Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 278 2918219 2896735 2026-07-18T20:35:48Z ~2026-40338-47 211234 /* */ Gebruik Afrikaanse bewoording. 2918219 wikitext text/x-wiki : ''Die term “rugby” verwys hier na rugbyunie of “Rugby Union” soos wat die gebruik in Suid-Afrika is. Vir [[Rugby League]], sien gerus daar, en vir die dorp, sien [[Rugby, Warwickshire]].'' [[Lêer:General Rugby Union backplay.JPG|duimnael|300px|’n Tipiese toneel tydens ’n rugbywedstryd]] [[Lêer:Rugby pictogram.svg|duimnael|[[Piktogram]] wat rugby aandui]] '''Rugbyunie''', soms ook ''rugbyunie'' of ''vyftienmanrugby'' genoem, is ’n [[Sport|volkontakbal- en spansport]], wat in die eerste helfte van die 19de eeu in [[Engeland]] ontstaan het. Dit is genoem na sy ontstaanplek, die Rugbyskool in die dorp [[Rugby, Warwickshire|Rugby]]. Dit is saam met [[Rugbyliga]] een van twee hoofvariante in die rugbyfamilie. ’n Wedstryd word gespeel tussen twee spanne met 15 spelers elk, wat op ’n reghoekige veld probeer om in 80 minute meer punte as hul opponent aan te teken. Spelers speel met ’n eiervormige bal wat hulle in hulle hande of arms dra en hulle mag die bal slegs agtertoe of sylangs oor die veld na mekaar aangee of dit dan vorentoe skop om in die doelgebied punte aan te teken. Die opponerende span poog om die baldraer se vordering te stuit deur hom te duik of fisiek met die liggaam te keer. Wanneer die baldraer geduik is, moet hy die bal los en vind daar ’n stryd ([[#Losgemaal|losgemaal]] of ’n [[#Losskrum|losskrum]]) plaas om balbesit. In 1845 het studente by die Rugbyskool die eerste stel reëls opgestel. Ander belangrike ontwikkelinge in die rugbysport se geskiedenis was in 1895 die afkeur van Die Voetbalvereniging se reëls en in 1895 die afstigting van Rugby League. In die verlede was rugby ’n suiwer amateursport, maar in 1995 is al die beperkinge rakende die spelers se betalings opgehef, waardeur die professionele tydperk op die hoogste vlak ingelui is. [[Wêreldrugby]] (tot in 2014 die Internasionale Rugbyraad, IRR) is in 1886 as die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR) gestig en publiseer ook die reëls van die spel. Vanuit Engeland het rugby oor ’n groot deel van die wêreld versprei. Dit word veral op die [[Britse Eilande]], in [[Frankryk]], [[Oseanië]], [[Suid-Afrika]], [[Argentinië]], [[Noord-Amerika]] en [[Japan]] gespeel. Terwyl die Britte dié sport veral in die lande van die [[Britse Ryk]] gevestig het, is die vastelandse Europa en groot dele van Afrika veral deur Frankryk beïnvloed. In lande soos Engeland, [[Georgië]], [[Madagaskar]], [[Namibië]], [[Nieu-Seeland]], [[Papoea-Nieu-Guinee]], Suid-Afrika en [[Wallis]] word die een of ander rugbyvariant as ’n nasionale sport beskou. In die [[Cookeilande]], [[Fidji]], Nieu-Seeland, [[Samoa]], [[Tonga]] en Wallis is rugby die hoofsport.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.teivovo.com/history/index.html |title=Rugby History in Fiji |publisher=Teivovo |accessdate=14 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114224240/http://www.teivovo.com/history/ |archive-date=14 November 2007 |url-status=dead}}</ref> In lande van die Britse Statebond met rugby as ’n tradisionele sport vir die [[winter]]maande soos Australië, Engeland, Ierland, Namibië, Nieu-Seeland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis, dien [[krieket]] as ’n tradisionele sport vir die [[somer]]maande. Die eerste internasionale wedstryd is in 1871 op Raeburn Place in [[Edinburg]] tussen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] beslis. Die [[rugbywêreldbeker]]toernooi, wat in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] vir die eerste keer aangebied is, word al om die vier jaar beslis en is van die gewildste sportkompetisies wêreldwyd. Die [[Sesnasies-toernooi]] ([[Noordelike Halfrond]]) en [[Die Rugbykampioenskap]] ([[Suidelike Halfrond]]) is ander bekende internasionale toernooie wat jaarliks beslis word. Van die vernaamste nasionale toernooie is die Premierskap in Engeland, die Top 14 in Frankryk, die Mitre 10-beker in Nieu-Seeland, die [[Japan Rugby League One]] en die [[Curriebeker]] in Suid-Afrika. Belangrike transnasionale klubtoernooie sluit in die [[Verenigde Rugbykampioenskap]] met spanne uit Ierland, Italië, Skotland, Suid-Afrika en Wallis, asook [[Superrugby]] (tans slegs in Oseanië). Rugbywedstryde is al tydens internasionale sporttoernooie soos die [[Olimpiese Somerspele 1900]] in [[Parys]], die [[Olimpiese Somerspele 1908]] in [[Londen]], die [[Olimpiese Somerspele 1920]] in [[Antwerpen]] en die [[Olimpiese Somerspele 1924]] in Parys beslis. [[Sewesrugby]] is in 1998 by die program van die [[Statebondspele]] opgeneem en vorm sedertdien deel van dié toernooi. Sewesrugby behoort ook sedert die [[Olimpiese Somerspele 2016]] in [[Rio de Janeiro]] tot die Olimpiese sportsoorte en is ook tydens die [[Olimpiese Somerspele 2020]] in [[Tokio]] en die [[Olimpiese Somerspele 2024]] in Parys aangebied. == Spanne en posisies == {{Hoofartikel|Spelerposisies in rugby}} Elke span begin die wedstryd met 15 spelers op die veld en sewe of agt plaasvervangers.<ref name="span">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/3 |title=Span |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Span bevat agt voor- en sewe agterspelers. Vir elke posisie word daar verskillende fisiese en tegniese vaardighede benodig, waarvolgens na rugby soms as ’n spel vir alle “liggaamsvorms en -groottes” verwys word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://passport.worldrugby.org/index.php?page=beginners&p=10 |title=The positions |werk=A Beginner's Guide to Rugby Union |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |accessdate=25 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190825234502/https://passport.worldrugby.org/index.php?page=beginners&p=10 |archive-date=25 Augustus 2019}}</ref> [[Lêer:09-09-07 112.jpg|duimnael|Die voorspelers is in die skrum, terwyl die agterspelers oor die veld versprei is]] {{Spelerposisies in rugby}} === Voorspelers === Die hoofrol van die voorspelers is om balbesit te wen en vir die span te behou. Hulle het ’n belangrike rol tydens die duik van opponente en in die losskrum. Die spelers op die posisies is meestal groter en kragtiger as al die ander; hulle is by die skrum en die lynstaan betrokke.<ref name="pos">{{en}} {{cite web |url=https://www.offload-rugby.co.uk/who-plays-where-in-a-rugby-union-team-the-positions |title=Who plays where in a rugby union team: the positions |publisher=Offload |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 5 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705033215/https://www.offload-rugby.co.uk/who-plays-where-in-a-rugby-union-team-the-positions |url-status=dead }}</ref> Hulle word dikwels pak genoem, veral in ’n skrum.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/statsguru/rugby/page/97263.html |title=Rugby glossary |publisher=ESPNscrum |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die voorryspelers bestaan uit twee [[stut]]te en die [[haker]]. Die stutte se rol is om die spanmaats in die skrum en die lynstaan te ondersteun en die losskrum met hul krag vorentoe aan te beweeg. Die haker vervul ’n sleutelposisie in die aanvallende en verdedigende spel; hy herwin die bal in ’n skrum en gooi die bal tydens ’n lynstaan in. Die tweederyspelers bestaan uit twee [[Slot (rugby)|slotte]], die grootste spelers in die span. Hulle hoofrol is om tydens ’n lynstaan na die bal te spring – dikwels ondersteun deur die ander voorspelers – en dan die gegooide bal te vang of dit vir die eie span te wen. Hulle het ook ’n belangrike taak in die skrum, aangesien hulle by die voorryspelers inskakel en die skrum vorentoe aanstoot.<ref name="pos" /> Die [[losvoorspeler]]s bestaan uit twee flanke en die [[agsteman]]. Die vleuelposisies vorm in die skrum die derde ry en hulle is oor die algemeen die vinnigste voorspelers in die spel. Hul hoofrol is om balbesit te wen. Die agsteman staan tussen die twee flanke in die agterste ry van die skrum. Sy rol is dit om die bal vas te maak, nadat dit deur die voorry agtertoe gegooi is, en tydens die aanvallende fases dien hy as ’n skakel tussen die voor- en die agterspelers.<ref name="pos" /> === Agterspelers === Die rol van die agterspelers is om moontlikhede vir die aantekening van punte te skep en uit te buit. Hulle is oor die algemeen kleiner, vinniger en ratser as die voorspelers. Van hulle word ook beter vaardighede wat betref skoppe en die hantering van die bal verwag.<ref name="pos" /> Die [[skrumskakel]] en die [[losskakel]] vorm die skakelpaar. Die skrumskakel is as ’n skakel tussen die voor- en agterspelers dikwels in die middelpunt van die spel. Hy vorm meestal die eerste agterlyn en staan agter elke skrum om die bal vir sy span te wen. Die losskakel is deurslaggewend vir ’n span se wedstrydplan en hy vorm die span se beheersentrum. Hy moet beslissend kan optree en oor leierseienskappe beskik. Baie spelers op dié posisie doen vry- en strafskoppe.<ref name="pos" /> Die driekwartlyn behels vier spelers. Die [[senter]]s probeer om aanvallende spelers te stuit, terwyl hulle gedurende aanvallende spel hulle op hul spoed en krag staatmaak om die opponent se verdediging te klop. Die [[vleuel]]s staan veral weerskante die agterlyn. Hulle is oor die algemeen die spelers wat skuiwe afsluit en [[Drie (sport)|drieë]] druk. Hulle is oor die algemeen die vinnigste spelers in die span en kan derhalwe duikslae ontwyk. Die [[heelagter]] staan meters agter die agterlyn. Hy ontvang enige diep opposisieskoppe en begin teenaanvalle. Hy moet oor goeie vangvermoë en akkurate skopvermoë beskik.<ref name="pos" /> == Reëls van die spel == === Speelveld === [[Lêer:Rugby field.svg|duimnael|Diagram van ’n rugbyveld met merke en afstande (in meter)]] Die speelperk bestaan uit die speelveld, die aan weerskante aansluitende doelgebied en die omringende area. Die speelveld en die doelgebied vorm saam die speelgebied. ’n Tipiese speelgebied is 100&nbsp;m lank en 70&nbsp;m breed. Afhangende van die spesifieke terrein se vereistes kan die lengte ook net 94&nbsp;m en die breedte 68&nbsp;m wees.<ref name="veld">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/1 |title=Die veld |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Hierdie buigsaamheid maak dit moontlik om byvoorbeeld [[sokker]]- of [[Rugby League]]-stadions in te span. Die speelgebied word deur ’n soliede middellyn in twee gedeel, wat loodreg na die kantlyne loop. ’n 50&nbsp;cm-lyn sny die middellyn loodreg en merk die gebied, waarvandaan afgeskop word. Die gebied tussen die doelgebied en die middellyn word helftes genoem. Buitendien is daar twee soliede lyne loodreg na die kantlyne, wat 22&nbsp;m van albei doelgebiede weg is en 22-meter-lyne genoem word. Aan weerskante van die speelveld is ’n gebied, wat deur die kantlyne, die doellyn en die 22-meter-lyn omring word, maar dit nie insluit nie.<ref name="veld" /> In albei helftes is bykomende stippellyne met ’n lengte van vyf meter, wat elkeen ’n spesifieke gebied makeer: * 10-meter-lyne: Stippellyne tien meter weerskante die middellyn en parallel met dié gee die minimumafstand wat ’n span teenoor die ander, wat die afskop uitvoer, moet inneem.<ref name="skoppe">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/12 |title=Afskoppe en skoppe om spel te hervat |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> * 5-meter-lyne: Stippellyne wat vyf meter die speelveld inkom en parallel met die middellyn loop. ’n Skrum mag nie nader as by dié lyn na die doelgebied beweeg nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://assets.usarugby.org/docs/refereeing/referee-terms.pdf |title=Referee terms |publisher=[[VSA Rugby]] |pages=3 |format=PDF, 371&nbsp;kB |accessdate=16 Junie 2022 |archive-date=27 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227173318/https://assets.usarugby.org/docs/refereeing/referee-terms.pdf |url-status=dead }}</ref> * 15-meter-lyne: Stippellyne 15 meter weerskante die middellyn en parallel met dié makeer saam met die 5-meter-lyne die gebied, waar die spelers die lynstaan moet vorm.<ref name="lynstaan">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/18 |title=Grens, vinnige ingooi en lynstaan |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> * Buitendien word die gebied tussen die twee loodregte 5-meter-lyne (d.w.s. vyf meter van albei kantlyne en vyf meter van albei doellyne) skrumsone genoem. As ’n strafbare handeling buite die gebied plaasvind en die ander span wil skrum, verskuif die skeidsregter die skrum na die gebied.<ref name="veld" /><ref name="skrum">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/19 |title=Skrum |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Anders as in sokker, waar advertensies op die speelveld streng verbode is,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theifab.com/laws/latest/the-field-of-play/#the-goal-area |title=Law 1: The field of play |publisher=Internasionale Sokkerverenigingsraad |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> word borgkentekens op die grasoppervlak toegelaat. Klubs, professionele ligas en toernooie gebruik dié moontlikheid as ’n bykomende bron van inkomste, veral tydens televisie-uitsendings. Om die oppervlak te spaar, verfkoste te besnoei en om verfvlekke op die spelers se truie en vel te voorkom word die [[toegevoegde werklikheid]]-tegnologie al hoe meer pleks van die verf van die oppervlak ingespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportingnews.com/au/rugby/news/bledisloe-cup-wallabies-all-blacks-advertising-japan-world-cup/8x1jomcfxdha1iptpif43uvl6 |title=Bledisloe Cup 2018: 'Annoying' on-field advertising causes major distraction for television viewers |publisher=The Sporting News |author=Michael Di Lonardo |date=27 Oktober 2018 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Doelgebied en omringende area === [[Lêer:Rugby Posts at Guildford Rugby Club.jpg|duimnael|Doelpale met opgestopte kussings]] Die doelgebiede is agter die doellyne en stem ooreen met die doelgebied in [[Amerikaanse voetbal]]. Hulle moet tussen 6 en 22&nbsp;m diep wees en oor die speelveld se hele breedte strek.<ref name="veld" /> ’n Bal wat deur ’n aanvallende speler in die gebied onder beheer gedruk word, word as ’n drie [[Drie (sport)|drie]] erken, tensy voor die proses ’n reël oortree is of die speler die kantlyn geraak het, terwyl hy in balbesit was.<ref name="punte" /> Die omringende area, wat die speelveld en die doelgebied omring, is die uit. Wanneer die bal of ’n speler die kantlyn raak, word aan die opponent op die punt van die kantlyn, waar hy uit is, ’n lynstaan toegeken. ’n Uitsondering is, as die bal nie van die speeloppervlak gehop het nie, voordat dit uit is. In dié geval vind ook ’n lynstaan plaas, maar parallel met die skopplek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2005/jan/14/sixnations2005.sixnations |title=Rugby jargon-buster |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Jones |date=14 Januarie 2005 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die omringende area moet ten minste vyf meter van die speelgebied af vry wees van struikelblokke en swaar, soliede voorwerpe wat ’n gevaar vir spelers kan inhou.<ref name="veld" /> In die omringende area is daar 14 vlagpale, elkeen met ’n minimumhoogte van 1,2&nbsp;m. Vlagpale is by elke snypunt van sekere lyne of makeer ander bepaalde afstande. Die doelpale (soms met ’n vlaggie bo-op) staan op ’n geveerde of andersins sagte basis en is met ’n skuimkussing gepolster.<ref name="veld" /> === Doelpale === Die doelpale is H-vormig en in die middel van die doellyne weerskante die speelveld. Dit bestaan uit twee vertikale pale, dié is gemaak van staal of ’n ander metaal, soms ook hout of plastiek, 5,6&nbsp;m uitmekaar en word deur ’n dwarsbalk drie meter bo die grond verbind. Die pale het ’n minimumhoogte van 3,4&nbsp;m (hoewel baie hoër pale algemeen is). Die pale se onderkant is meestal van pasgemaakte stoffering voorsien om spelers teen beserings te beskerm wanneer hulle in aanraking kom met die pale.<ref name="veld" /> === Aanteken van punte === [[Lêer:ST vs CAB - 15h00.38-4.jpg|duimnael|’n Drie word gedruk]] Punte kan aangeteken word deur ’n [[Drie (sport)|drie]], ’n daaropvolgende doelskop, ’n strafskop of ’n skepdoel. Die daarby aangetekende aantal punte is oor die dekades heen herhaaldelik aangepas, mees onlangs in 1992. In dié proses het die belangrikheid van drieë teenoor die ander moontlikhede vir die aanteken van punte steeds toegeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/scoring.htm |title=Scoring through the ages |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Drie word gedruk wanneer die bal in die opponent se doelgebied (op of agter die doellyn) se grond gedruk word. Die uitvoerende speler moet die bal in sy hande hou, wanneer hy dit onder beheer op die grond druk (een hand is voldoende). Om die bal op die grond te gooi is egter nie genoeg nie en word nie erken nie. As die [[skeidsregter]] meen dat vuilspel deur die opponent ’n waarskynlike drie verhinder het, mag hy aan die aanvallende span ’n strafdrie toeken. Deur ’n suksesvol gedrukte drie word vyf punte aangeteken.<ref name="punte">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/8 |title=Aanteken van punte |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Wanneer ’n speler die bal in sy span se doelgebied druk word dit “doodgedruk” (geneutraliseer) en die opponent kry geen punte nie. Trouens is daar geen “[[eie doel]]” nie.<ref name="skoppe" /> Ná die suksesvolle druk van ’n drie mag vir ’n doelskop van nog twee punte gemik word. Hiervoor moet die bal oor die dwarsbalk tussen die twee pale geskop word. Die doelskop word van binne die speelveld op ’n lyn deur die plek waar die drie aangeteken is, parallel met die kantlyne geneem. Vir die skop word die bal op die grond gestel. Die skopper het vir die uitvoering van die skop 90 sekondes tyd.<ref name="punte" /> Vir ’n skepdoel tussen die pale in oop speel word drie punte toegeken.<ref name="punte" /> Ten slote kan die skeidsregter ná ’n oortreding aan die opponent ’n strafskop toeken. Die span wat skop mag die bal óf na die omringende area skop vir ’n gebiedsvoordeel óf poog om met ’n geplaaste skop drie punte aan te teken. Indien die bal geskop sal word, word dit effens skuins op ’n skopring gestel om dit te stabiliseer.<ref name="punte" /> === Die spel === [[Lêer:USO - Saracens - 20151213 - Owen Farrell 4.jpg|duimnael|’n Strafskop word uitgevoer]] Wedstryde word in twee helftes van 40 minute elk verdeel, met ’n rustyd van 15 minute tussenin. Ná die rustyd verander die spanne van kante. Onderbrekings vir die versorging van spelerbeserings of ’n dissiplinêre optrede deur die skeidsregter tel nie as speeltyd nie, waarvolgens die tydsverloop oor die algemeen meer as 80 minute is. Die skeidsregter hou die tyd, maar hy word veral by die meeste professionele toernooie deur ’n amptelike tydhouer ondersteun. As die tyd uitloop terwyl die bal nog in spel is, sal die spel voortgaan totdat die bal “dood” is (d.w.s. ’n situasie ontstaan waar ’n fase andersins herskeduleer sou word). Hieronder tel die aantekening van punte, ’n oortreding of die doodskop van die bal. Eers daarna blas die skeidsregter die eindfluitjie en beëindig die halftyd of die wedstryd. As hy ’n straf- of vryskop toeken word die spel voortgesit.<ref name="tyd">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/5 |title=Tyd |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Aan die begin van die wedstryd gooi die spankapteins en die skeidsregter ’n munt om te bepaal watter span die wedstryd afskop. Die wedstryd begin met ’n skepskop, waarna die spelers die bal in die opponent se gebied naloop, terwyl die ander span poog om die bal te wen en aan te speel. Vir ’n skepskop moet die bal voor die skop met die voet van die grond hop. As die bal nie die 10-meter-lyn bereik nie het die opponent twee moontlikhede: ’n verdere afskop of ’n skrum in die middel van die middellyn.<ref name="skoppe" /> Gedurende uitklopfases van sekere toernooie is daar twee periodes van [[ekstra tyd]] vir tien minute elk (met ’n rustyd van vyf minute tussenin), as daar na tagtig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is. As daar dan steeds geen wenner is nie word daar vir tien minute gespeel in ’n uitklopformaat, waar die eerste span wat daarin slaag om punte aan te teken wen. As daar steeds nie ’n wenner is na 120 minute nie word die wenner bepaal deur ’n stelskopkompetisie.<ref name="tyd" /> === Aangee en skop === [[Lêer:New Zealand national rugby 20191101b1.jpg|duimnael|Aangee van die bal]] Die bal mag net sywaarts of agtertoe aangegee word, maar nie vorentoe nie. Die bal mag op drie maniere vorentoe beweeg word: deur dit te skop, deur ’n speler wat met die bal in die hand hardloop of in ’n skrum of losgemaal. Net die baldraer mag geduik of met die liggaam gekeer word. Indien ’n speler die bal aanslaan, word die wedstryd op die plek met ’n skrum voortgesit. Dit is ook die geval, as die aanslaan nie doelbewus gebeur het nie, byvoorbeeld as die bal die liggaam tref.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/11 |title=Aanslaan of vorentoe aangee |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Elke speler mag die bal vorentoe skop vir ’n gebiedsvoordeel. As ’n speler êrens in die speelveld die bal indirek doodskop, nadat dit van die speeloppervlak gehop het, vorm die lynstaan by die plek waar die bal uit is. As die speler die bal binne sy eie 22-meter-lyn direk doodskop (sonder dat dit gehop het), het die opponent die lynstaan by die plek, waar die bal uit is. As die bal van ’n speler buite sy eie 22-meter-lyn direk doodgeskop word, vorm die lynstaan by die plek, waarvandaan die speler geskop het.<ref name="lynstaan" /> === Die bal onderskep === [[Lêer:Rugby tackle cropped.jpg|duimnael|upright|’n Rugbyspeler ontsnap ’n duikslag tydens ’n rugbywedstryd in Wilmington, VSA]] Die verdedigende span beoog om die baldraer te stuit, deur hom grond toe te bring (met ’n duikslag, dikwels gevolg deur ’n losskrum) of om vir die bal te kompeteer, terwyl die baldraer op sy voete is. Dit word 'n afbreek genoem en hiervoor is sekere reëls van toepassing. ’n Speler mag ’n baldraende opponent duik, deur hom vas te hou, terwyl hy hom grond toe bring. ’n Speler wat grond toe is mag nie die bal vashou nie en hy moet dit vrygee, waarna dit deur ’n ander speler opgetel kan word.<ref name="vuilspel">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/9 |title=Vuilspel |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Losgemaal (sien ondertoe) vorm as ’n opponent ’n baldraer vashou, maar die baldraer op sy voete bly staan. Sodra minstens een speler van elke span saambind, word dit ’n losgemaal genoem.<ref name="losgemaal">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/16 |title=Losgemaal |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Losskrum is soortgelyk aan die losgemaal, maar in dié geval is die bal grond toe gebring en minstens drie aanvallende spelers het op die grond gebind om die bal te verower.<ref name="losskrum">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/15 |title=Losskrum |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Tussen die eie 22-meter-lyn en die doellyn mag ’n speler, wat ’n skop deur die opponent skoonvang, sonder dat dit ná die skop die grond geraak het, ’n vryskop vir sy eie span opeis deur “merk!” te roep.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/17 |title=Skoonvang |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Vastespel === Verskeie vorme van vastespel vind plaas, hoofsaaklik: ==== Afskoppe ==== [[Lêer:Italian kickoff.jpg|duimnael|Italië skop af teen Skotland in die Sesnasies-toernooi. Let op na die Italiaanse spelers agter hul skopper]] Aan die begin van die twee wedstrydhelftes skop een span die bal af. Daar word met die gooi van ’n muntstuk bepaal wie eerste gaan afskop. Die afskop vind plaas wanneer ’n speler van die een span ’n skepskop vanaf die middellyn neem. Die reëls bepaal dat die bal ten minste tien meter ver moet trek voordat dit die grond raak. ’n Algemene taktiek van die span wat afskop is om die bal so hoog as moontlik te skop en dit nét oor die tien-meter stippellyn te laat val. Dit gee dan vir die skoppende span ’n kans om vir die bal te kompeteer of om dit te vang voordat die verdedigers dit kan vang. ’n Alternatiewe strategie is dikwels om die bal diep in die opponente se gebied in te skop, om sodoende soveel moontlik gebiedsvoordeel te verkry. ’n Kwartlynafskop kan ook plaasvind. Dit word toegeken wanneer die aanvallende span die bal in die doelgebied inskop en die verdedigende span die bal dooddruk. Indien die bal deur die aanvallers oor die doellyn geskop word en dit hou aan rol tot oor die doodlyn, het die verdedigende span die keuse van ’n kwartlynafskop of ’n skrum op die plek vanwaar die aanvallende span die bal geskop het. Die kwartlynafskop mag vanaf enige punt op (of agter) die kwartlyn waargeneem word. Nota: In rugby, anders as sokker, word die wit kantlyne op die speelveld geag as buite spel te wees. As ’n speler dus op die lyn staan of daaraan raak sonder om daarbuite te trap word daar steeds bepaal dat hy uitgetrap het. ==== Duik ==== [[Lêer:Schoolkids doing a rugby tackle.jpg|duimnael|’n Rugbyduik: duikslae moet onder die nek wees met die doel om die baldraende speler te belemmer of grond toe te bring]] ’n Speler mag ’n opponent duik wat die bal dra deur hom vas te hou terwyl hy hom grond toe dwing. As ’n baldraer deur ’n opponent vasgehou word maar steeds voorwaartse momentum het, mag hy vorentoe oor die doellyn gly om ’n drie aan te teken. As ’n speler se knie of die bal die grond raak is dit genoeg om die speler as geduik te ag. ’n Geduikte speler moet die bal los en die speler wat die duikslag uitgevoer het moet hom ook uitlos en wegbeweeg om sodoende die bal beskikbaar te stel sodat ’n losskrum kan plaasvind. Indien ’n baldraer vasgehou word maar nie op die grond vasgehou word nie, word dit nie as ’n duikslag beskou nie en word daar normaalweg ’n [[#Losgemaal|losgemaal]] gevorm. Spelers sal dikwels doelbewus grond toe gaan eerder as om toe te laat dat daar ’n losgemaal vorm om voordeel te trek uit die reëls wat losskrums en losgemale beheer. Wanneer ’n speler grond toe gegaan het en daar ten minste twee ander spelers is, wat oor die bal stoot (gewoonlik deur aanmekaar by die skouers te bind in ’n poging om die bal te wen) word dit as ’n losskrum geag. Geen speler mag verby die agterste voet van hul spanlede beweeg tensy hulle aan die losskrum gebind is nie. As ’n speler dit doen en aan die spel deelneem deur byvoorbeeld aan die bal te raak, word hy as onkant geag. Die losskrum word gewoonlik beëindig wanneer ’n speler in die losskrum ’n houvas op die bal kan kry om selfs daarmee te hardloop of dit uit te gee (of as die skrumskakel dit onder die voete van die agterste spelers in die losskrum kan optel). Die span wat nie balbesit het nie word toegelaat om aktief mee te ding in ’n losgemaal om balbesit deur dit uit die baldraer se hande uit te ruk. Dit is daarom gewoonlik makliker om balbesit in ’n losskrum te behou (waar die opponente nie aan die bal mag raak nie) as in ’n losgemaal. ’n Losskrum laat ’n span ook gewoonlik toe om die bal vinniger te wen en dan weer daarmee te beweeg en sodoende weer ’n volgende aanval te loods voordat hulle opponente tyd het om te herorganiseer. Daar is ’n aantal reëls wat bepaal hoe ’n duikslag uitgevoer mag word, die mees noemenswaardige daarvan is dat ’n speler nie toegelaat word om iemand bo die skouers vas te vat nie (die nek en kop is buite die reëls) en verder moet die duiker ’n poging aanwend om sy arms om die speler te vou om sy duikslag te voltooi. Dit is onwettig om ’n speler met die voet of ’n been te pootjie, maar hande mag ingespan word (in die algemene taal na verwys as skaapvang of ’n skapie). ’n Speler wat die bal dra, mag nie deur ’n verdediger met ’n boorvat grond toe gebring word nie, met ander woorde, jy mag nie jou opponent gevaarlik omdop grond toe nie.<ref name="vuilspel" /> ==== Losskrum ==== [[Lêer:2011-03-12 Rugby ITA - FRA 6 Nations scrum (cropped).jpg|duimnael|’n Losskrum tydens die wedstryd van Italië teen Frankryk tydens die Sesnasies-toernooi in 2011]] ’n Losskrum is ’n stryd om balbesit. Wanneer ’n speler geduik word, moet hy asook die duiker die bal laat gaan en poog om uit die pad te beweeg. Die eerste speler(s) wat by die los bal aankom van watter span ook al mag dan die bal optel; sodra daar egter meer as een speler aanmekaar gebind het met die bal by hul voete word dit beskou as ’n losskrum en mag ander spelers slegs aan die spel deelneem as hulle dit vanuit hul eie gebied doen. In ’n losskrum mag geen speler sy hande gebruik om die bal te wen nie, maar moet elke span probeer om die ander span terug te stoot en die bal met hulle voete na hulle kant toe terug te hak waar dit dan deur die skrumskakel of agterste speler in die losskrum (mag nie meer gebind wees nie) opgetel kan word. Spelers in ’n losskrum mag nie doelbewus gaan lê nie. Indien die bal vassteek in die losskrum ken die skeidsregter die vaste skrum toe aan die span wat vorentoe beweeg het.<ref name="losskrum" /> Die meeste oortredings kom normaalweg in die losskrums voor. Spelers probeer dikwels die terugwen van die bal deur die opponente te vertraag of om dit vinniger vir hulself te wen deur onwettiglik van hulle hande gebruik te maak, op die bal te lê, of deur doelbewus te gaan lê. Sulke oortredings word dan deur die toekenning van ’n strafskop aan die ander span gestraf.<ref name="losskrum" /> As die aanvallende span op ’n wettige wyse balbesit sou verloor hetsy deurdat die aanvallende speler die bal laat val het of deur die toedoen van ’n verdedigende speler wat die bal by hom afneem dan word daar gesê dat die balbesit “omgekeer” is. Ná die omgekeerde balbesit hou die spel weer aan behalwe dat die aanvaller/verdediger rolle van die spanne nou verander het.<ref name="losskrum" /> ==== Losgemaal ==== [[Lêer:All Black maul vs Springboks Tri nations 2011-07-30.JPG|duimnael|Die All Blacks se losgemaal teen die Springbokke tydens die Drienasiereeks in 2011]] ’n Losgemaal vorm as die baldraer vasgehou word en ’n speler van beide kante aan hom bind. Die opponent probeer om die bal by hom weg te raap en sy medespeler sal probeer om hom vorentoe te stoot. Wanneer ’n losskrum eers gevorm het mag ander spelers ook aansluit by die losgemaal maar moet hulle, net soos in die geval van ’n losskrum, dit vanaf hulle eie kant doen. As die losgemaal ophou om vorentoe te beweeg, ken die skeidsregter ’n skrum toe aan die span wat nie in balbesit was toe die losgemaal begin het. ’n Taktiek wat dikwels hier gebruik word om gebiedsvoordeel te verkry sonder om balbesit te verloor deurdat die losgemaal tot stilstand gedwing word, is om die bal in die losgemaal agtertoe aan te gee tot in die hande van ’n speler agter in die losgemaal, hy sal dan om die kant van die losgemaal rol om ’n nuwe losgemaal aan die gang te sit. Dit is teen die reëls (om veiligheidsredes) om die losgemaal af te trek grond toe. Skeidsregters is bewus daarvan dat baie spanne sal probeer om ’n losgemaal te stop deur dit doelbewus te laat val en hulle hou daarom die beweging met valkoë dop.<ref name="losgemaal" /> ==== Lynstaan ==== [[Lêer:ST vs LOU - 21.jpg|duimnael|’n Lynstaan]] Wanneer die bal uit is ken die skeidsregter ’n lynstaan teen die span aan, wat die bal laaste geraak het. Die voorspelers van elke span staan dan in twee lyne ’n meter uitmekaar, 5 tot 15 meter vanaf die kantlyn. Die bal word van die kantlyn in die lynstaan tussen die voorspelers wat opgery het ingegooi deur ’n speler van die span wat die span nie uit gespeel het nie. As die bal vanaf ’n strafskop uit is, word die ingooi aan die span wat geskop het toegeken, indien nie, word die ingooi aan die ander span toegeken.<ref name="lynstaan" /> Albei spanne poog om die bal te herwin en die spelers mag spelers ’n spanmaat lig of ondersteun. ’n Springer kan eers geduik word as hy weer veilig geland het. Hierby is net kontak van skouer tot skouer wettig; ’n opsetlike oortreding word as ’n gevaarlike spel beskou en gestraf met ’n strafskop.<ref name="lynstaan" /> ==== Skrum ==== [[Lêer:December 1, 2012 Stade toulousain vs ASM 1899.JPG|duimnael|’n Skrum]] ’n Skrum is ’n manier om die spel na ’n kleiner oortreding veilig en billik voort te sit. Skeidsregters ken gewoonlik skrums toe vir aanslane, waar ’n speler die bal vorentoe laat val het, of vir oortredings wat nie doelbewus gepleeg word nie, wanneer ’n speler die bal in sy eie doelgebied dooddruk, wanneer ’n speler speelkant (aan- of onkant) is of die bal in ’n losskrum of losgemaal gevang word en daar geen realistiese kans is om dit te herwin nie. As ’n strafskop toegeken word vir ’n ernstiger oortreding, kan die span waaraan dit toegeken is, kies om eerder die skrum as die strafskop te neem. Dit word dan gewoonlik gedoen wanneer die aanvallende span naby die opponent se doellyn is en wil probeer om die opponent se voorspelers almal op een punt bymekaar te trek om hulle agterlyn meer spasie te gee of as hulle glo dat hulle, hul opponent oor die doellyn kan stoot om sodoende ’n “oorstootdrie” aan te teken.<ref name="skrum" /> ’n Skrum word gevorm deur die agt voorspelers van elke span wat hurk en in drie lyne opry, voordat hulle by die opponent inskakel. Die voorry bestaan uit twee stutte weerskante die haker.<ref name="skrum" /> Die tweede ry bestaan uit elk twee slotte en twee flanke. Die agsteman vorm die agterry. Na hierdie opstelling word as ’n 3-4-1-formasie verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rules_and_equipment/4205334.stm |title=Forming a scrum |publisher=[[BBC]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Sodra die skrum gevorm het, gooi die skrumskakel van die nieoortredende span die bal in die spasie tussen die twee voorrye in, die sogenaamde “tonnel”. Die twee hakers kompeteer dan om die bal deur die bal met die voete agterna te haak, terwyl albei spanne poog om die opponent agterna te stoot om die bal te wen. Die span wat die bal verower kan die bal óf onder hul voete hou en die opponent vir meer gebiedsvoordeel verder stoot óf die bal na die agterry beweeg, waar dit deur die agsteman of die skrumskakel opgetel word.<ref name="skrum" /> === Wedstrydbeamptes en oortredings === [[Lêer:Ben O'Keeffe.jpg|duimnael|upright|’n Skeidsregter wys ’n 10-minute-tydstraf]] Daar is drie wedstrydbeamptes, die skeidsregter op die speelgebied en twee assistente of grensregters weerskante die veld. Laasgenoemde is veral verantwoordelik om aan te dui wanneer die bal of die spel in die grens of doelgrens beweeg, en die sukses al dan nie van skoppe na die pale. Hulle rol is uitgebrei en hulle ondersteun die skeidsregter op verskeie terreine, byvoorbeeld by die rapportering van vuilspel en speelkant van spelers.<ref name="wedstrydbeamptes">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/6 |title=Wedstrydbeamptes |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Van die spelers word verwag dat hulle die skeidsregter se beslissings respekteer. Onbeskoftheid, weerspreking en pakvorming, soos dit in ander sportsoorte gebeur, word afgekeur en konsekwent gestraf, met die laaste middel die uitsluiting van spelers. Slegs die spankaptein mag die skeidsregter toespreek; die skeidsregter kan die aard van die oortreding aan hom verduidelik, maar hy is nie verplig nie. Die skeidsregter let veral op die korrekte uitvoering van die skrum en die losgemaal en hy gee die spelers toepaslike instruksies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugbydome.com/why-are-rugby-referees-respected-and-called-sir/ |title=Why Are Rugby Referees Respected? (And Called Sir) |publisher=Rugby Dome |author=John Winter |date=20 Januarie 2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Gedurende wedstryde by hoëvlakkompetisies word dikwels ’n bykomende televisiewedstrydbeampte (TMO of videoskeidsregter) ingespan, wat draadloos met die skeidsregter kan kommunikeer. Hy kan die skeidsregter in die besluitnemingsproses oor omstrede gebeurtenisse ondersteun of vuilspel rapporteer.<ref name="wedstrydbeamptes" /> Die skeidsregters en assistente het ’n gevestigde stel handseine om hul besluitnemings aan te dui.<ref name="wedstrydbeamptes" /> Algemene oortredings sluit in ’n duik bo die skouer, die ineenstorting van ’n skrum, ’n losskrum of losgemaal, om die bal nie te los nie nadat die speler grond toe geneem is, of speelkant van ’n speler. Die nieoortredende span het verskeie opsies as aan hulle ’n strafskop toegeken word: ’n kort afskop deur die bal uit ’n kort afstand uit die hand te skop sodat die skopper die bal weer kan vat en hardloop; ’n afskop deur die bal uit ’n langer afstand uit die hand te skop vir ’n lynstaan; ’n geplaaste skop deur ’n doel aan te teken; of ’n skrum. Ná herhaalde oortredings kan ’n speler vir die oorblywende wedstryd geskors (’n rooi kaart) of vir tien minute van die veld gesit word (’n geel kaart).<ref name="vuilspel" /> Soms word oortredings gedurende die wedstryd deur die skeidsregter, sy assistente of die televisiewedstrydbeampte nie raakgesien nie. Spelers kan dan in die nadraai deur ’n onafhanklike, deur die organiseerder aangewese kommissaris aanspreeklik gehou en gestraf word – tot skorsings vir sekere weke.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://passport.world.rugby/match-day-staff/citing-commissioner-training/role-description/ |title=Citing commissioner – role description |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Plaasvervangers === Gedurende ’n wedstryd kan spelers weens beserings of om taktiese redes vervang word. ’n Vervangde speler mag slegs by die wedstryd heraansluit as hy tydelik vervang is om ’n bloeding te stop. ’n Vervangde speler mag tydelik terugkeer om ’n speler met ’n bloed- of kopbesering te vervang, of permanent as hy ’n voorryspeler vervang. Vir internasionale wedstryde mag agt plaasvervangers genomineer word; vir ander wedstryde besluit die wedstrydorganiseerder hoeveel plaasvervangers genomineer mag word (tot ’n maksimum van agt). Hiervan moet drie behoorlik afgerig wees en oor die nodige ervaring beskik om die drie voorryposisies te beklee.<ref name="span" /> == Toerusting == [[Lêer:Gilbert Rugby Union ball 02.jpg|duimnael|’n Moderne rugbybal]] [[Lêer:Tim Davidson.jpg|duimnael|upright|’n Speler met ’n kappie]] Die basiese toerusting bestaan uit bal, trui, kortbroeke, sokkies en stewels. Die rugbybal het die vorm van ’n prolate [[sferoïde]]. Oorspronklik is dit vervaardig uit ’n opgestopte varkblaas, wat met vier [[Leer (stof)|leerpanele]] van dieselfde vorm toegedraai en aanmekaargewerk is. Moderne balle bestaan uit ’n opblaasbare [[rubber]]- of poliësterblaas, terwyl die oppervlak teen einde van ’n beter hantering oor klein knoppe beskik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportsrec.com/12682374/why-are-soccer-balls-made-of-hexagons |title=What Are Rugby Balls Made Of? |publisher=SportsRec |author=Craig Berman |date=4 September 2009 |accessdate=19 Januarie 2022}}</ref> Vir die gebruik op ’n professionele vlak is sekere parameters van toepassing: Die balle weeg van tussen 410 tot 460&nbsp;gram, is 280 tot 300&nbsp;mm lank en het ’n omtrek van 740 tot 770&nbsp;mm by die hoofas. Kleiner balle mag vir wedstryde tussen jonger spelers gebruik word.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/2 |title=Bal |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Truie is vervaardig uit [[sintetiese vesels]] soos poliëster, het kort moue en is oor die algemeen kraagloos om ’n potensiële aanvaller minder aanvalsoppervlak te bied (hoewel sulke optrede gedurende spel buite die reëls is). Tot die draai van die millennium is tradisionele rugbytruie vervaardig uit [[katoen]] en het ’n kraag gehad soortgelyk aan ’n [[polohemp]] (maar meestal stywer). ’n Patroon wat gereeld gebruik word is ’n reeks horisontale strepe afwisselend in kleur.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby15.co.uk/rugbyshirts.html |title=Rugby Shirts |publisher=Rugby15 |date=2007 |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928045333/http://www.rugby15.co.uk/rugbyshirts.html |archive-date=28 September 2007}}</ref> Kortbroeke mag nie opgestop wees nie; enige items wat gespes, knippies, ringe, skarniere, ritssluiters, skroewe, boute of onbuigsame materiaal of uitsteeksels bevat word ook nie toegelaat nie.<ref name="clothing">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/4 |title=Spelers se kleredrag |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Rugbystewels het tradisioneel ver bo die enkel afgesluit. Oor die jare heen het dié soort stewels skaars geword, hoewel baie spelers steeds halfhoë stewels dra, wat net bokant die enkel afsluit. ’n Bykomende enkelondersteuning word as gepas beskou, veral gegewe die stres van aanvallende spel en die baie liggaamskontak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyboots.net/forwards.html |title=Forwards Rugby Boots |publisher=Rugby Boot Reviews |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Moderne stewels gemaak met klampe van rubber of aluminium is baie soortgelyk aan sokkerskoene; hulle is effens breër en het effens hoër hakskoene. Hul laer snit bied minder enkelondersteuning, maar maksimale buigsaamheid by minimumgewig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.footy.com/blog/boots/football-boots-vs-rugby-boots-explaining-the-main-differences |title=Football boots vs rugby boots: Explaining the main differences |publisher=footy.com |author=Daniel Tyler |date=2020 |accessdate=24 Julie 2022 }}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Beskermende toerusting is opsioneel en streng gereguleer. Die algemeenste is die mondskerm wat deur byna al die spelers gedra word en in sommige lande selfs verpligtend is.<ref>{{en}} {{cite book |author=D. J. Chalmers |title=Mouthguards. Protection for the mouth in rugby union |work=Sports medicine |edition=25ste |series=5 |date=Mei 1998 |pages=339–349 |doi=10.2165/00007256-199825050-00006 |pmid=9629613 | issn=0112-1642 }}</ref> Dun kappies word ook toegelaat (om blomkoolore te voorkom), dun en buigsame skouerkussings onder die trui en skerms vir die skeenbeen wat onder die sokkies gedra word. Verbande, wonddekkings of dun pleisters mag gedra word om beseerde dele te ondersteun of te beskerm; sommige spelers dra verbande om hul koppe ter beskerming van hul ore in ’n skrum. Vroue mag ook ’n dun borsskut onder hul trui dra. Sommige soorte vingerlose handskoene word toegelaat as ’n gryphulp. Dit is die verantwoordelikheid van die wedstrydbeamptes om klere en toerusting voor die wedstryd na te gaan om te verseker dat dit aan die reëls voldoen.<ref name="clothing" /> Gedurende afrigting word sekere gespesialiseerde voorwerpe ingespan. ’n Duiksak is ’n langwerpige opgestopte rubbersak waarmee ’n speler duike kan oefen sonder dat ’n tweede speler betrokke is. Hierdie sakke staan op die grond en word deur ’n ander persoon gelig, sodat die speler ’n volledige duik kan uitvoer. ’n Variant hiervan is die rukskild vir die oefen van die losskrum. Die afrigter of ’n spanmaat hou dit in die hand en die speler kan sodoende op ’n veilige manier die persoon wat die skild hou stoot.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbycoachweekly.net/rugby-drills-and-skills/rucking-mauling/tips-for-rugby-rucking-with-tackle-bags-and-shields/ |title=Tips for rugby rucking with tackle bags and shields |publisher=Rugby Coach Weekly |author=Dan Cottrell |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Aan ’n skrummasjien kan ’n aantal spelers gelyktydig skrums oefen. Hierdie masjien is ’n swaar opgestopte toestel op wiele wat ’n konstante teendruk genereer.<ref>{{en}} {{YouTube|SbHvW1Eln7Y|title=Rhino Rugby Dictator Scrum Machine with Mark Regan}}</ref> == Beserings == [[Lêer:Rugby DVIDS1076792.jpg|duimnael|upright|’n Speler word behandel vir ’n bloeding]] Rugby word beskou as ’n fisies kwaai sportsoort wat dikwels tot beserings lei. Volgens ’n opname deur die Australiese sportdokters se beheerliggaam is sowat meer as die aangemelde beserings minimaal of lig, waardeur die spelers nie ’n wedstryd misloop nie. Die liggaamsdele wat die meeste geraak word is [[Skouergordel|skouers]] (18% van al die beserings), [[knieë]] (13%), [[heup]]e (12%) en [[enkel]]s (12%). Verstuitings en spannings vorm sowat 58% van alle beserings, met oormatige inspanning en oorbelasting wat ook dikwels voorkom. Die algemeenste oorsaak van beserings is duikslae, maar dit is ook die belangrikste skuif. Volgens statistieke doen die speler wat in balbesit is in vergelyking met die aanvallende speler twee keer meer beserings op.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sma.org.au/resources-advice/rubgy-union/ |title=Rugby Union Fact Sheet |publisher=Sports Medicine Australia |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Beserings aan die kruisbande veroorsaak van die langste hersteltye, aangesien ’n terapie oor maande streek. Dit word nie net deur kontak met ’n opponent veroorsaak nie, maar ook deur ’n kronkeling van die knie. Om sulke beserings te voorkom is ’n liggaamlike fiksheid noodsaaklik.<ref>{{en}} {{cite book |author=C. Montgomery, J. Blackburn, D. Withers |title=Mechanisms of ACL injury in professional rugby union: a systematic video analysis of 36 cases |work=British Journal of Sports Medicine |volume=52 |edition=15 |publisher=[[Universiteit van Leeds]] |location=Leeds |year=2018 |pages=994–1001 |ISSN=0306-3674 |DOI=10.1136/bjsports-2016-096425}}</ref> Bloedings kom as gevolg van die baie stote reëlmatig voor. ’n Speler met ’n bloeding moet van die speelveld verwyder en met ’n verband behandel word. Die span mag hom hiervoor maksimaal 15 minute vervang.<ref name="span" /> Traumatiese breinbeserings geniet ’n besondere aandag. In 2012 het die wêreldbeheerliggaam ’n “traumatiese breinbeseringprotokol” ingestel, wat sekere maatreëls insluit, waarmee die risiko van kopbeserings ná ’n impak verminder sal word. Dit sluit in voorseisoentoetse om ’n verwysingsbalans van kwesbaarheid in te win.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/70796 |title=Head injury assessment adopted into law |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=15 Mei 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Daarbenewens word tydens die wedstryd sekere maatreëls ingespan, waartydens die speler van die speelveld geneem word en saam die dokter ’n stel vra invul. Buitendien moet die speler ná herhaaldelike breinbeserings ’n neuroloog sal besoek, voordat hy weer mag speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby//the-game/player-welfare/medical/concussion/concussion-guidelines |title=Concussion Guidance |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> == Beheerliggame == [[Lêer:World Rugby member unions and associates.svg|duimnael|400px|Lidlande van [[Wêreldrugby]] volgens status: {{sleutel|#008000|Volle lede}} {{sleutel|#00FF00|Geassosieerde unies}} {{sleutel|#cccccc|Nielidlande}}]] Die internasionale beheerliggaam vir rugby en daaruit afgeleide variante is [[Wêreldrugby]] met sy hoofkantoor in [[Dublin]]. Dit is in 1886 as Internasionale Rugbyraad (IRR) gestig en bevat 120 nasionale beheerliggame as lede, van wie 102 volle lede en 18 geassosieerde unies.<ref name="wr">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership |title=Member Unions |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Wêreldrugby is verantwoordelik vir die opstel en verandering van die reëls en die organisering van die belangrikste internasionale toernooie. Van die belangrikste toernooie sluit in die [[Rugbywêreldbeker|rugbywêreldbeker vir mans]] en [[Vrouerugbywêreldbeker|vroue]], Sewesrugbywêreldbeker, Wêreldrugbysewesreeks vir mans en vroue, [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]], [[Wêreldrugby o/20-trofee]], Nasiesbeker en die Stille Oseaan Nasiesbeker.<ref name="wr" /> Sedert 2006 vereer die beheerliggaam uitstekende spelers en afrigters sowel as besonder verdiensvolle beamptes met inskrywing in die Wêreldrugby se Heldesaal. Ses vastelandse beheerliggame, wat ook lede van Wêreldrugby is, vorm die daaropvolgende vlak. Hulle is Rugby Afrika, Asië Rugby, Rugby Amerikas Noord, Rugby Europa, Oseanië Rugby en Suid-Amerika Rugby. Hierdie beheerliggame is veral verantwoordelik vir die aanbieding van vastelandse toernooie. Die nasionale beheerliggame reël toernooie in hul onderskeie lande en is verbonde aan Wêreldrugby asook ’n sekere vastelandse beheerliggaam. ’n Besondere geval is [[SANZAAR]], ’n gesamentlike onderneming deur die beheerliggame van [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]], [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]], [[Rugby Australia|Australië]] en [[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]], wat die [[Superrugby]]- en [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskap]]-toernooie aanbied. Terwyl die drie eersgenoemdes sedert 1995 daaraan behoort (aanvanklik onder die naam SANZAR), het die Argentynse beheerliggaam in 2016 aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2015/04/18/sports/rugby/super-rugby-faces-a-major-overhaul.html?referrer=&_r=1 |title=Super Rugby Faces a Major Overhaul |publisher=[[The New York Times]] |author=Emma Stoney |date=17 April 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> == Geskiedenis == === Ontstaan van rugby === [[Lêer:William Webb Ellis.jpg|duimnael|links|upright|[[William Webb Ellis]] (1806–1872) word dikwels as “vader van rugby” beskou]] [[Lêer:Giovanni-Stradano-Gioco-del-calcio-in-piazza-Santa-Maria-Novella-1561-62-1024x721.jpg|duimnael|’n [[Calcio storico fiorentino]]-wedstryd op die Piazza Santa Maria Novella in [[Florence]], [[Italië]], geskilder deur Jan Van der Straet, 1561]] [[Lêer:Rugby School 06.jpg|duimnael|Die [[Rugby-skool]] in die Engelse dorp [[Rugby, Warwickshire|Rugby]]]] Op die [[Britse Eilande]] word sedert die [[Middeleeue]] sokkeragtige spele gespeel wat onder die sambreelterme “volksvoetbal” of “gepeupelsokker” saamgevat word. Van hulle is oor die algemeen tussen naburige stede en dorpe beslis, waarby ’n onbeperkte aantal spelers teen mekaar te staan gekom het om op enige moontlike manier ’n opgestopte varkblaas na die merke aan weerskante van ’n dorp te beweeg. Voorbeelde hiervoor is ''Shrovetide football'' in [[Engeland]], ''Caid'' in [[Ierland]], ''Ba’ game'' in [[Skotland]] en ''Cnapan'' in [[Wallis]]. Die eerste gedokumenteerde ''Shrovetide''-wedstryd is in 1175 in [[Londen]] gehou. Aangesien sulke spele dikwels in gewelddadige uitspattighede met beserings en selfs sterftes ontaard het, het die owerhede gereeld gepoog om hulle te verbied en die volk sodoende te dissiplineer. Die oudste bekende verbod is in 1314 deur die Londense burgemeester afgekondig.<ref name="origin">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/originsofrugby.htm |title=Origins of Rugby |publisher=Rugby Football History |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die wilde, onbeheerde spele kon egter eers in die middel-19de eeu uitgeskakel word.<ref name="fussball">{{de}} {{cite book |author=Christoph Bausenwein |title=Fußballbuch |publisher=Tessloff |location=Neurenberg |year=2008 |isbn=978-3-7886-1489-8 |pages=10–11}}</ref> In ander lande is soortgelyke spele uitgeoefen. ''Soule'' was wydverspreid in Noord-Frankryk; ’n verbod deur koning [[Filips V van Frankryk]] het bewaar gebly.<ref>{{fr}} {{cite web |author=Jean-Jules Jusserand |url=http://agora.qc.ca/documents/Football--Le_sport_et_les_jeux_dexercice_dans_lancienne_France__La_soule_par_Jean-Jules_Jusserand |title=La soule |publisher=Encyclopédie de l’Agora |date=2 September 2004 |accessdate=19 Mei 2022}}</ref> Ander bekende voorbeelde sluit in ''[[Calcio storico fiorentino]]'' in [[Italië]] en ''[[Lelo burti]]'' in [[Georgië]]. Vanaf die 15de eeu het die openbare skole nieamptelike reëls vir sokkeragtige spele ontwikkel en oor die algemeen die aantal deelnemers beperk. Hierdie proses het vir eeue voortgeduur en elkeen van hierdie skole het sy eie stel reëls opgestel. Byvoorbeeld dateer die [[Eton-kollege]] se ''Wall Game'' uit die jaar 1717.<ref name="fussball" /> Teen die middel-17de eeu was ook aan die [[Rugby-skool]] in die dorp [[Rugby, Warwickshire|Rugby]] (graafskap [[Warwickshire]]) ’n soortgelyke spel bekend. Volgens ’n oorlewering het die student [[William Webb Ellis]] tydens ’n wedstryd in 1823 die bal eerste opgetel en begin hardloop om ’n punt aan te teken. Hoewel dié bewering nie deur bewyse gestaaf kan word nie, is dit so wydverspreid en gewild, dat die Rugbywêreldbekertrofee na hom [[Webb Ellis-beker]] genoem is. Die baldra en -gooi was by die Rugby-skool aanvanklik buite die reëls, maar vanaf 1838 is dit geduld en het uiteindelik ’n vaste bestanddeel in die stel reëls geword wat deur studente in Augustus 1845 uitgevaardig is.<ref name="origin" /> Danksy die hoë opvoedkundige reputasies van rektor Thomas Arnold het die rugbyreëls ook vinnig by ander skole gevestig. Voormalige studente van die Rugby-skool het in 1843 die eerste klub by Londen se Guy’s-hospitaal gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.pitchero.com/clubs/guyshospitalrfc/news/welcome-1681125.html |title=An Introduction to Guy's Hospital Rugby Football Club |publisher=pitchero.com |author=Mide Ololade |date=6 September 2016 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Albert Pell]], ’n latere Britse Laerhuis-lid, het die rugbyspel rondom 1840 by die [[Universiteit van Cambridge]] ingevoer. Daar het die studente ná enkele jare verkies om die bal te skop pleks om dit te gooi. Hulle het in 1848 die kompeterende Cambridge-reëls uitgevaardig. Ondanks teenstrydige reëls word albei variante voetbal genoem, wat soms tot geskille in die interpretasie van die reëls gelei het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.varsity.co.uk/sport/20294 |title=The Cambridge Rules, 170 years on |publisher=varsity.co.uk |author=Jack Wadding |date=29 Desember 2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In 1862 het Richard Lindon, ’n leerwerker wat in die dorp Rugby werksaam was, balle uit rubberblase wat met leer toegedraai is, bekendgestel. As gevolg van die rubber se buigsaamheid kon balle met ’n duidelike eierform vervaardig word. Hierdie was vir rugby meer geskik as ronde balle, aangesien die spel meer en meer op hantering pleks van dribbel gefokus het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ourwarwickshire.org.uk/content/article/richard-lindon-rugbys-forgotten-innovator |title=Richard Lindon: Rugby's Forgotten Innovator |publisher=Our Warwickshire |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Onderskeiding van sokker en rugbyliga === [[Lêer:First international rugby 1871.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd ter wêreld: [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] teen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] op 27 Maart 1871 in [[Edinburg]]]] Aangesien daar nog baie ruimte vir interpretasies was, het op 26 Oktober 1863 verteenwoordigers van elf klubs en openbare skole by die Londense ''Freemasons’ Tavern'' vergader en [[Die Voetbalvereniging]] gestig. In vyf verdere vergaderings het hulle op basis van die Cambridge-reëls die eerste vaste stel reëls vir moderne [[sokker]] uitgevaardig. Die [[Blackheath FC]] het die idee verwerp dat die hou en gooi van die bal met die hande nou verbode sou wees, aangesien dit die spel se karakter heeltemal sou verander. Derhalwe het hulle na net vyf weke die beheerliggaam weer verlaat en voortgegaan om volgens die rugbyreëls te speel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=10}}</ref> Die Blackheath FC en die [[Richmond FC]] het op 4 Desember 1870 ’n brief in die tydskrif ''[[The Times]]'' gepubliseer, waarin hulle alle klubs, wat “belangstel om sokker in rugbystyl te speel”, vir ’n vergadering genooi het. 21 het dié oproep nagekom en op 26 Januarie 1871 in die Londense ''Pall Mall Restaurant'' ’n eie beheerliggaam gestig, die [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (RFU). Dit het in Junie dieselfde jaar sy eie stel reëls gepubliseer, waarmee rugbyvoetbal en sokker uiteindelik geskei is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Eric Dunning, Kenneth Sheard |title=Barbarians, Gentlemen and Players: A Sociological Study of the Development of Rugby Football |edition=2de |publisher=Psychology Press |location=Hove |year=2005 |isbn=978-0-7146-5353-2 |pages=105–106}}</ref> Intussen is op 27 Maart 1871 in [[Edinburg]] die eerste internasionale wedstryd tussen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] beslis en deur die gasheer gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://therugbymagazine.com/six-nations/1871-the-first-international |title=1871: The first international |publisher=The Rugby Magazine |author=Edward Kerr |date=10 Augustus 2017 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Aanvanklik het die RFU homself nie net as ’n verteenwoordiger van Engeland beskou nie, maar as beheerliggaam van die hele [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]], maar binne die daaropvolgende dekade is ook beheerliggame in die drie ander Tuisnasies ([[Skotse Rugbyunie|Skotland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]]) gestig. In 1883 het hulle saam die eerste jaarlikse Tuisnasies-toernooi (die latere Vyfnasies- en huidige [[Sesnasies-toernooi]]) aangebied. In 1884 het die Engelse ’n meningsverskil met die Skotte gehad oor ’n [[Drie (sport)|drie]] wat deur die Ierse skeidsregter nie erken is nie. Die RFU was van mening dat Engeland as “stigtingsnasie” van die rugbyspel die alleenlike reg geniet het om omstrede punte in die stel reëls te interpreteer. Die ander drie beheerliggame het nie saamgestem nie en in 1886 ’n beheerliggaam, die [[Wêreldrugby|Internasionale Rugbyraad]] (IRR, nou Wêreldrugby) gestig, wat aanspraak gemaak het op die uitsluitlike besluitnemingsbevoegdheid oor die stel reëls. Die RFU het aanvanklik geweier om aan te sluit en die toernooie in 1888 en 1889 geboikot. In 1890 het die RFU uiteindelik aangesluit, nadat ’n onafhanklike Arbitrasieraad met die IRR saamgestem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/laws.htm#IB |title=Formation of the Rugby International Board (IB) |publisher=Rugby Football History |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Toe rugby vanaf die laat 1870’s in ’n toenemende mate by die werkersklas gewildheid verwerf het, was daar herhaaldelik kontroversiële debatte oor die kwessie, of vergoedings vir die vrystelling van werkers toegelaat sou word al dan nie. Veral in die sterk geïndustrialiseerde Noord-Engeland het baie spelers weens hul professionele verpligtinge wedstryde misgeloop of moes hul salaris laat vaar indien hulle wel wou uitdraf. Die RFU was op sy beurt bekommerd dat sulke vergoeding die weg na professionele sport sou kon baan. In 1893 het [[Yorkshire]]-klubs beswaar aangeteken dat die deur die hoër- en middelklas beïnvloede klubs van die suide, wat suiwer amateurisme bevorder het, in die RFU-komitee glo oorverteenwoordig was. Net so is vergaderings in Londen teen tye gehou wat dit vir noordelike lede dikwels bemoeilik het om daaraan deel te neem. Daarmee was die beheerliggamstrukture glo teen nadeel van die noordelike klubs, hoewel hulle in die meerderheid was. Op 29 August 1895 het die verteenwoordigers van 20 klubs uit die graafskappe [[Cheshire]], [[Lancashire]] en Yorkshire in [[Huddersfield]] vergader, waar hulle op hul uittrede uit die RFU en die stigting van die Noordelike Rugbyvoetbalunie (nou Rugbyvoetballeague) besluit het. Aanvanklik het hulle volgens die RFU-reëls gespeel, maar vanaf die eerste volledige 1895/96-seisoen het hulle sekere veranderinge begin implementeer, waarvolgens die aparte variant [[Rugby League]] ontstaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/Schism.html |title=The Great Schism |publisher=Rugby Football History |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Verdediging van amateurstatus === Gedurende die dekades sonder kommersiële lugvervoer het nasionale spanne van verskeie vastelande selde teen mekaar te staan gekom. Dit het plaasgevind tydens uitgestrekte toere, wat as gevolg van die noodsaaklike skeepsreise soms langer as ’n halfjaar geneem het. Toerende spanne het nie net toetswedstryde teen nasionale spanne gespeel nie, maar ook ’n aantal wedstryde teen plaaslike keurspanne en klubs. Die eerste twee toere is in 1888 gereël: ’n Britse keurspan (later die [[Britse en Ierse Leeus]] genoem) het [[Nieu-Seeland]] en [[Australië]] besoek,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://therugbyhistorysociety.co.uk/1888lions.html |title=The 1888 Tour – In their own words |publisher=The Rugby History Society |author=Howard Peacock |date=2013 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> terwyl ’n Nieu-Seelandse [[Maori's|Maori-keurspan]] deur die [[Noordelike Halfrond]] getoer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/the-new-zealand-natives-rugby-tour/nz-natives-rugby-tour |title=Natives' Rugby Tour, 1888–89 |publisher=New Zealand History |date=2019 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Twee dekades later het al die drie groot rugbylande in die Suidelike Halfrond hul nasionale spanne na Europa gestuur: [[All Blacks|Nieu-Seeland]] in 1905, gevolg deur [[Springbokke|Suid-Afrika]] in 1906 en [[Wallabies|Australië]] in 1908. Hulle het nuwe spelstyle en taktieke saamgeneem en was baie meer suksesvol as oorspronklik verwag.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=18}}</ref> Tydens hul 1905-toer het die Nieu-Seelanders vir die verbaasde publiek voor elke wedstryd ’n ''[[Haka]]'', die Maori’-oorlogsdans, opgevoer. Die [[Walliese nasionale rugbyspan|Walliese nasionale span]] en die gehoor in [[Cardiff]] het met die Walliese volkslied – ''Hen Wlad Fy Nhadau'' (“Land van my vaders”) – geantwoord. Dit was die eerste keer wat ’n volkslied voor ’n sportwedstryd gesing is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Eddie Ryan |title=The Little Book of Rugby Facts |publisher=Mercier Press |location=Cork |year=2015 |isbn=978-1-78117-327-5 |pages=13–14}}</ref> Tot in 1987 het die RFU die invoering van ’n gereguleerde kampioenskapbedryf teëgestaan, omdat hulle gevrees het dat die sport anders die pad van suiwer amateurisme sou verlaat het. Van die klubs het net plaaslike toernooie teen mekaar georganiseer. ’n Aantal koerante het gepoog om met statistieke opnames die klubs se individuelle sterkte te bepaal, maar dit was slegs skattings. Skotland het ’n soortgelyke konserwatiewe standpunt ingeneem. Daar is sedert 1865/66 ’n nieamptelike kampioenskap beslis, maar die beheerliggaam het dit vir meer as ’n eeu heeltemal geïgnoreer. In ander lande het die beheerliggame minder beperkend opgetree. Frankryk was die mees liberale, waar sedert 1892 ’n nasionale klubkampioenskap bestaan het. Maar teen 1930 het die berigte oor versteekte professionalisme deur samespanning toegeneem, wat die IRR in ’n toenemende mate omgekrap het. Toe die situasie ondanks herhaaldelike waarskuwings nie verbeter het nie, is Frankryk as ’n nielid van die IRR van 1932 tot 1947 uit die jaarlikse Vyfnasies-toernooi geskors.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.liberation.fr/sports/2019/03/16/1931-violence-amateurisme-marron-la-france-exclue-du-tournoi-des-cinq-nations_1714764 |title=1931 : violence, amateurisme marron, la France exclue du Tournoi des cinq nations |publisher=[[Libération]] |author=Gilles Dhers |date=16 Maart 2019 |accessdate=19 Mei 2022}}</ref> Onder leiding van die Franse beheerliggaam is in 1934 die kompeterende wêreldbeheerliggaam ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA) gestig, wat lande verteenwoordig het wat nie aan die eksklusiewe IRR behoort het nie. Die FIRA het aansienlik daartoe bygedra om die rugbysport buite die Engelstalige lande te vestig. Eers 60 jaar later het dit ingestem om hom ondergeskik aan die IRR te stel en die rol van ’n Europese vastelandse beheerliggaam in te neem.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |year=2001 |isbn=1-86200-013-1 |pages=27}}</ref> [[Lêer:Hamilton2.jpg|duimnael|Anti-apartheidsaktiviste storm die veld in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]], [[Nieu-Seeland]] (1981)]] Die rassistiese [[Suid-Afrika]]anse [[apartheid]]sbeleid het baie kontroversies tot gevolg gehad. “Niewit” spelers is vir ’n lang tyd verbied om vir die [[Springbokke]] te speel en die Maori's onder die Nieu-Seelanders is tot in 1970 nie toegelaat om aan wedstryde in Suid-Afrika deel te neem nie. Teen sulke diskriminasies het in die 1960’s ’n invloedryke internasionale protesbeweging ontstaan. Net so is die Suid-Afrikaanse toere na die Verenigde Koninkryk en Ierland in 1969/70 en Australië in 1971 deur talle betogings en stakings vergesel. Die vanaf sy begin omstrede All Blacks se 1976-toer het daartoe gelei dat baie Afrikalande die [[Olimpiese Somerspele 1976]] in [[Montreal]] geboikot het, hoewel rugby destyds geen Olimpiese sportsoort was nie. Dienooreenkomstig het die [[Britse Statebond]]-lidlande in 1977 die Gleneagles-ooreenkoms onderteken, wat daarop gemik was om Suid-Afrika heeltemal van die sportwêreld te isoleer. Nietemin het die Suid-Afrikaners in 1981 deur Nieu-Seeland getoer, vergesel deur massiewe en soms gewelddadige betogings wat die hele land geraak het.<ref>{{en}} {{cite book |author=John Nauright, David Black |title=Sport at the Center of Power: Rugby in South Africa During Apartheid |work=Sport History Review |edition=29 |series=2 |publisher=Human Kinetics Publishers |year=1996 |pages=192–211 |doi=10.1123/shr.29.2.192}}</ref> Nietemin was die Suid-Afrikaanse beheerliggaam gedurende die hele apartheidstydperk ’n volle IRR-lid en het in 1985 vir die invoering van die [[Rugbywêreldbeker]] gestem, hoewel die nasionale span weens die sportboikot nie in aanmerking gekom het nie. Die beslissende stemming in die uitvoerende raad was met 10–6 stemme redelik naelskraap; konserwatiewe rugbykringe het hulle kommer uitgespreek dat so ’n toernooi die druk op amateurisme verder sou verhoog. In 1987 het Nieu-Seeland die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbeker]] gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/that-1980s-sports-blog/2015/sep/11/rugby-union-world-cup-1987-never-happened |title=We take the Rugby World Cup for granted but it nearly didn't exist |publisher=[[The Guardian]] |author=Steven Pye |date=11 September 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Drie jaar ná die einde van apartheid kon Suid-Afrika die [[Rugbywêreldbeker 1995]] aanbied en het tydens sy eerste deelname ook die trofee ingepalm. Die oorhandiging van die beker deur president [[Nelson Mandela]] aan die spankaptein [[Francois Pienaar]] word as een van die mees simboliese oomblikke in die sportgeskiedenis en die geboorte van die “reënboognasie” beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/international/rwc-1-nelson-mandela-hands-the-webb-ellis-cup-to-francois-pienaar-1.2348601 |title=RWC #1: Nelson Mandela hands the Webb Ellis Cup to Francois Pienaar |publisher=[[The Irish Times]] |author=Patrick Madden |date=18 September 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Professionele tydperk === Vir sowat ’n honderd jaar het die beheerliggame alle aanvalle op die suiwer amateurstatus suksesvol weerstaan en ’n kompromislose houding jeens al dié ingeneem, wat enige soort verbintenis met die professionele variant Rugby League gehandhaaf het. Een enkele League-wedstryd, al was dit sonder vergoeding, was genoeg om ’n speler lewenslang uit rugby te skors. Die beheerliggame het ook van hul invloed in hoë posisies gebruik gemaak om Rugby League uit talle onderwysinstellings en die gewapende magte te verban. Maar selfs hierdie drakoniese maatreëls kon nie verhoed dat weer en weer hoëklaspelers om ekonomiese redes na Rugby League oorgeskakel het nie, veral sedert die 1980’s.<ref>{{en}} {{cite book |author=John Nauright, Charles Parrish |title=Sports Around the World: History, Culture, and Practice |publisher=ABC-CLIO |location=Santa Barbara |year=2012 |isbn=978-1-59884-301-9 |pages=173}}</ref> Met toenemende [[globalisering]] het die druk uiteindelik te groot geword. Die aand voor die 1995-eindstryd het die beheerliggame van [[Rugby Australia|Australië]], [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]] bekend gemaak, dat hulle met [[Rupert Murdoch]] se ''News Corporation'' ’n kontrak oor tien jaar ter waarde van $550&nbsp;miljoen rakende die televisieregte vir twee nuwe toernooie aangegaan het, naamlik [[Die Rugbykampioenskap]] tussen die drie nasionale spanne en die internasionale toernooi [[Superrugby|Super 12]]. ’n Ander Australiese media-entrepreneur, [[Kerry Packer]], het verdere onrus veroorsaak, aangesien hy ’n wêreldwye liga met die naam “Wêreldrugbykampioenskap” met 30 spanne beplan het. Dit het nie tot stand gekom nie, maar die IRR se uitvoerende raad het op sy vergadering op 26 Augustus 1995 geen ander keuse gehad om al die beperkinge rakende die spelers se betalings op te hef en daarmee die rugbyspel te professionalisier. Sonder dié eenparige besluit sou rugby heeltemal gemarginaliseer gewees het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/582543 |title=An open game: The story of how rugby union turned professional |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=26 Augustus 2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Aansienlike voordeel van professionaliteit was, dat rugbyspelers nie meer konstant oorskakel nie, omdat hulle deur die inkomste by die Australiese en Engelse Rugby League-klubs gelok word. Die destydse verantwoordelikes het ook gehoop, dat die borge en toeskouers se belangstelling op langtermyn van Rugby League na die meer internasionale rugby sou verskuif. Aangesien albei variante oor die lang dekades van aparte bestaan verskillend ontwikkel het in beide kultuur- en spelaspekte het op die ou end net relatief min Rugby League-spelers oorgeskakel. Aan die ander kant het rugby sedert 1995 ’n ongekende groei gesien, hetsy in die aantal gelisensieerde spelers, die aantal lidverenigings of die belangstelling van toeskouers. Byvoorbeeld word die Rugbywêreldbeker nou as die derde grootste sportgebeurtenis beskou. Buitendien het die beheerliggame suksesvolle pogings aangewend om rugby ook onder vroue te vestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/582164/bill-beaumont-25-years-professional-rugby-anniversary |title=Bill Beaumont on 25 years of professional rugby |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=26 Augustus 2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom (met uitsondering van die Britse en Ierse Leeus-toere al om die vier jaar). Dit is deur nuwe toernooie en twee tydstippe vir toetswedstryde in Junie en November vervang. == Wêreldwye verspreiding == Die verspreiding van rugby as ’n wêreldwye sport het sy oorsprong in die uitvoer deur Britse emigrante en militêre personeel, asook studente wat na die buiteland terugkeer.<ref name="facts">{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=11}}</ref> Dit word in sewe lande as nasionale sport beskou, naamlik [[Fidji]], [[Georgië]], [[Madagaskar]], [[Nieu-Seeland]], [[Samoa]], [[Tonga]] en [[Wallis]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://fluentrugby.com/rugby-is-the-national-sport-of-which-countries/ |title=Rugby Is The National Sport Of Which Countries? |publisher=Fluent Rugby |accessdate=24 Julie 2022 }}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Oseanië === {{Sien ook|All Blacks|Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Samoaanse nasionale rugbyspan|Tongaanse nasionale rugbyspan|Wallabies}} [[Lêer:2017.08.19.21.39.10-Folau try-0002 (36316206660).jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen Nieu-Seeland en Australië (2017)]] In 1863 is in [[Sydney]] die eerste rugbyklub in Australië gestig. Die [[Sydney Universiteitsvoetbalklub]] het as eerste span buite die moederland Groot-Brittanje die stel gekodifiseerde rugbyreëls gebruik en twee jaar later die eerste amptelike wedstryd gereël.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sydneyunirugby.com.au/club-history.html |title=Our history |publisher=Sydney Universiteitsvoetbalklub |accessdate=19 Mei 2022}}</ref> Die invoering van rugby in Nieu-Seeland word toegeskryf aan Charles Monro wat die spel as ’n student in [[Londen]] leer ken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/5387120.stm |title=All Blacks magic: New Zealand rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=21 Oktober 2008 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> en dit in 1870 in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] aan die plaaslike sokkerklub bekendgestel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.theprow.org.nz/yourstory/new-zealands-first-rugby-club/ |title=New Zealand's first rugby club |publisher=The Prow |author=Sean Davies |date=2009 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=18 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818131926/http://www.theprow.org.nz/yourstory/new-zealands-first-rugby-club/ |url-status=dead }}</ref> ’n Aantal [[Eilandstaat|eilandstate]] in die [[Stille Oseaan]] het rugby aangegryp. Britte, Nieu-Seelanders en inheemse [[polisie]]magte het in 1884 vir die eerste keer rugby by Ba op die hoofeiland [[Viti Levu]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=74}}</ref> In Samoa het rugby ná die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] onder Nieu-Seelandse mandaatbestuur baie gewildheid verwerf, waarby die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] orde van die Maristebroers van kardinale belang was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.maristoldpupils.ws/brief-history-of-marist-brothers-primary-school-mulivai.html |title=Brief history of Marist Brothers primary school Mulivai |publisher=Marist Brothers Old Pupils Association |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 5 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205150402/https://www.maristoldpupils.ws/brief-history-of-marist-brothers-primary-school-mulivai.html |url-status=dead }}</ref> In Tonga het rugby vanaf 1900 goed gevestig, veral danksy adellikes wat van hul opleiding in Australië teruggekeer het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Robert F. Dewey |title=Rugby Union Football, Pacific Islands |editor=John Nauright, Charles Parrish |work=Sports around the world: History, culture and practice |edition=1 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara |year=2012 |isbn=978-1-59884-300-2 |pages=445–447}}</ref> In ander eilandstate in die Stille Oseaan soos die [[Cookeilande]], [[Frans-Polinesië]], [[Niue]], [[Papoea-Nieu-Guinee]] en die [[Salomonseilande]] is rugby ook bekend, maar nie naastenby so belangrik soos in Fidji, Samoa en Tonga nie. === Noord-Amerika === {{Sien ook|Kanadese nasionale rugbyspan|Verenigde State se nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Union Point Sports Complex 6.jpg|duimnael|’n [[Major League Rugby]]-wedstryd in 2021]] In 1868 is in [[Montreal]] die eerste rugbyklub in [[Kanada]] gestig. Dié stad het ook ’n rol by die sport se invoering in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gespeel, toe in 1874 studente van die [[McGill Universiteit]] teen ’n span van die [[Harvard-universiteit]] te staan gekom het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=10–11}}</ref> Die twee hoofvariante van Gridiron-voetbal – [[Kanadese voetbal]] en in ’n mindere mate [[Amerikaanse voetbal]] – is eens as variante van rugby beskou, maar na hulle word vandag selde as sodanig verwys. Die Kanadese voetbal se beheerliggaam het tot in 1967 die naam Kanadese Rugbyunie gedra, meer as vyftig jaar ná dié sportsoort se skeiding van die gevestigde rugbyreëls. Die Grey-beker, die trofee vir Kanadese voetbal se kampioen, is oorspronklik aan die rugbykampioen oorhandig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cfhof.ca/history-of-the-grey-cup/ |title=History of the Grey Cup |publisher=Kanadese voetbal Heldesaal |date=2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Terwyl die Kanadese rugbysport veral in die provinsie [[Brits-Columbië]] uitgeoefen word, het dit in die Verenigde State oor baie dekades heen amper verdwyn, voordat dit vanaf die 1960’s ’n herlewing ondergaan het. Vandag word rugby in die Verenigde State as die snelsgroeiende sportsoort beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://globalsportmatters.com/youth/2018/07/19/rugby-fastest-growing-sport-in-the-u-s-also-one-of-the-oldest/ |title=Rugby: Fastest growing sport in the U.S. also one of the oldest |publisher=Global Sport Matters |author=Wendell Bernhouse |date=19 Julie 2018 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101215006/https://globalsportmatters.com/youth/2018/07/19/rugby-fastest-growing-sport-in-the-u-s-also-one-of-the-oldest/ |url-status=dead }}</ref> Sedert 2019 word die Kanadees-Amerikaanse professionele liga [[Major League Rugby]] uitgespeel. === Europa === {{Sien ook|Belgiese nasionale rugbyspan|Duitse nasionale rugbyspan|Engelse nasionale rugbyspan|Franse nasionale rugbyspan|Georgiese nasionale rugbyspan|Ierse nasionale rugbyspan|Italiaanse nasionale rugbyspan|Nederlandse nasionale rugbyspan|Portugese nasionale rugbyspan|Roemeense nasionale rugbyspan|Russiese nasionale rugbyspan|Skotse nasionale rugbyspan|Spaanse nasionale rugbyspan|Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Walliese nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Germany vs Belgium rugby match.jpg|duimnael|[[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] teen [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] tydens die Europese [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering in 2006]] Britse immigrante het in 1872 die eerste rugbyklub in Frankryk gestig, waar dit veral in die suide van die land gevestig het. Daarna was dit veral Franse wat rugby na ander Europese lande versprei het. Dit veral omdat die Internasionale Rugbyraad se lede in die Tuisnasies aanvanklik veral teen mekaar gespeel het en later teen spanne van die Suidelike Halfrond (Australië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika). Frankryk is vir die Vyfnasies-toernooi (nou die [[Sesnasies-toernooi]]) genooi, maar was geen IRR-lid nie. Dit was ook die enigste skakel na die res van Europa, wat andersins grootliks aan sy eie lot oorgelaat en deur die Tuisnasies geïgnoreer is. Dienooreenkomstig was die ontwikkeling in deelnemers en toeskouers taamlik beskeie. Nadat Frankryk in 1932 ná bewerings van skynamateurisme tydelik uit die Vyfnasies-toernooi geskors is, het hulle weens die gebrek aan internasionale kompetisies die enigste Europese topspan geword wat gereeld teen ander Europese lande gespeel het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Philip Dine |title=French Rugby Football: A Cultural History |publisher=Berg |location=Oxford |year=2001 |isbn=1-85973-327-1 |pages=79–94}}</ref> Vanaf 1947 het Frankryk weer aan die Vyfnasies deelgeneem. In 1978 het die [[Franse Rugbyfederasie]] as eerste beheerliggaam van ’n nie-Engelstalige land by die IRR aangesluit, maar gelyktydig aan die FIRA verbonde gebly en só rugby in ander lande help vestig.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.liberation.fr/sports/2019/03/16/1931-violence-amateurisme-marron-la-france-exclue-du-tournoi-des-cinq-nations_1714764/ |title=1931 : violence, amateurisme marron, la France exclue du Tournoi des cinq nations |publisher=[[Libération]] |author=Gilles Dhers |date=16 Maart 2019 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Met die aansluiting van [[Italië]] in 2000 het die Vyfnasies die huidige Sesnasies geword. Die belangrikste Europese rugbylande buite die Sesnasies is [[België]], [[Duitsland]], [[Georgië]], [[Nederland]], [[Portugal]], [[Roemenië]], [[Rusland]] en [[Spanje]]. === Suid-Amerika === {{Sien ook|Argentynse nasionale rugbyspan|Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Chileense nasionale rugbyspan|Uruguaanse nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Uruguay v chile rugby 1951.jpg|duimnael|[[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] tydens die Suid-Amerikaanse kampioenskap 1951 in [[Buenos Aires]]]] [[Argentinië]] is die vernaamste Suid-Amerikaanse rugbyland en by verre die suksesvolste. Die eerste wedstryd daar is in 1873 gespeel en die beheerliggaam is in 1899 gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8362870.stm |title=Puma power: Argentinian rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=16 November 2009 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Nietemin beskik sekere lande op die vasteland oor ’n lang rugbytradisie. Rugby word in [[Brasilië]] sedert die 19de eeu gespeel, maar eers sedert 1926, toe [[São Paulo]] teen [[Santos]] geseëvier het, is daar gereelde toernooie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=48}}</ref> In [[Uruguay]] was daar verskeie mislukte pogings nodig om rugby te vestig, veral danksy die [[Montevideo-krieketklub]] se moeite. In 1951 het hulle met die stigting van ’n nasionale Liga uiteindelik daarin geslaag.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=166}}</ref> In [[Chili]] en [[Paraguay]] is daar ook genoegsame ondersteuning vir ’n gereelde speelbedryf, met die beheerliggame wat onderskeidelik in 1948 en 1970 gestig is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=58}}</ref><ref name="facts2">{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=127}}</ref> === Asië === {{Sien ook|Hongkongse nasionale rugbyspan|Japannese nasionale rugbyspan|Koreaanse nasionale rugbyspan|Thaise nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Topleague09-10final.JPG|duimnael|Openingseremonie van die [[Japan Rugby League One|Top League]] se 2009–10-eindstryd]] Talle Asiatiese lande se rugbytradisies dateer uit die tydperk van die [[Britse Ryk]]. In die vroeë 1870’s het Britse emigrante die rugbysport in [[Indië]] gevestig en in 1873 is in [[Kolkata]] die eerste klub gestig. Met die onttrekking van ’n gestasioneerde weermagregiment het die belangstelling skielik gedaal; die verdere ontwikkeling het tot stilstand gekom en is deur [[krieket]] permanent oorskadu.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=92}}</ref> Die eerste klub in Ceylon (nou [[Sri Lanka]]) is in 1879 gestig; ook hier was veral Britte betrokke.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=152}}</ref> Asië se voorste rugbyland is [[Japan]]. In 1866 het rugby in dié land gevestig en in teenstelling met die [[Indiese subkontinent]] het die sport vanaf die laat 1890’s ook onder die inheemse bevolking meer en meer gewildheid verwerf.<ref name="facts2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=105}}</ref> In [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] het Japan die eerste Asiatiese land geword wat ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi aangebied het. Van die ander vername Asiatiese rugbylande sluit in die [[Volksrepubliek China]], [[Maleisië]], [[Filippyne]], [[Singapoer]] en [[Suid-Korea]]. Die voormalige Britse kroonkolonie [[Hongkong]] het ’n belangrike rol in die ontwikkeling van die variant [[sewesrugby]] gespeel, veral met die aanbieding van die Hongkong Sewesrugbytoernooi sedert 1976.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hksevens.com/about-us/the-hong-kong-sevens |title=The Hong Kong Sevens |publisher=Hongkong Sewes |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die rugbygeskiedenis in die [[Nabye Ooste]] en die [[Persiese Golfstate]] het begin in die 1950’s met die stigting van klubs deur Britse en Franse soldate wat ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] in die streek gestasioneer was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=42}}</ref> Toe hulle onttrek is, het jong werknemers, meestal Europeërs wat in daardie lande werksaam is, hierdie spanne aan die gang gehou. Tot vandag toe kon egter net min belangstelling onder die inheemse bevolking gekweek word.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=126}}</ref> === Afrika === {{Sien ook|Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Keniaanse nasionale rugbyspan|Namibiese nasionale rugbyspan|Springbokke|Zimbabwiese nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Ivory Coast rugby union team in 2008.jpg|duimnael|[[Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Ivoriaanse nasionale span]] voor die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifiseringswedstryd teen Zambië]] In [[Kaapstad]] gestasioneerde Britse soldate het in 1875 die rugbysport in [[Suid-Afrika]] gevestig.<ref name="facts" /> Die sport het vinnig oor die hele land en die aangrensende [[Rhodesië]] (nou [[Zimbabwe]]) versprei. Suid-Afrikaanse setlaars het die spel ook na [[Namibië]] saamgeneem en in Brits-Oos-Afrika teen Britse beamptes te staan gekom. Rondom die eeuwisseling het die beeld verstewig dat rugby ’n spel vir “wit” spelers sou wees, waarvolgens dit byvoorbeeld ook deur die Boere van [[Nederland]]se afkoms aangegryp is, maar min deur die inheemse “swart” bevolking.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://wesclark.com/rrr/kenya_rugby.html |title=A Review of Kenyan Rugby |publisher=wesclark.com |author=Michael Mundia Kamau |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Veral sedert die einde van die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sbeleid het die sport ook na ander Afrikalande versprei, byvoorbeeld [[Ivoorkus]] en [[Madagaskar]] (waar gedurende kampioenskapwedstryde tot 40&nbsp;000 toeskouers saamdrom).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4471650.stm |title=Madagascar rugby inspires new passion |publisher=[[BBC]] |author=Tim Cocks |date=26 November 2005 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Kenia]] op sy beurt is veral in sewesrugby suksesvol. As FIRA-lede het die Noord-Afrikaanse lande [[Marokko]] en [[Tunisië]] tot in 1999 gereeld aan Europese toernooie deelgeneem. In 2000 het die IRR as deel van die beheerliggame se herordening egter daarop aangedring dat hulle oorskakel na die Afrikabeker, om dié kompetisie se mededingendheid te verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/7?Stagione=2000 |title=European Nations Cup 2000 – Division 1 |publisher=rugbyarchive.net |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> == Belangrike toernooie == === Rugbywêreldbeker === {{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker}} [[Lêer:RWC 2011 final FRA - NZL lineout.jpg|duimnael|links|Eindstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tussen Frankryk en Nieu-Seeland]] [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] is die belangrikste trofeë in Rugby en word al om die vier jaar tydens die [[Rugbywêreldbeker]] uitgespeel]] Die belangrikste toernooi is die Rugbywêreldbekertoernooi wat sedert sy eerste aanbieding in 1987 al om die vier jaar beslis word. [[Springbokke|Südafrika]] is die huidige Rugbywêreldkampioen, nadat hulle [[All Blacks|Nieu-Seeland]] in die eindstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk geklop en sodoende hul vierde titel ná [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] en [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] ingepalm het. Nieu-Seeland is ’n driemalige wêreldkampioen (in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]]). [[Wallabies|Australië]] het twee keer geseëvier (in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]]), [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] eenkeer (in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]]). Daarmee is Engeland tot dusver die enigste span van die Noordelike Halfrond wat ’n eindstryd gewen het, terwyl [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] drie keer as naaswenner geëindig het (in 1987, 1999 en 2011).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/rugby-world-cup-winners-96759 |title=Rugby World Cup Winners |publisher=Rugby World |author=Sam Tremlett |date=2 November 2019 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die Rugbywêreldbeker het sedert sy invoering bestendig gegroei. Die eerste toernooi is in 17 lande uitgesaai en het altesaam 230&nbsp;miljoen televisiekykers bereik. In die poelfase en eindstryd kon die teiken van een miljoen verkope kaartjies nie gehaal word nie. 94 lande het aan die Rugbywêreldbeker 2007 in Frankryk en die voorafgaande kwalifisering deelgeneem, vir die poel- en uitklopfase het die organiseerders 3,85 miljoen verkope kaartjies getel. Dié toernooi se kumulatiewe televisiekykertal, wat in meer as 200 lande uitgesaai is, het 4,2 miljard beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/mm/document/newsmedia/mediazone/02/04/21/65/2042165%5fpdf.pdf |title=Year in review 2010 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2010 |accessdate=3 November 2011 |pages=74 |format=PDF, 6,3&nbsp;MB |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103163846/http://www.irb.com/mm/document/newsmedia/mediazone/02/04/21/65/2042165_pdf.pdf |archive-date=3 November 2011}}</ref> === Internasionale toernooie === [[Lêer:Scotland vs Wales 2015 Six Nations.jpg|duimnael|Sesnasies-toernooi 2015: Skotland teen Wallis]] Beide die [[Sesnasies-toernooi]] en [[Die Rugbykampioenskap]] word verreweg as die belangrikste en taaiste jaarlikse toernooie beskou. Die Sesnasies-toernooi word deur Engeland, Frankryk, [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] uitgespeel. Dit is in 1883 vir die eerste keer as die Tuisnasies-toernooi aangebied, toe die vier Tuisnasies die voorheen sporadiese vriendskaplike wedstryde in ’n toernooi saamgesnoer het. In 1910 het Frankryk vir die eerste keer deelgeneem, wat toe die Vyfnasies-toernooi geword het. Ná bewerings van skynamateurisme en vrese van geweld op die speelveld is Frankryk in 1931 tydelik uit die toernooi gesit, wat vanaf 1947 weer kon deelneem. Sedert Italië se aansluiting in 2000 word die toernooi tussen ses spanne uitgespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/en/championship/history.php |title=History |publisher=[[Sesnasies-toernooi]] |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 1 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601150855/https://www.sixnationsrugby.com/en/championship/history.php |url-status=dead }}</ref> [[Die Rugbykampioenskap]] is die jaarlikse toernooi tussen die vier beste nasionale spanne in die Suidelike Halfrond – [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika. Vanaf sy invoering in 1996 tot in 2011 is die toernooi as die Drienasiesreeks uitgespeel, aangesien net Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika daaraan deelgeneem het. In die toernooi se eerste jare het die drie spanne elk twee keer teen mekaar te staan gekom, vanaf 2006 was dit elk drie keer (met uitsondering van jare met ’n rugbywêreldbekertoernooi). Sedert Argentinië se aansluiting in 2012 neem vier spanne aan die toernooi deel met elk twee wedstryde teen mekaar; in jare met ’n rugbywêreldbekertoernooi is daar net een wedstryd elk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/about-trc/ |title=About The Rugby Championship |publisher=[[Die Rugbykampioenskap]] |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Al die nasionale spanne word in een van drie vlakke ingedeel. In die eerste vlak is die deelnemers aan die Sesnasies-toernooi en Die Rugbykampioenskap, asook [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], ’n verdere twaalf nasionale spanne vorm die tweede vlak en al die oorblywende spanne die derde vlak. Die idee daaragter is, dat dit elke span se spelvlak weerspieël en nasionale spanne van omtrent dieselfde vlak teen mekaar te staan kom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://tier2rugby.blogspot.com/2014/05/who-is-officially-tier-2-nation.html |title=Who is officially classified as a “Tier 2” nation? |publisher=Tier 2 Rugby |date=12 Mei 2014 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In die praktyk word spanne van die eerste sterkteklas egter bevoordeel, aangesien hulle meer gereeld finansieel aantreklike wedstryde teen mekaar kan speel en sodoende aansienlik hoër inkomste vir hul beheerliggaam kan genereer. Dienooreenkomstig kan hierdie beheerliggame meer belê, waarvolgens die afstand teenoor die spanne van die tweede en derde vlak ondanks toelaes deur die wêreldbeheerliggaam nie minder word nie. Kritici kla dat dié stelsel te rigied is en die ontwikkeling van rugby eerder kniehalter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2019/09/13/the-tier-system-is-holding-back-international-rugby/ |title=The tier system is holding back international rugby |publisher=The Roar |date=12 September 2019 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Dit het ook tot gevolg dat nie een enkele span van die eerste vlak aan vastelandse toernooie deelneem nie. === Multisportbyeenkomste === [[Lêer:Match olympique États-Unis - France au stade d'Anvers en 1920.jpg|duimnael|[[Olimpiese Somerspele 1920]]: Verenigde State teen Frankryk]] Rugbytoernooie is tydens die [[Olimpiese Somerspele]] in [[Olimpiese Somerspele 1900|1900]], [[Olimpiese Somerspele 1908|1908]], [[Olimpiese Somerspele 1920|1920]] en [[Olimpiese Somerspele 1924|1924]] aangebied – onder andere ook omdat [[Pierre de Coubertin]], die president van die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] (IOK) – ’n ywerige rugbyspeler en -aanhanger was. Aangesien hulle nie soewereine lande is nie en die beheerliggame nie ’n gesamentlike span opgestel het nie, is ingevolge die Olimpiese reëls Skotland, Wallis en Engeland nie toegelaat om op hul eie deel te neem nie. In 1900 het die gasheer Frankryk die goue medalje ingepalm en in 1908 Australië. Sowel in 1920 as in 1924 het die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in die eindstryd verrassend teen die gunsteling Frankryk geseëvier. Ná Coubertin se aftrede het rugby in die IOK aan ondersteuning verloor en is uit die Olimpiese program verwyder. In die vroeë 1990’s het die Internasionale Rugbyraad (nou Wêreldrugby) hom begin beywer vir die herinstelling van rugby as ’n Olimpiese sportsoort. Die jare se pogings is uiteindelik beloon, toe die IOK op die herinstelling besluit het – al is dit die [[sewesrugby]]variant, wie se reëls op dié van rugby gebaseer is. Die eerste Olimpiese sewestoernooi vir mans en vroue is tydens die [[Olimpiese Somerspele 2016]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/olympics/history |title=History of rugby in the Olympics |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Terwyl sedert die [[Statebondspele]] 1998 in [[Kuala Lumpur]] sewesrugby deel van die Statebondspele se program is,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/commonwealth_games/delhi_2010/9031959.stm |title=Commonwealth Games 2010: Form guide – rugby sevens |publisher=[[BBC]] |date=27 September 2010 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> is tydens die Asiatiese Spele in 1998 en 2002 elk ’n sewes- en rugbytoernooi beslis. Sedert 2006 vorm slegs sewesrugby deel van die Asiatiese Spele se program (sedert 2010 ook vir vroue). === Nasionale en internasionale kampioenskappe === [[Lêer:MHR-CO finale top 14 2017-2018- occasion for try OEPCO.jpg|duimnael|links|Eindstryd van die Franse kampioenskap in 2018]] [[Lêer:The Currie Cup1.jpg|duimnael|upright|Die Curriebekertrofee word tydens Suid-Afrika se oudste en belangrikste plaaslike rugbykompetisie uitgespeel en dateer terug na 1889]] Die vernaamste nasionale kampioenskappe is dié van Frankryk en Engeland. Die Franse professionele liga [[Top 14]] behels 14 klubspanne; dit word namens die [[Franse Rugbyfederasie]] en die departement van sport gereël deur die organisasie ''Ligue nationale de rugby'' (LNR) wat verantwoordelik is vir toesig, ontwikkeling, finansies, bevordering van professionele rugby en advies aan die betrokke klubs. Die LNR is ook verantwoordelik vir die tweede hoogste professionele liga [[Pro D2]] met 16 spanne.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lnr.fr/ligue-nationale-rugby/qui-sommes-nous |title=Qui sommes-nous? |publisher=Ligue nationale de rugby |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die hoogste Engelse liga, die Premierskap met twaalf spanne, word deur die maatskappy ''Premiership Rugby'' gereël, waarby die klubs en ’n belegger betrokke is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.premiershiprugby.com/about-premiership-rugby/ |title=About Premiershp Rugby |publisher=Premiership Rugby |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]] is direk verantwoordelik vir die reëling van die tweede hoogste professionele liga, die RFU-kampioenskap wat ook twaalf spanne behels. Die [[Japan Rugby League One]] het homself as die derde vernaamste nasionale professionele liga in die Noordelike Halfrond gevestig; al die twaalf deelnemende spanne is sonder uitsondering in besit van groot maatskappye. Konsessies speel ’n besondere rol in professionele rugby. Óf verskeie vooraanstaande klubs in ’n streek sluit saam om ’n soort samewerkingsgemeenskap te vorm en ’n gesamentlike keurspan saam te stel, óf verskeie provinsiale beheerliggame stel ’n span saam uit die beskikbare spelers in hul gebied. Die verskeie klubs en provinsiale beheerliggame neem ook deel aan die onderskeidelike nasionale kampioenskappe. Die [[Verenigde Rugbykampioenskap]] behels 16 konsessies uit Italië, Ierland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis. Dit was aanvanklik ’n suiwer Europese toernooi met die naam ''Pro12'' en is in onderskeidelik 2017 en 2021 met twee Suid-Afrikaanse spanne elk aangevul.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2020/0929/1168300-sa-rugby-votes-four-leading-sides-into-expanded-pro16/ |title=SA Rugby votes four leading sides into expanded Pro16 from 2021 |publisher=[[Raidió Teilifís Éireann]] |date=29 September 2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die oorskakeling was die gevolg van geskille met die [[Superrugby]]liga. Dit het oorspronklik uit 18 konsessies uit Argentinië, Australië, Japan, Nieu-Seeland en Suid-Afrika bestaan. Weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] het ook Argentinië en Japan uitgeval, waarvolgens Superrugby tans uit twaalf Australiese en Nieu-Seelandse konsessies elk bestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.superrugby.co.nz/news/super-rugby-pacific-format-confirmed/ |title=Super Rugby Pacific format revealed |publisher=[[Superrugby]] |date=30 Augustus 2021 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 9 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809052410/https://www.superrugby.co.nz/news/super-rugby-pacific-format-confirmed/ |url-status=dead }}</ref> Major League Rugby, wat in 2017 gestig en waaraan 13 konsessies deelneem, begin hom in Kanada en die Verenigde State vestig. Ander belangrike nasionale kampioenskappe met deels halfprofessionele spanne sluit in die [[Curriebeker]] in Suid-Afrika, die [[Nasionale Rugbykampioenskap]] in Australië, die [[Mitre 10-beker]] in Nieu-Seeland, die [[Top10]] in Italië, die [[Skotse Premierskap]] in Skotland en die [[Walliese Premierafdeling]] in Wallis. Europa beskik met die [[Europese Rugbykampioenbeker]] en die [[Europese RugbyUitdaagbeker]] oor twee gesogte Europese Bekerkompetisies vir professionele klubspanne en konsessies. == Vrouerugby == Die eerste bekende verwysings omtrent vrouerugby dateer uit die laat 19de eeu. ’n Groep vroue het tydens ’n toer in [[somer]] 1881 deur Skotland en Noord-England ’n aantal “voetbal”-wedstryde gespeel, van wie die meeste wedstryde volgens die Voetbalvereniging se reëls gespeel is. ’n Uitsondering was ’n wedstryd op 25 Junie 1881 in [[Liverpool]], wat volgens rugbyreëls gespeel is. Hierdie wedstryde het groot gehore gelok, al was die berigte in die plaaslike koerante selde vleiend. Die toeskouers se houding was alles behalwe positief en sekere wedstryde moes weens onluste op en buite die veld afgelas word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scrumqueens.com/features/womens-rugby-1881 |title=Women's rugby in 1881 |publisher=Scrum Queens |author=John Birch |date=Desember 2012 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=21 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521200326/https://www.scrumqueens.com/features/womens-rugby-1881 |url-status=dead }}</ref> Die eerste vroulike rugbyspeler wat by naam bekend is, was Emily Valentine, wat in 1887 vir die Portora Royal-skool se rugbyspan in die Noord-Ierse dorp Enniskillen gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scrumqueens.com/features/womens-rugby-1881 |title=The remarkable Emily Valentine |publisher=Scrum Queens |author=John Birch |date=17 Januarie 2010 |accessdate=19 Januarie 2022 |archive-date=21 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521200326/https://www.scrumqueens.com/features/womens-rugby-1881 |url-status=dead }}</ref> Die eerste gedokumenteerde poging om ’n suiwer vrouespan te skep, dateer uit 1891, toe ’n beplande toer deur [[Nieu-Seeland]] weens die openbare verontwaardiging afgelas moes word.<ref>{{en}} {{cite book |author=Shona Thompson |title=Women and Sport in New Zealand |editor=Ilse Hartmann-Tews, Gertrud Pfister |work=Sport and Women: Social Issues in International Perspective |publisher=Routledge |location=Londen |year=2003 |isbn=978-0-203-98708-7 |pages=253}}</ref> Die daaropvolgende wedstryd, waaroor in die media verslag gedoen is, is eers op 16 Desember 1917 geskeduleer, toe tydens ’n liefdadigheidsgeleentheid in die Walliese [[Cardiff]] twee keurspanne uit die stede Cardiff en [[Newport, Wallis|Newport]] teen mekaar te staan gekom het (die gasvroue het met 6–0 geseëvier).<ref>{{en}} {{cite book |author=D. E. Davies |title=Cardiff Rugby Club, History and Statistics 1876–1975 |publisher=The Starling Press |location=Risca |year=1975 |isbn=0-9504421-0-0 |pages=70–71}}</ref> [[Lêer:2014 Women's Six Nations Championship - France Italy (117).jpg|duimnael|Sesnasies-vrouetoernooi in 2014: Frankryk teen Italië]] In die 1930’s was daar ’n poging om ’n vrouerugbyliga in Australië te vestig, maar dit was eers drie dekades later wat die sport geleidelik kon vestig, aanvanklik veral by sekere Europese universiteite. Die eerste gedokumenteerde kampioenskapwedstryd tussen twee vrouespanne is op 1 Mei 1968 in [[Toulouse]] voor “duisende toeskouers” gespeel. Dié sukses het twee jaar later gelei tot die stigting van die eerste vrouerugbyfederasie.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.cd31rugby.com/histoire-du-rugby-feminin/ |title=Histoire du rugby féminin |publisher=Comité Rugby de la Haute-Garonne |date=2017 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407153818/https://www.cd31rugby.com/histoire-du-rugby-feminin/ |url-status=dead }}</ref> Die eerste vrouetoetswedstryd is op 13 Junie 1982 in [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]] aangebied, toe die nasionale vrouespanne van [[Franse nasionale vrouerugbyspan|Frankryk]] en [[Nederlandse nasionale vrouerugbyspan|Nederland]] teen mekaar te staan gekom het; Frankryk het met 4–0 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.women.rugby/news/570629 |title=The story behind the first-ever women's international |publisher=Women Rugby |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=14 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814114744/https://www.women.rugby/news/570629 |url-status=dead }}</ref> In 1991 is in Wallis die [[Vrouerugbywêreldbeker 1991|eerste Vrouerugbywêreldbeker]] aangebied wat deur die [[Verenigde State se nasionale vrouerugbyspan|Verenigde State]] gewen is. Die [[Vrouerugbywêreldbeker 1994|tweede toernooi het in 1994]] gevolg en is daarvandaan tot in 2014 al om die vier jaar gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2021/news/269111 |title=Women's Rugby World Cup: The story so far |publisher=Rugby World Cup |date=4 Augustus 2017 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Daarna het Wêreldrugby die daaropvolgende toernooi na 2017 uitgestel, waarmee ’n nuwe vierjaarlikse siklus begin het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/70650 |title=Ireland to host Women’s Rugby World Cup 2017 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=13 Mei 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die mees suksesvolle span is [[Black Ferns|Nieu-Seeland]] met ses titels, waarvan vier agtereenvolgende van 1998 tot 2010. Naas die Rugbywêreldbeker is daar ander gereelde toernooie, onder meer die Sesnasies, wat ná die manskompetisie plaasvind. Dit is in 1996 vir die eerste keer aangebied en aanvanklik deur [[Engelse nasionale vrouerugbyspan|Engeland]] oorheers, maar later het ook Frankryk en [[Ierse nasionale vrouerugbyspan|Ierland]] ’n aantal titels ingepalm. == Variante == [[Lêer:Spielszene BK.jpg|duimnael|Strandrugby]] Uit rugby het sekere variante voortgespruit met ’n kleiner aantal spelers en minder fisiese kontak as die hoofverskille. Die verreweg oudste en mees verspreide variant is [[sewesrugby]], wat in 1883 in die Skotse dorp [[Melrose]] ontstaan het. Op ’n rugbyveld met dieselfde grootte speel spanne van sewe spelers elk teen mekaar oor twee helftes van sewe minute elk. Sewesrugby word byna geheel en al in ’n toernooiformaat gespeel, waarby elke deelnemende span binne een of twee dae ’n aantal opeenvolgende wedstryde moet speel. Van die belangrikste toernooie sluit in die [[Hongkong Sewes]] en die [[Doebai Sewes]]. Altwee vorm deel van die [[Wêreldrugby Sewesreeks]] wat sedert 1999 jaarliks tussen baie nasionale spanne uitgespeel word. Sedert 1993 word al om die vier jaar ’n eie Sewesrugbywêreldbeker aangebied en sedert 2016 is sewesrugby ’n Olimpiese sportsoort (voorheen was dit van 2001 tot 2013 deel van die [[Wêreldspele]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-7s.htm |title=Rugby Sevens |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Tiensrugby het in die 1960’s in [[Maleisië]] ontstaan en is veral in Oos-Asiatiese lande gewild. Albei spanne bestaan uit tien spelers elk en ’n wedstryd bestaan uit twee helftes met tien minute elk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-tens.htm |title=Rugby Tens |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ''Touch'', waar duikslae uitgevoer word deur bloot met albei hande aan die baldraer te raak, is geskik as ’n oefenspel, maar ook vir spanne van gemengde geslag, en word deur beide kinders en volwassenes gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-touch.htm |title=Touch Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Ander variante met minder fisiese kontak is ontwikkel om kinders nader aan die sport te bring. Wydverspreid is minirugby, wat in die 1970’s in Engeland ontstaan het en waarin kinders geleidelik in drie ouderdomsgroepe aan die meer komplekse skuiwe van rugby bekend gestel word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-mini.htm |title=Mini Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In tagrugby dra elke speler ’n gordel met twee klittenbande. Die verdedigende spelers moet aan een van hierdie bande trek om die baldraer te dwing om die bal aan te gee; andersins is die sport oorwegend kontakloos. ’n In die Verenigde State gewilde variant hiervan is vlagrugby; ook hier word veral daarop gemik om kinders geleidelik aan die meer komplekse skuiwe van rugby bloot te stel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-tag.htm |title=Tag Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Strand- en sneeurugby is veral geskik vir ontspanningsdoeleindes.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-beach.htm |title=Beach Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-snow.htm |title=Snow Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Rolstoelrugby|Rolstoel]]- en onderwaterrugby het net die naam met rugby ingemeen. == Verskille tussen rugby en Rugby League == Sedert die skeiding van rugby en [[Rugby League]] in 1895 was daar reëlveranderinge in albei variante, sodat hulle ondanks die steeds sigbare baie ooreenkomste twee verskillende balsportsoorte is. Terwyl by rugby 15 spelers per span op die speelveld is, is dit in Rugby League net 13. ’n League-spelveld is twee meter smaller as ’n unieveld. Met ’n drie word in Rugby League vier pleks van vyf punte aangeteken, met ’n skepdoel een pleks van drie punte en met ’n strafskop twee pleks van drie punte. Die balle is amper gelyk in grotte, maar die punte van die Rugby-League-balle is meer spits.<ref name="diff">{{en}} {{cite web |url=https://sqaf.club/rugby-league-union-differences/ |title=Rugby League vs Union: What’s the Difference? |publisher=Sports Quotes and Facts |author=Matthew Chandler |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die hoofverskille in die stel reëls gaan veral om die verandering in balbesit. Ná ’n duikslag word nie om die balbesit gekompeteer nie, maar die baldraende span ontvang dit weer terug; eers ná die sesde duikslag verander die balbesit. Aangesien die bal net tydens ’n een-teen-een-duikslag weggegryp kan word, is daar minder moontlikhede as in rugby om die balbesit te wen. Oor die algemeen het dit ’n meer gebalanseerde balbesit tot gevolg. In Rugby League is daar geen lynstaan, pleks daarvan vind ’n skrum plaas. Afgesien van dié situasie is ’n skrum minder belangrik, net só is daar geen losskrum of losgemaal nie. Pleks daarvan moet in Rugby League ’n geduikte speler die bal met sy voete agternarol, waarna spelers van albei spanne om die rollende bal kompeteer.<ref name="diff" /> Terwyl die spelaksie in rugby meer oor die wen en hou van balbesit gaan, gaan Rugby League meer oor direkte individuelle konfrontasies tussen enkele spelers. Gepaard met die minder aantal spelers en die effens nouer speelveld is taktiese fynighede minder belangrik. Dienooreenkomstig word Rugby League beskou as die vinniger en taaier van die twee variante.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyleagueoralhistory.co.uk/subjects/view/rule-changes/ |title=Rule changes |publisher=Rugby League oral history |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Oor die algemeen word rugby sedert sy professionalisering in tegniese en taktiese opsig meer deur Rugby League beïnvloed. In die teenoorgestelde rigting is daar ook ’n invloed, maar dit is minder oënskynlik.<ref>{{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=A Social History of English Rugby Union |publisher=Taylor & Francis |location=Londen |year=2009 |isbn=978-0-415-47660-7 |pages=154}}</ref> == Invloed op ander sportsoorte == [[Lêer:Tom Wills 1857.jpg|duimnael|upright|[[Australiese voetbal]] is deur [[Tom Wills]] bedink]] Beide [[Amerikaanse voetbal]] [[Kanadese voetbal]] het ontwikkel uit ’n vroeë variant van rugby, toe Rugby League nog nie bestaan het nie. ’n Belangrike verskil is die vorentoe aangee van die bal vir ’n speler verder vooruit in die aanvallende rigting, wat in rugby buite die reëls is. Die Noord-Amerikaanse spele fokus baie meer daarop om deur gebiedsvoordele die aanvalsreg te behou. Buitendien lei die spel wat uit selfstandige fases bestaan tot talle onderbrekings, terwyl rugby meer deur ’n konstante, min onderbroke vloeiende spel (soos in sokker) gekenmerk word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.diffen.com/difference/American_Football_vs_Rugby |title=American Football vs. Rugby |publisher=diffen.com |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Ander sportsoort wat uit rugby ontstaan het, is [[Australiese voetbal]], waar die skop van die bal baie meer belangrik is as die aangee en hardloop; boonop is die speelveld ovaal pleks van reghoekig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://fluentrugby.com/what-is-the-difference-between-rugby-and-australian-rules-football/ |title=What Is The Difference Between Rugby And Australian Rules Football? |publisher=Fluent Rugby |accessdate=24 Julie 2022 }}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dié sportsoort is glo bedink deur [[Tom Wills]] wat by die Rugby-skool ’n vroeë variant van rugby leer ken en dit in Australië aangepas het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ourwarwickshire.org.uk/content/article/tom-wills-rugby-school-australian-sporting-pioneer |title=Tom Wills – From Rugby School to Australian Sporting Pioneer |publisher=Our Warwickshire |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[James Naismith]] het aspekte van sekere sportsoorte, waaronder rugby, geneem om [[basketbal]] te bedink. Die mees oënskynlike ooreenkomste is dié van die hopbal met die ingooi by die lynstaan en die onderhandse skoot, wat die sport in die eerste jare gekenmerk het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://springfield.edu/where-basketball-was-invented-the-birthplace-of-basketball |title=Where Basketball was Invented: The History of Basketball |publisher=Springfield College |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Sweedse sokker]] ([[Sweeds]]: ''Svensk fotboll''), wat tussen die 1870’s en 1890’s in Swede gespeel is, was ’n mengsel aan sokker- en rugbyreëls.<ref>{{sv}} {{cite book |author=Åke Jönsson |title=Fotboll: hur världens största sport växte fram |publisher=Historiska media |location=Lund |year=2006 |isbn=91-85377-48-1 |pages=203}}</ref> == Statistieke en rekords == [[Lêer:Alun Wyn Jones 2008 (cropped).jpg|duimnael|upright|[[Alun Wyn Jones]] hou die rekord vir die meeste toetswedstryde]] Volgens ’n verslag deur die [[Coventry-universiteit]] se Sentrum vir Internasionale Sportbesigheid het in 2011 meer as vyf miljoen mense rugby of een van sy variante gespeel, gelykstaande aan ’n groei van 19% teenoor die 2007-verslag. Vervolgens het die deelname in Afrika met 33% toegeneem, in Suid-Amerika met 22% en in Asië asook Noord-Amerika met 18%.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/mm/Document/NewsMedia/MediaZone/02/04/22/88/2042288_PDF.pdf |title=Economic impact report on global Rugby – Part III: Strategic and emerging markets |publisher=Sentrum vir Internasionale Sportbesigheid |date=5 April 2011 |accessdate=26 Junie 2011 |pages=2 |format=PDF, 613&nbsp;kB |archive-url=https://web.archive.org/web/20110626220118/http://www.irb.com/mm/Document/NewsMedia/MediaZone/02/04/22/88/2042288_PDF.pdf |archive-date=26 Junie 2011}}</ref> In 2014 het die IRR ’n wêreldwye opname oor die algehele aantal speler gepubliseer. Destyds was daar 6,6 miljoen se spelers, van wie 2,36 miljoen se gelisensieerde lede wat vir ’n klub gespeel het wat by hul land se beheerliggaam geaffilieer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugbyredefined.files.wordpress.com/2014/05/irb-dev-glob-map.pdf |title=119 countries… 6.6 million players |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2014 |format=PDF, 745&nbsp;kB |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Volgens die Wêreldrugby-jaarverslag 2016 was daar 8,5 miljoen se spelers, van wie 3,2 se miljoen geregistreerde beheerliggaamspelers en 1,9 miljoen geregistreerde klubspelers; die aandeel vroue was 22%.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://publications.worldrugby.org/yearinreview2016/en/44-1 |title=Year in revies 2016 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2017 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Alun Wyn Jones]] hou die rekord vir die meeste toetswedstryde; teen Februarie 2022 het hy 149 keer vir die [[Walliese nasionale rugbyspan|Walliese nasionale span]] en twaalf keer vir die keurspan [[Britse en Ierse Leeus]] uitgedraf. Die Nieu-Seelander [[Dan Carter]] hou met 1&nbsp;598 punte tussen 2003 en 2015 die rekord vir die meeste aangetekende punte. Twee nasionale spanne deel die rekord vir die langste onoorwonne wenstreep in die eerste vlak met 18 opeenvolgende oorwinnings elk, naamlik [[All Blacks|Nieu-Seeland]] van Augustus 2015 tot Oktober 2016 en [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] van Oktober 2015 tot Maart 2017.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/most_consecutive_wins.html?id=1;type=class |title=Most consecutive wins |publisher=ESPNscrum |date=2020 |accessdate=8 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201108091322/stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/most_consecutive_wins.html?id=1;type=class |archive-date=8 November 2020}}</ref> Die bywoningsrekord vir ’n rugbywedstryd is 109&nbsp;874 wat op 15 Julie 2000 op die [[ANZ-stadion]] in [[Sydney]] opgestel is, toe Nieu-Seeland [[Australië|Wallabies]] met 39–35 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/tri-nations-review-16-years-of-the-wallabies/ |title=Tri-Nations review – 16 years of the Wallabies |publisher=[[Superrugby]] |date=8 Maart 2013 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die bywoningsrekord vir ’n ligawedstryd is 99&nbsp;124, toe [[Racing 92]] op 24 Junie 2016 op [[Camp Nou]] in [[Barcelona]] in die eindstryd van die Franse liga [[Top 14]] [[RC Toulon]] verslaan het; dié wedstryd is weens skeduleringskonflikte met die [[Europese Sokkerkampioenskap 2016]] van sy gewone plek, die [[Stade de France]] in [[Saint-Denis]], verskuif.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/En-battant-toulon-le-racing-92-est-sacre-champion-de-france/698977 |title=En battant Toulon, le Racing 92 est sacré champion de France |publisher=[[L’Équipe]] |author=Romain Bergogne |date=25 Junie 2016 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> == Spel- en aanhangerkultuur == [[Lêer:Walers Japan Rugby World Cup 2007 09 20 supporters1.jpg|duimnael|[[Japan]]nese en [[Wallis|Walliese]] ondersteuners tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]] ’n Engelse [[spreekwoord]] lui: “Sokker is ’n herespel wat deur rampokkers gespeel word en rugby is ’n rampokkerspel wat deur here gespeel word.” (''Football is a gentleman’s game played by hooligans, and rugby is a hooligan’s game played by gentlemen.'') Dit is bedoel om die ironie van die feit te illustreer, dat ’n fisies harde en gevaarlike spel soos rugby gespeel word deur beskaafde en welgemanierde “here” wat die skeidsregter respekteer, terwyl sokker, ’n volgens bewerings minder taaie spel, in ’n meer aggressiewe omgewing gespeel word (of dit nou op die veld, tussen die spelers, teenoor die skeidsregters of onder die ondersteuners is). Sedert die professionalisering is die spreekwoord egter nie meer in dié absoluutheid van toepassing nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://saintsandheathens.wordpress.com/2013/09/30/rugby-hooligans-gentlemen/ |title=Rugby vs Football: Gentleman’s game played by hooligans, or a hooligans’ game played by gentlemen? |publisher=Saints and heathens |author=Sam Fagan |date=30 September 2013 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die veral in sokker bekende verskynsel van rampokkery is in rugby oor die algemeen onbekend. Die respek wat die spelers vir mekaar en teenoor die skeidsregter toon sluit ook die toeskouers in. Tuis- en wegondersteuners word nie streng van mekaar geskei en aan spesifieke sektore in die stadion toegewys nie; hulle sit eerder dikwels saam in die pawiljoen. Dienooreenkomstig is die polisieteenwoordigheid aansienlik minder as by sokkerwedstryde en die speelvelde word nie deur versperrings beskerm nie. Mededingende aanhangers word selfs aangemoedig om in kontak te tree en saam te vier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://fluentrugby.com/do-rugby-fans-sit-together/ |title=Do Rugby Fans Sit Together? |publisher=Fluent Rugby |author=Alexander Wolf |accessdate=24 Julie 2022 }}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Aan die ander kant respekteer die ondersteuners die opponerende span se spelers deur kalm te bly wanneer hulle ’n doel- of strafskop neem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.yahoo.com/blogs/visit-britain-us/fan-etiquette-tips-watching-rugby-britain-194454337.html |title=Fan Etiquette Tips for Watching Rugby in Britain |publisher=Yahoo Sports |date=1 Oktober 2012 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407153816/https://sports.yahoo.com/blogs/visit-britain-us/fan-etiquette-tips-watching-rugby-britain-194454337.html |url-status=dead }}</ref> ’n Tradisie wat in die verlede baie gereeld onder die spelers gehandhaaf is, was die gesamentlike lekker vieringe deur die spelers en ondersteuners van albei spanne in die “derde helfte” ná die eindfluitjie; Sedert professionalisering in die middel-1990’s het die bereidwilligheid vir sulke vieringe onder die spelers egter aansienlik minder geword.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Pierre Sansot |title=Le rugby est une fête, le tennis non plus |publisher=Payot |location=Parys |year=2002 |isbn=2-228-89509-1 |pages=164}}</ref> == Rugby in die kuns == [[Lêer:Henri Rousseau - The Football Players.jpg|duimnael|upright|[[Henri Rousseau]]: ''Les joueurs de foot-ball'' (1908)]] [[Lêer:Cadell The Rugby Player.jpg|duimnael|upright|[[Francis Cadell]]: ''The Rugby Player'' (ca. 1920)]] Die sportsoort rugby en sy spelers het talle kunstenaars geïnspireer. Die [[roman]] ''Tom Brown’s School Days'' (“Tom Brown se skooljare”), geskryf in 1857 deur [[Thomas Hughes]], is gebaseer op die skrywer se ervarings by die [[Rugby-skool]] en bevat die beskrywing van ’n wedstryd. Die bekendste verfilming van dié roman is in 1940 uitgereik, met [[Robert Stevenson (regisseur)|Robert Stevenson]] as regisseur en [[Cedric Hardwicke]] in die hoofrol. [[James Joyce]] verwys onder andere in sy werke ''[[Ulysses]]'' (1922) en ''[[Finnegans Wake]]'' (1939) na die Ierse klub [[Bective Rangers]]; in die halfoutobiografies werk ''[[A Portrait of the Artist as a Young Man]]'' (1916) word ook die Ierse nasionale speler [[James Magee]] genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://peterchrisp.blogspot.com/2014/03/james-joyce-rugby-fan.html |title=James Joyce, rugby fan |publisher=From Swerve of Shore to Bend of Bay |date=4 Maart 2014 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In ''The Adventure of the Sussex Vampire'', ’n [[Sherlock Holmes]]-verhaal uit 1924 deur [[Arthur Conan Doyle]], word berig dat die fiktiewe karakter ''Dr. Watson'' in sy jeug rugby vir die Blackheath FC gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/cult/vampires/classicstory/sussexvampire_p1.shtml |title=The Adventure of the Sussex Vampire |publisher=[[BBC]] |date=18 Junie 2014 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die skildery ''Les joueurs de foot-ball'' (“Die voetbalspelers”) deur die Franse [[Impressionisme|impressionis]] [[Henri Rousseau]] uit 1908 toon twee rugbyspelers elk wat teen mekaar speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/show-full/piece/?search=The%20Football%20Players&page=&f=Title&object=60.1583 |title=Henri Rousseau |publisher=[[Solomon R. Guggenheim Museum]] |date=2010 |accessdate=29 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429080822/http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/show-full/piece/?search=The%20Football%20Players&page=&f=Title&object=60.1583 |archive-date=29 April 2011}}</ref> Ander Franse kunstenaars wat die sport in hul werke geskilder het, sluit in [[Albert Gleizes]] (''Les Joueurs de football'' [“Die voetbalspelers”], 1912), [[Robert Delaunay]] (''Football. L’Équipe de Cardiff'' [“Voetbal. Die span van Cardiff”], 1916) en [[André Lhote]] (''Partie de Rugby'' [“Rugbywedstryd”], 1917).<ref>{{en}} {{cite book |author=Philip Dine |title=French Rugby Football |publisher=Berg |location=Oxford |year=2001 |isbn=1-85973-327-1 |pages=19}}</ref> [[Francis Cadell]], ’n verteenwoordiger van die Skotse koloriste, het omstreeks 1920 die skildery ''The Rugby Player'' geskilder.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.paintingmania.com/rugby-player-214_30441.html |title=Francis Cadell: The Rugby Player |publisher=Painting mania |accessdate=25 Julie 2022}}</ref> Tydens die kunskompetisie gedurende die [[Olimpiese Somerspele 1928]] in [[Amsterdam]] het die Luxemburgse [[Jean Jacoby]] met die werk ''Rugby'' die goue medalje in die kategorie tekeninge en waterverf ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/show-full/piece/?search=The%20Football%20Players&page=&f=Title&object=60.1583 |title=Olympic Art Competition 1928 Amsterdam |publisher=[[Olimpiese Museum]] |accessdate=1 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080501132439/http://www.olympic-museum.de/art/1928.htm |archive-date=1 Mei 2008}}</ref> In die 1949-komedierolprent ''A Run for Your Money'' deur [[Ealing Studios]] en die 1979-rolprent ''Grand Slam'' deur BBC Wallis draai die plot om ondersteuners wat ’n rugbywedstryd bywoon.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Berry |title=Wales and Cinema, The First Hundred Years |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |year=1996 |isbn=0-7083-1370-1 |pages=215}}</ref> Rolprente, wat meer op die sport fokus, sluit in die onafhanklike werke ''Old Scores'' (1991) en ''Forever Strong'' (2008). Die Uruguaanse rugbyspan ''Old Christian’s Club'' se oorlewingstryd ná die vliegongeluk van Fuerza-Aérea-Uruguaya-vlug 571 in 1972 word in die 1993-rolprent ''Alive'' uitgelig. Die glo bekendste rugbyrolprent is ''Invictus'' deur die regisseur [[Clint Eastwood]] (2009) wat op die boek ''Playing the Enemy'' deur [[John Carlin]] geskoei is. Dié rolprent handel oor die gebeurtenisse rondom die [[Rugbywêreldbeker 1995]] en [[Nelson Mandela]] se moeite om die Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe na [[apartheid]] deur middel van rugby te versoen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://truesportsmovies.com/other-sports/invictus-mandela-1995-rugby-world-cup/ |title=Invictus – Mandela and the 1995 Rugby World Cup |publisher=True Sports Movies |date=9 Junie 2016 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8406647.stm |title=South Africa 'rugby unity': Fact and fiction |publisher=[[BBC]] |author=Pumza Fihlani |date=11 Desember 2009 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die Suid-Afrikaanse 2016-rolprent ''[[Modder en bloed]]'' vertel, hoe Suid-Afrikaanse krygsgevangenes tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in die kamp op die eiland [[Sint Helena]] rugby leer ken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://writingstudio.co.za/review-modder-en-bloed-blood-and-glory/ |title=Review: Modder en Bloed (Blood and Glory) |publisher=The Writing Studio |author=Daniel Dercksen |date=11 April 2016 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 2 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702082901/https://writingstudio.co.za/review-modder-en-bloed-blood-and-glory/ |url-status=dead }}</ref> Die Suid-Afrikaanse televisiereeks [[Getroud met rugby (TV-reeks)|Getroud met rugby]] is vir die eerste keer in 2009 uitgesaai en deur die Britse televisiereeks ''Footballers’ Wives'' geïnspireer.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://kyknet.dstv.com/program/getroud-met-rugby |title=Getroud met rugby |publisher=[[kykNET]] |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Strokiesverhaal|Strokiesverhale]] omtrent rugby is veral gewild in Frankryk. Voorbeelde sluit in die reekse ''Rubipèdes'' deur [[Michel Iturria]] en ''Les Rugbymen'' deur [[Poupard]] en [[Béka]].<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.actuabd.com/La-Coupe-du-monde-de-Rugby-se-joue-aussi-en-bande-dessinee |title=La Coupe du monde de Rugby se joue aussi en bande dessinée |publisher=actuabd.com |date=19 September 2019 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004142006/https://www.actuabd.com/La-Coupe-du-monde-de-Rugby-se-joue-aussi-en-bande-dessinee |url-status=dead }}</ref> In “Asterix in Brittannié”, ’n uitgawe van die ook in [[Afrikaans]] beskikbare [[Asterix]]-reeks deur [[Albert Uderzo]] en [[René Goscinny]], besoek die hoofkarakter op soek na ’n towerdoepa ’n rugbywedstryd tussen [[Camulodunum]] en [[Durovernum Cantiacorum|Durovernum]]. Na rugby word ook in die gelyknamige rolprent en in die rolprent ''Asterix & Obelix – In diens van haar majesteit'' verwys.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.comedix.de/lexikon/db/kuerbis.php |title=Kürbis |publisher=Duitse Asterix-argief |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In die openbare en die beeldhoukuns is daar talle werke wat aan rugby gewy is. In die [[Twickenham-stadion]] staan ’n 8,2&nbsp;m hoë bronsbeeld deur die kunstenaar [[Gerald Laing]] wat ’n lynstaan uitbeeld<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.yourlocalguardian.co.uk/news/8196778.rfu-unveils-iconic-bronze-of-rugby-line-out-by-sculptor-gerald-laing/ |title=RFU unveils iconic bronze of rugby line-out by sculptor Gerald Laing |publisher=Sutton & Croydon Guardian |date=2 Junie 2010 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> en in die [[Millennium-stadion]] ’n standbeeld van die beampte [[Tasker Watkins]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/south_east/8360513.stm |title=Statue of Sir Tasker is unveiled |publisher=[[BBC]] |date=15 November 2009 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Van die spelers wat met standbeelde vereer is, sluit in [[Gareth Edwards]] (in [[Cardiff]]) en [[Danie Craven]] (in [[Stellenbosch]]).<ref>{{en}} {{cite book |url=http://www.rugby365.com/schools/craven/2504760.htm |title=Craven of Craven Week |publisher=rugby365.com |date=27 Junie 2010 |accessdate=19 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719053209/http://www.rugby365.com/schools/craven/2504760.htm |archive-date=19 Julie 2011}}</ref> In die dorp [[Larrivière-Saint-Savin]] in Suidwes-Frankryk is die Notre-Dame-du-Rugby geleë; dit is nie aan ’n [[heilige]] gewy nie, maar aan rugby.<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://www.patrimoine-religieux.fr/eglises_edifices/40-Landes/40145-Larriviere/181031-EgliseSaint-Savin-Notre-Dame-du-Rugby |titel=Église Saint-Savin-Notre-Dame-du-Rugby |publisher=Observatoire du patrimoine réligieux |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=14 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180814170304/http://www.patrimoine-religieux.fr/eglises_edifices/40-Landes/40145-Larriviere/181031-EgliseSaint-Savin-Notre-Dame-du-Rugby |url-status=dead }}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Lys van internasionale rugbyspanne]] * [[Rugbywoordelys]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Verdere leesstof == * {{af}} {{cite web |url=https://live.laws.api.worldrugby.org/document/World_Rugby_Laws_2022_DE |title=Reëls van die Spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |format=PDF, 7,4&nbsp;MB |accessdate=24 Julie 2022}} * {{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0}} * {{en}} {{cite book |author=Philip Dine |title=French Rugby Football: A Cultural History |publisher=Berg |location=Oxford |year=2001 |isbn=1-85973-327-1}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |year=2001 |isbn=1-86200-013-1}} * {{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=The Oval World – A Global History of Rugby |edition=2de |publisher=Bloomsbury |location=Londen |year=2016 |isbn=978-1-4088-3157-1}} * {{en}} {{cite book |author=Tony Williams, John McKittrick |title=Rugby Skills, Tactics and Rules |edition=4de |publisher=Bloomsbury |location=Londen |year=2015 |isbn=978-1-4729-1372-2}} * {{en}} {{cite book |author=Cick Cain, Greg Growden |title=Rugby Union for Dummies |edition=3de |publisher=Wiley & Sons |location=Hoboken |year=2011 |isbn=978-1-119-99092-5}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans – The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Rugby union|Rugby}} {{Wikt|rugby}} * {{en}} [https://www.world.rugby/ Wêreldrugby] (wêreldbeheerliggaam) * {{en}} [https://www.planetrugby.com/ Planet Rugby] (nuuswebwerf) * {{en}} [https://www.espn.com/rugby/ ESPNscrum] (nuuswebwerf) * {{en}} [http://www.rugbyarchive.net/ The Rugby Archive] (wêreldwye uitslagdatabasis) * {{en}} [http://www.rugbyfootballhistory.com/ Rugbygeskiedenis] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/sports/rugby|title=Rugby|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=24 Julie 2022}} {{Affiliasies van Wêreldrugby}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Superrugby}} {{Navigasie Curriebeker}} {{Nasionale rugbyspanne}} {{Navigasie Olimpiese somersporte}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby| 1]] [[Kategorie:Voormalige Olimpiese sportsoorte]] g9e2av40a56gcdd46vokba30xqazpue 2918221 2918219 2026-07-18T20:36:39Z ~2026-40338-47 211234 /* */ 2918221 wikitext text/x-wiki : ''Die term “rugby” verwys hier na rugbyunie of “Rugby Union” soos wat die gebruik in Suid-Afrika is. Vir [[Rugby League]], sien gerus daar, en vir die dorp, sien [[Rugby, Warwickshire]].'' [[Lêer:General Rugby Union backplay.JPG|duimnael|300px|’n Tipiese toneel tydens ’n rugbywedstryd]] [[Lêer:Rugby pictogram.svg|duimnael|[[Piktogram]] wat rugby aandui]] '''Rugbyunie''' of '''Rugby Union''', soms ook ''rugbyunie'' of ''vyftienmanrugby'' genoem, is ’n [[Sport|volkontakbal- en spansport]], wat in die eerste helfte van die 19de eeu in [[Engeland]] ontstaan het. Dit is genoem na sy ontstaanplek, die Rugbyskool in die dorp [[Rugby, Warwickshire|Rugby]]. Dit is saam met [[Rugbyliga]] een van twee hoofvariante in die rugbyfamilie. ’n Wedstryd word gespeel tussen twee spanne met 15 spelers elk, wat op ’n reghoekige veld probeer om in 80 minute meer punte as hul opponent aan te teken. Spelers speel met ’n eiervormige bal wat hulle in hulle hande of arms dra en hulle mag die bal slegs agtertoe of sylangs oor die veld na mekaar aangee of dit dan vorentoe skop om in die doelgebied punte aan te teken. Die opponerende span poog om die baldraer se vordering te stuit deur hom te duik of fisiek met die liggaam te keer. Wanneer die baldraer geduik is, moet hy die bal los en vind daar ’n stryd ([[#Losgemaal|losgemaal]] of ’n [[#Losskrum|losskrum]]) plaas om balbesit. In 1845 het studente by die Rugbyskool die eerste stel reëls opgestel. Ander belangrike ontwikkelinge in die rugbysport se geskiedenis was in 1895 die afkeur van Die Voetbalvereniging se reëls en in 1895 die afstigting van Rugby League. In die verlede was rugby ’n suiwer amateursport, maar in 1995 is al die beperkinge rakende die spelers se betalings opgehef, waardeur die professionele tydperk op die hoogste vlak ingelui is. [[Wêreldrugby]] (tot in 2014 die Internasionale Rugbyraad, IRR) is in 1886 as die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR) gestig en publiseer ook die reëls van die spel. Vanuit Engeland het rugby oor ’n groot deel van die wêreld versprei. Dit word veral op die [[Britse Eilande]], in [[Frankryk]], [[Oseanië]], [[Suid-Afrika]], [[Argentinië]], [[Noord-Amerika]] en [[Japan]] gespeel. Terwyl die Britte dié sport veral in die lande van die [[Britse Ryk]] gevestig het, is die vastelandse Europa en groot dele van Afrika veral deur Frankryk beïnvloed. In lande soos Engeland, [[Georgië]], [[Madagaskar]], [[Namibië]], [[Nieu-Seeland]], [[Papoea-Nieu-Guinee]], Suid-Afrika en [[Wallis]] word die een of ander rugbyvariant as ’n nasionale sport beskou. In die [[Cookeilande]], [[Fidji]], Nieu-Seeland, [[Samoa]], [[Tonga]] en Wallis is rugby die hoofsport.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.teivovo.com/history/index.html |title=Rugby History in Fiji |publisher=Teivovo |accessdate=14 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114224240/http://www.teivovo.com/history/ |archive-date=14 November 2007 |url-status=dead}}</ref> In lande van die Britse Statebond met rugby as ’n tradisionele sport vir die [[winter]]maande soos Australië, Engeland, Ierland, Namibië, Nieu-Seeland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis, dien [[krieket]] as ’n tradisionele sport vir die [[somer]]maande. Die eerste internasionale wedstryd is in 1871 op Raeburn Place in [[Edinburg]] tussen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] beslis. Die [[rugbywêreldbeker]]toernooi, wat in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] vir die eerste keer aangebied is, word al om die vier jaar beslis en is van die gewildste sportkompetisies wêreldwyd. Die [[Sesnasies-toernooi]] ([[Noordelike Halfrond]]) en [[Die Rugbykampioenskap]] ([[Suidelike Halfrond]]) is ander bekende internasionale toernooie wat jaarliks beslis word. Van die vernaamste nasionale toernooie is die Premierskap in Engeland, die Top 14 in Frankryk, die Mitre 10-beker in Nieu-Seeland, die [[Japan Rugby League One]] en die [[Curriebeker]] in Suid-Afrika. Belangrike transnasionale klubtoernooie sluit in die [[Verenigde Rugbykampioenskap]] met spanne uit Ierland, Italië, Skotland, Suid-Afrika en Wallis, asook [[Superrugby]] (tans slegs in Oseanië). Rugbywedstryde is al tydens internasionale sporttoernooie soos die [[Olimpiese Somerspele 1900]] in [[Parys]], die [[Olimpiese Somerspele 1908]] in [[Londen]], die [[Olimpiese Somerspele 1920]] in [[Antwerpen]] en die [[Olimpiese Somerspele 1924]] in Parys beslis. [[Sewesrugby]] is in 1998 by die program van die [[Statebondspele]] opgeneem en vorm sedertdien deel van dié toernooi. Sewesrugby behoort ook sedert die [[Olimpiese Somerspele 2016]] in [[Rio de Janeiro]] tot die Olimpiese sportsoorte en is ook tydens die [[Olimpiese Somerspele 2020]] in [[Tokio]] en die [[Olimpiese Somerspele 2024]] in Parys aangebied. == Spanne en posisies == {{Hoofartikel|Spelerposisies in rugby}} Elke span begin die wedstryd met 15 spelers op die veld en sewe of agt plaasvervangers.<ref name="span">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/3 |title=Span |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Span bevat agt voor- en sewe agterspelers. Vir elke posisie word daar verskillende fisiese en tegniese vaardighede benodig, waarvolgens na rugby soms as ’n spel vir alle “liggaamsvorms en -groottes” verwys word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://passport.worldrugby.org/index.php?page=beginners&p=10 |title=The positions |werk=A Beginner's Guide to Rugby Union |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |accessdate=25 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190825234502/https://passport.worldrugby.org/index.php?page=beginners&p=10 |archive-date=25 Augustus 2019}}</ref> [[Lêer:09-09-07 112.jpg|duimnael|Die voorspelers is in die skrum, terwyl die agterspelers oor die veld versprei is]] {{Spelerposisies in rugby}} === Voorspelers === Die hoofrol van die voorspelers is om balbesit te wen en vir die span te behou. Hulle het ’n belangrike rol tydens die duik van opponente en in die losskrum. Die spelers op die posisies is meestal groter en kragtiger as al die ander; hulle is by die skrum en die lynstaan betrokke.<ref name="pos">{{en}} {{cite web |url=https://www.offload-rugby.co.uk/who-plays-where-in-a-rugby-union-team-the-positions |title=Who plays where in a rugby union team: the positions |publisher=Offload |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 5 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705033215/https://www.offload-rugby.co.uk/who-plays-where-in-a-rugby-union-team-the-positions |url-status=dead }}</ref> Hulle word dikwels pak genoem, veral in ’n skrum.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/statsguru/rugby/page/97263.html |title=Rugby glossary |publisher=ESPNscrum |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die voorryspelers bestaan uit twee [[stut]]te en die [[haker]]. Die stutte se rol is om die spanmaats in die skrum en die lynstaan te ondersteun en die losskrum met hul krag vorentoe aan te beweeg. Die haker vervul ’n sleutelposisie in die aanvallende en verdedigende spel; hy herwin die bal in ’n skrum en gooi die bal tydens ’n lynstaan in. Die tweederyspelers bestaan uit twee [[Slot (rugby)|slotte]], die grootste spelers in die span. Hulle hoofrol is om tydens ’n lynstaan na die bal te spring – dikwels ondersteun deur die ander voorspelers – en dan die gegooide bal te vang of dit vir die eie span te wen. Hulle het ook ’n belangrike taak in die skrum, aangesien hulle by die voorryspelers inskakel en die skrum vorentoe aanstoot.<ref name="pos" /> Die [[losvoorspeler]]s bestaan uit twee flanke en die [[agsteman]]. Die vleuelposisies vorm in die skrum die derde ry en hulle is oor die algemeen die vinnigste voorspelers in die spel. Hul hoofrol is om balbesit te wen. Die agsteman staan tussen die twee flanke in die agterste ry van die skrum. Sy rol is dit om die bal vas te maak, nadat dit deur die voorry agtertoe gegooi is, en tydens die aanvallende fases dien hy as ’n skakel tussen die voor- en die agterspelers.<ref name="pos" /> === Agterspelers === Die rol van die agterspelers is om moontlikhede vir die aantekening van punte te skep en uit te buit. Hulle is oor die algemeen kleiner, vinniger en ratser as die voorspelers. Van hulle word ook beter vaardighede wat betref skoppe en die hantering van die bal verwag.<ref name="pos" /> Die [[skrumskakel]] en die [[losskakel]] vorm die skakelpaar. Die skrumskakel is as ’n skakel tussen die voor- en agterspelers dikwels in die middelpunt van die spel. Hy vorm meestal die eerste agterlyn en staan agter elke skrum om die bal vir sy span te wen. Die losskakel is deurslaggewend vir ’n span se wedstrydplan en hy vorm die span se beheersentrum. Hy moet beslissend kan optree en oor leierseienskappe beskik. Baie spelers op dié posisie doen vry- en strafskoppe.<ref name="pos" /> Die driekwartlyn behels vier spelers. Die [[senter]]s probeer om aanvallende spelers te stuit, terwyl hulle gedurende aanvallende spel hulle op hul spoed en krag staatmaak om die opponent se verdediging te klop. Die [[vleuel]]s staan veral weerskante die agterlyn. Hulle is oor die algemeen die spelers wat skuiwe afsluit en [[Drie (sport)|drieë]] druk. Hulle is oor die algemeen die vinnigste spelers in die span en kan derhalwe duikslae ontwyk. Die [[heelagter]] staan meters agter die agterlyn. Hy ontvang enige diep opposisieskoppe en begin teenaanvalle. Hy moet oor goeie vangvermoë en akkurate skopvermoë beskik.<ref name="pos" /> == Reëls van die spel == === Speelveld === [[Lêer:Rugby field.svg|duimnael|Diagram van ’n rugbyveld met merke en afstande (in meter)]] Die speelperk bestaan uit die speelveld, die aan weerskante aansluitende doelgebied en die omringende area. Die speelveld en die doelgebied vorm saam die speelgebied. ’n Tipiese speelgebied is 100&nbsp;m lank en 70&nbsp;m breed. Afhangende van die spesifieke terrein se vereistes kan die lengte ook net 94&nbsp;m en die breedte 68&nbsp;m wees.<ref name="veld">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/1 |title=Die veld |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Hierdie buigsaamheid maak dit moontlik om byvoorbeeld [[sokker]]- of [[Rugby League]]-stadions in te span. Die speelgebied word deur ’n soliede middellyn in twee gedeel, wat loodreg na die kantlyne loop. ’n 50&nbsp;cm-lyn sny die middellyn loodreg en merk die gebied, waarvandaan afgeskop word. Die gebied tussen die doelgebied en die middellyn word helftes genoem. Buitendien is daar twee soliede lyne loodreg na die kantlyne, wat 22&nbsp;m van albei doelgebiede weg is en 22-meter-lyne genoem word. Aan weerskante van die speelveld is ’n gebied, wat deur die kantlyne, die doellyn en die 22-meter-lyn omring word, maar dit nie insluit nie.<ref name="veld" /> In albei helftes is bykomende stippellyne met ’n lengte van vyf meter, wat elkeen ’n spesifieke gebied makeer: * 10-meter-lyne: Stippellyne tien meter weerskante die middellyn en parallel met dié gee die minimumafstand wat ’n span teenoor die ander, wat die afskop uitvoer, moet inneem.<ref name="skoppe">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/12 |title=Afskoppe en skoppe om spel te hervat |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> * 5-meter-lyne: Stippellyne wat vyf meter die speelveld inkom en parallel met die middellyn loop. ’n Skrum mag nie nader as by dié lyn na die doelgebied beweeg nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://assets.usarugby.org/docs/refereeing/referee-terms.pdf |title=Referee terms |publisher=[[VSA Rugby]] |pages=3 |format=PDF, 371&nbsp;kB |accessdate=16 Junie 2022 |archive-date=27 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227173318/https://assets.usarugby.org/docs/refereeing/referee-terms.pdf |url-status=dead }}</ref> * 15-meter-lyne: Stippellyne 15 meter weerskante die middellyn en parallel met dié makeer saam met die 5-meter-lyne die gebied, waar die spelers die lynstaan moet vorm.<ref name="lynstaan">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/18 |title=Grens, vinnige ingooi en lynstaan |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> * Buitendien word die gebied tussen die twee loodregte 5-meter-lyne (d.w.s. vyf meter van albei kantlyne en vyf meter van albei doellyne) skrumsone genoem. As ’n strafbare handeling buite die gebied plaasvind en die ander span wil skrum, verskuif die skeidsregter die skrum na die gebied.<ref name="veld" /><ref name="skrum">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/19 |title=Skrum |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Anders as in sokker, waar advertensies op die speelveld streng verbode is,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theifab.com/laws/latest/the-field-of-play/#the-goal-area |title=Law 1: The field of play |publisher=Internasionale Sokkerverenigingsraad |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> word borgkentekens op die grasoppervlak toegelaat. Klubs, professionele ligas en toernooie gebruik dié moontlikheid as ’n bykomende bron van inkomste, veral tydens televisie-uitsendings. Om die oppervlak te spaar, verfkoste te besnoei en om verfvlekke op die spelers se truie en vel te voorkom word die [[toegevoegde werklikheid]]-tegnologie al hoe meer pleks van die verf van die oppervlak ingespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportingnews.com/au/rugby/news/bledisloe-cup-wallabies-all-blacks-advertising-japan-world-cup/8x1jomcfxdha1iptpif43uvl6 |title=Bledisloe Cup 2018: 'Annoying' on-field advertising causes major distraction for television viewers |publisher=The Sporting News |author=Michael Di Lonardo |date=27 Oktober 2018 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Doelgebied en omringende area === [[Lêer:Rugby Posts at Guildford Rugby Club.jpg|duimnael|Doelpale met opgestopte kussings]] Die doelgebiede is agter die doellyne en stem ooreen met die doelgebied in [[Amerikaanse voetbal]]. Hulle moet tussen 6 en 22&nbsp;m diep wees en oor die speelveld se hele breedte strek.<ref name="veld" /> ’n Bal wat deur ’n aanvallende speler in die gebied onder beheer gedruk word, word as ’n drie [[Drie (sport)|drie]] erken, tensy voor die proses ’n reël oortree is of die speler die kantlyn geraak het, terwyl hy in balbesit was.<ref name="punte" /> Die omringende area, wat die speelveld en die doelgebied omring, is die uit. Wanneer die bal of ’n speler die kantlyn raak, word aan die opponent op die punt van die kantlyn, waar hy uit is, ’n lynstaan toegeken. ’n Uitsondering is, as die bal nie van die speeloppervlak gehop het nie, voordat dit uit is. In dié geval vind ook ’n lynstaan plaas, maar parallel met die skopplek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2005/jan/14/sixnations2005.sixnations |title=Rugby jargon-buster |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Jones |date=14 Januarie 2005 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die omringende area moet ten minste vyf meter van die speelgebied af vry wees van struikelblokke en swaar, soliede voorwerpe wat ’n gevaar vir spelers kan inhou.<ref name="veld" /> In die omringende area is daar 14 vlagpale, elkeen met ’n minimumhoogte van 1,2&nbsp;m. Vlagpale is by elke snypunt van sekere lyne of makeer ander bepaalde afstande. Die doelpale (soms met ’n vlaggie bo-op) staan op ’n geveerde of andersins sagte basis en is met ’n skuimkussing gepolster.<ref name="veld" /> === Doelpale === Die doelpale is H-vormig en in die middel van die doellyne weerskante die speelveld. Dit bestaan uit twee vertikale pale, dié is gemaak van staal of ’n ander metaal, soms ook hout of plastiek, 5,6&nbsp;m uitmekaar en word deur ’n dwarsbalk drie meter bo die grond verbind. Die pale het ’n minimumhoogte van 3,4&nbsp;m (hoewel baie hoër pale algemeen is). Die pale se onderkant is meestal van pasgemaakte stoffering voorsien om spelers teen beserings te beskerm wanneer hulle in aanraking kom met die pale.<ref name="veld" /> === Aanteken van punte === [[Lêer:ST vs CAB - 15h00.38-4.jpg|duimnael|’n Drie word gedruk]] Punte kan aangeteken word deur ’n [[Drie (sport)|drie]], ’n daaropvolgende doelskop, ’n strafskop of ’n skepdoel. Die daarby aangetekende aantal punte is oor die dekades heen herhaaldelik aangepas, mees onlangs in 1992. In dié proses het die belangrikheid van drieë teenoor die ander moontlikhede vir die aanteken van punte steeds toegeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/scoring.htm |title=Scoring through the ages |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Drie word gedruk wanneer die bal in die opponent se doelgebied (op of agter die doellyn) se grond gedruk word. Die uitvoerende speler moet die bal in sy hande hou, wanneer hy dit onder beheer op die grond druk (een hand is voldoende). Om die bal op die grond te gooi is egter nie genoeg nie en word nie erken nie. As die [[skeidsregter]] meen dat vuilspel deur die opponent ’n waarskynlike drie verhinder het, mag hy aan die aanvallende span ’n strafdrie toeken. Deur ’n suksesvol gedrukte drie word vyf punte aangeteken.<ref name="punte">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/8 |title=Aanteken van punte |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Wanneer ’n speler die bal in sy span se doelgebied druk word dit “doodgedruk” (geneutraliseer) en die opponent kry geen punte nie. Trouens is daar geen “[[eie doel]]” nie.<ref name="skoppe" /> Ná die suksesvolle druk van ’n drie mag vir ’n doelskop van nog twee punte gemik word. Hiervoor moet die bal oor die dwarsbalk tussen die twee pale geskop word. Die doelskop word van binne die speelveld op ’n lyn deur die plek waar die drie aangeteken is, parallel met die kantlyne geneem. Vir die skop word die bal op die grond gestel. Die skopper het vir die uitvoering van die skop 90 sekondes tyd.<ref name="punte" /> Vir ’n skepdoel tussen die pale in oop speel word drie punte toegeken.<ref name="punte" /> Ten slote kan die skeidsregter ná ’n oortreding aan die opponent ’n strafskop toeken. Die span wat skop mag die bal óf na die omringende area skop vir ’n gebiedsvoordeel óf poog om met ’n geplaaste skop drie punte aan te teken. Indien die bal geskop sal word, word dit effens skuins op ’n skopring gestel om dit te stabiliseer.<ref name="punte" /> === Die spel === [[Lêer:USO - Saracens - 20151213 - Owen Farrell 4.jpg|duimnael|’n Strafskop word uitgevoer]] Wedstryde word in twee helftes van 40 minute elk verdeel, met ’n rustyd van 15 minute tussenin. Ná die rustyd verander die spanne van kante. Onderbrekings vir die versorging van spelerbeserings of ’n dissiplinêre optrede deur die skeidsregter tel nie as speeltyd nie, waarvolgens die tydsverloop oor die algemeen meer as 80 minute is. Die skeidsregter hou die tyd, maar hy word veral by die meeste professionele toernooie deur ’n amptelike tydhouer ondersteun. As die tyd uitloop terwyl die bal nog in spel is, sal die spel voortgaan totdat die bal “dood” is (d.w.s. ’n situasie ontstaan waar ’n fase andersins herskeduleer sou word). Hieronder tel die aantekening van punte, ’n oortreding of die doodskop van die bal. Eers daarna blas die skeidsregter die eindfluitjie en beëindig die halftyd of die wedstryd. As hy ’n straf- of vryskop toeken word die spel voortgesit.<ref name="tyd">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/5 |title=Tyd |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Aan die begin van die wedstryd gooi die spankapteins en die skeidsregter ’n munt om te bepaal watter span die wedstryd afskop. Die wedstryd begin met ’n skepskop, waarna die spelers die bal in die opponent se gebied naloop, terwyl die ander span poog om die bal te wen en aan te speel. Vir ’n skepskop moet die bal voor die skop met die voet van die grond hop. As die bal nie die 10-meter-lyn bereik nie het die opponent twee moontlikhede: ’n verdere afskop of ’n skrum in die middel van die middellyn.<ref name="skoppe" /> Gedurende uitklopfases van sekere toernooie is daar twee periodes van [[ekstra tyd]] vir tien minute elk (met ’n rustyd van vyf minute tussenin), as daar na tagtig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is. As daar dan steeds geen wenner is nie word daar vir tien minute gespeel in ’n uitklopformaat, waar die eerste span wat daarin slaag om punte aan te teken wen. As daar steeds nie ’n wenner is na 120 minute nie word die wenner bepaal deur ’n stelskopkompetisie.<ref name="tyd" /> === Aangee en skop === [[Lêer:New Zealand national rugby 20191101b1.jpg|duimnael|Aangee van die bal]] Die bal mag net sywaarts of agtertoe aangegee word, maar nie vorentoe nie. Die bal mag op drie maniere vorentoe beweeg word: deur dit te skop, deur ’n speler wat met die bal in die hand hardloop of in ’n skrum of losgemaal. Net die baldraer mag geduik of met die liggaam gekeer word. Indien ’n speler die bal aanslaan, word die wedstryd op die plek met ’n skrum voortgesit. Dit is ook die geval, as die aanslaan nie doelbewus gebeur het nie, byvoorbeeld as die bal die liggaam tref.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/11 |title=Aanslaan of vorentoe aangee |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Elke speler mag die bal vorentoe skop vir ’n gebiedsvoordeel. As ’n speler êrens in die speelveld die bal indirek doodskop, nadat dit van die speeloppervlak gehop het, vorm die lynstaan by die plek waar die bal uit is. As die speler die bal binne sy eie 22-meter-lyn direk doodskop (sonder dat dit gehop het), het die opponent die lynstaan by die plek, waar die bal uit is. As die bal van ’n speler buite sy eie 22-meter-lyn direk doodgeskop word, vorm die lynstaan by die plek, waarvandaan die speler geskop het.<ref name="lynstaan" /> === Die bal onderskep === [[Lêer:Rugby tackle cropped.jpg|duimnael|upright|’n Rugbyspeler ontsnap ’n duikslag tydens ’n rugbywedstryd in Wilmington, VSA]] Die verdedigende span beoog om die baldraer te stuit, deur hom grond toe te bring (met ’n duikslag, dikwels gevolg deur ’n losskrum) of om vir die bal te kompeteer, terwyl die baldraer op sy voete is. Dit word 'n afbreek genoem en hiervoor is sekere reëls van toepassing. ’n Speler mag ’n baldraende opponent duik, deur hom vas te hou, terwyl hy hom grond toe bring. ’n Speler wat grond toe is mag nie die bal vashou nie en hy moet dit vrygee, waarna dit deur ’n ander speler opgetel kan word.<ref name="vuilspel">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/9 |title=Vuilspel |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Losgemaal (sien ondertoe) vorm as ’n opponent ’n baldraer vashou, maar die baldraer op sy voete bly staan. Sodra minstens een speler van elke span saambind, word dit ’n losgemaal genoem.<ref name="losgemaal">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/16 |title=Losgemaal |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Losskrum is soortgelyk aan die losgemaal, maar in dié geval is die bal grond toe gebring en minstens drie aanvallende spelers het op die grond gebind om die bal te verower.<ref name="losskrum">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/15 |title=Losskrum |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Tussen die eie 22-meter-lyn en die doellyn mag ’n speler, wat ’n skop deur die opponent skoonvang, sonder dat dit ná die skop die grond geraak het, ’n vryskop vir sy eie span opeis deur “merk!” te roep.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/17 |title=Skoonvang |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Vastespel === Verskeie vorme van vastespel vind plaas, hoofsaaklik: ==== Afskoppe ==== [[Lêer:Italian kickoff.jpg|duimnael|Italië skop af teen Skotland in die Sesnasies-toernooi. Let op na die Italiaanse spelers agter hul skopper]] Aan die begin van die twee wedstrydhelftes skop een span die bal af. Daar word met die gooi van ’n muntstuk bepaal wie eerste gaan afskop. Die afskop vind plaas wanneer ’n speler van die een span ’n skepskop vanaf die middellyn neem. Die reëls bepaal dat die bal ten minste tien meter ver moet trek voordat dit die grond raak. ’n Algemene taktiek van die span wat afskop is om die bal so hoog as moontlik te skop en dit nét oor die tien-meter stippellyn te laat val. Dit gee dan vir die skoppende span ’n kans om vir die bal te kompeteer of om dit te vang voordat die verdedigers dit kan vang. ’n Alternatiewe strategie is dikwels om die bal diep in die opponente se gebied in te skop, om sodoende soveel moontlik gebiedsvoordeel te verkry. ’n Kwartlynafskop kan ook plaasvind. Dit word toegeken wanneer die aanvallende span die bal in die doelgebied inskop en die verdedigende span die bal dooddruk. Indien die bal deur die aanvallers oor die doellyn geskop word en dit hou aan rol tot oor die doodlyn, het die verdedigende span die keuse van ’n kwartlynafskop of ’n skrum op die plek vanwaar die aanvallende span die bal geskop het. Die kwartlynafskop mag vanaf enige punt op (of agter) die kwartlyn waargeneem word. Nota: In rugby, anders as sokker, word die wit kantlyne op die speelveld geag as buite spel te wees. As ’n speler dus op die lyn staan of daaraan raak sonder om daarbuite te trap word daar steeds bepaal dat hy uitgetrap het. ==== Duik ==== [[Lêer:Schoolkids doing a rugby tackle.jpg|duimnael|’n Rugbyduik: duikslae moet onder die nek wees met die doel om die baldraende speler te belemmer of grond toe te bring]] ’n Speler mag ’n opponent duik wat die bal dra deur hom vas te hou terwyl hy hom grond toe dwing. As ’n baldraer deur ’n opponent vasgehou word maar steeds voorwaartse momentum het, mag hy vorentoe oor die doellyn gly om ’n drie aan te teken. As ’n speler se knie of die bal die grond raak is dit genoeg om die speler as geduik te ag. ’n Geduikte speler moet die bal los en die speler wat die duikslag uitgevoer het moet hom ook uitlos en wegbeweeg om sodoende die bal beskikbaar te stel sodat ’n losskrum kan plaasvind. Indien ’n baldraer vasgehou word maar nie op die grond vasgehou word nie, word dit nie as ’n duikslag beskou nie en word daar normaalweg ’n [[#Losgemaal|losgemaal]] gevorm. Spelers sal dikwels doelbewus grond toe gaan eerder as om toe te laat dat daar ’n losgemaal vorm om voordeel te trek uit die reëls wat losskrums en losgemale beheer. Wanneer ’n speler grond toe gegaan het en daar ten minste twee ander spelers is, wat oor die bal stoot (gewoonlik deur aanmekaar by die skouers te bind in ’n poging om die bal te wen) word dit as ’n losskrum geag. Geen speler mag verby die agterste voet van hul spanlede beweeg tensy hulle aan die losskrum gebind is nie. As ’n speler dit doen en aan die spel deelneem deur byvoorbeeld aan die bal te raak, word hy as onkant geag. Die losskrum word gewoonlik beëindig wanneer ’n speler in die losskrum ’n houvas op die bal kan kry om selfs daarmee te hardloop of dit uit te gee (of as die skrumskakel dit onder die voete van die agterste spelers in die losskrum kan optel). Die span wat nie balbesit het nie word toegelaat om aktief mee te ding in ’n losgemaal om balbesit deur dit uit die baldraer se hande uit te ruk. Dit is daarom gewoonlik makliker om balbesit in ’n losskrum te behou (waar die opponente nie aan die bal mag raak nie) as in ’n losgemaal. ’n Losskrum laat ’n span ook gewoonlik toe om die bal vinniger te wen en dan weer daarmee te beweeg en sodoende weer ’n volgende aanval te loods voordat hulle opponente tyd het om te herorganiseer. Daar is ’n aantal reëls wat bepaal hoe ’n duikslag uitgevoer mag word, die mees noemenswaardige daarvan is dat ’n speler nie toegelaat word om iemand bo die skouers vas te vat nie (die nek en kop is buite die reëls) en verder moet die duiker ’n poging aanwend om sy arms om die speler te vou om sy duikslag te voltooi. Dit is onwettig om ’n speler met die voet of ’n been te pootjie, maar hande mag ingespan word (in die algemene taal na verwys as skaapvang of ’n skapie). ’n Speler wat die bal dra, mag nie deur ’n verdediger met ’n boorvat grond toe gebring word nie, met ander woorde, jy mag nie jou opponent gevaarlik omdop grond toe nie.<ref name="vuilspel" /> ==== Losskrum ==== [[Lêer:2011-03-12 Rugby ITA - FRA 6 Nations scrum (cropped).jpg|duimnael|’n Losskrum tydens die wedstryd van Italië teen Frankryk tydens die Sesnasies-toernooi in 2011]] ’n Losskrum is ’n stryd om balbesit. Wanneer ’n speler geduik word, moet hy asook die duiker die bal laat gaan en poog om uit die pad te beweeg. Die eerste speler(s) wat by die los bal aankom van watter span ook al mag dan die bal optel; sodra daar egter meer as een speler aanmekaar gebind het met die bal by hul voete word dit beskou as ’n losskrum en mag ander spelers slegs aan die spel deelneem as hulle dit vanuit hul eie gebied doen. In ’n losskrum mag geen speler sy hande gebruik om die bal te wen nie, maar moet elke span probeer om die ander span terug te stoot en die bal met hulle voete na hulle kant toe terug te hak waar dit dan deur die skrumskakel of agterste speler in die losskrum (mag nie meer gebind wees nie) opgetel kan word. Spelers in ’n losskrum mag nie doelbewus gaan lê nie. Indien die bal vassteek in die losskrum ken die skeidsregter die vaste skrum toe aan die span wat vorentoe beweeg het.<ref name="losskrum" /> Die meeste oortredings kom normaalweg in die losskrums voor. Spelers probeer dikwels die terugwen van die bal deur die opponente te vertraag of om dit vinniger vir hulself te wen deur onwettiglik van hulle hande gebruik te maak, op die bal te lê, of deur doelbewus te gaan lê. Sulke oortredings word dan deur die toekenning van ’n strafskop aan die ander span gestraf.<ref name="losskrum" /> As die aanvallende span op ’n wettige wyse balbesit sou verloor hetsy deurdat die aanvallende speler die bal laat val het of deur die toedoen van ’n verdedigende speler wat die bal by hom afneem dan word daar gesê dat die balbesit “omgekeer” is. Ná die omgekeerde balbesit hou die spel weer aan behalwe dat die aanvaller/verdediger rolle van die spanne nou verander het.<ref name="losskrum" /> ==== Losgemaal ==== [[Lêer:All Black maul vs Springboks Tri nations 2011-07-30.JPG|duimnael|Die All Blacks se losgemaal teen die Springbokke tydens die Drienasiereeks in 2011]] ’n Losgemaal vorm as die baldraer vasgehou word en ’n speler van beide kante aan hom bind. Die opponent probeer om die bal by hom weg te raap en sy medespeler sal probeer om hom vorentoe te stoot. Wanneer ’n losskrum eers gevorm het mag ander spelers ook aansluit by die losgemaal maar moet hulle, net soos in die geval van ’n losskrum, dit vanaf hulle eie kant doen. As die losgemaal ophou om vorentoe te beweeg, ken die skeidsregter ’n skrum toe aan die span wat nie in balbesit was toe die losgemaal begin het. ’n Taktiek wat dikwels hier gebruik word om gebiedsvoordeel te verkry sonder om balbesit te verloor deurdat die losgemaal tot stilstand gedwing word, is om die bal in die losgemaal agtertoe aan te gee tot in die hande van ’n speler agter in die losgemaal, hy sal dan om die kant van die losgemaal rol om ’n nuwe losgemaal aan die gang te sit. Dit is teen die reëls (om veiligheidsredes) om die losgemaal af te trek grond toe. Skeidsregters is bewus daarvan dat baie spanne sal probeer om ’n losgemaal te stop deur dit doelbewus te laat val en hulle hou daarom die beweging met valkoë dop.<ref name="losgemaal" /> ==== Lynstaan ==== [[Lêer:ST vs LOU - 21.jpg|duimnael|’n Lynstaan]] Wanneer die bal uit is ken die skeidsregter ’n lynstaan teen die span aan, wat die bal laaste geraak het. Die voorspelers van elke span staan dan in twee lyne ’n meter uitmekaar, 5 tot 15 meter vanaf die kantlyn. Die bal word van die kantlyn in die lynstaan tussen die voorspelers wat opgery het ingegooi deur ’n speler van die span wat die span nie uit gespeel het nie. As die bal vanaf ’n strafskop uit is, word die ingooi aan die span wat geskop het toegeken, indien nie, word die ingooi aan die ander span toegeken.<ref name="lynstaan" /> Albei spanne poog om die bal te herwin en die spelers mag spelers ’n spanmaat lig of ondersteun. ’n Springer kan eers geduik word as hy weer veilig geland het. Hierby is net kontak van skouer tot skouer wettig; ’n opsetlike oortreding word as ’n gevaarlike spel beskou en gestraf met ’n strafskop.<ref name="lynstaan" /> ==== Skrum ==== [[Lêer:December 1, 2012 Stade toulousain vs ASM 1899.JPG|duimnael|’n Skrum]] ’n Skrum is ’n manier om die spel na ’n kleiner oortreding veilig en billik voort te sit. Skeidsregters ken gewoonlik skrums toe vir aanslane, waar ’n speler die bal vorentoe laat val het, of vir oortredings wat nie doelbewus gepleeg word nie, wanneer ’n speler die bal in sy eie doelgebied dooddruk, wanneer ’n speler speelkant (aan- of onkant) is of die bal in ’n losskrum of losgemaal gevang word en daar geen realistiese kans is om dit te herwin nie. As ’n strafskop toegeken word vir ’n ernstiger oortreding, kan die span waaraan dit toegeken is, kies om eerder die skrum as die strafskop te neem. Dit word dan gewoonlik gedoen wanneer die aanvallende span naby die opponent se doellyn is en wil probeer om die opponent se voorspelers almal op een punt bymekaar te trek om hulle agterlyn meer spasie te gee of as hulle glo dat hulle, hul opponent oor die doellyn kan stoot om sodoende ’n “oorstootdrie” aan te teken.<ref name="skrum" /> ’n Skrum word gevorm deur die agt voorspelers van elke span wat hurk en in drie lyne opry, voordat hulle by die opponent inskakel. Die voorry bestaan uit twee stutte weerskante die haker.<ref name="skrum" /> Die tweede ry bestaan uit elk twee slotte en twee flanke. Die agsteman vorm die agterry. Na hierdie opstelling word as ’n 3-4-1-formasie verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rules_and_equipