxhighlight lang="lua" inline>print</syntaxhighlight>-opdragreël verskyn:</li> </ol> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=3> Welkom by Lua 5.1! </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="6"> <li>Druk {{key press|Up}} <code>Oppyltjie</code> om deur vorige Lua-opdragte te blaai.</li> <li>Indien nodig, klik <code>Vee</code> om ''slegs'' die <code>Ontfoutkonsole</code> skoon te maak; die Lua-redigeerder hierbo sal '''on'''gewysig bly.</li> </ol> ; HTML-genereerder in die Ontfoutkonsole Roep die funksie <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight> aan in <code>Module:</code>Piesangs: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=2 copy> local modPiesangs = require('Module:Piesangs') -- laai die module in Debug console print(modPiesangs.hallo()) -- wys "Hallo, wêreld!" </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=3> Hallo, wêreld! </syntaxhighlight></blockquote> ; Identiteitsfunksie <code>callParserFunction</code> [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]] <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=2 copy> local yesno = require('Module:Yesno') -- #if yesno dan gee dit sy insetparameter terug print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction("#if", yesno("Yes"), "Yes", 'no')) print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction("#if", yesno("nee"), "Ja", 'nee')) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=4> Yes nee </syntaxhighlight></blockquote> # Maak die beskermde <code>Module:</code>Yesno toe wat '''on'''gewysig bly. == Die gebruik van argumente == Argumente word aan modules gegee op dieselfde metode as wat dit aan sjablone gegee word. Neem kennis dat die teks na die eerste pypkarakter altyd die funksienaam is; die eerste posisionele argument is die teks na die ''tweede'' pypkarakter. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line> {{#invoke:ModuleNaam|funksieNaam|posisioneleArgument1|arg2|benoemdeArg=waarde}} </syntaxhighlight></blockquote> ; Demonstreer hoe om parameters te gebruik. Byvoorbeeld, in [[Module:PiesangsArgumente]] groet die <code>hallo</code>-funksie verskillende mense afhangende van die eerste posisionele argument. PiesangsArgumente verskaf ook 'n funksie genaamd <code>tel_vrugte</code>, wat die benoemde argumente <code>piesangs</code> en <code>appels</code> gebruik om die aantal piesangs en appels wat gegee word te tel. Dit kan as volg geloop word: Wysig jou gebruikersblad. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1,3 copy> # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote> # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Karen}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|hallo|Ferdie}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|appels=3|piesangs=4}} # {{#invoke:PiesangsArgumente|tel_vrugte|piesangs=5|appels=2}} </blockquote> In die Ontfoutingskonsol van [[Module:Yesno]]: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=3,6 copy> local modArg = require('Module:PiesangsArgumente') -- laai die module local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args[1] = "Karen"; print("1. " .. modArg.hallo(frame)) -- "Hallo, Karen!" frame.args[1] = "Ferdie"; print("2. " .. modArg.hallo(frame)) -- "Hallo, Ferdie!" frame.args["appels"] = "3"; frame.args["piesangs"] = "4" -- getal as 'n string print("3. " .. modArg.tel_vrugte(frame)) -- wys "Ek het 4 piesangs en 3 appels" frame.args["piesangs"] = "5"; frame.args["appels"] = "2" print("4. " .. modArg.tel_vrugte(frame)) -- wys "Ek het 5 piesangs en 2 appels" </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=10> 1. Hallo, Karen! 2. Hallo, Ferdie! 3. Ek het 4 piesangs en 3 appels 4. Ek het 5 piesangs en 2 appels </syntaxhighlight></blockquote> Meeste modules behoort 'n dokumentasieblad te hê wat verduidelik watter argumente gebruik kan word, en die uitwerking wat hulle sal hê. == Vra 'n skrip aan == Besoek '''[[Wikipedia:Lua-versoeke]]''' om hulp aan te vra met die skryf van 'n Lua-skrip om 'n spesifieke taak op Wikipedia of 'n ander projek van die Wikimedia-stigting te verrig. == Geskiedenis == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|Sordid history]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]], [[mw:Extension:Lua|Lua extension]], debat oor wiki-skriptaal (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]], Tim skryf [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] met aanvanklike ondersteuning vir Lua. Na jare se bespreking is Lua in 2012 vir toetsdoeleindes geïnstalleer op [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]], met 'n ope uitnodiging aan alle bydraers om te eksperimenteer met die ontwikkeling van Lua-modules. Lua word in Februarie 2013 op die Engelse Wikipedia geïnstalleer na toetslopies op mediawiki.org en Wikimedia se toets-wikis. == Oor Lua == :''Sien ook {{en}}[[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch se kort voorlegging van 'n basiese voorbeeld van hoe om 'n wikitext-sjabloon om te skakel na 'n Lua-module.]]'' Lua is 'n [[skriptaal]] wat gebruik kan word om data te analiseer, uitdrukkings uit te werk en resultate te formateer met behulp van funksies en [[objekgeoriënteerde programmering]]. Hoewel sekere Lua-skripte eenvoudig gehou kan word om maklik te begryp, laat Lua komplekse strukture toe soos tabelle, dinamiese funksies, en [[assosiatiewe skikking]]s waar indekssubskripte woorde sowel as indeksnommers kan wees. Lua ondersteun ook [[rekursie]] van hergeneste funksies, neem dus sorg om oordrewe kompleksiteit te vermy, veral waar ander bydraers sal sukkel om die Lua-modules te onderhou. Die volgende voorbeeld toon Lua-[[bronkode]] vir 'n <syntaxhighlight lang="lua" inline>"Hallo, wêreld!"</syntaxhighlight>-funksie binne [[Module:HalloWereld]]. Alle Lua-modules op Wikipedia moet afskop deur die definiëring van 'n veranderlike wat hul eksterne toeganklike funksies sal bevat. Hulle kan enige naam kry en ook data bevat. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=5> --[[Module:HalloWereld]]-- local p = {} -- Inisialiseer die (p)akket-tabel -- Voeg 'n funksie tot die veranderlike. Dit is oproepbaar binne Wikipedia via die #invoke-bevel. -- "raam" sal die data bevat wat Wikipedia aan hierdie funksie stuur wanneer dit geroep word. function p.hallo(frame) -- Met betrekking tot [[Module:Piesangs]] word frame bygevoeg, maar nie gebruik nie. local str = "Hallo, wêreld!" -- Verklaar 'n plaaslike veranderlike en ken data aan dit toe. return str -- Verlaat hierdie funksie en stuur die inligting binne "str" terug na Wikipedia. end -- Beëindig die funksie. return p -- Gee die (p)akket-tabel terug </syntaxhighlight> # Alle modules word beëindig deur die veranderlike wat hul funksies bevat, terug te stuur na Wikipedia. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>print</syntaxhighlight>-funksie word nie toegelaat nie, so alle uitsette word bewerkstellig via terugkerende stringe. # Die module kan nou gebruik word deur <syntaxhighlight lang="lua" inline>{{#invoke:HalloWereld|hallo}}</syntaxhighlight> te roep. # Die <syntaxhighlight lang="lua" inline>#invoke</syntaxhighlight>-bevel skop af met die module se naam, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>HalloWereld</syntaxhighlight>, en neem daarna die naam van een van sy funksies as argument aan, in die geval <syntaxhighlight lang="lua" inline>hallo</syntaxhighlight>. 'n Voorbeeld van Lua word uitgelig deur die merker <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> weerskante van die Lua-bronkode te plaas. Om meer komplekse voorbeelde te sien, gaan na die artikel: "[[Lua (programmeertaal)]]". Vir instruksies oor hoe om Lua binne MediaWiki (en dus ook Wikipedia) te gebruik, sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == Moduletoetsing == 'n Moduletoetsraamwerk vir Lua-skripte op Wikipedia is beskikbaar by [[Module:UnitTests]]. Dit laat die uitvoer van 'n skrip toe op 'n gegewe stel insette, en bevestig dat die verwagte uitsette gelewer word. Moduletoetsing is veral handig by die vinnige bespeuring van regressie, waar bywerkings op 'n skrip nuwe (of ou) probleme na vore kan bring. In die Ontfoutingskonsol van [[Module:Yesno]]: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=10 copy> local self = { preprocess_equals = function(_, wikitext, expected) local got = mw.getCurrentFrame():preprocess(wikitext) print('Verwag : "' .. expected .. '"') print('Werklik: "' .. got .. '"') return got == expected end } -- Skeier `:` print(self:preprocess_equals( '{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!')) -- Skeier `.` print(self.preprocess_equals(self, '{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!')) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=13> Verwag : "Hallo, wêreld!" Werklik: "Hallo, wêreld!" true Verwag : "Hallo, wêreld!" Werklik: "Hallo, wêreld!" true </syntaxhighlight></blockquote> Volgens konvensie word moduletoetse vir 'n module soos [[Module:Piesangs]] in [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] geplaas, en word dan uitgevoer op [[Module talk:Piesangs/toetsgevalle|Modulebespreking:Piesangs/toetsgevalle]] met bv. # Wysig jou gebruikersblad: <blockquote><syntaxhighlight lang="wikitext" line highlight=1 copy> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </syntaxhighlight></blockquote> <ol start="2"><li>Klik "<code>Wys voorskou</code>":</li></ol> <blockquote> {{#invoke:Piesangs/toetsgevalle|run_tests}} </blockquote> <ol start="3"><li>Klik "<code style="color:#bf3c2c;>Kanselleer</code>". Jou gebruikersblad bly '''on'''gewysig.</li></ol> In die Ontfoutingskonsol van [[Module:Yesno]]: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=2 copy> local modTest = require('Module:Piesangs/toetsgevalle') print(modTest.run_tests(mw.getCurrentFrame())) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=3> <span style="color:#008000">'''Alle toetse geslaag.'''</span> '''test_hallo''': {|class="wikitable" ! !! Teks !! Verwag !! Werklik |- | [[Lêer:Yes check.svg|links|15px]] | &#123;&#123;#invoke:Piesangs &#124; hallo&#125;&#125; | Hallo, wêreld! | Hallo, wêreld! |- |} </syntaxhighlight></blockquote> Om <syntaxhighlight lang="lua" inline>test_hallo()</syntaxhighlight> in die Ontfoutingskonsol uit te voer sonder om 'n toegewyde [[Module:Piesangs/toetsgevalle]]-wiki-bladsy te stoor: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> local modTest = require('Module:UnitTests') function modTest:test_hallo() self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end print(modTest.run_tests(mw.getCurrentFrame())) </syntaxhighlight></blockquote> Die gegenereerde HTML is identies. Die metodes moet met <syntaxhighlight lang="lua" inline>p:</syntaxhighlight>'''<code>test_</code>''' begin. 'n Eenvoudige voorbeeld uit [[Module:Piesangs/toetsgevalle]] volg hieronder. <syntaxhighlight lang="lua" line highlight=4 copy> --[[Module:Piesangs/toetsgevalle]]-- local p = require('Module:UnitTests') -- Klik op besprekingsblad om toetse te loop. function p:test_hallo() -- Moduletoetse vir [[Module:Piesangs]]. self:preprocess_equals('{{#invoke:Piesangs|hallo}}', 'Hallo, wêreld!') end return p </syntaxhighlight> Sien die [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests#:~:text=Piesangs|lys van alle modules]] wat eenheidstoetse gebruik. Daar [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|bestaan]] ook 'n alternatiewe moduletoetsraam genaamd [[Module:ScribuntoUnit]], oorspronklik uit die [[Hongaarse Wikipedia]]. Kenmerkgewys is dit baie dieselfde as [[Module:UnitTests]], maar dit besit 'n ander kodestyl, en werp regte foute wat dan gevang word met behulp van beskermde oproepe. Dit besit ook 'n metode om wisselveranderlikes binne 'n sekere akkuraatheid te vergelyk. == Wikipedia-spesifieke kenmerke == Algeheel: Lua kan slegs insette as teks aanstuur na <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:}}</syntaxhighlight> en wat ook al gekry word via <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()</code> en <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]</code>. Lua-uitsette sal nie vooraf verwerk word nie tensy <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> eksplisiet geroep word, menende dat sjabloonoproepe, ontledingsfunksies ens. in die uitsette nie na behore sal werk nie. Verder is alle Lua in die bladsy beperk tot 10 sekondes SVE-tyd (daar kan in die bronkode van 'n verbeelde bladsy gekyk word om te sien hoe lank 'n module of sjabloon sal neem om te ontleed). Relatief tot standaard Lua kort Scribunto se Lua 'n verskeidenheid funksies (sien [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#Differences from standard Lua|Verskille van standaard Lua]]). === Insetbeperkings in Lua === Lua-kode in 'n Scribunto-lus word slegs uitgevoer terwyl die bladsy ontleed word. Daarom is die enigste insette wat 'n gebruiker aan Lua kan gee deur middel van ''bladredigering'' – dit kan nie 'n blokkie skep wat 'n Fahrenheit-temperatuur in 'n invoerkassie bereken en dan, wanneer jy op 'n knoppie druk, die ooreenstemmende Celsius-temperatuur terugkry nie; ook kan dit nie 'n gedeelte van die Mandelbrot-stel herbereken op grond van die gedeelte van die voorafberekende stel waarop jy klik nie. In die Ontfoutingskonsol van [[Module:Yesno]]: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> local function toCelsius(tempFahrenheit) return (tempFahrenheit - 32) * 5 / 9 end print(("toCelsius(32°F) = %s°C. toCelsius(68°F) = %d°C"):format(toCelsius(32), toCelsius(68))) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=3> toCelsius(32°F) = 0°C. toCelsius(68°F) = 20°C </syntaxhighlight></blockquote> Prioritiseer Unicode-gebaseerde '''<code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.ustring.len|mw.ustring.len]]</code>''' bo ASCII-gebaseerde <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#string.len|string.len]]</code>. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=2,8 copy> --[[ASCII]]-- local content_lang = mw.getContentLanguage().code -- af local lang = mw.getCurrentFrame():callParserFunction("#language", content_lang) local lenUnicode, lenByte, lenSharp = mw.ustring.len(lang), string.len(lang), #lang print(("lang: \"%s\". Mw.ustring.len = %d String.len = %d Sharp = %d"):format(lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp)) --[[Unicode]]-- -- 'n String van 2 karakters (ASCII). 2 * ê = +2 Unicode. lang = "Daar is 'n wêreld se verskil tussen 'n rêrigte plan en 'n blote idee." lenUnicode, lenByte, lenSharp = mw.ustring.len(lang), string.len(lang), #lang print(("lang: \"%s\"\nMw.ustring.len = %d String.len = %d Sharp = %d"):format(lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp)) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="text" line start=12> lang: "Afrikaans". Mw.ustring.len = 9 String.len = 9 Sharp = 9 lang: "Daar is 'n wêreld se verskil tussen 'n rêrigte plan en 'n blote idee." Mw.ustring.len = 69 String.len = 71 Sharp = 71 </syntaxhighlight></blockquote> Die insette wat Lua kan ontvang sluit enige traskluseerbare teksblaaie op Wikipedia in. Dit sluit ''nie'' grafiese lêers in nie (nie eers [[SVG]]-lêers nie, hoewel hulle teks is. Behalwe as jy dit sny en op 'n Wiki-teksblad plak), ook nie die lys bladsye gelys in 'n [[Hulp:Kategorie|kategorie]] nie, verder ook nie die inhoud van [[Wikipedia:Transklusie#spesiale bladsye|nie-transkluseerbare]] [[Hulp:Spesiaal|spesiale bladsye]] nie. === Wikitext === Getranskluseerde Wikipedia-opskrifte bevat baiemaal verborge kode soos <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> wat verwyder moet word sodat hulle effektief ontleed kan word. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks van die [[Wikipedia:Pyptoertjie|soort]] <code><nowiki>[[WP:Hulp</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> sal nie werk indien dit as uitset teruggegee word nie – hulle moet eksplisiet geskryf word as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[WP:Hulp|</syntaxhighlight>'''<code><nowiki>Hulp</nowiki></code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Ander voorafstoor-transformasies, soos die vervanging van <code>~~<nowiki/>~~</code> met handtekeninge, sal ook nie verwerk word nie. Sjabloontransklusies, ontlederfunksieoproepe en vervanging van veranderlikes (bv. enige iets met 'n <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) sal nie verwerk word nie, ook nie merkers soos {{tag|ref|o}} of {{tag|nowiki|o}} nie. == Etiketteer verwerkte sjablone == {{lua|Module:Piesangs}} Plaas asseblief die {{tl|lua}}-sjabloon op die dokumentasiesubblad van alle sjablone wat van Lua gebruik maak. Dit sal help om Lua-gebruik en sjabloonverwerkings beter deur te gee. {{clear}} == Sien ook == ; Afrikaanse Wikipedia-spesifieke hulpbronne * [[Wikipedia:Lua-stylgids]] &ndash; standaarde vir die verbetering van die leesbaarheid van kode deur konsekwentheid * [[Spesiaal:VoorvoegselIndeks/Module:]] lys van Lua-modules * [[Hulp:Lua-foutopsporing]] &ndash; 'n gebruiksgids oor [[foutopsporing]] in Lua modules * [[Module:Sandput]] verskaf 'n kamma-naamruimte vir die eksperimentering met Lua-modules * [[WP:Lua-versoeke]] &ndash; versoeke vir Lua-gebaseerde sjablone of take * [[:Kategorie:Lua-gebaseerde sjablone]] &ndash; groepe Lua-gebaseerde sjablone * [[:Kategorie:Lua-metamodules]] &ndash; == Notas == {{verwysings}} <!--{{Wikipedia technical help|collapsed}} --Moet op 'n stadium geskep word as meer artikels geskryf is--> {{en-vertaal|Wikipedia:Lua}} [[Kategorie:Wikipedia-modules]] 9zkqw0sagwyn62ukp0haiuk99nsgoyw 0 119259 2917936 2855297 2026-07-17T09:00:02Z JMK 649 skakels 2917936 wikitext text/x-wiki {{Gaan taal na}} '''Antonius Corvinus''' (* [[27 Februarie]] [[1501]], of [[11 April]] [[1501]] in Warburg , in die bisdom van Paderborn; † [[5 April]] [[1553]] in [[Hannover]]) was 'n Lutherse teoloog, hervormer in Laer-Sakse, die hervormer en land-superintendent in die Hertogdom van Calenberg-Göttingen. == Die lewe == [[Lêer:ReformatorAnton Corvinus, 1501–1553.jpeg|links|duimnael|Anton Corvinus, 1501–1553]] [[Lêer:Anton Corvinus 1501-1553.jpg|duimnael|276x276px|Anton Corvinus, 1546]] Dit kan nie met sekerheid gesê word wie sy ouers was nie, maar daar word vermoed dat hy 'n buite-egtelike seun van Lippold Rabe von Canstein was. Hierdie was Domherr in Paderborn en die Burggraaf van Warburg en het die bynaam Cythogallus ("bierkraan", lat.: cervisia, bier, en gallus, die haan) gehad. Antonius noem homself '''Anthonius Rabe '''(lat.: corvus, die Raaf) en '''Anton Räbener''' en tot 1536 '''Anthonius Zythogallus''', '''Antonius Bierhahn''' of '''Anthonius Broihan'''. Hy gebruik ook deurlopend 'n seël met die embleem van die Rabe von Canstein. Dit het 'n "baster-balkie" -wat verwys na sy buite-egtelike geboorte- en 'n gekroonde swart, links-gerigde kraai. Normaal is dit in die heraldiek regs-gerig. Corvinus was, volgens sommige geskrifte, in die jaar 1519 'n Cisterciënsiese monnik. Van die bronne sê in Loccum, volgens ander geskrifte in Riddagshausen. Hy verlaat hierdie klooster in die jaar 1523, wanneer hy 'n aanhanger van die [[Martin Luther|Lutherse]] leer word. Hy was 'n student van [[Martin Luther]] en [[Philipp Melanchthon]] in [[Wittenberg]]. Later was hy predikant in Goslar (1528) en Witzenhausen (1529). In 1540 skryf hy die eerste Calenbergse Kerkorde. Hy is die raadgewer vir Hertog Philip von Hessen, en later vir Philip se weduwee, die Hertogin Elizabeth. Onder haar beskerming het hy in 1539, die [[Protestantse Hervorming|Reformasie]] in Northeim, [[Hildesheim]] (1541, saam met Johannes Bugenhagen) en Calenberg ingevoer. In 1542 word Corvinus pastoor in Pattensen en Algemene Superintendent van die Hertogdom van Braunschweig-Calenberg. Die Rooms-Katolieke landheer Erich II verkry in 1548 die tussentydse bevel van die Rooms-katolieke Keiser wat as die ''Augsburgse Interim'' bekend is. Hierdie tussentydse bevel word op die Lutherse Sinode van Münden in 1549 deur Anton Corvinus, die Pattenser prediker Walter Hoiker <ref>ook "Hocker" of "stoel" genoem</ref> en 140 geestelike heftig verwerp. In reaksie daarop neem Erich II vir Anton Corvinus en Walter Hoiker op 2. November 1549 in hegtenis en word hulle aangehou in die kasteel Calenberg, om hulle en die res van die 140 geestelikes te dwing om die tussentydse bevel te aanvaar. Die gevangenes word goed versorg en word toegelaat om briewe te skryf en te ontvang, en om deur 'n oop venster met besoekers te praat. Later, na die Verdrag van Passau, waartydens die Keiser die tussentydse bevel ongeldig verklaar het en toe Erich II met hom ongenade geval het, het Erich II die twee gevangenes op 21 Oktober 1552 weer vrygelaat. Daarna was Anton Corvinus pastoor van die Aegidienkerk in Hanover. ''Docter Corvynus is op 5 April 1553 op die ouderdom van 52 jaar in Hanover oorlede en is in die "S. Georgiikerke van die 8 Predikers van die Platteland" in die koor voor die Altaar begrawe.'' <ref>Otto Jürgens: ''Hannoversche Chronik''. 1907, bl. 186</ref> Hy het twee seuns en drie dogters gehad. == Ander == Talle kerke en die Gimnasium Corvinianum in Northeim is na Anton Corvin vernoem. == Literatuur == * {{NDB|3|371|372|Corvinus, Antonius|Hans Heinrich Harms|118670182}} * Adolf Brecher:{{ADB|4|508|509|Corvinus, Antonius|Adolf Brecher|ADB:Corvinus, Antonius}} * Gerhard Uhlhorn{{RE3|4|302|305|Corvinus, Antonius|[[Gerhard Uhlhorn]]}} ** Korrektur:{{RE3|23|323||Corvinus, Antonius|Korrektur}} * Martin Stupperich:{{TRE|8|216|218|Corvinus, Antonius|Martin Stupperich}} * Robert Stupperich: ''Reformatorenlexikon.'' Gütersloher Verlagshaus Mohn, Gütersloh, 1984, {{ISBN|3-579-00123-X}} * Friedrich Wilhelm Bautz:{{BBKL|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070629080912/http://www.bautz.de/bbkl/c/corvinus_a.shtml|autor=Friedrich Wilhelm Bautz|artikel=Corvinus (Rabe), Antonius|band=1|spalten=1135-1137}} * Gerhard Uhlhorn: ''Antonius Corvinus, ein Märtyrer des evangelisch-lutherischen Bekenntnisses'', voordrag deur G. Uhlhorn, in die reeks ''Schriften des Vereins für Reformationsgeschichte'', Halle: Niemyer, 1892 * Hans-Heinrich Harms: ''Niedersächsische Antworten auf das Augsburger Interim'', Dissertation 1941 aan die Universiteit Göttingen * Anneliese Sprengler-Ruppenthal: ''Die evangelischen Kirchenordnungen des 16. Jahrhunderts'', begin deur Emil Sehling, instandgehou deur die Heidelberger Akademie der Wissenschaften, Uitgewer von Eike Wolgast, Band 6 ''Niedersachsen'', Halbband 2 ''Die Fürstentümer Calenberg-Göttingen und Grubenhagen mit den Städten Göttingen, Northeim, Hannover, Hameln und Einbeck. Die Grafschaften Hoya und Diepholz'' (met Anhangsel: ''Das Freie Reichsstift Loccum''), 1957 * Daniel Eberhard Baring: '' Leben des berühmten M. Antonii Corvini weil. Braunschw. Lüneb. General-Superintendenten im Fürstenthum Calenberg [et]c. und vornehmsten Werkzeugs bey der Reformation dieses Fürstenthums : zur Beleuchtung der Kirchen-Geschichte aus bewehrten Scribenten, und glaubwürdigen Nachrichten zusammen gesuchet, und mit Beylagen bestärket …'', Hannover: Nic. Försters und Sohns Erben, Hof-Buchhändlern, 1749; [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10062632_00007.html Digitalisat] der Bayerischen Staatsbibliothek (BSB) * Jens Schmidt-Clausen: ''CORVINUS (Rabe), Antonius'', in: ''Hannoversches Biographisches Lexikon'', bl. 86f. u.ö.; [http://books.google.de/books?id=ShneE5mxmEUC&pg=PA16&lpg=PA16&dq=hannoversches+biographisches+lexikon&source=bl&ots=iHv-0SRevK&sig=LvxFV3_A75T16_bLLh-asDhaIVE&hl=de&sa=X&ei=jlRvU-ziJ8_8yAPe_4CIBA&ved=0CDsQ6AEwAQ#v=onepage&q=corvinus&f=false online] über Google-Bücher * Jens Schmidt-Clausen: ''Corvinus (Rabe), Antonius'', in: ''Stadtlexikon Hannover'', bl. 118f == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{DNB-Portal|118670182}} {{de}} * {{DDB|Person|118670182}} Duitse Digitale biblioteek * Tekste van Anton Corvinus in die Glaubenstimme {{DEFAULTSORT:Corvinus, Anton}} [[Kategorie:Duitse teoloë]] [[Kategorie:Protestantse Hervormers]] [[Kategorie:Lutheranisme]] [[Kategorie:Geboortes in 1501]] [[Kategorie:Sterftes in 1553]] 94okljpqpcs0ypnagfz5iv31oy8qnlj 0 119289 2917923 2720697 2026-07-17T08:35:40Z JMK 649 skakels, sp 2917923 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Johannes-Wigand.jpg|duimnael|Johannes Wigand]] '''Johann Wigand''', (''Joannes Wigandus'',) (* [[1523]] , in Mansfeld; † [[21 Oktober|21]] [[21 Oktober|Oktober]] [[1587]] in Liebemühl) was 'n Protestantse teoloog en hervormer. == Lewe en werk == === Opleiding === Nadat Wigand die skool in Mansfeld bygewoon het, studeer hy vanaf 1538 aan die Universiteit van Wittenberg, waar hy, onder meer, lesings by [[Martin Luther|Luther]] en [[Philipp Melanchthon|Melanchthon]] ontvang. In 1540 onderbreek hy sy studies en word hy 'n onderwyser aan die St Sebaldus-skool in [[Neurenberg|Nürnberg]]. Hy sit sy studies voort op [[Wittenberg]] en ontvang sy Meestersgraad op 1 September 1545. === Begin van loopbaan en verdere studie === In 1546 word hy aangestel as priester in Mansfeld en in 1553 as superintendent in [[Maagdeburg]]. Op aanbeveling van Matthias Flacius Illyricus' (1520–1575), begin hy om saam met Matthias Judex die kerkgeskiedenis uit 'n Protestantse perspektief te skryf. Hierdie werk word in [[Basel]] onder die titel ''Historia Ecclesiastica'' gepubliseer en is beter as die ''Maagdeburgse Eeue'' (omdat die kerkgeskiedenis ingedeel is volgens eeu). Na 'n kort tydperk as teologie professor in [[Jena]], is Wigand in Wismar as superintendent aangestel waar hy sy studies in Botanie begin. Dit is ook in Wismar waar hy en Matthias Judex verder aan die ''Maagdeburgse Eeue'' werk. Op 12 Julie 1563 ontvang Wigand sy Doktorsgraad in teologie aan die Universiteit van Rostock.<ref>Sien die inskrywing vir die [http://purl.uni-rostock.de/matrikel/400061425 graad van Dr theol. van Johannes Wigand] in die Rostockse matrikulasie portaal</ref> 'n Tweede periode in Jena, eindig in 1573 met sy af- en uitsetting. === Werk as hervormer === Na 'n kort verblyf in [[Brunswyk|Braunschweig]] en Wolfenbüttel, ontvang hy 'n aanstelling aan die Universiteit van Koningsberg, waar hy sy stryd teen die Philippiste voortsit. Hy word in 1575 in Koningsberg ingwy as biskop van Pomesania deur die Samlandse biskop, Tilemann Heshusius . Toe Heshusius in 1577 uit sy amp onthef word as gevolg van dwaalleer, en teologie-professor in Helmstedt word, word Wigand ook die biskop van die Samland. Wigand het albei hierdie ampte tot en met sy dood in 1587 uitgeoefen. Hoewel die druk van die ''Maagdeburgse Eeue'' in 1574 opgeskort is, het hy steeds aan die projek bly werk. Daar is handgeskrewe notas en sketse vir die volgende band (14de) wat die kerkgeskiedenis tot in die 16de eeu sou dek. (Hierdie dokumente kan besigtig word in die Herzog August biblioteek in Wolfenbüttel). Wigand was een van die belangrikste verteenwoordigers van die ''Gnesiolutheraner''. Hy het deelgeneem in al die groot geskille oor leerstellings wat na Luther se dood in die Protestantse Kerk uitgebreek het. Sy skryfwerk is veral gekant teen die Philippiste en hulle leier, Kaspar Peucer (die skoonseun van Melanchthon,) se siening van die nagmaal (soortgelyk aan die siening van Calvyn). == Werk == * ''Vitae theologorum Prussicorum''. Die oorspronklike biogramme van Wigand het in 1945 verdwyn toe die Russe die stad Koningsberg vernietig het. Die dokument in Wolfenbüttel (Cod. Guelf. 6. 5 Aug. 2°) is waarskynlik die enigste. * ''Christliche Erinnerung Von der Bekentnis der Theologen in Meissen vom Abendmal. Jetzt newlich auszgangen''. Königsberg, J. Daubmanns Erben, 1574; drie verdere uitgawes volg tot in 1575. * ''De Jesu Christo Deo et Homine''. Königsberg, 1575 * ''Corpus Doctrinae unsers Herrn Jesu Christi und der Apostel Mühlhausen''. 1562 * ''Methodus oder Heubtartikel christlicher lere''. Maagdeburg, 1557 * ''Ob die Newen Wittenberger stets bis daher einig mit den alten geleret, Vnd Ob Lutheri vnd Philippi schrifften durch aus gantz einig vnd einhellig. Wie die Vngenanten Scribenten itzt zu Wittenberg in offentlichem druck schreiben in der Vorrede vber die Smalkaldischen Artikel''. Königsberg, 1575 * ''Synopsis Antichristi romani spiritu oris Christi revelati''. Jena, 1560 * ''Welche Religion die elteste sey, unter der Euangelischen und der Bepstischen. Erinnerung und untrericht[!] für einfeltige Christen''. Jena, 1587 * ''Vera historia de succino Borussico''. Jena, 1590 [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bvb:355-ubr06733-2 Digitalisat] == Literatuur == * {{DDB|Person|117383317}}Deutschen Digitalen Bibliothek * Kurt Wein: ''Johannes Wigand (1523–1587): Preußens erster Botaniker'' in: Südhoffs Archiv 35 (1942/43), bl. 160–205 * Adolf Brecher:{{ADB|42|452|454|Wigand, Johann|Adolf Brecher|ADB:Wigand, Johann}} * ''Realenzyklopädie für protestantische Theologie und Kirche'', Band 21 bladsy 270 * Wigand se Outobiografie in: Fortgesetzte Sammlung von alten und neuen theologischen Sachen. [[Leipzig]] 1738, 601-620. * Wilhelm Preger: ''Matthias Flacius Illyricus und seine Zeit''. [[Erlangen]] 1859–1861. * Heinz Scheible: ''Die Entstehung der Magdeburger Zenturien. Ein Beitrag zur Geschichte der historiographischen Methode.'' (Schriften des Vereins für Reformationsgeschichte 183), [[Gütersloh]] 1966 * Michael Bunners: ''Johann Wigand (1523–1587), lutherischer Geistlicher und Gelehrter in Wismar von 1562–1568 – ein homo universalis – Hauptautor der Centurien''. (In: ''Die Magdeburger Centurien. Band I: Die Kirchengeschichtsschreibung des Flacius Illyricus'', hrsg. von Eckart W. Peters, Dößel 2007, bl. 91–108) == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/adam/adam4/s633.html Adam, Melchior: Vitae Germanorum Theologorum qui superiori seculo Ecclesiam Christi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130405092312/http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/adam/adam4/s633.html |date= 5 April 2013 }} … propagarunt … - Frankfurt <Main>: Jonas Rosa; Heidelberg: Johannes Georgius Geyder, Acad. Typogr., 1620. * [http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/adam/adam4/s638.html Zu den Centurien] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170128194904/http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/adam/adam4/s638.html |date=28 Januarie 2017 }} * [http://www.mgh-bibliothek.de/digilib/centuriae.htm Ecclesiastica historia (Magdeburger Centurien)] Digitale Version der „Bibliothek der Monumenta Germaniae Historica“ {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wigand, Johann}} [[Kategorie:Duitse teoloë]] [[Kategorie:Protestantse Hervormers]] [[Kategorie:Lutheranisme]] [[Kategorie:Geboortes in 1523]] [[Kategorie:Sterftes in 1587]] abf31f9j48urvopt2vl8wdlfkrsh730 0 119564 2917788 2886262 2026-07-16T15:05:45Z Gaius le Roux 203341 /* Swartkop 17 September 2005 */ 2917788 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Museum | Beeld = North American Harvard IIa '7111' (16530793468).jpg | Beeldonderskrif = Harvard IIa '7111' by die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum, Swartkop | Vorige naam = | Ander name = | Stad of dorp = [[Lugmagbasis Swartkop]], [[Centurion]]<br />[[Lugmagbasis Ysterplaat]], [[Kaapstad]]<br />[[Port Elizabeth-lughawe]] | Land = {{RSA}} | Openingsjaar = [[1973]] | Geopen deur = Kol. P.J.M. McGregor | Tipe museum = Militêre lugvaartmuseum | Webtuiste = [http://saafmuseum.org.za/ ''The South African Air Force Museum''] }} Die '''Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum''' is 'n militêre lugvaartmuseum vir die versameling, bewaring, herstel en uitstalling van artikels en rekords wat verband hou met die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse Lugmag. Die museum het drie takke: [[Lugmagbasis Swartkop]] buite [[Pretoria]], [[Lugmagbasis Ysterplaat]] in [[Kaapstad]] en by die [[Port Elizabeth-lughawe|lughawe]] in [[Port Elizabeth]]. == Geskiedenis == Die Minister van Verdediging het op 26 Oktober 1973 toestemming gegee vir die vestiging van 'n Lugmagmuseum. Kol. PJM McGregor was die eerste bevelvoerder van die museum.<ref>{{cite web |url=http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-saaf-museum/ |title=The History of the SAAF Museum |publisher=saafmuseum.org.za |access-date=2 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414174806/https://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-saaf-museum/ |archive-date=14 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die opleidingskool van die Suid-Afrikaanse Mediese Korps het op 2 November 1973 die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6487 aan die Museum aangebied (dit was die SALM-museum se eerste vliegtuig). Loodsnommer 13 by Lugmagstasie Snake Valley naby Pretoria is as museumstoorfasiliteit beskikbaar gestel.<ref name=":0">{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=THE SOUTH AFRICAN AIR FORCE MUSEUM |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=South Africa |pages=Pages 6, 7, 9, 12 and 13 |language=en}}</ref> Daar is oral in Suid-Afrika wrakke en oorblyfsels van vliegtuie gevind. Van hierdie vliegtuie is teen Desember 1973 geïnspekteer; daaronder het vyf B-34 Ventura II-vliegtuie op ’n plaas en ’n Sikorsky S-51-helikopter by ’n skrootwerf in Soutrivier naby Kaapstad getel. Verskillende mense het verskillende items aan die Museum geskenk.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=THE SOUTH AFRICAN AIR FORCE MUSEUM |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=South Africa |pages=page 6 |language=en}}</ref> Die SALM-museum het uitgebrei en die Suid-Afrikaanse Nasionale Oorlogsmuseum het ’n Fieseler Storch aan die Museum geleen. (Hierdie lening is later in ’n skenking omskep.) Ander items het ook na die Museum toe gekom.<ref name=":0" /> ’n Vliegtuig wat ’n groot bydrae gelewer het om belangstelling in die geskiedenis van plaaslike lugvaart te bevorder was die Spitfire Merk IX E wat deur Larry Barnett en Alan Lurie gerestoureer is. ''Evelyn'' is vir die eerste keer in 1975 ten toon gestel. Die vliegtuig is op 6 April 1976 tydens ’n seremonie op die grondslag van ’n jaarlikse lening aan die SALM oorhandig en is vir promosiedoeleindes gebruik.<ref name=":0" /> === Die tydperk 1976 tot 1980 === In Augustus 1976 het ’n ander eenheid die stoorfasiliteite by Snake Valley nodig gekry en die grootste deel van die Museum se vliegtuie is na Lanseria-lughawe verskuif.<ref name=":0" /> === Die loods by Lanseria-lughawe op 15 Desember 1976 === Verskillende vliegtuie, enjins en vliegtuigdele is op 15 Desember 1976 by Lanseria gesien. Daar was 'n Percival Prentice ZS-EUS, Tiger Moth 1467 (op lening), Sikorsky S-55 ZS-HDO, ’n Merk 35-Goblin-enjin met die konstruksienommer 9009 (van die SAL by Jan Smuts), ’n Goblin-enjin met die konstruksienommer 5510, die enjinkap en die stuurkajuit-en-neusdeel van Anson HD 4588 of 6588 by Kuilsrivier, ’n Junkers Jumo-enjin, ’n Hispano 20 mm-kanon, ’n Anson Armstrong-Whitworth-geweerkoepel van Port Elizabeth af, ’n Wright Cyclone-enjin, stukke van Anson 4437 vanaf 43 Lugskool by [[Somerset-Oos]], ’n Armstrong Siddeley Cheetah-enjin en ’n lugraam van [[Uitenhage]] af. <!-- Ek het die besonderhede in hierdie paragraaf tydens gesprekke met Dave Becker uitgevind en aantekeninge daarvan gemaak. --> [[Lêer:Anson 1976-12-15 FALA 999 ELshd 600x364.jpg|duimnael|Die stuurkajuit-en-neusdeel van Anson HD.]] [[Lêer:Anson 1976-12-15 FALA 994 ELshd 600x364.jpg|duimnael|’n Lugraam en ander dele te sien.]] === Lugmagstasie Snake Valley === Nadat die meeste van die Museum se vliegtuie en toerusting in Augustus 1976 na Lanseria verskuif is, het daar 'n paar vliegtuie by Snake Valley agtergebly. Die volgende vliegtuie kon op 15 Desember 1976 by Snake Valley besigtig word: 'n Sabre 361F, Vampire 219, die neusdeel van Vampire 221, Vampire 229 en Ventura 6487. === Die Aviation Africa-lugskou in Oktober 1977 === Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in Oktober 1977 heelwat vliegtuie tydens die Aviation Africa-lugskou tentoongestel. Dit het vliegtuie van die SALM-museum ingesluit. Daar was die Spitfire IX, twee Sikorsky S-55-helikopters, ’n Anson-neus-en-stuurkajuitdeel, ’n Fairchild Argus, ’n Percival Prentice en ’n Tiger Moth. [[Lêer:AW turret PE 1976-12-15 FALA 745 800x486.jpg|duimnael|Die Armstrong-Whitworth-geweerkoepel wat as die “papegaaikou” bekendgestaan het.]] === Lugmagbasis Durban-opedag 15 Julie 1980 === Die [[Supermarine Spitfire]] Merk IX met die reeksnommer PT672 en die naam ''Evelyn'' het op 15 Julie 1980 aan die Lugmagbasis Durban-opedag deelgeneem. === Lugskoue wat van 1991 tot 2005 gehou is === ;Internasionale Museumdag 18 Mei 1991 [[Lêer:Junkers Jumo 1976-12-15 FALA 777 800x486.jpg|duimnael|In hierdie geval is die Junkers Jumo-straalenjin te sien.]] Internasionale Museumdag is op 18 Mei 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Verskillende lugvaartuie van die SALM-museum kon op hierdie dag by Swartkop gesien word. Dit het die volgende vliegtuie en helikopters ingesluit: Sud Aviation Alouette II nommer 22, Westland Wasp nommer 96, Aerospatiale Super Frelon nommer 309, Hawker Siddeley Buccaneers nommers 414 en 421, Dassault Mirage IIICZ nommer 804, Dassault Mirage IIIBZ nommer 816, Dassault Mirage IIIRZ nommer 835, Shackletons nommers 1716 en 1721, Sikorsky S-51 nommer A1, Sikorsky S-55 nommer A5, Hunting Provost nommer RR137 van die Koninklike Rhodesiese Lugmag en Lockheed Ventura TS306 (hy was voorheen van die SAL-vakleerlingskool en was bestem om reeksnommer 6498 van die SALM-museum te word). Van hierdie lugvaartuie kon vlieg en was deel van die SALM-museumvlug en ander is normaalweg staties ten toon gestel. [[Lêer:Zseus 1976-12-15 FALA 565 light 600x364.jpg|duimnael|Die Percival Prentice met die registrasieletters ZS-EUS was op 15 Desember 1976 in die loods by [[Lanseria-lughawe]].]] '''Lugskou op 15 Mei 1993''' ’n Lugskou om die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop te vier het op 15 Mei 1993 plaasgevind. ;Museumvliegdag 21 Augustus 1993 Die eerste vliegdag van die SALM-museum het op 21 Augustus 1993 by Swartkop plaasgevind. ;[[Lugmagbasis Waterkloof]] [[Lêer:Zshdo 1976-12-15 FALA 007 600x364.jpg|duimnael|Sikorsky S-55 met reeksnommer WV203 het steeds die registrasieletters ZS-HDO gehad op 15 Desember 1976 by Lanseria.]] Die SALM het in 2000 sy 80ste bestaansjaar gevier. Verskeie lugskoue het gedurende die jaar plaasgevind, waarvan een in September 2000 by Lugmagbasis Waterkloof was. Die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling is in September 2000 en September 2002 by Waterkloof gehou. Vliegtuie van die SALM-museum was tydens al drie geleenthede te sien. In die jaar 2000 was die Suid-Afrikaanse Lugmag 80 jaar oud. Verjaarsdagvieringe het op verskeie plekke in Suid-Afrika plaasgevind. Die hoogtepunt van hierdie vieringe was die SALM 80 Internasionale Lugskou by Lugmagbasis Waterkloof weens internasionale deelname. Die militêre skou het van 8 tot 9 September 2000 geduur en het met Africa Aerospace and Defence (AAD 2000) saamgeval. AAD 2000 is van 5 tot 7 September gehou. ==== Swartkop 17 September 2005 ==== Swartkop het ’n ryk geskiedenis. Toe Swartkop as aktiewe SALM-basis gesluit is, was dit die oudste SALM-basis (ongeveer 75 jaar oud) – die basis het tot stand gekom toe die SALM gebore is. Baie geskiedkundige besoeke het gedurende die basis se vroeë jare plaasgevind. In ’n stadium het FASK die SA Historiese Vlug, die Harvard-klub van Suid-Afrika, die hooftak van die SALM-museum en 17 Eskader van die SALM gehuisves. Swartkop is egter ten tye van die lugskou weer as SALM-basis gebruik totdat probleme met die aanloopbaan by Lugmagbasis Waterkloof uitgesorteer kon word. Die burgerlike operateurs is gevra om te verhuis. ;Uitgestalde SALM-museumvliegtuie [[Lêer:6112 2005-09-17 FASK 006 shd25.jpg|alt=Hierdie foto is vroeg die oggend op 17 September 2005 geneem. Die kamele het deel uitgemaak van die vermaak wat gedurende die dag verskaf is. Die vliegtuig is Lockheed Ventura 6112. Die ander vliegtuie (in die agtergrond) is (van links na regs) ’n Transall met die reeksnommer 337, ’n DC-4 met die reeksnommer 6902 en Lodestar ZS-ATL. Ander lugvaartuie, wat regs van 6112 gesien kan word, is ’n Super Frelon-helikopter (nommer 309) en ’n Impala Merk I-straalopleidingsvliegtuig. Al hierdie lugvaartuie het aan die SALM-museum behoort.|duimnael|250x250px|’n Ventura met kamele en ander SALM Museum-lugvaartuie word op 17 September 2005 by Swartkop gesien.]] Rondom hierdie tyd is sommige van die SALM-museum se vliegtuie permanent buite ten toon gestel terwyl ander binne (in die verskillende loodse en die vertoonsaal) ten toon gestel is. Hoewel sommige van die vliegtuie wat buite ten toon gestel is in ’n swak toestand was, was dié van die Museumvlug in ’n uitstekende toestand.  Om plek vir statiese uitstallings te maak is sommige van die permanent ten toon gestelde SALM-museumvliegtuie verskuif. ’n Lugskou soos hierdie bied die algemene publiek ’n uitstekende geleentheid om na die verskillende ten toon gestelde vliegtuie te kyk en die Museumvlug in aksie te sien. Die artefakte by die Museum wat staties ten toon gestel word, was baie gewild – mense het na die verskillende uitstallings gekyk en byvoorbeeld tougestaan om ’n geleentheid te kry om die SAL-museum se Airbus A300-nabootser te sien en te voel hoe dit is om in een te sit. Buiten die A300-nabootser was daar ’n Link-, ’n Impala- en ’n Cheetah D-nabootser. Al hierdie nabootsers het toeskouers ’n idee gegee van die fasiliteite wat gebruik is en word om die lugvaarders van die verskillende generasies op te lei. == Fotogalery == {{Location map+|Suid-Afrika|float=right|width=270|caption=Die museum se drie takke|places= {{Location map~|Suid-Afrika |label=[[Port Elizabeth-lughawe]]|lat=-33.9896|long=25.6179|position=top}} {{Location map~|Suid-Afrika|label=[[Lugmagbasis Swartkop]] |lat=-25.8058|long=28.1619 |position=top}} {{Location map~|Suid-Afrika|label=[[Lugmagbasis Ysterplaat]] |lat=-33.9057|long=18.4954 |position=top}} }} <gallery caption="Lugmagbasis Swartkop" mode=nolines> Lêer:SAAF-RSA3-001.jpg|LEO-vuurpul Lêer:Patterson No2 Biplane-Replica-001.jpg|Replika van 'n Patterson Nommer 2-dubbeldekker Lêer:SAAF-Avro Shackleton-002.jpg|[[Avro Shackleton]] Lêer:SAAF-Cheetah-001.jpg|Cheetah C Lêer:South African Air Force Mustang in AFB Swartkop.jpg|'n [[North American P-51 Mustang]] Lêer:SAAF Buccaneer on static display with munitions and radar.jpg|'n [[Blackburn Buccaneer]] met ammunisie en radarstelsel Lêer:SAAF Mirage III's, Impala and Cheetah aircraft on AFB Swartkop as part of the South African Air Force Museum.jpg|Vegvliegtuie op uitstalling </gallery> <gallery caption="Lugmagbasis Ysterplaat" mode=nolines> Lêer:Avro Shackleton Mk.3 SAAF.jpg|''Shackleton 1722'' Lêer:Inside hangar at Ysterplaat AFB.jpg|Mirage F1 Lêer:Display at SAAF Museum, Ysterplaat.jpg|Uitstalling by Ysterplaat </gallery> <gallery caption="Port Elizabeth-lughawe" mode=nolines> Lêer:South Africa-Friends of the Airforce-T6-Texan(Hardward)01.jpg|'n [[North American T-6 Texan]] wat gerestoureer word. Lêer:Skimmerfoil Jorg IV-001.jpg|Skimmerfoil Jorg IV Lêer:Armstrong Siddeley Cheetah(Oxford)01.jpg|'n ''Airspeed Oxford'' onder restourasie </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://saafmuseum.org.za/ Die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum se amptelike webwerf] {{Koördinate|25|48|22|S|28|09|39.9|O|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Port Elizabeth]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Pretoria]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] k1pbp3k6qszzirsy4b5rrjp0ywuy5ti 2917951 2917788 2026-07-17T10:06:24Z Gaius le Roux 203341 Teks is bygevoeg en foto's is geskrap. Die geskrapte foto's gaan as galeryfoto's gepubliseer word. Die foto's moet nog bygevoeg word. 2917951 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Museum | Beeld = North American Harvard IIa '7111' (16530793468).jpg | Beeldonderskrif = Harvard IIa '7111' by die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum, Swartkop | Vorige naam = | Ander name = | Stad of dorp = [[Lugmagbasis Swartkop]], [[Centurion]]<br />[[Lugmagbasis Ysterplaat]], [[Kaapstad]]<br />[[Port Elizabeth-lughawe]] | Land = {{RSA}} | Openingsjaar = [[1973]] | Geopen deur = Kol. P.J.M. McGregor | Tipe museum = Militêre lugvaartmuseum | Webtuiste = [http://saafmuseum.org.za/ ''The South African Air Force Museum''] }} Die '''Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum''' is 'n militêre lugvaartmuseum vir die versameling, bewaring, herstel en uitstalling van artikels en rekords wat verband hou met die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse Lugmag. Die museum het drie takke: [[Lugmagbasis Swartkop]] buite [[Pretoria]], [[Lugmagbasis Ysterplaat]] in [[Kaapstad]] en by die [[Port Elizabeth-lughawe|lughawe]] in [[Port Elizabeth]]. == Geskiedenis == Die Minister van Verdediging het op 26 Oktober 1973 toestemming gegee vir die vestiging van 'n Lugmagmuseum. Kol. PJM McGregor was die eerste bevelvoerder van die museum.<ref>{{cite web |url=http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-saaf-museum/ |title=The History of the SAAF Museum |publisher=saafmuseum.org.za |access-date=2 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414174806/https://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-saaf-museum/ |archive-date=14 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die opleidingskool van die Suid-Afrikaanse Mediese Korps het op 2 November 1973 die Lockheed PV-1 Ventura met die reeksnommer 6487 aan die Museum aangebied (dit was die SALM-museum se eerste vliegtuig). Loodsnommer 13 by Lugmagstasie Snake Valley naby Pretoria is as museumstoorfasiliteit beskikbaar gestel.<ref name=":0">{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=THE SOUTH AFRICAN AIR FORCE MUSEUM |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=South Africa |pages=Pages 6, 7, 9, 12 and 13 |language=en}}</ref> Daar is oral in Suid-Afrika wrakke en oorblyfsels van vliegtuie gevind. Van hierdie vliegtuie is teen Desember 1973 geïnspekteer; daaronder het vyf B-34 Ventura II-vliegtuie op ’n plaas en ’n Sikorsky S-51-helikopter by ’n skrootwerf in Soutrivier naby Kaapstad getel. Verskillende mense het verskillende items aan die Museum geskenk.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=THE SOUTH AFRICAN AIR FORCE MUSEUM |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |year=1977 |location=South Africa |pages=page 6 |language=en}}</ref> Die SALM-museum het uitgebrei en die Suid-Afrikaanse Nasionale Oorlogsmuseum het ’n Fieseler Storch aan die Museum geleen. (Hierdie lening is later in ’n skenking omskep.) Ander items het ook na die Museum toe gekom.<ref name=":0" /> ’n Vliegtuig wat ’n groot bydrae gelewer het om belangstelling in die geskiedenis van plaaslike lugvaart te bevorder was die Spitfire Merk IX E wat deur Larry Barnett en Alan Lurie gerestoureer is. ''Evelyn'' is vir die eerste keer in 1975 ten toon gestel. Die vliegtuig is op 6 April 1976 tydens ’n seremonie op die grondslag van ’n jaarlikse lening aan die SALM oorhandig en is vir promosiedoeleindes gebruik.<ref name=":0" /> === Die tydperk 1976 tot 1980 === In Augustus 1976 het ’n ander eenheid die stoorfasiliteite by Snake Valley nodig gekry en die grootste deel van die Museum se vliegtuie is na Lanseria-lughawe verskuif.<ref name=":0" /> === Die loods by Lanseria-lughawe op 15 Desember 1976 === Verskillende vliegtuie, enjins en vliegtuigdele is op 15 Desember 1976 by Lanseria gesien. Daar was 'n Percival Prentice ZS-EUS, Tiger Moth 1467 (op lening), Sikorsky S-55 ZS-HDO, ’n Merk 35-Goblin-enjin met die konstruksienommer 9009 (van die SAL by Jan Smuts), ’n Goblin-enjin met die konstruksienommer 5510, die enjinkap en die stuurkajuit-en-neusdeel van Anson HD 4588 of 6588 by Kuilsrivier, ’n Junkers Jumo-enjin, ’n Hispano 20 mm-kanon, ’n Anson Armstrong-Whitworth-geweerkoepel van Port Elizabeth af, ’n Wright Cyclone-enjin, stukke van Anson 4437 vanaf 43 Lugskool by [[Somerset-Oos]], ’n Armstrong Siddeley Cheetah-enjin en ’n lugraam van [[Uitenhage]] af. <!-- Ek het die besonderhede in hierdie paragraaf tydens gesprekke met Dave Becker uitgevind en aantekeninge daarvan gemaak. --> === Lugmagstasie Snake Valley === Nadat die meeste van die Museum se vliegtuie en toerusting in Augustus 1976 na Lanseria verskuif is, het daar 'n paar vliegtuie by Snake Valley agtergebly. Die volgende vliegtuie kon op 15 Desember 1976 by Snake Valley besigtig word: 'n Sabre 361F, Vampire 219, die neusdeel van Vampire 221, Vampire 229 en Ventura 6487. === Die Aviation Africa-lugskou in Oktober 1977 === Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in Oktober 1977 heelwat vliegtuie tydens die Aviation Africa-lugskou tentoongestel. Dit het vliegtuie van die SALM-museum ingesluit. Daar was die Spitfire IX, twee Sikorsky S-55-helikopters, ’n Anson-neus-en-stuurkajuitdeel, ’n Fairchild Argus, ’n Percival Prentice en ’n Tiger Moth. ==== Sikorsky S-55 CR-ALO ==== Sikorsky S-55 CR-ALO is tydens die lugskou met twee dekals gesien, naamlik die reeksnommer A4 en ’n SALM-kasteel. Hierdie helikopter het die konstruksienommer 55-959 en is in 1956 deur die SALM gekoop (hy het die reeksnommer A4 in die SALM gehad). Daarna is dit as ZS-HCO aan Autair verkoop. Autair het die masjien as CR-ALO na sy Mosambiekse filiaal oorgeplaas (die masjien is in Januarie 1970 as CR-ALO geregistreer en die registrasie CR-ALO is in Julie 1977 gekanselleer). Ná kansellasie is CR-ALO vir vliegdoeleindes tydelik as “ZS-O” geregistreer en het toe na die SALM-museum gegaan.<ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=November 1980 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |isbn=0 85130 084 7 |location=Tunbridge, Kent, England |publication-date=1981 |pages=34, 198 |language=en}}</ref> ==== Percival Prentice VS609 ==== Die Percival P-40 Prentice T Merk 1 met die reeksnommer VS609 (kode P) het die konstruksienommer PAC/207 en is in 1949 gebou. Die vliegtuig se vorige identiteite is VS609 (Koninklike Britse Lugmag), G-AOPL (30 Mei 1956 geregistreer; 24 April 1967 na eienaar in Suid-Afrika oorgeplaas) en ZS-EUS (20 Oktober 1967 geregistreer; 11 Augustus 1971 gekanselleer).<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |location=Newredruth, South Africa |pages=17 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=November 1980 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=1981 |isbn=0 85130 084 7 |location=Tunbridge, Kent, England |pages=181 |language=en}}</ref> ==== Spitfire ''Evelyn'' ==== ''Evelyn'' het die lewe as ’n Supermarine Spitfire H.F.IXc/e met die nommer MA793 begin en het die reeksnommer 5601 in die SALM gehad. MA793 het op 30 September 1948 in Suid-Afrika aangekom. Nommer 5601 is as onderdeelbron gebruik en is in 1954 aan die Meerhof-hospitaal vir Gestremde Kinders verkoop, waar die vliegtuig gebly het totdat dit in 1967 deur Larry Barnett gekoop is. Die vegvliegtuig is gedurende die volgende agt jaar gerestoureer en is in September 1975 by die fasiliteite van die Atlas-vakleerlingskool onthul. Die vliegtuig was as PT672 met die kode WR-RR van die SALM se eskader nommer 40 van die Tweede Wêreldoorlog geverf. ''Evelyn'' het tot 1986 in Suid-Afrika gebly.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=The S.A.A.F. Museum |date=August 1977 |publisher=Aviation Society of Africa |location=Newredruth, South Africa |pages=9 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=The Spitfire in South African Air Force Service |date=September 2001 |publisher=GR Printing and Publishing |year=2001 |isbn=0-958 4437-1-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=137 |language=en}}</ref> === Lugmagbasis Durban-opedag 15 Julie 1980 === Die [[Supermarine Spitfire]] Merk IX met die reeksnommer PT672 en die naam ''Evelyn'' het op 15 Julie 1980 aan die Lugmagbasis Durban-opedag deelgeneem. Die Supermarine Spitfire Merk IX met die reeksnommer PT672 word op 15 Julie 1980 by Durban gesien. “WR” is die kode wat 40 Eskader gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik het. Die wapen van 40 Eskader kan op die neus van die vegvliegtuig gesien word. Die vliegtuig is gereed om na die aanloopbaan te ry en met sy vliegvertoning te begin. === Lugskoue wat van 1991 tot 2005 gehou is === ==== Internasionale Museumdag 18 Mei 1991 ==== Internasionale Museumdag is op 18 Mei 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Verskillende lugvaartuie van die SALM-museum kon op hierdie dag by Swartkop gesien word. Dit het die volgende vliegtuie en helikopters ingesluit: Sud Aviation Alouette II nommer 22, Westland Wasp nommer 96, Aerospatiale Super Frelon nommer 309, Hawker Siddeley Buccaneers nommers 414 en 421, Dassault Mirage IIICZ nommer 804, Dassault Mirage IIIBZ nommer 816, Dassault Mirage IIIRZ nommer 835, Shackletons nommers 1716 en 1721, Sikorsky S-51 nommer A1, Sikorsky S-55 nommer A5, Hunting Provost nommer RR137 van die Koninklike Rhodesiese Lugmag en Lockheed Ventura TS306 (hy was voorheen van die SAL-vakleerlingskool en was bestem om reeksnommer 6498 van die SALM-museum te word). Van hierdie lugvaartuie kon vlieg en was deel van die SALM-museumvlug en ander is normaalweg staties ten toon gestel. ==== '''Lugskou op 15 Mei 1993''' ==== ’n Lugskou om die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop te vier het op 15 Mei 1993 plaasgevind. ==== Museumvliegdag 21 Augustus 1993 ==== Die eerste vliegdag van die SALM-museum het op 21 Augustus 1993 by Swartkop plaasgevind. ==== Lugmagbasis Waterkloof 5 in September 2000 en September 2002 ==== Die SALM het in 2000 sy 80ste bestaansjaar gevier. Verskeie lugskoue het gedurende die jaar 2000 plaasgevind, waarvan een in September by Lugmagbasis Waterkloof was. Die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling is in September 2000 en September 2002 by Waterkloof gehou. Vliegtuie van die SALM-museum was tydens al drie geleenthede te sien. ===== [[Lugmagbasis Waterkloof]] September 2000 ===== ; Die SALM het in 2000 sy 80ste bestaansjaar gevier. Verskeie lugskoue het gedurende die jaar plaasgevind, waarvan een in September 2000 by Lugmagbasis Waterkloof was. Die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling is in September 2000 en September 2002 by Waterkloof gehou. Vliegtuie van die SALM-museum was tydens al drie geleenthede te sien. In die jaar 2000 was die Suid-Afrikaanse Lugmag 80 jaar oud. Verjaarsdagvieringe het op verskeie plekke in Suid-Afrika plaasgevind. Die hoogtepunt van hierdie vieringe was die SALM 80 Internasionale Lugskou by Lugmagbasis Waterkloof weens internasionale deelname. Die militêre skou het van 8 tot 9 September 2000 geduur en het met Africa Aerospace and Defence (AAD 2000) saamgeval. AAD 2000 is van 5 tot 7 September gehou. ===== Lugmagbasis Waterkloof September 2002 ===== Vliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum is in September 2002 gesien gedurende die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling wat by Waterkloof gehou is. ==== Swartkop 17 September 2005 ==== Swartkop het ’n ryk geskiedenis. Toe Swartkop as aktiewe SALM-basis gesluit is, was dit die oudste SALM-basis (ongeveer 75 jaar oud) – die basis het tot stand gekom toe die SALM gebore is. Baie geskiedkundige besoeke het gedurende die basis se vroeë jare plaasgevind. In ’n stadium het FASK die SA Historiese Vlug, die Harvard-klub van Suid-Afrika, die hooftak van die SALM-museum en 17 Eskader van die SALM gehuisves. Swartkop is egter ten tye van die lugskou weer as SALM-basis gebruik totdat probleme met die aanloopbaan by Lugmagbasis Waterkloof uitgesorteer kon word. Die burgerlike operateurs is gevra om te verhuis. ===== Uitgestalde SALM-museumvliegtuie ===== [[Lêer:6112 2005-09-17 FASK 006 shd25.jpg|alt=Hierdie foto is vroeg die oggend op 17 September 2005 geneem. Die kamele het deel uitgemaak van die vermaak wat gedurende die dag verskaf is. Die vliegtuig is Lockheed Ventura 6112. Die ander vliegtuie (in die agtergrond) is (van links na regs) ’n Transall met die reeksnommer 337, ’n DC-4 met die reeksnommer 6902 en Lodestar ZS-ATL. Ander lugvaartuie, wat regs van 6112 gesien kan word, is ’n Super Frelon-helikopter (nommer 309) en ’n Impala Merk I-straalopleidingsvliegtuig. Al hierdie lugvaartuie het aan die SALM-museum behoort.|duimnael|250x250px|’n Ventura met kamele en ander SALM Museum-lugvaartuie word op 17 September 2005 by Swartkop gesien.]] Rondom hierdie tyd is sommige van die SALM-museum se vliegtuie permanent buite ten toon gestel terwyl ander binne (in die verskillende loodse en die vertoonsaal) ten toon gestel is. Hoewel sommige van die vliegtuie wat buite ten toon gestel is in ’n swak toestand was, was dié van die Museumvlug in ’n uitstekende toestand.  Om plek vir statiese uitstallings te maak is sommige van die permanent ten toon gestelde SALM-museumvliegtuie verskuif. ’n Lugskou soos hierdie bied die algemene publiek ’n uitstekende geleentheid om na die verskillende ten toon gestelde vliegtuie te kyk en die Museumvlug in aksie te sien. Die artefakte by die Museum wat staties ten toon gestel word, was baie gewild – mense het na die verskillende uitstallings gekyk en byvoorbeeld tougestaan om ’n geleentheid te kry om die SAL-museum se Airbus A300-nabootser te sien en te voel hoe dit is om in een te sit. Buiten die A300-nabootser was daar ’n Link-, ’n Impala- en ’n Cheetah D-nabootser. Al hierdie nabootsers het toeskouers ’n idee gegee van die fasiliteite wat gebruik is en word om die lugvaarders van die verskillende generasies op te lei. ==== Lugskou Makhado 8 Oktober 2005 ==== == Fotogalery == {{Location map+|Suid-Afrika|float=right|width=270|caption=Die museum se drie takke|places= {{Location map~|Suid-Afrika |label=[[Port Elizabeth-lughawe]]|lat=-33.9896|long=25.6179|position=top}} {{Location map~|Suid-Afrika|label=[[Lugmagbasis Swartkop]] |lat=-25.8058|long=28.1619 |position=top}} {{Location map~|Suid-Afrika|label=[[Lugmagbasis Ysterplaat]] |lat=-33.9057|long=18.4954 |position=top}} }} <gallery caption="Lugmagbasis Swartkop" mode=nolines> Lêer:SAAF-RSA3-001.jpg|LEO-vuurpul Lêer:Patterson No2 Biplane-Replica-001.jpg|Replika van 'n Patterson Nommer 2-dubbeldekker Lêer:SAAF-Avro Shackleton-002.jpg|[[Avro Shackleton]] Lêer:SAAF-Cheetah-001.jpg|Cheetah C Lêer:South African Air Force Mustang in AFB Swartkop.jpg|'n [[North American P-51 Mustang]] Lêer:SAAF Buccaneer on static display with munitions and radar.jpg|'n [[Blackburn Buccaneer]] met ammunisie en radarstelsel Lêer:SAAF Mirage III's, Impala and Cheetah aircraft on AFB Swartkop as part of the South African Air Force Museum.jpg|Vegvliegtuie op uitstalling </gallery> <gallery caption="Lugmagbasis Ysterplaat" mode=nolines> Lêer:Avro Shackleton Mk.3 SAAF.jpg|''Shackleton 1722'' Lêer:Inside hangar at Ysterplaat AFB.jpg|Mirage F1 Lêer:Display at SAAF Museum, Ysterplaat.jpg|Uitstalling by Ysterplaat </gallery> <gallery caption="Port Elizabeth-lughawe" mode=nolines> Lêer:South Africa-Friends of the Airforce-T6-Texan(Hardward)01.jpg|'n [[North American T-6 Texan]] wat gerestoureer word. Lêer:Skimmerfoil Jorg IV-001.jpg|Skimmerfoil Jorg IV Lêer:Armstrong Siddeley Cheetah(Oxford)01.jpg|'n ''Airspeed Oxford'' onder restourasie </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://saafmuseum.org.za/ Die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum se amptelike webwerf] {{Koördinate|25|48|22|S|28|09|39.9|O|aansig=titel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Kaapstad]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Port Elizabeth]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Pretoria]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] njrpbdcyooifyzdcxp4b98wnb8b7ac3 0 120797 2917944 2771568 2026-07-17T09:19:44Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ 2917944 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Suid-Afrika |Flag_suffix = 1928 |Grand Prix = Suid-Afrikaanse Grand Prix |GP_Suffix = |Image = Kyalami 1961 - 1988 Layout.png |Caption = |Official name = |Location = [[Kyalami Grand Prix-renbaan|Kyalami]]<br />[[Transvaal]], [[Suid-Afrika]] |Date = 19 Oktober |Year = 1985 |Race_No = 15 |Season_No = 16 |Course = Permanente renfasiliteit |Course_mi = 2.550 |Course_km = 4.104 |Distance_laps = 75 |Distance_mi = 191.258 |Distance_km = 307.800 |Weather = Droog |Pole_Driver = [[Nigel Mansell]] |Pole_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Pole_Time = 1:02.366 |Pole_Country = GBR |Fast_Driver = [[Keke Rosberg]] |Fast_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Fast_Time = 1:08.149 |Fast_Lap = 74 |Fast_Country = Finland |First_Driver = [[Nigel Mansell]] |First_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |First_Country = GBR |Second_Driver = [[Keke Rosberg]] |Second_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Second_Country = Finland |Third_Driver = [[Alain Prost]] |Third_Team = [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] |Third_Country = Frankryk |Lapchart = {{F1Laps1985|RSA}} }} Die '''[[1985]] [[Formule Een]] [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]]''' is op [[19 Oktober]] [[1985]] op die [[Kyalami Grand Prix-renbaan]] in [[Midrand]], [[Suid-Afrika]] gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen en is deur die Brit [[Nigel Mansell]] in 'n [[Williams F1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' | 75 | 1:28:22.866 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' | 75 | + 7.572 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Porsche|TAG]]''' | 74 | + 1 rondte | 9 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{SE-VLAG}} '''[[Stefan Johansson]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 74 | + 1 rondte | 16 | '''3''' |- ! 5 | 17 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Arrows]]-[[BMW]]''' | 74 | + 1 rondte | 11 | '''2''' |- ! 6 | 18 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Arrows]]-[[BMW]]''' | 74 | + 1 rondte | 10 | '''1''' |- ! 7 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 73 | + 2 rondtes | 17 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{IT-VLAG}} Elio de Angelis | [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Renault]] | 52 | Enjin | 6 | &nbsp; |- ! NF | 29 | {{IT-VLAG}} Pierluigi Martini | [[Minardi]]-Motori Moderni | 45 | Verkoeler | 20 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] | 37 | Turbo | 8 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 16 | Ongeluk | 19 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Renault]] | 8 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 8 | Turbo | 15 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 6 | Enjin | 2 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} Piercarlo Ghinzani | Toleman-Hart | 4 | Enjin | 13 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} Teo Fabi | Toleman-Hart | 3 | Enjin | 7 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 3 | Enjin | 5 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{NL-VLAG}} Huub Rothengatter | Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 1 | Elektriese probleem | 21 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 0 | Ongeluk | 12 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 0 | Ongeluk | 14 | &nbsp; |- ! NS | 33 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | Lola-Hart | 0 | Siek | 18 | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Sport in Johannesburg]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1985|Suid-Afrika]] cvtcogr3j74rwre3pqf0n1qb6gxl2ko 2917945 2917944 2026-07-17T09:21:45Z Aliwal2012 39067 2917945 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Suid-Afrika |Flag_suffix = 1928 |Grand Prix = Suid-Afrikaanse Grand Prix |GP_Suffix = |Image = Kyalami 1961 - 1988 Layout.png |Caption = |Official name = |Location = [[Kyalami Grand Prix-renbaan|Kyalami]]<br />[[Transvaal]], [[Suid-Afrika]] |Date = 19 Oktober |Year = 1985 |Race_No = 15 |Season_No = 16 |Previous_round = 1985 Europese Grand Prix |Next_round = 1985 Australiese Grand Prix |Course = Permanente renfasiliteit |Course_mi = 2.550 |Course_km = 4.104 |Distance_laps = 75 |Distance_mi = 191.258 |Distance_km = 307.800 |Weather = Droog |Pole_Driver = [[Nigel Mansell]] |Pole_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Pole_Time = 1:02.366 |Pole_Country = GBR |Fast_Driver = [[Keke Rosberg]] |Fast_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Fast_Time = 1:08.149 |Fast_Lap = 74 |Fast_Country = Finland |First_Driver = [[Nigel Mansell]] |First_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |First_Country = GBR |Second_Driver = [[Keke Rosberg]] |Second_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Second_Country = Finland |Third_Driver = [[Alain Prost]] |Third_Team = [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] |Third_Country = Frankryk |Lapchart = {{F1Laps1985|RSA}} }} Die '''[[1985]] [[Formule Een]] [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]]''' is op [[19 Oktober]] [[1985]] op die [[Kyalami Grand Prix-renbaan]] in [[Midrand]], [[Suid-Afrika]] gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen en is deur die Brit [[Nigel Mansell]] in 'n [[Williams F1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' | 75 | 1:28:22.866 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' | 75 | + 7.572 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Porsche|TAG]]''' | 74 | + 1 rondte | 9 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{SE-VLAG}} '''[[Stefan Johansson]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 74 | + 1 rondte | 16 | '''3''' |- ! 5 | 17 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Arrows]]-[[BMW]]''' | 74 | + 1 rondte | 11 | '''2''' |- ! 6 | 18 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Arrows]]-[[BMW]]''' | 74 | + 1 rondte | 10 | '''1''' |- ! 7 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 73 | + 2 rondtes | 17 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{IT-VLAG}} Elio de Angelis | [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Renault]] | 52 | Enjin | 6 | &nbsp; |- ! NF | 29 | {{IT-VLAG}} Pierluigi Martini | [[Minardi]]-Motori Moderni | 45 | Verkoeler | 20 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]] | 37 | Turbo | 8 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} Philippe Streiff | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 16 | Ongeluk | 19 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Renault]] | 8 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 8 | Turbo | 15 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 6 | Enjin | 2 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} Piercarlo Ghinzani | Toleman-Hart | 4 | Enjin | 13 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} Teo Fabi | Toleman-Hart | 3 | Enjin | 7 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 3 | Enjin | 5 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{NL-VLAG}} Huub Rothengatter | Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 1 | Elektriese probleem | 21 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 0 | Ongeluk | 12 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 0 | Ongeluk | 14 | &nbsp; |- ! NS | 33 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | Lola-Hart | 0 | Siek | 18 | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Sport in Johannesburg]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1985|Suid-Afrika]] g5t6dc7us3o91xds24bqdgc0jswabyf 0 122651 2917810 2380277 2026-07-16T18:04:23Z The Explaner 101843 2917810 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Palaeanodonta | image = Palaeanodonta 2.jpg | image_text = | fossil_range = {{Fossiel tydperk-65|60|50}} | classis = [[Mammalia]] | superordo = [[Laurasiatheria]] | unranked_superordo = Ferae | ordo = [[Pholidota]] ? | subordo = '''Palaeanodonta''' |taxon = Palaeanodonta }} Die '''Palaeanodonta''' is 'n groep [[Uitgestorwe spesie|uitgestorwe]] [[soogdier]]e. Hulle is verwant aan die [[Ietermagog|Ietermagoë]] en word soms as 'n suborde van die orde Pholidota beskou. Ander navorsers beskou hulle as 'n sustergroep daarvan in 'n klade Pholidotamorpha. Die groep se lede was grawende insektivore diere Hulle word van die midde-[[Paleoseen]] tot die vroeë [[Eoseen]] in [[Noord-Amerika]], [[Europa]] en die oostelike [[Asië]] aangetref. == Taksonomie == * Orde Pholidota / Pholidotamorpha ** Onderorde/Orde Palaeanodonta *** Familie [[Escavadontidae]] *** Familie [[Epoicotheriidae]] *** Familie [[Metacheiromyidae]] *** ?''[[Ernanodon]]'' == Bronne == * The beginning of the age of mammals. KD Rose. * The phylogeny of living and extinct pangolins (Mammalia, Pholidota) and associated taxa: a morphology based analysis. TJ Gaudin et al. Journal of Mammalian Evolution (2009). {{Wikivertaling|taal=nl|titel=Palaeanodonta|oldid=48186144|datum=20170620}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Uitgestorwe soogdiere]] 72sl4i599a7xrapq20fsf7ari95e1k7 0 207570 2917905 2493114 2026-07-17T03:30:30Z ~2026-35305-78 209507 /* */ Columbus, GA. 2917905 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Wayne Brady | Beeld = Wayne Brady 2015.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Wayne Alphonso Brady | Alias = | Geboortedatum = {{Birth date and age|1972|06|02|df=yes}} | Geboorteplek = [[Columbus, Georgië|Columbus]][[Georgië|GA]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, skrywer, en vervaardiger | Aktiewe jare = 1990- | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0103750 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Wayne Brady''' (gebore 2 Junie 1972) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, skrywer, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent ''Foodfight!'' (2012) en in die televisiereekse ''Whose Line Is It Anyway?'' (1998), ''The Wayne Brady Show'' (2002), en ''Sofia the First'' (2013). == Filmografie == === Rolprente === * 2004: ''Clifford's Really Big Movie'' * 2006: ''Crossover'' * 2007: ''The List'' * 2012: ''Foodfight!'' * 2013: ''1982'' * 2014: ''The Hero of Color City'' * 2015: ''VeggieTales: Noah's Ark'' * 2016: ''Straight Outta Oz'' * 2017: ''Behind the Curtain: Todrick Hall'' * 2019: ''WRZ: White Racist Zombies'' * ''4 Days from Nowhere'' * ''The Loud House'' === Televisiereekse === * 1996: ''Quick Witz'' * 1998: ''Whose Line Is It Anyway?'' * 1998: ''Vinyl Justice'' * 1998: ''Strassman'' * 1999: ''The Martin Short Show'' * 2000: ''The Cindy Margolis Show'' * 2001: ''The Wayne Brady Show'' * 2002: ''The Wayne Brady Show'' * 2006: ''Celebrity Duets'' * 2006: ''That's What I'm Talking About'' * 2006: ''Square Off'' * 2007: ''Joke's on You'' * 2007: ''Don't Forget the Lyrics!'' * 2009: ''I Get That a Lot'' * 2009: ''Let's Make a Deal'' * 2010: ''Fake It Til You Make It'' * 2011: ''The Rosie Show'' * 2012: ''Trust Us with Your Life'' * 2013: ''Sofia the First'' * 2013: ''Whose Line Is It Anyway?'' * 2014: ''Quiet on the Set'' * 2015: ''Being Fabulous Rocks! T.V. Show'' * 2015: ''The Boris & Nicole Show'' * 2015: ''Open Carrie'' === Televisierolprente === * 1994: ''On Promised Land'' * 2003: ''The Electric Piper'' * 2004: ''Going to the Mat'' * 2004: ''TV Guide Close Up: From Comedy Club to Primetime'' * 2004: ''Broadway on Broadway'' * 2004: ''An Evening of Stars: 25th Anniversary Tribute to Lou Rawls'' * 2005: ''The 8th Annual Soul Train Christmas Starfest'' * 2005: ''Jim Brickman at the Magic Kingdom: The Disney Songbook'' * 2006: ''Flirt'' * 2006: ''The Brandon T. Jackson Show'' * 2007: ''Fox Fall Preview 2007'' * 2009: ''An Evening of Stars: Tribute to Patti LaBelle'' * 2009: ''Wayne Brady Live'' * 2012: ''Sofia the First: Once Upon a Princess'' * 2014: ''Fox's Cause for Paws: An All-Star Dog Spectacular'' * 2018: ''The 45th Annual Daytime Emmy Awards'' === Video's === * 1997: ''Safety Smart'' * 2005: ''Stuart Little 3: Call of the Wild'' * 2006: ''The Adventures of Brer Rabbit'' * 2009: ''The Katt Phenomenon'' * 2010: ''Katt Williams: 9 Lives'' * 2010: ''Every Little Step'' * 2010: ''RENT at the Hollywood Bowl'' * 2011: ''You Are What You Eat'' * 2012: ''Crispus Attucks: Today Was a Good Day'' * 2013: ''Whistle While I Work It'' * 2017: ''Khalid: Young Dumb & Broke'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0103750|Wayne Brady}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Brady, Wayne}} [[Kategorie:Amerikaanse sangers]] [[Kategorie:Geboortes in 1972]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] 66icfcp8j4nfftd8y2lcf4dgzvtvg1h 0 208251 2917904 2684732 2026-07-17T03:26:37Z ~2026-35305-78 209507 /* Televisiereekse */ 1990: "90210". 2917904 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = James Eckhouse | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = James Hays Eckhouse | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1955|2|14}} | Geboorteplek = [[Chicago]], [[Illinois]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 seuns | Skool = Juilliard School (BFA) | Universiteit = | Beroep = Akteur, regisseur, en vervaardiger | Aktiewe jare = 1982- | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0248698 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''James Eckhouse''' (gebore 14 Februarie 1955) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, regisseur, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Big'' (1988), ''Junior'' (1994), ''Guess Who'' (2005), en ''The Avengers'' (2012). == Filmografie == === Rolprente === * 1985: ''Blue Heaven'' * 1988: ''Big'' * 1994: ''Junior'' * 2002: ''Cathedral'' * 2005: ''Guess Who'' * 2006: ''Jimmy and Judy'' * 2012: ''The Avengers'' * 2016: ''The Boy on the Train'' === Televisiereekse === * 1987: ''CBS Summer Playhouse'' * 1988: ''Annie McGuire'' * 1990: ''90210'' * 2017: ''High & Mighty'' === Televisierolprente === * 1988: ''The Christmas Wife'' * 1993: ''Moment of Truth: Why My Daughter?'' * 1995: ''Spring Fling!'' * 1999: ''Jingle Bells'' * 2003: ''Beverly Hills, 90210: 10-Year High School Reunion'' * 2016: ''The Engagement Clause'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0248698|James Eckhouse}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Eckhouse, James}} [[Kategorie:Geboortes in 1955]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] svjgo1uxp0sdi9k455qzhrgmrq9ws12 0 208700 2917843 2914585 2026-07-16T19:10:24Z Aliwal2012 39067 2917843 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Anthony Guidera | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1990–2005 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0346736 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Anthony Guidera''' (18 Oktober 1960 – 6 Junie 2026) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Species'' (1995), ''The Rock'' (1996), ''The Postman'' (1997), en ''Armageddon'' (1998). == Filmografie == === Rolprente === * 1995: ''Species'' * 1996: ''The Rock'' * 1997: ''The Postman'' * 1998: ''Armageddon'' * 1998: ''Heist'' * 2005: ''L.A. Dicks'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0346736|Anthony Guidera}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Guidera, Anthony}} [[Kategorie:Geboortes in 1960]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] oxgsfhe92b624xkq2ftxqw5mx7mf8nc 2917844 2917843 2026-07-16T19:10:37Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Lewende mense]] verwyder ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2917844 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Anthony Guidera | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1990–2005 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0346736 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Anthony Guidera''' (18 Oktober 1960 – 6 Junie 2026) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Species'' (1995), ''The Rock'' (1996), ''The Postman'' (1997), en ''Armageddon'' (1998). == Filmografie == === Rolprente === * 1995: ''Species'' * 1996: ''The Rock'' * 1997: ''The Postman'' * 1998: ''Armageddon'' * 1998: ''Heist'' * 2005: ''L.A. Dicks'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0346736|Anthony Guidera}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Guidera, Anthony}} [[Kategorie:Geboortes in 1960]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] 4rbyjzm9wx1abjis2m8gxe1d7g216fr 0 217313 2917899 2104363 2026-07-17T03:20:40Z ~2026-35305-78 209507 /* */ Sterf 8-15-2.026, op 91. 2917899 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Hal Williams | Beeld = Hal Williams, Waltons 40th Anniversary 2012.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Halroy Candis Williams | Alias = | Geboortedatum = [[14 Desember]] [[1934]] | Geboorteplek = [[Columbus (Ohio)|Columbus]], [[Ohio|OH]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2026|07|15|1934|12|15|df=yes}} | Sterfplek = Rancho Mirage, [[Kalifornië|CA]], Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1970-2013 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0930724 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Hal Williams''' (14 Desember 1938 - [[15 Julie]] [[2026]]) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Guess Who'' (2005) en ''Flight'' (2012), en in die televisiereekse ''Sanford and Son'' (1972) en ''227'' (1985). == Filmografie == === Rolprente === * 1980: ''On the Nickel'' * 2005: ''Guess Who'' * 2012: ''Flight'' === Televisiereekse === * 1972: ''Sanford and Son'' * 1975: ''On the Rocks'' * 1981: ''Private Benjamin'' * 1981: ''Thirsty Workers'' * 1985: ''227'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0930724|Hal Williams}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Williams, Hal}} [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] a39xrnlwiwtsmmpw4g761zj5f18c12k 2917900 2917899 2026-07-17T03:21:35Z ~2026-35305-78 209507 /* */ Columbus, OH. 2917900 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Hal Williams | Beeld = Hal Williams, Waltons 40th Anniversary 2012.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Halroy Candis Williams | Alias = | Geboortedatum = [[14 Desember]] [[1934]] | Geboorteplek = [[Columbus]], [[Ohio|OH]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2026|07|15|1934|12|15|df=yes}} | Sterfplek = Rancho Mirage, [[Kalifornië|CA]], Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1970-2013 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0930724 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Hal Williams''' (14 Desember 1938 - [[15 Julie]] [[2026]]) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Guess Who'' (2005) en ''Flight'' (2012), en in die televisiereekse ''Sanford and Son'' (1972) en ''227'' (1985). == Filmografie == === Rolprente === * 1980: ''On the Nickel'' * 2005: ''Guess Who'' * 2012: ''Flight'' === Televisiereekse === * 1972: ''Sanford and Son'' * 1975: ''On the Rocks'' * 1981: ''Private Benjamin'' * 1981: ''Thirsty Workers'' * 1985: ''227'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0930724|Hal Williams}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Williams, Hal}} [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] ek9o6o8nmfh4p8wdgqu8n0d2znkp1n4 2917901 2917900 2026-07-17T03:23:04Z ~2026-35305-78 209507 /* */ Columbus, OH. 2917901 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Hal Williams | Beeld = Hal Williams, Waltons 40th Anniversary 2012.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Halroy Candis Williams | Alias = | Geboortedatum = [[14 Desember]] [[1934]] | Geboorteplek = [[Columbus, Ohio|Columbus]], [[Ohio|OH]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2026|07|15|1934|12|15|df=yes}} | Sterfplek = Rancho Mirage, [[Kalifornië|CA]], Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1970-2013 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0930724 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Hal Williams''' (14 Desember 1938 - [[15 Julie]] [[2026]]) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Guess Who'' (2005) en ''Flight'' (2012), en in die televisiereekse ''Sanford and Son'' (1972) en ''227'' (1985). == Filmografie == === Rolprente === * 1980: ''On the Nickel'' * 2005: ''Guess Who'' * 2012: ''Flight'' === Televisiereekse === * 1972: ''Sanford and Son'' * 1975: ''On the Rocks'' * 1981: ''Private Benjamin'' * 1981: ''Thirsty Workers'' * 1985: ''227'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0930724|Hal Williams}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Williams, Hal}} [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] addi5ueg8kbzd19w5ndj6dl9vrv8mbl 2917902 2917901 2026-07-17T03:24:39Z ~2026-35305-78 209507 /* */ 1969-2.025. 2917902 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Hal Williams | Beeld = Hal Williams, Waltons 40th Anniversary 2012.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Halroy Candis Williams | Alias = | Geboortedatum = [[14 Desember]] [[1934]] | Geboorteplek = [[Columbus, Ohio|Columbus]], [[Ohio|OH]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2026|07|15|1934|12|15|df=yes}} | Sterfplek = Rancho Mirage, [[Kalifornië|CA]], Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1969-2025 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0930724 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Hal Williams''' (14 Desember 1938 - [[15 Julie]] [[2026]]) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Guess Who'' (2005) en ''Flight'' (2012), en in die televisiereekse ''Sanford and Son'' (1972) en ''227'' (1985). == Filmografie == === Rolprente === * 1980: ''On the Nickel'' * 2005: ''Guess Who'' * 2012: ''Flight'' === Televisiereekse === * 1972: ''Sanford and Son'' * 1975: ''On the Rocks'' * 1981: ''Private Benjamin'' * 1981: ''Thirsty Workers'' * 1985: ''227'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0930724|Hal Williams}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Williams, Hal}} [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] 3w8etwz2a7at346uvftrr2giqxrr0so 2917911 2917902 2026-07-17T07:22:40Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2917911 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Hal Williams | Beeld = Hal Williams, Waltons 40th Anniversary 2012.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Halroy Candis Williams | Alias = | Geboortedatum = [[14 Desember]] [[1934]] | Geboorteplek = [[Columbus, Ohio|Columbus]], [[Ohio|OH]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2026|07|15|1934|12|15|df=yes}} | Sterfplek = Rancho Mirage, [[Kalifornië|CA]], Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1969-2025 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0930724 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Hal Williams''' ([[14 Desember]] [[1934]] – [[15 Julie]] [[2026]]) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Guess Who'' (2005) en ''Flight'' (2012), en in die televisiereekse ''Sanford and Son'' (1972) en ''227'' (1985). == Filmografie == === Rolprente === * 1980: ''On the Nickel'' * 2005: ''Guess Who'' * 2012: ''Flight'' === Televisiereekse === * 1972: ''Sanford and Son'' * 1975: ''On the Rocks'' * 1981: ''Private Benjamin'' * 1981: ''Thirsty Workers'' * 1985: ''227'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0930724|Hal Williams}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Williams, Hal}} [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] 95eyf6mwmac27yoz2fwbfe1vvbhwnki 2917912 2917911 2026-07-17T07:23:33Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2917912 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Hal Williams | Beeld = Hal Williams, Waltons 40th Anniversary 2012.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Halroy Candis Williams | Alias = | Geboortedatum = [[14 Desember]] [[1934]] | Geboorteplek = [[Columbus, Ohio|Columbus]], [[Ohio|OH]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2026|07|15|1934|12|15|df=yes}} | Sterfplek = Rancho Mirage, [[Kalifornië|CA]], Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1969–2025 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0930724 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Hal Williams''' ([[14 Desember]] [[1934]] – [[15 Julie]] [[2026]]) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Guess Who'' (2005) en ''Flight'' (2012), en in die televisiereekse ''Sanford and Son'' (1972) en ''227'' (1985). == Filmografie == === Rolprente === * 1980: ''On the Nickel'' * 2005: ''Guess Who'' * 2012: ''Flight'' === Televisiereekse === * 1972: ''Sanford and Son'' * 1975: ''On the Rocks'' * 1981: ''Private Benjamin'' * 1981: ''Thirsty Workers'' * 1985: ''227'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0930724|Hal Williams}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Williams, Hal}} [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] lvegq086x02wxrubedzwh2g5fz1igqg 2917913 2917912 2026-07-17T07:24:19Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2917913 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Hal Williams | Beeld = Hal Williams, Waltons 40th Anniversary 2012.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Halroy Candis Williams | Alias = | Geboortedatum = [[14 Desember]] [[1934]] | Geboorteplek = [[Columbus, Ohio|Columbus]], [[Ohio|OH]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Death date and age|2026|07|15|1934|12|15|df=yes}} | Sterfplek = Rancho Mirage, [[Kalifornië|CA]], Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1969–2025 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0930724 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Hal Williams''' ([[14 Desember]] [[1934]] – [[15 Julie]] [[2026]]) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Guess Who'' (2005) en ''Flight'' (2012), en in die televisiereekse ''Sanford and Son'' (1972) en ''227'' (1985). == Filmografie == === Rolprente === * 1980: ''On the Nickel'' * 2005: ''Guess Who'' * 2012: ''Flight'' === Televisiereekse === * 1972: ''Sanford and Son'' * 1975: ''On the Rocks'' * 1981: ''Private Benjamin'' * 1981: ''Thirsty Workers'' * 1985: ''227'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0930724|Hal Williams}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Williams, Hal}} [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] ozrdzei59l9w5vw17gsflurywz05dd1 0 222738 2917775 2651505 2026-07-16T13:58:39Z 23505953User 211118 2917775 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas persoon | naam = Douwe Gerbrandts Steyn | beeld = 150967.jpg | beeldonderskrif = Die amptelike geregistreerde Steyn-familiewapen (2013) | geboortedatum = c. 10 Julie 1631 | geboorteplek = [[Leeuwarden]], [[Friesland]], [[Nederland]] | sterfdatum = April 1700 | sterfplek = [[Stellenbosch]], [[Kaapkolonie]] | eggenoot = Rikstje Egberts, Maria Lozee | kinders = Age Douwez, Anna, Jacobus (stiefseun) | beroep = [[Messelaar]], [[Stadsingenieur]] | ouers = Gerbrand (Gerben) Jacobs, Antje Huigis }} '''Douwe Gerbrandts Steyn''' (gebore '''Douwe Gerbens'''; gedoop 10 Julie 1631 te [[Bozum]], [[Friesland]] – oorlede April 1700 in [[Stellenbosch]]) was 'n Nederlandse messelaar, die opsiener van die [[Moederkerk, Stellenbosch]] en later Stadsingenieur van [[Kaapstad]] vanaf 1697. Hy het teen 1672 in die [[Kaapkolonie]] aangekom waar hy as baasmesselaar vir die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] (VOC) gedien het. Terwyl tradisionele tekste en kommersiële heraldiek Steyn dikwels as die enigste stamvader van die Steyn-familie in Suid-Afrika aanhaal, openbaar moderne argivale navorsing 'n veel meer komplekse geskiedenis. Omdat "Steyn" waarskynlik 'n ambagsnaam was wat Douwe aangeneem het, en omdat die oorgrote meerderheid van Suid-Afrikaanse Steyns eintlik afstam van sy stiefseun, '''Jacobus Steyn''' (gebore uit sy tweede vrou, Maria Lozee van die VOC-Slawelosie), word Douwe eerder as die patriarg, en nie die definieerbare biologiese stamvader nie, beskou. == Vroeë lewe en die van == Historiese rekords uit [[Leeuwarden]] dui daarop dat sy geboortenaam waarskynlik '''Douwe Gerbens''' was. As 'n messelaar deur beroep, het hy vermoedelik die van "Steyn" (afgelei van die Nederlandse woord vir steen) as 'n beroepsidentifiseerder aangeneem nadat hy in die Kaap aangekom het. Sy vroeë handtekeninge in die Kaapse argiewe verskyn dikwels bloot as "Douwe", terwyl latere dokumente die handtekening "DG Steijn" vertoon. In Nederland was hy getroud met Rikstje Egberts. Hulle het een seun gehad, Age Douwez Stein, wat in Nederland agtergebly het en sy vader se eiendom in Weidum geërf het. == Die rol van Maria Lozee en die Slawelosie == Op 19 Augustus 1685 is Douwe getroud met '''Maria Lozee'''. Haar naam word in die huweliksregister as ''Maria loozee van de caap'' aangeteken. Historici stem grootliks saam dat "Lozee" 'n fonetiese spelling van ''losie'' is, wat direk verwys na die VOC-Slawelosie in Kaapstad. Maria was 'n slaaf van onbevestigde oorsprong; sommige historici vermoed sy was van Angolese of Maleise afkoms. == Die biologiese stamvader: Jacobus Steyn == Die algemene oortuiging dat Douwe Gerbrandts Steyn die biologiese stamvader is, word gekompliseer deur die geboorte van sy stiefseun, Jacobus Steyn. Jacobus is omstreeks 1683 of 1685 gebore. Omdat hy gebore is net voor of tydens Douwe en Maria se huwelik, is sy biologiese vader onseker. Douwe het hom egter as sy eie grootgemaak. Jacobus is op 4 Oktober 1706 getroud met Maria Potgieter, en die meeste Steyns in Suid-Afrika stam uit hierdie lyn. == Die vyf Steyn-families == Genealogiese navorsing bevestig dat daar minstens vyf afsonderlike, nie-verwante Steyn-stamme in Suid-Afrika is. Terwyl die lyn van Douwe en Jacobus verreweg die grootste is, het ander stamvaders soos Johan Michiel Steyn van Keulenburg later in die 18de eeu na die Kaap gekom. Die komplekse, multikulturele oorsprong van die familie word dikwels in kommersiële heraldiek (soos ouer koper-familiewapens) veralgemeen. Die nuwe, geregistreerde wapen (2013) deur H.C. 't Jong erken egter die messelaar-geskiedenis en die familie se wortels in sowel Nederland as Suid-Afrika. == Bronne == * Steyn-Jonker, Annami: Die Nasate van A.F.W. Steyn en E.M. Linde, 2021. * Muir, John: Steyn - die stamboom van 'n Afrikaner-familie. Huisgenoot, 1931. * Suid-Afrikaanse Geslagsregisters Volume 12, Genealogiese Instituut van Suid-Afrika. [[Kategorie:Suid-Afrikaanse stamvaders]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse families]] k8u5iajyhe620ek0dmftnwwoty9u8pg 2917776 2917775 2026-07-16T14:01:25Z 23505953User 211118 2917776 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas persoon | naam = Douwe Gerbrandts Steyn | beeld = 150967.jpg | beeldonderskrif = Die amptelike geregistreerde Steyn-familiewapen (2013) | geboortedatum = c. 10 Julie 1631 | geboorteplek = [[Leeuwarden]], [[Friesland]], [[Nederland]] | sterfdatum = April 1700 | sterfplek = [[Stellenbosch]], [[Kaapkolonie]] | eggenoot = Rikstje Egberts, Maria Lozee | kinders = Age Douwez, Anna, Jacobus (stiefseun) | beroep = [[Messelaar]], [[Stadsingenieur]] | ouers = Gerbrand (Gerben) Jacobs, Antje Huigis }} '''Douwe Gerbrandts Steyn''' (gebore '''Douwe Gerbens'''; gedoop 10 Julie 1631 te [[Bozum]], [[Friesland]] – oorlede April 1700 in [[Stellenbosch]]) was 'n Nederlandse messelaar, die opsiener van die [[Moederkerk, Stellenbosch]] en later Stadsingenieur van [[Kaapstad]] vanaf 1697. [[File:Steyn_Family_Crest.png|thumb|right|Die oorspronklike Steyn-familiewapen]] Hy het teen 1672 in die [[Kaapkolonie]] aangekom waar hy as baasmesselaar vir die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] (VOC) gedien het. Terwyl tradisionele tekste Steyn dikwels as die enigste stamvader van die Steyn-familie in Suid-Afrika aanhaal, openbaar moderne argivale navorsing 'n veel meer komplekse geskiedenis. == Vroeë lewe en die van == Historiese rekords uit [[Leeuwarden]] dui daarop dat sy geboortenaam waarskynlik '''Douwe Gerbens''' was. As 'n messelaar deur beroep, het hy vermoedelik die van "Steyn" as 'n beroepsidentifiseerder aangeneem nadat hy in die Kaap aangekom het. == Die rol van Maria Lozee en die Slawelosie == Op 19 Augustus 1685 is Douwe getroud met '''Maria Lozee'''. Haar naam word in die huweliksregister as ''Maria loozee van de caap'' aangeteken. Historici stem grootliks saam dat "Lozee" 'n fonetiese spelling van ''losie'' is, wat direk verwys na die VOC-Slawelosie in Kaapstad. == Die biologiese stamvader: Jacobus Steyn == Die algemene oortuiging dat Douwe Gerbrandts Steyn die biologiese stamvader is, word gekompliseer deur die geboorte van sy stiefseun, Jacobus Steyn. Jacobus is omstreeks 1683 of 1685 gebore. Jacobus is op 4 Oktober 1706 getroud met Maria Potgieter, en die meeste Steyns in Suid-Afrika stam uit hierdie lyn. == Bronne == * Steyn-Jonker, Annami: Die Nasate van A.F.W. Steyn en E.M. Linde, 2021. * Muir, John: Steyn - die stamboom van 'n Afrikaner-familie. Huisgenoot, 1931. de5v677cz490bnthrrzcsd6xmyjixx2 2917777 2917776 2026-07-16T14:01:27Z OutoModerator 183924 Wysigings deur [[Special:Contributions/23505953User|23505953User]] ([[User talk:23505953User|bespreking]]) teruggerol na laaste weergawe deur [[User:BurgertB|BurgertB]] 2651505 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Familiewapen Steyn met wapensertifikaat.jpg|duimnael|Die korrekte offisiëel geregistreerde Steyn familiewapen]] '''Douwe Gerbrandt Steyn''' (gedoop te Bozum, Friesland, op 10 Julie [[1631]] – oorlede April [[1700]] in Suid-Afrika) is een van die twee belangrikste [[Steyn|stamvaders]] van die [[Steyn]]s in [[Suid-Afrika]]. In 1657 is hy getroud met Rikstje Egberts in Friesland. Hulle het twee seuns gehad, Aege (1661) en Gerben (1663). Rikstje en die twee seuns is in Nederland oorlede. Douwe Gerbrandt Steyn het omstreeks 1671 van [[Leeuwarden]], [[Friesland]], na die [[Kaapkolonie|Kaap]] gekom. Sy eintlike naam is Douwe Gerbens, soos dit destyds gebruiklik in Friesland was. Sy voornaam was Douwe en Gerbens was sy patroniem (afgelei van die naam van sy vader). Die "Steyn" het hy eers in Suid-Afrika as 'n van begin gebruik en hy het sy voornaam en patroniem saam gebruik as voorname. Hy trou op 19 Augustus 1685 met Maria Lozee. Hy het Maria se seun, Jacobus, aangeneem. Jacobus Steyn is die biologiese stamvader van die grootste Steynfamilie in Suid-Afrika. Douwe het 'n belangrike rol gespeel in die bou van [[Kasteel die Goeie Hoop]]. == Bronne == * Steyn-Jonker, Annami: ''Die Nasate van A.F.W. Steyn en E.M. Linde, Hersiene Uitgawe.'' Eie publikasie, 2021. Drukwerk deur Nuus O Rama in Swellendam. * https://www.geni.com/people/Douwe-Gerbens-later-known-as-Douwe-Gerbrandt-Steyn/1489834 Neem kennis: hier kan u die mees opdatum inligting oor Douwe Gerbrandt Steyn kry. * Van Hemert, Maria: ''Die families van Ou Swellendam Deel 1 Steyn.'' Drostdy Museum, 1999. Baanbrekende ondersoek. * Muir, John: ''Steyn - die stamboom van 'n Afrikaner-familie''. Artikel in Die Huisgenoot, Deel 17; 18 Desember 1931; no. 508. Die eerste meer uitgebreide publikasie oor die Steyn familie in Suid-Afrika. Neem kennis: die inligting wat John Muir uit Nederland ontvang het, was onvolledig. * Suid-Afrikaanse Geslagsregisters Volume 12, bladsy 205; Genealogiese Instituut van Suid-Afrika. *http://www.e-family.co.za/ffy/g7/p7766.htm Webwerf versorg deur Delia Robertson *https://www.stamouers.com/stamouers/surnames-r-to-u/473-steyn-douw-gerbrandts * https://www.steyn.pro/family/genealogy/steyn/douwe/index.htm {{DEFAULTSORT:Steyn, Douw Gerbrandts}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse immigrante uit Nederland]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse stamvaders]] [[Kategorie:Geboortes in 1631]] [[Kategorie:Sterftes in 1700]] e7ofrwu10l4k3j96hiw0kjkqgt19age 0 256975 2917845 2893467 2026-07-16T19:15:56Z Aliwal2012 39067 2917845 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = John Nolan | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = John R. Nolan | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1938|5|22}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Engeland|Engelsman]] | Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2026|4|11|1938|5|22}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0634297 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''John Nolan''' (gebore 22 Mei 1938 – 11 April 2026) was 'n [[Engeland|Engelse]] [[akteur]]. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Following'' (1998), ''Batman Begins'' (2005), ''The Dark Knight Rises'' (2012), en ''Dunkirk'' (2017). == Filmografie == === Rolprente === * 1978: ''Terror'' * 1998: ''Following'' * 2005: ''Batman Begins'' * 2012: ''The Dark Knight Rises'' * 2017: ''Dunkirk'' === Televisiereekse === * 1970: ''Doomwatch'' * 2011: ''Person of Interest'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0634297|John Nolan}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Nolan, John}} [[Kategorie:Geboortes in 1938]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 21ste eeu]] 0p7sr7t5j7sysa0kbygqv32bi86fkiw 0 268600 2917838 2781959 2026-07-16T19:04:00Z Aliwal2012 39067 2917838 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = David Graham | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1925|7|11}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Engeland|Engelsman]] | Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2024|9|20|1925|7|11}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur en skrywer | Aktiewe jare = 1952–2024 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0333986 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''David Graham''' (gebore 11 Julie 1925 – 20 September 2024) was 'n [[Engeland|Engelse]] [[akteur]] en [[skrywer]]. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Thunderbirds Are GO'' (1966) en ''Supergirl'' (1984), en in die televisiereekse ''Supercar'' (1961) en ''Stingray'' (1964). == Rolprente == === Bioskoop === * 1962: ''K.I.L. 1'' * 1966: ''Thunderbirds Are GO'' * 1984: ''Supergirl'' * 2012: ''Peppa Pig: Flying a Kite and Other Stories'' === TV-reekse === * 1956: ''Dr. Jekyll and Mr. Hyde'' * 1958: ''Private Investigator'' * 1960: ''Four Feather Falls'' * 1961: ''Supercar'' * 1962: ''Fireball XL5'' * 1962: ''Sara and Hoppity'' * 1964: ''Stingray'' * 1965: ''Thunderbirds'' * 1967: ''Half Hour Story'' * 1969: ''The Secret Service'' * 1990: ''Moomin'' * 1992: ''So Haunt Me'' * 2004: ''Peppa Pig'' * 2007: ''Stand by for Action'' * 2009: ''Ben & Holly's Little Kingdom'' * 2015: ''Thunderbirds Are Go'' * 2015: ''Thunderbirds'' === TV-films === * 1952: ''Portrait of Peter Perowne'' * 2000: ''Mr. Thunderbird: The Gerry Anderson Story'' * 2015: ''Reggie & Thunderbirds: No Strings Attached'' === Videofilms === * 1984: ''Apple Mac: 1984'' * 2003: ''Future Memories: Making the Dalek Invasion of Earth'' * 2003: ''Talking Daleks'' * 2004: ''Full Boost Vertical: The Supercar Story'' * 2006: ''Creation of the Daleks'' * 2009: ''Drawn in Supermarionation'' * 2010: ''Ian Levine: Mission to the Unknown'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0333986|David Graham}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Graham, David}} [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1925]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] c3e2clwdyd69jk4x7x7zpjr5lms5l1y 2917839 2917838 2026-07-16T19:07:22Z Aliwal2012 39067 /* Rolprente */ 2917839 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = David Graham | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1925|7|11}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Engeland|Engelsman]] | Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2024|9|20|1925|7|11}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur en skrywer | Aktiewe jare = 1952–2024 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0333986 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''David Graham''' (gebore 11 Julie 1925 – 20 September 2024) was 'n [[Engeland|Engelse]] [[akteur]] en [[skrywer]]. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Thunderbirds Are GO'' (1966) en ''Supergirl'' (1984), en in die televisiereekse ''Supercar'' (1961) en ''Stingray'' (1964). == Filmografie == === Rolprente === * 1962: ''K.I.L. 1'' * 1966: ''Thunderbirds Are GO'' * 1984: ''Supergirl'' * 2012: ''Peppa Pig: Flying a Kite and Other Stories'' ===Televisiereekse=== * 1956: ''Dr. Jekyll and Mr. Hyde'' * 1958: ''Private Investigator'' * 1960: ''Four Feather Falls'' * 1961: ''Supercar'' * 1962: ''Fireball XL5'' * 1962: ''Sara and Hoppity'' * 1964: ''Stingray'' * 1965: ''Thunderbirds'' * 1967: ''Half Hour Story'' * 1969: ''The Secret Service'' * 1990: ''Moomin'' * 1992: ''So Haunt Me'' * 2004: ''Peppa Pig'' * 2007: ''Stand by for Action'' * 2009: ''Ben & Holly's Little Kingdom'' * 2015: ''Thunderbirds Are Go'' * 2015: ''Thunderbirds'' === Televisierolprente === * 1952: ''Portrait of Peter Perowne'' * 2000: ''Mr. Thunderbird: The Gerry Anderson Story'' * 2015: ''Reggie & Thunderbirds: No Strings Attached'' === Videofilms === * 1984: ''Apple Mac: 1984'' * 2003: ''Future Memories: Making the Dalek Invasion of Earth'' * 2003: ''Talking Daleks'' * 2004: ''Full Boost Vertical: The Supercar Story'' * 2006: ''Creation of the Daleks'' * 2009: ''Drawn in Supermarionation'' * 2010: ''Ian Levine: Mission to the Unknown'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0333986|David Graham}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Graham, David}} [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1925]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] tajmj0y6q4bol4dffx7c62mlfb2dsjc 0 277929 2917824 2893629 2026-07-16T18:48:45Z Birkho 128443 + handtekening 2917824 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Carl Maria von Weber | beeld = Caroline Bardua - Bildnis des Komponisten Carl Maria von Weber.jpg | beeldgrootte = 250px | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Carl Maria von Weber in 1821, portret deur Caroline Bardua | agtergrondkleur = klassiek | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1786|11|18}} | geboorteplek = Eutin, [[Heilige Romeinse Ryk]] | oorsprong = | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1786|11|18|1826|6|5}} | sterfplek = [[Londen]], [[Engeland]] | genre = Klassieke musiek en opera | beroep = komponis, pianis en dirigent | instrument = Kitaar en klavier | jare_aktief = 1798–1826 | etiket = [[File:Unterschrift Carl Maria von Weber deutscher Komponist, Dirigent und Pianist der Romantik.svg|200px]] | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Carl Maria von Weber''' (1786–1826) was 'n Duitse komponis, pianis en dirigent. Hy het benewens met die orkeswerke en kamermusiek wat hy gekomponeer het, veral roem verwerf as operakomponis. Carl Maria von Weber is op 18 November 1786 in Eutin in Holstein gebore en het vroeg tekens van musikale talent getoon. Hy het sy musiekopleiding by verskillende leermeesters ontvang en sy Opus 1, ''Ses klein fugas'', is in 1798 gepubliseer. In 1800 is sy eerste opera, ''Das Waldmädchen'' ("Die woudmeisie"), sonder welslae opgevoer en in 1803 was die eerste opvoering van ''Peter Schmoll'' ook 'n mislukking. Hy het egter met sy musiekstudies onder die invloedryke Abbé Vogler volgehou, en deur sy bemiddeling is Weber in 1804 aangestel as Kapellmeister in [[Breslau]]. Sy volgende pos was die van musiekdirekteur vir die hertog van [[Beiere]], vir wie se private orkes hy twee simfonieë gekomponeer het: In 1810 het Weber die Duitse operakomponis Meyerbeer in Darmstadt ontmoet en hy is sterk deur hom beïnvloed. In hierdie tyd het hy die Eerste Groot Konsert in C-majeur en sy eenbedryfopera ''Abu Hassan'' (1811) gekomponeer. Na besoeke aan [[Darmstadt]], [[München]] en [[Berlyn]] is Weber in 1813 aangestel as dirigent van die [[Praag]]se Opera. Sy voortreflike werk in Praag, wat die voorbereiding van sy gehore by wyse van gepubliseerde artikels ingesluit het, het hom bekend gemaak en aan die begin van 1817 is hy aangestel as direkteur van die Dresdense Opera. In dieselfde jaar is hy met die sangeres Caroline Brandt getroud. Benewens sy werk by die Dresden-opera het hy nog tyd gevind om te komponeer. Die gewilde ''Uitnodiging tot die Dans'' en die Konsertstuk, Opus 79, dateer uit sy jare in [[Dresden]]. In Dresden het Weber ook die opera ''Der Freischütz'' begin komponeer, wat in 1821 met groot welslae in Berlyn opgevoer is. Met hierdie opera en die volgende een, ''Euryanthe'' (1823), het Weber die Duitse nasionale opera gevestig en die weg voorberei vir die operas van [[Richard Wagner]]. Afgesien van die gewildheid wat Weber in [[Duitsland]] geniet het, het sy roem gou deur [[Europa]] versprei. Hy het van Covent Garden ([[Londen]]) 'n opdrag ontvang vir ’n opera, ''Oberon'', wat in 1826 met groot welslae in Londen opgevoer is. Weber is op 5 Junie 1826 in Londen oorlede. == Bronnelys == * ''[[Wêreldspektrum]]'', 1982, {{ISBN|0-908409-70-2}}, volume 29, bl. 89, 90 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Carl-Maria-von-Weber|title=Carl Maria von Weber|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=14 Oktober 2019}} * {{en}} {{Find a Grave|6820952}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:von Weber, Carl Maria}} [[Kategorie:Duitse dirigente]] [[Kategorie:Duitse komponiste]] [[Kategorie:Duitse pianiste]] [[Kategorie:Geboortes in 1786]] [[Kategorie:Sterftes in 1826]] 6t20wz75suk620xai0r523nyq6mg9xb 3 312115 2917811 2257955 2026-07-16T18:24:25Z Ternarius 33119 Ternarius het bladsy [[Gebruikerbespreking:Nikola Kolundžić]] na [[Gebruikerbespreking:John123XyZ]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Nikola Kolundžić|Nikola Kolundžić]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/John123XyZ|John123XyZ]]" 2257955 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op "Stoor bladsy" om enige bewerkings te stoor. |} |} — [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 01:31, 29 Augustus 2020 (UTC) qsr4qhqoghmycxz68i480dyfh67b17x 0 348510 2917837 2823245 2026-07-16T19:02:41Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2917837 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | honorific_prefix = | name = Catherina Magdelena Joubert | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = | image = | image_size = | image_upright = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!--{{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline,title}}--> | home_town = | other_names = | pronounce = | residence = | citizenship = | nationality = [[Suid-Afrika]]ans | fields = Wetenskapskommunikasie | workplaces = [[Universiteit Stellenbosch]] | patrons = | education = BS Voedselwetenskap (1984)<br/>BS (Hons) 1986<br/>BA Joernalistiek (Hons) 1987<br/>MS Landbouwetenskap (1989)<br/>PhD (2018) | alma_mater = [[Universiteit van Pretoria]] (MS)<br/>[[Universiteit Stellenbosch]] (PhD) | thesis_title = <!--(or | thesis1_title = and | thesis2_title = )--> | thesis_url = <!--(or | thesis1_url = and | thesis2_url = )--> | thesis_year = | doctoral_advisor = <!--(or | doctoral_advisors = )--> | academic_advisors = | doctoral_students = | notable_students = | known_for = Wetenskapskommunikasie en -opvoeding | influences = | influenced = | awards = NSTF-toekenning<br/>Erelewenslid (PCST) | author_abbrev_bot = | author_abbrev_zoo = | spouse = | partner = <!--(or | partners = )--> | children = | signature = <!--(filename only)--> | signature_alt = | website = <!--{{URL|www.example.com}}--> | footnotes = }} '''Marina Joubert''' is 'n senior navorser in wetenskaplike kommunikasie aan die sentrum vir navorsing oor evaluering, wetenskap en tegnologie verbonde aan die [[Universiteit Stellenbosch]]. Voorheen was sy die kommunikasiebestuurder van die Nasionale Navorsingstigting en het sy 'n onafhanklike adviesburo vir wetenskaplike kommunikasie vir 'n dekade bestuur. Haar adviesburo het die eerste aanlynkursus in wetenskapskommunikasie in Afrika aangebied.{{R|M&G2019}} Joubert is vereer met die Nasionale Wetenskap en Tegnologie Forum se toekenning vir "Kommunikasie vir uitreik en bewusmaking" en is 'n erelewenslid van die Australiese Public Communication of Science and Technology-netwerk, wat aan haar toegeken is vir "uitstekende bydraes tot die internasionale wetenskaplike kommunikasiegemeenskap."{{R|PCSTA}} Sy is 'n uitgesproke voorstander van wetenskaplike kommunikasie en is teen propaganda teen [[inenting]] en alle [[kwaksalwery]] en [[pseudowetenskap]]pe in die algemeen. == Opvoeding en loopbaan == Joubert het haar [[Baccalaureus scientiae|BS-graad]] in voedselwetenskap (''cum laude'') aan die Universiteit Stellenbosch in 1984 behaal, gevolg deur 'n BS-honneurs (''cum laude'') in 1986 en joernalistiek-honneurs (''cum laude'') in 1987. Sy het haar meestersgraad (''Cum Laude'') aan die [[Universiteit van Pretoria]] in 1989 voltooi{{R|M&G2019|SciBraai 2014}} en haar doktersgraad aan die Universiteit Stellenbosch in 2018.{{R|CMJ|SAASTA}} Vanaf 1989 het sy as as kommunikasiebestuurder vir die Stigting vir Navorsingsontwikkeling gewerk, gevolg deur die Nasionale Navorsingstigting (NNS) in 1999. In 2001 word Joubert wetenskaplike kommunikasiebestuurder vir die Suid-Afrikaanse agentskap vir bevordering van wetenskap en tegnologie (deel van die NNS).{{R|M&G2019|CMJ}} In 2005 het Joubert Southern Science, 'n onafhanklike adviesburo vir wetenskaplike kommunikasie, gestig wat sy tot Maart 2014 bestuur het. 'n Deel van haar werk was die mede-aanbied van werksessies oor wetenskaplike kommunikasie, gerig op akademici in hul vroeë loopbaan, in samewerking met Robert Inglis en die Universiteit van Pretoria.{{R|JMA}} Die kursus was die eerste aanlynkursus in wetenskapskommunikasie in Afrika en meer as 180 wetenskaplike kommunikeerders uit Afrika het hierdie kursus teen 2019 voltooi.{{R|M&G2019}} In 2014 het Joubert onder kontrak by die Universiteit van Pretoria aangesluit as spesialis in navorsingskommunikasie en deeltydse dosent / navorser aan die Universiteit Stellenbosch. In 2015 is sy na senior navorser aan die Universiteit Stellenbosch bevorder.{{R|SciBraai 2014|CMJ}} === Onderhoude, konferensies, studies === Joubert het al verskeie onderhoude gevoer as deel van haar werk. In 2017 het sy deel geneem aan die internasionale beraad oor kwakery en pseudowetenskap (''International summit on quackery and pseudoscience'') in Stellenbosch. Die beraad het onderwerpe behandel soos: die opkoms en gevare van pseudowetenskap en ontkenning van wetenskap; kommunikasie van onsekerheid in die wetenskap; gesondheidsregulering; wetenskap in die hof; die media en pseudowetenskap; en die uitbuiting van desperaat siekes, weerloses en onkundiges.{{R|EA2017}} Haar aanbieding was geregtig "Science-based evidence: Accurate and ethical communication."{{R|QuackConf}} In 2017 het Joubert 'n onderhoud gevoer met ''Inside Education'' met betrekking tot die tydskrifartikel "In die voetspore van [[Albert Einstein|Einstein]], [[Carl Sagan|Sagan]] en [[Christiaan Barnard|Barnard]]: Die identifisering van Suid-Afrika se mees sigbare wetenskaplikes."{{R|GuentherJoubert2017}} In die onderhoud het sy verduidelik dat minder as 1% van die wetenskaplike personeel in die openbaar verskyn. Daarom word hierdie "sigbare wetenskaplikes toenemend erken as die nuwe wetenskaplike elite, omdat hul hoë openbare profiele hulle in staat stel om hul idees te versprei, beleidmakers te beïnvloed, wetenskap te verdedig en 'n kultuur van wetenskap in die samelewing te bevorder. In ons samelewing is dit ook dié rolmodelle wat die openbare beeld van die wetenskap vorm.”{{R|IE2017}} In 2018 het Joubert gesê dat 'n samewerking met navorsers van die Verenigde State, die Verenigde Koninkryk en Australië beplan word, met 'n "studie wat daarop gemik is om die boodskappe en aansprake van spesiale belangegroepe teen inenting ​​en hul potensiële impak op inentingsprogramme in Suid-Afrika beter te verstaan. .. Ons hoop om met 'n aantal lande saam te werk om te sien hoe hierdie groepe hul argumente formuleer, watter bewyse hulle gebruik en hoe hulle hul argumente bevestig." Die studie sou van 2019 tot 2021 duur.{{R|MSN}} Sy is ook in 'n onderhoud in die verband op die radiostasie ''CapeTalk'' in 2019.{{R|CT}} == Toekennings en verenigings == Van die toekennings wat aan Joubert toegeken is, is:{{R|CMJ}} * 2015 - NSS-toekenning vir "Kommunikasie vir uitreik en bewusmaking" * 2018 - Media-uitnemendheidstoekenning van die Universiteit Stellenbosch Joubert is 'n lid van verskeie organisasies, waaronder:{{R|CMJ}} * Erelewenslid van die Australiese Public Communication of Science and Technology-netwerk (PCST) vir 'n "uitstekende bydrae tot die internasionale wetenskaplike kommunikasiegemeenskap"{{R|PCSTA}} * Die wetenskaplike komitee van die PCST-netwerk{{R|PCSTA}} * Die redaksie van ''Journal of Science Communication'' * Adviesraad van die joernaal SAGE se ''Science Communication'' * Tegniese redakteur van die ''Journal of Geoscience Communication'' * Suid-Afrikaanse Vroue in die Wetenskap * Suid-Afrikaanse Vereniging vir Wetenskapjoernaliste == Geselekteerde publikasies == * {{cite journal | last=Joubert | first=Marina | last2=Guenther |first2=Lars | title=In the footsteps of Einstein, Sagan and Barnard: Identifying South Africa's most visible scientists | journal=South African Journal of Science | publisher=[[Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika|Academy of Science of South Africa]] | volume=113 | issue=11/12 | date=29 November 2017 | issn=1996-7489 | doi=10.17159/sajs.2017/20170033 | page=| doi-access=free }} * {{cite journal | last=Joubert | first=Marina | title=Chris Barnard: South Africa's fallible king of hearts | journal=South African Journal of Science | publisher=[[Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika|Academy of Science of South Africa]] | volume=113 | issue=11/12 | date=29 November 2017 | issn=1996-7489 | doi=10.17159/sajs.2017/a0243 | doi-access=free }} * {{cite journal | last=Meyer | first=Corlia | last2=Guenther |first2=Lars |last3=Joubert |first3=Marina | title=The Draw-a-Scientist Test in an African context: comparing students' (stereotypical) images of scientists across university faculties | journal=Research in Science & Technological Education | publisher=Informa UK Limited | volume=37 | issue=1 | date=20 Maart 2018 | issn=0263-5143 | doi=10.1080/02635143.2018.1447455 | pages=1–14}} * {{cite journal | last=Weingart | first=Peter | last2=Joubert |first2=Marina | title=The conflation of motives of science communication — causes, consequences, remedies | journal=Journal of Science Communication | publisher=Sissa Medialab | volume=18 | issue=3 | date=14 Junie 2019 | issn=1824-2049 | doi=10.22323/2.18030401 | doi-access=free }} == Verwysings == {{verwysings|30em|verwysings= <ref name="CMJ">{{cite web |title=Catherina Magdelena (Marina) Joubert |url=http://www0.sun.ac.za/crest/wp-content/uploads/2018/04/cv_joubert.pdf |website=sun.ac.za |publisher=Stellenbosch University |accessdate=14 November 2019 |date=Junie 2019 |language=Engels}}</ref> <ref name="CT">{{cite AV media| people =Marina Joubert| date =27 Julie 2019| title =How Anti Vaccination beliefs go viral| url =http://lifepodcasts.fm/podcasts/72-best-of-weekend-early-breakfast/episode/187951-how-anti-vaccination-beliefs-go-viral| access-date =14 November 2019| format =Podcast| location =Life Podcasts| publisher =Cape Talk| language =Engels| archive-date =14 November 2019| archive-url =https://web.archive.org/web/20191114205943/http://lifepodcasts.fm/podcasts/72-best-of-weekend-early-breakfast/episode/187951-how-anti-vaccination-beliefs-go-viral| url-status =dead}}</ref> <ref name="EA2017">{{cite web | title=International summit on quackery and pseudoscience | website=EurekAlert! | date=25 Oktober 2017 | url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-10/su-iso102517.php | access-date=14 November 2019 | language=Engels | archive-date=14 November 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191114205939/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-10/su-iso102517.php | url-status=dead }}</ref> <ref name="GuentherJoubert2017">{{cite journal | last=Joubert | first=Marina | last2=Guenther | first2=Lars | title=In the footsteps of Einstein, Sagan and Barnard: Identifying South Africa's most visible scientists | journal=South African Journal of Science | publisher=Academy of Science of South Africa | volume=113 | issue=11/12 | date=29 November 2017 | issn=1996-7489 | doi=10.17159/sajs.2017/20170033 | page=| doi-access=free |language=Engels}}</ref> <ref name="IE2017">{{cite web | last=Education | first=Inside | title=Who and where are the visible scientists in South Africa? | website=Inside Education Inspiring Minds | date=2 Desember 2017 | url=https://insideeducation.co.za/visible-scientists-south-africa/ | access-date=14 November 2019 | language=Engels | archive-date=14 November 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191114205940/https://insideeducation.co.za/visible-scientists-south-africa/ | url-status=dead }}</ref> <ref name="JMA">{{cite web | title=Science Communication Training | website=Jive Media Africa | date=24 Junie 2014 | url=https://jivemedia.co.za/science-communication/science-communication-training-we-mind-the-gap/ | access-date=14 November 2019 | language=Engels | archive-date=16 Januarie 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220116134046/https://jivemedia.co.za/science-communication/science-communication-training-we-mind-the-gap/ | url-status=dead }}</ref> <ref name="M&G2019">{{cite web | title=Mail & Guardian | website=Marina Joubert | archivedate=14 November 2019 | url=https://mg.co.za/author/marina-joubert|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191114185229/https://mg.co.za/author/marina-joubert | access-date=14 November 2019 |language=Engels}}</ref> <ref name="MSN">{{cite web | first=Yolisa |last=Tswanya |date=3 Desember 2018| title=Researchers in bid to understand reason for anti-vaccination drive | website=MSN | url=https://www.msn.com/en-za/health/medical/researchers-in-bid-to-understand-reason-for-anti-vaccination-drive/ar-BBQrhiD | access-date=14 November 2019 |language=Engels}}</ref> <ref name="PCSTA">{{cite web | title=PCST Life Members | website=PCST Network | date=1 Februarie 2019 | url=https://www.pcst.co/about/lifemembers | access-date=14 November 2019 | language=Engels | archive-date=14 November 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191114205940/https://www.pcst.co/about/lifemembers | url-status=dead }}</ref> <ref name="QuackConf">{{YouTube|id=ftSv1wns_dI|title=International Summit on Quackery & Pseudoscience - Dr Marina Joubert }}</ref> <ref name="SAASTA">{{cite web | title=Ms.Marina Joubert | website=SAASTA – South African Agency for Science and Technology Advancement (SAASTA) | url=https://www.saasta.ac.za/ms-marina-joubert/ | access-date=14 November 2019 |language=Engels}}</ref> <ref name="SciBraai 2014">{{cite web | title=Marina Joubert Archives » SciBraai | website=SciBraai | date=29 Januarie 2014 | url=https://scibraai.co.za/tag/marina-joubert/ | access-date=14 November 2019 |language=Engels}}</ref> }} == Eksterne skakels == * ResearchGate se profiel vir [https://www.researchgate.net/profile/Marina_Joubert Marina Joubert] * [https://jcom.sissa.it/author/marina-joubert Marina Joubert] in die ''Journal of Science Communication'' * [https://www.tandfonline.com/author/Joubert%2C+Marina Marina Joubert] aan ''Taylor & Francis''-aanlyn * Webwerf van die [https://www.saasta.ac.za South African Agency for Science and Technology] * Webwerf van [http://www0.sun.ac.za/crest/ CREST] aan Stellenbosch University * Webwerf van die [https://www.geoscience-communication.net/ Journal of Geoscience Communication] {{normdata}} {{DEFAULTSORT:Joubert, Marina}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse wetenskaplikes]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]] jttibjpj1ggo5zcy1l1l1lnpgc5hl14 0 367935 2917766 2642477 2026-07-16T13:16:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2917766 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | honorific_prefix = | name = Maria Gertrude Goeppert-Mayer | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = | image = Maria Goeppert-Mayer.jpg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = | birth_name = Maria Gertrude Göppert | birth_date = {{Geboortedatum|1906|6|28}} | birth_place = Kattowitz, [[Pruise]] (nou [[Katowice]], [[Pole]]) | death_date = {{Sterfdatum en ouderdom|1972|2|20|1906|6|28}} | death_place = [[San Diego]],[[Kalifornië]] | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!--{{Koördinate|LAT|LONG|type:landmark|aansig=inlyn,titel}}--> | home_town = | other_names = | pronounce = | residence = | citizenship = [[Duits]]<br />Amerikaans | nationality = | fields = [[Fisika]] | workplaces = Sarah Lawrence-kollege<br />Columbia-universiteit<br />Los Alamos-labratorium<br />Argonne Nasionale laboratorium<br />Universiteit van Kalifornië, San Diego<br />Universiteit van Chicago | patrons = | education = | alma_mater = [[Universiteit van Göttingen]] | thesis_title = <!--(or | thesis1_title = and | thesis2_title = )--> | thesis_url = <!--(or | thesis1_url = and | thesis2_url = )--> | thesis_year = | doctoral_advisor = [[Max Born]] | academic_advisors = | doctoral_students = Robert G. Sachs | notable_students = | known_for = Kernskilmodel | influences = | influenced = | awards = [[Nobelprys vir fisika]] | author_abbrev_bot = | author_abbrev_zoo = | spouse = Joseph Edward Mayer | partner = <!--(or | partners = )--> | children = 2 | signature = | signature_alt = | website = <!--{{URL|www.example.com}}--> | footnotes = }} [[Lêer:Maria Goeppert-Mayer signature.JPG|duimnael|Maria Goeppert-Mayer se handtekening]] '''Maria Gertrude Goeppert-Mayer''' (of '''Göppert-Mayer''') (28 Junie [[1906]] – 20 Februarie [[1972]]) was 'n [[Duits]]-gebore Amerikaanse teoretiese [[fisikus]] wat die kernskilmodel van die atoomkern voorgestel het en waarvoor sy die [[Nobelprys vir fisika]] ontvang het. Sy was die tweede vrou wat 'n Nobelprys vir fisika gewen het, die eerste was [[Marie Curie]]. In 1986 is die Maria Goeppert-Mayer-toekenning vir vroulike fisici in hul vroeë loopbaan tot haar eer gestig. 'n Gegradueerde aan die [[Universiteit van Göttingen]], het Goeppert-Mayer haar doktorale proefskrif geskryf oor die teorie van die moontlike twee-[[foton]]absorpsie deur [[atoom|atome]]. Destyds het dit gelyk asof daar min kans was om haar proefskrif eksperimenteel te verifieer, maar die ontwikkeling van die [[laser]] het dit moontlik gemaak. Die eenheid vir die twee-foton absorpsie-deursnit word vandag die Goeppert Mayer-eenheid genoem. Maria Goeppert het met Joseph Edward Mayer, 'n chemikus, getrou en na die Verenigde State verhuis, waar hy medeprofessor aan die Johns Hopkins-universiteit was. Streng reëls teen nepotisme het die Johns Hopkins-universiteit verhinder om haar as fakulteitslid aan te neem, maar sy het werk as assistent gekry en het in 1935 'n belangrike artikel gepubliseer oor [[Betaverval|dubbele betaverval]]. In 1937 het sy na die Universiteit van Columbia verhuis waar sy 'n onbetaalde pos opgeneem het. Gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] het sy aan die skeiding van [[isotoop|isotope]] as deel van die [[Manhattan-projek]] in Columbia gewerk en saam met [[Edward Teller]] by die Los Alamos-laboratorium aan die ontwikkeling van Teller se "Superbom" gewerk. Na die oorlog het Goeppert-Mayer 'n vrywillige medeprofessor in Fisika aan die Universiteit van Chicago geword (waar haar man en Teller gewerk het) en 'n senior fisikus aan die universiteitsbestuurde Argonne Nasionale laboratorium. Sy het 'n wiskundige model vir die struktuur van kernskille ontwikkel, waarvoor die [[Nobelprys vir fisika]] aan haar toegeken is in 1963. Sy het dit met [[J. Hans D. Jensen]] en [[Eugene Wigner]] gedeel. In 1960 was sy aangestel as volle professor in fisika aan die Universiteit van Kalifornië in [[San Diego]]. == Vroeë lewe == Maria Göppert is op 28 Junie 1906 in Kattowitz, [[Pruise]] (nou [[Katowice]], [[Pole]]) gebore, die enigste kind van Friedrich Göppert en sy vrou Maria Wolff.{{sfn|Ferry|2003|p=18}} In 1910 het sy met haar gesin na Göttingen verhuis toe haar vader, 'n sesde generasie universiteitsprofessor, aangestel is as professor in pediatrie aan die [[Universiteit van Göttingen]].{{sfn|Sachs|1979|p=311}}{{sfn|Dash|1973|p=236}}{{sfn|Ferry|2003|p=18}} Goeppert was nader aan haar vader as haar moeder. "Wel, my pa was interessanter", het sy later verduidelik. "Hy was immers 'n wetenskaplike".{{sfn|Sachs|1979|p=312}} Göppert is opgelei aan die ''Höhere Technische''-skool in Göttingen, 'n skool vir middelklasmeisies wat na hoër onderwys gestreef het.{{sfn|Ferry|2003|p=23}} In 1921 het sy by die Frauenstudium ingeskryf, 'n privaat hoërskool wat daarop gemik was om meisies vir universiteit voor te berei. Sy het 'n jaar vroeër op 17-jarige ouderdom die ''abitur'' toelatingseksamen vir die universiteit afgelê saam met drie of vier meisies en dertig seuns van haar skool. Al die meisies, maar net een van die seuns het geslaag.{{sfn|Dash|1973|pp=233–234}} In 1924 het Göppert begin om wiskunde te studeer aan die Universiteit van Göttingen.{{sfn|Sachs|1979|p=313}} 'n Vermeende tekort aan vroulike wiskundeonderwysers vir meisieskole het gelei tot 'n oplewing van vroue wat wiskunde studeer het in 'n tyd van hoë werkloosheid. Daar was selfs 'n vroulike professor in wiskunde in Göttingen naamlik Emmy Noether. Die meeste vroue was egter slegs geïnteresseerd om hul onderwyssertifikaat te slaag.{{sfn|Dash|1973|p=250}} Goeppert het in fisika belang gestel en gekies om 'n doktorsgraad daarin te doen. In haar doktorale proefskrif van 1930{{R|Goeppert-Mayer1931|Goeppert-Mayer2009}} het sy die teorie oor moontlike absorpsie van twee-[[foton]]e deur atome uitgewerk.{{sfn|Sachs|1979|p=313}} Eugene Wigner het die proefskrif later beskryf as 'n "meesterstuk van helderheid en konkreetheid".{{sfn|Sachs|1979|p=314}} Destyds het dit gelyk asof daar min kans was om haar proefskrif eksperimenteel te verifieer, maar die ontwikkeling van die [[laser]] het die eerste eksperimentele verifikasie in 1961 moontlik gemaak toe twee-foton-opgewekte [[fluoressensie]] in 'n kristal wat [[europium]] bevat, gemeet is.{{R|Kaiser}} Haar fundamentele bydrae tot hierdie gebied is vereer deurdat die eenheid vir die dwarsdeursnit van twee foton-absorpsie die "Goeppert-Mayer (GM)" genoem is. Een GM is 10{{Sup|−50}}&nbsp;cm{{Sup|4}}·s·foton{{Sup|−1}}.{{R|ANU}} Haar eksaminatore was die drie Nobelpryswenners: [[Max Born]], [[James Franck]] en [[Adolf Otto Reinhold Windaus]].{{sfn|Dash|1973|p=264}} Saam met Mac Born was sy 'n mede-outeur van 'n paar belangrike werke oor die traliedinamika van kristalle. Goeppert is op 19 Januarie 1930 met Joseph Edward Mayer, 'n Amerikaanse Rockefeller-genoot wat een van James Franck se assistente was, getroud.{{sfn|Sachs|1979|pp=311–312}}{{R|epigenesys}} Die twee het mekaar ontmoet toe Mayer by die Goeppert-gesin gebly het.{{sfn|Dash|1973|pp=258–259}} Die egpaar het na Mayer se tuisland in die Verenigde State verhuis waar Joseph 'n pos as medeprofessor in chemie aan die Johns Hopkins-universiteit aangebied is.{{sfn|Dash|1973|p=265}} Hulle het twee kinders gehad, Maria Ann (wat later met Donat Wentzel, Amerikaanse astrofisikus, getroud is) en Peter Conrad.{{sfn|Sachs|1979|pp=311–312}} == Verenigde State == Streng reëls teen [[nepotisme]] by die Johns Hopkins-universiteit het Goeppert-Mayer verhinder om as fakulteitslid aangestel te word.{{R|Wigner}} Hierdie reëls wat by baie universiteite geskep is om voorkeur behandeling te voorkom, het teen hierdie tyd hul oorspronklike doel verloor en is hoofsaaklik gebruik om die indiensneming van vroue getroud met fakulteitslede te voorkom.{{sfn|Simon|Clark|Tifft|1966|p=344}} Sy het 'n werk gekry as assistent in die Departement Fisika en het met Duitse korrespondensie gewerk waarvoor sy 'n baie klein salaris ontvang het en 'n werkplek en toegang tot die fasiliteite gekry het. Sy het enkele kursusse aangebied {{sfn|Sachs|1979|pp=311–312}}{{sfn|Ferry|2003|pp=40–45}} en het in 1935 'n belangrike referaat oor dubbele [[Radioaktiwiteit|beta-verval]] gepubliseer.{{sfn|Sachs|1979|p=315}} {{Aanhalingskas |align=right |width=35% |quote=Sommige skole het haar werk gegee, maar geweier om haar te betaal. Die take wat aan haar gegee is was gewoonlik 'vroulik' soos om uit te vind wat kleure kan veroorsaak. Die Universiteit van Chicago het haar uiteindelik ernstig opgeneem en haar as professor in fisika aangestel. Hoewel sy haar eie kantoor gekry het, het die departement haar steeds nie betaal nie. Toe die Sweedse akademie in 1963 aankondig dat sy die hoogste eer in haar beroep verower het, het die San Diego-koerant haar groot dag begroet met die opskrif: "San Diego-moeder wen Nobelprys".{{sfn|Kean|2010|pp=27–28, 31}}{{R|Hamblin}} }} Daar was min belangstelling in [[kwantummeganika]] by Johns Hopkins, maar Goeppert-Mayer het saam met Karl Herzfeld, 'n Oostenryks-Amerikaanse fisikus, in hierdie gebied gewerk. Hulle het 'n aantal artikels geskep, waaronder 'n referaat met Herzfeld se student A.L. Sklar, oor die spektrum van [[benseen]].{{R|nobel|Sklar}} Sy het ook in die somers van 1931, 1932 en 1933 na Göttingen teruggekeer om saam met haar voormalige eksaminator Born te werk en saam met hom artikels te skryf vir die ''Handbuch der Physik''. Dit is alles beëindig toe die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty]] in 1933 aan bewind gekom het en baie akademici, waaronder Born en Franck, hul werk verloor het. Goeppert-Mayer en Herzfeld het betrokke geraak by vlugtelinghulppogings.{{sfn|Sachs|1979|pp=311–312}}{{sfn|Ferry|2003|pp=40–45}} Joe Mayer is in 1937 afgedank. Hy het dit toegeskryf aan 'n haat vir vroue deur die dekaan van fisiese wetenskappe, wat volgens hom uitgelok is deur Goeppert-Mayer se teenwoordigheid in die laboratorium.{{sfn|Dash|1973|p=283}} Herzfeld het saamgestem en bygevoeg dat met Goeppert-Mayer, Franck en Herzfeld almal by Johns Hopkins daar te veel Duitse wetenskaplikes aanwesig was. Sommige studente het ook gekla dat Mayer se chemiese lesings te veel moderne fisika bevat het.{{sfn|Dash|1973|p=284}} Mayer het 'n pos aan die Columbia Universiteit aangeneem, waar die voorsitter van die Departement Fisika, George B. Pegram, gereël het dat Goeppert-Mayer 'n kantoor sou hê, maar sy het geen salaris ontvang nie. Sy het gou goeie vriende gemaak met Harold Urey, 'n Amerikaanse fisiese chemikus, en [[Enrico Fermi]], 'n Italiaans-Amerikaanse fisikus, wat in 1939 vanuit Columbia daar aangekom het. Fermi het haar gevra om die valensskil van die onontdekte [[transuraniese elemente]] te ondersoek. Met behulp van die Thomas–Fermi-model het sy voorspel dat hulle 'n nuwe reeks sou vorm wat soortgelyk is aan die [[seldsame aardelement]]e. Dit het geblyk om korrek te wees.{{sfn|Sachs|1979|p=317}} In 1941 word sy verkies tot 'n genoot van die American Physical Society.{{R|APS}} == Manhattan-projek == [[Lêer:HD.3A.050 (10481713035).jpg|duimnael|links|'n Portret van Goeppert-Mayer]] In Desember 1941 het Goeppert Mayer haar eerste betaalde professionele pos opgeneem en deeltyds wetenskaponderrig gegee aan die Sarah Lawrence College. In 1942, met die Verenigde State van Amerika in die Tweede Wêreldoorlog, het sy by die [[Manhattan-projek]] aangesluit. Sy het 'n deeltydse navorsingspos aanvaar aan die Columbia-universiteit se plaasvervangende legeringsmateriaal laboratoriums. Die doel van hierdie projek was om 'n middel te vind wat die [[Kernsplyting|splytbare]] [[uraan-235]]-isotoop van 'n natuurlike uraanmengsel kan skei. Sy het die chemiese en termodinamiese eienskappe van [[uraanheksafluoried]] ondersoek en ook die moontlikheid om [[Isotoop|isotope]] te skei deur [[fotochemie]]se reaksies. Hierdie metodes was destyds onprakties maar die ontwikkeling van [[laser]]s sou later die moontlikheid van die skeiding van isotope deur laseropwekking moontlik maak.{{sfn|Sachs|1979|p=318}} Goeppert-Mayer het deur haar vriend [[Edward Teller]] 'n pos in Columbia gekry met die ''Ondeursigtigheidsprojek'' (in Engels: ''Opacity Project''), wat die eienskappe van materie en bestraling teen buitengewone hoë temperature ondersoek het, met die oog op die ontwikkeling van Teller se "Superbom", die oorlogsprogram vir die ontwikkeling van [[Kernwapen|termokernwapens]].{{sfn|Sachs|1979|p=318}} In Februarie 1945 is haar man, Joe, na die Stille Oseaanoorlogsgebied gestuur, en Goeppert-Mayer het besluit om haar kinders in New York agter te laat en by Teller se groep by die Los Alamos-laboratorium aan te sluit. Joe het vroeër as verwag van die Stille Oseaan teruggekom en hulle het in Julie 1945 saam na New York teruggekeer.{{sfn|Sachs|1979|p=318}}{{sfn|Dash|1973|pp=296–299}} In Februarie 1946 is Joe as professor in die Chemie-afdeling by die nuwe Instituut vir Kernstudies aan die Universiteit van Chicago aangestel, en Goeppert-Mayer kon as vrywilliger-medeprofessor in fisika by die skool aangestel word. Toe Teller ook 'n posisie daar aanvaar kon sy haar Ondeursigtigheidsprojekwerk met hom voortsit. Toe die nabygeleë Argonne Nasionale Laboratorium op 1 Julie 1946 gestig is, is Goeppert-Mayer ook 'n deeltydse pos daar aangebied as senior fisikus in die afdeling teoretiese fisika. Sy het daaroor gesê : "Ek weet niks van kernfisika af nie."{{sfn|Schiebinger|1999|p=59}} Sy het die [[ENIAC]]-rekenaar van die Aberdeen se Proefgrond geprogrammeer om kritieke probleme vir 'n vloeibare metaalverkoelde reaktor op te los deur die [[Monte Carlo-metode]] te gebruik. (Die metode gebruik ewekansigheid om probleme op te los wat in beginsel deterministies kan wees.) == Kernskilmodel == [[Lêer:Maria Goeppert-Mayer (3321963421).jpg|duimnael|Maria Goeppert-Mayer stap by die 1963 Nobelplegtigheid in saam met koning Gustaf VI Adolf van [[Swede]]]] Gedurende haar tyd in Chicago en Argonne in die laat 1940s het Goeppert-Mayer 'n wiskundige model vir die struktuur van kernskille ontwikkel, wat sy in 1950 gepubliseer het.{{R|PhysRev1|PhysRev2}} Haar model het verduidelik waarom sekere getalle [[nukleon]]e in 'n atoomkern besonder stabiele konfigurasies tot gevolg het. Dit is die volgende getalle, wat die Hongaars-Amerikaanse teoretiese fisikus [[Eugene Wigner]] "tower"getalle genoem het, naamlik 2, 8, 20, 28, 50, 82 en 126. Enrico Fermi het 'n kritiese insig hieroor gegee deur haar te vra: "Is daar enige aanduiding van wentelbaankoppeling?"{{sfn|Sachs|1979|p=322}} Sy het besef dat dit inderdaad die geval was en gepostuleer dat die kern 'n reeks geslote skille is en dat neutron- en protonpare geneig is om saam te koppel.{{sfn|Sachs|1979|pp=320-321}}{{R|nndb}} Sy het die idee soos volg beskryf: {{Aanhaling|Dink aan 'n kamer vol mense wat wals. Gestel hulle dans deur die kamer in sirkels en elke sirkel is deur 'n ander omring. Stel jou voor dat jy in elke sirkel twee keer soveel dansers kan inpas deur een paar regsom te laat gaan en 'n ander paar linksom. Voeg dan nog een variasie by deur al die dansers self in die ronde te laat draai terwyl hulle in die kamer sirkel, dws. elke paar draai én sirkel. Slegs sommige van die wat linksom draai sirkel egter die kamer linksom. Die ander draai regsom terwyl hulle die kamer linksom sirkel. Dieselfde geld vir diegene wat regsom dans: sommige draai regsom terwyl ander linksom draai.{{sfn|Dash|1973|p=316}}}} {{clear|links}} Drie Duitse wetenskaplikes, Otto Haxel, J. Hans D. Jensen en Hans Suess, was ook besig om dieselfde probleem op te los en het onafhanklik tot dieselfde gevolgtrekking gekom. Terwyl hul resultate in Junie 1949 voor Goeppert-Mayer in 'n uitgawe van die vaktydskif ''Physical Review'' bekend gemaak is, is Goeppert-Mayer se werk in Februarie 1949 vir hersiening ontvang, terwyl die werk van die Duitse skrywers later in April 1949 ontvang is.{{R|PhysRev3|PhysRev4}} Sy het daarna saam met hulle gewerk. Hans Jensen was saam met Goeppert-Mayer in 1950 die mede-outeur van 'n boek getiteld ''"Elementêre teorie van kernskilstruktuur"'' (in Engels: ''"Elementary Theory of Nuclear Shell Structure"'').{{sfn|Sachs|1979|p=323}} In 1963 het Goeppert-Mayer, Jensen en Wigner die Nobelprys vir Fisika vir hul ontdekkings oor kernskulpstruktuur gedeel.{{R|Nobel2}} Sy was die tweede vroulike Nobelpryswenner in die fisika, na [[Marie Curie]],{{sfn|Ferry|2003|p=87}} en die laaste vir meer as 'n halfeeu, totdat Donna Strickland in 2018 met die prys bekroon is.{{R|Hamblin}} == Dood en nalatenskap == [[Lêer:Katowice - Tablica pamiątkowa - Maria Goeppert-Mayer.JPG|duimnael|links|Gedenkplaat vir Maria Goeppert-Mayer in [[Katowice]]]] [[Lêer:Goeppert-Mayer crater PIA00269.jpg|duimnael|Stereogrambeeld van Goeppert-Mayer-krater geneem deur die [[Magellanruimtetuig]]]] In 1960 word Goeppert-Mayer aangestel as professor in fisika aan die Universiteit van Kalifornië, San Diego. Hoewel sy 'n beroerte kry kort nadat sy daar aankom, het sy vir 'n aantal jare aangehou om onderrig te gee en navorsing te doen.{{sfn|Sachs|1979|pp=322–323}}{{sfn|Ferry|2003|pp=84–86}} Sy is verkies tot 'n genoot van die American Academy of Arts and Sciences{{R|AAAS}} en het in 1965 die Golden Plate Award van die American Academy of Achievement ontvang.{{R|Gold}} Goeppert-Mayer is op 20 Februarie 1972 in [[San Diego]], [[Kalifornië]], oorlede nadat sy die vorige jaar 'n hartaanval gekry het. Sy is in die El Camino Memorial Park in San Diego begrawe.{{R|nndb}} Na haar dood is die "Maria Goeppert-Mayer"-toekenning deur die American Physical Society geskep om jong vroulike fisici aan die begin van hul loopbaan te vereer. Die toekenning is toepaslik op alle vroulike fisici met 'n doktorsgraad. Die wenner ontvang finansiële ondersteuning en die geleentheid om gaslesings oor hul navorsing by vier groot instellings aan te bied.{{R|APSaward}} In Desember 2018 het die American Physical Society die Argonne Nasionale Laboratorium as 'n historiese terrein aangewys ter erkenning van Goeppert-Mayer se werk.{{R|APSArgonne}} Argonne Nasionale Laboratorium vereer haar ook deur elke jaar 'n toekenning toe te staan aan 'n uitmuntende jong vrouewetenskaplike of -ingenieur,{{R|Argonne}} terwyl die Universiteit van Kalifornië, San Diego, jaarliks 'n Maria Goeppert-Mayer-simposium aanbied, wat vroulike navorsers byeenbring om huidige wetenskap te bespreek.{{R|SDSC}} Die Goeppert-Mayer-krater op [[Venus]], met 'n deursnee van ongeveer 35&nbsp;km, is na Goeppert-Mayer vernoem.{{R|JPL}} In 1996 is sy opgeneem in die Amerikaanse nasionale saal van roem vir vroue.{{R|NWHF}} In 2011 is sy ook opgeneem in die derde uitgawe van die "Amerikaanse Wetenskaplikes"-versameling van Amerikaanse posseëls, tesame met die Amerikaanse biochemikus Melvin Calvin, die Amerikaanse plantkundige Asa Gray en die Spaanse biochemikus Severo Ochoa.{{R|UPS}} Haar referate is geliasseer in die Geisel-biblioteek van die Universiteit van Kalifornië, San Diego,{{R|biblioteek}} Die universiteit se fisikadepartement is in ''Mayer Hall'', wat na haar en haar man vernoem is.{{R|MayerHall}} == Bronne == * {{cite book |last=Dash |first=Joan |year=1973 |title=A life of One's Own: Three Gifted Women and the Men they Married |location=New York |publisher=Harper & Row |isbn=978-0-06-010949-3 |oclc=606211 |ref=harv |url-access=registration |url=https://archive.org/details/lifeofonesownthr0000dash }} * {{cite book |last=Ferry |first=Joseph |title=Maria Goeppert-Mayer |publisher=Chelsea House Publishers |location=Philadelphia |year=2003 |isbn=978-0-7910-7247-9 |oclc=50730923 |ref=harv}} * {{cite book |last=Kean |first=Sam |title=The Disappearing Spoon and Other True Tales from the Periodic Table of the Elements |url=https://archive.org/details/disappearingspoo0000kean |url-access=registration |year=2010 |location=New York |publisher=Little, Brown and Co |isbn=978-0-552-77750-6 |ref=harv}} * {{cite book |last=Sachs |first=Robert |title=Maria Goeppert-Mayer 1906–1972: A Biographical Memoir|url=http://www.nasonline.org/publications/biographical-memoirs/memoir-pdfs/mayer-maria.pdf |publisher=National Academy of Sciences |work=Biographical Memoirs |year=1979 |ref=harv }} * {{cite book|last=Schiebinger|first=Londa|title=Has Feminism Changed Science?|journal=Signs|url=https://archive.org/details/hasfeminismchang0000schi|url-access=registration|year=1999|volume=25|issue=4|pages=1171–5|publisher=Harvard University Press|location=London|doi=10.1086/495540|isbn=978-0-674-38113-1|ref=harv}} * {{cite journal |last1=Simon |first1=Rita James |last2=Clark |first2=Shirley Merritt |last3=Tifft |first3=Larry L. |title=Of Nepotism, Marriage, and the Pursuit of |journal=Sociology of Education |issn=0038-0407 |volume=39 |issue=4 |pages=344–358 |date=1966 |jstor=2111918 |ref=harv |doi=10.2307/2111918 }} == Verwysings == {{Verwysings|30em|verwysings= <ref name="AAAS">{{cite web |title=Book of Members, 1780–2010: Chapter M |url=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterM.pdf |publisher=American Academy of Arts and Sciences |access-date=22 Januarie 2021 |language=Engels}}</ref> <ref name="ANU">{{cite web |url=http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA473083 |title=Two-Photon Absorption Measurements: Establishing Reference Standards. |date=8 Junie 2007 |accessdate=21 Desember 2020 |publisher=Australian National University |language=Engels |archive-date=14 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130914064457/http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA473083 |url-status=dead }}</ref> <ref name="APS">{{cite web |title=APS Fellow Archive |url=https://www.aps.org/programs/honors/fellowships/archive-all.cfm?initial=&year=1941&unit_id=&institution=Columbia+University |language=Engels}}</ref> <ref name="APSArgonne">{{Cite web |url=https://www.aps.org/publications/apsnews/201812/argonne.cfm |title=Argonne National Laboratory Named APS Historic Site |website=www.aps.org |language=Engels |access-date=22 Januarie 2021}}</ref> <ref name="APSaward">{{cite web |url=http://www.aps.org/programs/honors/awards/goeppert-mayer.cfm |title=Maria Goeppert Mayer Award |publisher=American Physical Society |access-date=22 Januarie 2021 |language=Engels}}</ref> <ref name="Argonne">{{cite web |url=http://www.ne.anl.gov/About/hn/news961213.shtml |title=Maria Goeppert Mayer is role model for women scientists |publisher=Argonne National Laboratory |access-date=22 Januarie 2021 |language=Engels}}</ref> <ref name="biblioteek">{{cite web |url=http://libraries.ucsd.edu/speccoll/testing/html/mss0020a.html |title=Register of Maria Goeppert Mayer Papers |publisher=University of California, San Diego |access-date=22 Januarie 2021 |language=Engels |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130903234246/http://libraries.ucsd.edu/speccoll/testing/html/mss0020a.html |archive-date=3 September 2013 }}</ref> <ref name="epigenesys">{{cite web | title=Maria Goeppert-Mayer | url=http://www.epigenesys.eu/en/science-and-you/women-in-science/811-maria-goeppert-mayer | publisher=EpiGeneSys | accessdate=21 Desember 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150117181423/http://www.epigenesys.eu/en/science-and-you/women-in-science/811-maria-goeppert-mayer | archive-date=17 Januarie 2015 | url-status=dead |language=Engels}}</ref> <ref name="Goeppert-Mayer1931">{{cite journal | last=Goeppert-Mayer |first=M | title = Über Elementarakte mit zwei Quantensprüngen | journal = Annals of Physics | year = 1931 | volume = 9 | issue =3| pages = 273–295 | bibcode=1931AnP...401..273G | doi = 10.1002/andp.19314010303 |language=Duits}}</ref> <ref name="Goeppert-Mayer2009">{{Cite journal|last=Göppert-Mayer|first=M.|date=11 Augustus 2009|title=Elementary processes with two quantum transitions|journal=Annalen der Physik|language=Engels|volume=18|issue=7–8|pages=466–479|doi=10.1002/andp.200910358|bibcode=2009AnP...521..466G}}</ref> <ref name="Gold">{{cite web|title= Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement |website=www.achievement.org|publisher=American Academy of Achievement |url=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/#science-exploration |language=Emgels}}</ref> <ref name="Hamblin">{{cite news |url=http://www.sandiegouniontribune.com/opinion/sd-woman-win-nobel-prize-physics-20181002-htmlstory.html |first=Abby |last=Hamblin |title=Last woman to win Nobel Prize in physics referred to as 'San Diego mother' in news coverage |newspaper=San Diego Tribune |date=2 Oktober 2018 |access-date=21 Desember 2020}}</ref> <ref name="JPL">{{cite web |url=http://www.jpl.nasa.gov/spaceimages/details.php?id=PIA00269 |publisher=Jet Propulsion Laboratory |title=Space Images: Venus – Stereo Image Pair of Crater Goeppert Mayer |access-date=22 Januarie 2021 |language=Engels |archive-date=14 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170614140253/https://www.jpl.nasa.gov/spaceimages/details.php?id=PIA00269 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Kaiser">{{cite journal |first1=W. |last1=Kaiser |last2=Garrett |first2=C.G.B. |title=Two-photon excitation in CaF₂:Eu²⁺ |journal=Physical Review Letters |volume=7 |issue=6 |pages=229–232 |year=1961 |doi=10.1103/PhysRevLett.7.229|bibcode = 1961PhRvL...7..229K }}</ref> <ref name="MayerHall">{{cite web |title=Mayer Hall |url=https://facilities.ucsd.edu/NA/NamedBuildings/Building.htm?Bkey=348 |date=7 Januarie 2016 |website=Facilities Information System |publisher=University of California, San Diego |access-date=22 Januarie 2021 |language=Engels}}</ref> <ref name="nndb">{{cite web |url=http://www.nndb.com/people/847/000099550/ |title=Maria Goeppert-Mayer |publisher= Soylent Communications |access-date=22 Januarie 2021 |language=Engels}}</ref> <ref name="nobel">{{Cite web |url=https://www.mediatheque.lindau-nobel.org/research-profile/laureate-goeppert-mayer#page=all |title=Research Profile – Maria Goeppert-Mayer |publisher=Lindau Nobel Laureate Meetings |access-date=12 Augustus 2018 |language=Engels}}</ref> <ref name="Nobel2">{{cite web |title=Maria Goeppert-Mayer – facts |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1963/mayer-facts.html |work=The Nobel Prize in Physics 1963 |publisher=NobelPrize.org |access-date=22 Januarie 2021 |language=Engels}}</ref> <ref name="NWHF">{{cite web | title=Goeppert-Mayer, Maria | website=National Women’s Hall of Fame | date=20 Februarie 2015 | url=https://www.womenofthehall.org/inductee/maria-goeppertmayer/ | access-date=22 Januarie 2021 |language=Engels}}</ref> <ref name="PhysRev1">{{cite journal |journal=Physical Review |volume=78 |issue=1 |pages=16–21 |date=April 1950 |last=Goeppert-Mayer |first=Maria |title=Nuclear configurations in the spin-orbit coupling model. I. Empirical Evidence |doi=10.1103/PhysRev.78.16 |bibcode = 1950PhRv...78...16M |language=Engels}}</ref> <ref name="PhysRev2">{{cite journal |journal=Physical Review |volume=78 |issue=1 |pages=22–23 |date=April 1950 |last=Goeppert-Mayer |first=Maria |title=Nuclear Configurations in the Spin-Orbit Coupling Model. II. Theoretical Considerations |doi=10.1103/PhysRev.78.22|bibcode = 1950PhRv...78...22M |language=Engels}}</ref> <ref name="PhysRev3">{{cite journal |journal=Physical Review |volume=75 |issue=11 |pages=1766 |date=June 1949|last1=Haxel |first1=Otto |author-link=Otto Haxel |last2=Jensen |first2=J. Hans D. |author-link2=J. Hans D. Jensen |last3=Suess |first3=Hans |author-link3=Hans Suess |title=On the "Magic Numbers" in Nuclear Structure |doi=10.1103/PhysRev.75.1766.2 |bibcode = 1949PhRv...75R1766H |language=Engels}}</ref> <ref name="PhysRev4">{{cite journal |journal=Physical Review |volume=75 |issue=12 |pages=1969–1970 |date=June 1949 |last=Goeppert-Mayer |first=Maria |title=On Closed Shells in Nuclei. II |doi=10.1103/PhysRev.75.1969|bibcode = 1949PhRv...75.1969M |language=Engels}}</ref> <ref name="SDSC">{{cite web |url=http://www.sdsc.edu/pub/envision/v17.2/flowers.html |title=A Tradition Flowers: The Maria Goeppert Mayer Interdisciplinary Symposium at SDSC |publisher=San Diego Supercomputer Center |access-date=22 Januarie 2021 |language=Engels |archive-date= 3 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003014208/http://www.sdsc.edu/pub/envision/v17.2/flowers.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="Sklar">{{Cite journal |last1=Goeppert‐Mayer |first1=M. |last2=Sklar |first2=A.L. |date=1938 |title=Calculations of the Lower Excited Levels of Benzene |journal=The Journal of Chemical Physics |language=Engels |volume=6 |issue=10 |pages=645–652 |doi=10.1063/1.1750138 |issn=0021-9606 |bibcode=1938JChPh...6..645G}}</ref> <ref name="UPS">{{cite web |url=http://www.uspsstamps.com/stamps/american-scientists |title=American Scientists |publisher=US Postal Service |access-date=22 Januarie 2021 |language=Engels |archive-date= 4 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404184945/http://uspsstamps.com/stamps/american-scientists |url-status=dead }}</ref> <ref name="Wigner">{{cite journal |last=Wigner |first=Eugene P. |title=Maria Goeppert-Mayer |journal=Physics Today |date=Mei 1972 |volume=25 |issue=5 |pages=77–79| doi=10.1063/1.3070875 |bibcode = 1972PhT....25e..77W |language=Engels}}</ref> }} {{Nobelprys vir Fisika}} {{Manhattan-projek}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Goeppert-Mayer, Maria}} [[Kategorie:Manhattan-projek]] [[Kategorie:Geboortes in 1906]] [[Kategorie:Sterftes in 1972]] [[Kategorie:Amerikaanse akademici]] [[Kategorie:Amerikaanse fisici]] [[Kategorie:Duitse fisici]] [[Kategorie:Kernfisici]] [[Kategorie:Teoretiese fisici]] [[Kategorie:Nobelprys vir Fisika wenners]] egn87xo5go9b1k5p59t04j4nxu5tkod 0 373888 2917834 2917307 2026-07-16T19:00:05Z SpesBona 2720 Bygewerk 2917834 wikitext text/x-wiki {{sporttoekoms}} {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = Krieketwêreldbeker 2027 | beeld = | beeldgrote = 200px | onderskrif = | vanafdatum = 4 Oktober | totdatum = 21 November | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Internasionale eendagwedstryd|Internasionale eendagkrieket]] (EDI) | toernooiformaat = Superreeks, Groepfase, Super Sewe en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Zimbabwe}}<br />{{vlagland|Namibië}} | kampioen = | naaswenner = | getal = | deelnemers = 14 | wedstryde gespeel = 57 | bywoning = | speler van die reeks = | meeste lopies = | meeste paaltjies = | vorige jaar = 2023 | vorige toernooi = Krieketwêreldbeker 2023 | volgende jaar = 2031 | volgende toernooi = Krieketwêreldbeker 2031 }} Die '''Krieketwêreldbeker 2027''' ([[Engels]]: ''2027 Cricket World Cup'') word van 4 Oktober tot 21 November 2027 in [[Suid-Afrika]], [[Zimbabwe]] en [[Namibië]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/mens-odi-world-cup-2027-dates-set-to-run-from-october-4-to-november-21-1540479 |title=Men's ODI World Cup 2027 set to run from October 4 to November 21 |publisher=ESPNcricinfo |date=11 Junie 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Dit is die 14de [[krieketwêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse krieketwêreldkampioenskap in [[Internasionale eendagwedstryd|internasionale eendagkrieket]] (EDI) wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en ná die [[Krieketwêreldbeker 2003]] die tweede in [[Suider-Afrika]]. Die 2003-toernooi is deur Suid-Afrika, Zimbabwe en [[Kenia]] saam aangebied. Namibië sal vir die eerste keer ’n [[wêreldbeker]]toernooi aanbied. [[Lêer:Icc cricket world cup trophy.jpg|duimnael|links|upright|Die Krieketwêreldbekertrofee waarom meegeding sal word]] 14 nasionale [[krieket]]spanne neem aan die Krieketwêreldbeker 2027 deel, waartydens 57 wedstryde gespeel word, waaronder drie tydens die Superreeks, 30 tydens die groepfase, 21 in die Super Sewe, en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die drie laagste geplaasde spanne beslis drie wedstryde in ’n Superreeks, waarna die beste span na die groepfase deurdring. Die ander twaalf spanne word in twee groepe van ses elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep speel. Die drie beste spanne van elke groep en die sewende beste span kwalifiseer hierna vir die Super Sewe, waarvandaan die vier beste spanne vir die halfeindrondte kwalifiseer en die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-revamp-formats-for-marquee-men-s-events |title=ICC revamp formats for marquee men’s events |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Julie 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref><ref name="Formaat">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/icc-adds-super-series-and-super-7-twist-to-2027-odi-world-cup-1545709 |title=ICC adds Super Series and Super 7 twist to 2027 ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=15 Julie 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Die sewe beste spanne sal saam met die gasheer Indië ook regstreeks vir die [[Kampioenetrofee 2029]] kwalifiseer. Elke wedstryd bestaan uit 50 boulbeurte per span. [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] is die verdedigende kampioen nadat hulle die vorige [[Krieketwêreldbeker 2023]] teen die gasheer [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-australia-final-1384439/match-report |title=Head's magnificent 137 leads Australia to sixth World Cup title |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=19 November 2023 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> == Toewysing == [[Krieket Suid-Afrika]] het in Mei 2021 aangekondig dat hy ’n bod vir die Krieketwêreldbeker 2027 ingedien het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/south-africa-to-bid-for-2027-cricket-world-cup-2425615 |title=South Africa To Bid For 2027 Cricket World Cup |publisher=NDTV Sports |date=1 Mei 2021 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Die Internasionale Krieketraad het die gasheerlande van beide die 2027- en 2031-manstoernooie op 16 November 2021 aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 |title=USA to stage T20 World Cup: 2024–2031 ICC Men's tournament hosts confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=16 November 2021 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Suid-Afrika, Zimbabwe en Namibië is gesamentlik as gashere vir die 2027-toernooi benoem, terwyl die 2031-toernooi aan [[Indië]] en [[Bangladesj]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> == Voorbereiding == In voorbereiding op die Krieketwêreldbeker 2027 is in Augustus 2025 ’n reëlingskomitee van 15 lede aangestel. [[Trevor Manuel]] is as die voorsitter aangewys.<ref name=comm>{{en}} {{cite web |url=https://www.thestatesman.com/sports/trevor-manuel-appointed-chair-of-2027-icc-world-cup-organising-committee-1503474929.html |title=Trevor Manuel appointed chair of 2027 ICC World Cup organising committee |publisher=The Statesman |date=21 Augustus 2025 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Die voormalige adjunkpresident [[Phumzile Mlambo-Ngcuka]] is ook aangewys as een van die sewe onafhanklike direkteure van die reëlingskomitee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.outlookindia.com/sports/cricket/odi-world-cup-2027-local-organising-committee-trevor-manuel-head-15-member-team |title=ODI World Cup 2027 Organising Committee Revealed: Trevor Manuel To Lead 15-Member Team |publisher=Outlook |author=Navneet Oberoi |date=21 Augustus 2025 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> == Deelnemers == [[Lêer:Qualification Pathway for 2027 ICC Cricket World Cup 2.png|duimnael|Grafiek van die kwalifiseringsproses vir die Krieketwêreldbeker 2027]] Die medegashere [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]], asook die agt beste spanne op die IKR se EDI-ranglys soos in September 2026 sal regstreeks vir die Krieketwêreldbeker 2027 kwalifiseer, terwyl die oorblywende vier plekke tydens ’n kwalifiseringstoernooi beslis sal word.<ref name="Formaat" /> Hoewel Namibië tydens die toernooi vir die eerste keer as gasheer optree, sal hulle as ’n assosiaatlid nie regstreeks vir die toernooi kan kwalifiseer nie en [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] sal aan die kwalifiseringstoernooi moet deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com/news/icc-announces-qualification-pathway-for-2027-world-cup-1668316873192 |title=ICC announces qualification pathway for 2027 World Cup |publisher=Cricket.com |author=Pramod Ananth |date=13 November 2022 |accessdate=14 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314001834/https://www.cricket.com/news/icc-announces-qualification-pathway-for-2027-world-cup-1668316873192 |archive-date=14 Maart 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende twee spanne het reeds vir die Krieketwêreldbeker 2027 gekwalifiseer. Later sal nog twaalf spanne aansluit. {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Cr-ZA}} | rowspan="2" |'''Gashere''' |Tiende |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] |Halfeindrondte <small>([[Krieketwêreldbeker 1992|1992]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]], [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]], [[Krieketwêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Cr-ZW}} |Tiende |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] |Super Ses <small>([[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]])</small> |} == Stadions == Op 10 April 2024 het [[Krieket Suid-Afrika]] die agt stadions op die kortlys bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/south-africa-venues-2027-odi-world-cup-13758371.html |title=Wanderers, Kingsmead, Newlands confirmed as venues for 2027 ODI World Cup: Report |publisher=Firstpost |date=10 April 2024 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Pholetsi Moseki, [[hoof- uitvoerende beampte]] van dié krieketraad, het verduidelik dat van die elf IKR-geakkrediteerde stadions in Suid-Afrika die finale agt stadions volgens verskeie faktore soos die beskikbaarheid van lughawens en hotelverblyf gekies is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/amp/cricket/world-cup/odi-world-cup-2027-wanderers-kingsmead-newlands-among-eight-sa-venues-124041000810_1.html |title=ODI World Cup 2027: Wanderers, Kingsmead, Newlands among eight SA venues |publisher=Business Standard |date=10 April 2024 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> In Augustus 2025 is aangekondig dat Suid-Afrika 44 wedstryde dwarsdeur die agt gasheerstede sal huisves, terwyl die oorblywende tien wedstryde tussen Namibië en Zimbabwe verdeel sal word.<ref name=comm /> Die wedstryde in Namibië sal in die [[Nasionale Krieketstadion]] in [[Windhoek]] aangebied word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/new-cricket-world-cup-2027-venue-hosts-thrilling-first-international-fixture |title=New Cricket World Cup 2027 venue hosts thrilling first international fixture |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=20 Maart 2025 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !colspan=5|{{vlagland|Suid-Afrika}} |- ! [[Paarl]], [[Wes-Kaap]] ! [[Oos-Londen]], [[Oos-Kaap]] ! [[Centurion]], [[Gauteng]] ! [[Durban]], [[KwaZulu-Natal]] |- | [[Bolandpark]] | [[Buffalopark]] | [[SuperSport-park]] | [[Kingsmead-stadion|Kingsmead]] |- | <small>{{Koördinate|33|44|29|S|18|59|54|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Bolandpark}}</small> | <small>{{Koördinate|33|0|24.14|S|27|55|09.72|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Buffalopark}}</small> | <small>{{Koördinate|25|51|35.69|S|28|11|43.35|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=SuperSport-park}}</small> | <small>{{Koördinate|29|51|0.21|S|31|1|40.13|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Kingsmead}}</small> |- | Kapasiteit: '''10&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''15&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''22&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Boland Park Cricket Ground.jpg|150px]] | | [[Lêer:SS park.jpg|150px]] | [[Lêer:Kingsmead2009.jpg|150px]] |- ! [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]] ! [[Kaapstad]], Wes-Kaap ! [[Gqeberha]], Oos-Kaap ! [[Johannesburg]], Gauteng |- | [[Mangaung-ovaal]] | [[Nuweland-krieketveld|Nuweland]] | [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]] | [[Wanderersstadion|Wanderers]] |- | <small>{{Koördinate|29|7|0.04|S|26|12|18.97|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Mangaung-ovaal}}</small> | <small>{{Koördinate|33|58|25.32|S|18|28|8.16|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Nuweland}}</small> | <small>{{Koördinate|33|57|59.35|S|25|36|36|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=St. Georgespark}}</small> | <small>{{Koördinate|26|7|52.17|S|28|3|26.69|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Wanderers}}</small> |- | Kapasiteit: '''20&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''19&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''34&nbsp;000''' |- | | [[Lêer:Newlandsoverview.jpg|150px]] | [[Lêer:Sahara Oval St George's, uploaded 2005.jpg|150px]] | [[Lêer:The Wanderers 2.jpg|150px]] |- !colspan=2|{{vlagland|Zimbabwe}} !{{vlagland|Namibië}} |- ! [[Harare]] ! [[Bulawayo]] ! [[Windhoek]] |- | [[Harare Sportklub]] | [[Queens Sportklub]] | [[Nasionale Krieketstadion]] |- | <small>{{Koördinate|17|48|50.67|S|31|3|2.08|O|region:ZW_type:landmark|aansig=inlyn|name=Harare Sportklub}}</small> | <small>{{Koördinate|20|08|42.39|S|28|35|20.20|O|region:ZW_type:landmark|aansig=inlyn|name=Queens Sportklub}}</small> | <small>{{Koördinate|22|36|23.3|S|17|05|33.7|O|region:NA_type:landmark|aansig=inlyn|name=Nasionale Krieketstadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''10&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''12&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''7&nbsp;500''' |- | [[Lêer:Harare sports club.jpg|200px]] | | |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{Location map+|Namibië|width=250|float=left|caption=Plekke in Namibië|places= {{Location map~|Namibië|lat=-22.606463|long=17.092703|position=bottom|background=|label=[[Windhoek]]}} }} |style="border:0 solid #777;"| {{Location map+|Suid-Afrika|width=280|float=center|caption=Plekke in Suid-Afrika|places= {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.741389|long=18.998333|position=top|background=|label=[[Paarl]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.006706|long=27.919367|position=top|background=|label=[[Oos-Londen]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-25.859914|long=28.195375|position=top|background=|label=[[Centurion]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-29.850058|long=31.027814|position=bottom|background=|label=[[Durban]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-29.116678|long=26.205269|position=bottom|background=|label=[[Bloemfontein]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.9737|long=18.468933|position=bottom|background=|label=[[Kaapstad]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.966486|long=25.61|position=bottom|background=|label=[[Gqeberha]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-26.131158|long=28.057414|position=bottom|background=|label=[[Johannesburg]]}} }} |style="border:0 solid #2a5;"| {{Location map+|Zimbabwe|width=250|float=right|caption=Plekke in Zimbabwe|places= {{Location map~|Zimbabwe|lat_deg=-17|lat_min=-50|lon_deg=31|lon_min=04|position=left|background=|label=[[Harare]]}} {{Location map~|Zimbabwe|lat_deg=-20|lat_min=-10|lon_deg=28|lon_min=34|position=right|background=|label=[[Bulawayo]]}} }} |}</center> == Formaat == Die Krieketwêreldbeker 2027 word oor 49 dae tussen 14 verskillende spanne oor 57 wedstryde beslis. Dit begin op 4 Oktober met die openingswedstryd. Die toernooi eindig op 21 November op Wanderers in Johannesburg met die eindstryd, waartydens die wenner die Krieketwêreldbekertrofee inpalm. === Groepfase en Super Sewe === Die Krieketwêreldbeker 2027 word deur 14 nasionale krieketspanne beslis. Die drie laagste geplaasde spanne beslis in die Superreeks drie wedstryde, waarna die beste span na die groepfase deurdring. Die ander twaalf spanne word vir die groepfase in twee groepe van ses elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span vyf wedstryde in die groepfase. Twee punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop of onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die drie beste spanne van albei groepe en die sewende beste span dring na die Super Sewe deur.<ref name="Formaat" /> Die Super Sewe word deur sewe spanne in een groep beslis, waartydens elke span een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep speel, dus speel elke span ses wedstryde in die Super Sewe. Die kwalifisering is gegrond op dieselfde kriterias as in die groepfase.<ref name="Formaat" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit drie wedstryde bestaan: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die vier beste spanne van die Super Sewe dring na die uitklopfase deur. Die eerste span speel teen die vierde span en die tweede span teen die derde span in die halfeindstryde. Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag is, sal die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis word. === Effek op Kampioenetrofee 2029-kwalifisering === Die sewe beste spanne sal saam met die gasheer Indië regstreeks vir die Kampioenetrofee 2029 kwalifiseer. == Wedstryde == Die wedstryde word in vier fases opgedeel, naamlik die Superreeks, die groepfase, die Super Sewe en die uitklopfase.<ref name="Formaat" /> === Superreeks === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die Groepfase. |} Die laagste geplaasde drie spanne beslis in die Superreeks drie wedstryde teen mekaar, waarna die beste span na die Groepfase deurdring.<ref name="Formaat" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Groepfase === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die Super Sewe én regstreeks vir die [[Kampioenetrofee 2029]]. |- | style="background:#ffc;"|Moontlike kwalifisering vir die Super Sewe en die Kampioenetrofee 2029. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die Kampioenetrofee 2029 mis. |} Twaalf spanne neem aan die groepfase deel. Die drie beste spanne in elke groep en die sewende beste span dring na die Super Sewe deur.<ref name="Formaat" /> Die sewe beste spanne kwalifiseer saam met die gasheer Indië ook vir die [[Kampioenetrofee 2029]]. ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|P/o|Punte oorgedra (na Super Sewe)}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#ffc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|P/o|Punte oorgedra (na Super Sewe)}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#ffc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Super Sewe === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Sewe spanne neem aan die Super Sewe deel. Die vier beste spanne dring na die uitklopfase deur.<ref name="Formaat" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|P/o|Punte oorgedra (vanaf groepfase)}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Uitklopfase === Die uitklopfase bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op Wanderers in Johannesburg ontmoet. [[Lêer:Wanderers Stadium 2024.jpg|duimnael|Die eindstryd word op 21 November op Wanderers in Johannesburg beslis]] {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 17 November | RD1-span01 = '''Kwalifiseerder 1''' | RD1-telling01 = | RD1-span02 = '''Kwalifiseerder 4''' | RD1-telling02 = | RD1-hofie02 = 18 November | RD1-span03 = '''Kwalifiseerder 2''' | RD1-telling03 = | RD1-span04 = '''Kwalifiseerder 3''' | RD1-telling04 = | RD2-hofie01 = 21 November – Johannesburg | RD2-span01 = '''Wenner Halfeindstryd 1''' | RD2-telling01 = | RD2-span02 = '''Wenner Halfeindstryd 2''' | RD2-telling02 = }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 17 November 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = Kwalifiseerder 1 | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder 4 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 November 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = Kwalifiseerder 2 | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder 3 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 21 November 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = Wenner Halfeindstryd 1 | telling1 = | span2 = Wenner Halfeindstryd 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = [[Wanderersstadion|Wanderers]], [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Krieketwêreldkampioen 2027 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Rugbywêreldbeker 2027]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Cricket World Cup 2027|Krieketwêreldbeker 2027}} * {{en}} [https://www.cricketworldcup.com/ Amptelike webwerf van die Krieketwêreldbeker 2027] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/ Amptelike webtuiste van die Internasionale Krieketraad] * {{en}} [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817 ''ICC Cricket World Cup 2027''] {{Navigasie Krieketwêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Krieketwereldbeker 2027}} [[Kategorie:Geskiedenis van Namibië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geskiedenis van Zimbabwe]] [[Kategorie:Krieket in Namibië]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Zimbabwe]] [[Kategorie:Krieketwêreldbeker|2027]] [[Kategorie:Sport in 2027]] cju3buhl4goe13romuefon2vbxe8wfu 10 386551 2917903 2909680 2026-07-17T03:26:01Z TolBot 141581 [[m:User:TolBot/Task 5|Taak 5]]: dateer COVID-19-pandemiedata op 2917903 json application/json { "AD": { "cases": 48015, "deaths": 159, "deaths_per_million": 1994.4307, "fully_vaccinated": 53501, "name": "Andorra", "percent_fully_vaccinated": 67.10946, "percent_vaccinated": 72.643684, "population": 79722, "total_vaccinated": 57913, "vaccine_doses": 157072 }, "AE": { "cases": 1067030, "deaths": 2349, "deaths_per_million": 229.34784, "fully_vaccinated": 9792266, "name": "Verenigde Arabiese Emirate", "percent_fully_vaccinated": 95.60813, "percent_vaccinated": 97.54937, "population": 10242085, "total_vaccinated": 9991089, "vaccine_doses": 24922054 }, "AF": { "cases": 235214, "deaths": 7998, "deaths_per_million": 197.09776, "fully_vaccinated": 18370386, "name": "Afghanistan", "percent_fully_vaccinated": 45.270844, "percent_vaccinated": 47.19545, "population": 40578847, "total_vaccinated": 19151368, "vaccine_doses": 22964750 }, "AG": { "cases": 9106, "deaths": 146, "deaths_per_million": 1572.4286, "fully_vaccinated": 62384, "name": "Antigua en Barbuda", "percent_fully_vaccinated": 67.187935, "percent_vaccinated": 69.24071, "population": 92850, "total_vaccinated": 64290, "vaccine_doses": 136512 }, "AI": { "cases": 3904, "deaths": 12, "deaths_per_million": 844.9514, "fully_vaccinated": 10382, "name": "Anguilla (eiland)", "percent_fully_vaccinated": 73.10238, "percent_vaccinated": 76.45402, "population": 14202, "total_vaccinated": 10858, "vaccine_doses": 24864 }, "AL": { "cases": 337234, "deaths": 3608, "deaths_per_million": 1275.9874, "fully_vaccinated": 1279333, "name": "Albanië", "percent_fully_vaccinated": 45.24426, "percent_vaccinated": 47.717087, "population": 2827614, "total_vaccinated": 1349255, "vaccine_doses": 3088966 }, "AM": { "cases": 454903, "deaths": 8785, "deaths_per_million": 3049.4155, "fully_vaccinated": 1030758, "name": "Armenië", "percent_fully_vaccinated": 35.779274, "percent_vaccinated": 39.95012, "population": 2880880, "total_vaccinated": 1150915, "vaccine_doses": 2256919 }, "AO": { "cases": 107487, "deaths": 1937, "deaths_per_million": 54.35663, "fully_vaccinated": 9609080, "name": "Angola", "percent_fully_vaccinated": 26.965265, "percent_vaccinated": 46.44487, "population": 35635028, "total_vaccinated": 16550642, "vaccine_doses": 27819132 }, "AQ": { "name": "Antarktika" }, "AR": { "cases": 10119553, "deaths": 130850, "deaths_per_million": 2881.657, "fully_vaccinated": 34900612, "name": "Argentinië", "percent_fully_vaccinated": 76.860214, "percent_vaccinated": 91.45777, "population": 45407904, "total_vaccinated": 41529056, "vaccine_doses": 116978520 }, "AS": { "cases": 8359, "deaths": 34, "deaths_per_million": 702.9877, "name": "Amerikaans-Samoa", "population": 48365 }, "AT": { "cases": 6083791, "deaths": 22534, "deaths_per_million": 2485.9128, "fully_vaccinated": 6683263, "name": "Oostenryk", "percent_fully_vaccinated": 73.72863, "percent_vaccinated": 76.11823, "population": 9064678, "total_vaccinated": 6899873, "vaccine_doses": 20468732 }, "AU": { "cases": 11861161, "deaths": 25236, "deaths_per_million": 963.1698, "fully_vaccinated": 21647524, "name": "Australië", "percent_fully_vaccinated": 82.62102, "percent_vaccinated": 84.85075, "population": 26200987, "total_vaccinated": 22231734, "vaccine_doses": 69686750 }, "AW": { "cases": 44224, "deaths": 292, "deaths_per_million": 2708.921, "fully_vaccinated": 84368, "name": "Aruba", "percent_fully_vaccinated": 78.26926, "percent_vaccinated": 84.00067, "population": 107792, "total_vaccinated": 90546, "vaccine_doses": 174914 }, "AX": { "name": "Åland" }, "AZ": { "cases": 836510, "deaths": 10353, "deaths_per_million": 1005.6038, "fully_vaccinated": 4862494, "name": "Azerbeidjan", "percent_fully_vaccinated": 47.230198, "percent_vaccinated": 52.191284, "population": 10295307, "total_vaccinated": 5373253, "vaccine_doses": 13857111 }, "BA": { "cases": 404289, "deaths": 16419, "deaths_per_million": 5123.2495, "fully_vaccinated": 846080, "name": "Bosnië en Herzegowina", "percent_fully_vaccinated": 26.400383, "percent_vaccinated": 29.43689, "population": 3204802, "total_vaccinated": 943394, "vaccine_doses": 1924950 }, "BB": { "cases": 109147, "deaths": 593, "deaths_per_million": 2100.4236, "fully_vaccinated": 155047, "name": "Barbados", "percent_fully_vaccinated": 54.91811, "percent_vaccinated": 58.03722, "population": 282324, "total_vaccinated": 163853, "vaccine_doses": 384049 }, "BD": { "cases": 2052280, "deaths": 29531, "deaths_per_million": 174.34259, "fully_vaccinated": 142201680, "name": "Bangladesj", "percent_fully_vaccinated": 83.95181, "percent_vaccinated": 89.4455, "population": 169384891, "total_vaccinated": 151507170, "vaccine_doses": 361742560 }, "BE": { "cases": 4908300, "deaths": 34339, "deaths_per_million": 2949.6262, "fully_vaccinated": 9170945, "name": "België", "percent_fully_vaccinated": 78.77591, "percent_vaccinated": 79.55496, "population": 11641814, "total_vaccinated": 9261641, "vaccine_doses": 31469388 }, "BF": { "cases": 22231, "deaths": 400, "deaths_per_million": 17.77064, "fully_vaccinated": 5232347, "name": "Burkina Faso", "percent_fully_vaccinated": 23.245539, "percent_vaccinated": 27.051752, "population": 22509038, "total_vaccinated": 6089089, "vaccine_doses": 7893609 }, "BG": { "cases": 1341082, "deaths": 38778, "deaths_per_million": 5681.0405, "fully_vaccinated": 2078006, "name": "Bulgarye", "percent_fully_vaccinated": 30.443129, "percent_vaccinated": 31.583748, "population": 6825862, "total_vaccinated": 2155863, "vaccine_doses": 4726614 }, "BH": { "cases": 696614, "deaths": 1536, "deaths_per_million": 1001.6564, "fully_vaccinated": 1226796, "name": "Bahrein", "percent_fully_vaccinated": 80.00182, "percent_vaccinated": 80.939445, "population": 1533460, "total_vaccinated": 1241174, "vaccine_doses": 3476633 }, "BI": { "cases": 54569, "deaths": 15, "deaths_per_million": 1.126033, "fully_vaccinated": 36321, "name": "Burundi", "percent_fully_vaccinated": 0.27265763, "percent_vaccinated": 0.27707168, "population": 13321102, "total_vaccinated": 36909, "vaccine_doses": 42252 }, "BJ": { "cases": 28036, "deaths": 163, "deaths_per_million": 11.8463545, "fully_vaccinated": 2742837, "name": "Benin", "percent_fully_vaccinated": 19.934122, "percent_vaccinated": 26.870075, "population": 13759507, "total_vaccinated": 3697190, "vaccine_doses": 4232541 }, "BL": { "cases": 5507, "deaths": 5, "deaths_per_million": 456.7044, "name": "Sint Bartholomeus", "population": 10948 }, "BM": { "cases": 18860, "deaths": 165, "deaths_per_million": 2547.397, "fully_vaccinated": 47657, "name": "Bermuda", "percent_fully_vaccinated": 73.576546, "percent_vaccinated": 74.9614, "population": 64772, "total_vaccinated": 48554, "vaccine_doses": 136759 }, "BN": { "cases": 350550, "deaths": 182, "deaths_per_million": 399.67148, "fully_vaccinated": 446714, "name": "Broenei", "percent_fully_vaccinated": 98.09827, "percent_vaccinated": 99.07219, "population": 455374, "total_vaccinated": 451149, "vaccine_doses": 1293100 }, "BO": { "cases": 1212186, "deaths": 22389, "deaths_per_million": 1853.8304, "fully_vaccinated": 6160585, "name": "Bolivië", "percent_fully_vaccinated": 51.01023, "percent_vaccinated": 60.949844, "population": 12077156, "total_vaccinated": 7361008, "vaccine_doses": 14690530 }, "BQ": { "cases": 11922, "deaths": 41, "deaths_per_million": 1430.8647, "fully_vaccinated": 16736, "name": "Karibiese Nederland", "percent_fully_vaccinated": 58.407204, "percent_vaccinated": 66.68877, "population": 28654, "total_vaccinated": 19109, "vaccine_doses": 35845 }, "BR": { "cases": 38039158, "deaths": 704029, "deaths_per_million": 3347.6345, "fully_vaccinated": 176164200, "name": "Brasilië", "percent_fully_vaccinated": 83.76549, "percent_vaccinated": 90.17482, "population": 210306411, "total_vaccinated": 189643420, "vaccine_doses": 516237120 }, "BS": { "cases": 39127, "deaths": 849, "deaths_per_million": 2135.6233, "fully_vaccinated": 166972, "name": "Bahamas", "percent_fully_vaccinated": 42.0011, "percent_vaccinated": 43.972713, "population": 397542, "total_vaccinated": 174810, "vaccine_doses": 366359 }, "BT": { "cases": 62961, "deaths": 21, "deaths_per_million": 26.891325, "fully_vaccinated": 677669, "name": "Bhoetan", "percent_fully_vaccinated": 86.778175, "percent_vaccinated": 89.52455, "population": 780921, "total_vaccinated": 699116, "vaccine_doses": 2011426 }, "BW": { "cases": 330699, "deaths": 2801, "deaths_per_million": 1148.0002, "fully_vaccinated": 1663490, "name": "Botswana", "percent_fully_vaccinated": 68.17876, "percent_vaccinated": 79.96467, "population": 2439895, "total_vaccinated": 1951054, "vaccine_doses": 3171667 }, "BY": { "cases": 994102, "deaths": 7118, "deaths_per_million": 775.95264, "fully_vaccinated": 6414996, "name": "Belarus", "percent_fully_vaccinated": 69.931625, "percent_vaccinated": 71.255, "population": 9173240, "total_vaccinated": 6536392, "vaccine_doses": 22765402 }, "BZ": { "cases": 71496, "deaths": 688, "deaths_per_million": 1708.294, "fully_vaccinated": 221478, "name": "Belize", "percent_fully_vaccinated": 54.992664, "percent_vaccinated": 64.17847, "population": 402741, "total_vaccinated": 258473, "vaccine_doses": 511106 }, "CA": { "cases": 4819055, "deaths": 55282, "deaths_per_million": 1424.0135, "fully_vaccinated": 31758252, "name": "Kanada", "percent_fully_vaccinated": 81.80634, "percent_vaccinated": 89.49461, "population": 38821259, "total_vaccinated": 34742936, "vaccine_doses": 102877160 }, "CC": { "name": "Kokoseilande" }, "CD": { "cases": 101010, "deaths": 1474, "deaths_per_million": 14.394957, "fully_vaccinated": 14399520, "name": "Demokratiese Republiek die Kongo", "percent_fully_vaccinated": 14.062447, "percent_vaccinated": 16.646704, "population": 102396974, "total_vaccinated": 17045720, "vaccine_doses": 18808672 }, "CF": { "cases": 15493, "deaths": 113, "deaths_per_million": 22.16539, "fully_vaccinated": 2484985, "name": "Sentraal-Afrikaanse Republiek", "percent_fully_vaccinated": 48.74395, "percent_vaccinated": 51.00764, "population": 5098038, "total_vaccinated": 2600389, "vaccine_doses": 3342248 }, "CG": { "cases": 25234, "deaths": 389, "deaths_per_million": 64.45622, "fully_vaccinated": 654119, "name": "Republiek die Kongo", "percent_fully_vaccinated": 10.838571, "percent_vaccinated": 11.52855, "population": 6035104, "total_vaccinated": 695760, "vaccine_doses": 833210 }, "CH": { "cases": 4492019, "deaths": 14170, "deaths_per_million": 1611.6594, "fully_vaccinated": 6013254, "name": "Switserland", "percent_fully_vaccinated": 68.8, "percent_vaccinated": 69.3447, "population": 8792180, "total_vaccinated": 6096911, "vaccine_doses": 16940716 }, "CI": { "cases": 88434, "deaths": 835, "deaths_per_million": 27.472, "fully_vaccinated": 12164304, "name": "Ivoorkus", "percent_fully_vaccinated": 40.020737, "percent_vaccinated": 44.64014, "population": 30395004, "total_vaccinated": 13568372, "vaccine_doses": 25263932 }, "CK": { "cases": 7375, "deaths": 2, "deaths_per_million": 135.6208, "fully_vaccinated": 14728, "name": "Cookeilande", "percent_fully_vaccinated": 99.87116, "percent_vaccinated": 102.47508, "population": 14747, "total_vaccinated": 15112, "vaccine_doses": 40854 }, "CL": { "cases": 5410528, "deaths": 64497, "deaths_per_million": 3298.5676, "fully_vaccinated": 17700116, "name": "Chili", "percent_fully_vaccinated": 90.523636, "percent_vaccinated": 92.51003, "population": 19553033, "total_vaccinated": 18088516, "vaccine_doses": 66864900 }, "CM": { "cases": 125325, "deaths": 1974, "deaths_per_million": 71.43692, "fully_vaccinated": 3197286, "name": "Kameroen", "percent_fully_vaccinated": 11.570632, "percent_vaccinated": 13.5843525, "population": 27632770, "total_vaccinated": 3753733, "vaccine_doses": 4880572 }, "CN": { "cases": 99381761, "deaths": 122398, "deaths_per_million": 85.882515, "fully_vaccinated": 1284479600, "name": "Volksrepubliek China", "note": "Sluit nie spesiale administratiewe streke ([[Hong Kong]] en [[Macau]]) of [[Taiwan]] in nie.", "percent_fully_vaccinated": 90.12756, "percent_vaccinated": 92.48145, "population": 1425179562, "total_vaccinated": 1318026800, "vaccine_doses": 3516880600 }, "CO": { "cases": 6403882, "deaths": 142814, "deaths_per_million": 2760.334, "fully_vaccinated": 37204130, "name": "Colombia", "percent_fully_vaccinated": 71.90879, "percent_vaccinated": 83.13468, "population": 51737944, "total_vaccinated": 43012176, "vaccine_doses": 90931190 }, "CR": { "cases": 1242945, "deaths": 9396, "deaths_per_million": 1848.9642, "fully_vaccinated": 4369784, "name": "Costa Rica", "percent_fully_vaccinated": 85.98951, "percent_vaccinated": 91.516174, "population": 5081764, "total_vaccinated": 4650636, "vaccine_doses": 13576935 }, "CU": { "cases": 1113834, "deaths": 8530, "deaths_per_million": 771.26013, "fully_vaccinated": 10053658, "name": "Kuba", "percent_fully_vaccinated": 90.90253, "percent_vaccinated": 97.70112, "population": 11059822, "total_vaccinated": 10805570, "vaccine_doses": 45995748 }, "CV": { "cases": 64550, "deaths": 417, "deaths_per_million": 802.3088, "fully_vaccinated": 308720, "name": "Kaap Verde", "percent_fully_vaccinated": 59.39779, "percent_vaccinated": 68.63569, "population": 519750, "total_vaccinated": 356734, "vaccine_doses": 859940 }, "CW": { "cases": 45883, "deaths": 305, "deaths_per_million": 1645.5355, "fully_vaccinated": 100885, "name": "Curaçao", "percent_fully_vaccinated": 54.42946, "percent_vaccinated": 58.592392, "population": 185350, "total_vaccinated": 108601, "vaccine_doses": 260324 }, "CX": { "name": "Kerseiland" }, "CY": { "cases": 718904, "deaths": 1364, "deaths_per_million": 1450.4836, "fully_vaccinated": 656138, "name": "Siprus", "percent_fully_vaccinated": 69.774, "percent_vaccinated": 71.37496, "population": 1331376, "total_vaccinated": 671193, "vaccine_doses": 1891597 }, "CZ": { "cases": 4887489, "deaths": 43995, "deaths_per_million": 4122.0005, "fully_vaccinated": 6895763, "name": "Tsjeggië", "percent_fully_vaccinated": 64.60811, "percent_vaccinated": 65.41614, "population": 10673216, "total_vaccinated": 6982006, "vaccine_doses": 19047108 }, "DE": { "cases": 38437953, "deaths": 174979, "deaths_per_million": 2080.9473, "fully_vaccinated": 63566136, "name": "Duitsland", "percent_fully_vaccinated": 75.596375, "percent_vaccinated": 77.15449, "population": 84086227, "total_vaccinated": 64876300, "vaccine_doses": 193241460 }, "DJ": { "cases": 15690, "deaths": 189, "deaths_per_million": 166.21214, "fully_vaccinated": 401208, "name": "Djiboeti", "percent_fully_vaccinated": 35.28341, "percent_vaccinated": 37.074368, "population": 1137101, "total_vaccinated": 421573, "vaccine_doses": 723789 }, "DK": { "cases": 3453720, "deaths": 10012, "deaths_per_million": 1696.1152, "fully_vaccinated": 4712002, "name": "Denemarke", "percent_fully_vaccinated": 79.82519, "percent_vaccinated": 80.40999, "population": 5902901, "total_vaccinated": 4746522, "vaccine_doses": 14961517 }, "DM": { "cases": 16047, "deaths": 74, "deaths_per_million": 1107.0055, "fully_vaccinated": 30659, "name": "Dominica", "percent_fully_vaccinated": 45.864437, "percent_vaccinated": 49.358982, "population": 66847, "total_vaccinated": 32995, "vaccine_doses": 67647 }, "DO": { "cases": 661103, "deaths": 4384, "deaths_per_million": 390.3574, "fully_vaccinated": 6130483, "name": "Dominikaanse Republiek", "percent_fully_vaccinated": 54.586662, "percent_vaccinated": 65.5985, "population": 11230734, "total_vaccinated": 7367193, "vaccine_doses": 16431089 }, "DZ": { "cases": 272440, "deaths": 6881, "deaths_per_million": 151.30595, "fully_vaccinated": 6481186, "name": "Algerië", "percent_fully_vaccinated": 14.251447, "percent_vaccinated": 17.239624, "population": 45477391, "total_vaccinated": 7840131, "vaccine_doses": 15267442 }, "EC": { "cases": 1082259, "deaths": 36064, "deaths_per_million": 2023.3507, "fully_vaccinated": 14249559, "name": "Ecuador", "percent_fully_vaccinated": 79.94636, "percent_vaccinated": 86.09671, "population": 17823900, "total_vaccinated": 15345791, "vaccine_doses": 39585084 }, "EE": { "cases": 617861, "deaths": 3440, "deaths_per_million": 2547.9727, "fully_vaccinated": 862739, "name": "Estland", "percent_fully_vaccinated": 63.90219, "percent_vaccinated": 64.45496, "population": 1350093, "total_vaccinated": 870202, "vaccine_doses": 2171520 }, "EG": { "cases": 516023, "deaths": 24830, "deaths_per_million": 220.47935, "fully_vaccinated": 42337176, "name": "Egipte", "percent_fully_vaccinated": 37.59353, "percent_vaccinated": 50.53117, "population": 112618252, "total_vaccinated": 56907320, "vaccine_doses": 112673540 }, "EH": { "name": "Wes-Sahara", "population": 568746 }, "ER": { "cases": 10189, "deaths": 103, "deaths_per_million": 30.210152, "fully_vaccinated": null, "name": "Eritrea", "percent_vaccinated": null, "population": 3409450, "total_vaccinated": null, "vaccine_doses": null }, "ES": { "cases": 13980340, "deaths": 121886, "deaths_per_million": 2548.4028, "fully_vaccinated": 40739124, "name": "Spanje", "percent_fully_vaccinated": 85.17771, "percent_vaccinated": 86.45751, "population": 47828386, "total_vaccinated": 41351230, "vaccine_doses": 119228504 }, "ET": { "cases": 501339, "deaths": 7574, "deaths_per_million": 60.406296, "fully_vaccinated": 43653010, "name": "Ethiopië", "percent_fully_vaccinated": 34.815372, "percent_vaccinated": 41.86291, "population": 125384285, "total_vaccinated": 52489510, "vaccine_doses": 68856790 }, "EU": { "cases": 186983444, "deaths": 1271054, "deaths_per_million": 2832.6062, "fully_vaccinated": 329857900, "name": "Europese Unie", "note": "Data vir lidlande van die [[Europese Unie]] word individueel gelys, maar word ook gerieflikheidshalwe hier bygetel. Hulle word nie dubbel getel vir die wêreldtotaal nie.", "percent_fully_vaccinated": 73.510445, "percent_vaccinated": 75.43216, "population": 449113463, "total_vaccinated": 338481060, "vaccine_doses": 977141100 }, "FI": { "cases": 1518764, "deaths": 11466, "deaths_per_million": 2058.7866, "fully_vaccinated": 4347113, "name": "Finland", "percent_fully_vaccinated": 78.054924, "percent_vaccinated": 81.236206, "population": 5569300, "total_vaccinated": 4524288, "vaccine_doses": 13327120 }, "FJ": { "cases": 69047, "deaths": 885, "deaths_per_million": 962.555, "fully_vaccinated": 641194, "name": "Fidji", "percent_fully_vaccinated": 69.73836, "percent_vaccinated": 77.44217, "population": 919428, "total_vaccinated": 712025, "vaccine_doses": 1555182 }, "FK": { "cases": 1923, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 1775, "name": "Falkland-eilande", "percent_fully_vaccinated": 50.497868, "percent_vaccinated": 74.87909, "population": 3515, "total_vaccinated": 2632, "vaccine_doses": 4407 }, "FM": { "cases": 31765, "deaths": 65, "deaths_per_million": 579.72565, "fully_vaccinated": null, "name": "Gefedereerde State van Mikronesië", "percent_vaccinated": null, "population": 112122, "total_vaccinated": null, "vaccine_doses": null }, "FO": { "cases": 34658, "deaths": 28, "deaths_per_million": 518.1443, "fully_vaccinated": 40895, "name": "Faroëreilande", "percent_fully_vaccinated": 75.67683, "percent_vaccinated": 77.19425, "population": 54039, "total_vaccinated": 41715, "vaccine_doses": 103894 }, "FR": { "cases": 39060813, "deaths": 168207, "deaths_per_million": 2616.8914, "fully_vaccinated": 53192480, "name": "Frankryk", "percent_fully_vaccinated": 80.257324, "percent_vaccinated": 82.49821, "population": 66277412, "total_vaccinated": 54677680, "vaccine_doses": 158060080 }, "GA": { "cases": 49069, "deaths": 307, "deaths_per_million": 126.29847, "fully_vaccinated": 257471, "name": "Gaboen", "percent_fully_vaccinated": 10.592245, "percent_vaccinated": 12.804443, "population": 2430750, "total_vaccinated": 311244, "vaccine_doses": 572672 }, "GB": { "cases": 25118310, "deaths": 232112, "deaths_per_million": 3404.4343, "fully_vaccinated": 50745900, "name": "Verenigde Koninkryk", "percent_fully_vaccinated": 74.43005, "percent_vaccinated": 78.91978, "population": 68179315, "total_vaccinated": 53806964, "vaccine_doses": 151248820 }, "GD": { "cases": 19693, "deaths": 238, "deaths_per_million": 2035.4407, "fully_vaccinated": 39034, "name": "Grenada", "percent_fully_vaccinated": 33.38294, "percent_vaccinated": 37.836105, "population": 116928, "total_vaccinated": 44241, "vaccine_doses": 90686 }, "GE": { "cases": 1864337, "deaths": 17151, "deaths_per_million": 4519.6274, "fully_vaccinated": 1276173, "name": "Georgië", "percent_fully_vaccinated": 33.62968, "percent_vaccinated": 43.59945, "population": 3794782, "total_vaccinated": 1654504, "vaccine_doses": 2930677 }, "GF": { "cases": 98041, "deaths": 413, "deaths_per_million": 1384.4241, "name": "Frans-Guyana", "population": 298319 }, "GG": { "cases": 35326, "deaths": 67, "deaths_per_million": 1050.9803, "fully_vaccinated": 52710, "name": "Guernsey", "percent_fully_vaccinated": 82.68235, "percent_vaccinated": 85.05569, "population": 63750, "total_vaccinated": 54223, "vaccine_doses": 178525 }, "GH": { "cases": 172843, "deaths": 1463, "deaths_per_million": 44.133858, "fully_vaccinated": 10780003, "name": "Ghana", "percent_fully_vaccinated": 32.519695, "percent_vaccinated": 41.82365, "population": 33149152, "total_vaccinated": 13864186, "vaccine_doses": 25624828 }, "GI": { "cases": 20550, "deaths": 113, "deaths_per_million": 3002.8435, "fully_vaccinated": 41465, "name": "Gibraltar", "percent_fully_vaccinated": 110.18841, "percent_vaccinated": 112.07515, "population": 37631, "total_vaccinated": 42175, "vaccine_doses": 132810 }, "GL": { "cases": 11971, "deaths": 21, "deaths_per_million": 374.90628, "fully_vaccinated": 38511, "name": "Groenland", "percent_fully_vaccinated": 68.75246, "percent_vaccinated": 73.60124, "population": 56014, "total_vaccinated": 41227, "vaccine_doses": 79738 }, "GM": { "cases": 12627, "deaths": 372, "deaths_per_million": 141.09766, "fully_vaccinated": 539186, "name": "Gambië", "percent_fully_vaccinated": 20.451042, "percent_vaccinated": 25.576376, "population": 2636472, "total_vaccinated": 674314, "vaccine_doses": 1444492 }, "GN": { "cases": 38594, "deaths": 468, "deaths_per_million": 33.297436, "fully_vaccinated": 5853990, "name": "Guinee", "percent_fully_vaccinated": 41.650185, "percent_vaccinated": 62.010365, "population": 14055136, "total_vaccinated": 8715641, "vaccine_doses": 12049511 }, "GP": { "cases": 203235, "deaths": 1021, "deaths_per_million": 2654.0022, "name": "Guadeloupe", "population": 384702 }, "GQ": { "cases": 17130, "deaths": 183, "deaths_per_million": 101.466606, "fully_vaccinated": 214032, "name": "Ekwatoriaal-Guinee", "percent_fully_vaccinated": 11.867269, "percent_vaccinated": 14.976527, "population": 1803549, "total_vaccinated": 270109, "vaccine_doses": 488738 }, "GR": { "cases": 5867000, "deaths": 40254, "deaths_per_million": 3865.9375, "fully_vaccinated": 7647076, "name": "Griekeland", "percent_fully_vaccinated": 73.44144, "percent_vaccinated": 76.23573, "population": 10412481, "total_vaccinated": 7938031, "vaccine_doses": 22467978 }, "GS": { "name": "Suid-Georgië en die Suidelike Sandwicheilande" }, "GT": { "cases": 1255582, "deaths": 20206, "deaths_per_million": 1132.1234, "fully_vaccinated": 7130895, "name": "Guatemala", "percent_fully_vaccinated": 39.953743, "percent_vaccinated": 50.078354, "population": 17847877, "total_vaccinated": 8937923, "vaccine_doses": 20383476 }, "GU": { "cases": 52287, "deaths": 419, "deaths_per_million": 2536.427, "name": "Guam", "population": 165193 }, "GW": { "cases": 9614, "deaths": 177, "deaths_per_million": 84.06415, "fully_vaccinated": 547637, "name": "Guinee-Bissau", "percent_fully_vaccinated": 26.0094, "percent_vaccinated": 35.480625, "population": 2105535, "total_vaccinated": 747057, "vaccine_doses": 920752 }, "GY": { "cases": 75679, "deaths": 1312, "deaths_per_million": 1596.8103, "fully_vaccinated": 384507, "name": "Guyana", "percent_fully_vaccinated": 46.797615, "percent_vaccinated": 60.555866, "population": 821638, "total_vaccinated": 497550, "vaccine_doses": 967861 }, "HK": { "cases": 2876106, "deaths": 13466, "deaths_per_million": 1798.137, "fully_vaccinated": 6803288, "name": "Hongkong", "percent_fully_vaccinated": 91.124664, "percent_vaccinated": 92.68869, "population": 7465913, "total_vaccinated": 6920057, "vaccine_doses": 21012392 }, "HN": { "cases": 473058, "deaths": 11114, "deaths_per_million": 1062.1299, "fully_vaccinated": 5853689, "name": "Honduras", "percent_fully_vaccinated": 55.94186, "percent_vaccinated": 63.037926, "population": 10463880, "total_vaccinated": 6596213, "vaccine_doses": 17074860 }, "HR": { "cases": 1371705, "deaths": 18805, "deaths_per_million": 4813.1177, "fully_vaccinated": 2251809, "name": "Kroasië", "percent_fully_vaccinated": 57.63479, "percent_vaccinated": 59.457554, "population": 3907031, "total_vaccinated": 2323025, "vaccine_doses": 5435966 }, "HT": { "cases": 34979, "deaths": 860, "deaths_per_million": 74.759186, "fully_vaccinated": 366339, "name": "Haïti", "percent_fully_vaccinated": 3.1845589, "percent_vaccinated": 4.5324583, "population": 11503603, "total_vaccinated": 521396, "vaccine_doses": 680104 }, "HU": { "cases": 2240890, "deaths": 49124, "deaths_per_million": 5072.536, "fully_vaccinated": 6206710, "name": "Hongarye", "percent_fully_vaccinated": 64.090385, "percent_vaccinated": 66.29646, "population": 9684308, "total_vaccinated": 6420354, "vaccine_doses": 16701238 }, "ID": { "cases": 6830274, "deaths": 162059, "deaths_per_million": 581.20966, "fully_vaccinated": 174965140, "name": "Indonesië", "percent_fully_vaccinated": 62.749634, "percent_vaccinated": 73.31313, "population": 278830527, "total_vaccinated": 204419400, "vaccine_doses": 448199870 }, "IE": { "cases": 1749951, "deaths": 9782, "deaths_per_million": 1914.2802, "fully_vaccinated": 4065584, "name": "Republiek Ierland", "percent_fully_vaccinated": 79.5611, "percent_vaccinated": 80.47407, "population": 5110015, "total_vaccinated": 4112237, "vaccine_doses": 11148281 }, "IL": { "cases": 4841703, "deaths": 12707, "deaths_per_million": 1395.8915, "fully_vaccinated": 6385731, "name": "Israel", "percent_fully_vaccinated": 70.14864, "percent_vaccinated": 77.50582, "population": 9103143, "total_vaccinated": 7055466, "vaccine_doses": 18852564 }, "IM": { "cases": 38008, "deaths": 116, "deaths_per_million": 1378.5236, "fully_vaccinated": 67106, "name": "Man (eiland)", "percent_fully_vaccinated": 79.74759, "percent_vaccinated": 82.66388, "population": 84148, "total_vaccinated": 69560, "vaccine_doses": 189994 }, "IN": { "cases": 45056221, "deaths": 533849, "deaths_per_million": 374.51965, "fully_vaccinated": 951990500, "name": "Indië", "percent_fully_vaccinated": 66.78652, "percent_vaccinated": 72.07957, "population": 1425423209, "total_vaccinated": 1027438900, "vaccine_doses": 2206868000 }, "IO": { "name": "Britse Indiese Oseaangebied" }, "IQ": { "cases": 2465545, "deaths": 25375, "deaths_per_million": 575.78125, "fully_vaccinated": 7944775, "name": "Irak", "percent_fully_vaccinated": 18.0274, "percent_vaccinated": 25.715412, "population": 44070556, "total_vaccinated": 11332925, "vaccine_doses": 19557364 }, "IR": { "cases": 7627863, "deaths": 146837, "deaths_per_million": 1640.1925, "fully_vaccinated": 58585264, "name": "Iran", "percent_fully_vaccinated": 65.44067, "percent_vaccinated": 72.82924, "population": 89524247, "total_vaccinated": 65199830, "vaccine_doses": 155461760 }, "IS": { "cases": 211291, "deaths": 186, "deaths_per_million": 489.00012, "fully_vaccinated": 297934, "name": "Ysland", "percent_fully_vaccinated": 78.32783, "percent_vaccinated": 81.43955, "population": 380368, "total_vaccinated": 309770, "vaccine_doses": 903424 }, "IT": { "cases": 26969918, "deaths": 198523, "deaths_per_million": 3329.8555, "fully_vaccinated": 49484584, "name": "Italië", "percent_fully_vaccinated": 83.00122, "percent_vaccinated": 85.436905, "population": 59619106, "total_vaccinated": 50936720, "vaccine_doses": 150321540 }, "JE": { "cases": 66391, "deaths": 161, "deaths_per_million": 1555.6608, "fully_vaccinated": 81882, "name": "Jersey", "percent_fully_vaccinated": 79.11839, "percent_vaccinated": 81.51759, "population": 103493, "total_vaccinated": 84365, "vaccine_doses": 266953 }, "JM": { "cases": 157679, "deaths": 3634, "deaths_per_million": 1279.9606, "fully_vaccinated": 760800, "name": "Jamaika", "percent_fully_vaccinated": 26.796753, "percent_vaccinated": 30.28276, "population": 2839150, "total_vaccinated": 859773, "vaccine_doses": 1529113 }, "JO": { "cases": 1746997, "deaths": 14122, "deaths_per_million": 1254.5897, "fully_vaccinated": 4558313, "name": "Jordanië", "percent_fully_vaccinated": 40.495773, "percent_vaccinated": 42.83461, "population": 11256269, "total_vaccinated": 4821579, "vaccine_doses": 10057975 }, "JP": { "cases": 33803572, "deaths": 74694, "deaths_per_million": 597.56354, "fully_vaccinated": 103455224, "name": "Japan", "percent_fully_vaccinated": 82.76578, "percent_vaccinated": 83.79367, "population": 124997585, "total_vaccinated": 104740060, "vaccine_doses": 433356600 }, "KE": { "cases": 344162, "deaths": 5689, "deaths_per_million": 104.86161, "fully_vaccinated": 11090440, "name": "Kenia", "percent_fully_vaccinated": 20.442282, "percent_vaccinated": 26.716526, "population": 54252458, "total_vaccinated": 14494372, "vaccine_doses": 23750432 }, "KG": { "cases": 88953, "deaths": 1024, "deaths_per_million": 147.21544, "fully_vaccinated": 1406016, "name": "Kirgisië", "percent_fully_vaccinated": 20.2136, "percent_vaccinated": 24.965395, "population": 6955792, "total_vaccinated": 1736541, "vaccine_doses": 3661335 }, "KH": { "cases": 139326, "deaths": 3056, "deaths_per_million": 177.65665, "fully_vaccinated": 14693274, "name": "Kambodja", "percent_fully_vaccinated": 85.417465, "percent_vaccinated": 89.0415, "population": 17201721, "total_vaccinated": 15316670, "vaccine_doses": 47826644 }, "KI": { "cases": 5085, "deaths": 24, "deaths_per_million": 183.932, "fully_vaccinated": 81474, "name": "Kiribati", "percent_fully_vaccinated": 62.44032, "percent_vaccinated": 77.32808, "population": 130483, "total_vaccinated": 100900, "vaccine_doses": 219980 }, "KM": { "cases": 9109, "deaths": 161, "deaths_per_million": 193.00136, "fully_vaccinated": 397080, "name": "Comore-eilande", "percent_fully_vaccinated": 47.60061, "percent_vaccinated": 52.60486, "population": 834191, "total_vaccinated": 438825, "vaccine_doses": 835021 }, "KN": { "cases": 6607, "deaths": 46, "deaths_per_million": 984.33624, "fully_vaccinated": 27000, "name": "St. Kitts en Nevis", "percent_fully_vaccinated": 57.776257, "percent_vaccinated": 72.314476, "population": 46732, "total_vaccinated": 33794, "vaccine_doses": 64297 }, "KP": { "cases": 0, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "name": "Noord-Korea", "population": 26328843 }, "KR": { "cases": 34571873, "deaths": 35934, "deaths_per_million": 693.9408, "fully_vaccinated": 44347430, "name": "Suid-Korea", "percent_fully_vaccinated": 85.64171, "percent_vaccinated": 86.44801, "population": 51782515, "total_vaccinated": 44764956, "vaccine_doses": 129647784 }, "KW": { "cases": 667290, "deaths": 2570, "deaths_per_million": 559.97217, "fully_vaccinated": 3346176, "name": "Koeweit", "percent_fully_vaccinated": 72.90916, "percent_vaccinated": 75.33473, "population": 4589514, "total_vaccinated": 3457498, "vaccine_doses": 8261221 }, "KY": { "cases": 31472, "deaths": 37, "deaths_per_million": 516.6876, "fully_vaccinated": 60696, "name": "Kaaimanseilande", "percent_fully_vaccinated": 84.75911, "percent_vaccinated": 86.737885, "population": 71610, "total_vaccinated": 62113, "vaccine_doses": 152148 }, "KZ": { "cases": 1504370, "deaths": 19072, "deaths_per_million": 951.9526, "fully_vaccinated": 10629063, "name": "Kasakstan", "percent_fully_vaccinated": 53.0535, "percent_vaccinated": 54.196712, "population": 20034612, "total_vaccinated": 10858101, "vaccine_doses": 38355604 }, "LA": { "cases": 219060, "deaths": 671, "deaths_per_million": 88.768265, "fully_vaccinated": 5222417, "name": "Laos", "percent_fully_vaccinated": 69.08865, "percent_vaccinated": 77.902405, "population": 7559008, "total_vaccinated": 5888649, "vaccine_doses": 11111066 }, "LB": { "cases": 1239904, "deaths": 10947, "deaths_per_million": 1905.6515, "fully_vaccinated": 2414223, "name": "Libanon", "percent_fully_vaccinated": 42.026745, "percent_vaccinated": 47.701817, "population": 5744492, "total_vaccinated": 2740227, "vaccine_doses": 5814699 }, "LC": { "cases": 30254, "deaths": 410, "deaths_per_million": 2293.1418, "fully_vaccinated": 54971, "name": "St. Lucia", "percent_fully_vaccinated": 30.74544, "percent_vaccinated": 33.636475, "population": 178794, "total_vaccinated": 60140, "vaccine_doses": 122977 }, "LI": { "cases": 21649, "deaths": 89, "deaths_per_million": 2262.4434, "fully_vaccinated": 26466, "name": "Liechtenstein", "percent_fully_vaccinated": 67.25, "percent_vaccinated": 68.05379, "population": 39338, "total_vaccinated": 26771, "vaccine_doses": 74337 }, "LK": { "cases": 672812, "deaths": 16907, "deaths_per_million": 740.39966, "fully_vaccinated": 14752827, "name": "Sri Lanka", "percent_fully_vaccinated": 64.60631, "percent_vaccinated": 75.0768, "population": 22834965, "total_vaccinated": 17143760, "vaccine_doses": 40116590 }, "LR": { "cases": 8090, "deaths": 294, "deaths_per_million": 54.71501, "fully_vaccinated": 3730967, "name": "Liberië", "percent_fully_vaccinated": 69.43534, "percent_vaccinated": 72.65189, "population": 5373297, "total_vaccinated": 3903802, "vaccine_doses": 4460668 }, "LS": { "cases": 36140, "deaths": 709, "deaths_per_million": 310.13354, "fully_vaccinated": 938088, "name": "Lesotho", "percent_fully_vaccinated": 41.03421, "percent_vaccinated": 44.357975, "population": 2286112, "total_vaccinated": 1014073, "vaccine_doses": 1339097 }, "LT": { "cases": 1448911, "deaths": 9931, "deaths_per_million": 3525.478, "fully_vaccinated": 1881106, "name": "Litaue", "percent_fully_vaccinated": 66.77875, "percent_vaccinated": 69.51908, "population": 2816923, "total_vaccinated": 1958299, "vaccine_doses": 4604858 }, "LU": { "cases": 401670, "deaths": 1000, "deaths_per_million": 1530.6552, "fully_vaccinated": 37868, "name": "Luxemburg", "percent_fully_vaccinated": 5.796285, "percent_vaccinated": 73.770996, "population": 653315, "total_vaccinated": 481957, "vaccine_doses": 1374547 }, "LV": { "cases": 977804, "deaths": 7741, "deaths_per_million": 4115.235, "fully_vaccinated": 1305976, "name": "Letland", "percent_fully_vaccinated": 69.4277, "percent_vaccinated": 71.565216, "population": 1881059, "total_vaccinated": 1346184, "vaccine_doses": 2979624 }, "LY": { "cases": 507269, "deaths": 6437, "deaths_per_million": 891.0818, "fully_vaccinated": 1236102, "name": "Libië", "percent_fully_vaccinated": 17.111511, "percent_vaccinated": 32.065197, "population": 7223804, "total_vaccinated": 2316327, "vaccine_doses": 3739158 }, "MA": { "cases": 1279115, "deaths": 16305, "deaths_per_million": 436.791, "fully_vaccinated": 23521988, "name": "Marokko", "percent_fully_vaccinated": 63.012527, "percent_vaccinated": 67.02596, "population": 37329068, "total_vaccinated": 25020168, "vaccine_doses": 55389600 }, "MC": { "cases": 17181, "deaths": 67, "deaths_per_million": 1720.154, "fully_vaccinated": 25667, "name": "Monaco", "percent_fully_vaccinated": 65.8973, "percent_vaccinated": 74.13351, "population": 38950, "total_vaccinated": 28875, "vaccine_doses": 71929 }, "MD": { "cases": 656462, "deaths": 12290, "deaths_per_million": 4042.7817, "fully_vaccinated": 1078961, "name": "Moldowa", "percent_fully_vaccinated": 35.492302, "percent_vaccinated": 36.49767, "population": 3039986, "total_vaccinated": 1109524, "vaccine_doses": 2293086 }, "ME": { "cases": 251280, "deaths": 2654, "deaths_per_million": 4317.9116, "fully_vaccinated": 284869, "name": "Montenegro", "percent_fully_vaccinated": 46.346615, "percent_vaccinated": 47.63418, "population": 614649, "total_vaccinated": 292783, "vaccine_doses": 679171 }, "MF": { "cases": 12324, "deaths": 46, "deaths_per_million": 1591.7506, "name": "Saint-Martin", "population": 28899 }, "MG": { "cases": 68853, "deaths": 1428, "deaths_per_million": 46.91618, "fully_vaccinated": 2628849, "name": "Madagaskar", "percent_fully_vaccinated": 8.636944, "percent_vaccinated": 8.904759, "population": 30437261, "total_vaccinated": 2710365, "vaccine_doses": 3092063 }, "MH": { "cases": 16297, "deaths": 17, "deaths_per_million": 424.0036, "fully_vaccinated": null, "name": "Marshalleilande", "percent_vaccinated": null, "population": 40094, "total_vaccinated": null, "vaccine_doses": null }, "MK": { "cases": 352093, "deaths": 9991, "deaths_per_million": 5429.195, "fully_vaccinated": 838181, "name": "Noord-Masedonië", "percent_fully_vaccinated": 45.547474, "percent_vaccinated": 46.438065, "population": 1840236, "total_vaccinated": 854570, "vaccine_doses": 1862987 }, "ML": { "cases": 33236, "deaths": 743, "deaths_per_million": 32.20264, "fully_vaccinated": 3633589, "name": "Mali", "percent_fully_vaccinated": 15.748474, "percent_vaccinated": 18.8721, "population": 23072641, "total_vaccinated": 4354292, "vaccine_doses": 5922585 }, "MM": { "cases": 643401, "deaths": 19494, "deaths_per_million": 362.63324, "fully_vaccinated": 35937796, "name": "Mianmar", "percent_fully_vaccinated": 66.85257, "percent_vaccinated": 77.29614, "population": 53756791, "total_vaccinated": 41551930, "vaccine_doses": 93477100 }, "MN": { "cases": 1011489, "deaths": 2136, "deaths_per_million": 630.83, "fully_vaccinated": 2185282, "name": "Mongolië", "percent_fully_vaccinated": 64.53846, "percent_vaccinated": 67.45445, "population": 3386015, "total_vaccinated": 2284018, "vaccine_doses": 5668144 }, "MO": { "cases": 3514, "deaths": 121, "deaths_per_million": 174.056, "fully_vaccinated": 642266, "name": "Macau", "percent_fully_vaccinated": 91.18433, "percent_vaccinated": 96.499374, "population": 704360, "total_vaccinated": 679703, "vaccine_doses": 1802985 }, "MP": { "cases": 14985, "deaths": 41, "deaths_per_million": 889.3516, "name": "Noordelike Mariana-eilande", "population": 46101 }, "MQ": { "cases": 230354, "deaths": 1104, "deaths_per_million": 3159.1418, "name": "Martinique", "population": 349462 }, "MR": { "cases": 63891, "deaths": 997, "deaths_per_million": 204.48581, "fully_vaccinated": 1540597, "name": "Mauritanië", "percent_fully_vaccinated": 31.597816, "percent_vaccinated": 43.148228, "population": 4875644, "total_vaccinated": 2103754, "vaccine_doses": 4075874 }, "MS": { "cases": 1403, "deaths": 8, "deaths_per_million": 1787.31, "fully_vaccinated": 1952, "name": "Montserrat", "percent_fully_vaccinated": 43.610367, "percent_vaccinated": 47.006256, "population": 4476, "total_vaccinated": 2104, "vaccine_doses": 4619 }, "MT": { "cases": 125354, "deaths": 1118, "deaths_per_million": 2116.6465, "fully_vaccinated": 471565, "name": "Malta", "percent_fully_vaccinated": 89.27875, "percent_vaccinated": 90.677475, "population": 528194, "total_vaccinated": 478953, "vaccine_doses": 1408793 }, "MU": { "cases": 332300, "deaths": 1074, "deaths_per_million": 841.60443, "fully_vaccinated": 1088142, "name": "Mauritius", "percent_fully_vaccinated": 85.26863, "percent_vaccinated": 88.06074, "population": 1276134, "total_vaccinated": 1123773, "vaccine_doses": 2616012 }, "MV": { "cases": 186694, "deaths": 316, "deaths_per_million": 602.92, "fully_vaccinated": 385167, "name": "Maledive", "percent_fully_vaccinated": 73.488884, "percent_vaccinated": 76.18695, "population": 524116, "total_vaccinated": 399308, "vaccine_doses": 951764 }, "MW": { "cases": 89168, "deaths": 2686, "deaths_per_million": 130.58656, "fully_vaccinated": 4288014, "name": "Malawi", "percent_fully_vaccinated": 20.847246, "percent_vaccinated": 26.416496, "population": 20568731, "total_vaccinated": 5433538, "vaccine_doses": 8503954 }, "MX": { "cases": 7630384, "deaths": 335111, "deaths_per_million": 2605.574, "fully_vaccinated": 81849960, "name": "Meksiko", "percent_fully_vaccinated": 63.640446, "percent_vaccinated": 75.55955, "population": 128613116, "total_vaccinated": 97179496, "vaccine_doses": 223158990 }, "MY": { "cases": 5329836, "deaths": 37351, "deaths_per_million": 1076.5375, "fully_vaccinated": 27551144, "name": "Maleisië", "percent_fully_vaccinated": 79.40842, "percent_vaccinated": 81.101494, "population": 34695494, "total_vaccinated": 28138564, "vaccine_doses": 72657256 }, "MZ": { "cases": 233935, "deaths": 2252, "deaths_per_million": 68.960785, "fully_vaccinated": 21329744, "name": "Mosambiek", "percent_fully_vaccinated": 65.31598, "percent_vaccinated": 70.03147, "population": 32656242, "total_vaccinated": 22869646, "vaccine_doses": 34950856 }, "NA": { "cases": 172557, "deaths": 4110, "deaths_per_million": 1422.3087, "fully_vaccinated": 550978, "name": "Namibië", "percent_fully_vaccinated": 19.067173, "percent_vaccinated": 21.793749, "population": 2889668, "total_vaccinated": 629767, "vaccine_doses": 1005937 }, "NC": { "cases": 80203, "deaths": 314, "deaths_per_million": 1093.5813, "fully_vaccinated": 184816, "name": "Nieu-Kaledonië", "percent_fully_vaccinated": 64.36666, "percent_vaccinated": 66.99927, "population": 287130, "total_vaccinated": 192375, "vaccine_doses": 480702 }, "NE": { "cases": 9591, "deaths": 315, "deaths_per_million": 12.444701, "fully_vaccinated": 5483001, "name": "Niger", "percent_fully_vaccinated": 21.661686, "percent_vaccinated": 24.685875, "population": 25311978, "total_vaccinated": 6248483, "vaccine_doses": 7372208 }, "NF": { "name": "Norfolkeiland" }, "NG": { "cases": 267237, "deaths": 3155, "deaths_per_million": 14.138414, "fully_vaccinated": 81297810, "name": "Nigerië", "percent_fully_vaccinated": 36.431763, "percent_vaccinated": 42.047527, "population": 223150906, "total_vaccinated": 93829430, "vaccine_doses": 133048024 }, "NI": { "cases": 16827, "deaths": 245, "deaths_per_million": 36.40058, "fully_vaccinated": 6126708, "name": "Nicaragua", "percent_fully_vaccinated": 91.026825, "percent_vaccinated": 95.15444, "population": 6730662, "total_vaccinated": 6404524, "vaccine_doses": 15507763 }, "NL": { "cases": 8657531, "deaths": 22986, "deaths_per_million": 1283.817, "fully_vaccinated": 11768644, "name": "Nederland", "percent_fully_vaccinated": 65.73038, "percent_vaccinated": 70.2736, "population": 17904421, "total_vaccinated": 12582081, "vaccine_doses": 39764184 }, "NO": { "cases": 1552296, "deaths": 5732, "deaths_per_million": 1050.4332, "fully_vaccinated": 4061312, "name": "Noorweë", "percent_fully_vaccinated": 74.42668, "percent_vaccinated": 79.66204, "population": 5456796, "total_vaccinated": 4346995, "vaccine_doses": 13020641 }, "NP": { "cases": 1003968, "deaths": 12034, "deaths_per_million": 404.97473, "fully_vaccinated": 24471044, "name": "Nepal", "percent_fully_vaccinated": 82.35129, "percent_vaccinated": 93.83405, "population": 29715435, "total_vaccinated": 27883196, "vaccine_doses": 62627628 }, "NR": { "cases": 5393, "deaths": 1, "deaths_per_million": 84.58806, "fully_vaccinated": 11346, "name": "Nauru", "percent_fully_vaccinated": 95.97361, "percent_vaccinated": 110.86111, "population": 11822, "total_vaccinated": 13106, "vaccine_doses": 32157 }, "NU": { "cases": 1092, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 1635, "name": "Niue", "percent_fully_vaccinated": 88.66595, "percent_vaccinated": 88.828636, "population": 1844, "total_vaccinated": 1638, "vaccine_doses": 4923 }, "NZ": { "cases": 2668236, "deaths": 4538, "deaths_per_million": 884.302, "fully_vaccinated": 4291717, "name": "Nieu-Seeland", "percent_fully_vaccinated": 83.63098, "percent_vaccinated": 83.83779, "population": 5131731, "total_vaccinated": 4302330, "vaccine_doses": 13382576 }, "OM": { "cases": 399449, "deaths": 4628, "deaths_per_million": 978.3881, "fully_vaccinated": 3048826, "name": "Oman", "percent_fully_vaccinated": 64.45409, "percent_vaccinated": 69.33347, "population": 4730229, "total_vaccinated": 3279632, "vaccine_doses": 7108547 }, "PA": { "cases": 1045706, "deaths": 8836, "deaths_per_million": 2007.8281, "fully_vaccinated": 3178700, "name": "Panama", "percent_fully_vaccinated": 72.23046, "percent_vaccinated": 85.1223, "population": 4400775, "total_vaccinated": 3746041, "vaccine_doses": 9201276 }, "PE": { "cases": 4533827, "deaths": 221071, "deaths_per_million": 6603.9766, "fully_vaccinated": 28709644, "name": "Peru", "percent_fully_vaccinated": 85.76331, "percent_vaccinated": 91.301895, "population": 33475436, "total_vaccinated": 30563708, "vaccine_doses": 91412580 }, "PF": { "cases": 79451, "deaths": 650, "deaths_per_million": 2318.216, "fully_vaccinated": 186803, "name": "Frans-Polinesië", "percent_fully_vaccinated": 66.62304, "percent_vaccinated": 68.08708, "population": 280388, "total_vaccinated": 190908, "vaccine_doses": 502952 }, "PG": { "cases": 46864, "deaths": 670, "deaths_per_million": 65.665825, "fully_vaccinated": 321192, "name": "Papoea-Nieu-Guinee", "percent_fully_vaccinated": 3.1479607, "percent_vaccinated": 3.744128, "population": 10203177, "total_vaccinated": 382020, "vaccine_doses": 737695 }, "PH": { "cases": 4173631, "deaths": 66864, "deaths_per_million": 586.70984, "fully_vaccinated": 78443970, "name": "Filippyne", "percent_fully_vaccinated": 68.83203, "percent_vaccinated": 72.5532, "population": 113964343, "total_vaccinated": 82684776, "vaccine_doses": 189317150 }, "PK": { "cases": 1580631, "deaths": 30656, "deaths_per_million": 125.79366, "fully_vaccinated": 140475870, "name": "Pakistan", "percent_fully_vaccinated": 57.64279, "percent_vaccinated": 67.93904, "population": 243700667, "total_vaccinated": 165567890, "vaccine_doses": 340974140 }, "PL": { "cases": 6843793, "deaths": 121221, "deaths_per_million": 3157.9702, "fully_vaccinated": 22705868, "name": "Pole", "percent_fully_vaccinated": 59.15184, "percent_vaccinated": 59.877827, "population": 38385734, "total_vaccinated": 22984544, "vaccine_doses": 58634590 }, "PM": { "cases": 3426, "deaths": 2, "deaths_per_million": 347.22223, "name": "Sint Pierre en Miquelon", "population": 5760 }, "PN": { "cases": 4, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 47, "name": "Pitcairneilande", "percent_fully_vaccinated": 100, "percent_vaccinated": 100, "population": 47, "total_vaccinated": 47, "vaccine_doses": 117 }, "PR": { "cases": 1252713, "deaths": 5938, "deaths_per_million": 1832.1664, "name": "Puerto Rico", "population": 3240972 }, "PS": { "cases": 703228, "deaths": 5708, "deaths_per_million": 1075.9105, "fully_vaccinated": 1776973, "name": "Staat Palestina", "percent_fully_vaccinated": 33.49446, "percent_vaccinated": 37.938984, "population": 5305274, "total_vaccinated": 2012767, "vaccine_doses": 3748571 }, "PT": { "cases": 5671652, "deaths": 29663, "deaths_per_million": 2847.5366, "fully_vaccinated": 8909769, "name": "Portugal", "percent_fully_vaccinated": 85.53044, "percent_vaccinated": 94.28189, "population": 10417074, "total_vaccinated": 9821414, "vaccine_doses": 28314796 }, "PW": { "cases": 6372, "deaths": 10, "deaths_per_million": 562.3032, "name": "Palau", "population": 17784 }, "PY": { "cases": 735759, "deaths": 19880, "deaths_per_million": 2940.6284, "fully_vaccinated": 3550673, "name": "Paraguay", "percent_fully_vaccinated": 52.521175, "percent_vaccinated": 59.107147, "population": 6760460, "total_vaccinated": 3995915, "vaccine_doses": 9954852 }, "QA": { "cases": 514524, "deaths": 690, "deaths_per_million": 238.55077, "fully_vaccinated": 2852178, "name": "Katar", "percent_fully_vaccinated": 98.60714, "percent_vaccinated": 98.60714, "population": 2892466, "total_vaccinated": 2852178, "vaccine_doses": 7609178 }, "RE": { "cases": 494595, "deaths": 921, "deaths_per_million": 1056.7465, "name": "Réunion", "population": 871543 }, "RO": { "cases": 3604066, "deaths": 69095, "deaths_per_million": 3604.936, "fully_vaccinated": 8114769, "name": "Roemenië", "percent_fully_vaccinated": 42.337685, "percent_vaccinated": 28.562483, "population": 19166776, "total_vaccinated": 5474507, "vaccine_doses": 16827486 }, "RS": { "cases": 2568005, "deaths": 18057, "deaths_per_million": 2658.8762, "fully_vaccinated": 3278198, "name": "Serwië", "percent_fully_vaccinated": 48.271156, "percent_vaccinated": 49.38844, "population": 6791215, "total_vaccinated": 3354075, "vaccine_doses": 8534688 }, "RU": { "cases": 24901467, "deaths": 404290, "deaths_per_million": 2777.1006, "fully_vaccinated": 79702400, "name": "Rusland", "percent_fully_vaccinated": 54.74822, "percent_vaccinated": 61.19087, "population": 145579889, "total_vaccinated": 89081600, "vaccine_doses": 187374510 }, "RW": { "cases": 133274, "deaths": 1468, "deaths_per_million": 107.53771, "fully_vaccinated": 10399665, "name": "Rwanda", "percent_fully_vaccinated": 76.182304, "percent_vaccinated": 79.735504, "population": 13651025, "total_vaccinated": 10884714, "vaccine_doses": 27322060 }, "SA": { "cases": 841469, "deaths": 9646, "deaths_per_million": 299.7947, "fully_vaccinated": 25433940, "name": "Saoedi-Arabië", "percent_fully_vaccinated": 79.047905, "percent_vaccinated": 84.043724, "population": 32175351, "total_vaccinated": 27041364, "vaccine_doses": 68534630 }, "SB": { "cases": 25954, "deaths": 199, "deaths_per_million": 254.77707, "fully_vaccinated": 254352, "name": "Salomonseilande", "percent_fully_vaccinated": 32.56435, "percent_vaccinated": 44.018948, "population": 781075, "total_vaccinated": 343821, "vaccine_doses": 625956 }, "SC": { "cases": 51899, "deaths": 172, "deaths_per_million": 1370.1576, "fully_vaccinated": 83565, "name": "Seychelle", "percent_fully_vaccinated": 66.56815, "percent_vaccinated": 70.51532, "population": 125533, "total_vaccinated": 88520, "vaccine_doses": 224558 }, "SD": { "cases": 63993, "deaths": 5046, "deaths_per_million": 102.1802, "fully_vaccinated": 13416394, "name": "Soedan", "percent_fully_vaccinated": 27.167852, "percent_vaccinated": 30.794699, "population": 49383344, "total_vaccinated": 15207452, "vaccine_doses": 28662108 }, "SE": { "cases": 2787365, "deaths": 29496, "deaths_per_million": 2812.5354, "fully_vaccinated": 7593676, "name": "Swede", "percent_fully_vaccinated": 72.40806, "percent_vaccinated": 74.14397, "population": 10487335, "total_vaccinated": 7775726, "vaccine_doses": 28312816 }, "SG": { "cases": 3006155, "deaths": 2024, "deaths_per_million": 358.23718, "fully_vaccinated": 5248693, "name": "Singapoer", "percent_fully_vaccinated": 92.89906, "percent_vaccinated": 93.57716, "population": 5649888, "total_vaccinated": 5287005, "vaccine_doses": 15302530 }, "SH": { "cases": 2166, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 3531, "name": "Sint Helena, Ascension en Tristan da Cunha", "percent_fully_vaccinated": 65.76643, "percent_vaccinated": 81.225555, "population": 5369, "total_vaccinated": 4361, "vaccine_doses": 7892 }, "SI": { "cases": 1366920, "deaths": 9914, "deaths_per_million": 4686.9585, "fully_vaccinated": 1222225, "name": "Slowenië", "percent_fully_vaccinated": 57.782104, "percent_vaccinated": 59.84226, "population": 2115231, "total_vaccinated": 1265802, "vaccine_doses": 3028400 }, "SJ": { "name": "Svalbard en Jan Mayen" }, "SK": { "cases": 1889897, "deaths": 21401, "deaths_per_million": 3910.1475, "fully_vaccinated": 2791711, "name": "Slowakye", "percent_fully_vaccinated": 51.00697, "percent_vaccinated": 51.889565, "population": 5473195, "total_vaccinated": 2840017, "vaccine_doses": 7222380 }, "SL": { "cases": 7985, "deaths": 126, "deaths_per_million": 15.223258, "fully_vaccinated": 4961886, "name": "Sierra Leone", "percent_fully_vaccinated": 59.949265, "percent_vaccinated": 68.578636, "population": 8276809, "total_vaccinated": 5676123, "vaccine_doses": 9155936 }, "SM": { "cases": 25292, "deaths": 126, "deaths_per_million": 3693.6064, "fully_vaccinated": 23633, "name": "San Marino", "percent_fully_vaccinated": 69.27857, "percent_vaccinated": 77.2638, "population": 34113, "total_vaccinated": 26357, "vaccine_doses": 69338 }, "SN": { "cases": 89440, "deaths": 1972, "deaths_per_million": 111.72109, "fully_vaccinated": 1548665, "name": "Senegal", "percent_fully_vaccinated": 8.77376, "percent_vaccinated": 15.209795, "population": 17651099, "total_vaccinated": 2684696, "vaccine_doses": 3182308 }, "SO": { "cases": 27334, "deaths": 1361, "deaths_per_million": 76.45254, "fully_vaccinated": 7666835, "name": "Somalië", "percent_fully_vaccinated": 43.06752, "percent_vaccinated": 50.400066, "population": 17801895, "total_vaccinated": 8972167, "vaccine_doses": 10555834 }, "SR": { "cases": 82525, "deaths": 1406, "deaths_per_million": 2256.199, "fully_vaccinated": 237879, "name": "Suriname", "percent_fully_vaccinated": 38.172287, "percent_vaccinated": 42.9769, "population": 623172, "total_vaccinated": 267820, "vaccine_doses": 554588 }, "SS": { "cases": 18873, "deaths": 147, "deaths_per_million": 13.337961, "fully_vaccinated": 4273253, "name": "Suid-Soedan", "percent_fully_vaccinated": 38.773117, "percent_vaccinated": 39.153057, "population": 11021175, "total_vaccinated": 4315127, "vaccine_doses": 4365547 }, "ST": { "cases": 6771, "deaths": 80, "deaths_per_million": 353.49274, "fully_vaccinated": 111986, "name": "São Tomé en Príncipe", "percent_fully_vaccinated": 49.482796, "percent_vaccinated": 61.974346, "population": 226313, "total_vaccinated": 140256, "vaccine_doses": 263863 }, "SV": { "cases": 202067, "deaths": 4230, "deaths_per_million": 673.53296, "fully_vaccinated": 4397817, "name": "El Salvador", "percent_fully_vaccinated": 70.025406, "percent_vaccinated": 74.19961, "population": 6280316, "total_vaccinated": 4659970, "vaccine_doses": 11459448 }, "SX": { "cases": 11051, "deaths": 92, "deaths_per_million": 2182.0078, "fully_vaccinated": 26773, "name": "Sint Maarten", "percent_fully_vaccinated": 63.498802, "percent_vaccinated": 70.64962, "population": 42163, "total_vaccinated": 29788, "vaccine_doses": 66829 }, "SY": { "cases": 57423, "deaths": 3163, "deaths_per_million": 140.81453, "fully_vaccinated": 2358365, "name": "Sirië", "percent_fully_vaccinated": 10.499275, "percent_vaccinated": 14.671913, "population": 22462170, "total_vaccinated": 3295630, "vaccine_doses": 5090630 }, "SZ": { "cases": 75356, "deaths": 1427, "deaths_per_million": 1170.7075, "fully_vaccinated": 427335, "name": "Eswatini", "percent_fully_vaccinated": 35.058464, "percent_vaccinated": 43.15702, "population": 1218921, "total_vaccinated": 526050, "vaccine_doses": 870205 }, "TC": { "cases": 6935, "deaths": 41, "deaths_per_million": 893.84985, "fully_vaccinated": 30710, "name": "Turks- en Caicoseilande", "percent_fully_vaccinated": 66.95154, "percent_vaccinated": 71.540695, "population": 45869, "total_vaccinated": 32815, "vaccine_doses": 73907 }, "TD": { "cases": 7702, "deaths": 194, "deaths_per_million": 10.511874, "fully_vaccinated": 5020360, "name": "Tsjad", "percent_fully_vaccinated": 27.202782, "percent_vaccinated": 27.892593, "population": 18455319, "total_vaccinated": 5147667, "vaccine_doses": 9151765 }, "TF": { "name": "Franse Suidelike en Antarktiese Gebiede" }, "TG": { "cases": 39564, "deaths": 290, "deaths_per_million": 35.941727, "fully_vaccinated": 1554066, "name": "Togo", "percent_fully_vaccinated": 19.260626, "percent_vaccinated": 27.954967, "population": 8068616, "total_vaccinated": 2255579, "vaccine_doses": 3423181 }, "TH": { "cases": 5436596, "deaths": 35000, "deaths_per_million": 487.9047, "fully_vaccinated": 53486090, "name": "Thailand", "percent_fully_vaccinated": 74.56032, "percent_vaccinated": 79.46643, "population": 71735321, "total_vaccinated": 57005496, "vaccine_doses": 142635000 }, "TJ": { "cases": 17786, "deaths": 125, "deaths_per_million": 12.276292, "fully_vaccinated": 5191919, "name": "Tadjikistan", "percent_fully_vaccinated": 50.99001, "percent_vaccinated": 52.329185, "population": 10182228, "total_vaccinated": 5328277, "vaccine_doses": 20568164 }, "TK": { "cases": 80, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 2203, "name": "Tokelau", "percent_fully_vaccinated": 95.28547, "percent_vaccinated": 95.28547, "population": 2312, "total_vaccinated": 2203, "vaccine_doses": 5374 }, "TL": { "cases": 23460, "deaths": 138, "deaths_per_million": 100.781494, "fully_vaccinated": 801759, "name": "Oos-Timor", "percent_fully_vaccinated": 58.552513, "percent_vaccinated": 64.76584, "population": 1369299, "total_vaccinated": 886838, "vaccine_doses": 2028798 }, "TM": { "cases": 0, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": 4568901, "name": "Turkmenistan", "percent_fully_vaccinated": 63.19193, "percent_vaccinated": 63.82771, "population": 7230197, "total_vaccinated": 4614869, "vaccine_doses": 16775970 }, "TN": { "cases": 1153361, "deaths": 29423, "deaths_per_million": 2427.773, "fully_vaccinated": 6401841, "name": "Tunisië", "percent_fully_vaccinated": 52.823357, "percent_vaccinated": 73.41035, "population": 12119338, "total_vaccinated": 8896848, "vaccine_doses": 16553338 }, "TO": { "cases": 16992, "deaths": 13, "deaths_per_million": 123.74706, "fully_vaccinated": 77390, "name": "Tonga", "percent_fully_vaccinated": 73.66758, "percent_vaccinated": 83.1723, "population": 105053, "total_vaccinated": 87375, "vaccine_doses": 204737 }, "TR": { "cases": 17004726, "deaths": 101419, "deaths_per_million": 1164.9528, "fully_vaccinated": 53176960, "name": "Turkye", "percent_fully_vaccinated": 61.081894, "percent_vaccinated": 66.554184, "population": 87058469, "total_vaccinated": 57941052, "vaccine_doses": 152543340 }, "TT": { "cases": 191496, "deaths": 4390, "deaths_per_million": 2934.643, "fully_vaccinated": 718969, "name": "Trinidad en Tobago", "percent_fully_vaccinated": 48.061897, "percent_vaccinated": 50.430336, "population": 1495923, "total_vaccinated": 754399, "vaccine_doses": 1592148 }, "TV": { "cases": 2943, "deaths": 1, "deaths_per_million": 99.88014, "fully_vaccinated": 9505, "name": "Tuvalu", "percent_fully_vaccinated": 94.93607, "percent_vaccinated": 97.512985, "population": 10012, "total_vaccinated": 9763, "vaccine_doses": 26783 }, "TW": { "cases": 9970937, "deaths": 17672, "deaths_per_million": 739.619, "fully_vaccinated": 20793088, "name": "Republiek China", "percent_fully_vaccinated": 88.783066, "percent_vaccinated": 93.50615, "population": 23420107, "total_vaccinated": 21899240, "vaccine_doses": 68158990 }, "TZ": { "cases": 43655, "deaths": 846, "deaths_per_million": 13.073345, "fully_vaccinated": 32165792, "name": "Tanzanië", "percent_fully_vaccinated": 49.706203, "percent_vaccinated": 53.212738, "population": 64711822, "total_vaccinated": 34434932, "vaccine_doses": 39392420 }, "UA": { "cases": 5555510, "deaths": 109937, "deaths_per_million": 2678.2046, "fully_vaccinated": 15741036, "name": "Oekraïne", "percent_fully_vaccinated": 38.347157, "percent_vaccinated": 39.628956, "population": 41048768, "total_vaccinated": 16267198, "vaccine_doses": 35735490 }, "UG": { "cases": 172234, "deaths": 3632, "deaths_per_million": 76.76583, "fully_vaccinated": 13061126, "name": "Uganda", "percent_fully_vaccinated": 27.605951, "percent_vaccinated": 42.34208, "population": 47312718, "total_vaccinated": 20033188, "vaccine_doses": 26406936 }, "US": { "cases": 103436829, "deaths": 1238563, "deaths_per_million": 3626.4702, "fully_vaccinated": 230637340, "name": "Verenigde State van Amerika", "percent_fully_vaccinated": 67.52983, "percent_vaccinated": 79.1216, "population": 341534041, "total_vaccinated": 270227170, "vaccine_doses": 676728770 }, "UY": { "cases": 1043268, "deaths": 7696, "deaths_per_million": 2269.5952, "fully_vaccinated": 2903186, "name": "Uruguay", "percent_fully_vaccinated": 85.616646, "percent_vaccinated": 88.780334, "population": 3390913, "total_vaccinated": 3010464, "vaccine_doses": 9037498 }, "UZ": { "cases": 175158, "deaths": 1016, "deaths_per_million": 29.079292, "fully_vaccinated": 18451780, "name": "Oesbekistan", "percent_fully_vaccinated": 52.81149, "percent_vaccinated": 63.237354, "population": 34938953, "total_vaccinated": 22094470, "vaccine_doses": 83937950 }, "VA": { "cases": 26, "deaths": 0, "deaths_per_million": 0, "fully_vaccinated": null, "name": "Vatikaanstad", "percent_vaccinated": null, "population": 513, "total_vaccinated": null, "vaccine_doses": null }, "VC": { "cases": 9674, "deaths": 124, "deaths_per_million": 1214.9359, "fully_vaccinated": 31632, "name": "St. Vincent en die Grenadine", "percent_fully_vaccinated": 30.992622, "percent_vaccinated": 36.773365, "population": 102063, "total_vaccinated": 37532, "vaccine_doses": 73443 }, "VE": { "cases": 552747, "deaths": 5856, "deaths_per_million": 207.56378, "fully_vaccinated": 14966671, "name": "Venezuela", "percent_fully_vaccinated": 53.048817, "percent_vaccinated": 78.5355, "population": 28213015, "total_vaccinated": 22157232, "vaccine_doses": 37860990 }, "VG": { "cases": 7661, "deaths": 64, "deaths_per_million": 1669.0137, "fully_vaccinated": 18261, "name": "Britse Maagde-eilande", "percent_fully_vaccinated": 47.621655, "percent_vaccinated": 50.764095, "population": 38346, "total_vaccinated": 19466, "vaccine_doses": 41453 }, "VI": { "cases": 25389, "deaths": 132, "deaths_per_million": 1525.6411, "name": "Amerikaanse Maagde-eilande", "population": 86521 }, "VN": { "cases": 11624000, "deaths": 43206, "deaths_per_million": 433.44418, "fully_vaccinated": 85961570, "name": "Viëtnam", "percent_fully_vaccinated": 86.23695, "percent_vaccinated": 90.7876, "population": 99680656, "total_vaccinated": 90497670, "vaccine_doses": 266492140 }, "VU": { "cases": 12019, "deaths": 14, "deaths_per_million": 44.71972, "fully_vaccinated": 162250, "name": "Vanuatu", "percent_fully_vaccinated": 51.82696, "percent_vaccinated": 56.418396, "population": 313061, "total_vaccinated": 176624, "vaccine_doses": 366638 }, "WF": { "cases": 3760, "deaths": 9, "deaths_per_million": 782.54065, "fully_vaccinated": 6803, "name": "Wallis en Futuna", "percent_fully_vaccinated": 59.15138, "percent_vaccinated": 62.168507, "population": 11501, "total_vaccinated": 7150, "vaccine_doses": 18058 }, "WS": { "cases": 17057, "deaths": 31, "deaths_per_million": 144.0052, "fully_vaccinated": 177954, "name": "Samoa", "percent_fully_vaccinated": 82.66549, "percent_vaccinated": 88.912994, "population": 215270, "total_vaccinated": 191403, "vaccine_doses": 453083 }, "XC": { "cases": null, "deaths": null, "fully_vaccinated": 313067, "name": "Turkse Republiek van Noord-Siprus", "percent_fully_vaccinated": 81.78, "percent_vaccinated": 78.8, "population": 382836, "total_vaccinated": 301673, "vaccine_doses": 861519 }, "XK": { "cases": 274279, "deaths": 3212, "deaths_per_million": 1869.6703, "fully_vaccinated": 825082, "name": "Kosovo", "percent_fully_vaccinated": 48.027126, "percent_vaccinated": 52.787216, "population": 1717950, "total_vaccinated": 906858, "vaccine_doses": 1837446 }, "XT": {}, "XW": { "cases": 779158898, "deaths": 7115063, "deaths_per_million": 894.13947, "fully_vaccinated": 5197972500, "name": "Wêreld", "note": "Lande wat nie data rapporteer vir 'n spesifieke kolom nie se data is nie ingesluit by die wêreldtotaal vir dié kolom nie.", "percent_fully_vaccinated": 65.10431, "percent_vaccinated": 70.706406, "population": 8021407196, "total_vaccinated": 5645247500, "vaccine_doses": 13724514000 }, "YE": { "cases": 11945, "deaths": 2159, "deaths_per_million": 56.484497, "fully_vaccinated": 807057, "name": "Jemen", "percent_fully_vaccinated": 2.1114502, "percent_vaccinated": 2.7475743, "population": 38222878, "total_vaccinated": 1050202, "vaccine_doses": 1298654 }, "YT": { "cases": 42027, "deaths": 187, "deaths_per_million": 612.55444, "name": "Mayotte", "population": 305279 }, "ZA": { "cases": 4073188, "deaths": 102595, "deaths_per_million": 1644.7195, "fully_vaccinated": 21038796, "name": "Suid-Afrika", "percent_fully_vaccinated": 33.727688, "percent_vaccinated": 38.81303, "population": 62378417, "total_vaccinated": 24210952, "vaccine_doses": 41798812 }, "ZM": { "cases": 349892, "deaths": 4078, "deaths_per_million": 202.35266, "fully_vaccinated": 9213802, "name": "Zambië", "percent_fully_vaccinated": 45.719406, "percent_vaccinated": 58.113445, "population": 20152935, "total_vaccinated": 11711565, "vaccine_doses": 13615707 }, "ZW": { "cases": 266436, "deaths": 5740, "deaths_per_million": 357.2082, "fully_vaccinated": 5662119, "name": "Zimbabwe", "percent_fully_vaccinated": 35.236153, "percent_vaccinated": 46.83461, "population": 16069061, "total_vaccinated": 7525882, "vaccine_doses": 13935112 } } 9cx7vg0nugx5tg5bffnq95mgw6q74ts 0 386983 2917836 2885354 2026-07-16T19:00:23Z SpesBona 2720 Bygewerk 2917836 wikitext text/x-wiki {{Sporttoekoms}} : ''Hierdie artikel handel oor die manskriekettoernooi. Vir die artikel oor die vrouekriekettoernooi, sien [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]].'' {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-wêreldbeker 2028 | beeld = | beeldgrote = 150px | onderskrif = | vanafdatum = 21 Oktober | totdatum = 19 November | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte, Super Tien en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Australië}}<br />{{vlagland|Nieu-Seeland}} | kampioen = | naaswenner = | getal = | deelnemers = 20 | wedstryde gespeel = 55 | bywoning = | speler van die reeks = | meeste lopies = | meeste paaltjies = | vorige jaar = 2026 | vorige toernooi = T20I-wêreldbeker 2026 | volgende jaar = 2030 | volgende toernooi = T20I-wêreldbeker 2030 }} Die '''T20I-wêreldbeker 2028''' ([[Engels]]: ''2028 ICC Men’s T20 World Cup'') sal van 21 Oktober 19 November 2028 in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] beslis word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.financialexpress.com/sports/t20-world-cup-2028-dates-venues-qualified-teams-format-2028/4165978/ |title=T20 World Cup 2028: Dates, venues, qualified teams, hosts- What we know so far |publisher=Financial Express |author=Saurabh Ganguly |date=8 Maart 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Dit sal die elfde [[T20I-wêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wees wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en die eerste in Nieu-Seeland, terwyl Australië voorheen die [[T20I-wêreldbeker 2022|2022-toernooi]] aangebied het. Ná die [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] en [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] sal dit die derde internasionale kriekettoernooi wees wat albei [[Oseanië|Oseaniese]] lande saam huisves. Indië is die verdedigende wêreldkampioen nadat hulle die [[T20I-wêreldbeker 2026]] gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-new-zealand-final-1512773/match-report |title=India crush New Zealand for third T20 World Cup title |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=8 Maart 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> [[Lêer:ICC Men's T20 World Cup Trophy at COA - BugWarp (20) (cropped).jpg|duimnael|links|upright|Die T20I-wêreldbekertrofee waarom meegeding word]] 20 [[krieket]]spanne sal aan die T20I-wêreldbeker 2028 deelneem: Die twee medegashere ([[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] en [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]]), die ná Nieu-Seeland sewe beste spanne van die vorige toernooi ([[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]], [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]], [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]], [[Proteas|Suid-Afrika]], [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]]), saam met die drie naasbeste spanne op die T20I-ranglys soos op 9 Maart 2026 ([[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]], [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]] en [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]]) en die wenners van die kwalifiseringstoernooi. Tydens die T20I-wêreldbeker 2028 sal 55 wedstryde gespeel word, waaronder 30 tydens die eerste rondte, 20 in die Super Tien, en vyf in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne word in vyf groepe van vier elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep speel. Die twee beste spanne van elke groep kwalifiseer hierna vir die Super Tien, waarvandaan die beste span van elke groep regstreeks vir die halfeindrondte kwalifiseer, terwyl in die elimineerders die naasbeste span van albei groepe die derde beste span ontmoet om die twee oorblywende plekke in die halfeindrondte te beslis, en die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-revamp-formats-for-marquee-men-s-events |title=ICC revamp formats for marquee men’s events |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Julie 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref><ref name="Formaat">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/t20-world-cup-2028-to-have-two-eliminators-before-semi-finals-1545717 |title=T20 World Cup 2028 to have two 'eliminators' before semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |author=Matt Roller |date=15 Julie 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Elke wedstryd bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die agt beste spanne van die T20I-wêreldbeker 2028 sal saam met die drie medegashere van die [[T20I-wêreldbeker 2030|2030-toernooi]] regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2030 in [[Engeland]], [[Ierland]] en [[Skotland]] kwalifiseer. == Toewysing == Die T20I-wêreldbeker 2028 is deur die Internasionale Krieketraad in November 2021 aan Australië en Nieu-Seeland toegewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Australië het voorheen die [[T20I-wêreldbeker 2022|2022-toernooi]] gehuisves, terwyl Nieu-Seeland vir die eerste keer as gasheer sal optree.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/t20-world-cup-2026-super-8-qualified-teams-berths-2028 |title=Super 8 teams secure direct qualification for the T20 World Cup 2028 |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |date=18 Februarie 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Australië en Nieu-Seeland het voorheen die [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] en [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] saam aangebied. Saam met die [[Rugbywêreldbeker 2027]] is dit een van twee vername toernooie wat Australië binne een jaar sal aanbied. Australië en Nieu-Seeland is oorspronklik in Februarie 2015 as gashere van die T20I-wêreldbeker 2020 aangewys, waarmee dit die eerste T20I-wêreldbekertoernooi in albei lande sou gewees het. Die toernooi sou van 18 Oktober tot 15 November 2020 beslis word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2015-02-10/australia-and-new-zealand-to-host-world-twenty20-in-2020/6083430 |title=Australia and New Zealand to host World Twenty20 in 2020 |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=10 Februarie 2015 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Dit is egter weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] hersien met die [[T20I-wêreldbeker 2021|2021-toernooi]] wat aan Indië toegewys is en die [[T20I-wêreldbeker 2022|2021-toernooi]] aan Australië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/1749997 |title=Men's T20WC 2021 in India, 2022 in Australia; Women's CWC postponed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=7 Augustus 2020 |accessdate=22 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922011315/https://www.icc-cricket.com/news/1749997 |archive-date=22 September 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === Aan die T20I-wêreldbeker 2028 sal 20 spanne kan deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-expands-men-s-world-events-odi-world-cup-to-14-teams-t20-world-cup-to-20-teams-1264847 |title=ICC expands men's world events: ODI WC to 14 teams, T20 WC to 20 teams |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=1 Junie 2021 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Die twee medegashere Australië en Nieu-Seeland, die ná Nieu-Seeland sewe beste spanne van die vorige [[T20I-wêreldbeker 2026]] (Engeland, Indië, Pakistan, Sri Lanka, Suid-Afrika, Wes-Indië en Zimbabwe) en die drie naasbeste spanne op die T20I-ranglys soos op 9 Maart 2026 (Afghanistan, Bangladesj en Ierland) het regstreeks vir die T20I-wêreldbeker 2028 gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-pakistan-complete-super-eight-line-up-1524905 |title=Pakistan complete Super Eight line-up for T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Februarie 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Die oorblywende agt plekke sal tydens ’n kwalifiseringstoernooi bespreek word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/new-men-s-t20-world-cup-format-and-qualification-explained |title=New Men’s T20 World Cup format and qualification explained |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Julie 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Interessant genoeg was die twaalf volle lede ook die regstreekse kwalifiseerders. === Kwalifiserende spanne === Die volgende twaalf spanne het reeds vir die T20I-wêreldbeker 2028 gekwalifiseer. Later sal nog agt spanne kan aansluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/super-eights-teams-lock-in-icc-men-s-t20-world-cup-2028-spots-as-qualification-details-announced |title=Super Eights teams lock in ICC Men’s T20 World Cup 2028 spots as qualification details announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=18 Februarie 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> [[Lêer:2028 ICC Mens T20 World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-wêreldbeker 2028-kwalifisering. {{sleutel|#003|Gashere}} {{sleutel|#00f|Agt beste spanne van die 2026-toernooi}} {{sleutel|#01a2ffff|Gekwalifiseer deur die IKR se T20I-ranglys}} {{sleutel|#080|Wenner van die kwalifisering}} {{sleutel|#fc0|Nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Cr-AU}} |rowspan="2"|'''Gasheer''' |Elfde |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-NZ}} |Elfde |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |Naaswenner <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]], [[T20I-wêreldbeker 2026|2026]])</small> |- |{{Cr-EN}} |rowspan="7"|'''Regstreeks''' |Elfde |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-IN}} |Elfde |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]], [[T20I-wêreldbeker 2026|2026]])</small> |- |{{Cr-PK}} |Elfde |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Cr-LK}} |Elfde |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2014|2014]])</small> |- |{{Cr-ZA}} |Elfde |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |Naaswenner <small>([[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-WI}} |Elfde |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Cr-ZW}} |Agtste |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2022|2022]], [[T20I-wêreldbeker 2026|2026]])</small> |- |{{Cr-AF}} |rowspan="3"|T20I-ranglys op<br />9 Maart 2026 |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |Halfeindrondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-BD}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]], [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-IE}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |} == Formaat == Die T20I-wêreldbeker 2028 sal oor 30 dae tussen 20 verskillende spanne oor 57 wedstryde beslis word. Dit sal op 21 Oktober met die openingswedstryd begin. Die toernooi sal op 19 November met die eindstryd eindig, waartydens die wenner die T20I-wêreldbekertrofee sal inpalm. === Eerste rondte en Super Tien === Die T20I-wêreldbeker 2028 sal deur 20 nasionale krieketspanne beslis word. Die spanne sal in vyf groepe van vier spanne elk verdeel word. Elke span sal een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep speel, dus sal elke span drie wedstryde in die eerste rondte speel. Twee punte sal vir ’n oorwinning toegeken word, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, sal volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik word. Die twee beste spanne van elke groep dring na die Super Tien deur.<ref name="Formaat" /> In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aangeteken het), sal die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis word. Dit sal van toepassing wees in alle fases van die toernooi. Die Super Tien sal deur tien spanne in twee groepe van vyf spanne elk beslis word, waartydens elke span een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep sal speel, dus sal elke span vier wedstryde in die Super Tien speel. Die kwalifisering sal gegrond wees op dieselfde kriterias as in die eerste rondte.<ref name="Formaat" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af sal die toernooi ’n uitklopformaat aanneem wat uit vyf wedstryde bestaan: twee elimineerders, twee halfeindstryde en die eindstryd. Die wenner van albei Super Tien-groepe sal regstreeks na die halfeindrondte deurdring, terwyl die naasbeste span van albei groepe in die elimineerders die derde beste span van die ander groep sal ontmoet om die twee oorblywende plekke in die halfeindrondte te beslis. Elke wedstryd in die uitklopfase moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag is, sal die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal word. === 2028-effek op 2030-kwalifisering === Die agt beste spanne van die 2028-toernooi (saam met die 2030-medegashere Engeland, Ierland en Skotland) sal regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2030 kwalifiseer. == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die Super Tien én regstreeks vir die [[T20I-wêreldbeker 2030]]. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die T20I-wêreldbeker 2030 mis. |} Die wedstryde word in drie fases opgedeel, naamlik die eerste rondte, die Super Tien en die uitklopfase.<ref name="Formaat" /> === Eerste rondte === 20 spanne sal aan die eerste rondte deelneem. Die twee beste spanne in elke groep sal na die Super Tien deurdring en saam met die medegashere Engeland, Ierland en Skotland regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2030 kwalifiseer. ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep C ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep D ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep E ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Super Tien === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die halfeindrondte. |- | style="background:#ffc;"|Kwalifiseer vir die elimineerder. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Tien spanne sal aan die Super Tien deelneem. Die beste span in elke groep sal regstreeks na die halfeindstryd deurdring, terwyl die naasbeste span in die elimineerder die derde beste span van die ander groep sal ontmoet om die oorblywende halfeindplekke te beslis.<ref name="Formaat" /> ==== Groep 1 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep 2 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Uitklopfase === Die uitklopfase sal bestaan uit twee elimineerders, asook twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd sal ontmoet.<ref name="Formaat" /> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = | RD1-span01 = '''Wenner Groep 1''' | RD1-telling01 = | RD1-span02 = '''Naaswenner Groep 2''' | RD1-telling02 = | RD1-hofie02 = | RD1-span03 = '''Wenner Groep 2''' | RD1-telling03 = | RD1-span04 = '''Naaswenner Groep 2''' | RD1-telling04 = | RD2-hofie01 = | RD2-span01 = '''Wenner Halfeindstryd 1''' | RD2-telling01 = | RD2-span02 = '''Wenner Halfeindstryd 2''' | RD2-telling02 = }} ==== Elimineerder ==== {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = Naaswenner Groep 1 | telling1 = | span2 = Derde beste Groep 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = Derde beste Groep 2 | telling1 = | span2 = Naaswenner Groep 1 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = Wenner Groep 1 | telling1 = | span2 = Wenner Elimineerder 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = Wenner Groep 2 | telling1 = | span2 = Wenner Elimineerder 1 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = Wenner Halfeindstryd 1 | telling1 = | span2 = Wenner Halfeindstryd 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-wêreldkampioen 2028 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2028 ICC Men's T20 World Cup|T20I-wêreldbeker 2028}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] {{Navigasie T20I-wêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:T20I-wereldbeker 2028}} [[Kategorie:Geskiedenis van Australië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Nieu-Seeland]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Australië]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Nieu-Seeland]] [[Kategorie:T20I-wêreldbeker|2028]] [[Kategorie:Sport in 2028]] mvdagh0e32zrotpyof0u2q1cu44umpl 0 392130 2917856 2562450 2026-07-16T19:33:45Z Oesjaar 7467 Nie nodig nie. 2917856 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Rondeblaargifboom | image = Acokanthera rotundata, habitus, Louwsburg.jpg | image_caption = ''Acokanthera rotundata'' te [[Louwsburg]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | taxon = Acokanthera rotundata | authority = [[Leslie Edward Wastell Codd|Codd]] Kupicha, (1982) | synonyms =* ''Acokanthera schimperi var. rotundata'' <small>Codd</small> }} Die '''rondeblaargifboom''' (''Acokanthera rotundata'') is 'n [[boom]] of [[struik]] wat [[inheems]] aan [[Eswatini]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]] en [[Zimbabwe]] is. Die boom se FSA-nommer is 640.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Galery == <gallery> Acokanthera rotundata, vrugte, Louwsburg.jpg Acokanthera rotundata, blomme, Louwsburg.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:909903-1 Plants of the World Online] * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=980-3 REDLIST Sanbi] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Acokanthera]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] qrj73b9kfdy40kcqjwq45q22znciirh 0 398531 2917860 2770792 2026-07-16T19:48:01Z Aliwal2012 39067 2917860 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = ItalIë |Grand Prix = San Marino |Date = 1 Mei |Year = 1994 |Race_No = 3 |Season_No = 16 |Previous_round= 1994 Pasifiese Grand Prix |Next_round = 1994 Monaco Grand Prix |Official name = 14º Gran Premio di San Marino |Location = [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari]], Imola, [[Emilia-Romagna]], [[Italië]] |Course = Permanente renbaan |Image = Imola_Circuit_1980-1995_Layout.png |Course_mi = 3.144 |Course_km = 5.040 |Distance_laps = 58 |Distance_mi = 182.351 |Distance_km = 292.320 |Scheduled_laps = 61 |Scheduled_mi = 191.784 |Scheduled_km = 307.440 |Weather = Sonnig |Pole_Driver = [[Ayrton Senna]] |Pole_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |Pole_Time = 1:21.548 |Pole_Country = Brasilië |Fast_Driver = {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]] |Fast_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |Fast_Time = 1:24.335 |Fast_Lap = 10 |First_Driver = [[Michael Schumacher]] |First_Team = [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |First_Country = Duitsland |Second_Driver = Nicola Larini |Second_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Second_Country= Italië |Third_Driver = [[Mika Häkkinen]] |Third_Team = [[McLaren]]-[[Peugeot]] |Third_Country = Finland |Lapchart = {{F1Laps1994|SMR}} }} Die '''[[1994 Formule Een-seisoen|1994]] [[Formule 1]] [[San Marino Grand Prix]]''' is op [[1 Mei]] [[1994]] op die [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari]] in Imola, [[Italië]] gehou. Dit was die derde wedren van die kampioenskapseisoen en is deur [[Michael Schumacher]] in 'n [[Benetton Formula|Benetton-Ford]] gewen. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{DE-VLAG}} '''[[Michael Schumacher]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 58 | 1'28:28.642 | 2 | '''10''' |- ! 2 | 27 | {{IT-VLAG}} '''Nicola Larini''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 58 | +54.942 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 7 | {{FI-VLAG}} '''[[Mika Häkkinen]]''' | '''[[McLaren]]-[[Peugeot]]''' | 58 | +70.679 | 8 | '''4''' |- ! 4 | 29 | {{AT-VLAG}} '''Karl Wendlinger''' | '''[[Sauber]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | 58 | +73.658 | 10 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{JP-VLAG}} '''Ukyo Katayama''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]]''' | 57 | +1 rondte | 9 | '''2''' |- ! 6 | 0 | {{GB-VLAG}} '''[[Damon Hill]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 57 | +1 rondte | 4 | '''1''' |- ! 7 | 30 | {{DE-VLAG}} [[Heinz-Harald Frentzen]] | [[Sauber]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 57 | +1 rondte | 7 | |- ! 8 | 8 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[McLaren]]-[[Peugeot]] | 57 | +1 rondte | 13 | |- ! 9 | 4 | {{GB-VLAG}} Mark Blundell | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] | 56 | +2 rondtes | 12 | |- ! 10 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Herbert]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 56 | +2 rondtes | 20 | |- ! 11 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Olivier Panis]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault]] | 56 | +2 rondtes | 19 | |- ! 12 | 25 | {{FR-VLAG}} Éric Bernard | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault]] | 55 | +3 rondtes | 17 | |- ! 13 | 9 | {{BR-VLAG}} Christian Fittipaldi | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 54 | Getol | 16 | |- ! NF | 15 | {{IT-VLAG}} Andrea de Cesaris | [[Jordan Grand Prix|Jordan-Hart]] | 49 | Getol | 21 | |- ! NF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 44 | Wiel | 15 | |- ! NF | 10 | {{IT-VLAG}} Gianni Morbidelli | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 40 | Enjin | 11 | |- ! NF | 23 | {{IT-VLAG}} Pierluigi Martini | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 37 | Getol | 14 | |- ! NF | 31 | {{AU-VLAG}} David Brabham | Simtek-[[Ford Motor Company|Ford]] | 27 | Getol | 24 | |- ! NF | 34 | {{BE-VLAG}} Bertrand Gachot | Pacific-Ilmor | 23 | Enjin | 25 | |- ! NF | 19 | {{MC-VLAG}} Olivier Beretta | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 17 | Enjin | 23 | |- ! NF | 28 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 16 | Suspensie | 3 | |- ! NF | 2 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Renault]] | 5 | Fatale ongeluk | 1 | |- ! NF | 20 | {{FR-VLAG}} Érik Comas | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Uitgeval | 18 | |- ! NF | 6 | {{FI-VLAG}} [[Jyrki Järvilehto]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 5 | |- ! NF | 11 | {{PT-VLAG}} Pedro Lamy | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 0 | Ongeluk | 22 | |- ! DNS | 32 | {{AT-VLAG}} Roland Ratzenberger | Simtek-[[Ford Motor Company|Ford]] | | Fatale ongeluk | 26 | |- ! NQ | 14 | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan-Hart]] | | Ongeluk | - | |- ! NQ | 33 | {{FR-VLAG}} [[Paul Belmondo]] | Pacific-Ilmor | | Besering | - | |} {{F1GP 1990–1999}} [[Kategorie:San Marino Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1994|San Marino]] 9sxfon22cytb4loi9tvtlp4icxyuosd 0 398582 2917819 2571000 2026-07-16T18:43:46Z Aliwal2012 39067 2917819 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag | Type = F1 | Country = Brasilië | Grand Prix = Brasiliaanse | Official name = XXIII Grande Prêmio do Brasil | Image = Interlagos_1990.jpg | Date = 27 Maart | Year = 1994 | Race_No = 1 | Season_No = 16 | Previous_round = 1993 Australiese Grand Prix | Location = [[Autódromo José Carlos Pace]]<br/>[[São Paulo]], [[Brasilië]] | Course = Permanente renbaan | Course_mi = 2.687 | Course_km = 4.325 | Distance_laps = 71 | Distance_mi = 190.808 | Distance_km = 307.075 | Weather = Sonnig | Pole_Driver = [[Ayrton Senna]] | Pole_Team = [[Williams F1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] | Pole_Time = 1:15.962 | Pole_Country = Brasilië | Fast_Driver = [[Michael Schumacher]] | Fast_Team = [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | Fast_Time = 1:18.455 | Fast_Lap = 7 | Fast_Country = Duitsland | First_Driver = [[Michael Schumacher]] | First_Team = [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | First_Country = Duitsland | Second_Driver = [[Damon Hill]] | Second_Team = [[Williams F1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] | Second_Country = VK | Third_Driver = [[Jean Alesi]] | Third_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | Third_Country = Frankryk | Lapchart = {{F1Laps1994|BRA}} }} Die '''[[1994 Formule Een-seisoen|1994]] [[Formule Een]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' het op [[27 Maart]] [[1994]] op die [[Autódromo José Carlos Pace]] in [[São Paulo]], [[Brasilië]] plaasgevind. Dit was die eerste wedren van die kampioenskapseisoen gewees, en is deur die Duitser [[Michael Schumacher]] in 'n [[Benetton Formula|Benetton-Ford]] gewen. == Uitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! R. !! Pte. |- ! 1 | 5 | {{DE-VLAG}} '''[[Michael Schumacher]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 71 | 1:35:39.2 | 2 | '''10''' |- ! 2 | 0 | {{GB-VLAG}} '''[[Damon Hill]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]]''' | 70 | +1 Rondte | 4 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean Alesi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 70 | +1 Rondte | 3 | '''4''' |- ! 4 | 14 | {{BR-VLAG}} '''[[Rubens Barrichello]]''' | '''[[Jordan Grand Prix|Jordan]]-Hart''' | 70 | +1 Rondte | 14 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{JP-VLAG}} '''Ukyo Katayama''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]]''' | 69 | +2 Rondtes | 10 | '''2''' |- ! 6 | 29 | {{AT-VLAG}} '''Karl Wendlinger''' | '''[[Sauber]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | 69 | +2 Rondtes | 7 | '''1''' |- ! 7 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Herbert]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 69 | +2 Rondtes | 21 | &nbsp; |- ! 8 | 23 | {{IT-VLAG}} Pierluigi Martini | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | +2 Rondtes | 15 | &nbsp; |- ! 9 | 20 | {{FR-VLAG}} Érik Comas | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | +3 Rondtes | 13 | &nbsp; |- ! 10 | 11 | {{PT-VLAG}} Pedro Lamy | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 68 | +3 Rondtes | 24 | &nbsp; |- ! 11 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Olivier Panis]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault F1|Renault]] | 68 | +3 Rondtes | 19 | &nbsp; |- ! 12 | 31 | {{AU-VLAG}} David Brabham | Simtek-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | +4 Rondtes | 26 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] | 55 | Getol | 1 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{GB-VLAG}} Martin Brundle | [[McLaren]]-[[Peugeot]] | 34 | Ongeluk | 18 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{GB-VLAG}} [[Eddie Irvine]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan]]-Hart | 34 | Ongeluk | 16 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{NL-VLAG}} [[Jos Verstappen]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 34 | Ongeluk | 9 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} Éric Bernard | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault F1|Renault]] | 33 | Tol | 20 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{GB-VLAG}} [[Mark Blundell]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] | 21 | Getol | 12 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{BR-VLAG}} Christian Fittipaldi | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 21 | Ratkas | 11 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{DE-VLAG}} [[Heinz-Harald Frentzen]] | [[Sauber]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 15 | Getol | 5 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]] | [[McLaren]]-[[Peugeot]] | 13 | Enjin | 8 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 7 | Enjin | 22 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{IT-VLAG}} Gianni Morbidelli | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Ratkas | 6 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 5 | Enjin | 17 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{MC-VLAG}} Olivier Beretta | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 2 | Ongeluk | 23 | &nbsp; |- ! NF | 34 | {{BE-VLAG}} Bertrand Gachot | Pacific-Ilmor | 1 | Ongeluk | 25 | &nbsp; |- ! NQ | 32 | {{AT-VLAG}} Roland Ratzenberger | Simtek-[[Ford Motor Company|Ford]] | &nbsp; | &nbsp; | 27 | &nbsp; |- ! NQ | 33 | {{FR-VLAG}} Paul Belmondo | Pacific-Ilmor | &nbsp; | &nbsp; | 28 | &nbsp; |} {{F1GP 1990–1999}} [[Kategorie:Sport in São Paulo (stad)]] [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1994|Brasilië]] fnugv0evdmbivbfpledgth6u7rl06pn 2917861 2917819 2026-07-16T19:49:25Z Aliwal2012 39067 2917861 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag | Type = F1 | Country = Brasilië | Grand Prix = Brasiliaanse | Official name = XXIII Grande Prêmio do Brasil | Image = Interlagos_1990.jpg | Date = 27 Maart | Year = 1994 | Race_No = 1 | Season_No = 16 | Previous_round = 1993 Australiese Grand Prix | Next_round = 1994 Pasifiese Grand Prix | Location = [[Autódromo José Carlos Pace]]<br/>[[São Paulo]], [[Brasilië]] | Course = Permanente renbaan | Course_mi = 2.687 | Course_km = 4.325 | Distance_laps = 71 | Distance_mi = 190.808 | Distance_km = 307.075 | Weather = Sonnig | Pole_Driver = [[Ayrton Senna]] | Pole_Team = [[Williams F1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] | Pole_Time = 1:15.962 | Pole_Country = Brasilië | Fast_Driver = [[Michael Schumacher]] | Fast_Team = [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | Fast_Time = 1:18.455 | Fast_Lap = 7 | Fast_Country = Duitsland | First_Driver = [[Michael Schumacher]] | First_Team = [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | First_Country = Duitsland | Second_Driver = [[Damon Hill]] | Second_Team = [[Williams F1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] | Second_Country = VK | Third_Driver = [[Jean Alesi]] | Third_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | Third_Country = Frankryk | Lapchart = {{F1Laps1994|BRA}} }} Die '''[[1994 Formule Een-seisoen|1994]] [[Formule Een]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' het op [[27 Maart]] [[1994]] op die [[Autódromo José Carlos Pace]] in [[São Paulo]], [[Brasilië]] plaasgevind. Dit was die eerste wedren van die kampioenskapseisoen gewees, en is deur die Duitser [[Michael Schumacher]] in 'n [[Benetton Formula|Benetton-Ford]] gewen. == Uitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! R. !! Pte. |- ! 1 | 5 | {{DE-VLAG}} '''[[Michael Schumacher]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 71 | 1:35:39.2 | 2 | '''10''' |- ! 2 | 0 | {{GB-VLAG}} '''[[Damon Hill]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]]''' | 70 | +1 Rondte | 4 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean Alesi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 70 | +1 Rondte | 3 | '''4''' |- ! 4 | 14 | {{BR-VLAG}} '''[[Rubens Barrichello]]''' | '''[[Jordan Grand Prix|Jordan]]-Hart''' | 70 | +1 Rondte | 14 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{JP-VLAG}} '''Ukyo Katayama''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]]''' | 69 | +2 Rondtes | 10 | '''2''' |- ! 6 | 29 | {{AT-VLAG}} '''Karl Wendlinger''' | '''[[Sauber]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | 69 | +2 Rondtes | 7 | '''1''' |- ! 7 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Herbert]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 69 | +2 Rondtes | 21 | &nbsp; |- ! 8 | 23 | {{IT-VLAG}} Pierluigi Martini | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | +2 Rondtes | 15 | &nbsp; |- ! 9 | 20 | {{FR-VLAG}} Érik Comas | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | +3 Rondtes | 13 | &nbsp; |- ! 10 | 11 | {{PT-VLAG}} Pedro Lamy | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 68 | +3 Rondtes | 24 | &nbsp; |- ! 11 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Olivier Panis]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault F1|Renault]] | 68 | +3 Rondtes | 19 | &nbsp; |- ! 12 | 31 | {{AU-VLAG}} David Brabham | Simtek-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | +4 Rondtes | 26 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] | 55 | Getol | 1 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{GB-VLAG}} Martin Brundle | [[McLaren]]-[[Peugeot]] | 34 | Ongeluk | 18 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{GB-VLAG}} [[Eddie Irvine]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan]]-Hart | 34 | Ongeluk | 16 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{NL-VLAG}} [[Jos Verstappen]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 34 | Ongeluk | 9 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} Éric Bernard | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault F1|Renault]] | 33 | Tol | 20 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{GB-VLAG}} [[Mark Blundell]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] | 21 | Getol | 12 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{BR-VLAG}} Christian Fittipaldi | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 21 | Ratkas | 11 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{DE-VLAG}} [[Heinz-Harald Frentzen]] | [[Sauber]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 15 | Getol | 5 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]] | [[McLaren]]-[[Peugeot]] | 13 | Enjin | 8 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 7 | Enjin | 22 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{IT-VLAG}} Gianni Morbidelli | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Ratkas | 6 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 5 | Enjin | 17 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{MC-VLAG}} Olivier Beretta | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 2 | Ongeluk | 23 | &nbsp; |- ! NF | 34 | {{BE-VLAG}} Bertrand Gachot | Pacific-Ilmor | 1 | Ongeluk | 25 | &nbsp; |- ! NQ | 32 | {{AT-VLAG}} Roland Ratzenberger | Simtek-[[Ford Motor Company|Ford]] | &nbsp; | &nbsp; | 27 | &nbsp; |- ! NQ | 33 | {{FR-VLAG}} Paul Belmondo | Pacific-Ilmor | &nbsp; | &nbsp; | 28 | &nbsp; |} {{F1GP 1990–1999}} [[Kategorie:Sport in São Paulo (stad)]] [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1994|Brasilië]] k0io72rhjha96bwcffse713lprulqy5 0 399172 2917807 2773644 2026-07-16T17:51:38Z Aliwal2012 39067 2917807 wikitext text/x-wiki Die '''[[1993 Formule Een-seisoen|1993]] [[Europese Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op [[11 April]] [[1993]] op die Donington-renbaan gehou is. == Uitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Pos !No !Bestuurder !Span !Rondtes !Tyd/Rede !Rooster !Punte |- ! 1 | 8 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' | 76 | 1:50:46.570 | 4 | '''10''' |- ! 2 | 0 | {{GB-VLAG}} '''[[Damon Hill]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 76 | +1:23.199 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 75 | +1 Rondte | 1 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{GB-VLAG}} '''[[Johnny Herbert]]''' | '''Lotus-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' | 75 | +1 Rondte | 11 | '''3''' |- ! 5 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | +2 Rondtes | 10 | '''2''' |- ! 6 | 24 | {{IT-VLAG}} '''Fabrizio Barbazza''' | '''[[Minardi]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' | 74 | +2 Rondtes | 20 | '''1''' |- ! 7 | 23 | {{BR-VLAG}} Christian Fittipaldi | [[Minardi]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 73 | +3 Rondtes | 16 | &nbsp; |- ! 8 | 11 | {{IT-VLAG}} Alessandro Zanardi | Lotus-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 72 | +4 Rondtes | 13 | &nbsp; |- ! 9 | 20 | {{FR-VLAG}} Érik Comas | Larrousse-[[Lamborghini]] | 72 | +4 Rondtes | 17 | &nbsp; |- ! 10 | 14 | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan-Hart]] | 70 | Brandstofstelsel | 12 | &nbsp; |- ! 11 | 21 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 70 | +6 Rondtes | 24 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-[[Honda Racing F1|Mugen-Honda]] | 66 | Ratkas | 14 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan-Hart]] | 61 | Petrolpedaal | 19 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell-Yamaha]] | 55 | Ratkas | 25 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{FR-VLAG}} [[Jean Alesi]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 36 | Ratkas | 9 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{JP-VLAG}} [[Aguri Suzuki]] | [[Arrows]]-[[Honda Racing F1|Mugen-Honda]] | 29 | Ratkas | 23 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{FR-VLAG}} Philippe Alliot | Larrousse-[[Lamborghini]] | 27 | Botsing | 15 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 22 | Tol | 3 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{GB-VLAG}} Mark Blundell | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault F1|Renault]] | 20 | Tol | 21 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 19 | Suspensie | 8 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FI-VLAG}} [[Jyrki Järvilehto]] | [[Sauber]] | 13 | Hantering | 7 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{JP-VLAG}} Ukyo Katayama | [[Tyrrell Racing|Tyrrell-Yamaha]] | 11 | Koppeling | 18 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault F1|Renault]] | 7 | Tol | 22 | &nbsp; |- ! NF | 29 | {{AT-VLAG}} Karl Wendlinger | [[Sauber]] | 0 | Botsing | 5 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{US-VLAG}} Michael Andretti | [[McLaren]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 0 | Botsing | 6 | &nbsp; |- ! NQ | 22 | {{IT-VLAG}} [[Luca Badoer]] | [[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ferrari]] | | | | &nbsp; |} ==Statistiek== {| class="wikitable" !Voorwegspringplek |[[Alain Prost]]||[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]||1:10.458 |- !Vinnigste rondte |[[Ayrton Senna]]||[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]||1:18.029 |} {{F1GP 1990–1999}} [[Kategorie:Europese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1993|Europese]] re407oq4oxbavhxltx1epfvyo8l1k8s 0 399181 2917859 2572367 2026-07-16T19:43:33Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ [[ ]] 2917859 wikitext text/x-wiki Die '''[[1994 Formule Een-seisoen|1994]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[15 Mei]] [[1994]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{DE-VLAG}} '''[[Michael Schumacher]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 78 | 1:49:55.3 | 1 | '''10''' |- ! 2 | 8 | {{GB-VLAG}} '''[[Martin Brundle]]''' | '''[[McLaren]]-[[Peugeot]]''' | 78 | +37.278 | 8 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | +1:16.824 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 15 | {{IT-VLAG}} '''[[Andrea de Cesaris]]''' | '''[[Jordan Grand Prix|Jordan-Hart]]''' | 77 | +1 Rondte | 14 | '''3''' |- ! 5 | 27 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean Alesi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 77 | +1 Rondte | 5 | '''2''' |- ! 6 | 24 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 77 | +1 Rondte | 12 | '''1''' |- ! 7 | 6 | {{FI-VLAG}} [[JJ Lehto]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | +1 Rondte | 17 | &nbsp; |- ! 8 | 19 | {{MC-VLAG}} Olivier Beretta | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | +2 Rondtes | 18 | &nbsp; |- ! 9 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Olivier Panis]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault]] | 76 | +2 Rondtes | 20 | &nbsp; |- ! 10 | 20 | {{FR-VLAG}} Érik Comas | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | +3 Rondtes | 13 | &nbsp; |- ! 11 | 11 | {{PT-VLAG}} Pedro Lamy | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 73 | +5 Rondtes | 19 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Herbert]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 68 | Ratkas | 16 | &nbsp; |- ! NF | 33 | {{FR-VLAG}} Paul Belmondo | Pacific Racing-Ilmor | 53 | Uitgeput | 24 | &nbsp; |- ! NF | 34 | {{BE-VLAG}} Bertrand Gachot | Pacific Racing-Ilmor | 49 | Ratkas | 23 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{BR-VLAG}} Christian Fittipaldi | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 47 | Ratkas | 6 | &nbsp; |- ! NF | 31 | {{AU-VLAG}} David Brabham | Simtek-[[Ford Motor Company|Ford]] | 45 | Enjin | 22 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{GB-VLAG}} Mark Blundell | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] | 40 | Enjin | 10 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{JP-VLAG}} Ukyo Katayama | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] | 38 | Ratkas | 11 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} Éric Bernard | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault]] | 34 | Getol | 21 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan-Hart]] | 27 | Elektriese probleem | 15 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]] | [[McLaren]]-[[Peugeot]] | 0 | Ongeluk | 2 | &nbsp; |- ! NF | 0 | {{GB-VLAG}} [[Damon Hill]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Renault]] | 0 | Ongeluk | 4 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{IT-VLAG}} Gianni Morbidelli | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 7 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{IT-VLAG}} Pierluigi Martini | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 9 | &nbsp; |- ! WD/NQ | 30 | {{DE-VLAG}} [[Heinz-Harald Frentzen]] | [[Sauber]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | &nbsp; | Onttrek | 25 | &nbsp; |- ! NQ | 29 | {{AT-VLAG}} Karl Wendlinger | [[Sauber]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | &nbsp; | Besering | 26 | &nbsp; |} {{F1GP 1990–1999}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1994|Monaco]] 21m3525bh74yrmzzj6e82zqp8olfsyu 0 399320 2917924 2574067 2026-07-17T08:35:52Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ [[ ]] 2917924 wikitext text/x-wiki Die '''[[1991 Formule Een-seisoen|1991]] [[Formule 1]] [[Kanadese Grand Prix]]''' is op [[2 Junie]] [[1991]] in [[Montreal]], Kanada gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 20 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 69 | 1:38:51.490 | 8 | '''10''' |- ! 2 | 4 | {{IT-VLAG}} '''[[Stefano Modena]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Honda]]''' | 69 | + 31.832 | 9 | '''6''' |- ! 3 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 69 | + 42.217 | 1 | '''4''' |- ! 4 | 33 | {{IT-VLAG}} '''[[Andrea de Cesaris]]''' | '''[[Jordan Grand Prix|Jordan]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 69 | + 1:20.210 | 11 | '''3''' |- ! 5 | 32 | {{BE-VLAG}} '''[[Bertrand Gachot]]''' | '''[[Jordan Grand Prix|Jordan]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 69 | + 1:22.351 | 14 | '''2''' |- ! 6 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 68 | Elektriese probleem | 2 | '''1''' |- ! 7 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Ferrari]] | 68 | + 1 Rondte | 18 | &nbsp; |- ! 8 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Érik Comas]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Lamborghini]] | 68 | + 1 Rondte | 26 | &nbsp; |- ! 9 | 21 | {{IT-VLAG}} [[Emanuele Pirro]] | [[Dallara]]-[[Judd]] | 68 | + 1 Rondte | 10 | &nbsp; |- ! 10 | 3 | {{JP-VLAG}} [[Satoru Nakajima]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Honda]] | 67 | + 2 Rondtes | 12 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{BR-VLAG}} [[Mauricio Gugelmin]] | Leyton House-Ilmor | 61 | Enjin | 23 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{FI-VLAG}} [[Jyrki Järvilehto]] | [[Dallara]]-[[Judd]] | 50 | Enjin | 17 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Arrows]]-[[Porsche]] | 48 | Versneller | 25 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | Leyton House-Ilmor | 42 | Enjin | 13 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{FR-VLAG}} [[Jean Alesi]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 34 | Enjin | 7 | &nbsp; |- ! NF | 29 | {{FR-VLAG}} [[Eric Bernard]] | [[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 29 | Ratkas | 19 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 27 | Ratkas | 4 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Lamborghini]] | 27 | Enjin | 16 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 25 | Alternator | 3 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-Judd | 21 | Getol | 24 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Brabham]]-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] | 21 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Gianni Morbidelli]] | [[Minardi]]-[[Ferrari]] | 20 | Getol | 15 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{BR-VLAG}} [[Roberto Moreno]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Suspensie | 5 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 4 | Inspuiter | 6 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{JP-VLAG}} [[Aguri Suzuki]] | [[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 3 | Brandstoflek | 22 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Arrows]]-[[Porsche]] | 2 | Versneller | 21 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1990–1999}} [[Kategorie:Kanadese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1991|Kanada]] ejrvdo8gitjoyfv9emgiw3a4ekpu1gj 0 399343 2917858 2570437 2026-07-16T19:41:28Z Aliwal2012 39067 2917858 wikitext text/x-wiki Die '''[[1994 Formule Een-seisoen|1994]] [[Formule 1]] [[Franse Grand Prix]]''' is op [[3 Julie]] [[1994]] op [[Nevers Magny-Cours-renbaan|Magny-Cours]] in [[Frankryk]] gehou. Die wedren is deur [[Michael Schumacher]] in 'n [[Benetton Formula|Benetton Ford]] gewen. ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{DE-VLAG}} '''[[Michael Schumacher]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 72 | 1:38:36.2 | 3 | '''10''' |- ! 2 | 0 | {{GB-VLAG}} '''[[Damon Hill]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 72 | +12.642 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 72 | +52.765 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 30 | {{DE-VLAG}} '''[[Heinz-Harald Frentzen]]''' | '''[[Sauber]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | 71 | +1 Ronde | 10 | '''3''' |- ! 5 | 23 | {{IT-VLAG}} '''[[Pierluigi Martini]]''' | '''[[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | +2 Rondes | 16 | '''2''' |- ! 6 | 29 | {{IT-VLAG}} '''[[Andrea de Cesaris]]''' | '''[[Sauber]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | 70 | +2 Rondes | 11 | '''1''' |- ! 7 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Herbert]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 70 | +2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 8 | 9 | {{BR-VLAG}} [[Christian Fittipaldi]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | +2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 9 | 32 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Marc Gounon]] | Simtek-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | +4 Rondes | 26 | &nbsp; |- ! 10 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Mark Blundell]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell-Yamaha]] | 67 | +5 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 11 | 20 | {{FR-VLAG}} [[Erik Comas]] | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 66 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{JP-VLAG}} [[Ukyo Katayama]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell-Yamaha]] | 53 | Getol | 14 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]] | [[McLaren]]-[[Peugeot]] | 48 | Enjin | 9 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Renault]] | 45 | Ratkas | 2 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{FR-VLAG}} [[Jean Alesi]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 41 | Botsing | 4 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan-Hart]] | 41 | Botsing | 7 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[Eric Bernard]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 40 | Ratkas | 15 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{MC-VLAG}} [[Olivier Beretta]] | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 36 | Enjin | 25 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[McLaren]]-[[Peugeot]] | 29 | Enjin | 12 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{IT-VLAG}} [[Gianni Morbidelli]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Botsing | 22 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Olivier Panis]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Renault]] | 28 | Botsing | 13 | &nbsp; |- ! NF | 31 | {{AU-VLAG}} [[David Brabham]] | Simtek-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Transmissie | 24 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{NL-VLAG}} [[Jos Verstappen]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 25 | Getol | 8 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{GB-VLAG}} [[Eddie Irvine]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan-Hart]] | 24 | Ratkas | 6 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 21 | Enjin | 21 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Zanardi]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 20 | Enjin | 23 | &nbsp; |} {{F1GP 1990–1999}} [[Kategorie:Franse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1994|Frankryk]] b4s0vrwtnojw8921g4ewk76luwn0l2k 0 399375 2917820 2771586 2026-07-16T18:45:54Z Aliwal2012 39067 2917820 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Grand Prix = Australiese |Country = Australië |Image = Adelaide (long route).svg |Date = 7 November |Year = 1993 |Race_No = 16 |Season_No = 16 |Previous_round = 1993 Japannese Grand Prix |Course = Tydelike straatbaan |Location = [[Adelaide Straatbaan]]<br/>[[Adelaide]], Australië |Course_mi = 2.362 |Course_km = 3.780 |Distance_laps = 79 |Distance_mi = 186.598 |Distance_km = 298.620 |Scheduled_laps = 81 |Scheduled_mi = 191.322 |Scheduled_km = 306.180 |Weather = Sonnig |Pole_Driver = [[Ayrton Senna]] |Pole_Team = [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Pole_Country = BRA |Pole_Time = 1:13.371 |Fast_Driver = [[Damon Hill]] |Fast_Country = GBR |Fast_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |Fast_Time = 1:15.381 |Fast_Lap = 64 |First_Driver = [[Ayrton Senna]] |First_Country = BRA |First_Team = [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Second_Driver = [[Alain Prost]] |Second_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |Second_Country = FRA |Third_Driver = [[Damon Hill]] |Third_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |Third_Country = GBR }} Die '''[[1993 Formule Een-seisoen|1993 Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op [[7 November]] [[1993]] in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur die Brasiliaan [[Ayrton Senna]] in 'n [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 8 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | 1:43:27.476 | 1 | '''10''' |- ! 2 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 79 | +9.259 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 0 | {{GB-VLAG}} '''[[Damon Hill]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 79 | +33.902 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 27 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean Alesi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | +1 Rondte | 7 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | +1 Rondte | 6 | '''2''' |- ! 6 | 25 | {{GB-VLAG}} '''[[Martin Brundle]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 78 | +1 Rondte | 8 | '''1''' |- ! 7 | 10 | {{JP-VLAG}} [[Aguri Suzuki]] | [[Arrows]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 78 | +1 Rondte | 10 | &nbsp; |- ! 8 | 6 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | Brandstofstelsel | 9 | &nbsp; |- ! 9 | 26 | {{GB-VLAG}} [[Mark Blundell]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 77 | +2 Rondtes | 14 | &nbsp; |- ! 10 | 9 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 77 | +2 Rondtes | 17 | &nbsp; |- ! 11 | 14 | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan-Hart]] | 76 | +3 Rondtes | 13 | &nbsp; |- ! 12 | 20 | {{FR-VLAG}} [[Érik Comas]] | Larrousse-[[Lamborghini]] | 76 | +3 Rondtes | 21 | &nbsp; |- ! 13 | 4 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell-Yamaha]] | 75 | +4 Rondtes | 15 | &nbsp; |- ! 14 | 19 | {{JP-VLAG}} [[Toshio Suzuki]] | Larrousse-[[Lamborghini]] | 74 | +5 Rondtes | 24 | &nbsp; |- ! 15 | 29 | {{AT-VLAG}} [[Karl Wendlinger]] | [[Sauber]] | 73 | Remme | 11 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FI-VLAG}} [[Jyrki Järvilehto]] | [[Sauber]] | 56 | Ongeluk | 12 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Marc Gounon]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 34 | Getol | 22 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Remme | 5 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 19 | Motor | 4 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{JP-VLAG}} [[Ukyo Katayama]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell-Yamaha]] | 11 | Getol | 18 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{GB-VLAG}} [[Eddie Irvine]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan-Hart]] | 10 | Ongeluk | 19 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Herbert]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 9 | Suspensie | 20 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Ratkas | 16 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{PT-VLAG}} [[Pedro Lamy]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 23 | &nbsp; |} {{F1GP 1990–1999}} [[Kategorie:Australiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1993|Australie]] 2ez4tb2o8jmx1tuk14s0680mag5kwyi 2917833 2917820 2026-07-16T18:57:45Z Aliwal2012 39067 2917833 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Grand Prix = Australiese |Country = Australië |Image = Adelaide (long route).svg |Date = 7 November |Year = 1993 |Race_No = 16 |Season_No = 16 |Previous_round = 1993 Japannese Grand Prix |Next_round = 1994 Brasiliaanse Grand Prix |Course = Tydelike straatbaan |Location = [[Adelaide Straatbaan]]<br/>[[Adelaide]], Australië |Course_mi = 2.362 |Course_km = 3.780 |Distance_laps = 79 |Distance_mi = 186.598 |Distance_km = 298.620 |Scheduled_laps = 81 |Scheduled_mi = 191.322 |Scheduled_km = 306.180 |Weather = Sonnig |Pole_Driver = [[Ayrton Senna]] |Pole_Team = [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Pole_Country = BRA |Pole_Time = 1:13.371 |Fast_Driver = [[Damon Hill]] |Fast_Country = GBR |Fast_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |Fast_Time = 1:15.381 |Fast_Lap = 64 |First_Driver = [[Ayrton Senna]] |First_Country = BRA |First_Team = [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Second_Driver = [[Alain Prost]] |Second_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |Second_Country = FRA |Third_Driver = [[Damon Hill]] |Third_Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] |Third_Country = GBR }} Die '''[[1993 Formule Een-seisoen|1993 Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op [[7 November]] [[1993]] in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur die Brasiliaan [[Ayrton Senna]] in 'n [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 8 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | 1:43:27.476 | 1 | '''10''' |- ! 2 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 79 | +9.259 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 0 | {{GB-VLAG}} '''[[Damon Hill]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 79 | +33.902 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 27 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean Alesi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | +1 Rondte | 7 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | +1 Rondte | 6 | '''2''' |- ! 6 | 25 | {{GB-VLAG}} '''[[Martin Brundle]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 78 | +1 Rondte | 8 | '''1''' |- ! 7 | 10 | {{JP-VLAG}} [[Aguri Suzuki]] | [[Arrows]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 78 | +1 Rondte | 10 | &nbsp; |- ! 8 | 6 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | Brandstofstelsel | 9 | &nbsp; |- ! 9 | 26 | {{GB-VLAG}} [[Mark Blundell]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 77 | +2 Rondtes | 14 | &nbsp; |- ! 10 | 9 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 77 | +2 Rondtes | 17 | &nbsp; |- ! 11 | 14 | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan-Hart]] | 76 | +3 Rondtes | 13 | &nbsp; |- ! 12 | 20 | {{FR-VLAG}} [[Érik Comas]] | Larrousse-[[Lamborghini]] | 76 | +3 Rondtes | 21 | &nbsp; |- ! 13 | 4 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell-Yamaha]] | 75 | +4 Rondtes | 15 | &nbsp; |- ! 14 | 19 | {{JP-VLAG}} [[Toshio Suzuki]] | Larrousse-[[Lamborghini]] | 74 | +5 Rondtes | 24 | &nbsp; |- ! 15 | 29 | {{AT-VLAG}} [[Karl Wendlinger]] | [[Sauber]] | 73 | Remme | 11 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FI-VLAG}} [[Jyrki Järvilehto]] | [[Sauber]] | 56 | Ongeluk | 12 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Marc Gounon]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 34 | Getol | 22 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Remme | 5 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 19 | Motor | 4 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{JP-VLAG}} [[Ukyo Katayama]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell-Yamaha]] | 11 | Getol | 18 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{GB-VLAG}} [[Eddie Irvine]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan-Hart]] | 10 | Ongeluk | 19 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Herbert]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 9 | Suspensie | 20 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Ratkas | 16 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{PT-VLAG}} [[Pedro Lamy]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 23 | &nbsp; |} {{F1GP 1990–1999}} [[Kategorie:Australiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1993|Australie]] j9z7q8yoxt2b3lkg2u7ujkqpv9xm9rb 0 399489 2917817 2571038 2026-07-16T18:39:10Z Aliwal2012 39067 2917817 wikitext text/x-wiki Die '''[[1995 Formule Een-seisoen|1995 Formule Een]] [[Portugese Grand Prix]]''' is op [[24 September]] [[1995]] op die [[Estoril-renbaan]] in [[Portugal]] gehou. Dit was die dertiende wedren van die kampioenskapseisoen en is deur [[David Coulthard]] in 'n [[Williams F1|Williams]]-[[Renault]] gewen. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! Plek ! Nr. ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 6 | {{GB-VLAG}} '''[[David Coulthard]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 71 | 1:41:52.145 | 1 | '''10''' |- ! 2 | 1 | {{DE-VLAG}} '''[[Michael Schumacher]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Renault]]''' | 71 | +7.248 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Damon Hill]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 71 | +22.121 | 2 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 71 | +1:24.879 | 4 | '''3''' |- ! 5 | 27 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean Alesi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 71 | +1:25.429 | 7 | '''2''' |- ! 6 | 30 | {{DE-VLAG}} '''[[Heinz-Harald Frentzen]]''' | '''[[Sauber]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | +1 Rondte | 5 | '''1''' |- ! 7 | 2 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Herbert]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Renault]] | 70 | +1 Rondte | 6 | &nbsp; |- ! 8 | 25 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Ligier]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 70 | +1 Rondte | 9 | &nbsp; |- ! 9 | 7 | {{GB-VLAG}} [[Mark Blundell]] | [[Team McLaren|McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 70 | +1 Rondte | 12 | &nbsp; |- ! 10 | 15 | {{GB-VLAG}} [[Eddie Irvine]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan]]-[[Peugeot]] | 70 | +1 Rondte | 10 | &nbsp; |- ! 11 | 14 | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan]]-[[Peugeot]] | 70 | +1 Rondte | 8 | &nbsp; |- ! 12 | 29 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Christophe Boullion]] | [[Sauber]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | +1 Rondte | 14 | &nbsp; |- ! 13 | 4 | {{FI-VLAG}} [[Mika Salo]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] | 69 | +2 Rondtes | 15 | &nbsp; |- ! 14 | 24 | {{IT-VLAG}} [[Luca Badoer]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | +3 Rondtes | 18 | &nbsp; |- ! 15 | 10 | {{JP-VLAG}} [[Taki Inoue]] | [[Arrows]]-Hart | 68 | +3 Rondtes | 19 | &nbsp; |- ! 16 | 21 | {{BR-VLAG}} [[Pedro Diniz]] | Forti-[[Ford Motor Company|Ford]] | 66 | +5 Rondtes | 22 | &nbsp; |- ! 17 | 22 | {{BR-VLAG}} [[Roberto Moreno]] | Forti-[[Ford Motor Company|Ford]] | 64 | +7 Rondtes | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 17 | {{IT-VLAG}} [[Andrea Montermini]] | Pacific-Ilmor | 53 | Ratkas | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 8 | {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 44 | Ebjin | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{CH-VLAG}} [[Jean-Denis Délétraz]] | Pacific-Ilmor | 14 | Fisiek | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Olivier Panis]] | [[Ligier]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 10 | Getol | 11 | &nbsp; |- ! DNF | 23 | {{PT-VLAG}} [[Pedro Lamy]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 7 | Ratkas | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 3 | {{JP-VLAG}} [[Ukyo Katayama]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] | 0 | Botsing | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 9 | {{IT-VLAG}} [[Massimiliano Papis]] | [[Arrows]]-Hart | 0 | Ratkas | 20 | &nbsp; |} {{F1GP 1990–1999}} [[Kategorie:Portugese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1995|Portugese]] 2aeptlgoqj03kz3av52a14c8z86btxd 0 399583 2917823 2571417 2026-07-16T18:48:13Z Aliwal2012 39067 jaarfout 1994 2917823 wikitext text/x-wiki Die '''[[1994 Formule Een-seisoen|1994]] [[Formule Een]] [[Japannese Grand Prix]]''' is op [[6 November]] [[1994]] op die [[Suzuka Internasionale Renbaan]] in Suzuka, Japan gehou. Dit was die vyftiende en voorlaaste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur [[Damon Hill]] in 'n [[Williams F1|Williams]]-[[Renault]] gewen. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 0 | {{GB-VLAG}} '''[[Damon Hill]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 50 | 1:55:54.4 | 2 | '''10''' |- ! 2 | 5 | {{DE-VLAG}} '''[[Michael Schumacher]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 50 | +3.365 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 27 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean Alesi]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 50 | +52.045 | 7 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 50 | +56.074 | 4 | '''3''' |- ! 5 | 15 | {{GB-VLAG}} '''[[Eddie Irvine]]''' | '''[[Jordan Grand Prix|Jordan-Hart]]''' | 50 | +1:42.107 | 6 | '''2''' |- ! 6 | 30 | {{DE-VLAG}} '''[[Heinz-Harald Frentzen]]''' | '''[[Sauber]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | 50 | +1:59.863 | 3 | '''1''' |- ! 7 | 7 | {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]] | [[McLaren]]-[[Peugeot]] | 50 | +2:02.985 | 8 | &nbsp; |- ! 8 | 9 | {{BR-VLAG}} [[Christian Fittipaldi]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 49 | +1 Rondte | 18 | &nbsp; |- ! 9 | 20 | {{FR-VLAG}} [[Érik Comas]] | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 49 | +1 Rondte | 22 | &nbsp; |- ! 10 | 11 | {{FI-VLAG}} [[Mika Salo]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 49 | +1 Rondte | 25 | &nbsp; |- ! 11 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Olivier Panis]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 49 | +1 Rondte | 19 | &nbsp; |- ! 12 | 31 | {{AU-VLAG}} [[David Brabham]] | Simtek-[[Ford Motor Company|Ford]] | 48 | +2 Rondtes | 24 | &nbsp; |- ! 13 | 12 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Zanardi]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda|Mugen-Honda]] | 48 | +2 Rondtes | 17 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{GB-VLAG}} [[Mark Blundell]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] | 26 | Enjin | 13 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Jordan Grand Prix|Jordan-Hart]] | 16 | Ratkas | 10 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[McLaren]]-[[Peugeot]] | 13 | Getol | 9 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{IT-VLAG}} [[Gianni Morbidelli]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 13 | Getol | 12 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 10 | Ontsteking | 11 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[Franck Lagorce]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 10 | Botsing | 20 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Botsing | 16 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Getol | 21 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Herbert]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 3 | Getol | 5 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{JP-VLAG}} [[Ukyo Katayama]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] | 3 | Getol | 14 | &nbsp; |- ! NF | 32 | {{JP-VLAG}} [[Taki Inoue]] | Simtek-[[Ford Motor Company|Ford]] | 3 | Getol | 26 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{FI-VLAG}} [[JJ Lehto]] | [[Sauber]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 0 | Enjin | 15 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{JP-VLAG}} [[Hideki Noda]] | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Getol | 23 | &nbsp; |- ! NQ | 34 | {{BE-VLAG}} [[Bertrand Gachot]] | Pacific-Ilmor | &nbsp; | | | &nbsp; |} {{F1GP 1990–1999}} [[Kategorie:Japannese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1994|Japan]] 74cw41hbnunrqna5g9d2tngpq46uurh 0 406562 2917940 2840292 2026-07-17T09:05:54Z JMK 649 /* Dood */ skakel 2917940 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Georgius Agricola | beeld = Georgius Agricola.jpg | image_size = | onderskrif = Georgius Agricola (fiktiewe portret uit 1927) | geboortenaam = Georg Bauer | geboortedatum = 24 Maart 1494 | geboorteplek = [[Glauchau]], [[Keurvorstedom Sakse]], [[Heilige Romeinse Ryk]] | dood_datum = {{SDEO|1555|11|21|1494|3|24}} | sterfteplek = [[Chemnitz]], [[Keurvorstedom Sakse]], [[Heilige Romeinse Ryk]] | residence = | nasionaliteit = Saksies, Duits | beroep = akademikus, geneesheer, mineraloog }} '''Georgius Agricola'''; gebore '''Georg Bauer'''; 24 Maart 1494&nbsp;– 21 November 1555) was 'n Duitse Humanistiese geleerde, [[mineralogie|mineraloog]] en [[metallurgie|metallurg]]. Hy is in die klein dorpie [[Glauchau]], in die Elektoraat van [[Sakse]] van die [[Heilige Romeinse Ryk]] gebore. Hy het 'n breë opvoeding geniet, maar het 'n besondere belangstelling vir die [[mynbou]] en raffinering van [[metaal|metale]] gehad. Vir sy baanbrekende werk ''De Natura Fossilium'' wat in 1546 gepubliseer is, word daar algemeen na hom verwys as die ''Vader van die Mineralogie.<ref name="Rafferty 2012 p. 10">Rafferty, John P. (2012) . ''Geologiese Wetenskappe; Geologie: Landvorme, Minerale en Gesteentes''. New York: Britannica Educational Publishing, p. 10. {{ISBN|9781615305445}}</ref> Hy is bekend vir sy baanbrekerswerk ''De re metallica libri XII'', wat in 1556 gepubliseer is, 'n jaar na sy dood. Hierdie werk in twaalf dele is 'n omvattende en stelselmatige studie, klassifikasie en metodiese gids oor alle beskikbare feitelike en praktiese aspekte, wat belang het vir [[mynbou]], die mynwetenskappe en die [[metallurgie]]. Alles is ondersoek en nagevors in sy natuurlike omgewing deur middel van direkte waarneming. Dit is ongeëwenaar in sy kompleksiteit en akkuraatheid en dit het twee eeue lank as die standaardnaslaanwerk gedien. Agricola het in die voorwoord gesê dat hy ''al daardie dinge sal uitsluit wat ek nie self gesien het nie, of nie gelees of gehoor het nie.[...].Dit wat ek nie gesien het nie, of noukeurig oorweeg het nadat ek daarvan gelees of gehoor het, daaroor het ek nie geskryf nie''.<ref name="berk" /> As 'n geleerde van die [[Renaissance]] het hy 'n universele benadering tot leer en navorsing nagestreef. Hy het gedurende sy professionele lewe meer as 40 volledige vakkundige werke gepubliseer oor 'n wye reeks onderwerpe en dissiplines, soos [[pedagogie]], medisyne, [[metrologie]], [[merkantilisme]], [[farmasie]], filosofie, geologie, geskiedenis en vele meer. Sy innoverende en omvattende, vakkundige werk, gebaseer op nuwe en presiese metodes van produksie en beheer, het gedurende daardie tydperk sy werk 'n sentrale deel van die geleerdheid en die beter begrip van wetenskap gemaak.<ref name="FZC">{{cite web|url=https://www.georgius-agricola.de/ |title= Georgius Agricola (1494 - 1555) | publisher = Agricola-Forschungszentrum Chemnitz |access-date= April 4, 2019 }}</ref> ==Etimologie== Na hom word dikwels, hoewel nie altyd nie, verwys as "die Vader van die [[mineralogie]]" en die stigter van [[geologie]] as 'n wetenskaplike dissipline.<ref name=berk>{{cite web|url=https://ucmp.berkeley.edu/history/agricola.html |title= Georgius Agricola | publisher = University of California - Museum of Paleontology |access-date= April 4, 2019 }}</ref> Die digter [[Georg Fabricius]] het 'n kort eretitel aan hom toegeken ter erkenning van sy nalatenskap, dat sy mede-Saksers gereeld aan haal: ''die ausgezeichnete Zierde des Vaterlandes'', (letterlik: ''die vooraanstaande sieraard van die Vaderland'').<ref name=FZC/> Hy is by sy geboorte onder die naam ''Georg Pawer'' gedoop. ''Pawer'' is 'n dialektiese vorm van die moderne Duitse term ''Bauer'', wat vertaal word na ''boer''. Sy leraar, professor [[Petrus Mosellanus]] uit [[Leipzig]] het hom oortuig om die algemene praktyk van naamlatinisering te volg, wat onder Renaissance-geleerdes gebruiklik was. So het "Georg Pawer" "Georgius Agricola" geword. Toevallig kom die naam Georg/Georgius van Grieks af en beteken ook "boer". ==Vroeë lewe== ===Jeug=== Agricola is in 1494 gebore as Georg Pawer, die tweede van sewe kinders van 'n kleremaker en verwer in Glauchau. Op twaalfjarige leeftyd het hy hom by die Latynse skool in [[Chemnitz]] of [[Zwickau]] ingeskryf.<ref name=bio>{{cite web |url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd118501062.html#ndbcontent |title=Agricola, Georgius (Georg Bauer), wahrscheinlich in Zwickau |publisher=Deutsche Biographie | author=Wilhelm Pieper | access-date= April 5, 2019 }}</ref> Van 1514 tot 1518 studeer hy aan die universiteit van Leipzig, waar hy vir die eerste keer onder die naam ''Georgius Pawer de Glauchaw'' ingeskryf het vir die somersemester in teologie, filosofie en filologie onder rektor Nikolaus Apel. Vir antieke tale, [[Antieke Grieks|Grieks]] en [[Latyn]] het hy sy eerste Latynse lesings ontvang onder [[Petrus Mosellanus]], 'n gevierde humanis en aanhanger van [[Erasmus|Erasmus van Rotterdam]].<ref name=hofm>{{cite web|url=https://archive.org/details/drgeorgagricola00hofmgoog/page/n27 |title= Dr. Georg Agricola : ein Gelehrtenleben aus dem Zeitalter der Reformation - p. 9 | publisher = Archive org |author=Reinhold Hofmann |access-date= April 5, 2019 }}</ref><ref name=mdz>{{cite web|url=http://daten.digitale-sammlungen.de/0001/bsb00016233/images/index.html?seite=116 |title= Neue deutsche Biographie, Bd.: 1, Agricola, Georgius | publisher = Münchener Digitalisierungszentrum |access-date= April 4, 2019 }}</ref> ===Humanistiese opvoeding=== Begaaf met 'n groot intellek en sy nuut verworwe titel van ''Baccalaureus artium'', het Agricola hom vroeg in die strewe na die "nuwe leer" gewerp, met so 'n effek dat hy op die ouderdom van 24 is aangestel as ''Rector extraordinarius'' van [[Antieke Grieks]] by die 1519 gevestigde ''Zwickau se Griekse skool'', wat binnekort verenig sou word met die [[Universiteit van Toegepaste Wetenskappe Zwickau|Groot Skool van Zwickau]]<ref>{{cite web|url=https://www.fh-zwickau.de/hochschule/profil/historie/ |title= Geschichte der Westsächsischen Hochschule Zwickau - Georgius Agricola lehrte von 1519 - 1522 in Zwickau | publisher = Westsächsische Hochschule Zwickau |access-date= April 4, 2019 }}</ref>(die Zwickauer Ratsschule). In 1520 het hy sy eerste boek gepubliseer, 'n Latynse grammatikahandleiding met praktiese en metodiese wenke vir onderwysers. In 1522 beëindig hy sy aanstelling om weer vir nog 'n jaar te [[Leipzig]] te studeer, waar hy as rektor ondersteun word deur sy voormalige tutor en professor in klassieke tale, [[Peter Mosellanus]], by wie hy nog altyd in korrespondensie was.<ref name=hofm/> Hy het ook ingeteken op die studies van [[medisyne]], [[fisika]], en [[chemie]]. In 1523 het hy na [[Italië]] gereis. Hy het by die [[Universiteit van Bologna]] en waarskynlik ook die[[Universiteit van Padua|Padua]]<ref name=bio/> ingeskryf en sy studies in medisyne voltooi. Dit is steeds onduidelik waar hy sy diploma verwerf het. In 1524 sluit hy aan by die gesogte Aldine drukkery in [[Venesië]]. Dit is gestig deur [[Aldus Manutius]], wat in 1515 gesterf het. Manutius het 'n netwerk van kontakte en vriendskappe opgebou onder die talle geleerdes, insluitend die mees gevierde, van regoor Europa. Hy het hulle aangemoedig om na Venesië te kom en vir die redaksie van die talle publikasies van die klassieke van die oudheid te sorg Ten tyde van Agricola se besoek is hierdie besigheid deur Andrea Torresani en sy dogter Maria bestuur. Agricola het tot 1526 aan die uitgawe van 'n werk in verskeie volumes oor [[Galenus]] deelgeneem.<ref name=mdz/> ==Beroepslewe== ===Stadsgeneesheer=== [[Lêer:Agricola1.jpg|duimnael|'n Watermeul om erts op te haal]] [[Lêer:Fire-setting.jpg|duimnael|Brandstig ondergronds]] Hy het in 1527 na Zwickau teruggekeer en in die herfs van dieselfde jaar na Chemnitz, waar hy met Anna Meyner, 'n weduwee van Schneeberg, getrou het. Hy het in die [[Ertsgebergte]] na werk as geneesheer gesoek omdat hy 'n vurige verlange gekoester het mynbou te bestudeer, Hy het hom in die dorpie [[Jáchymov|Joachimsthal]] gevestig, waar in 1516 beduidende silwerertsneerslae gevind is.<ref name=FZC/> Die 15 000 inwoners het Joachimsthal 'n besige, bloeiende sentrum van myn- en smeltwerke gemaak. Dit het vir Agricola honderde skagte gebied om te ondersoek. Sy eintlike werk was nie baie veeleisend nie en hy het al sy vrye tyd aan sy studies bestee. Begin 1528 het hy hom verdiep in wat geskryf is oor mineralogie en mynbou en dit vergelyk met sy eie waarnemings van die plaaslike materiale en die metodes van hul behandeling.<ref>{{cite web |url=https://www.glauchau.de/glauchau/content/23/20140506180140.asp |title=Denkmal Georgius Agricola |publisher= Glauchau de | access-date= April 5, 2019 }}</ref> Hy het 'n logiese stelsel geskep van die plaaslike toestande, gesteentes, sedimente, minerale en ertse, en die verskillende terme van algemene en spesifieke plaaslike territoriale kenmerke verduidelik. Hy het hierdie beskrywing oor alle natuurlike aspekte gekombineer met 'n verhandeling oor die werklike mynbou, die metodes en prosesse, die plaaslike ontginningsvariante, die verskille en eienaardighede van wat hy van die mynwerkers geleer het. Vir die eerste keer het hy vrae oor die vorming van ertse en minerale aangepak. Hy probeer om die onderliggende meganismes aan die lig te bring en sy gevolgtrekkings in 'n sistematiese raamwerk bekend te stel. Hy het die hele proses in 'n vakkundige dialoog uiteengesit en dit in 1530 gepubliseer onder die titel ''Bermannus, sive de re metallica dialogus'', (Bermannus, of 'n dialoog oor metallurgie). Die werk is hoog aangeprys deur [[Desiderius Erasmus|Erasmus]] vir die poging om orde te skep in die kennis wat deur praktiese ondersoek verkry is, en dit verder te ondersoek. Agricola, in sy hoedanigheid van dokter, het ook voorgestel dat minerale en hul uitwerking op en verhouding tot menslike medisyne 'n toekomstige onderwerp van ondersoek moet wees. <ref name=FZC/><ref>{{cite web|url=https://www.tms.org/pubs/books/pdfs/09-1002-e/09-1002-0.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150807040220/http://www.tms.org/pubs/books/pdfs/09-1002-e/09-1002-0.pdf |archive-date=2015-08-07 |url-status=live |title= The Pirotechnica of Vannoccio Biringuccio - Translated from the Italian with an introduction and notes by Cyril Stanley Smith and Martha Teach Gnudi, p. 45 | publisher = The American Institute of Mining and Metallurgical Engineers |author=Cyril Stanley Smith, Martha Teach Gnudi |access-date= April 4, 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.zeit.de/1994/12/der-mann-der-aufschrieb-wie-das-silber-aus-dem-berg-kommt |title=Der Mann, der aufschrieb, wie das Silber aus dem Berg kommt |publisher= DIE ZEIT Archiv | date=March 18, 1994 | access-date= April 5, 2019 }}</ref> === Burgemeester van Chemnitz === In 1531 het Agricola 'n aanbod van die stad ''Kepmnicz'' (Chemnitz) ontvang vir die pos van ''Stadtleybarzt'' (stadsgeneesheer), wat hy aanvaar het.Hy verhuis in 1533 na [[Chemnitz]] .<ref>Georgius Agricola, ''De re metallica, vertaal uit die eerste Latynse uitgawe van 1556'', [[Herbert Clark Hoover]] en Lou Henry Hoover, tr., New York: Dover Publications, 1950, (herdruk van die London: Mining Magazine-uitgawe van 1912), p. viii van die inleiding.</ref> Alhoewel min oor sy werk as geneesheer bekend is, het Agricola se mees produktiewe jare hiermee begin. Hy het gou burgemeester van Chemnitz geword en gedien as diplomaat en historiograaf vir hertog Georg van Sakse, wat op soek was na moontlike territoriale aansprake. Hy het vir Agricola opdrag gegee 'n groot geskiedkundige werk te skryf, die ''Dominatores Saxonici a prima origine ad hanc aetatem'' (Here van Sakse van die begin tot die huidige tyd). Dit het 20 jaar geneem en is eers in 1555 gepubliseer.<ref name="M.D.2012">{{cite book|author=Raphael S. Bloch, M.D.|title=Healers and Achievers: Physicians Who Excelled in Other Fields and the Times in Which They Lived|url=https://books.google.com/books?id=4UhPAAAAQBAJ&pg=PT125|date=31 May 2012|publisher=Xlibris Corporation|isbn=978-1-4691-9248-2|pages=125–}}</ref> In sy werk ''De Mensuris et ponderibus'', gepubliseer in 1533, het hy die stelsels van Griekse en Romeinse mate en gewigte beskryf. In die 16de eeuse Heilige Romeinse Ryk was daar geen eenvormige mate en gewigte nie, wat handel en bedrywigheid belemmer het. Hierdie werk het die grondslag gelê vir Agricola se reputasie as 'n humanistiese geleerde. Hy het hom beywer om tot die instelling van gestandaardiseerde gewigte en mate te kom, en het so die openbare verhoog betree om 'n politieke posisie te beklee.<ref name="Naumann2013">{{cite book|author=Friedrich Naumann|title=Georgius Agricola, 500 Jahre: Wissenschaftliche Konferenz vom 25. – 27. März 1994 in Chemnitz, Freistaat Sachsen|url=https://books.google.com/books?id=TgWbBgAAQBAJ&pg=PA27|date=9 March 2013|publisher=Springer-Verlag|isbn=978-3-0348-7159-4|pages=27–}}</ref> In 1544 publiseer hy die ''De ortu et causis subterraneorum'' (Oor ondergrondse oorsponge en oorsake), waarin hy ouer teorieë gekritiseer het en die grondslae van die moderne fisiese [[geologie]] gevestig het. Dit bespreek die effek van wind en water as magtige geologiese kragte, die oorsprong en verspreiding van grondwater en mineraliserende vloeistowwe, die oorsprong van ondergrondse hitte, die oorsprong van ertskanale en die hoofafdelings van die minerale ryk. Hy het egter volgehou dat 'n sekere 'materia pinguis' of 'vetterige materie', wat deur hitte in fermentasie gebring is, fossiele gevorm en nie lewende organismes nie.<ref name="Lyell1832">{{cite book|author=Sir Charles Lyell|title=Principles of Geology: Being an Attempt to Explain the Former Changes of the Earth's Surface, by Reference to Causes Now in Operation|url=https://archive.org/details/principlesgeolo01unkngoog|year=1832|publisher=J. Murray}}</ref> In 1546 het hy die vier volumes van ''De natura eorum quae effluunt e terra'' (Die aard van die dinge wat uit die aarde se binneste vloei) gepubliseer. Dit handel oor die eienskappe van water, die effekte daarvan, smaak, reuk, temperatuur ens. en oor die 'lug onder die aarde', wat, soos Agricola geredeneer het, verantwoordelik is vir aardbewings en vulkane.<ref>{{cite web|url=https://archives.georgfischer.com/media/gfa_30_35-0001|title=DIE EISENBIBLIOTHEK UND IHRE AGRICOLA-BESTÄNDE|publisher=argiewe|author=Annette Bouheiry|access-date=April 12, 2019|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412194824/https://archives.georgfischer.com/media/gfa_30_35-0001|url-status=dead}}</ref> == ''De re metallica'' == [[Beeld:Georg Agricola-Titelblatt.jpg|duimnael|links|''[[De re metallica]]'']] Agricola se bekendste werk, die '' [[De re metallica]] libri xii'' is die jaar ná sy dood, in 1556, gepubliseer; dit was miskien reeds in 1550 voltooi, aangesien die toewyding aan die keurvors en sy broer uit daardie jaar dateer. Die vertraging is vermoedelik 'n gevolg van die boek se baie houtsneeë. Die werk is 'n sistematiese, geïllustreerde verhandeling oor [[mynbou]] en ontginningsmetallurgie. Dit toon prosesse om [[erts]]s uit die grond te onttrek, en metale uit ertsw vry te stel. Tot Agricola se tyd was [[Plinius die ouere]] se werk ''Historia Naturalis'' die hoofbron van inligting oor metale en mynboutegnieke. Agricola het sy erkentenis aan antieke skrywers, soos Plinius en [[Theophrastus]] getoon en het talle verwysings na Romeinse werke gemaak. Agricola het in [[geologie]] beskryf en geïllustreer hoe ertsare in en op die grond voorkom. Hy het die [[prospekteer]] vir ertsare en die [[opmeting]] daarvan in detail beskryf , asook die was van die ertse om die swaarder waardevolle minerale, soos [[goud]] en [[tin]] te versamel. Die werk beskryf [[watermeul|watermeulens]] wat in [[mynbou]] gebruik word, soos die masjien om mans en materiaal in en uit 'n mynskag te lig. Watermeulens het veral toepassing gevind in die vergruising van erts om die fyn deeltjies van goud en ander swaar minerale vry te stel, maar ool 'n reuse[[balg]] om lug in die beperkte ruimtes van ondergrondse werke te dwing is hiermee bedien. Agricola het mynmetodes beskryf wat nou uitgedien is, soos [[brandstig]], wat behels het om vure teen harde rotsvlakke aan te lê. Die warm rots is met water geblus, en die [[termiese skok]] het dit genoeg verswak vir maklike verwydering. Dit was egter 'n gevaarlike metode wanneer dit ondergronds gebruik is, en is later oorbodig gemaak deur die gebruik van [[plofstof]]. Agricola se werk bevat, in 'n bylaag, die Duitse ekwivalente vir die tegniese terme wat in die Latynse teks gebruik word. Moderne woorde wat uit die werk afkomstig is, sluit in [[vloeispaat]] (waaruit later [[fluoor]] vrystel is is) en [[bismut]]. In 'n ander voorbeeld het Agricola in die oortuiging dat die swart rots van die Schloßberg by [[Stolpen]] dieselfde is as Plinius die ouere se [[basalt]], hierdie naam daarop toegepas, en so het 'n petrologiese term ontstaan. == Dood == [[Lêer:Platte-Agricola.jpg|duimnael|Gedenkplaat vor Agricola in die katedraal van Zeitz in Junie 2014 geplaas]] Agricola is op 21 November 1555 oorlede. Sy "lewenslange vriend", die Protestantse digter en klassikus [[Georg Fabricius]], skryf in 'n brief aan die Protestantse teoloog [[Philipp Melanchthon]], "Hy wat sedert die dae van kinderjare goeie gesondheid geniet het, is deur vier dae se koors weggeneem." Agricola was 'n vurige Katoliek in teenstelling tot Fabricius. Volgens tradisionele stedelike gebruike was hy as voormalige burgemeester geregtig op 'n begrafnis in die plaaslike moederkerk. Sy godsdienstige affiliasie het egter swaarder geweeg as sy sekulêre voorregte en monumentale dienste vir die stad.<ref>{{cite book|title=Georgius Agricola|url=https://books.google.com/books?id=ZhX0BgAAQBAJ&pg=PA123| date=13 Augustus 2013|publisher=Springer-Verlag|isbn=978-3-322-95384-1|pages=123–}}</ref> Chemnitz se protestantse superintendent Tettelbach het aangedring by keurvors Augustus om die begrafnis binne die stad te weier. Die bevel is gegee en Tettelbach het dadelik die Agricola-party in kennis gestel.<ref>{{cite book|title=Die Reformation ihre innere Entwicklung und ihre Wirkungen im Umfange deLuterischen Bekenntnisses von J. Döllinger|url=https://archive.org/details/bub_gb_Pv_khP51teUC|jaar=1848|uitgewer=J. Manz|pages=}}</ref> Op inisiatief van sy jeugvriend, [[Naumburg]] se biskop [[Julius von Pflug]], is Agricola se liggaam vier dae later na [[Zeitz]] gedra, meer as 50 km verder en deur von Pflug in die Zeitz-katedraal begrawe.<ref>[https://www.kath-zeitz.de/bild/upload/dom-2-Fuenf-Minuten-Begleiter-Seite%201.pdf Vyf minute gids tot die katedraal van Sts Peter en Paul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240117215349/https://www.kath-zeitz.de/bild/upload/dom-2-Fuenf-Minuten-Begleiter-Seite%201.pdf |date=17 Januarie 2024 }} (in Duits). Op 28 Februarie 2023 gehaal.</ref> Sy vrou het 'n gedenkplaat in gebruik laat neem, wat reeds gedurende die 17de eeu verwyder is. Die teks daarvan is egter in die Zeitz-annale bewaar en lui: <blockquote>Aan die geneesheer en burgemeester van Chemnitz, Georgius Agricola, 'n man wat die meeste gekenmerk is deur vroomheid en geleerdheid, wat uitstekende dienste aan sy stad gelewer het, wie se nalatenskap onsterflike glorie aan sy naam sal skenk, wie se gees Christus self in sy ewige koninkryk opgeneem het. Sy treurende vrou en kinders. Hy is op 21 November 1555 in die 62ste lewensjaar oorlede en is op 24 Maart 1494 in Glauchau gebore<ref>{{cite web|url=https://www-user.tu-chemnitz.de/~fna/14engewald.pdf|title= Zum 450. Todestag von GEORGIUS AGRICOLA | publisher = TU Chemnitz |author=Gisela-Ruth Engwald |access-date= 5 April 2019 }}</ref></blockquote> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://www.agricola-aachen.de Agricola Akademischer Verein], (engl: Agricola Academic Association) * {{Cite EB1911|wstitle=Agricola, Georg|volume=1|page=386}} * {{Gutenberg author | id=39197| name=Georgius Agricola}} * {{Internet Archive author |sname=Georgius Agricola}} * [https://web.archive.org/web/20140809003823/http://www.farlang.com/gemstones/agricola_textbook_of_mineralogy/page_001 Agricola's work on gemstones and mineralogy: De Natura Fossilium], translated from Latin by Mark Chance Bandy * [http://www.farlang.com/gemstones/agricola-metallica/page_001 Agricola's De Re Metallica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091209042730/http://www.farlang.com/gemstones/agricola-metallica/page_001 |date=2009-12-09 }} translated by former President H. Hoover and his wife L.H. Hoover, full text (650 pages) and illustrations * [http://lhldigital.lindahall.org/cdm/ref/collection/earththeory/id/10795 ''De Ortu &amp; Causis Subterraneorum''] full digital facsimile * [http://lhldigital.lindahall.org/cdm/ref/collection/eng_tech/id/15214 ''De Re Metallica Libri XII''] full digital facsimile {{Normdata}} 49o0qckh503l810ruxdnwe1ar7a3g6v 0 417813 2917773 2898568 2026-07-16T13:51:13Z Daniellouw 54542 /* Netto kalorifiese waarde op lugdroë-basis (NCVld) */ 2917773 wikitext text/x-wiki Steenkoolanaliseringstegnieke is spesifieke analitiese metodes wat ontwerp is om die spesifieke fisiese en chemiese eienskappe van [[steenkool]] te meet. Hierdie metodes word hoofsaaklik gebruik om die geskiktheid van steenkool vir kooksing, kragopwekking of vir ysterertssmelting in die vervaardiging van [[staal]] te bepaal. [[Lêer:Steenkool samestelling.png|thumb|center|700px|Komponente in steenkool.]] ==Afkortings== {| class="wikitable" |-align=center ! Afkorting ! Basis ! Analise ! Beskrywing |-align=center | so / SO || - || || style="text-align:left;" | Soos ontvang (Engels = as received) |-align=center | ld / LD || - || || style="text-align:left;" | Luggedroog (Engels = air dry) |-align=center | d / D || - || || style="text-align:left;" | Droog / vogvry |-align=center | dav / DAV || - || || style="text-align:left;" | Droë asvry (Engels = dry ash-free) |-align=center | M / m || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van totale vog = oppervlakvog + inherente vog |-align=center | M_s / m_s || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van oppervlakvog |-align=center | M_i / m_i || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van inherente vog |-align=center | VS || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vlugstofinhoud |-align=center | VK || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vaste [[koolstof]] |-align=center | A / a || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % as |-align=center | C / c || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % koolstof |-align=center | H / h || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[waterstof]] |-align=center | O / o || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[suurstof]] |-align=center | N / n || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[stikstof]] |-align=center | S / s || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[swael]] |-align=center | CV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Hittewaarde (Engels = "calorific value") |-align=center | GCV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Bruto hittewaarde (Engels = "gross calorific value") |-align=center | NCV || SO || Vol || style="text-align:left;" | Netto hittewaarde (Engels = "net calorific value") |} ==Definisies kortliks== {| class="wikitable" |-align=center ! Term ! Engels ! Afkorting ! Beskrywing |- | '''Steenkool soos ontvang''' | style="text-align:center;" | ''as received coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^so | Steenkool soos dit van die myn vervoer word. Dit bevat steeds oppervlakvog. |- | '''Luggedroogde steenkool''' | style="text-align:center;" | ''air-dried coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^ld | Steenkool waarvan die oppervlakvog verwyder is deur dit te droog by maksimum 40°C. Dit bevat steeds inherente vog. |- | '''Droë steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^d | Steenkool waarvan alle vog verwyder is deur dit te droog by ongeveer 105°C. |- | '''Droë asvrye steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry ash-free coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^dav | Steenkool sonder enige vog en as. Dit is nie moontlik om die as van die suiwer steenkool te skei nie, maar hierdie is bloot 'n term wat gebruik word. |- | '''Oppervlakvog''' | style="text-align:center;" | ''superficial moisture'' | style="text-align:center;" | m_s / M_s | Alle vog wat aan die steenkool vassit. Dit word verwyder deur die steenkool in die son te droog of in 'n oond te bak by 40°C. Die persentasie oppervlakvog (m_s) is op 'n SO-basis. |- | '''Inherente vog''' | style="text-align:center;" | ''inherent moisture'' | style="text-align:center;" | m_i / M_i | Alle vog wat nog in die steenkool se krake, porieë en kapillêre oorbly nadat die steenkool gedroog is by 40°C. Inherente vog word verwyder deur steenkool te bak by 105°C. Die persentasie inherente vog (m_i) is op 'n LD-basis. |- | '''Totale vog''' | style="text-align:center;" | ''total moisture'' | style="text-align:center;" | m / M | Totale vog = oppervlakvog (M_s) + inherente vog (M_i) |- | '''Vlugstofinhoud''' | style="text-align:center;" | ''volatile matter'' | style="text-align:center;" | vs / VS | Word verwyder deur die steenkool te bak vir 7 minute teen 900°C sonder enige lug, dus vind daar geen verbranding plaas nie. |- | '''As''' | style="text-align:center;" | ''ash'' | style="text-align:center;" | a / A | Alle materiaal wat oorbly wanneer steenkool volledig verbrand word. Die persentasie as (a) is op 'n LD-basis. |- | '''Vaste koolstof''' | style="text-align:center;" | ''fixed carbon'' | style="text-align:center;" | vk / VK | %VK = 100 - vs - a - m_i |- | '''Kortanalise''' | style="text-align:center;" | ''proximate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Vaste koolstof, vlugstofinhoud, as, inherente vog |- | '''Element-, uitgebreide- of volanalise''' | style="text-align:center;" | ''ultimate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Bestaan uit koolstof, waterstof, suurstof, stikstof en swael. Suurstof word verkry van die balans: o = 1 - c - h - o - n - s - a - m_i |- | '''Hittewaarde''' | style="text-align:center;" | ''calorific value'' | style="text-align:center;" | CV | Die hitte wat vrygestel word wanneer steenkool verbrand word. Dit word gewoonlik gerapporteer as MJ/kg luggedroogde steenkool. |} ==Definisies== ===Oppervlakvog=== Oppervlakvog is die vog wat verwyder word wanneer steenkool soos ontvang (steenkool^so) na lugdroë steenkool (steenkool^ld) gedroog word. Oppervlakvog is dus die verskil tussen totale vog (M) en inherente vog (M_i): :<math>M_s = M - M_i</math> Die massa persentasie oppervlakvog is gebaseer op steenkool soos ontvang (steenkool^so): :<math>m_s = \frac{M_s}{Steenkool^{so}}</math> Oppervlakvog word bepaal deur die steenkool soos ontvang in lug te droog teen 'n [[temperatuur]] van nie meer as 40°C tot die sogenaamde lugdroë toestand (geen sigbare water op die steenkool nie). Hierdie metode word slegs vir grootmaat steenkool inkremente gebruik, byvoorbeeld voor siftingsanalise. Nadat die oppervlakvog verwyder is, is daar nog 'n mate van vog oor in die krake en porieë van die oppervlak van die deeltjies. Om te verseker dat alle ontledings gedoen word wat met dieselfde oppervlakvoginhoud begin, word steenkool tot minus 200 [[mikron]] fyngemaal en vir 'n paar uur in 'n kondisioneringskamer gekondisioneer voordat die ontleding uitgevoer word. Die toestande in hierdie kamer word beheer teen 21 ± 1 °C en 45 ± 5 % relatiewe humiditeit. Die verskil in vog tussen die eerste, grootmaat luggedroogde toestand en die gekondisioneerde toestand van die [[Monster (wetenskap)|monster]] moet by die oppervlakvogsyfer gevoeg word. In die praktyk word dit egter gewoonlik nagelaat. ===Inherente vog=== Inherente vog (M_i) is die vog wat in die steenkool agterbly nadat die oppervlakvog (M_s) verwyder is by ongeveer 40°C. Met ander woorde, dit is die vog wat nog teenwoordig is in luggedroogde (LD) steenkool. Inherente vog kom voor in die porieë en kapillêre van die steenkool en kan slegs volledig verwyder word by temperature van ongeveer 105°C. :<math>M_i = M - M_s</math> Die massa persentasie inherente vog is gebaseer op luggedroogde steenkool (LD): :<math>m_i = \frac{M_i}{Steenkool^{ld}}</math> '''Analise''' Inherente vog word kortliks soos volg bepaalː * Berei 'n monster voorberei deur dit te maal tot minus 200 mikron onder standaard toestande gekondisioneer (tipies 21°C ± 1°C en 45 ± 5% relatiewe humiditeit). * Verwyder die oppervlakvog deur te bak by 'n temperatuur van ongeveer 40°C. Neem die gewig. * Bak die monster verder by 105-110°C. Neem die gewig. * Die inherente vog is die massaverlies. '''Hoekom inherente vog gemeet word''' * '''Hittewaarde (CV)''': Hoe hoër die inherente vog hoe laer is die energie-inhoud per eenheid gewig van die steenkool. * '''Verbrandingsdoeltreffendheid''': Hoë inherente vog kan verbrandingsdoeltreffendheid verlaag aangesien bykomende energie benodig word om die vog tydens verbranding te verdamp. * '''Hantering en berging''': Hoë voginhoud kan lei tot spontane ontbranding en agteruitgang van steenkool tydens berging. * '''Industriële toepassings''': Vir toepassings soos kooksproduksie, kragopwekking en vergassing, is die begrip van die inherente voginhoud noodsaaklik vir die optimalisering van prosesse en om konsekwente werkverrigting te verseker. ===Totale vog=== Totale vog = oppervlakvog + inherente vog :<math>M = M_s + M_i</math> Daar is drie metodes om totale vog te bepaal: # Distillasie met [[tolueen]] # droging teen 105°C met 'n stroom stikstof # droging teen 105°C met 'n lugstroom (slegs vir nie-oksiderende kole met 'n hoër rangorde). Die metode wat die meeste gebruik word, is: * Dryf alle [[#Oppervlakvog|oppervlakvog]] af deur die steenkoolmonster te bak by 40°C. Meet die gewig. * Dryf al die [[#Inherente vog|inherente vog]] af deur die steenkoolmonster verder te bak by 105°C. Meet die gewig. * Die inherente vog is gelyk aan die massaverlies. Die totale vogmassafraksie is gebaseer op 'n SO-basis en kan ook gegee word in terme van die oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> Kyk [[#Formules|Formules]] vir die afleiding van hierdie formule. ===Vlugstofinhoud=== Die vlugstofinhoud word bepaal deur die verlies in massa wanneer droë steenkool (geen vog) verhit word sonder kontak met lug onder gestandaardiseerde toestande. Dit word gedoen as deel van die kortanalise. Minerale materiaal wat met die monster geassosieer word, kan ook massa verloor. Die omvang van die verlies is afhanklik van die aard en hoeveelheid van die minerale teenwoordig. Wanneer die karbonaatinhoud van 'n steenkool hoog is, kan 'n regstelling na die inhoud van vlugtige stowwe gemaak word vir die verlies aan [[koolstofdioksied]] wat tydens die bepaling plaasvind. '''Ontleding''' * Verwyder alle oppervlakvog teen 40°C * Verwyder alle inherente vog by 105°C verwyder is, word 'n steenkoolmonster vir 7 minute by 900°C verhit sonder kontak met lug. Die persentasie vlugtige materiaal word bereken uit die verlies in massa van die monster na aftrekking van die verlies in massa as gevolg van vog. '''Toepassing''' Die vlugstofinhoud dui die gemak van ontsteking en verbranding van die steenkool aan. Hoër vlugtige stowwe beteken tipies dat die steenkool makliker ontbrand en vinniger brand. ===Vaste koolstof=== Vaste koolstof word bepaal deur die kortanalise, gebaseer op luggedroogde steenkool (LD-basis). Die massa persentasie vaste koolstof word soos volg bepaal: %Vaste koolstof = 100 - %as - %vlugstowwe - %inherente vog ===As=== As bestaan uit alles wat nie kan brand nie: * [[Silikondioksied|Silika]] (SiO₂) * [[Aluminiumoksied|Alumina]] (Al₂O₃) * [[Ysteroksied]]e (Fe₂O₃ en Fe₃O₄) * [[Kalsiumoksied]] (CaO) * [[Magnesiumoksied]] (MgO) * [[Natriumoksied]] (Na₂O) * [[Kaliumoksied]] (K₂O) * [[Titaandioksied]] (TiO₂) * Koolstof (as karbonate: –CO₃) * Swael (as sulfate –SO₄) * [[Fosfor]] (as fosfate –PO₄) * Spoorhoeveelhede van swaar metale en ander: ** [[Arseen]] (As) ** [[Lood]] (Pb) ** [[Kwik]] (Mg) ** [[Chroom]] (Cr) ** [[Kadmium]] (Cd) '''Toepassing''' 'n Hoë asinhoud kan die hittewaarde van die steenkool verlaag en meer erosie aan toerusting veroorsaak. Die asinhoud word ook gebruik om te bepaal hoeveel voorsiening gemaak moet word vir ashope. ===Droë steenkool=== Droë steenkool (D) is die steenkool sonder vog. Dit is dus steenkool wat teen 105°C gebak het om alle vog te verwyder. Dit bevat dus nog as, vlugstofinhoud en vaste koolstof. ===Droë asvrye steenkool=== Droë asvrye steenkool (DAV) is die steenkool sonder as en vog. Omdat dit onmoontlik is om die as van die werklike steenkool te skei is droë asvrye steenkool nie iets wat fisies kan bestaan nie, maar dit is bloot 'n term wat gebruik word. Dit bestaan uit komplekse koolstofverbindings van verskillende groottes/lengtes en bevat die elemente C, H, O, N, S.<ref>[https://www.quora.com/How-is-the-chemical-equation-for-coal-determined How is the chemical equation for coal determined?] (Quora)</ref> Die groter/langer koolstofverbindings sal in die kortanalise rapporteer as vaste koolstof en die korter verbindings sal rapporteer as vlugstofinhoud. [[Lêer:Steenkool chemiese struktuur.png|thumb|center|800px|'n Voorbeeld van hoe suiwer steenkool lyk (uitgesluit vog en as). Die waterstofatome word nie gewys nie sodat dit beter vertoon.]] ===Kortanalise (lugdroog basis)=== 'n Kortanalise (Engels = "proximate analysis") is 'n ontleding wat op luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster gedoen word om die volgende te bepaal: * Inherente vog (m_i) * Vlugstofinhoud * As * Vaste koolstof is die balans Die kortanalise is dus op 'n lugdroog basis. Dit word gedoen deur die volgende stappe: # Verwyder oppervlakvog deur te bak by 40°C. Die oppervlakvog sal die massaverlies van die monster wees, maar dit word nie gerapporteer as deel van die kortanalise nie. # Verwyder inherente vog deur monster te bak by 105°C. Inherente vog sal die massaverlies van die monster wees. # Verwyder vlugstowwe deur die monster te bak by 900°C in die afwesigheid van lug (suurstof). # Verbrand die monster volledig. Vaste koolstof sal die massaverlies van die monster wees. Dit was oorbly (wat nie verbrand het nie) sal as wees. %VK = 100 - As% - vlugtige materiaal% - inherente vog% ===Element-, uitgebreide- of volanalise (lugdroog basis)=== 'n Volanalise is 'n ontleding van 'n luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster vir die volgende elemente: koolstof (C), waterstof (H), stikstof (N) en swael (S). Suurstof (O) word bepaal deur die balans van %C, %H, %N, %S, %as en %inherente. Suurstof = 100% - %C - %H - %N - %S - %as - %inherente vog (%as en %inherente vog word deur die kortanalise bepaal) Die %as en %inherente vog word as deel van die kortanalise bepaal. Hierdie analise word kortliks soos volg uitgevoer: # Berei 'n monster droë steenkool voor deur dit by 105°C te bak. Alle vog word dus verwyder. # Verbrand die monster in 'n instrument wat die hoeveelheid CO₂, H₂O, SO₂ en NO₂ meet. Alle koolstof behoort as CO₂ te rapporteer, alle waterstof as H₂O, alle swael as SO₂ en alle stikstof as NO₂. # Alles wat nie verbrand het nie, is as. # Verkry suurstof deur die balans van al die komponente: o = 100% - c - h - n - s - a - m_i Soms word ander metodes, soos die Kjeldahl se metode, gebruik om die hoeveelheid stikstof te bepaal. 'n Verpoeierde steenkoolmonster word verhit met H₂SO₄ wat na ammoniumsulfaat (helder oplossing) omgeskakel word. :<math>N_2 + 3H_2 + H_2SO_4 \rightarrow \left(NH_4\right)_2SO_4</math> Neem kennis dat daar koolstof in die as sal voorkom in die vorm van karbonate (-CO₃). Dit sal nie rapporteer as deel van die %C in die steenkool nie en omdat dit nie kan brand nie; dus dit nie bydra tot die kaloriewaarde (CV) van die steenkool nie. '''Tipiese samestelling''' Hier volg tipiese samestelling van verskillende tipe steenkool: {| class="wikitable" |-align=center ! Steenkool ! Koolstof (C) ! Waterstof (H) ! Suurstof (O) ! Stikstof (N) ! Swael (S) |-align=center | style="text-align:left;" | Antrasiet | 86-97% | 2-5% | 2-4% | 0.5-1.5% | 0.5-1% |-align=center | style="text-align:left;" | Bitumineuse steenkool | 60-80% | 3-6% | 5-20% | 1-2% | 0.5-5% |-align=center | style="text-align:left;" | Sub-bitumineuse steenkool | 45-60% | 4-5% | 15-30% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |-align=center | style="text-align:left;" | Bruinkool/ligniet | 25-35% | 4-6% | 25-40% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |} ==Formules== === Opsomming === <math>m</math> en <math>m_s</math> is op 'n soos ontvang basis. <math>m_i</math> is op 'n lugdroog basis : <math>Steenkool^{ld} \ = \ (1 - m_s) Steenkool^{so} \ = \ \frac{1 - m}{1 - m_i} Steenkool^{so}</math> : <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> : <math>m_i^{so} = m_i^{ld} \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right)</math> Indien x = massafraksie van C, H, O, N, S, As: : <math>x^{so} = x^{ld} \left( \frac{1 - m}{1 - m_i} \right)</math> : <math>x^{d} = \frac{x^{ld}}{1 - m_i} \qquad \Rightarrow \qquad x^{ld} = x^{d} \left( 1 - m_i \right)</math> ===Steenkool^so vs Steenkool^ld=== Luggedroogde steenkool is gelyk aan steenkool soos ontvang minus oppervlakvog. Dusː {| class="wikitable" |-align=center | <math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> |} ===Totale vog (m) in terme van inherente vog (m_i) en oppervlakvog (m_s)=== '''Totale vog massa % op 'n SO-basis (soos ontvang)''' :<math>m = \frac{M}{Steenkool^{so}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{so}} = {Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i \over Steenkool^{so} }</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> |} '''Totale vog massa % op 'n LD-basis (lugdroog)''' :<math>m^{ld} = \frac{M}{Steenkool^{ld}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{ld}} = {(Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i) \over Steenkool^{ld}}</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so} \qquad \Rightarrow \qquad Steenkool^{so} = {Steenkool^{ld} \over 1 - m_s}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m^{ld} = {m_s \over 1 - m_s} + m_i</math> |} ===Massa persentasie van as op SO (soos ontvang)-basis (a^so)=== :<math>a^{so} = \frac{A}{Steenkool^{so}}</math> Maar: :<math>A = a \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>a^{so} = {a\left(1 - m_s \right)Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = a \left(1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m-m_i \over 1-m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>a^{so} = a \left(1 - \frac{m-m_i}{1-m_i} \right) = a \left({1 - m_i - m + m_i \over 1-m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{so} = a \frac{1-m}{1-m_i}</math> |} ===Massa persentasie as op droë-basis (a^d)=== :<math>a^{d} = \frac{A}{Steenkool^d}</math> As: :<math>A = a^{ld} \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{d} = \left( 1 - m_i \right) Steenkool^{ld}</math> Dan is: :<math>A = a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i}</math> Indien hierdie vervang word in die boonste vergelyking: :<math>a^{d} = { a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i} \over Steenkool^d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i}</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i} \qquad \Rightarrow \qquad a^{ld} = a^{d} \left( 1-m_i \right)</math> |} ===Massa persentasie van inherente vog op SO-basis (m_i^so)=== :<math>m_i^{so} = \frac{M_i}{Steenkool^{so}}</math> Indien: :<math>M_i = m_i Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>m_i^{so} = {m_i (1 - m_s ) Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = m_i \left( 1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m - m_i \over 1 - m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>m_i^{so} = m_i \left( 1 - {m-m_i \over 1 - m_i} \right) = m_i \left({1 - m_i - m + m_i \over 1 - m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- | <math>m_i^{so} = m_i \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right) = {1 - m \over \frac{1}{m_i} - 1}</math> |} ===Netto kalorifiese waarde op lugdroë-basis (NCV^ld)=== Kalorifiese waarde van steenkool word normaalweg gerapporteer as bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) op 'n lugdroog basis. Die verskil tussen die bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) en die netto kalorifiese waarde (<math>NCV</math>) is die volgende: Wanneer steenkool of enige ander stof wat waterstof (H₂) bevat verbrand, word waterdamp gevorm as produk. Byvoorbeeld : <math>CH_4 + 2O_2 \rightarrow CO_2 + 2H_2O + Hitte</math> In die geval van steenkool word die hoeveelheid waterstof gerapporteer. Dus, al die waterstof in die steenkool sal omsit in water: Die bruto kalorifiese waarde kan dan soos volg omgeskakel word na netto kalorifiese waarde: : <math>NCV = GCV - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Kyk ook [[Hittewaarde]]. Waterstof in die steenkool verbrand soos volg: : <math>H_2 + \frac{1}{2}O_2 \rightarrow H_2O + Hitte</math> Dus, vir elke mol H₂ sal daar een mol H₂O wees. En vir elke 2 kilogram H₂ is daar 18 kg H₂O: Indien: * <math>M_{verbrand}</math> = water wat vorm deur die verbranding van waterstof * <math>M_i</math> = inherente vog in die steenkool Dan isː : <math>Totale\ waterdamp\ na\ verbranding = M_{verbrand} + M_i</math> '''1. Water uit verbranding''' Indien <math>h</math> = massafraksie van waterstof in steenkool om 'n lugdroë basis, dan is: : <math>Massa\ H_2\ in\ steenkool \quad = \quad h \times Steenkool^{ld}</math> : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld}</math> '''2. Inherente vog''' Die inherente vog kan soos volg bereken word: : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld}</math> '''Totale waterdamp na verbranding''' : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld} \quad + \quad m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad Steenkool^{ld} \times \left ( 9h + m_i \right )</math> Dus: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - \lambda \times \left ( 9h + m_i \right )</math> |} By kamer temperatuurː : <math>\lambda \approx 2.45 \ MJ/kg</math> Die standaardformule wat in die algemeen gebruik word is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - 0.212 H - 0.0245 M</math> |} Waar: * <math>NCV</math> = Energie vrygestel wanneer 1 kg lugdroë steenkool verbrand word. (Dus, oppervlakvog = 0) * <math>H</math> = massa persentasie waterstof in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>H</math> is getal tussen 0 en 100 * <math>M</math> = massa persentasie inherente vog in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>M</math> is getal tussen 0 en 100 Die "0.212" neem aan dat die latente hitte van water 0.212 / 9 * 100 = 2.356 MJ/kg is. Dit is heelwat laer as 2.45 * 9 / 100 = 0.2205, maar empiries is 0.212 geneig om NCV-ramings in lyn te bring met gemete doeltreffendheid van keteltoetse, terwyl 0.2205 'n effens te lae NCV vir werklike toestande gee. In praktyk is steenkool feitlik nooit lugdroog nie, dus word die netto kalorifiese waarde gewoonlik uitgewerk vir steenkool wat oppervlakvog insluit (soos-ontvang basis). ===Netto kalorifiese waarde op soos ontvang-basis (NCV^so)=== In die algemeen is: : <math>Steenkool^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> '''Bruto hitte''' Die bruto hitte vrygestel is die hitte vrygestel met die aanname dat alle waterdamp weer kondenseer. Dus herwin 'n mens die hitte van die waterdamp. Vir lugdroë steenkool is die bruto hitte vrygestel: : <math>Bruto hitte = Steenkool^{ld} \times GCV^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld}</math> '''Netto hitte / effektiewe hitte''' In praktyk kondenseer die waterdamp nie en word daardie hitte verloor. Dus is die netto hitte of effektiewe hitte gelyk aan die bruto hitte minus die latente warmte van al die waterdamp in die uitlaatgas. Dus: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Vir steenkool soos ontvang is die totale waterdamp na verbranding: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> Individuele formules vir elke term in die formule vir totale water: : <math>M_{verbrand} = Steenkool^{ld} \times h \times 9 \quad = \quad \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9</math> : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_s = m_s \times Steenkool^{so}</math> Indien die laaste drie vergelykings in vervang word in die formule vir totale water: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> : <math>M_{totaal} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \quad + \quad m_s \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_{totaal} = Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \qquad + \qquad m_i \times \left(1 - m_s \right) \qquad + \qquad m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> : <math>Netto\ hitte = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld} \ - \ \lambda \times Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \ + \ m_i \times \left(1 - m_s \right) \ + \ m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte waarde per massa steenkool soos ontvang, die volgende: : <math>NCV^{so} = Netto\ hitte / Steenkool^{so}</math> : <math>NCV^{so} = \left(1 - m_s \right) \times GCV^{ld} \quad - \quad \lambda \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \quad + \quad m_s \right ]</math> Tipiese eenhede = MJ/kg steenkool (soos ontvang) ==Bronnelys== * [https://web.archive.org/web/20060921162016/http://www.tandf.co.uk/journals/titles/07349343.asp ''Coal Preparation''] (joernaal) * [https://industrialchemicaltesting.com/proximate-analysis-of-coal-is-methods/ Proximate Analysis of Coal] * [https://www.sciencedirect.com/topics/chemistry/coal-component Coal Composition] (ScienceDirect) * [https://www.google.com/search?q=coal+chemical+composition&udm=2 Coal chemical composition] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Kyk ook== * [[Steenkool]] {{Normdata}} [[Kategorie:Steenkool]] 4ewryduk4szjkhhpg9dci0qcqaff7iz 1 417823 2917818 2822322 2026-07-16T18:41:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2917818 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Bronne == [[Gebruiker:Daniellouw]], dankie vir die bydra, kan jy asb bronne invoeg. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 1 Augustus 2024 (UTC) s3x1y9egtoc370xtgp8jzxquekr4iq4 0 418057 2917925 2691260 2026-07-17T08:38:55Z JMK 649 /* Galery */ skakels 2917925 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Johann Gottfried Schadow | beeld = Johann-Gottfried-Schadow-Lu.jpg | beeldonderskrif = Litograaf (1830) van Johann Gottfried Schadow | geboortenaam = | geboortedatum = [[20 Mei]] [[1764]] | geboorteplek = [[Berlyn]], [[Pruise]] | sterfdatum = [[27 Januarie]] [[1850]] | sterfplek = [[Berlyn]], [[Pruise]] | nasionaliteit = Pruisies | beroep = Beeldhouer | alma mater = | bekend_vir = Strydwa bo-op die [[Brandenburgse Poort]] in Berlyn | huweliksmaat = }} [[Lêer:Schadow-tomb.JPG|duimnael|Schadow se graf in Berlyn]] '''Johann Gottfried Schadow''' ([[20 Mei]] [[1764]] – [[27 Januarie]] [[1850]]) was 'n [[Pruise|Pruisiese]] [[beeldhouer]]. Sy merkwaardigste werk is die strydwa bo-op die [[Brandenburgse Poort]] in Berlyn. == Biografie == Schadow is gebore in [[Berlyn]]. Sy vader was 'n kleremaker. Hy is opgelei as beeldhouer onder Jean-Pierre-Antoine Tassaert,<ref name=":0">{{Cite news |last=Kilb |first=Andreas |title=Schadow-Ausstellung in Berlin: Die Erfindung der preußischen Schönheit |language=de |work=FAZ.NET |url=https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/kunst-und-architektur/schadow-ausstellung-in-der-alten-nationalgalerie-berlin-18411138.html |access-date=2022-10-26 |issn=0174-4909}}</ref> vir wie [[Frederik II van Pruise|Frederik die Grote]] 'n beskermheer was. Taessert wou gehad het dat Schadow met sy dogter moes trou. maar die jong leerling het verkies om saam met 'n Joodse meisie, Marianne Devidel, na [[Rome]]<ref name=":0" /> uit te wyk, en Taessert het nie slegs die oortreding goedgekeur nie, maar selfs geld verskaf vir hul verblyf in Italië.<ref>Hertz, Deborah. Jewish High Society In Old Regime Berlin, 2005.</ref> Nadat Schadow met Devidel in Rome getroud is, het hy ook die beeldhouersprys van die Accademia di San Luca in 1786 gewen.<ref name=":0" /> Nadat hy beïnvloed is deur die beeldhouer Antonio Canova tydens sy verblyf in Rome, het hy in 1788 na Berlyn teruggekeer om Tassaert op te volg as beeldhouer<ref name=":0" /> aan die hof en as sekretaris van die Pruisiese Kunsakademie en Roral [[Porselein]]fabriek. Met sy terugkeer was sy eerste werk die graf van die seun van die Pruisiese koning Frederik Willem II, Aleksander von der Mark.<ref name=":0" /> In die tydperk van 'n halfeeu het hy meer as tweehonderd werke vervaardig, wat verskil het in beide styl en onderwerp. Van sy mees ambisieuse pogings is die standbeelde van Frederik die Grote in [[Stettin]], [[Gebhard Leberecht von Blücher|Blücher]] in [[Rostock]] en [[Martin Luther|Luther]] in [[Wittenberg]]. Sy portretstandbeelde van Frederik die Grote met die honde, en die monument van Louise en haar suster Frederika, was baie gewild.<ref name=":0" /> Laasgenoemde werk is verskeie keer onwettig gekopieer, wat gelei het tot 'n tydelike dispuut met sy gipsmodelbouer Beyer in September 1795.<ref name=":0" /> Sy borsbeelde, waarvan daar meer as honderd is, sluit in sewentien kolossale koppe in die Walhalla-tempel in Ratisbon; [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], [[Christoph Martin Wieland|Wieland]], en [[Johann Gottlieb Fichte|Fichte]] is uit die lewe gemodelleer. Dertig kerkmonumente en gedenkwerke word aan hom toegeskryf; maar tog word Schadow nie gereken as een van die belangrikste Christelike beeldhouers nie. Hy is hoog gereken deur klassici en idealiste: die quadriga ('n strydwa met vier perde) op die [[Brandenburgse Poort]] en die allegoriese fries op die fasade van die Koninklike Munt, beide in Berlyn, word beskou as van die beste studies uit die antieke wêreld. Schadow het as direkteur van die Berlynse Akademie 'n groot invloed uitgeoefen. Hy het geskryf oor die proporsies van die menslike figuur, oor nasionale fisionomie, ens.; en baie volumes deur homself en andere beskryf en illustreer sy werksmetodes. Sy belangstelling in fisionomie word gedokumenteer deur die tekening wat hy gemaak het van Harry Maitey, die eerste Hawaiiaan in Pruise. Vandag word van sy beeldhouwerke en borsbeelde in die Friedrichswerdersche Kirche en die Alte Nationalgalerie in Berlyn vertoon. Schadow het 'n vriendskap met [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] aangeknoop toe Goethe se seun vir Schadow in [[Weimar]] besoek het, en het 12 bronsmedaljes van Goethe geskep. Een van die medaljes is tans in die besit van die [[Britse Museum]].<ref>[https://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/cm/b/bronze_medal_of_johann_wolfgan.aspx Bronze medal of Johann Wolfgang von Goethe, by Johann Gottfried Schadow], Explore, Highlights, British Museum, besoek op 4 Junie 2012.</ref> Hy is in 1850 in Berlyn oorlede. Sy seuns [[Rudolph Schadow|Rudolph]] en [[Friedrich Wilhelm Schadow|Friedrich Wilhelm]] was onderskeidelik bekend as beeldhouer en [[skilder]]. Hy was die grootvader van admiraal Felix von Bendemann van die Kaiserliche Marine (Duitse Keiserlike Vloot).<ref>[http://www.luebeck-kunterbunt.de/TOP100/Judentum.htm Judentum in Deutschland ], Luebeck-kunterbunt.de {{in lang|de}}</ref> == Galery == <gallery mode="packed"> Lêer:Brandenburg Gate Quadriga at Night.jpg|Die fokuspunt van die [[Brandenburgse Poort]] in Berlyn Image:Friederike von Preußen by Johann Gottfried Schadow.jpg|''[[Frederika van Mecklenburg-Strelitz|Frederika van Pruise]]'' Lêer:Melanchthon with Luther behind, by Schadow, Melanchthon House Museum, Wittenberg.jpg|[[Philipp Melanchthon|Melanchthon]] met [[Martin Luther|Luther]] agteraan, deur Schadow, Melanchthonhuis-museum, [[Wittenberg]] Lêer:Crown Princess Louise of Prussia & Frederica of Mecklenburg-Strelitz, after Johann Gottfried Schadow, Royal Porcelain Factory, Berlin, c. 1825-1850, porcelain - Fogg Art Museum, Harvard University - DSC01295.jpg|Die ''[[Prinses-monument|Prinzessinengruppe]]'': Schadow se bekende standbeeld van [[Frederika van Mecklenburg-Strelitz|Friederika]] (regs), saam met haar suster, [[Louise van Mecklenburg-Strelitz|Louise]] Lêer:Schadow Harry von den Sandwich Inseln um 1825 SMB Kupferstichkab.jpg|Tekening van Harry Maitey, kalk en grafiet, 26 Oktober 1824 </gallery> == Familie == Hy was die oom van die beeldhouer Emil Wolff. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *{{Commons category-inline}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Schadow, Johann Gottfried}} [[Kategorie:Geboortes in 1764]] [[Kategorie:Sterftes in 1850]] [[Kategorie:Duitse beeldhouers]] jkkyxb9xbws2vjaj698jflhw32hy21l 0 424146 2917927 2771604 2026-07-17T08:43:06Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ skakels na [[Judd]] 2917927 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Kanada |Grand Prix = Kanadese |Official name = XXVI Molson [[Kanadese Grand Prix|Grand Prix du Canada]] |Image = Gilles Villeneuve Circuit Montreal (88-93).svg |Date = 12 Junie |Year = 1988 |Race_No = 5 |Season_No = 16 |Location = [[Gilles Villeneuve-renbaan]], [[Montreal]], [[Quebec]], [[Kanada]] |Course = Tydelike straatbaan |Course_mi = 2.728 |Course_km = 4.390 |Distance_laps = 69 |Distance_mi = 188.220 |Distance_km = 302.910 |Weather = Sonnig en warm |Pole_Driver = [[Ayrton Senna]] |Pole_Team = [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Pole_Time = 1:21.681 |Pole_Country = Brasilië |pole_flag_suffix = 1968 |Fast_Driver = [[Ayrton Senna]] |Fast_Team = [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Fast_Time = 1:24.973 |Fast_Lap = 53 |Fast_Country = Brasilië |fast_flag_suffix = 1968 |First_Driver = [[Ayrton Senna]] |First_Team = [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |First_Country = Brasilië |first_flag_suffix = 1968 |Second_Driver = [[Alain Prost]] |Second_Team = [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Second_Country = Frankryk |Third_Driver = [[Thierry Boutsen]] |Third_Team = [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Country = België }} Die '''1988 [[Kanadese Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 12 Junie 1988 by die [[Gilles Villeneuve-renbaan]] in [[Montreal]], gehou is. Dit was die vyfde ren van die 1988 Formule Een Wêreldkampioenskap. Die wedren van 69 rondtes is vanuit die wegspring deur die [[Brasilië|Brasiliaanse]] jaer [[Ayrton Senna]] gewen, wat 'n [[McLaren]]-Honda bestuur het, met sy Franse spanmaat [[Alain Prost]] tweede en die Belg [[Thierry Boutsen]] derde in 'n [[Benetton Formula-span|Benetton-Ford]]. [[Lêer:Senna Prost and Boutsen Montreal 1988.jpg|duimnael|regs|280px|Die top 3 jaers in die ren: Prost (2de), Senna (wenner), Boutsen (3de)]] == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Pos. ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 12 | {{flagicon|BRA|1968}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' | 69 | 1:39:46.618 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{flagicon|FRA}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' | 69 | + 5.934 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 20 | {{flagicon|BEL}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' | 69 | + 51.409 | 7 | '''4''' |- ! 4 | 1 | {{flagicon|BRA|1968}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Team Lotus|Lotus]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' | 68 | + 1 rondte | 6 | '''3''' |- ! 5 | 16 | {{flagicon|ITA}} '''[[Ivan Capelli]]''' | '''March-[[Judd]]''' | 68 | + 1 rondte | 14 | '''2''' |- ! 6 | 3 | {{flagicon|GBR}} '''[[Jonathan Palmer]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' | 67 | + 2 rondtes | 19 | '''1''' |- ! 7 | 17 | {{flagicon|GBR}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-Megatron | 67 | + 2 rondtes | 16 | &nbsp; |- ! 8 | 31 | {{flagicon|ITA}} Gabriele Tarquini | Coloni-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 67 | + 2 rondtes | 26 | &nbsp; |- ! 9 | 22 | {{flagicon|ITA}} [[Andrea de Cesaris]] | Rial-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 66 | Sonder brandstof | 12 | &nbsp; |- ! 10 | 30 | {{flagicon|FRA}} Philippe Alliot | Lola-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 66 | Elektriese probleem | 17 | &nbsp; |- ! 11 | 2 | {{flagicon|JPN}} Satoru Nakajima | [[Team Lotus|Lotus]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 66 | + 3 rondtes | 13 | &nbsp; |- ! 12 | 33 | {{flagicon|ITA}} Stefano Modena | EuroBrun-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 66 | + 3 rondtes | 15 | &nbsp; |- ! 13 | 24 | {{flagicon|ESP}} Luis Pérez-Sala | [[Minardi]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 64 | + 5 rondtes | 21 | &nbsp; |- ! 14 | 9 | {{flagicon|ITA}} Piercarlo Ghinzani | Zakspeed | 63 | Enjin | 22 | &nbsp; |- ! Ret | 15 | {{flagicon|BRA|1968}} Maurício Gugelmin | March-[[Judd]] | 54 | Ratkas | 18 | &nbsp; |- ! Ret | 14 | {{flagicon|FRA}} Philippe Streiff | AGS-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 41 | Suspensie | 10 | &nbsp; |- ! Ret | 25 | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Judd]] | 36 | Transmissie | 20 | &nbsp; |- ! Ret | 27 | {{flagicon|ITA}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 33 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! Ret | 6 | {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] | [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Judd]] | 32 | Enjin | 11 | &nbsp; |- ! Ret | 18 | {{flagicon|USA}} Eddie Cheever | [[Arrows]]-Megatron | 31 | Versneller | 8 | &nbsp; |- ! Ret | 5 | {{flagicon|GBR}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Judd]] | 28 | Enjin | 9 | &nbsp; |- ! Ret | 26 | {{flagicon|SWE}} [[Stefan Johansson]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Judd]] | Enjin | 25 | &nbsp; |- ! Ret | 28 | {{flagicon|AUT}} [[Gerhard Berger]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 22 | Elektries | 3 | &nbsp; |- ! Ret | 19 | {{flagicon|ITA}} Alessandro Nannini | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 15 | Ontsteking | 5 | &nbsp; |- ! Ret | 32 | {{flagicon|ARG}} Oscar Larrauri | EuroBrun-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 8 | Onderstel | 24 | &nbsp; |- ! Ret | 4 | {{flagicon|GBR}} Julian Bailey | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 0 | Botsing | 23 | &nbsp; |- ! DNQ | 23 | {{flagicon|ESP}} [[Adrián Campos]] | [[Minardi]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | &nbsp; | | | &nbsp; |- ! DNQ | 21 | {{flagicon|ITA}} [[Nicola Larini]] | Osella | &nbsp; | | | &nbsp; |- ! DNQ | 29 | {{flagicon|FRA}} Yannick Dalmas | Lola-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | &nbsp; | | | &nbsp; |- ! DNQ | 10 | {{flagicon|FRG}} Bernd Schneider | Zakspeed | &nbsp; | | | &nbsp; |- ! DNPQ | 36 | {{flagicon|ITA}} Alex Caffi | [[Dallara]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | | | | |- !colspan="8"|Bron:<ref>{{cite web |url=http://www.formula1.com/results/season/1988/267/ |title=1988 Canadian Grand Prix |publisher=formula1.com |access-date=23 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225931/http://www.formula1.com/results/season/1988/266/ |archive-date=18 January 2015}}</ref> |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Kanadese Grand Prix]] b5c1m7wiwh9pyy40tqvjg6m7ducuuk1 2917929 2917927 2026-07-17T08:46:08Z Aliwal2012 39067 2917929 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Country = Kanada |Grand Prix = Kanadese |Official name = XXVI Molson [[Kanadese Grand Prix|Grand Prix du Canada]] |Image = Gilles Villeneuve Circuit Montreal (88-93).svg |Date = 12 Junie |Year = 1988 |Race_No = 5 |Season_No = 16 |Previous_round = 1988 Meksikaanse Grand Prix |Next_round = 1988 Detroit Grand Prix |Location = [[Gilles Villeneuve-renbaan]], [[Montreal]], [[Quebec]], [[Kanada]] |Course = Tydelike straatbaan |Course_mi = 2.728 |Course_km = 4.390 |Distance_laps = 69 |Distance_mi = 188.220 |Distance_km = 302.910 |Weather = Sonnig en warm |Pole_Driver = [[Ayrton Senna]] |Pole_Team = [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Pole_Time = 1:21.681 |Pole_Country = Brasilië |pole_flag_suffix = 1968 |Fast_Driver = [[Ayrton Senna]] |Fast_Team = [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Fast_Time = 1:24.973 |Fast_Lap = 53 |Fast_Country = Brasilië |fast_flag_suffix = 1968 |First_Driver = [[Ayrton Senna]] |First_Team = [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |First_Country = Brasilië |first_flag_suffix = 1968 |Second_Driver = [[Alain Prost]] |Second_Team = [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |Second_Country = Frankryk |Third_Driver = [[Thierry Boutsen]] |Third_Team = [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] |Third_Country = België }} Die '''1988 [[Kanadese Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 12 Junie 1988 by die [[Gilles Villeneuve-renbaan]] in [[Montreal]], gehou is. Dit was die vyfde ren van die 1988 Formule Een Wêreldkampioenskap. Die wedren van 69 rondtes is vanuit die wegspring deur die [[Brasilië|Brasiliaanse]] jaer [[Ayrton Senna]] gewen, wat 'n [[McLaren]]-Honda bestuur het, met sy Franse spanmaat [[Alain Prost]] tweede en die Belg [[Thierry Boutsen]] derde in 'n [[Benetton Formula-span|Benetton-Ford]]. [[Lêer:Senna Prost and Boutsen Montreal 1988.jpg|duimnael|regs|280px|Die top 3 jaers in die ren: Prost (2de), Senna (wenner), Boutsen (3de)]] == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Pos. ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 12 | {{flagicon|BRA|1968}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' | 69 | 1:39:46.618 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{flagicon|FRA}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' | 69 | + 5.934 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 20 | {{flagicon|BEL}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' | 69 | + 51.409 | 7 | '''4''' |- ! 4 | 1 | {{flagicon|BRA|1968}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Team Lotus|Lotus]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' | 68 | + 1 rondte | 6 | '''3''' |- ! 5 | 16 | {{flagicon|ITA}} '''[[Ivan Capelli]]''' | '''March-[[Judd]]''' | 68 | + 1 rondte | 14 | '''2''' |- ! 6 | 3 | {{flagicon|GBR}} '''[[Jonathan Palmer]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]]''' | 67 | + 2 rondtes | 19 | '''1''' |- ! 7 | 17 | {{flagicon|GBR}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-Megatron | 67 | + 2 rondtes | 16 | &nbsp; |- ! 8 | 31 | {{flagicon|ITA}} Gabriele Tarquini | Coloni-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 67 | + 2 rondtes | 26 | &nbsp; |- ! 9 | 22 | {{flagicon|ITA}} [[Andrea de Cesaris]] | Rial-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 66 | Sonder brandstof | 12 | &nbsp; |- ! 10 | 30 | {{flagicon|FRA}} Philippe Alliot | Lola-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 66 | Elektriese probleem | 17 | &nbsp; |- ! 11 | 2 | {{flagicon|JPN}} Satoru Nakajima | [[Team Lotus|Lotus]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 66 | + 3 rondtes | 13 | &nbsp; |- ! 12 | 33 | {{flagicon|ITA}} Stefano Modena | EuroBrun-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 66 | + 3 rondtes | 15 | &nbsp; |- ! 13 | 24 | {{flagicon|ESP}} Luis Pérez-Sala | [[Minardi]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 64 | + 5 rondtes | 21 | &nbsp; |- ! 14 | 9 | {{flagicon|ITA}} Piercarlo Ghinzani | Zakspeed | 63 | Enjin | 22 | &nbsp; |- ! Ret | 15 | {{flagicon|BRA|1968}} Maurício Gugelmin | March-[[Judd]] | 54 | Ratkas | 18 | &nbsp; |- ! Ret | 14 | {{flagicon|FRA}} Philippe Streiff | AGS-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 41 | Suspensie | 10 | &nbsp; |- ! Ret | 25 | {{flagicon|FRA}} [[René Arnoux]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Judd]] | 36 | Transmissie | 20 | &nbsp; |- ! Ret | 27 | {{flagicon|ITA}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 33 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! Ret | 6 | {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Patrese]] | [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Judd]] | 32 | Enjin | 11 | &nbsp; |- ! Ret | 18 | {{flagicon|USA}} Eddie Cheever | [[Arrows]]-Megatron | 31 | Versneller | 8 | &nbsp; |- ! Ret | 5 | {{flagicon|GBR}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Judd]] | 28 | Enjin | 9 | &nbsp; |- ! Ret | 26 | {{flagicon|SWE}} [[Stefan Johansson]] | [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Judd]] | Enjin | 25 | &nbsp; |- ! Ret | 28 | {{flagicon|AUT}} [[Gerhard Berger]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 22 | Elektries | 3 | &nbsp; |- ! Ret | 19 | {{flagicon|ITA}} Alessandro Nannini | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 15 | Ontsteking | 5 | &nbsp; |- ! Ret | 32 | {{flagicon|ARG}} Oscar Larrauri | EuroBrun-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 8 | Onderstel | 24 | &nbsp; |- ! Ret | 4 | {{flagicon|GBR}} Julian Bailey | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | 0 | Botsing | 23 | &nbsp; |- ! DNQ | 23 | {{flagicon|ESP}} [[Adrián Campos]] | [[Minardi]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | &nbsp; | | | &nbsp; |- ! DNQ | 21 | {{flagicon|ITA}} [[Nicola Larini]] | Osella | &nbsp; | | | &nbsp; |- ! DNQ | 29 | {{flagicon|FRA}} Yannick Dalmas | Lola-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | &nbsp; | | | &nbsp; |- ! DNQ | 10 | {{flagicon|FRG}} Bernd Schneider | Zakspeed | &nbsp; | | | &nbsp; |- ! DNPQ | 36 | {{flagicon|ITA}} Alex Caffi | [[Dallara]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] | | | | |- !colspan="8"|Bron:<ref>{{cite web |url=http://www.formula1.com/results/season/1988/267/ |title=1988 Canadian Grand Prix |publisher=formula1.com |access-date=23 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225931/http://www.formula1.com/results/season/1988/266/ |archive-date=18 January 2015}}</ref> |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Kanadese Grand Prix]] fv88rowk61sc7tc6wu4ufs3hin5hdej 0 424964 2917939 2914839 2026-07-17T09:04:39Z Aliwal2012 39067 2917939 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Grand Prix wedren verslag |Type = F1 |Grand Prix = Brasiliaanse |Country = Brasilië |Official name = XIV Grande Prêmio do Brasil |Image = Autódromo de Jacarepaguá 1978-1995.png |Date = 7 April |Year = 1985 |Race_No = 1 |Season_No = 16 |Previous_round = 1984 Portugese Grand Prix |Next_round = 1985 Portugese Grand Prix |Location = [[Autódromo Internacional Nelson Piquet]], [[Rio de Janeiro]], [[Brasilië]] |Course = Permanente renbaan |Course_mi = 3.126 |Course_km = 5.031 |Distance_laps = 61 |Distance_mi = 190.693 |Distance_km = 306.891 |Weather = Sonnig, droog |Pole_Driver = [[Michele Alboreto]] |Pole_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Pole_Time = 1:27.768 |Pole_Country = Italië |Fast_Driver = [[Alain Prost]] |Fast_Team = [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] |Fast_Time = 1:36.702 |Fast_Lap = 34 |Fast_Country = FRA |First_Driver = [[Alain Prost]] |First_Team = [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] |First_Country = FRA |Second_Driver = [[Michele Alboreto]] |Second_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Second_Country = Italië |Third_Driver = Elio de Angelis |Third_Team = [[Team Lotus|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] |Third_Country = Italië |Lapchart = {{F1Laps1985|BRA}} }} Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Formule Een]] [[Brasiliaanse Grand Prix]]''' het op 7 April 1985 op die [[Autódromo Internacional Nelson Piquet]] in [[Rio de Janeiro]], [[Brasilië]] plaasgevind. Dit was die eerste wedren van die kampioenskapseisoen gewees. Die wedren oor 61 rondtes is deur die Fransman [[Alain Prost]] in 'n [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] gewen. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 61 | 1:41:26.115 | 6 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 61 | + 3.259 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 60 | + 1 Ronde | 3 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 59 | + 2 Rondes | 7 | '''3''' |- ! 5 | 15 | {{FR-VLAG}} '''Patrick Tambay''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 59 | + 2 Rondes | 11 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 59 | + 2 Rondes | 15 | '''1''' |- ! 7 | 4 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | + 3 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 8 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | + 3 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 9 | 10 | {{FR-VLAG}} Philippe Alliot | RAM-Hart | 58 | + 3 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 10 | 16 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Renault F1|Renault]] | 57 | + 4 Rondes | 10 | &nbsp; |- ! 11 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 57 | + 4 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 12 | 24 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 57 | + 4 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 13 | 9 | {{DE-VLAG}} [[Manfred Winkelhock]] | RAM-Hart | 57 | + 4 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 51 | Suspensie | 19 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 48 | Elektriese probleem | 4 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 42 | Enjin | 18 | &nbsp; |- ! NF | 29 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Enjin | 25 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-TAG | 27 | Brandstofstelsel | 9 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 26 | Ongeluk | 13 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]] hef3azkh31atowyvvdz4w2hk7eycesj 0 461104 2917874 2908815 2026-07-16T21:45:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2917874 wikitext text/x-wiki '''Mariusz Eugeniusz Sielski''' is ’n [[Poolse]] musikus, [[pianis]] en professor in die musikale kunste wat in [[Klavier|klavierspel]] spesialiseer.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://archiwum.nauka-polska.pl/#/profile/scientist?id=21354|title=Nowa Nauka Polska|website=archiwum.nauka-polska.pl|access-date=2026-05-04}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/Kie9vTJBV5p|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2026-05-04}}</ref> Sedert 2024 dien hy as die rektor van die Krzysztof Penderecki Musiekakademie in [[Krakow|Krakof]]. == Opvoeding == Hy het sy musiekopleiding aan die Musiekakademie in Krakof ontvang, waar hy onder leiding van Ludwik Stefański, Ewa Bukojemska en Janusz Dolny gestudeer het. Hy het sy vaardighede verder geslyp tydens 'n jaar se studie aan die Hochschule für Musik in [[München]], asook deur deelname aan meesterklasse onder leiding van bekende pedagoge soos Alexander Jenner, [[Rudolf Buchbinder]], Eliane Richepin en Fausto Zadra. In 2014 behaal hy ’n habilitasie-doktorsgraad in die musikale kunste (met instrumentale spel as dissipline en [[klavier]] as spesialisasie) aan die Instrumentale Fakulteit van die Musiekakademie in Krakof.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> In 2023 is die titel van professor in die kunste (binne die dissipline van musikale kunste) aan hom toegeken. == Akademiese loopbaan == Hy is sedert 1985 verbonde aan die Krzysztof Penderecki Musiekakademie in Krakof.<ref name=":1" /> Binne die fakulteit instrumentale studies was hy aan die Departement Klavier gekoppel, waar hy verskeie poste beklee het, wat gewissel het van adjunk-professor tot professor. Hy het ook talle leierskaprolle vervul, waaronder adjunk-dekaan en dekaan van die instrumentale fakulteit, asook prorektor van die akademie. Sedert 23 Maart 2024 dien hy as rektor van die Krzysztof Penderecki Musiekakademie in Krakof.<ref>{{Cite web|url=https://forumakademickie.pl/nowy-rektor-akademii-muzycznej-w-krakowie/|title=Nowy rektor Akademii Muzycznej w Krakowie|date=2024-03-23|language=pl-PL|access-date=2026-05-04}}</ref> == Musikale loopbaan == Sy eggenote is die altviolis Bogusława Hubisz-Sielska,<ref>{{Cite web|url=https://hubiszsielski.pl/resume_pl.htm|title=...::: B.H.-S. & M.S. :::...|website=hubiszsielski.pl|access-date=2026-05-04}}</ref> saam vorm hulle 'n klavier-en-altvioolduet. In hierdie hoedanigheid voer hulle onder meer verwerkings uit van werke deur Poolse komponiste soos [[Frédéric Chopin|Fryderyk Chopin]], Mieczysław Karłowicz en [[Witold Lutosławski]].<ref>{{Cite web|url=https://mnk.pl/en/events/concert-at-the-mehoffer-house-31-01|title=Concert at the Mehoffer House|website=mnk.pl|language=en|access-date=2026-05-04}}{{Dooie skakel|date=Julie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sy prestasies sluit deelname aan feeste in soos die Poolse Nasionale Klavierfees in [[Słupsk]],<ref>{{Cite web|url=https://ivc2018.sched.com/artist/mariusz_sielki.71qoc64|title=Mariusz Sielski's schedule for 45th International Viola Congress 2018|website=ivc2018.sched.com|language=en|access-date=2026-05-04}}</ref> Tribute to Paderewski: Muzyczne wspomnienie in Krakof,<ref>{{Cite web|url=https://krakow.travel/45984-krakow-tribute-to-paderewski-muzyczne-wspomnienie#:~:text=Tribute%20to%20Paderewski.%20Muzyczne%20wspomnienie.%20pi%C4%85tek,%2018%20listopada%202022%20-%20sobota,%2019%20listopada%202022.|title=Tribute to Paderewski. Muzyczne wspomnienie|website=krakow.travel|language=pl|access-date=2026-05-04}}</ref> asook die 45ste Internasionale Altviool-kongres in 2018.<ref>{{Cite web|url=https://ivc2018.sched.com/directory/artists|title=45th International Viola Congress 2018 Schedule|website=ivc2018.sched.com|language=en|access-date=2026-05-04}}</ref> Sielski is ook op die internasionale verhoog bedrywig as beoordelaar by klavierkompetisies,<ref>{{Cite web|url=https://www.amuz.krakow.pl/wydzialy/wydzial-ii-instrumentalny/katedra-fortepianu/pracownicy-katedry/dr-hab-mariusz-sielski/|title=AMKP|website=Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie|language=en-US|access-date=2026-05-04}}</ref> waaronder die Internasionale Klavierkompetisie in [[Bratislava]] in 2026,<ref>{{Cite web|url=https://www.musicalchairs.info/competitions/5586|title=Competition: International Piano Competition VŠMU Bratislava|website=musicalchairs|language=en|access-date=2026-05-04}}</ref> asook as deelnemer aan geleenthede soos die Paderewski Festival Cultural Exchange Program in 2025.<ref>{{Cite web|url=https://polishmusic.usc.edu/2025/08/22/2025-paderewski-festival-cultural-exchange-program-in-poland/|title=2025 Paderewski Festival Cultural Exchange Program in Poland – Polish Music Center|website=polishmusic.usc.edu|access-date=2026-05-04}}</ref> Sy diskografie sluit albumopnames in wat hy saam met Bogusława Hubisz-Sielska gemaak het. == Toekennings en eerbewyse == In 2007 is die Brons- en in 2020 die Silwer-kruis van Verdienste aan hom toegeken. In 2018 het hy die Goue Medalje vir Langdurige Diens ontvang. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Poolse pianiste]] g8jyq79qvhx2f3ipphxo9z212xbrpi8 0 462893 2917941 2912831 2026-07-17T09:07:55Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ [[ ]] 2917941 wikitext text/x-wiki Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Formule 1]] [[Monaco Grand Prix]]''' is op [[19 Mei]] [[1985]] in [[Monaco]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd/Rede vir uitval !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-TAG''' | 78 | 1:51:58.034 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 78 | + 7.541 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 11 | {{IT-VLAG}} '''Elio de Angelis''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 78 | + 1:27.171 | 9 | '''4''' |- ! 4 | 25 | {{IT-VLAG}} '''[[Andrea de Cesaris]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 8 | '''3''' |- ! 5 | 16 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 10 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 77 | + 1 Ronde | 16 | '''1''' |- ! 7 | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 77 | + 1 Ronde | 2 | &nbsp; |- ! 8 | 6 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 76 | + 2 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 9 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 76 | + 2 Rondes | 6 | &nbsp; |- ! 10 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 4 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 11 | 30 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | Zakspeed | 74 | + 4 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-TAG | 17 | Tol | 14 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 16 | Ongeluk | 12 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 16 | Ongeluk | 13 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} Teo Fabi | Toleman-Hart | 16 | Turbo | 20 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 13 | Enjin | 1 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 10 | Alternator | 4 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1 | Ongeluk | 15 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 0 | Ongeluk | 11 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Monaco Grand Prix]] p5ubiydk8hp3kjz2s6i3sq9ne7h5c6l 0 463281 2917932 2914638 2026-07-17T08:53:25Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ brei uit 2917932 wikitext text/x-wiki Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Formule 1]] [[Detroit Grand Prix]]''' is op [[19 Junie]] [[1988]] op die Detroit straatbaan in [[Detroit]], [[Verenigde State]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Honda]]''' | 63 | 1:54:56.035 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Honda]]''' | 63 | + 38.713 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 20 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1 Ronde | 5 | '''4''' |- ! 4 | 22 | {{IT-VLAG}} '''[[Andrea de Cesaris]]''' | '''Rial'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1 Ronde | 12 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{GB-VLAG}} '''[[Jonathan Palmer]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1 Ronde | 17 | '''2''' |- ! 6 | 23 | {{IT-VLAG}} '''Pierluigi Martini''' | '''[[Minardi]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1 Ronde | 16 | '''1''' |- ! 7 | 29 | {{FR-VLAG}} Yannick Dalmas | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | + 2 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 8 | 36 | {{IT-VLAG}} Alex Caffi | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | + 2 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 9 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Julian Bailey]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | Tol | 22 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{ES-VLAG}} [[Luis Perez-Sala]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 54 | Ratkas | 25 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 46 | Aandrywing | 14 | &nbsp; |- ! NF | 33 | {{IT-VLAG}} [[Stefano Modena]] | [[EuroBrun]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 46 | Tol | 19 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 45 | Botsing | 3 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Judd]] | 45 | Oorverhit | 20 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{BR-VLAG}} [[Mauricio Gugelmin]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 34 | Enjin | 13 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Judd]] | 26 | Elektriese probleem | 10 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet sr.|Nelson Piquet]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 26 | Tol | 8 | &nbsp; |- ! NF | 32 | {{AR-VLAG}} [[Oscar Larrauri]] | [[EuroBrun]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 26 | Ratkas | 23 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-Megatron | 24 | Tol | 9 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Judd]] | 18 | Enjin | 6 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | AGS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 15 | Suspensie | 11 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 14 | Suspensie | 7 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-Megatron | 14 | Elektriese probleem | 15 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Nicola Larini]] | [[Osella]] | 7 | Enjin | 26 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 6 | Pap band | 2 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Ligier]]-[[Judd]] | 2 | Oorverhit | 18 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} 0paf10ezlp8mc8odf9u8t3qu4je6q7v 2917933 2917932 2026-07-17T08:53:48Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Verenigde State Grand Prix]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2917933 wikitext text/x-wiki Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Formule 1]] [[Detroit Grand Prix]]''' is op [[19 Junie]] [[1988]] op die Detroit straatbaan in [[Detroit]], [[Verenigde State]] gehou. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondes !! Tyd !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Honda]]''' | 63 | 1:54:56.035 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]'''-'''[[Honda]]''' | 63 | + 38.713 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 20 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1 Ronde | 5 | '''4''' |- ! 4 | 22 | {{IT-VLAG}} '''[[Andrea de Cesaris]]''' | '''Rial'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1 Ronde | 12 | '''3''' |- ! 5 | 3 | {{GB-VLAG}} '''[[Jonathan Palmer]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1 Ronde | 17 | '''2''' |- ! 6 | 23 | {{IT-VLAG}} '''Pierluigi Martini''' | '''[[Minardi]]'''-'''[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 62 | + 1 Ronde | 16 | '''1''' |- ! 7 | 29 | {{FR-VLAG}} Yannick Dalmas | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | + 2 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 8 | 36 | {{IT-VLAG}} Alex Caffi | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | + 2 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 9 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Julian Bailey]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 59 | Tol | 22 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{ES-VLAG}} [[Luis Perez-Sala]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 54 | Ratkas | 25 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 46 | Aandrywing | 14 | &nbsp; |- ! NF | 33 | {{IT-VLAG}} [[Stefano Modena]] | [[EuroBrun]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 46 | Tol | 19 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 45 | Botsing | 3 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Judd]] | 45 | Oorverhit | 20 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{BR-VLAG}} [[Mauricio Gugelmin]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 34 | Enjin | 13 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Judd]] | 26 | Elektriese probleem | 10 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet sr.|Nelson Piquet]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 26 | Tol | 8 | &nbsp; |- ! NF | 32 | {{AR-VLAG}} [[Oscar Larrauri]] | [[EuroBrun]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 26 | Ratkas | 23 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-Megatron | 24 | Tol | 9 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Judd]] | 18 | Enjin | 6 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | AGS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 15 | Suspensie | 11 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 14 | Suspensie | 7 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-Megatron | 14 | Elektriese probleem | 15 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Nicola Larini]] | [[Osella]] | 7 | Enjin | 26 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 6 | Pap band | 2 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Ligier]]-[[Judd]] | 2 | Oorverhit | 18 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Verenigde State Grand Prix]] jpt7pmyl4tjl3o23tjccoqsryynh8mo 0 463673 2917907 2916646 2026-07-17T06:20:08Z KeMang?? 89500 Bron bygevoeg 2917907 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Julie 2026}} {{Inligtingskas Outeur | naam = Nico Moolman | bynaam = "Zembe Malaisha (The Axe that gathers" | Nasionaliteit = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = 25 Januarie 1948 | geboorteplek = | dood_datum = 25 Augustus 2025 (op 77) | sterfteplek = Utrecht,[[Kwazulu-Natal]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer,amateur-historikus, versamelaar | bekend = The Boer Whore | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | genre = | bekende_werke = | party = | godsdiens = | eggenoot = Naomi Moolman | kinders = 4 | webblad = | handtekening = }} '''Nico Moolman''' (15 Januarie 1948 – 25 Augustus 2025) was 'n Suid-Afrikaanse skrywer, amateur-historikus en kultuurversamelaar.<ref>https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/skrywer-en-versamelaar-nico-moolman-oorlede/</ref> Hy is veral bekend vir sy historiese navorsing oor die [[Anglo-Boereoorlog]] en as die skrywer van die boek ''The Boer Whore'', wat as direkte inspirasie gedien het vir die bekroonde [[Afrikaans|Afrikaanse]] roman en verhoogproduksie ''Kamphoer''.<ref>https://www.jonathanball.co.za/product-author/nico-moolman/</ref> == Vroeë lewe en loopbaan == Moolman het die grootste deel van sy lewe in die [[Vaaldriehoek]] gewoon en gewerk, waar hy vir jare lank verbonde was aan [[Yskor ]] wat later ''Mittal'' genoem is ,in [[Vanderbijlpark]].<ref>https://www.citizen.co.za/vaalweekblad/news/2025/08/26/beskermheer-van-sa-geskiedenis-sterf/</ref> Ten spyte van sy korporatiewe loopbaan het hy 'n lewenslange passie vir geskiedenis gekoester, met 'n spesifieke fokus op die Anglo-Boereoorlog.<ref>https://www.netwerk24.com/stemme/profiele/storieman-nico-moolman-hou-geskiedenis-lewend-20220818</ref> Oor die loop van etlike dekades het hy hom toegewy aan die insameling, bewaring en digitalisering van historiese foto's, glasnegatiewe en argivale dokumente, waarvan hy baie later aan die Bloemfonteinse Argief teruggeskenk het.<ref>https://maroelamedia.co.za/leefstyl/goeie-nuus/nico-moolman-die-man-wat-skatte-versamel/</ref> == Literêre bydrae en ''The Boer Whore'' == Moolman het gedurende sy lewe meer as 16 boeke geskryf, wat hy in die meeste gevalle as selfpublikasies uitgegee het.Sy bekendste werk is die historiese dokumentêre vertelling ''The Boer Whore'' (2012).<ref>https://www.jonathanball.co.za/product-author/nico-moolman/</ref> Tydens sy argivale navorsing het Moolman afgekom op die ware en tragiese verhaal van Susan Nell, 'n jong meisie wat tydens die Anglo-Boereoorlog in die [[Winburg]]-konsentrasiekamp deur Britse offisiere verkrag en vir dood agtergelaat is. Sy het egter oorleef nadat 'n [[Basotho]]-egpaar haar gevind en in 'n grot versorg het, waarna sy uiteindelik na [[Europa]] gereis en een van die wêreld se eerste vroulike psigiaters geword het. Hierdie historiese verslag het later as die basis gedien vir Francois Smith se debuutroman ''Kamphoer'' (Tafelberg), asook die hoogs suksesvolle gelyknamige eenvrouvertoning waarin [[Sandra Prinsloo]] die hoofrol vertolk het.<ref>{{Cite web|url=https://www.quicket.co.za/events/308399-kultura-fees-sandra-prinsloo-in-kamphoer-die-verhaal-van-susan-nell/|title=Book tickets for Kultura-fees: Sandra Prinsloo in Kamphoer die verhaal van Susan Nell|website=www.quicket.co.za|language=en|access-date=2026-07-17}}</ref> == Erkenning en die Buskruit en Laventel-museum == In Maart 2021 is Moolman deur die [[Russiese]] ambassadeur in [[Suid-Afrika]], Ilya Rogachev, in Utrecht vereer vir sy omvattende navorsing oor die historiese bande tussen die Boere en die Russe wat gedurende die Anglo-Boereoorlog aan die [[Boererepubliek|Boere-republieke]] se kant geveg het.<ref>https://www.netwerk24.com/sarie/boeke/boek-afrikaanse-fotograaf-se-vriendskap-met-die-russe-20210511</ref><ref>https://www.citizen.co.za/vaalweekblad/news/2021/03/26/skrywer-uit-vaal-deur-russe-vereer-vir-navorsing-oor-anglo-boereoorlog/</ref> Moolman en sy vrou, Naomi (met wie hy in 1970 getroud is), het hulle later gevestig op die plaas Cesaréa net buite Utrecht in [[KwaZulu-Natal]].<ref>https://www.citizen.co.za/vaalweekblad/news/2023/02/16/lewensliggies-se-baadjie-kuier-saam-met-nico-in-hongkong/</ref><ref>https://novanews.co.za/bloemnewsexpress/geliefde-storieman-van-utrecht-oorlede/</ref> Hier het hy sy eie huismuseum, genaamd die Buskruit en Laventel Plaasmuseum (in Engels bekend as ''Cordite and Cologne''), bedryf. Die museum huisves 'n massiewe versameling historiese kultuurskatte, militêre gedenkplate en Afrikana. Moolman is op 25 Augustus 2025 in die ouderdom van 77 jaar in Utrecht oorlede, kort nadat hy sy laaste digbundel, ''Amper daar'', gefinaliseer het.<ref>https://www.netwerk24.com/kunste/aktueel/kultuurgees-skrywer-nico-moolman-het-aarde-verlaat-20250826-0863</ref> == Geselekteerde bibliografie == * ''Kuier in 'n Plaaskombuis'' (2005)<ref>https://journals.co.za/doi/10.10520/EJC30659</ref> * ''South Africa at a Canter: A Cultural Rhapsody''.<ref>https://www.abebooks.com/book-search/author/nico-moolman/</ref> * ''The Boer Whore'' (2012)<ref>https://www.goodreads.com/author/show/6168780.Nico_Moolman</ref> * ''Dankie, Generaal: Op die spoor van 'n oorlogspeurder''<ref>https://www.citizen.co.za/vaalweekblad/news/2018/08/30/sloet-steenkamp-leef-liggies/</ref> * ''Karrenmelk vir Ta Nonnie'' (2015) * ''Sij'' * ''Die Pienk Traaisiekel'' * ''Uit Ouma se Uitsetkist'' * ''Die groot Kwilt'' * ''Amper daar'' (Digbundel, 2025) == Bronne/Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse historici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Mense van die Vrystaat]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] cg89zizsx0dqvepmdk1lguhmar0d0c5 2917952 2917907 2026-07-17T10:14:49Z KeMang?? 89500 nuwe informasie bygevoeg 2917952 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Julie 2026}} {{Inligtingskas Outeur | naam = Nico Moolman | bynaam = "Zembe Malaisha (The Axe that gathers" | Nasionaliteit = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = 25 Januarie 1948 | geboorteplek = | dood_datum = 25 Augustus 2025 (op 77) | sterfteplek = Utrecht,[[Kwazulu-Natal]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer,amateur-historikus, versamelaar | bekend = The Boer Whore | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | genre = | bekende_werke = | party = | godsdiens = | eggenoot = Naomi Moolman | kinders = 4 | webblad = | handtekening = }} '''Nico Moolman''' (15 Januarie 1948 – 25 Augustus 2025) was 'n Suid-Afrikaanse skrywer, amateur-historikus en kultuurversamelaar.<ref>https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/skrywer-en-versamelaar-nico-moolman-oorlede/</ref> Hy is veral bekend vir sy historiese navorsing oor die [[Anglo-Boereoorlog]] en as die skrywer van die boek ''The Boer Whore'', wat as direkte inspirasie gedien het vir die bekroonde [[Afrikaans|Afrikaanse]] roman en verhoogproduksie ''Kamphoer''.<ref>https://www.jonathanball.co.za/product-author/nico-moolman/</ref> == Vroeë lewe en loopbaan == Moolman het die grootste deel van sy lewe in die [[Vaaldriehoek]] gewoon en gewerk, waar hy vir jare lank verbonde was aan [[Yskor ]] wat later ''Mittal'' genoem is ,in [[Vanderbijlpark]].<ref>https://www.citizen.co.za/vaalweekblad/news/2025/08/26/beskermheer-van-sa-geskiedenis-sterf/</ref> Ten spyte van sy korporatiewe loopbaan het hy 'n lewenslange passie vir geskiedenis gekoester, met 'n spesifieke fokus op die Anglo-Boereoorlog.<ref>https://www.netwerk24.com/stemme/profiele/storieman-nico-moolman-hou-geskiedenis-lewend-20220818</ref> Oor die loop van etlike dekades het hy hom toegewy aan die insameling, bewaring en digitalisering van historiese foto's, glasnegatiewe en argivale dokumente, waarvan hy baie later aan die Bloemfonteinse Argief teruggeskenk het.<ref>https://maroelamedia.co.za/leefstyl/goeie-nuus/nico-moolman-die-man-wat-skatte-versamel/</ref> == Literêre bydrae en ''The Boer Whore'' == Moolman het gedurende sy lewe meer as 16 boeke geskryf, wat hy in die meeste gevalle as selfpublikasies uitgegee het.Sy bekendste werk is die historiese dokumentêre vertelling ''The Boer Whore'' (2012).<ref>https://www.jonathanball.co.za/product-author/nico-moolman/</ref> Tydens sy argivale navorsing het Moolman afgekom op die ware en tragiese verhaal van Susan Nell, 'n jong meisie wat tydens die Anglo-Boereoorlog in die [[Winburg]]-konsentrasiekamp deur Britse offisiere verkrag en vir dood agtergelaat is. Sy het egter oorleef nadat 'n [[Basotho]]-egpaar haar gevind en in 'n grot versorg het, waarna sy uiteindelik na [[Europa]] gereis en een van die wêreld se eerste vroulike psigiaters geword het. Hierdie historiese verslag het later as die basis gedien vir Francois Smith se debuutroman ''Kamphoer'' (Tafelberg), asook die hoogs suksesvolle gelyknamige eenvrouvertoning waarin [[Sandra Prinsloo]] die hoofrol vertolk het.<ref>{{Cite web|url=https://www.quicket.co.za/events/308399-kultura-fees-sandra-prinsloo-in-kamphoer-die-verhaal-van-susan-nell/|title=Book tickets for Kultura-fees: Sandra Prinsloo in Kamphoer die verhaal van Susan Nell|website=www.quicket.co.za|language=en|access-date=2026-07-17}}</ref> == Erkenning en die Buskruit en Laventel-museum == In Maart 2021 is Moolman deur die [[Russiese]] ambassadeur in [[Suid-Afrika]], Ilya Rogachev, in Utrecht vereer vir sy omvattende navorsing oor die historiese bande tussen die Boere en die Russe wat gedurende die Anglo-Boereoorlog aan die [[Boererepubliek|Boere-republieke]] se kant geveg het.<ref>https://www.netwerk24.com/sarie/boeke/boek-afrikaanse-fotograaf-se-vriendskap-met-die-russe-20210511</ref><ref>https://www.citizen.co.za/vaalweekblad/news/2021/03/26/skrywer-uit-vaal-deur-russe-vereer-vir-navorsing-oor-anglo-boereoorlog/</ref> Moolman en sy vrou, Naomi (met wie hy in 1970 getroud is), het hulle later gevestig op die plaas Cesaréa net buite Utrecht in [[KwaZulu-Natal]].<ref>https://www.citizen.co.za/vaalweekblad/news/2023/02/16/lewensliggies-se-baadjie-kuier-saam-met-nico-in-hongkong/</ref><ref>https://novanews.co.za/bloemnewsexpress/geliefde-storieman-van-utrecht-oorlede/</ref> Hier het hy sy eie huismuseum, genaamd die Buskruit en Laventel Plaasmuseum (in Engels bekend as ''Cordite and Cologne''), bedryf. Die museum huisves 'n massiewe versameling historiese kultuurskatte, militêre gedenkplate en Afrikana. == Mysoektog dokumentêr == In 2021 het Moolman, [[Wessel Mostert]], Tumelo Mokoena, Piet Lombard, Theo Molebatsi, [[Twin Mosia]], Leon Meyer en Dawie Fourie 'n reis per perdekar deur Suid-Afrika onderneem; hulle het in Vereeniging, Gauteng, begin en deur verskeie dorpe in die Vrystaat gereis voordat hulle in Utrecht, KwaZulu-Natal, aangekom het.<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/groep-reis-van-vegkop-na-amajuba-in-n-spaaider-20210420|title=Groep reis van Vegkop na Amajuba in ’n spaaider|last=Smith|first=Charles|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-07-17}}</ref> Die span het 'n dokumentêr genaamd ''Mysoektog'' verfilm met behulp van 'n Kaapse kar en ses perde, en sodoende uitgebeeld hoe daar in die ou dae gereis is.<ref>{{Cite web|url=https://www.netwerk24.com/n-perdekarreis-vir-die-boeke-20210514|title=’n Perdekarreis vir die boeke|last=Barnard|first=Jandrí|website=Netwerk24|language=af-ZA|access-date=2026-07-17}}</ref> Moolman is op 25 Augustus 2025 in die ouderdom van 77 jaar in Utrecht oorlede, kort nadat hy sy laaste digbundel, ''Amper daar'', gefinaliseer het.<ref>https://www.netwerk24.com/kunste/aktueel/kultuurgees-skrywer-nico-moolman-het-aarde-verlaat-20250826-0863</ref> == Geselekteerde bibliografie == * ''Kuier in 'n Plaaskombuis'' (2005)<ref>https://journals.co.za/doi/10.10520/EJC30659</ref> * ''South Africa at a Canter: A Cultural Rhapsody''.<ref>https://www.abebooks.com/book-search/author/nico-moolman/</ref> * ''The Boer Whore'' (2012)<ref>https://www.goodreads.com/author/show/6168780.Nico_Moolman</ref> * ''Dankie, Generaal: Op die spoor van 'n oorlogspeurder''<ref>https://www.citizen.co.za/vaalweekblad/news/2018/08/30/sloet-steenkamp-leef-liggies/</ref> * ''Karrenmelk vir Ta Nonnie'' (2015) * ''Sij'' * ''Die Pienk Traaisiekel'' * ''Uit Ouma se Uitsetkist'' * ''Die groot Kwilt'' * ''Amper daar'' (Digbundel, 2025) == Bronne/Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse historici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Mense van die Vrystaat]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Sterftes in 2025]] pficvax6hcwlj9e5vce4xjm2d1rfgls 0 463678 2917871 2917588 2026-07-16T20:50:52Z Sobaka 328 /* Kundige siening */ 2917871 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023">{{cite book |last=Codreanu |first=Claudiu |title=Policy Paper Nr. 35/2023: Departe de utopii și distopii. Impactul AI asuprasecurității cibernetice |date=2023 |publisher=Institutul Diplomatic Român |url=https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |access-date=7 April 2024 |archive-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407203536/https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "[[KI-slop]]" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> ====Video-platforms==== [[YouTube]] is kwesbaar vir vals kyke wat deur rekenaars gegenereer word, eerder as deur menslike gebruikers.<ref name="Keller1">{{cite news |last=Keller |first=Michael H. |title=The Flourishing Business of Fake YouTube Views |url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |access-date=19 Junie 2023 |work=[[The New York Times]] |date=11 Augustus 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053320/https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |url-status=live }}</ref> Vals kyke was so algemeen dat sommige ingenieurs bekommerd was dat YouTube se algoritme vir die opsporing daarvan die vals kyke as standaard sou begin behandel en regte kyke verkeerd sou begin klassifiseer.<ref name="Atlantic"/><ref name="Keller1"/> YouTube-ingenieurs het die term "die Inversie" geskep om hierdie verskynsel te beskryf.<ref name="Read1">{{cite news |last=Read |first=Max |title=How Much of the Internet Is Fake? Turns Out, a Lot of It, Actually. |url=https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |access-date=19 Junie 2023 |publisher=New York:Intelligencer |date=26 Desember 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053413/https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |url-status=live }}</ref><ref name=":1"/><ref name="Keller1"/> YouTube-botte en die vrees vir "die Inversie" is aangehaal as ondersteuning vir die dooie internetteorie in 'n draad op die internetforum Melonland.<ref name="Atlantic"/> In 2024 het [[TikTok]] begin bespreek om die gebruik van virtuele beïnvloeders aan advertensie-agentskappe aan te bied.<ref name="Grothaus2024"/> In 'n 2024-artikel in ''Fast Company'' het die joernalis Michael Grothaus hierdie en ander KI-gegenereerde inhoud op sosiale media aan die dooie-internetteorie gekoppel.<ref name="Grothaus2024"/> In hierdie artikel het hy na die inhoud verwys as "KI-slym".<ref name="Grothaus2024"/> ==Kundige siening== Navorsing het getoon dat outomatiese botrekeninge 'n beduidende deel van internetverkeer uitmaak, hoewel kenners beklemtoon dat dit nie 'n gekoördineerde poging bewys om menslike aktiwiteit aanlyn te vervang nie.<ref name=":2" /> Kritici voer aan dat die teorie grootliks gebaseer is op ongeverifieerde waarneming, soos waargenome afname in inhoudskwaliteit of herhalende aanlyninteraksies, eerder as verifieerbare data. Navorsers merk ook op dat baie vorme van botaktiwiteit, soos strooiposfiltering, verspreide weerhouding-van-diens-aanvalle en webskraap, spesifieke funksies verrig, soms kwaadwillig, maar geensins aandui dat menslike deelname aan die internet vervang word nie.<ref>{{Cite web |last=Zeifman |first=Igal |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2026-04-13 |website=Blog |language=en-US}}</ref> Navorsers het ook die dooie- internetteorie vergelyk met ander internetverwante samesweringsteorieë en merk op dat hierdie teorieë dikwels huidige tendense, soos kunsmatige intelligensie en verhoogde botaktiwiteit, in spekulatiewe bewerings uitrek sonder om konkrete bewyse te gebruik.<ref>{{Cite web |date=2024-02-01 |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=2026-04-14 |website=IFLScience |language=en}}</ref> Navorsing wat die dooie internetteorie bespreek, het gefokus op verskeie kwessies wat in die bewerings van die teorie geïdentifiseer is sonder om die spekulatiewe aspekte te bespreek, en in die omgangstaal het navorsers en die publiek dit gebruik om na hierdie kwessies te verwys sonder die samesweringsaspekte.<ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Caroline Busta, stigter van die mediaplatform New Models, is in 'n 2021-artikel in ''The Atlantic'' aangehaal waar sy die samesweringsaspek van die dooie-internetteorie 'n "paranoïese fantasie" noem, ten spyte daarvan dat sy erken het dat daar wettige kritiek is rakende botverkeer en die integriteit van die internet, en saamstem met die "oorkoepelende idee".<ref name="Atlantic"/> 'n 2021 ''Ouest-France''-artikel, wat sterk na die 2021-artikel in ''The Atlantic'' verwys het, het die dooie-internetteorie verder vergelyk met [[plat Aarde]] en COVID-19-samesweringsteorieë.<ref name="Ouest">{{Cite news |date=6 September 2021 |title=Une théorie du complot affirme qu'internet est « mort » depuis 2016 |url=https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |newspaper=Ouest-France.fr |language=French |access-date=2023-03-06 |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306130223/https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |url-status=live }}</ref> Die artikel het verklaar dat alhoewel botte wel aanlyninhoud produseer, die dooie-internetteorie steeds nie realisties is nie.<ref name="Ouest"/> In 2023 in ''The New Atlantis'' het Robert Mariani die teorie 'n mengsel tussen 'n egte samesweringsteorie en 'n creepypasta genoem.<ref name="Mariani2023"/> 'n 2023-boek wat deur CRC Press gepubliseer is, het die dooie-internetteorie bespreek, spesifiek melding gemaak van [[Google]] se sensuur van die web.<ref name="DAO2023"/> Die boek het 'n inskrywing vir die term in sy woordelys ingesluit wat dit as volg definieer: “Die Dooie-internetteorie is 'n samesweringsteorie wat daarop dui dat die internet dood is en dat baie van die inhoud wat ons aanlyn sien nou kunsmatig deur KI gegenereer word om die wêreldbevolking te manipuleer. Die teorie wek kommer oor die impak van KI op propaganda, kuns en joernalistiek.”<ref name="DAO2023"/> Soos alle goeie samesweringsteorieë, neem die dooie-internetteorie 'n kern van waarheid of ooreengekome sentiment (dat die internet erger word en dat bot-aktiwiteit toeneem) en verdraai dit in iets wat dit nie is nie.— James Felton<ref name="Felton2024"/> In 2024 is die "dooie internetteorie" soms gebruik om te verwys na die waarneembare toename in inhoud wat gegenereer word via [[groot taalmodel]]le (GTMe) soos [[ChatGPT]] wat in gewilde internetruimtes verskyn sonder om die volledige teorie te noem.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Walter2024"/><ref name="Sommerer2025">{{cite journal |last=Sommerer |first=Thomas |title=Baudrillard and the Dead Internet Theory. Revisiting Baudrillard's (dis)trust in Artificial Intelligence |journal=Philosophy & Technology |date=2025 |volume=38 |issue=54 |article-number=54 |doi=10.1007/s13347-025-00878-5 |doi-access=free }}</ref><ref name="McLean2025">{{cite journal |last1=McLean |first1=Aaron Lawson |last2=Hristidis |first2=Vagelis |title=Evidence-Based Analysis of AI Chatbots in Oncology Patient Education: Implications for Trust, Perceived Realness, and Misinformation Management |journal=Journal of Cancer Education |date=2025 |volume=40 |issue=4 |pages=482–489 |doi=10.1007/s13187-025-02592-4 |pmid=39964607 |pmc=12310775 |doi-access=free }}</ref><ref name="Griffin2024">{{cite news |last=Griffin |first=Andrew |title=Humans now share the web equally with bots, report warns amid fears of the 'dead internet' |url=https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |access-date=7 Mei 2024 |work=The Independent |date=17 April 2024 |archive-date=7 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507093216/https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |url-status=live }}</ref> In 'n 2024-opinierubriek in ''AI & Society'' se "Curmudgeon Corner" het Yoshija Walter gesê dat die eens spekulatiewe teorie nou waarneembaar is met die bekendstelling van KI-gegenereerde inhoud.<ref name="Walter2024"/> In 'n 2025-artikel deur Thomas Sommerer word hierdie deel van die dooie internetteorie ondersoek, met Sommerer wat Walter aanhaal en die verplasing van mensgegenereerde inhoud met kunsmatige inhoud "'n onvermydelike gebeurtenis" noem.<ref name="Sommerer2025"/> Sommerer verklaar dat die dooie internetteorie nie wetenskaplik van aard is nie, maar die publieke persepsie van die internet weerspieël.<ref name="Sommerer2025"/> 'n Ander artikel in die Journal of Cancer Education het die impak van die persepsie van die dooie internetteorie in aanlyn kankerondersteuningsforums bespreek, met spesifieke fokus op die sielkundige impak op pasiënte wat vind dat ondersteuning van 'n GTM kom en nie 'n ware mens nie.<ref name="McLean2025"/> Die artikel het beide Walter en die CRC Press-boek aangehaal toe die dooie internet-teorie gedefinieer is, maar het nie die samesweringsaspek genoem nie. Die artikel het ook die moontlike probleme in opleidingsdata vir GTMe bespreek wat kan ontstaan uit die gebruik van KI-gegenereerde inhoud om die GTMe op te lei.<ref name="McLean2025"/> In 'n 2025-artikel het Roland Leikauf die dooie internet-teorie as "pseudowetenskaplik" beskryf terwyl hy bevraagteken het of nuwe KI-instrumente ons vrees sou regverdig dat die teorie werklikheid kan word.<ref name="Leikauf2025">{{cite journal |last=Leikauf |first=Roland |title=The human use of humans in the age of AI. A look forward and back |journal=History Australia |date=2025 |volume=22 |issue=4 |pages=576–579 |doi=10.1080/14490854.2025.2570456 |url=https://doi.org/10.1080/14490854.2025.2570456 |access-date=13 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> Leikauf haal Walter se 2024-publikasie aan vir sy definisie van die dooie internet-teorie.<ref name="Leikauf2025"/> In 'n hoofstuk van die 2025-boek Market-Oriented Disinformation Research, lui dit: == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] is1cqthh6vfoqtyt60uxwcr2kxmz09s 0 463847 2917764 2026-07-16T13:09:26Z Aliwal2012 39067 . 2917764 wikitext text/x-wiki Die '''[[1984 Formule Een-seisoen|1984]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 9 September 1984 op die [[Autodromo Nazionale di Monza]] in [[Italië]] gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 8 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 51 | 1:20:29.065 | 4 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 51 | + 24.249 | 11 | '''6''' |- ! 3 | 22 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 50 | + 1 Ronde | 9 | '''4''' |- ! 4 | 19 | {{SE-VLAG}} '''[[Stefan Johansson]]''' | '''[[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]]''' | 49 | + 2 Rondes | 17 | '''3''' |- ! 5 | 30 | {{AT-VLAG}} [[Jo Gartner]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 49 | + 2 Rondes | 24 | '''0''' *'''¹''' |- ! 6 | 31 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[ATS F1|ATS]]-[[BMW]] | 49 | + 2 Rondes | 20 | '''0''' *'''¹''' |- ! 7 | 24 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 48 | Sonder brandstof | 22 | &nbsp; |- ! 8 | 21 | {{NL-VLAG}} [[Huub Rothengatter]] | [[Spirit (Formule 1)|Spirit]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 48 | + 3 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 9 | 23 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 45 | Sonder brandstof | 10 | &nbsp; |- ! 10 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 45 | + 6 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Renault F1|Renault]] | 43 | Petrolpedaal | 8 | &nbsp; |- ! DNF | 2 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 43 | Enjin | 5 | &nbsp; |- ! DNF | 17 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 43 | Enjin | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Renault F1|Renault]] | 31 | Oliedruk | 12 | &nbsp; |- ! DNF | 10 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[RAM Racing|RAM]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 20 | Oliedruk | 26 | &nbsp; |- ! DNF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet sr.|Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 15 | Enjin | 1 | &nbsp; |- ! DNF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 14 | Ratkas | 3 | &nbsp; |- ! DNF | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 13 | Tol | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 5 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 10 | Turbo | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 6 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 8 | Turbo | 6 | &nbsp; |- ! DNF | 26 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 7 | Enjin | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 25 | {{FR-VLAG}} [[Francois Hesnault]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 7 | Tol | 18 | &nbsp; |- ! DNF | 9 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[RAM Racing|RAM]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 6 | Elektriese probleem | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 28 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 5 | Ratkas | 14 | &nbsp; |- ! DNF | 7 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 3 | Enjin | 2 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] fpodyprpwkax1shi412w6bib5abunoc 2917765 2917764 2026-07-16T13:11:12Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2917765 wikitext text/x-wiki Die '''[[1984 Formule Een-seisoen|1984]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 9 September 1984 op die [[Autodromo Nazionale di Monza]] in [[Italië]] gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 8 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 51 | 1:20:29.065 | 4 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 51 | + 24.249 | 11 | '''6''' |- ! 3 | 22 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 50 | + 1 Ronde | 9 | '''4''' |- ! 4 | 19 | {{SE-VLAG}} '''[[Stefan Johansson]]''' | '''[[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]]''' | 49 | + 2 Rondes | 17 | '''3''' |- ! 5 | 30 | {{AT-VLAG}} [[Jo Gartner]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 49 | + 2 Rondes | 24 | '''0''' *'''¹''' |- ! 6 | 31 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[ATS F1|ATS]]-[[BMW]] | 49 | + 2 Rondes | 20 | '''0''' *'''¹''' |- ! 7 | 24 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 48 | Sonder brandstof | 22 | &nbsp; |- ! 8 | 21 | {{NL-VLAG}} [[Huub Rothengatter]] | [[Spirit (Formule 1)|Spirit]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 48 | + 3 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 9 | 23 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 45 | Sonder brandstof | 10 | &nbsp; |- ! 10 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 45 | + 6 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Renault F1|Renault]] | 43 | Petrolpedaal | 8 | &nbsp; |- ! DNF | 2 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 43 | Enjin | 5 | &nbsp; |- ! DNF | 17 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 43 | Enjin | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Renault F1|Renault]] | 31 | Oliedruk | 12 | &nbsp; |- ! DNF | 10 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[RAM Racing|RAM]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 20 | Oliedruk | 26 | &nbsp; |- ! DNF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 15 | Enjin | 1 | &nbsp; |- ! DNF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 14 | Ratkas | 3 | &nbsp; |- ! DNF | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 13 | Tol | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 5 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 10 | Turbo | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 6 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 8 | Turbo | 6 | &nbsp; |- ! DNF | 26 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 7 | Enjin | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 25 | {{FR-VLAG}} [[Francois Hesnault]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 7 | Tol | 18 | &nbsp; |- ! DNF | 9 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[RAM Racing|RAM]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 6 | Elektriese probleem | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 28 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 5 | Ratkas | 14 | &nbsp; |- ! DNF | 7 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 3 | Enjin | 2 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] ffqkod9d3z4o95if8ak1dep2zpc5ydb 0 463848 2917767 2026-07-16T13:23:09Z Aliwal2012 39067 Nuwe artikel 2917767 wikitext text/x-wiki Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 8 September 1985 op die [[Autodromo Nazionale di Monza]] in [[Italië]] gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 51 | 1:17:59.451 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 7 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 51 | + 51.635 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 51 | + 1:00.390 | 1 | '''4''' |- ! 4 | 8 | {{CH-VLAG}} '''[[Marc Surer]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 51 | + 1:00.609 | 10 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{SE-VLAG}} '''[[Stefan Johansson]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 50 | + 1 Ronde | 11 | '''2''' |- ! 6 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 50 | + 1 Ronde | 6 | '''1''' |- ! 7 | 15 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Renault F1|Renault]] | 50 | + 1 Ronde | 9 | &nbsp; |- ! 8 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 50 | + 1 Ronde | 18 | &nbsp; |- ! 9 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 50 | + 1 Ronde | 14 | &nbsp; |- ! 10 | 25 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 49 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 11 | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 47 | Enjin | 3 | &nbsp; |- ! 12 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | Toleman-Hart | 47 | + 4 Rondes | 15 | &nbsp; |- ! 13 | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 45 | Enjin | 8 | &nbsp; |- ! DNF | 6 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 44 | Enjin | 2 | &nbsp; |- ! DNF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 40 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! DNF | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 33 | Transmissie | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 31 | Uitlaat | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 24 | {{NL-VLAG}} [[Huub Rothengatter]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 26 | Enjin | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 9 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | RAM-Hart | 19 | Turbo | 26 | &nbsp; |- ! DNF | 17 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 13 | Enjin | 12 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Renault F1|Renault]] | 9 | Transmissie | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 33 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | Lola-Hart | 6 | Enjin | 25 | &nbsp; |- ! DNF | 23 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 3 | Enjin | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 10 | {{GB-VLAG}} [[Kenny Acheson]] | RAM-Hart | 2 | Koppeling | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 29 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-Motori Moderni | 0 | Brandstofpomp | 23 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] 6k9ts28d89pl1kbvdobyney5s6tlsoj 0 463849 2917768 2026-07-16T13:26:09Z Aliwal2012 39067 Nuwe artikel 2917768 wikitext text/x-wiki Die '''[[1986 Formule Een-seisoen|1986]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 7 September 1986 op die [[Autodromo Nazionale di Monza]] in [[Italië]] gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet sr.|Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 51 | 1:17:42.889 | 6 | '''9''' |- ! 2 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 51 | + 9.828 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{SE-VLAG}} '''[[Stefan Johansson]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 51 | + 22.915 | 12 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Team McLaren|McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 51 | + 53.809 | 8 | '''3''' |- ! 5 | 20 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]]''' | 50 | + 1 Ronde | 4 | '''2''' |- ! 6 | 15 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Lola (automerk)|Lola]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 49 | + 2 Rondes | 18 | '''1''' |- ! 7 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 49 | + 2 Rondes | 13 | &nbsp; |- ! 8 | 17 | {{DE-VLAG}} [[Christian Danner]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 49 | + 2 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! 9 | 4 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | [[Tyrrell]]-[[Renault]] | 49 | + 2 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 10 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell]]-[[Renault]] | 49 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! NC | 22 | {{IT-VLAG}} [[Alex Caffi]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 45 | Niet geklasseerd | 27 | &nbsp; |- ! DNF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]] | 44 | Lekke band | 1 | &nbsp; |- ! DNF | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 33 | Motor | 9 | &nbsp; |- ! DNF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 33 | Motor | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 31 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | [[AGS (Formule 1)|AGS]]-[[Motori Moderni]] | 31 | Lekke band | 25 | &nbsp; |- ! DNF | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 30 | Versnellingsbak | 11 | &nbsp; |- ! DNF | 14 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[Zakspeed]] | 27 | Motor | 22 | &nbsp; |- ! DSQ | 1 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Team McLaren|McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 27 | Gediskwalificeerd | 2 | &nbsp; |- ! DNF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 22 | Motor | 14 | &nbsp; |- ! DNF | 11 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Dumfries]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 18 | Versnellingsbak | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 8 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 16 | Spin | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 15 | Elektrisch probleem | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 12 | Ophanging | 26 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Lola (automerk)|Lola]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 2 | Ongeluk | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 7 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 2 | Ongeluk | 10 | &nbsp; |- ! DNF | 29 | {{NL-VLAG}} [[Huub Rothengatter]] | [[Zakspeed]] | 1 | Motor | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 0 | Transmissie | 5 | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] dq70jphoare7wzbcow0batfd1not4rh 2917769 2917768 2026-07-16T13:32:39Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2917769 wikitext text/x-wiki Die '''[[1986 Formule Een-seisoen|1986]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 7 September 1986 op die [[Autodromo Nazionale di Monza]] in [[Italië]] gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 51 | 1:17:42.889 | 6 | '''9''' |- ! 2 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 51 | + 9.828 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{SE-VLAG}} '''[[Stefan Johansson]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 51 | + 22.915 | 12 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 51 | + 53.809 | 8 | '''3''' |- ! 5 | 20 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]]''' | 50 | + 1 Ronde | 4 | '''2''' |- ! 6 | 15 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''Lola-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 49 | + 2 Rondes | 18 | '''1''' |- ! 7 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 49 | + 2 Rondes | 13 | &nbsp; |- ! 8 | 17 | {{DE-VLAG}} [[Christian Danner]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 49 | + 2 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! 9 | 4 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 49 | + 2 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 10 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 49 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! NC | 22 | {{IT-VLAG}} [[Alex Caffi]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 45 | Nie geklassifiseer | 27 | &nbsp; |- ! DNF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]] | 44 | Pap band | 1 | &nbsp; |- ! DNF | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 33 | Enjin | 9 | &nbsp; |- ! DNF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 33 | Enjin | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 31 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | [[AGS (Formule 1)|AGS]]-[[Motori Moderni]] | 31 | Pap band | 25 | &nbsp; |- ! DNF | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 30 | Ratkas | 11 | &nbsp; |- ! DNF | 14 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[Zakspeed]] | 27 | Enjin | 22 | &nbsp; |- ! DSQ | 1 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 27 | Gediskwalifiseer | 2 | &nbsp; |- ! DNF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 22 | Enjin | 14 | &nbsp; |- ! DNF | 11 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Dumfries]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 18 | Ratkas | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 8 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 16 | Tol | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 15 | Elektriese probleem | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 12 | Suspensie | 26 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Lola (automerk)|Lola]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 2 | Ongeluk | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 7 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 2 | Ongeluk | 10 | &nbsp; |- ! DNF | 29 | {{NL-VLAG}} [[Huub Rothengatter]] | [[Zakspeed]] | 1 | Enjin | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 0 | Transmissie | 5 | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] nqe1rr5s9cw80d9wgp84t2x032sh545 0 463850 2917772 2026-07-16T13:47:11Z Aliwal2012 39067 Nuwe artikel 2917772 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 6 September 1987 op die [[Autodromo Nazionale di Monza]] in [[Italië]] gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 50 | 1:14:47.707 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]]''' | 50 | + 1.806 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 50 | + 49.036 | 2 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 50 | + 57.979 | 3 | '''3''' |- ! 5 | 20 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 50 | + 1:21.319 | 6 | '''2''' |- ! 6 | 2 | {{SE-VLAG}} '''[[Stefan Johansson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 50 | + 1:28.787 | 11 | '''1''' |- ! 7 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 49 | + 1 Ronde | 7 | &nbsp; |- ! 8 | 26 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Ligier]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 48 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 9 | 10 | {{DE-VLAG}} [[Christian Danner]] | [[Zakspeed]] | 48 | + 2 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! 10 | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-Megatron | 48 | + 2 Rondes | 15 | &nbsp; |- ! 11 | 11 | {{JP-VLAG}} [[Satoru Nakajima]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 47 | + 3 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 12 (1) | 4 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 47 | + 3 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 13 (2) | 16 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 47 | + 3 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 14 (3) | 3 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 47 | + 3 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 15 | 1 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 46 | + 4 Rondes | 5 | &nbsp; |- ! 16 | 24 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Minardi]]-Motori Moderni | 45 | + 5 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! DNF | 9 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Zakspeed]] | 43 | Ratkas | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 37 | Tol | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 23 | {{ES-VLAG}} [[Adrián Campos]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 34 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! DNF | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-Megatron | 27 | Aandrywing | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{CH-VLAG}} [[Franco Forini]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 27 | Turbo | 26 | &nbsp; |- ! DNF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Alex Caffi]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 16 | Suspensie | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 13 | Turbo | 8 | &nbsp; |- ! DNF | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 9 | Elektriese probleem | 12 | &nbsp; |- ! DNF | 8 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 7 | Suspensie | 10 | &nbsp; |- ! DNF | 7 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 5 | Enjin | 9 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] leadpqp1a8ryzidzp68i783l9kqyfmu 3 463851 2917778 2026-07-16T14:01:27Z OutoModerator 183924 Kennisgewing van outomatiese terugrol op [[Douwe Gerbrandt Steyn]] 2917778 wikitext text/x-wiki == Julie 2026 : OutoModerator het jou wysiging teruggerol == Hallo! Ek is [[User:OutoModerator|OutoModerator]], 'n outomatiese stelsel wat 'n [[Masjienleer|masjienleermodel]] gebruik om potensiële slegte wysigings te identifiseer en terug te rol om te verseker dat Wikipedia vertroubaar en betroubaar bly. Ongelukkig het ek een van jou [[Special:Diff/2917777|onlangse wysigings]] teruggestel na [[Douwe Gerbrandt Steyn]]. * Omdat die model wat ek gebruik nie perfek is nie, rol dit soms goeie wysigings terug. As jy glo dat die verandering wat jy gemaak het konstruktief was, [[//af.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:OutoModerator/Vals_positiewe?action=edit&section=new&nosummary=true&preload=Gebruiker:OutoModerator/Vals_positiewe/Preload&preloadparams%5B%5D=2917776&preloadparams%5B%5D=Douwe_Gerbrandt_Steyn|rapporteer dit asseblief hier]]. * [[:mw:Moderator Tools/Automoderator|Leer meer]] oor my sagteware. [[Gebruiker:OutoModerator|OutoModerator]] ([[Gebruikerbespreking:OutoModerator|kontak]]) 14:01, 16 Julie 2026 (UTC) c8o95yhipv7esdyhiwjid8u19tx4wjh 0 463852 2917779 2026-07-16T14:03:05Z Aliwal2012 39067 . 2917779 wikitext text/x-wiki Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 11 September 1988 op die [[Autodromo Nazionale di Monza]] in [[Italië]] gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 51 | 1:17:39.744 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 51 | + 0.502 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 18 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Arrows]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]]''' | 51 | + 35.532 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 17 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Arrows]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]]''' | 51 | + 36.114 | 6 | '''3''' |- ! 5 | 16 | {{IT-VLAG}} '''[[Ivan Capelli]]''' | '''[[March Engineering|March]]-[[Judd]]''' | 51 | + 52.522 | 11 | '''2''' |- ! 6 | 20 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 51 | + 59.878 | 8 | '''1''' |- ! 7 | 6 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Judd]] | 51 | + 1:14.743 | 10 | &nbsp; |- ! 8 | 15 | {{BR-VLAG}} [[Mauricio Gugelmin]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 51 | + 1:32.566 | 13 | &nbsp; |- ! 9 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 1 Ronde | 9 | &nbsp; |- ! 10 | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 49 | Botsing | 1 | &nbsp; |- ! 11 | 5 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Louis Schlesser]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Judd]] | 49 | + 2 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 12 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Julian Bailey]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 49 | + 2 Rondes | 26 | &nbsp; |- ! 13 | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Judd]] | 49 | + 2 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 11 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 34 | Enjin | 2 | &nbsp; |- ! DNF | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 33 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! DNF | 14 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | [[AGS (Formule 1)|AGS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Koppeling | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 10 | {{DE-VLAG}} [[Bernd Schneider (coureur)|Bernd Schneider]] | [[Zakspeed]] | 28 | Enjin | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Rial (autosport)|Rial]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 27 | Onderstel | 18 | &nbsp; |- ! DNF | 9 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Zakspeed]] | 25 | Enjin | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 36 | {{IT-VLAG}} [[Alex Caffi]] | [[Scuderia Italia|Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 24 | Enjin | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 29 | {{FR-VLAG}} [[Yannick Dalmas]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 17 | Verkoeler | 25 | &nbsp; |- ! DNF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 15 | Enjin | 14 | &nbsp; |- ! DNF | 2 | {{JP-VLAG}} [[Satoru Nakajima]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 14 | Enjin | 12 | &nbsp; |- ! DNF | 24 | {{ES-VLAG}} [[Luis Perez-Sala]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 12 | Ratkas | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 11 | Koppeling | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Nicola Larini]] | [[Osella]] | 2 | Enjin | 17 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] c7erst5fjaczkq5m9tmxdr53crq85m0 0 463853 2917780 2026-07-16T14:16:18Z Aliwal2012 39067 Hier kom 'n ding! 2917780 wikitext text/x-wiki Die '''[[1989 Formule Een-seisoen|1989]] [[Italiaanse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 10 September 1989 op die [[Autodromo Nazionale di Monza]] in [[Italië]] gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 53 | 1:19:27.550 | 4 | '''9''' |- ! 2 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 53 | + 7.326 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 5 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 53 | + 14.975 | 6 | '''4''' |- ! 4 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 53 | + 38.722 | 5 | '''3''' |- ! 5 | 4 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean Alesi]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 1 Ronde | 10 | '''2''' |- ! 6 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[Martin Brundle]]''' | '''[[Brabham]]-[[Judd]]''' | 52 | + 1 Ronde | 12 | '''1''' |- ! 7 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 8 | 24 | {{ES-VLAG}} [[Luis Perez-Sala]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 51 | + 2 Rondes | 26 | &nbsp; |- ! 9 | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 51 | + 2 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! 10 | 12 | {{JP-VLAG}} [[Satoru Nakajima]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Judd]] | 51 | Suspensie | 19 | &nbsp; |- ! 11 | 21 | {{IT-VLAG}} [[Alex Caffi]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 47 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 45 | Enjin | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 44 | Enjin | 1 | &nbsp; |- ! DNF | 27 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 41 | Ratkas | 3 | &nbsp; |- ! DNF | 37 | {{BE-VLAG}} [[Bertrand Gachot]] | [[Onyx (Formule 1)|Onyx]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Verkoeler | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 33 | Remme | 8 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 30 | Enjin | 18 | &nbsp; |- ! DNF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Olivier Grouillard]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 30 | Uitlaat | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 11 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet sr.|Nelson Piquet]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Judd]] | 23 | Tol | 11 | &nbsp; |- ! DNF | 3 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 18 | Enjin | 14 | &nbsp; |- ! DNF | 9 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 18 | Brandstofstelsel | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 17 | {{IT-VLAG}} [[Nicola Larini]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 16 | Ratkas | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 29 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Lamborghini]] | 14 | Elektriese probleem | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 15 | {{BR-VLAG}} [[Maurício Gugelmin]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 14 | Petrolpedaal | 25 | &nbsp; |- ! DNF | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Lamborghini]] | 1 | Tol | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Emanuele Pirro]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Transmissie | 9 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] paptr6hu2r3li3u85xwl2jos26i1iwz 0 463854 2917792 2026-07-16T15:56:06Z Aliwal2012 39067 Nuwe artikel 2917792 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981 Formule Een]] [[Caesars Palace Grand Prix]]''' is op [[17 Oktober]] [[1981]] by [[Las Vegas Straatrenbaan|Caesars Palace]] in [[Las Vegas]], [[Verenigde State van Amerika]] gehou. Dit was die vyftiende en laaste wedren van die kampioenskapseisoen gewees. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 1 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 1:44:09.077 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 75 | + 20.048 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 23 | {{IT-VLAG}} '''[[Bruno Giacomelli]]''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 75 | + 20.428 | 8 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 47.473 | 9 | '''3''' |- ! 5 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1:16.438 | 4 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]]''' | 75 | + 1:18.175 | 12 | '''1''' |- ! 7 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 1:18.497 | 6 | &nbsp; |- ! 8 | 2 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 1 | &nbsp; |- ! 9 | 28 | {{FR-VLAG}} [[Didier Pironi]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 73 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 10 | 20 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 11 | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | + 4 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! 12 | 8 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 6 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 13 | 4 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | Enjin | 17 | &nbsp; |- ! NC | 14 | {{CL-VLAG}} [[Eliseo Salazar]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | Nie geklassifiseer | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 36 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 43 | Ratkas | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 29 | Suspensie | 10 | &nbsp; |- ! DQ | 27 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 22 | Gediskwalifiseer | 3 | &nbsp; |- ! DNF | 6 | {{MX-VLAG}} [[Héctor Rebaque]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Petrolpedaal | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 33 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Theodore Racing|Theodore]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 19 | Suspensie | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 3 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Enjin | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 10 | Elektriese probleem | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 25 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 2 | Ongeluk | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 2 | Waterlek | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 32 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Transmissie | 21 | &nbsp; |- |} nvqknfa94as9209jcvakjdr1bjzsgpw 2917795 2917792 2026-07-16T16:10:52Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Verenigde State Grand Prix]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2917795 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981 Formule Een]] [[Caesars Palace Grand Prix]]''' is op [[17 Oktober]] [[1981]] by [[Las Vegas Straatrenbaan|Caesars Palace]] in [[Las Vegas]], [[Verenigde State van Amerika]] gehou. Dit was die vyftiende en laaste wedren van die kampioenskapseisoen gewees. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 1 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 1:44:09.077 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 75 | + 20.048 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 23 | {{IT-VLAG}} '''[[Bruno Giacomelli]]''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 75 | + 20.428 | 8 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 47.473 | 9 | '''3''' |- ! 5 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1:16.438 | 4 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]]''' | 75 | + 1:18.175 | 12 | '''1''' |- ! 7 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 1:18.497 | 6 | &nbsp; |- ! 8 | 2 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 1 | &nbsp; |- ! 9 | 28 | {{FR-VLAG}} [[Didier Pironi]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 73 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 10 | 20 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 11 | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | + 4 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! 12 | 8 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 6 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 13 | 4 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | Enjin | 17 | &nbsp; |- ! NC | 14 | {{CL-VLAG}} [[Eliseo Salazar]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | Nie geklassifiseer | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 36 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 43 | Ratkas | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 29 | Suspensie | 10 | &nbsp; |- ! DQ | 27 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 22 | Gediskwalifiseer | 3 | &nbsp; |- ! DNF | 6 | {{MX-VLAG}} [[Héctor Rebaque]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Petrolpedaal | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 33 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Theodore Racing|Theodore]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 19 | Suspensie | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 3 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Enjin | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 10 | Elektriese probleem | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 25 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 2 | Ongeluk | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 2 | Waterlek | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 32 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Transmissie | 21 | &nbsp; |- |} [[Kategorie:Verenigde State Grand Prix]] fjq6yrsmb2ggsr1juo6k4pgdfgvimaj 2917797 2917795 2026-07-16T16:12:05Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2917797 wikitext text/x-wiki Die '''[[1981 Formule Een-seisoen|1981 Formule Een]] [[Caesars Palace Grand Prix]]''' is op [[17 Oktober]] [[1981]] by [[Las Vegas Straatrenbaan|Caesars Palace]] in [[Las Vegas]], [[Verenigde State van Amerika]] gehou. Dit was die vyftiende en laaste wedren van die kampioenskapseisoen gewees. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 1 | {{AU-VLAG}} '''[[Alan Jones]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 1:44:09.077 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 75 | + 20.048 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 23 | {{IT-VLAG}} '''[[Bruno Giacomelli]]''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 75 | + 20.428 | 8 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 47.473 | 9 | '''3''' |- ! 5 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1:16.438 | 4 | '''2''' |- ! 6 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]]''' | 75 | + 1:18.175 | 12 | '''1''' |- ! 7 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 1:18.497 | 6 | &nbsp; |- ! 8 | 2 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 1 | &nbsp; |- ! 9 | 28 | {{FR-VLAG}} [[Didier Pironi]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 73 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 10 | 20 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 11 | 29 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | + 4 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! 12 | 8 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 6 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 13 | 4 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 67 | Enjin | 17 | &nbsp; |- ! NC | 14 | {{CL-VLAG}} [[Eliseo Salazar]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | Nie geklassifiseer | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 36 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 43 | Ratkas | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 29 | Suspensie | 10 | &nbsp; |- ! DQ | 27 | {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 22 | Gediskwalifiseer | 3 | &nbsp; |- ! DNF | 6 | {{MX-VLAG}} [[Héctor Rebaque]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Petrolpedaal | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 33 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Theodore Racing|Theodore]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 19 | Suspensie | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 3 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 10 | Enjin | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 10 | Elektriese probleem | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 25 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 2 | Ongeluk | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 2 | Waterlek | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 32 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Transmissie | 21 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Verenigde State Grand Prix]] 59otlqxucbkziv1iyrj7y7t4ohs7jx4 0 463855 2917793 2026-07-16T16:04:09Z Aliwal2012 39067 . 2917793 wikitext text/x-wiki Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982 Formule Een]] [[Caesars Palace Grand Prix]]''' is op [[25 September]] [[1982]] by [[Las Vegas Straatrenbaan|Caesars Palace]] in [[Las Vegas]], [[Verenigde State van Amerika]] gehou. Dit was die sestiende en laaste wedren van die kampioenskapseisoen gewees. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 3 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 1:41:56.888 | 3 | '''10''' |- ! 2 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 27,292&nbsp;s | 9 | '''6''' |- ! 3 | 25 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]]''' | 75 | + 56,450&nbsp;s | 4 | '''4''' |- ! 4 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 75 | + 1:08,648&nbsp;s | 1 | '''3''' |- ! 5 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1:11.375 | 6 | '''2''' |- ! 6 | 5 | {{IE-VLAG}} '''[[Derek Daly]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 14 | '''1''' |- ! 7 | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 17 | |- ! 8 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Brian Henton]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 19 | |- ! 9 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 73 | + 2 Rondes | 18 | |- ! 10 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 73 | + 2 Rondes | 16 | |- ! 11 | 30 | {{IT-VLAG}} [[Mauro Baldi]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 23 | |- ! 12 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 25 | |- ! 13 | 18 | {{BR-VLAG}} [[Raul Boesel]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 6 Rondes | 24 | |- ! NC | 9 | {{DE-VLAG}} [[Manfred Winkelhock]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 62 | Nie geklassifiseer | 22 | |- ! NF | 8 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | Enjin | 13 | |- ! NF | 33 | {{IE-VLAG}} [[Tommy Byrne]] | [[Theodore Racing|Theodore]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Tol | 26 | |- ! NF | 35 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 32 | Suspensie | 10 | |- ! NF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Enjin | 20 | |- ! NF | 28 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 26 | Suspensie | 7 | |- ! NF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 26 | Suspensie | 12 | |- ! NF | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 20 | Enjin | 2 | |- ! NF | 2 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 17 | Koppeling | 5 | |- ! NF | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 8 | Botsing | 21 | |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 5 | Ontsteking | 11 | |- |} tjo4effvimybw3hos0a82q559ft2rqx 2917794 2917793 2026-07-16T16:10:43Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Verenigde State Grand Prix]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2917794 wikitext text/x-wiki Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982 Formule Een]] [[Caesars Palace Grand Prix]]''' is op [[25 September]] [[1982]] by [[Las Vegas Straatrenbaan|Caesars Palace]] in [[Las Vegas]], [[Verenigde State van Amerika]] gehou. Dit was die sestiende en laaste wedren van die kampioenskapseisoen gewees. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 3 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 1:41:56.888 | 3 | '''10''' |- ! 2 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 27,292&nbsp;s | 9 | '''6''' |- ! 3 | 25 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]]''' | 75 | + 56,450&nbsp;s | 4 | '''4''' |- ! 4 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 75 | + 1:08,648&nbsp;s | 1 | '''3''' |- ! 5 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1:11.375 | 6 | '''2''' |- ! 6 | 5 | {{IE-VLAG}} '''[[Derek Daly]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 14 | '''1''' |- ! 7 | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 17 | |- ! 8 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Brian Henton]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 19 | |- ! 9 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 73 | + 2 Rondes | 18 | |- ! 10 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 73 | + 2 Rondes | 16 | |- ! 11 | 30 | {{IT-VLAG}} [[Mauro Baldi]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 23 | |- ! 12 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 25 | |- ! 13 | 18 | {{BR-VLAG}} [[Raul Boesel]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 6 Rondes | 24 | |- ! NC | 9 | {{DE-VLAG}} [[Manfred Winkelhock]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 62 | Nie geklassifiseer | 22 | |- ! NF | 8 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | Enjin | 13 | |- ! NF | 33 | {{IE-VLAG}} [[Tommy Byrne]] | [[Theodore Racing|Theodore]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Tol | 26 | |- ! NF | 35 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 32 | Suspensie | 10 | |- ! NF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Enjin | 20 | |- ! NF | 28 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 26 | Suspensie | 7 | |- ! NF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 26 | Suspensie | 12 | |- ! NF | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 20 | Enjin | 2 | |- ! NF | 2 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 17 | Koppeling | 5 | |- ! NF | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 8 | Botsing | 21 | |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 5 | Ontsteking | 11 | |- |} [[Kategorie:Verenigde State Grand Prix]] 72cj92vqvkgwtktnvzetzgb4n125frb 2917796 2917794 2026-07-16T16:11:39Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2917796 wikitext text/x-wiki Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982 Formule Een]] [[Caesars Palace Grand Prix]]''' is op [[25 September]] [[1982]] by [[Las Vegas Straatrenbaan|Caesars Palace]] in [[Las Vegas]], [[Verenigde State van Amerika]] gehou. Dit was die sestiende en laaste wedren van die kampioenskapseisoen gewees. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 3 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 1:41:56.888 | 3 | '''10''' |- ! 2 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 27,292&nbsp;s | 9 | '''6''' |- ! 3 | 25 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]]''' | 75 | + 56,450&nbsp;s | 4 | '''4''' |- ! 4 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 75 | + 1:08,648&nbsp;s | 1 | '''3''' |- ! 5 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1:11.375 | 6 | '''2''' |- ! 6 | 5 | {{IE-VLAG}} '''[[Derek Daly]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 14 | '''1''' |- ! 7 | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 17 | |- ! 8 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Brian Henton]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 19 | |- ! 9 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 73 | + 2 Rondes | 18 | |- ! 10 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 73 | + 2 Rondes | 16 | |- ! 11 | 30 | {{IT-VLAG}} [[Mauro Baldi]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 23 | |- ! 12 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 25 | |- ! 13 | 18 | {{BR-VLAG}} [[Raul Boesel]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 6 Rondes | 24 | |- ! NC | 9 | {{DE-VLAG}} [[Manfred Winkelhock]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 62 | Nie geklassifiseer | 22 | |- ! NF | 8 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | Enjin | 13 | |- ! NF | 33 | {{IE-VLAG}} [[Tommy Byrne]] | [[Theodore Racing|Theodore]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Tol | 26 | |- ! NF | 35 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 32 | Suspensie | 10 | |- ! NF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Enjin | 20 | |- ! NF | 28 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 26 | Suspensie | 7 | |- ! NF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 26 | Suspensie | 12 | |- ! NF | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 20 | Enjin | 2 | |- ! NF | 2 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 17 | Koppeling | 5 | |- ! NF | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 8 | Botsing | 21 | |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 5 | Ontsteking | 11 | |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Verenigde State Grand Prix]] q8ies7gsnjqj383nz80sga786je7gnj 2917798 2917796 2026-07-16T16:13:19Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2917798 wikitext text/x-wiki Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982 Formule Een]] [[Caesars Palace Grand Prix]]''' is op [[25 September]] [[1982]] by [[Las Vegas Straatrenbaan|Caesars Palace]] in [[Las Vegas]], [[Verenigde State van Amerika]] gehou. Dit was die sestiende en laaste wedren van die kampioenskapseisoen gewees. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 3 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | 1:41:56.888 | 3 | '''10''' |- ! 2 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[John Watson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 27,292&nbsp;s | 9 | '''6''' |- ! 3 | 25 | {{US-VLAG}} '''[[Eddie Cheever]]''' | '''[[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]]''' | 75 | + 56,450&nbsp;s | 4 | '''4''' |- ! 4 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 75 | + 1:08,648&nbsp;s | 1 | '''3''' |- ! 5 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 75 | + 1:11.375 | 6 | '''2''' |- ! 6 | 5 | {{IE-VLAG}} '''[[Derek Daly]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 74 | + 1 Ronde | 14 | '''1''' |- ! 7 | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 17 | |- ! 8 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Brian Henton]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 1 Ronde | 19 | |- ! 9 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 73 | + 2 Rondes | 18 | |- ! 10 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 73 | + 2 Rondes | 16 | |- ! 11 | 30 | {{IT-VLAG}} [[Mauro Baldi]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 23 | |- ! 12 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 2 Rondes | 25 | |- ! 13 | 18 | {{BR-VLAG}} [[Raul Boesel]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 69 | + 6 Rondes | 24 | |- ! NC | 9 | {{DE-VLAG}} [[Manfred Winkelhock]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 62 | Nie geklassifiseer | 22 | |- ! DNF | 8 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | Enjin | 13 | |- ! DNF | 33 | {{IE-VLAG}} [[Tommy Byrne]] | [[Theodore Racing|Theodore]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 39 | Tol | 26 | |- ! DNF | 35 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 32 | Suspensie | 10 | |- ! DNF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 28 | Enjin | 20 | |- ! DNF | 28 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 26 | Suspensie | 7 | |- ! DNF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 26 | Suspensie | 12 | |- ! DNF | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 20 | Enjin | 2 | |- ! DNF | 2 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 17 | Koppeling | 5 | |- ! DNF | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 8 | Botsing | 21 | |- ! DNF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 5 | Ontsteking | 11 | |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Verenigde State Grand Prix]] em68mk8n1f8qukzw59f00lg14ei11qs 0 463857 2917800 2026-07-16T17:03:06Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] [[Switserse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 29 Augustus 1982 op die Dijon-Prenois-baan in die buurt van Dijon gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:32:41.087 | 8 | '''9'...' 2917800 wikitext text/x-wiki Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] [[Switserse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 29 Augustus 1982 op die Dijon-Prenois-baan in die buurt van Dijon gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:32:41.087 | 8 | '''9''' |- ! 2 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 80 | + 4.442 | 1 | '''6'''{{Pictogram snelste ronde}} |- ! 3 | 8 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 1:00.343 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 79 | + 1 Ronde | 6 | '''3''' |- ! 5 | 2 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 79 | + 1 Ronde | 3 | '''2''' |- ! 6 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 1 Ronde | 15 | '''1''' |- ! 7 | 3 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 12 | &nbsp; |- ! 8 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 26 | &nbsp; |- ! 9 | 5 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 7 | &nbsp; |- ! 10 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 78 | + 2 Rondes | 5 | &nbsp; |- ! 11 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Brian Henton]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 12 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 78 | + 2 Rondes | 9 | &nbsp; |- ! 13 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! 14 | 10 | {{CL-VLAG}} [[Eliseo Salazar]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 4 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 15 | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 4 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 16 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 75 | Inspuiting | 2 | &nbsp; |- ! DNF | 25 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 70 | Hantering | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 9 | {{DE-VLAG}} [[Manfred Winkelhock]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 55 | Onderstel | 20 | &nbsp; |- ! DNF | 31 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 44 | Enjin | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 33 | Hantering | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 36 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 31 | Enjin | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 18 | {{BR-VLAG}} [[Raul Boesel]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Waterlek | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 17 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 25 | Tol | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 35 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 24 | Enjin | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 14 | {{CO-VLAG}} [[Roberto Guerrero]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 4 | Enjin | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 27 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 0 | Besering | 10 | &nbsp; |- |} mlai1ahyatm5dxdd5nk564e820rgpo7 2917801 2917800 2026-07-16T17:06:32Z Aliwal2012 39067 2917801 wikitext text/x-wiki Die '''[[1982 Formule Een-seisoen|1982]] [[Switserse Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 29 Augustus 1982 op die Dijon-Prenois-baan in die buurt van Dijon gehou is. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Oorsaak !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:32:41.087 | 8 | '''9''' |- ! 2 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 80 | + 4.442 | 1 | '''6'''{{Pictogram snelste ronde}} |- ! 3 | 8 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 1:00.343 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 79 | + 1 Ronde | 6 | '''3''' |- ! 5 | 2 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 79 | + 1 Ronde | 3 | '''2''' |- ! 6 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 1 Ronde | 15 | '''1''' |- ! 7 | 3 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 12 | &nbsp; |- ! 8 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 26 | &nbsp; |- ! 9 | 5 | {{IE-VLAG}} [[Derek Daly]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 7 | &nbsp; |- ! 10 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 78 | + 2 Rondes | 5 | &nbsp; |- ! 11 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Brian Henton]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 12 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Bruno Giacomelli]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 78 | + 2 Rondes | 9 | &nbsp; |- ! 13 | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! 14 | 10 | {{CL-VLAG}} [[Eliseo Salazar]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 4 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 15 | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 4 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 16 | 16 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Renault F1|Renault]] | 75 | Inspuiting | 2 | &nbsp; |- ! DNF | 25 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 70 | Hantering | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 9 | {{DE-VLAG}} [[Manfred Winkelhock]] | [[ATS F1|ATS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 55 | Onderstel | 20 | &nbsp; |- ! DNF | 31 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 44 | Enjin | 17 | &nbsp; |- ! DNF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 33 | Hantering | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 36 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 31 | Enjin | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 18 | {{BR-VLAG}} [[Raul Boesel]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Waterlek | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 17 | {{GB-VLAG}} [[Rupert Keegan]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 25 | Tol | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 35 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 24 | Enjin | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 14 | {{CO-VLAG}} [[Roberto Guerrero]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 4 | Enjin | 19 | &nbsp; |- ! DNF | 27 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 0 | Besering | 10 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} bci3d2pggn9fxfcsyjk0z42iwmn0wal 0 463859 2917805 2026-07-16T17:36:08Z Aliwal2012 39067 Hier gaan ons alweer! 2917805 wikitext text/x-wiki Die '''[[1983 Formule Een-seisoen|1983]] [[Europese Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 25 September 1983 op Brands Hatch in West Kingsdown gehou is. Dit was die veertiende ren van die seisoen. == Uitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Pos !No !Bestuurder !Span !Rondtes !Tyd/Rede !Rooster !Punte |- ! 1 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 76 | 1:36:45.865 | 4 | '''9''' |- ! 2 | 15 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 76 | + 6.571 | 8 | '''6''' |- ! 3 | 12 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 76 | + 30.315 | 3 | '''4''' |- ! 4 | 22 | {{IT-VLAG}} '''[[Andrea de Cesaris]]''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 76 | + 34.396 | 14 | '''3''' |- ! 5 | 35 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]]''' | 76 | + 44.915 | 11 | '''2''' |- ! 6 | 36 | {{IT-VLAG}} '''[[Bruno Giacomelli]]''' | '''[[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]]''' | 76 | + 52.190 | 12 | '''1''' |- ! 7 | 6 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 76 | + 1:12.684 | 2 | &nbsp; |- ! 8 | 9 | {{DE-VLAG}} [[Manfred Winkelhock]] | [[ATS F1|ATS]]-[[BMW]] | 75 | + 1 Ronde | 9 | &nbsp; |- ! 9 | 28 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 75 | + 1 Ronde | 5 | &nbsp; |- ! 10 | 16 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Renault F1|Renault]] | 75 | + 1 Ronde | 7 | &nbsp; |- ! 11 | 30 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 1 Ronde | 18 | &nbsp; |- ! 12 | 33 | {{CO-VLAG}} [[Roberto Guerrero]] | [[Theodore Racing|Theodore]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 1 Ronde | 21 | &nbsp; |- ! 13 | 42 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | + 2 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 14 | 40 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Spirit (Formule 1)|Spirit]]-[[Honda]] | 74 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 15 | 26 | {{BR-VLAG}} [[Raul Boesel]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 3 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 67 | Tol | 6 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 64 | Enjin | 26 | &nbsp; |- ! NF | 32 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 63 | Petrolpedaal | 24 | &nbsp; |- ! NF | 29 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | Enjin | 17 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 43 | Enjin | 16 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Mauro Baldi]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 39 | Koppeling | 15 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 36 | Tol | 10 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{US-VLAG}} [[Danny Sullivan]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 27 | Olielek | 20 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 25 | Enjin | 13 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 12 | Oliepomp | 1 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Koppeling | 22 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Europese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1983|Europese]] tgwxgnap28bfuucpwqzso1jc2mugdss 0 463860 2917806 2026-07-16T17:48:16Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2917806 wikitext text/x-wiki Die '''[[1984 Formule Een-seisoen|1984]] [[Europese Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 7 Oktober op die [[Nürburgring]] gehou is. == Uitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Pos !No !Bestuurder !Span !Rondtes !Tyd/Rede !Rooster !Punte |- ! 1 | 7 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 67 | 1:35:13.284 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 67 | + 23.911 | 5 | '''6'''{{Pictogram snelste ronde}} |- ! 3 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Brabham]]-[[BMW]]''' | 67 | + 24.922 | 1 | '''4'''{{Pictogram snelste ronde}} |- ! 4 | 8 | {{AT-VLAG}} '''[[Niki Lauda]]''' | '''[[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 67 | + 43.086 | 15 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{FR-VLAG}} '''[[René Arnoux]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 67 | + 1:01.430 | 6 | '''2''' |- ! 6 | 22 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]''' | 66 | + 1 Ronde | 9 | '''1''' |- ! 7 | 26 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 65 | + 2 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 8 | 21 | {{IT-VLAG}} [[Mauro Baldi]] | [[Spirit (Formule 1)|Spirit]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 65 | + 2 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 9 | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 64 | Ontsteking | 11 | &nbsp; |- ! 10 | 25 | {{FR-VLAG}} [[Francois Hesnault]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 64 | + 3 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 11 | 16 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Renault F1|Renault]] | 61 | Oorverhit | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 30 | {{AT-VLAG}} [[Jo Gartner]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 60 | Brandstofstelsel | 22 | &nbsp; |- ! DNF | 2 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 57 | Ratkas | 10 | &nbsp; |- ! DNF | 12 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 51 | Enjin | 8 | &nbsp; |- ! DNF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Renault F1|Renault]] | 47 | Brandstofstelsel | 3 | &nbsp; |- ! DNF | 23 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 37 | Brandstofstelsel | 13 | &nbsp; |- ! DNF | 9 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[RAM Racing|RAM]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 37 | Turbo | 25 | &nbsp; |- ! DNF | 10 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[RAM Racing|RAM]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 35 | Turbo | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 5 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 27 | Enjin | 14 | &nbsp; |- ! DNF | 11 | {{IT-VLAG}} [[Elio de Angelis]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 25 | Turbo | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 20 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 17 | Oorverhit | 26 | &nbsp; |- ! DNF | 6 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 0 | Ongeluk | 4 | &nbsp; |- ! DNF | 19 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 0 | Ongeluk | 12 | &nbsp; |- ! DNF | 17 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 0 | Ongeluk | 16 | &nbsp; |- ! DNF | 31 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[ATS F1|ATS]]-[[BMW]] | 0 | Ongeluk | 18 | &nbsp; |- ! DNF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 0 | Ongeluk | 20 | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Europese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1984|Europese]] 4ggzzljfh1100vewm5bbm8bieuxhnvp 3 463862 2917812 2026-07-16T18:24:25Z Ternarius 33119 Ternarius het bladsy [[Gebruikerbespreking:Nikola Kolundžić]] na [[Gebruikerbespreking:John123XyZ]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Nikola Kolundžić|Nikola Kolundžić]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/John123XyZ|John123XyZ]]" 2917812 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:John123XyZ]] 5kb4we5102on1tvaacfv6rycq5niu1q 0 463863 2917862 2026-07-16T19:50:12Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Europese Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 6 Oktober 1985 op Brands Hatch gehou is. == Uitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Pos !No !Bestuurder !Span !Rondtes !Tyd/Rede !Rooster !Punte |- ! 1 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 75 | 1:32:58.109 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''Team Lotus (1958-1994...' 2917862 wikitext text/x-wiki Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Europese Grand Prix]]''' was 'n [[Formule Een]]-motorren wat op 6 Oktober 1985 op Brands Hatch gehou is. == Uitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Pos !No !Bestuurder !Span !Rondtes !Tyd/Rede !Rooster !Punte |- ! 1 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 75 | 1:32:58.109 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 75 | + 21.396 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 75 | + 58.533 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 2 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 75 | + 1:06.121 | 6 | '''3''' |- ! 5 | 11 | {{IT-VLAG}} '''[[Elio de Angelis]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 74 | + 1 Ronde | 9 | '''2''' |- ! 6 | 18 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Arrows]]-[[BMW]]''' | 73 | + 2 Rondes | 12 | '''1''' |- ! 7 | 1 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 73 | + 2 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 8 | 25 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 73 | + 2 Rondes | 5 | &nbsp; |- ! 9 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 73 | + 2 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! 10 | 17 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 73 | + 2 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! 11 | 23 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 73 | + 2 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 12 | 15 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Renault F1|Renault]] | 72 | + 3 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 13 | 8 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 62 | Turbo | 7 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 59 | Elektriese probleem | 13 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 58 | Enjin | 10 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{DE-VLAG}} [[Christian Danner]] | [[Zakspeed]] | 55 | Enjin | 25 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 44 | Ongeluk | 24 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 40 | Waterlek | 16 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | Toleman-Hart | 33 | Enjin | 20 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | RAM-Hart | 31 | Enjin | 23 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | Toleman-Hart | 16 | Enjin | 14 | &nbsp; |- ! NF | 33 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | Lola-Hart | 13 | Verkoeler | 22 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 13 | Turbo | 15 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 6 | Ongeluk | 2 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Renault F1|Renault]] | 4 | Inspuiter | 8 | &nbsp; |- ! NF | 29 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 3 | Ongeluk | 26 | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Europese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1985|Europese]] 914ktl58c05x52vqij2ifen92brq2qc 0 463864 2917875 2026-07-16T22:16:43Z Lefcentreright 92804 Geskep deur die bladsy "[[:en:Special:Redirect/revision/1364491634|Tersia Marshall]]" te vertaal 2917875 wikitext text/x-wiki '''Tersia Marshall''' (14 September 1980 – 16 Julie 2026) was 'n Suid-Afrikaanse politikus en prokureur wat tussen 2024 en haar dood in 2026 'n lid [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] was, waar sy die [[Demokratiese Alliansie]] verteenwoordig het. Sy was tussen 2016 en 2021 'n raadslid in die [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]]. == Loopbaan == Marshall was 'n prokureur.<ref name="News24">{{Cite web|url=https://www.news24.com/everyday-hero-tersia-marshall-crusader-saved-many-from-hunger-20200717|title=Everyday Hero {{!}} Tersia Marshall: Crusader saved many from hunger|website=News24|language=en-US|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2015 het sy 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] geword. Sy is tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016 munisipale verkiesing]] as 'n wyksraadslid in the [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref name="DA MP">{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature|title=DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2020 het Marshall beplan om haar eie regspraktyk te stig, maar die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|COVID-19-pandemie]] en die daaropvolgende inperking het haar gedwing om daardie planne uit te stel. Gedurende die vroeë maande van die pandemie het sy kos aan honger inwoners in haar kiesafdeling versprei. In Julie 2020 het ''[[News24]]'' haar as 'n "alledaagse held" beskryf vir haar werk om voedselsekuriteit in haar gemeenskap te bevorder.<ref name="News24" /> Tydens die DA se provinsiale kongres wat in Oktober 2020 gehou is, is sy as die voorsitter van die party se provinsiale dissiplinêre-komitee verkies.<ref>{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2020/10/mpumalanga-da-leaders-jane-sithole-bosman-grobler-re-elected-unopposed|title=Mpumalanga DA Leaders Jane Sithole, Bosman Grobler re-elected unopposed|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> Sy het nie vir herverkiesing as 'n raadslid tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021 plaaslike verkiesing]] gestaan nie.<ref name="DA MP" /> Marshall is tot die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 provinsiale verkiesing]] verkies, toe die DA ses setels gewen het.<ref name="DA MP">{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature|title=DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature "DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature"]. ''Democratic Alliance - Mpumalanga''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-07-16</span></span>.</cite></ref><ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/mpumalanga-news/news-headlines/local-news/2024/06/14/new-faces-take-the-lead-in-mpumalanga-provincial-legislature/|title=New faces take the lead in Mpumalanga Provincial Legislature|date=2024-06-14|website=Mpumalanga News|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> As die party se woordvoerder vir die Landbou, Landelike Ontwikkeling, Grond en Omgewingsake-portefeulje, het sy die [[Valke (SAPD)|Valke]] versoek om die beweerde misbruik van openbare fondse by die provinsiale departement deeglik te ondersoek nadat die agentskap in Februarie 2025 'n korrupsie-ondersoek van stapel gestuur het.<ref>{{Cite web|url=https://highveldchronicle.co.za/articles/hawks-probe-allegations-of-fraud-in-mpumalanga-agriculture-department-4415|title=Hawks probe allegations of fraud in Mpumalanga Agriculture department - Highveld Chronicle|website=highveldchronicle.co.za|access-date=2026-07-16}}</ref> In Mei 2026 het Marshall aangevoer dat geslagte van inwoners van [[Bosbokrand|Bushbuckridge]] steeds onder "sistemiese verwaarlosing" ly, wat sy aan werkloosheid, korrupsie en swak bestuur in die munisipaliteit toegeskryf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/05/27/bushbuckridge-children-trapped-in-cycle-of-poverty-says-da-mpl/|title=Bushbuckridge children 'trapped in cycle of poverty', says DA MPL|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-05-27|website=Lowvelder|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> == Persoonlike lewe en dood == Marshall was met 'n boer getroud. <ref name="News24">{{Cite web|url=https://www.news24.com/everyday-hero-tersia-marshall-crusader-saved-many-from-hunger-20200717|title=Everyday Hero {{!}} Tersia Marshall: Crusader saved many from hunger|website=News24|language=en-US|access-date=2026-07-16}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.news24.com/everyday-hero-tersia-marshall-crusader-saved-many-from-hunger-20200717 "Everyday Hero | Tersia Marshall: Crusader saved many from hunger"]. ''News24''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-07-16</span></span>.</cite></ref> Marshall was op 15 Julie 2026 in 'n motorongeluk in [[Rustenburg]], [[Noordwes]], betrokke. Sy is na Ferncrest-hospitaal oorgeplaas, waar sy die volgende dag aan haar beserings beswyk het. <ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/07/16/lowveld-mourns-death-of-da-mpl-tersia-marshall/|title=Lowveld mourns death of DA MPL Tersia Marshall|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-07-16|website=Lowvelder|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> Die DA het hulde gebring aan Marshall en geskryf dat "sy onthou sal word vir haar toegewyde diens en bydrae tot die mense van Mpumalanga." == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] cihaghmwxedpzd0l486j6o1og9f13sp 2917876 2917875 2026-07-16T22:17:50Z Lefcentreright 92804 Verbeter 2917876 wikitext text/x-wiki '''Tersia Marshall''' (14 September 1980 – 16 Julie 2026) was 'n Suid-Afrikaanse politikus en prokureur wat tussen 2024 en haar dood in 2026 'n lid [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] was, waar sy die [[Demokratiese Alliansie]] verteenwoordig het. Sy was tussen 2016 en 2021 'n raadslid in die [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]]. == Loopbaan == Marshall was 'n prokureur.<ref name="News24">{{Cite web|url=https://www.news24.com/everyday-hero-tersia-marshall-crusader-saved-many-from-hunger-20200717|title=Everyday Hero {{!}} Tersia Marshall: Crusader saved many from hunger|website=News24|language=en-US|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2015 het sy 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] geword. Sy is tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016 munisipale verkiesing]] as 'n wyksraadslid in the [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref name="DA MP">{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature|title=DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2020 het Marshall beplan om haar eie regspraktyk te stig, maar die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|COVID-19-pandemie]] en die daaropvolgende inperking het haar gedwing om daardie planne uit te stel. Gedurende die vroeë maande van die pandemie het sy kos aan honger inwoners in haar kiesafdeling versprei. In Julie 2020 het ''[[News24]]'' haar as 'n "alledaagse held" beskryf vir haar werk om voedselsekuriteit in haar gemeenskap te bevorder.<ref name="News24" /> Tydens die DA se provinsiale kongres wat in Oktober 2020 gehou is, is sy as die voorsitter van die party se provinsiale dissiplinêre-komitee verkies.<ref>{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2020/10/mpumalanga-da-leaders-jane-sithole-bosman-grobler-re-elected-unopposed|title=Mpumalanga DA Leaders Jane Sithole, Bosman Grobler re-elected unopposed|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> Sy het nie vir herverkiesing as 'n raadslid tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021 plaaslike verkiesing]] gestaan nie.<ref name="DA MP" /> Marshall is tot die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 provinsiale verkiesing]] verkies, toe die DA ses setels gewen het.<ref name="DA MP">{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature|title=DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature "DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature"]. ''Democratic Alliance - Mpumalanga''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-07-16</span></span>.</cite></ref><ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/mpumalanga-news/news-headlines/local-news/2024/06/14/new-faces-take-the-lead-in-mpumalanga-provincial-legislature/|title=New faces take the lead in Mpumalanga Provincial Legislature|date=2024-06-14|website=Mpumalanga News|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> As die party se woordvoerder vir die Landbou, Landelike Ontwikkeling, Grond en Omgewingsake-portefeulje, het sy die [[Valke (SAPD)|Valke]] versoek om die beweerde misbruik van openbare fondse by die provinsiale departement deeglik te ondersoek nadat die agentskap in Februarie 2025 'n korrupsie-ondersoek van stapel gestuur het.<ref>{{Cite web|url=https://highveldchronicle.co.za/articles/hawks-probe-allegations-of-fraud-in-mpumalanga-agriculture-department-4415|title=Hawks probe allegations of fraud in Mpumalanga Agriculture department - Highveld Chronicle|website=highveldchronicle.co.za|access-date=2026-07-16}}</ref> In Mei 2026 het Marshall aangevoer dat geslagte van inwoners van [[Bosbokrand|Bushbuckridge]] steeds onder "sistemiese verwaarlosing" ly, wat sy aan werkloosheid, korrupsie en swak bestuur in die munisipaliteit toegeskryf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/05/27/bushbuckridge-children-trapped-in-cycle-of-poverty-says-da-mpl/|title=Bushbuckridge children 'trapped in cycle of poverty', says DA MPL|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-05-27|website=Lowvelder|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> == Persoonlike lewe en dood == Marshall was met 'n boer getroud. <ref name="News24"> Marshall was op 15 Julie 2026 in 'n motorongeluk in [[Rustenburg]], [[Noordwes]], betrokke. Sy is na Ferncrest-hospitaal oorgeplaas, waar sy die volgende dag aan haar beserings beswyk het. <ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/07/16/lowveld-mourns-death-of-da-mpl-tersia-marshall/|title=Lowveld mourns death of DA MPL Tersia Marshall|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-07-16|website=Lowvelder|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> Die DA het hulde gebring aan Marshall en geskryf dat "sy onthou sal word vir haar toegewyde diens en bydrae tot die mense van Mpumalanga." == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] jg3nrw29jo3155r4npz3de8hmut6x1g 2917877 2917876 2026-07-16T22:18:27Z Lefcentreright 92804 Verbeter 2917877 wikitext text/x-wiki Marshall was op 15 Julie 2026 in 'n motorongeluk in Rustenburg, Noordwes, betrokke.'''Tersia Marshall''' (14 September 1980 – 16 Julie 2026) was 'n Suid-Afrikaanse politikus en prokureur wat tussen 2024 en haar dood in 2026 'n lid [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] was, waar sy die [[Demokratiese Alliansie]] verteenwoordig het. Sy was tussen 2016 en 2021 'n raadslid in die [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]]. == Loopbaan == Marshall was 'n prokureur.<ref name="News24">{{Cite web|url=https://www.news24.com/everyday-hero-tersia-marshall-crusader-saved-many-from-hunger-20200717|title=Everyday Hero {{!}} Tersia Marshall: Crusader saved many from hunger|website=News24|language=en-US|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2015 het sy 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] geword. Sy is tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016 munisipale verkiesing]] as 'n wyksraadslid in the [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref name="DA MP">{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature|title=DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2020 het Marshall beplan om haar eie regspraktyk te stig, maar die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|COVID-19-pandemie]] en die daaropvolgende inperking het haar gedwing om daardie planne uit te stel. Gedurende die vroeë maande van die pandemie het sy kos aan honger inwoners in haar kiesafdeling versprei. In Julie 2020 het ''[[News24]]'' haar as 'n "alledaagse held" beskryf vir haar werk om voedselsekuriteit in haar gemeenskap te bevorder.<ref name="News24" /> Tydens die DA se provinsiale kongres wat in Oktober 2020 gehou is, is sy as die voorsitter van die party se provinsiale dissiplinêre-komitee verkies.<ref>{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2020/10/mpumalanga-da-leaders-jane-sithole-bosman-grobler-re-elected-unopposed|title=Mpumalanga DA Leaders Jane Sithole, Bosman Grobler re-elected unopposed|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> Sy het nie vir herverkiesing as 'n raadslid tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021 plaaslike verkiesing]] gestaan nie.<ref name="DA MP" /> Marshall is tot die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 provinsiale verkiesing]] verkies, toe die DA ses setels gewen het.<ref name="DA MP">{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature|title=DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature "DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature"]. ''Democratic Alliance - Mpumalanga''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-07-16</span></span>.</cite></ref><ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/mpumalanga-news/news-headlines/local-news/2024/06/14/new-faces-take-the-lead-in-mpumalanga-provincial-legislature/|title=New faces take the lead in Mpumalanga Provincial Legislature|date=2024-06-14|website=Mpumalanga News|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> As die party se woordvoerder vir die Landbou, Landelike Ontwikkeling, Grond en Omgewingsake-portefeulje, het sy die [[Valke (SAPD)|Valke]] versoek om die beweerde misbruik van openbare fondse by die provinsiale departement deeglik te ondersoek nadat die agentskap in Februarie 2025 'n korrupsie-ondersoek van stapel gestuur het.<ref>{{Cite web|url=https://highveldchronicle.co.za/articles/hawks-probe-allegations-of-fraud-in-mpumalanga-agriculture-department-4415|title=Hawks probe allegations of fraud in Mpumalanga Agriculture department - Highveld Chronicle|website=highveldchronicle.co.za|access-date=2026-07-16}}</ref> In Mei 2026 het Marshall aangevoer dat geslagte van inwoners van [[Bosbokrand|Bushbuckridge]] steeds onder "sistemiese verwaarlosing" ly, wat sy aan werkloosheid, korrupsie en swak bestuur in die munisipaliteit toegeskryf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/05/27/bushbuckridge-children-trapped-in-cycle-of-poverty-says-da-mpl/|title=Bushbuckridge children 'trapped in cycle of poverty', says DA MPL|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-05-27|website=Lowvelder|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> == Persoonlike lewe en dood == Marshall was met 'n boer getroud. <ref name="News24"/> Marshall was op 15 Julie 2026 in 'n motorongeluk in [[Rustenburg]], [[Noordwes]], betrokke. Sy is na Ferncrest-hospitaal oorgeplaas, waar sy die volgende dag aan haar beserings beswyk het. <ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/07/16/lowveld-mourns-death-of-da-mpl-tersia-marshall/|title=Lowveld mourns death of DA MPL Tersia Marshall|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-07-16|website=Lowvelder|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> Die DA het hulde gebring aan Marshall en geskryf dat "sy onthou sal word vir haar toegewyde diens en bydrae tot die mense van Mpumalanga." == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] fpwl6s5ov0bqe5fj2ftc01dx2ucbdw1 2917878 2917877 2026-07-16T22:19:12Z Lefcentreright 92804 Verbeter 2917878 wikitext text/x-wiki '''Tersia Marshall''' (14 September 1980 – 16 Julie 2026) was 'n Suid-Afrikaanse politikus en prokureur wat tussen 2024 en haar dood in 2026 'n lid [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] was, waar sy die [[Demokratiese Alliansie]] verteenwoordig het. Sy was tussen 2016 en 2021 'n raadslid in die [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]]. == Loopbaan == Marshall was 'n prokureur.<ref name="News24">{{Cite web|url=https://www.news24.com/everyday-hero-tersia-marshall-crusader-saved-many-from-hunger-20200717|title=Everyday Hero {{!}} Tersia Marshall: Crusader saved many from hunger|website=News24|language=en-US|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2015 het sy 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] geword. Sy is tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016 munisipale verkiesing]] as 'n wyksraadslid in the [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref name="DA MP">{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature|title=DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2020 het Marshall beplan om haar eie regspraktyk te stig, maar die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|COVID-19-pandemie]] en die daaropvolgende inperking het haar gedwing om daardie planne uit te stel. Gedurende die vroeë maande van die pandemie het sy kos aan honger inwoners in haar kiesafdeling versprei. In Julie 2020 het ''[[News24]]'' haar as 'n "alledaagse held" beskryf vir haar werk om voedselsekuriteit in haar gemeenskap te bevorder.<ref name="News24" /> Tydens die DA se provinsiale kongres wat in Oktober 2020 gehou is, is sy as die voorsitter van die party se provinsiale dissiplinêre-komitee verkies.<ref>{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2020/10/mpumalanga-da-leaders-jane-sithole-bosman-grobler-re-elected-unopposed|title=Mpumalanga DA Leaders Jane Sithole, Bosman Grobler re-elected unopposed|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> Sy het nie vir herverkiesing as 'n raadslid tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021 plaaslike verkiesing]] gestaan nie.<ref name="DA MP" /> Marshall is tot die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 provinsiale verkiesing]] verkies, toe die DA ses setels gewen het.<ref name="DA MP"/><ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/mpumalanga-news/news-headlines/local-news/2024/06/14/new-faces-take-the-lead-in-mpumalanga-provincial-legislature/|title=New faces take the lead in Mpumalanga Provincial Legislature|date=2024-06-14|website=Mpumalanga News|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> As die party se woordvoerder vir die Landbou, Landelike Ontwikkeling, Grond en Omgewingsake-portefeulje, het sy die [[Valke (SAPD)|Valke]] versoek om die beweerde misbruik van openbare fondse by die provinsiale departement deeglik te ondersoek nadat die agentskap in Februarie 2025 'n korrupsie-ondersoek van stapel gestuur het.<ref>{{Cite web|url=https://highveldchronicle.co.za/articles/hawks-probe-allegations-of-fraud-in-mpumalanga-agriculture-department-4415|title=Hawks probe allegations of fraud in Mpumalanga Agriculture department - Highveld Chronicle|website=highveldchronicle.co.za|access-date=2026-07-16}}</ref> In Mei 2026 het Marshall aangevoer dat geslagte van inwoners van [[Bosbokrand|Bushbuckridge]] steeds onder "sistemiese verwaarlosing" ly, wat sy aan werkloosheid, korrupsie en swak bestuur in die munisipaliteit toegeskryf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/05/27/bushbuckridge-children-trapped-in-cycle-of-poverty-says-da-mpl/|title=Bushbuckridge children 'trapped in cycle of poverty', says DA MPL|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-05-27|website=Lowvelder|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> == Persoonlike lewe en dood == Marshall was met 'n boer getroud. <ref name="News24"/> Marshall was op 15 Julie 2026 in 'n motorongeluk in [[Rustenburg]], [[Noordwes]], betrokke. Sy is na Ferncrest-hospitaal oorgeplaas, waar sy die volgende dag aan haar beserings beswyk het. <ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/07/16/lowveld-mourns-death-of-da-mpl-tersia-marshall/|title=Lowveld mourns death of DA MPL Tersia Marshall|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-07-16|website=Lowvelder|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> Die DA het hulde gebring aan Marshall en geskryf dat "sy onthou sal word vir haar toegewyde diens en bydrae tot die mense van Mpumalanga." == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] 71hoqd37y6y5jov50z9ejlfnj2tmz65 2917879 2917878 2026-07-16T22:20:11Z Lefcentreright 92804 /* Persoonlike lewe en dood */ Verbeter 2917879 wikitext text/x-wiki '''Tersia Marshall''' (14 September 1980 – 16 Julie 2026) was 'n Suid-Afrikaanse politikus en prokureur wat tussen 2024 en haar dood in 2026 'n lid [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] was, waar sy die [[Demokratiese Alliansie]] verteenwoordig het. Sy was tussen 2016 en 2021 'n raadslid in die [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]]. == Loopbaan == Marshall was 'n prokureur.<ref name="News24">{{Cite web|url=https://www.news24.com/everyday-hero-tersia-marshall-crusader-saved-many-from-hunger-20200717|title=Everyday Hero {{!}} Tersia Marshall: Crusader saved many from hunger|website=News24|language=en-US|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2015 het sy 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] geword. Sy is tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016 munisipale verkiesing]] as 'n wyksraadslid in the [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref name="DA MP">{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature|title=DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2020 het Marshall beplan om haar eie regspraktyk te stig, maar die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|COVID-19-pandemie]] en die daaropvolgende inperking het haar gedwing om daardie planne uit te stel. Gedurende die vroeë maande van die pandemie het sy kos aan honger inwoners in haar kiesafdeling versprei. In Julie 2020 het ''[[News24]]'' haar as 'n "alledaagse held" beskryf vir haar werk om voedselsekuriteit in haar gemeenskap te bevorder.<ref name="News24" /> Tydens die DA se provinsiale kongres wat in Oktober 2020 gehou is, is sy as die voorsitter van die party se provinsiale dissiplinêre-komitee verkies.<ref>{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2020/10/mpumalanga-da-leaders-jane-sithole-bosman-grobler-re-elected-unopposed|title=Mpumalanga DA Leaders Jane Sithole, Bosman Grobler re-elected unopposed|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> Sy het nie vir herverkiesing as 'n raadslid tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021 plaaslike verkiesing]] gestaan nie.<ref name="DA MP" /> Marshall is tot die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 provinsiale verkiesing]] verkies, toe die DA ses setels gewen het.<ref name="DA MP"/><ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/mpumalanga-news/news-headlines/local-news/2024/06/14/new-faces-take-the-lead-in-mpumalanga-provincial-legislature/|title=New faces take the lead in Mpumalanga Provincial Legislature|date=2024-06-14|website=Mpumalanga News|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> As die party se woordvoerder vir die Landbou, Landelike Ontwikkeling, Grond en Omgewingsake-portefeulje, het sy die [[Valke (SAPD)|Valke]] versoek om die beweerde misbruik van openbare fondse by die provinsiale departement deeglik te ondersoek nadat die agentskap in Februarie 2025 'n korrupsie-ondersoek van stapel gestuur het.<ref>{{Cite web|url=https://highveldchronicle.co.za/articles/hawks-probe-allegations-of-fraud-in-mpumalanga-agriculture-department-4415|title=Hawks probe allegations of fraud in Mpumalanga Agriculture department - Highveld Chronicle|website=highveldchronicle.co.za|access-date=2026-07-16}}</ref> In Mei 2026 het Marshall aangevoer dat geslagte van inwoners van [[Bosbokrand|Bushbuckridge]] steeds onder "sistemiese verwaarlosing" ly, wat sy aan werkloosheid, korrupsie en swak bestuur in die munisipaliteit toegeskryf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/05/27/bushbuckridge-children-trapped-in-cycle-of-poverty-says-da-mpl/|title=Bushbuckridge children 'trapped in cycle of poverty', says DA MPL|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-05-27|website=Lowvelder|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> == Persoonlike lewe en dood == Marshall was met 'n boer getroud.<ref name="News24"/> Marshall was op 15 Julie 2026 in 'n motorongeluk in [[Rustenburg]], [[Noordwes]], betrokke. Sy is na Ferncrest-hospitaal oorgeplaas, waar sy die volgende dag aan haar beserings beswyk het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/07/16/lowveld-mourns-death-of-da-mpl-tersia-marshall/|title=Lowveld mourns death of DA MPL Tersia Marshall|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-07-16|website=Lowvelder|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> Die DA het hulde aan Marshall gebring en in 'n plasing op [[X (sosiale netwerk)|X]] geskryf dat "sy onthou sal word vir haar toegewyde diens en bydrae tot die mense van Mpumalanga." == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] 59dbe1dyi5i9vz3bdclkt095y7xgv0j 2917880 2917879 2026-07-16T22:20:28Z Lefcentreright 92804 Databoks 2917880 wikitext text/x-wiki {{databoks}} '''Tersia Marshall''' (14 September 1980 – 16 Julie 2026) was 'n Suid-Afrikaanse politikus en prokureur wat tussen 2024 en haar dood in 2026 'n lid [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] was, waar sy die [[Demokratiese Alliansie]] verteenwoordig het. Sy was tussen 2016 en 2021 'n raadslid in die [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]]. == Loopbaan == Marshall was 'n prokureur.<ref name="News24">{{Cite web|url=https://www.news24.com/everyday-hero-tersia-marshall-crusader-saved-many-from-hunger-20200717|title=Everyday Hero {{!}} Tersia Marshall: Crusader saved many from hunger|website=News24|language=en-US|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2015 het sy 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] geword. Sy is tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016 munisipale verkiesing]] as 'n wyksraadslid in the [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref name="DA MP">{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature|title=DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2020 het Marshall beplan om haar eie regspraktyk te stig, maar die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|COVID-19-pandemie]] en die daaropvolgende inperking het haar gedwing om daardie planne uit te stel. Gedurende die vroeë maande van die pandemie het sy kos aan honger inwoners in haar kiesafdeling versprei. In Julie 2020 het ''[[News24]]'' haar as 'n "alledaagse held" beskryf vir haar werk om voedselsekuriteit in haar gemeenskap te bevorder.<ref name="News24" /> Tydens die DA se provinsiale kongres wat in Oktober 2020 gehou is, is sy as die voorsitter van die party se provinsiale dissiplinêre-komitee verkies.<ref>{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2020/10/mpumalanga-da-leaders-jane-sithole-bosman-grobler-re-elected-unopposed|title=Mpumalanga DA Leaders Jane Sithole, Bosman Grobler re-elected unopposed|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> Sy het nie vir herverkiesing as 'n raadslid tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021 plaaslike verkiesing]] gestaan nie.<ref name="DA MP" /> Marshall is tot die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 provinsiale verkiesing]] verkies, toe die DA ses setels gewen het.<ref name="DA MP"/><ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/mpumalanga-news/news-headlines/local-news/2024/06/14/new-faces-take-the-lead-in-mpumalanga-provincial-legislature/|title=New faces take the lead in Mpumalanga Provincial Legislature|date=2024-06-14|website=Mpumalanga News|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> As die party se woordvoerder vir die Landbou, Landelike Ontwikkeling, Grond en Omgewingsake-portefeulje, het sy die [[Valke (SAPD)|Valke]] versoek om die beweerde misbruik van openbare fondse by die provinsiale departement deeglik te ondersoek nadat die agentskap in Februarie 2025 'n korrupsie-ondersoek van stapel gestuur het.<ref>{{Cite web|url=https://highveldchronicle.co.za/articles/hawks-probe-allegations-of-fraud-in-mpumalanga-agriculture-department-4415|title=Hawks probe allegations of fraud in Mpumalanga Agriculture department - Highveld Chronicle|website=highveldchronicle.co.za|access-date=2026-07-16}}</ref> In Mei 2026 het Marshall aangevoer dat geslagte van inwoners van [[Bosbokrand|Bushbuckridge]] steeds onder "sistemiese verwaarlosing" ly, wat sy aan werkloosheid, korrupsie en swak bestuur in die munisipaliteit toegeskryf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/05/27/bushbuckridge-children-trapped-in-cycle-of-poverty-says-da-mpl/|title=Bushbuckridge children 'trapped in cycle of poverty', says DA MPL|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-05-27|website=Lowvelder|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> == Persoonlike lewe en dood == Marshall was met 'n boer getroud.<ref name="News24"/> Marshall was op 15 Julie 2026 in 'n motorongeluk in [[Rustenburg]], [[Noordwes]], betrokke. Sy is na Ferncrest-hospitaal oorgeplaas, waar sy die volgende dag aan haar beserings beswyk het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/07/16/lowveld-mourns-death-of-da-mpl-tersia-marshall/|title=Lowveld mourns death of DA MPL Tersia Marshall|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-07-16|website=Lowvelder|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> Die DA het hulde aan Marshall gebring en in 'n plasing op [[X (sosiale netwerk)|X]] geskryf dat "sy onthou sal word vir haar toegewyde diens en bydrae tot die mense van Mpumalanga." == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] rvjif44y53p36rtpmpi3l812oobugfy 2917882 2917880 2026-07-16T22:21:18Z Lefcentreright 92804 /* Loopbaan */ Verbeter 2917882 wikitext text/x-wiki {{databoks}} '''Tersia Marshall''' (14 September 1980 – 16 Julie 2026) was 'n Suid-Afrikaanse politikus en prokureur wat tussen 2024 en haar dood in 2026 'n lid [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] was, waar sy die [[Demokratiese Alliansie]] verteenwoordig het. Sy was tussen 2016 en 2021 'n raadslid in die [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]]. == Loopbaan == Marshall was 'n prokureur.<ref name="News24">{{Cite web|url=https://www.news24.com/everyday-hero-tersia-marshall-crusader-saved-many-from-hunger-20200717|title=Everyday Hero {{!}} Tersia Marshall: Crusader saved many from hunger|website=News24|language=en-US|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2015 het sy by die [[Demokratiese Alliansie]] aangesluit. Sy is tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016 munisipale verkiesing]] as 'n wyksraadslid in the [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref name="DA MP">{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature|title=DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2020 het Marshall beplan om haar eie regspraktyk te stig, maar die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|COVID-19-pandemie]] en die daaropvolgende inperking het haar gedwing om daardie planne uit te stel. Gedurende die vroeë maande van die pandemie het sy kos aan honger inwoners in haar kiesafdeling versprei. In Julie 2020 het ''[[News24]]'' haar as 'n "alledaagse held" beskryf vir haar werk om voedselsekuriteit in haar gemeenskap te bevorder.<ref name="News24" /> Tydens die DA se provinsiale kongres wat in Oktober 2020 gehou is, is sy as die voorsitter van die party se provinsiale dissiplinêre-komitee verkies.<ref>{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2020/10/mpumalanga-da-leaders-jane-sithole-bosman-grobler-re-elected-unopposed|title=Mpumalanga DA Leaders Jane Sithole, Bosman Grobler re-elected unopposed|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> Sy het nie vir herverkiesing as 'n raadslid tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021 plaaslike verkiesing]] gestaan nie.<ref name="DA MP" /> Marshall is tot die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 provinsiale verkiesing]] verkies, toe die DA ses setels gewen het.<ref name="DA MP"/><ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/mpumalanga-news/news-headlines/local-news/2024/06/14/new-faces-take-the-lead-in-mpumalanga-provincial-legislature/|title=New faces take the lead in Mpumalanga Provincial Legislature|date=2024-06-14|website=Mpumalanga News|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> As die party se woordvoerder vir die Landbou, Landelike Ontwikkeling, Grond en Omgewingsake-portefeulje, het sy die [[Valke (SAPD)|Valke]] versoek om die beweerde misbruik van openbare fondse by die provinsiale departement deeglik te ondersoek nadat die agentskap in Februarie 2025 'n korrupsie-ondersoek van stapel gestuur het.<ref>{{Cite web|url=https://highveldchronicle.co.za/articles/hawks-probe-allegations-of-fraud-in-mpumalanga-agriculture-department-4415|title=Hawks probe allegations of fraud in Mpumalanga Agriculture department - Highveld Chronicle|website=highveldchronicle.co.za|access-date=2026-07-16}}</ref> In Mei 2026 het Marshall aangevoer dat geslagte van inwoners van [[Bosbokrand|Bushbuckridge]] steeds onder "sistemiese verwaarlosing" ly, wat sy aan werkloosheid, korrupsie en swak bestuur in die munisipaliteit toegeskryf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/05/27/bushbuckridge-children-trapped-in-cycle-of-poverty-says-da-mpl/|title=Bushbuckridge children 'trapped in cycle of poverty', says DA MPL|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-05-27|website=Lowvelder|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> == Persoonlike lewe en dood == Marshall was met 'n boer getroud.<ref name="News24"/> Marshall was op 15 Julie 2026 in 'n motorongeluk in [[Rustenburg]], [[Noordwes]], betrokke. Sy is na Ferncrest-hospitaal oorgeplaas, waar sy die volgende dag aan haar beserings beswyk het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/07/16/lowveld-mourns-death-of-da-mpl-tersia-marshall/|title=Lowveld mourns death of DA MPL Tersia Marshall|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-07-16|website=Lowvelder|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> Die DA het hulde aan Marshall gebring en in 'n plasing op [[X (sosiale netwerk)|X]] geskryf dat "sy onthou sal word vir haar toegewyde diens en bydrae tot die mense van Mpumalanga." == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] jpi65eb7v4789fhuufv5cwwjwxtqij6 2917884 2917882 2026-07-16T22:24:01Z Lefcentreright 92804 Skakels 2917884 wikitext text/x-wiki {{databoks}} '''Tersia Marshall''' ([[14 September]] [[1980]] – [[16 Julie]] [[2026]]) was 'n Suid-Afrikaanse politikus en prokureur wat tussen 2024 en haar dood in 2026 'n lid [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] was, waar sy die [[Demokratiese Alliansie]] verteenwoordig het. Sy was tussen 2016 en 2021 'n raadslid in die [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]]. == Loopbaan == Marshall was 'n prokureur.<ref name="News24">{{Cite web|url=https://www.news24.com/everyday-hero-tersia-marshall-crusader-saved-many-from-hunger-20200717|title=Everyday Hero {{!}} Tersia Marshall: Crusader saved many from hunger|website=News24|language=en-US|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2015 het sy by die [[Demokratiese Alliansie]] aangesluit. Sy is tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016 munisipale verkiesing]] as 'n wyksraadslid in the [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref name="DA MP">{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature|title=DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2020 het Marshall beplan om haar eie regspraktyk te stig, maar die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|COVID-19-pandemie]] en die daaropvolgende inperking het haar gedwing om daardie planne uit te stel. Gedurende die vroeë maande van die pandemie het sy kos aan honger inwoners in haar kiesafdeling versprei. In Julie 2020 het ''[[News24]]'' haar as 'n "alledaagse held" beskryf vir haar werk om voedselsekuriteit in haar gemeenskap te bevorder.<ref name="News24" /> Tydens die DA se provinsiale kongres wat in Oktober 2020 gehou is, is sy as die voorsitter van die party se provinsiale dissiplinêre-komitee verkies.<ref>{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2020/10/mpumalanga-da-leaders-jane-sithole-bosman-grobler-re-elected-unopposed|title=Mpumalanga DA Leaders Jane Sithole, Bosman Grobler re-elected unopposed|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> Sy het nie vir herverkiesing as 'n raadslid tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021 plaaslike verkiesing]] gestaan nie.<ref name="DA MP" /> Marshall is tot die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 provinsiale verkiesing]] verkies, toe die DA ses setels gewen het.<ref name="DA MP"/><ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/mpumalanga-news/news-headlines/local-news/2024/06/14/new-faces-take-the-lead-in-mpumalanga-provincial-legislature/|title=New faces take the lead in Mpumalanga Provincial Legislature|date=2024-06-14|website=Mpumalanga News|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> As die party se woordvoerder vir die Landbou, Landelike Ontwikkeling, Grond en Omgewingsake-portefeulje, het sy die [[Valke (SAPD)|Valke]] versoek om die beweerde misbruik van openbare fondse by die provinsiale departement deeglik te ondersoek nadat die agentskap in Februarie 2025 'n korrupsie-ondersoek van stapel gestuur het.<ref>{{Cite web|url=https://highveldchronicle.co.za/articles/hawks-probe-allegations-of-fraud-in-mpumalanga-agriculture-department-4415|title=Hawks probe allegations of fraud in Mpumalanga Agriculture department - Highveld Chronicle|website=highveldchronicle.co.za|access-date=2026-07-16}}</ref> In Mei 2026 het Marshall aangevoer dat geslagte van inwoners van [[Bosbokrand|Bushbuckridge]] steeds onder "sistemiese verwaarlosing" ly, wat sy aan werkloosheid, korrupsie en swak bestuur in die munisipaliteit toegeskryf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/05/27/bushbuckridge-children-trapped-in-cycle-of-poverty-says-da-mpl/|title=Bushbuckridge children 'trapped in cycle of poverty', says DA MPL|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-05-27|website=Lowvelder|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> == Persoonlike lewe en dood == Marshall was met 'n boer getroud.<ref name="News24"/> Marshall was op 15 Julie 2026 in 'n motorongeluk in [[Rustenburg]], [[Noordwes]], betrokke. Sy is na Ferncrest-hospitaal oorgeplaas, waar sy die volgende dag aan haar beserings beswyk het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/07/16/lowveld-mourns-death-of-da-mpl-tersia-marshall/|title=Lowveld mourns death of DA MPL Tersia Marshall|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-07-16|website=Lowvelder|language=en-GB|access-date=2026-07-16}}</ref> Die DA het hulde aan Marshall gebring en in 'n plasing op [[X (sosiale netwerk)|X]] geskryf dat "sy onthou sal word vir haar toegewyde diens en bydrae tot die mense van Mpumalanga." == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] r2szfie0vslhehtlpic30hcufvbpqwr 2917889 2917884 2026-07-16T22:33:41Z Lefcentreright 92804 Bygewerk 2917889 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër|naam=Tersia Marshall|orde=Lid van die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]]|termynaanvang=14 Junie 2024|termyneinde=16 Julie 2026|sterftedatum={{SDEO|1980|9|14|2026|7|16}}|geboortedatum=14 September 1980|party=[[Demokratiese Alliansie]]}} '''Tersia Marshall''' ([[14 September]] [[1980]] – [[16 Julie]] [[2026]]) was 'n Suid-Afrikaanse politikus en prokureur wat tussen 2024 en haar dood in 2026 'n lid [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] was, waar sy die [[Demokratiese Alliansie]] verteenwoordig het. Sy was tussen 2016 en 2021 'n raadslid in die [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]]. == Loopbaan == Marshall was 'n prokureur.<ref name="News24">{{Cite web|url=https://www.news24.com/everyday-hero-tersia-marshall-crusader-saved-many-from-hunger-20200717|title=Everyday Hero {{!}} Tersia Marshall: Crusader saved many from hunger|website=News24|language=en-US|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2015 het sy by die [[Demokratiese Alliansie]] aangesluit. Sy is tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016 munisipale verkiesing]] as 'n wyksraadslid in the [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref name="DA MP">{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature|title=DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2020 het Marshall beplan om haar eie regspraktyk te stig, maar die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|COVID-19-pandemie]] en die daaropvolgende inperking het haar gedwing om daardie planne uit te stel. Gedurende die vroeë maande van die pandemie het sy kos aan honger inwoners in haar kiesafdeling versprei. In Julie 2020 het ''[[News24]]'' haar as 'n "alledaagse held" beskryf vir haar werk om voedselsekuriteit in haar gemeenskap te bevorder.<ref name="News24" /> Tydens die DA se provinsiale kongres wat in Oktober 2020 gehou is, is sy as die voorsitter van die party se provinsiale dissiplinêre-komitee verkies.<ref>{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2020/10/mpumalanga-da-leaders-jane-sithole-bosman-grobler-re-elected-unopposed|title=Mpumalanga DA Leaders Jane Sithole, Bosman Grobler re-elected unopposed|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> Sy het nie vir herverkiesing as 'n raadslid tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021 plaaslike verkiesing]] gestaan nie.<ref name="DA MP" /> Marshall is tot die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 provinsiale verkiesing]] verkies, toe die DA ses setels gewen het.<ref name="DA MP"/><ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/mpumalanga-news/news-headlines/local-news/2024/06/14/new-faces-take-the-lead-in-mpumalanga-provincial-legislature/|title=New faces take the lead in Mpumalanga Provincial Legislature|date=2024-06-14|website=Mpumalanga News|access-date=2026-07-16}}</ref> As die party se woordvoerder vir die Landbou, Landelike Ontwikkeling, Grond en Omgewingsake-portefeulje, het sy die [[Valke (SAPD)|Valke]] versoek om die beweerde misbruik van openbare fondse by die provinsiale departement deeglik te ondersoek nadat die agentskap in Februarie 2025 'n korrupsie-ondersoek van stapel gestuur het.<ref>{{Cite web|url=https://highveldchronicle.co.za/articles/hawks-probe-allegations-of-fraud-in-mpumalanga-agriculture-department-4415|title=Hawks probe allegations of fraud in Mpumalanga Agriculture department - Highveld Chronicle|website=highveldchronicle.co.za|access-date=2026-07-16}}</ref> In Mei 2026 het Marshall aangevoer dat geslagte van inwoners van [[Bosbokrand|Bushbuckridge]] steeds onder "sistemiese verwaarlosing" ly, wat sy aan werkloosheid, korrupsie en swak bestuur in die munisipaliteit toegeskryf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/05/27/bushbuckridge-children-trapped-in-cycle-of-poverty-says-da-mpl/|title=Bushbuckridge children 'trapped in cycle of poverty', says DA MPL|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-05-27|website=Lowvelder|access-date=2026-07-16}}</ref> == Persoonlike lewe en dood == Marshall was met 'n boer getroud.<ref name="News24"/> Marshall was op 15 Julie 2026 in 'n motorongeluk in [[Rustenburg]], [[Noordwes]], betrokke. Sy is na Ferncrest-hospitaal oorgeplaas, waar sy die volgende dag aan haar beserings beswyk het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/07/16/lowveld-mourns-death-of-da-mpl-tersia-marshall/|title=Lowveld mourns death of DA MPL Tersia Marshall|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-07-16|website=Lowvelder|access-date=2026-07-16}}</ref> Die DA het hulde aan Marshall gebring en in 'n plasing op [[X (sosiale netwerk)|X]] geskryf dat "sy onthou sal word vir haar toegewyde diens en bydrae tot die mense van Mpumalanga." == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] 10s4yoydhgjpacyn66dnms44j7ma828 2917891 2917889 2026-07-16T22:35:34Z Lefcentreright 92804 /* Verwysings */ Bygewerk 2917891 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër|naam=Tersia Marshall|orde=Lid van die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]]|termynaanvang=14 Junie 2024|termyneinde=16 Julie 2026|sterftedatum={{SDEO|1980|9|14|2026|7|16}}|geboortedatum=14 September 1980|party=[[Demokratiese Alliansie]]}} '''Tersia Marshall''' ([[14 September]] [[1980]] – [[16 Julie]] [[2026]]) was 'n Suid-Afrikaanse politikus en prokureur wat tussen 2024 en haar dood in 2026 'n lid [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] was, waar sy die [[Demokratiese Alliansie]] verteenwoordig het. Sy was tussen 2016 en 2021 'n raadslid in die [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]]. == Loopbaan == Marshall was 'n prokureur.<ref name="News24">{{Cite web|url=https://www.news24.com/everyday-hero-tersia-marshall-crusader-saved-many-from-hunger-20200717|title=Everyday Hero {{!}} Tersia Marshall: Crusader saved many from hunger|website=News24|language=en-US|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2015 het sy by die [[Demokratiese Alliansie]] aangesluit. Sy is tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016 munisipale verkiesing]] as 'n wyksraadslid in the [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref name="DA MP">{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature|title=DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2020 het Marshall beplan om haar eie regspraktyk te stig, maar die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|COVID-19-pandemie]] en die daaropvolgende inperking het haar gedwing om daardie planne uit te stel. Gedurende die vroeë maande van die pandemie het sy kos aan honger inwoners in haar kiesafdeling versprei. In Julie 2020 het ''[[News24]]'' haar as 'n "alledaagse held" beskryf vir haar werk om voedselsekuriteit in haar gemeenskap te bevorder.<ref name="News24" /> Tydens die DA se provinsiale kongres wat in Oktober 2020 gehou is, is sy as die voorsitter van die party se provinsiale dissiplinêre-komitee verkies.<ref>{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2020/10/mpumalanga-da-leaders-jane-sithole-bosman-grobler-re-elected-unopposed|title=Mpumalanga DA Leaders Jane Sithole, Bosman Grobler re-elected unopposed|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> Sy het nie vir herverkiesing as 'n raadslid tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021 plaaslike verkiesing]] gestaan nie.<ref name="DA MP" /> Marshall is tot die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 provinsiale verkiesing]] verkies, toe die DA ses setels gewen het.<ref name="DA MP"/><ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/mpumalanga-news/news-headlines/local-news/2024/06/14/new-faces-take-the-lead-in-mpumalanga-provincial-legislature/|title=New faces take the lead in Mpumalanga Provincial Legislature|date=2024-06-14|website=Mpumalanga News|access-date=2026-07-16}}</ref> As die party se woordvoerder vir die Landbou, Landelike Ontwikkeling, Grond en Omgewingsake-portefeulje, het sy die [[Valke (SAPD)|Valke]] versoek om die beweerde misbruik van openbare fondse by die provinsiale departement deeglik te ondersoek nadat die agentskap in Februarie 2025 'n korrupsie-ondersoek van stapel gestuur het.<ref>{{Cite web|url=https://highveldchronicle.co.za/articles/hawks-probe-allegations-of-fraud-in-mpumalanga-agriculture-department-4415|title=Hawks probe allegations of fraud in Mpumalanga Agriculture department - Highveld Chronicle|website=highveldchronicle.co.za|access-date=2026-07-16}}</ref> In Mei 2026 het Marshall aangevoer dat geslagte van inwoners van [[Bosbokrand|Bushbuckridge]] steeds onder "sistemiese verwaarlosing" ly, wat sy aan werkloosheid, korrupsie en swak bestuur in die munisipaliteit toegeskryf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/05/27/bushbuckridge-children-trapped-in-cycle-of-poverty-says-da-mpl/|title=Bushbuckridge children 'trapped in cycle of poverty', says DA MPL|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-05-27|website=Lowvelder|access-date=2026-07-16}}</ref> == Persoonlike lewe en dood == Marshall was met 'n boer getroud.<ref name="News24"/> Marshall was op 15 Julie 2026 in 'n motorongeluk in [[Rustenburg]], [[Noordwes]], betrokke. Sy is na Ferncrest-hospitaal oorgeplaas, waar sy die volgende dag aan haar beserings beswyk het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/07/16/lowveld-mourns-death-of-da-mpl-tersia-marshall/|title=Lowveld mourns death of DA MPL Tersia Marshall|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-07-16|website=Lowvelder|access-date=2026-07-16}}</ref> Die DA het hulde aan Marshall gebring en in 'n plasing op [[X (sosiale netwerk)|X]] geskryf dat "sy onthou sal word vir haar toegewyde diens en bydrae tot die mense van Mpumalanga." == Verwysings == {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== *[https://www.pa.org.za/person/tersia-marshall/ Profiel op People's Assembly] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] tapamvr8kh3dfupz5em0wqkplfsi4nf 2917894 2917891 2026-07-16T22:49:04Z Lefcentreright 92804 /* Eksterne skakels */ Vertaal uit sjabloon 2917894 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër|naam=Tersia Marshall|orde=Lid van die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]]|termynaanvang=14 Junie 2024|termyneinde=16 Julie 2026|sterftedatum={{SDEO|1980|9|14|2026|7|16}}|geboortedatum=14 September 1980|party=[[Demokratiese Alliansie]]}} '''Tersia Marshall''' ([[14 September]] [[1980]] – [[16 Julie]] [[2026]]) was 'n Suid-Afrikaanse politikus en prokureur wat tussen 2024 en haar dood in 2026 'n lid [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] was, waar sy die [[Demokratiese Alliansie]] verteenwoordig het. Sy was tussen 2016 en 2021 'n raadslid in die [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]]. == Loopbaan == Marshall was 'n prokureur.<ref name="News24">{{Cite web|url=https://www.news24.com/everyday-hero-tersia-marshall-crusader-saved-many-from-hunger-20200717|title=Everyday Hero {{!}} Tersia Marshall: Crusader saved many from hunger|website=News24|language=en-US|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2015 het sy by die [[Demokratiese Alliansie]] aangesluit. Sy is tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016 munisipale verkiesing]] as 'n wyksraadslid in the [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref name="DA MP">{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature|title=DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2020 het Marshall beplan om haar eie regspraktyk te stig, maar die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|COVID-19-pandemie]] en die daaropvolgende inperking het haar gedwing om daardie planne uit te stel. Gedurende die vroeë maande van die pandemie het sy kos aan honger inwoners in haar kiesafdeling versprei. In Julie 2020 het ''[[News24]]'' haar as 'n "alledaagse held" beskryf vir haar werk om voedselsekuriteit in haar gemeenskap te bevorder.<ref name="News24" /> Tydens die DA se provinsiale kongres wat in Oktober 2020 gehou is, is sy as die voorsitter van die party se provinsiale dissiplinêre-komitee verkies.<ref>{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2020/10/mpumalanga-da-leaders-jane-sithole-bosman-grobler-re-elected-unopposed|title=Mpumalanga DA Leaders Jane Sithole, Bosman Grobler re-elected unopposed|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> Sy het nie vir herverkiesing as 'n raadslid tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021 plaaslike verkiesing]] gestaan nie.<ref name="DA MP" /> Marshall is tot die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 provinsiale verkiesing]] verkies, toe die DA ses setels gewen het.<ref name="DA MP"/><ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/mpumalanga-news/news-headlines/local-news/2024/06/14/new-faces-take-the-lead-in-mpumalanga-provincial-legislature/|title=New faces take the lead in Mpumalanga Provincial Legislature|date=2024-06-14|website=Mpumalanga News|access-date=2026-07-16}}</ref> As die party se woordvoerder vir die Landbou, Landelike Ontwikkeling, Grond en Omgewingsake-portefeulje, het sy die [[Valke (SAPD)|Valke]] versoek om die beweerde misbruik van openbare fondse by die provinsiale departement deeglik te ondersoek nadat die agentskap in Februarie 2025 'n korrupsie-ondersoek van stapel gestuur het.<ref>{{Cite web|url=https://highveldchronicle.co.za/articles/hawks-probe-allegations-of-fraud-in-mpumalanga-agriculture-department-4415|title=Hawks probe allegations of fraud in Mpumalanga Agriculture department - Highveld Chronicle|website=highveldchronicle.co.za|access-date=2026-07-16}}</ref> In Mei 2026 het Marshall aangevoer dat geslagte van inwoners van [[Bosbokrand|Bushbuckridge]] steeds onder "sistemiese verwaarlosing" ly, wat sy aan werkloosheid, korrupsie en swak bestuur in die munisipaliteit toegeskryf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/05/27/bushbuckridge-children-trapped-in-cycle-of-poverty-says-da-mpl/|title=Bushbuckridge children 'trapped in cycle of poverty', says DA MPL|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-05-27|website=Lowvelder|access-date=2026-07-16}}</ref> == Persoonlike lewe en dood == Marshall was met 'n boer getroud.<ref name="News24"/> Marshall was op 15 Julie 2026 in 'n motorongeluk in [[Rustenburg]], [[Noordwes]], betrokke. Sy is na Ferncrest-hospitaal oorgeplaas, waar sy die volgende dag aan haar beserings beswyk het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/07/16/lowveld-mourns-death-of-da-mpl-tersia-marshall/|title=Lowveld mourns death of DA MPL Tersia Marshall|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-07-16|website=Lowvelder|access-date=2026-07-16}}</ref> Die DA het hulde aan Marshall gebring en in 'n plasing op [[X (sosiale netwerk)|X]] geskryf dat "sy onthou sal word vir haar toegewyde diens en bydrae tot die mense van Mpumalanga." == Verwysings == {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== *[https://www.pa.org.za/person/tersia-marshall/ Profiel op People's Assembly] {{Vertaaluit | taalafk = en | il = Tersia Marshall }} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] seswlh7r3z1sehna7vf8dmqej6drqjp 2917895 2917894 2026-07-16T22:49:49Z Lefcentreright 92804 Verbeter 2917895 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër|naam=Tersia Marshall|orde=Lid van die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]]|termynaanvang=14 Junie 2024|termyneinde=16 Julie 2026|sterftedatum={{SDEO|1980|9|14|2026|7|16}}|geboortedatum=14 September 1980|party=[[Demokratiese Alliansie]]}} '''Tersia Marshall''' ([[14 September]] [[1980]] – [[16 Julie]] [[2026]]) was 'n Suid-Afrikaanse politikus en prokureur wat van 2024 tot haar dood in 2026 'n lid [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] was, waar sy die [[Demokratiese Alliansie]] verteenwoordig het. Sy was tussen 2016 en 2021 'n raadslid in die [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]]. == Loopbaan == Marshall was 'n prokureur.<ref name="News24">{{Cite web|url=https://www.news24.com/everyday-hero-tersia-marshall-crusader-saved-many-from-hunger-20200717|title=Everyday Hero {{!}} Tersia Marshall: Crusader saved many from hunger|website=News24|language=en-US|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2015 het sy by die [[Demokratiese Alliansie]] aangesluit. Sy is tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016 munisipale verkiesing]] as 'n wyksraadslid in the [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref name="DA MP">{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature|title=DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2020 het Marshall beplan om haar eie regspraktyk te stig, maar die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|COVID-19-pandemie]] en die daaropvolgende inperking het haar gedwing om daardie planne uit te stel. Gedurende die vroeë maande van die pandemie het sy kos aan honger inwoners in haar kiesafdeling versprei. In Julie 2020 het ''[[News24]]'' haar as 'n "alledaagse held" beskryf vir haar werk om voedselsekuriteit in haar gemeenskap te bevorder.<ref name="News24" /> Tydens die DA se provinsiale kongres wat in Oktober 2020 gehou is, is sy as die voorsitter van die party se provinsiale dissiplinêre-komitee verkies.<ref>{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2020/10/mpumalanga-da-leaders-jane-sithole-bosman-grobler-re-elected-unopposed|title=Mpumalanga DA Leaders Jane Sithole, Bosman Grobler re-elected unopposed|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> Sy het nie vir herverkiesing as 'n raadslid tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021 plaaslike verkiesing]] gestaan nie.<ref name="DA MP" /> Marshall is tot die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 provinsiale verkiesing]] verkies, toe die DA ses setels gewen het.<ref name="DA MP"/><ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/mpumalanga-news/news-headlines/local-news/2024/06/14/new-faces-take-the-lead-in-mpumalanga-provincial-legislature/|title=New faces take the lead in Mpumalanga Provincial Legislature|date=2024-06-14|website=Mpumalanga News|access-date=2026-07-16}}</ref> As die party se woordvoerder vir die Landbou, Landelike Ontwikkeling, Grond en Omgewingsake-portefeulje, het sy die [[Valke (SAPD)|Valke]] versoek om die beweerde misbruik van openbare fondse by die provinsiale departement deeglik te ondersoek nadat die agentskap in Februarie 2025 'n korrupsie-ondersoek van stapel gestuur het.<ref>{{Cite web|url=https://highveldchronicle.co.za/articles/hawks-probe-allegations-of-fraud-in-mpumalanga-agriculture-department-4415|title=Hawks probe allegations of fraud in Mpumalanga Agriculture department - Highveld Chronicle|website=highveldchronicle.co.za|access-date=2026-07-16}}</ref> In Mei 2026 het Marshall aangevoer dat geslagte van inwoners van [[Bosbokrand|Bushbuckridge]] steeds onder "sistemiese verwaarlosing" ly, wat sy aan werkloosheid, korrupsie en swak bestuur in die munisipaliteit toegeskryf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/05/27/bushbuckridge-children-trapped-in-cycle-of-poverty-says-da-mpl/|title=Bushbuckridge children 'trapped in cycle of poverty', says DA MPL|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-05-27|website=Lowvelder|access-date=2026-07-16}}</ref> == Persoonlike lewe en dood == Marshall was met 'n boer getroud.<ref name="News24"/> Marshall was op 15 Julie 2026 in 'n motorongeluk in [[Rustenburg]], [[Noordwes]], betrokke. Sy is na Ferncrest-hospitaal oorgeplaas, waar sy die volgende dag aan haar beserings beswyk het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/07/16/lowveld-mourns-death-of-da-mpl-tersia-marshall/|title=Lowveld mourns death of DA MPL Tersia Marshall|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-07-16|website=Lowvelder|access-date=2026-07-16}}</ref> Die DA het hulde aan Marshall gebring en in 'n plasing op [[X (sosiale netwerk)|X]] geskryf dat "sy onthou sal word vir haar toegewyde diens en bydrae tot die mense van Mpumalanga." == Verwysings == {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== *[https://www.pa.org.za/person/tersia-marshall/ Profiel op People's Assembly] {{Vertaaluit | taalafk = en | il = Tersia Marshall }} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] ik5jvtvrnab1qnxj6f7y1t13soo2321 2917896 2917895 2026-07-16T22:51:55Z Lefcentreright 92804 Bygewerk 2917896 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër|naam=Tersia Marshall|orde=Lid van die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]]|termynaanvang=14 Junie 2024|termyneinde=16 Julie 2026|sterftedatum={{SDEO|1980|9|14|2026|7|16}}|geboortedatum=14 September 1980|party=[[Demokratiese Alliansie]]|sterfteplek=[[Rustenburg]], Noordwes, Suid-Afrika|nasionaliteit=Suid-Afrikaner}} '''Tersia Marshall''' ([[14 September]] [[1980]] – [[16 Julie]] [[2026]]) was 'n Suid-Afrikaanse politikus en prokureur wat van 2024 tot haar dood in 2026 'n lid [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] was, waar sy die [[Demokratiese Alliansie]] verteenwoordig het. Sy was tussen 2016 en 2021 'n raadslid in die [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]]. == Loopbaan == Marshall was 'n prokureur.<ref name="News24">{{Cite web|url=https://www.news24.com/everyday-hero-tersia-marshall-crusader-saved-many-from-hunger-20200717|title=Everyday Hero {{!}} Tersia Marshall: Crusader saved many from hunger|website=News24|language=en-US|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2015 het sy by die [[Demokratiese Alliansie]] aangesluit. Sy is tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016 munisipale verkiesing]] as 'n wyksraadslid in the [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref name="DA MP">{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2024/06/da-in-mpumalanga-assembles-strong-caucus-for-seventh-provincial-legislature|title=DA in Mpumalanga assembles strong caucus for Seventh Provincial Legislature|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> In 2020 het Marshall beplan om haar eie regspraktyk te stig, maar die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|COVID-19-pandemie]] en die daaropvolgende inperking het haar gedwing om daardie planne uit te stel. Gedurende die vroeë maande van die pandemie het sy kos aan honger inwoners in haar kiesafdeling versprei. In Julie 2020 het ''[[News24]]'' haar as 'n "alledaagse held" beskryf vir haar werk om voedselsekuriteit in haar gemeenskap te bevorder.<ref name="News24" /> Tydens die DA se provinsiale kongres wat in Oktober 2020 gehou is, is sy as die voorsitter van die party se provinsiale dissiplinêre-komitee verkies.<ref>{{Cite web|url=https://mpumalanga.da.org.za/2020/10/mpumalanga-da-leaders-jane-sithole-bosman-grobler-re-elected-unopposed|title=Mpumalanga DA Leaders Jane Sithole, Bosman Grobler re-elected unopposed|website=Democratic Alliance - Mpumalanga|access-date=2026-07-16}}</ref> Sy het nie vir herverkiesing as 'n raadslid tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021 plaaslike verkiesing]] gestaan nie.<ref name="DA MP" /> Marshall is tot die [[Mpumalanga Provinsiale Wetgewer]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 provinsiale verkiesing]] verkies, toe die DA ses setels gewen het.<ref name="DA MP"/><ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/mpumalanga-news/news-headlines/local-news/2024/06/14/new-faces-take-the-lead-in-mpumalanga-provincial-legislature/|title=New faces take the lead in Mpumalanga Provincial Legislature|date=2024-06-14|website=Mpumalanga News|access-date=2026-07-16}}</ref> As die party se woordvoerder vir die Landbou, Landelike Ontwikkeling, Grond en Omgewingsake-portefeulje, het sy die [[Valke (SAPD)|Valke]] versoek om die beweerde misbruik van openbare fondse by die provinsiale departement deeglik te ondersoek nadat die agentskap in Februarie 2025 'n korrupsie-ondersoek van stapel gestuur het.<ref>{{Cite web|url=https://highveldchronicle.co.za/articles/hawks-probe-allegations-of-fraud-in-mpumalanga-agriculture-department-4415|title=Hawks probe allegations of fraud in Mpumalanga Agriculture department - Highveld Chronicle|website=highveldchronicle.co.za|access-date=2026-07-16}}</ref> In Mei 2026 het Marshall aangevoer dat geslagte van inwoners van [[Bosbokrand|Bushbuckridge]] steeds onder "sistemiese verwaarlosing" ly, wat sy aan werkloosheid, korrupsie en swak bestuur in die munisipaliteit toegeskryf het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/05/27/bushbuckridge-children-trapped-in-cycle-of-poverty-says-da-mpl/|title=Bushbuckridge children 'trapped in cycle of poverty', says DA MPL|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-05-27|website=Lowvelder|access-date=2026-07-16}}</ref> == Persoonlike lewe en dood == Marshall was met 'n boer getroud.<ref name="News24"/> Marshall was op 15 Julie 2026 in 'n motorongeluk in [[Rustenburg]], [[Noordwes]], betrokke. Sy is na Ferncrest-hospitaal oorgeplaas, waar sy die volgende dag aan haar beserings beswyk het.<ref>{{Cite web|url=https://www.citizen.co.za/lowvelder/news-headlines/local-news/2026/07/16/lowveld-mourns-death-of-da-mpl-tersia-marshall/|title=Lowveld mourns death of DA MPL Tersia Marshall|last=Dibakwane|first=Tumelo Waga|date=2026-07-16|website=Lowvelder|access-date=2026-07-16}}</ref> Die DA het hulde aan Marshall gebring en in 'n plasing op [[X (sosiale netwerk)|X]] geskryf dat "sy onthou sal word vir haar toegewyde diens en bydrae tot die mense van Mpumalanga." == Verwysings == {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== *[https://www.pa.org.za/person/tersia-marshall/ Profiel op People's Assembly] {{Vertaaluit | taalafk = en | il = Tersia Marshall }} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] dikedgb3ti44or8xpw9ulgssagihe9h 0 463865 2917881 2026-07-16T22:21:07Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Anthony Gordon | image = [[Lêer:Anthony Gordon England v Ghana 23 June 2026-017 (cropped).jpg|240px]] | caption = Gordon in 2026 | full_name = Anthony Michael Gordon | birth_date = {{birth date and age|2001|2|24|df=y}}<ref>{{cite web |last=UEFA.com |title=Anthony Gordon |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/teams/players/250117036--anthony-gordon/ |access-date=15 November 2024 |website=[[UEFA]]}}</ref> | birth_place = L...' 2917881 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Anthony Gordon | image = [[Lêer:Anthony Gordon England v Ghana 23 June 2026-017 (cropped).jpg|240px]] | caption = Gordon in 2026 | full_name = Anthony Michael Gordon | birth_date = {{birth date and age|2001|2|24|df=y}}<ref>{{cite web |last=UEFA.com |title=Anthony Gordon |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/teams/players/250117036--anthony-gordon/ |access-date=15 November 2024 |website=[[UEFA]]}}</ref> | birth_place = [[Liverpool]], [[Engeland]] | height = 1,83 m<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/23747/Anthony-Gordon/overview |title=Anthony Gordon: Overview |publisher=Premier League |access-date=23 March 2024 |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228062509/https://www.premierleague.com/players/23747/Anthony-Gordon/overview |url-status=live }}</ref> | position = Vleuel | currentclub = [[FC Barcelona|Barcelona]] | clubnumber = | youthyears1 = 2007–2012 | youthclubs1 = [[Liverpool FC|Liverpool]] | youthyears2 = 2012–2017 | youthclubs2 = [[Everton FC|Everton]] | years1 = 2017–2023 | clubs1 = [[Everton FC|Everton]] | caps1 = 65 | goals1 = 7 | years2 = 2021 | clubs2 = → [[Preston North End FC|Preston North End]] (leen) | caps2 = 11 | goals2 = 0 | years3 = 2023–2026 | clubs3 = [[Newcastle United FC|Newcastle United]] | caps3 = 111 | goals3 = 24 | nationalyears1 = 2018–2019 | nationalteam1 = Engeland o/18<!-- per http://www.englandfootballonline.com/MatchRsl/MatchRslTmU18pg7.html --> | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = Engeland o/19<!-- per http://www.englandfootballonline.com/MatchRsl/MatchRslTmU19pg2.html --> | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 2 | nationalyears3 = 2020 | nationalteam3 = Engeland o/20<!-- per http://www.englandfootballonline.com/MatchRsl/MatchRslTmU20pg2.html --> | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2021–2023 | nationalteam4 = Engeland o/21 | nationalcaps4 = 16 | nationalgoals4 = 6 | nationalyears5 = 2024– | nationalteam5 = [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] | nationalcaps5 = 25 | nationalgoals5 = 4 | club-update = 12 April 2026 | nationalteam-update = 15 Julie 2026 | years4 = 2026– | clubs4 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps4 = 0 | goals4 = 0 }} '''Anthony Michael Gordon''' (gebore [[24 Februarie]] [[2001]]) is 'n [[Engeland||Engelse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as vleuel vir die [[La Liga]]-klub [[FC Barcelona|Barcelona]] en die [[Engelse nasionale sokkerspan|Engelse nasionale span]] speel. Gordon het sy professionele loopbaan by [[Everton FC|Everton]] begin en sy senior debuut in Desember 2017 gemaak voordat hy hom in 2023 by [[Newcastle United FC|Newcastle United]] aangesluit het. In 2026 het hy by FC Barcelona aangesluit.<ref>{{cite web |title=Anthony Gordon becomes an FC Barcelona player |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4511134/anthony-gordon-becomes-an-fc-barcelona-player |publisher=[[FC Barcelona]] |access-date=29 May 2026 |date=29 May 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Anthony Gordon signs for Barcelona {{!}} NUFC |url=https://www.newcastleunited.com/en/news/anthony-gordon-signs-for-barcelona |access-date=2026-05-30 |publisher=Newcastle United F.C. |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Ornstein |first=David |last2=Ballús |first2=Pol |title=Barcelona agree €80m deal with Newcastle for Anthony Gordon |url=https://www.nytimes.com/athletic/6431483/2026/05/27/anthony-gordon-barcelona-newcastle-transfer/ |publisher=The Athletic |access-date=29 May 2026 |date=29 May 2026}}</ref> Ten spyte van sy [[Iere|Ierse]] en [[Skotte|Skotse]] afkoms, het hy op 23 Maart sy debuut vir die senior Engelse nasionale span gemaak toe hy in Engeland se 1–0-nederlaag teen [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] op [[Wembley-stadion]] begin het.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/68647860 |title=England 0–1 Brazil |first=Phil |last=McNulty |website=BBC Sport |date=23 March 2024 |access-date=23 March 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323173836/https://www.bbc.co.uk/sport/football/68647860 |url-status=live }}</ref> Op 17 November 2024 het hy sy eerste doel vir die senior nasionale span aangeteken in 'n oorwinning van 5–0 oor die [[Ierse nasionale sokkerspan|Republiek van Ierland]].<ref>{{cite web |last1=McNulty |first1=Phil |title=England 5–0 Republic of Ireland: Hosts score five in second half to earn Nations League promotion |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c98envjpj72t |website=BBC Sport |access-date=17 November 2024 |date=17 November 2024}}</ref> Hy was deel van die Engelse span by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 FIFA Wêreldbekertoernooi]], waar hy die openingsdoel in die halfeindstryd teen [[Argentynse nasionale sokkerspan|Argentinië]] aangeteken het – 'n wedstryd wat Argentinië uiteindelik met 2–1 gewen het.<ref>{{Cite web |date=2026-07-15 |title=World Cup 2026: England 1-2 Argentina - Three Lions suffer semi-final loss after stunning late turnaround by holders |url=https://www.skysports.com/football/england-vs-argentina/report/549867 |access-date=2026-07-15 |website=Sky Sports |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Gordon, Anthony}} [[Kategorie:Engelse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Lewende mense]] bpe4ds0zngebbn65ohwjc95wn9jxzqk 1 463866 2917883 2026-07-16T22:21:30Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2917883 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463867 2917890 2026-07-16T22:34:12Z Lefcentreright 92804 Kop en bladtrekke 2917890 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463868 2917892 2026-07-16T22:39:03Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Leonne Stentler | image = [[Lêer:Leonne Stentler.jpg|240px]] | caption = Stentler in 2009 | fullname = Leonne Suzanne Stentler | birth_date = {{birth date and age|1986|4|23|df=yes}} | birth_place = [[Rotterdam]], [[Nederland]] | currentclub = | clubnumber = | height = 1,78 m | position = Verdediger | youthyears1 = | youthclubs1 = sv Bolnes | youthyears2 = | youthclubs2 = RVVH | years1 = 20...' 2917892 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Leonne Stentler | image = [[Lêer:Leonne Stentler.jpg|240px]] | caption = Stentler in 2009 | fullname = Leonne Suzanne Stentler | birth_date = {{birth date and age|1986|4|23|df=yes}} | birth_place = [[Rotterdam]], [[Nederland]] | currentclub = | clubnumber = | height = 1,78 m | position = Verdediger | youthyears1 = | youthclubs1 = sv Bolnes | youthyears2 = | youthclubs2 = RVVH | years1 = 2007–2012 | clubs1 = [[ADO Den Haag (vroue)|ADO Den Haag]] | caps1 = 64 | goals1 = 4 | years2 = 2012–2015 | clubs2 = [[AFC Ajax (vroue)|AFC Ajax]] | caps2 = 28 | goals2 = 1 | nationalyears1 = 2009–2013 | nationalteam1 = [[Nederlandse nasionale vrouesokkerspan|Nederland]] | nationalcaps1 = 16 | nationalgoals1 = 0 | pcupdate = | ntupdate = }} '''Leonne Suzanne Stentler''' (gebore [[23 April]] [[1986]]) is ’n voormalige [[Nederland|Nederlandse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Sy het as verdediger vir ADO Den Haag in die [[Eredivisie vir vroue|Eredivisie]] gespeel voordat sy in 2012 na AFC Ajax verskuif het. Sy het tussen 2009 en 2013 in 16 wedstryde vir die Nederlandse nasionale vrouesokkerspan gespeel.<ref>{{cite web|title=Leonne Stentler|url=https://www.onsoranje.nl/teams/207834/speler/19290|website=|publisher=OnsOranje|language=nl|access-date=17 July 2017}}</ref> Sy werk tans as ’n sokkerontleder vir die [[Nederlandse Omroep Stichting|NOS]], die Nederlandse openbare uitsaaier, en verskyn gereeld as ’n ateljee-ontleder tydens groot internasionale toernooie, insluitend die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] en die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]].<ref>{{Cite web |date=2025-08-11 |title=NOS past uitzending samenvattingen eredivisie aan: Leonne Stentler vaker afwezig |url=https://www.ad.nl/show/nos-past-uitzending-samenvattingen-eredivisie-aan-leonne-stentler-vaker-afwezig~a5f6df320/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812081922/https://www.ad.nl/show/nos-past-uitzending-samenvattingen-eredivisie-aan-leonne-stentler-vaker-afwezig~a5f6df320/ |archive-date=2025-08-12 |access-date=2026-07-14 |website=ad.nl |language=nl}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Stentler, Leonne}} [[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] igdw9jw6l33khu8s90vzkhaxau501ia 1 463869 2917893 2026-07-16T22:39:26Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2917893 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 2 463870 2917897 2026-07-17T00:01:06Z Jackie SMG 203177 /* */ 2917897 wikitext text/x-wiki <nowiki>[[:ast:Usuariu: Jackie SMG|Jackie SMG]]</nowiki> dc9r4i9bpwruseya4bscveg8svocsuw 2917898 2917897 2026-07-17T00:01:38Z Jackie SMG 203177 /* */ 2917898 wikitext text/x-wiki [[:ast:Usuariu: Jackie SMG|Jackie SMG]] jjdslpyjnyhg89225bhuj42gnhw3ryn 0 463871 2917909 2026-07-17T07:12:20Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Derrick Luckassen | image = [[Lêer:Derrick Luckassen England v Ghana 23 June 2026-229 (cropped).jpg|240px]] | caption = Luckassen 2026 | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1995|7|3|df=yes}} | birth_place = [[Amsterdam]], [[Nederland]] | currentclub = [[Pafos FC|Pafos]] | clubnumber = 23 | height = 1,88 m | position = Sentrale verdediger | youthyears1 = {{0|0000}}–2014 | youthclubs1 = [[AZ Alkmaar|AZ]] | years1 =...' 2917909 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Derrick Luckassen | image = [[Lêer:Derrick Luckassen England v Ghana 23 June 2026-229 (cropped).jpg|240px]] | caption = Luckassen 2026 | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1995|7|3|df=yes}} | birth_place = [[Amsterdam]], [[Nederland]] | currentclub = [[Pafos FC|Pafos]] | clubnumber = 23 | height = 1,88 m | position = Sentrale verdediger | youthyears1 = {{0|0000}}–2014 | youthclubs1 = [[AZ Alkmaar|AZ]] | years1 = 2014–2017 | clubs1 = [[AZ Alkmaar|AZ]] | caps1 = 69 | goals1 = 5 | years2 = 2017–2022 | clubs2 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | caps2 = 19 | goals2 = 0 | years3 = 2018–2019 | clubs3 = → [[Hertha BSC]] (leen) | caps3 = 4 | goals3 = 0 | years4 = 2019–2021 | clubs4 = → [[RSC Anderlecht|Anderlecht]] (leen) | caps4 = 26 | goals4 = 0 | years5 = 2021 | clubs5 = → [[Kasımpaşa SK|Kasımpaşa]] (leen) | caps5 = 16 | goals5 = 0 | years6 = 2021–2022 | clubs6 = → [[Fatih Karagümrük SK|Fatih Karagümrük]] (leen) | caps6 = 20 | goals6 = 0 | years7 = 2022–2024 | clubs7 = [[Maccabi Tel Aviv]] | caps7 = 39 | goals7 = 0 | years8 = 2024– | clubs8 = [[Pafos FC|Pafos]] | caps8 = 52 | goals8 = 7 | nationalyears1 = 2012 | nationalteam1 = Nederland o/18 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2013–2014 | nationalteam2 = Nederland o/19 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2014 | nationalteam3 = Nederland o/20 | nationalcaps3 = 2 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2014–2016 | nationalteam4 = Nederland o/21 | nationalcaps4 = 9 | nationalgoals4 = 1 | nationalyears5 = 2026– | nationalteam5 = [[Ghanese nasionale sokkerspan|Ghana]] | nationalcaps5 = 3 | nationalgoals5 = 1 | pcupdate = 27 April 2026 | ntupdate = 4 Julie 2026 }} '''Derrick Luckassen''' (gebore [[3 Julie]] [[1995]]) is 'n professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as sentrale verdediger vir die [[Siprus|Sipriotiese]] klub Pafos speel. Hy is in [[Nederland]] gebore, maar verteenwoordig die [[Ghanese nasionale sokkerspan|Ghanese nasionale span]]. Hy is die halfbroer van [[Brian Brobbey]].<ref>{{cite web |title=Oh, brother! The sibling rivals lining up for different World Cup teams |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/ce3ev0v7ge4o |website=BBC Sport |access-date=2 July 2026 |date=20 June 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Luckassen, Derrick}} [[Kategorie:Ghanese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1995]] [[Kategorie:Lewende mense]] at9oarj0upv1lh3urc6svgzbbzby26l 1 463872 2917910 2026-07-17T07:13:01Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2917910 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463873 2917914 2026-07-17T07:37:38Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2917914 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Formule Een]] [[Japannese Grand Prix]]''' is op 1 November 1987 op die [[Suzuka Internasionale Renbaan]] in Suzuka, Japan gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 51 | 1:32:58.072 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]]''' | 51 | + 17.384 | 7 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{SE-VLAG}} '''[[Stefan Johansson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 51 | + 17.694 | 9 | '''4''' |- ! 4 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 51 | + 1:20.441 | 4 | '''3''' |- ! 5 | 20 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 51 | + 1:25.576 | 3 | '''2''' |- ! 6 | 11 | {{JP-VLAG}} '''Satoru Nakajima''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]]''' | 51 | + 1:36.479 | 11 | '''1''' |- ! 7 | 1 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 50 | + 1 Ronde | 2 | &nbsp; |- ! 8 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 1 Ronde | 19 | &nbsp; |- ! 9 | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-Megatron | 50 | Sonder brandstof | 12 | &nbsp; |- ! 10 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-Megatron | 50 | + 1 Ronde | 13 | &nbsp; |- ! 11 | 7 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 49 | + 2 Rondes | 8 | &nbsp; |- ! 12 (2) | 4 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 49 | + 2 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 13 | 26 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Ligier]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 48 | + 3 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 14 (3) | 29 | {{FR-VLAG}} [[Yannick Dalmas]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 47 | + 4 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 15 | 6 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet sr.|Nelson Piquet]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 46 | Enjin | 5 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 44 | Sonder brandstof | 17 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Alex Caffi]] | Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 43 | Sonder brandstof | 23 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{BR-VLAG}} [[Roberto Moreno]] | AGS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Elektriese probleem | 26 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{IT-VLAG}} Alessandro Nannini | [[Minardi]]-Motori Moderni | 35 | Enjin | 14 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Zakspeed]] | 32 | Enjin | 15 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 26 | Enjin | 10 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 16 | Enjin | 6 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{DE-VLAG}} [[Christian Danner]] | Zakspeed | 13 | Enjin | 16 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 13 | Ongeluk | 20 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{ES-VLAG}} [[Adrián Campos]] | [[Minardi]]-Motori Moderni | 2 | Enjin | 21 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 18 | &nbsp; |- ! DNS | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 0 | Ongeluk | &nbsp; | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Japannese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1987|Japan]] q2hetkuc2i5g7t3e88jgifdwnxjcdvd 2917946 2917914 2026-07-17T09:23:57Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2917946 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Formule Een]] [[Japannese Grand Prix]]''' is op 1 November 1987 op die [[Suzuka Internasionale Renbaan]] in Suzuka, Japan gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 51 | 1:32:58.072 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]]''' | 51 | + 17.384 | 7 | '''6''' |- ! 3 | 2 | {{SE-VLAG}} '''[[Stefan Johansson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 51 | + 17.694 | 9 | '''4''' |- ! 4 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 51 | + 1:20.441 | 4 | '''3''' |- ! 5 | 20 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 51 | + 1:25.576 | 3 | '''2''' |- ! 6 | 11 | {{JP-VLAG}} '''Satoru Nakajima''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]]''' | 51 | + 1:36.479 | 11 | '''1''' |- ! 7 | 1 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 50 | + 1 Ronde | 2 | &nbsp; |- ! 8 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 1 Ronde | 19 | &nbsp; |- ! 9 | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-Megatron | 50 | Sonder brandstof | 12 | &nbsp; |- ! 10 | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-Megatron | 50 | + 1 Ronde | 13 | &nbsp; |- ! 11 | 7 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 49 | + 2 Rondes | 8 | &nbsp; |- ! 12 | 4 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 49 | + 2 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 13 | 26 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Ligier]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 48 | + 3 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 14 | 29 | {{FR-VLAG}} [[Yannick Dalmas]] | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 47 | + 4 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 15 | 6 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 46 | Enjin | 5 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-Megatron | 44 | Sonder brandstof | 17 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Alex Caffi]] | Osella-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 43 | Sonder brandstof | 23 | &nbsp; |- ! NF | 14 | {{BR-VLAG}} [[Roberto Moreno]] | AGS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 38 | Elektriese probleem | 26 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{IT-VLAG}} Alessandro Nannini | [[Minardi]]-Motori Moderni | 35 | Enjin | 14 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Zakspeed]] | 32 | Enjin | 15 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 26 | Enjin | 10 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 16 | Enjin | 6 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{DE-VLAG}} [[Christian Danner]] | Zakspeed | 13 | Enjin | 16 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 13 | Ongeluk | 20 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{ES-VLAG}} [[Adrián Campos]] | [[Minardi]]-Motori Moderni | 2 | Enjin | 21 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 18 | &nbsp; |- ! DNS | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 0 | Ongeluk | &nbsp; | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Japannese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1987|Japan]] adc79r2810fav89ojqp38g1mpjzfu2d 0 463874 2917915 2026-07-17T07:43:56Z Aliwal2012 39067 . 2917915 wikitext text/x-wiki Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Formule Een]] [[Japannese Grand Prix]]''' is op 30 Oktober 1988 op die [[Suzuka Internasionale Renbaan]] in Suzuka, Japan gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team McLaren|McLaren]]-[[Honda]]''' | 51 | 1:33:26.173 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Team McLaren|McLaren]]-[[Honda]]''' | 51 | + 13.363 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 20 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 51 | + 36.109 | 10 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 51 | + 1:26.714 | 3 | '''3''' |- ! 5 | 19 | {{IT-VLAG}} '''Alessandro Nannini''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 51 | + 1:30.603 | 12 | '''2''' |- ! 6 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Judd]]''' | 51 | + 1:37.615 | 11 | '''1''' |- ! 7 | 2 | {{JP-VLAG}} [[Satoru Nakajima]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 50 | + 1 Ronde | 6 | &nbsp; |- ! 8 | 14 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | [[AGS (Formule 1)|AGS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 1 Ronde | 18 | &nbsp; |- ! 9 | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 1 Ronde | 19 | &nbsp; |- ! 10 | 15 | {{BR-VLAG}} [[Mauricio Gugelmin]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 50 | + 1 Ronde | 13 | &nbsp; |- ! 11 | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 50 | + 1 Ronde | 9 | &nbsp; |- ! 12 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 1 Ronde | 16 | &nbsp; |- ! 13 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 49 | + 2 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 14 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Julian Bailey]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 49 | + 2 Rondes | 26 | &nbsp; |- ! 15 | 24 | {{ES-VLAG}} [[Luis Perez-Sala]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 49 | + 2 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 16 | 29 | {{JP-VLAG}} [[Aguri Suzuki]] | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 48 | + 3 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 17 | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Judd]] | 48 | + 3 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | Rial-[[Ford Motor Company|Ford]] | 36 | Oorverhit | 14 | &nbsp; |- ! DNF | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-Megatron | 35 | Aansluiter | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Nicola Larini]] | [[Osella]] | 34 | Remme | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 34 | Driver ill | 5 | &nbsp; |- ! DNF | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Judd]] | 24 | Botsing | 8 | &nbsp; |- ! DNF | 36 | {{IT-VLAG}} [[Alex Caffi]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 22 | Tol | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 19 | Elektriese probleem | 4 | &nbsp; |- ! DNF | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-Megatron | 16 | Tol | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 10 | {{DE-VLAG}} Bernd Schneider | Zakspeed | 14 | Fisiek | 25 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Japannese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1988|Japan]] bgtqm79pty88330yj8epxxfvr01fwfg 2917916 2917915 2026-07-17T07:45:40Z Aliwal2012 39067 /* Uitslag */ 2917916 wikitext text/x-wiki Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Formule Een]] [[Japannese Grand Prix]]''' is op 30 Oktober 1988 op die [[Suzuka Internasionale Renbaan]] in Suzuka, Japan gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team McLaren|McLaren]]-[[Honda]]''' | 51 | 1:33:26.173 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Team McLaren|McLaren]]-[[Honda]]''' | 51 | + 13.363 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 20 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 51 | + 36.109 | 10 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 51 | + 1:26.714 | 3 | '''3''' |- ! 5 | 19 | {{IT-VLAG}} '''Alessandro Nannini''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 51 | + 1:30.603 | 12 | '''2''' |- ! 6 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Judd]]''' | 51 | + 1:37.615 | 11 | '''1''' |- ! 7 | 2 | {{JP-VLAG}} [[Satoru Nakajima]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 50 | + 1 Ronde | 6 | &nbsp; |- ! 8 | 14 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | [[AGS (Formule 1)|AGS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 1 Ronde | 18 | &nbsp; |- ! 9 | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 1 Ronde | 19 | &nbsp; |- ! 10 | 15 | {{BR-VLAG}} [[Mauricio Gugelmin]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 50 | + 1 Ronde | 13 | &nbsp; |- ! 11 | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 50 | + 1 Ronde | 9 | &nbsp; |- ! 12 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 50 | + 1 Ronde | 16 | &nbsp; |- ! 13 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 49 | + 2 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 14 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Julian Bailey]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 49 | + 2 Rondes | 26 | &nbsp; |- ! 15 | 24 | {{ES-VLAG}} [[Luis Perez-Sala]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 49 | + 2 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 16 | 29 | {{JP-VLAG}} [[Aguri Suzuki]] | Larrousse-[[Ford Motor Company|Ford]] | 48 | + 3 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 17 | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Judd]] | 48 | + 3 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! DNF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | Rial-[[Ford Motor Company|Ford]] | 36 | Oorverhit | 14 | &nbsp; |- ! DNF | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-Megatron | 35 | Aansluiter | 15 | &nbsp; |- ! DNF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Nicola Larini]] | [[Osella]] | 34 | Remme | 24 | &nbsp; |- ! DNF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 34 | Siek | 5 | &nbsp; |- ! DNF | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Judd]] | 24 | Botsing | 8 | &nbsp; |- ! DNF | 36 | {{IT-VLAG}} [[Alex Caffi]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 22 | Tol | 21 | &nbsp; |- ! DNF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 19 | Elektriese probleem | 4 | &nbsp; |- ! DNF | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-Megatron | 16 | Tol | 7 | &nbsp; |- ! DNF | 10 | {{DE-VLAG}} Bernd Schneider | Zakspeed | 14 | Fisiek | 25 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Japannese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1988|Japan]] efh1icbc7vmtgi74x65djndth7gel0m 0 463875 2917917 2026-07-17T07:49:54Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2917917 wikitext text/x-wiki Die '''[[1989 Formule Een-seisoen|1989]] [[Formule Een]] [[Japannese Grand Prix]]''' is op 22 Oktober 1989 op die [[Suzuka Internasionale Renbaan]] in Suzuka, Japan gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 19 | {{IT-VLAG}} '''Alessandro Nannini''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 53 | 1:35:06.277 | 6 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 53 | + 11.904 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 5 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 53 | + 13.446 | 7 | '''4''' |- ! 4 | 11 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Judd]]''' | 53 | + 1:44.225 | 11 | '''3''' |- ! 5 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[Martin Brundle]]''' | '''[[Brabham]]-[[Judd]]''' | 52 | + 1 Ronde | 13 | '''2''' |- ! 6 | 9 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 1 Ronde | 25 | '''1''' |- ! 7 | 15 | {{BR-VLAG}} [[Maurício Gugelmin]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 52 | + 1 Ronde | 20 | &nbsp; |- ! 8 | 10 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | + 1 Ronde | 24 | &nbsp; |- ! 9 | 21 | {{IT-VLAG}} [[Alex Caffi]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 10 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 51 | + 2 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! DQ | 1 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 53 | Gediskwalifiseer | 1 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 46 | Botsing | 2 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{IT-VLAG}} [[Stefano Modena]] | [[Brabham]]-[[Judd]] | 46 | Enjin | 9 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 43 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{JP-VLAG}} [[Satoru Nakajima]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Judd]] | 41 | Enjin | 12 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Jean Alesi]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 37 | Ratkas | 18 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Lamborghini]] | 36 | Enjin | 8 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 34 | Ratkas | 3 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Emanuele Pirro]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 33 | Botsing | 22 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Olivier Grouillard]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Enjin | 23 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 27 | Suspensie | 17 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{IT-VLAG}} [[Nicola Larini]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 21 | Remme | 10 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Brandstoflek | 26 | &nbsp; |- ! NF | 34 | {{DE-VLAG}} [[Bernd Schneider]] | Zakspeed-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] | 1 | Ratkas | 21 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{ES-VLAG}} [[Luis Perez-Sala]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Botsing | 14 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Paolo Barilla]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Koppeling | 19 | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Japannese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1989|Japan]] 8y4xo2lxz3h86vkc6nri42rud4tcjhu 2917918 2917917 2026-07-17T07:51:18Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Sport in 1989]] verwyder ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2917918 wikitext text/x-wiki Die '''[[1989 Formule Een-seisoen|1989]] [[Formule Een]] [[Japannese Grand Prix]]''' is op 22 Oktober 1989 op die [[Suzuka Internasionale Renbaan]] in Suzuka, Japan gehou. Dit was die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen. ==Uitslag== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nr. !! Renjaer !! Span !! Rondtes !! Tyd/Rede !! Rooster !! Punte |- ! 1 | 19 | {{IT-VLAG}} '''Alessandro Nannini''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 53 | 1:35:06.277 | 6 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 53 | + 11.904 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 5 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 53 | + 13.446 | 7 | '''4''' |- ! 4 | 11 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Judd]]''' | 53 | + 1:44.225 | 11 | '''3''' |- ! 5 | 7 | {{GB-VLAG}} '''[[Martin Brundle]]''' | '''[[Brabham]]-[[Judd]]''' | 52 | + 1 Ronde | 13 | '''2''' |- ! 6 | 9 | {{GB-VLAG}} '''[[Derek Warwick]]''' | '''[[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 52 | + 1 Ronde | 25 | '''1''' |- ! 7 | 15 | {{BR-VLAG}} [[Maurício Gugelmin]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 52 | + 1 Ronde | 20 | &nbsp; |- ! 8 | 10 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | + 1 Ronde | 24 | &nbsp; |- ! 9 | 21 | {{IT-VLAG}} [[Alex Caffi]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 52 | + 1 Ronde | 15 | &nbsp; |- ! 10 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 51 | + 2 Rondes | 16 | &nbsp; |- ! DQ | 1 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 53 | Gediskwalifiseer | 1 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 46 | Botsing | 2 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{IT-VLAG}} [[Stefano Modena]] | [[Brabham]]-[[Judd]] | 46 | Enjin | 9 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 43 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{JP-VLAG}} [[Satoru Nakajima]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Judd]] | 41 | Enjin | 12 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Jean Alesi]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 37 | Ratkas | 18 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Lamborghini]] | 36 | Enjin | 8 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 34 | Ratkas | 3 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Emanuele Pirro]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 33 | Botsing | 22 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Olivier Grouillard]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 31 | Enjin | 23 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 27 | Suspensie | 17 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{IT-VLAG}} [[Nicola Larini]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 21 | Remme | 10 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Brandstoflek | 26 | &nbsp; |- ! NF | 34 | {{DE-VLAG}} [[Bernd Schneider]] | Zakspeed-[[Yamaha Motormaatskappy|Yamaha]] | 1 | Ratkas | 21 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{ES-VLAG}} [[Luis Perez-Sala]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Botsing | 14 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Paolo Barilla]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Koppeling | 19 | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Japannese Grand Prix]] 4xmevyfb10yh31ozpspxrgxmfnv1ut9 0 463876 2917922 2026-07-17T08:28:40Z Aliwal2012 39067 nuwe saadjie 2917922 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Stefan Johansson at the 2026 Adelaide Motorsport Festival (028A6526).jpg|duimnael|160px|Stefan Johansson in 2026 by die Adelaide Motorsportfees.]] '''Stefan Johansson''' (gebore 8 September 1956) is 'n [[Swede|Sweedse]] voormalige renjaer en motorsportbestuurder wat tussen 1980 en 1991 in [[Formule Een]] meegeding het. Hy het sy Formule 1-debuut in 1980 met Shadow gemaak en aan 103 Grands Prix deelgeneem. Hy het 12 podiumplekke behaal en 86 punte behaal. In uithouwedrenne het Johansson die 24 Uur van Le Mans in 1997 vir Joest gewen. {{Saadjie}} [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1956]] [[Kategorie:Lewende mense]] dw0uti69q165ymcuxtwvb3lh2owz8h8 1 463887 2917956 2026-07-17T11:25:23Z Thermofan 22693 Skep besprekingsblad met sjablone 2917956 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463888 2917957 2026-07-17T11:29:31Z Thermofan 22693 Skep besprekingsblad met sjablone 2917957 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463889 2917958 2026-07-17T11:30:15Z Thermofan 22693 Skep besprekingsblad met sjablone 2917958 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463890 2917959 2026-07-17T11:30:52Z Thermofan 22693 Skep besprekingsblad met sjablone 2917959 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463891 2917960 2026-07-17T11:31:44Z Thermofan 22693 Skep besprekingsblad met sjablone 2917960 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463892 2917961 2026-07-17T11:32:23Z Thermofan 22693 Skep besprekingsblad met sjablone 2917961 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463893 2917962 2026-07-17T11:36:35Z Thermofan 22693 Aanstuur geskep. 2917962 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain]] k4n8ukfxtv0323jmww9ub6rwdbv4j2j 3 463894 2917963 2026-07-17T11:38:35Z Thermofan 22693 Skep besprekingsblad met sjablone 2917963 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} 2t2gv6f0u9bagqtwj4o9hf1eiy39exp 1 463895 2917964 2026-07-17T11:42:52Z Thermofan 22693 Skep besprekingsblad met sjablone 2917964 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463896 2917965 2026-07-17T11:43:14Z Thermofan 22693 Skep besprekingsblad met sjablone 2917965 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 463897 2917966 2026-07-17T11:43:45Z Thermofan 22693 Skep besprekingsblad met sjablone 2917966 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv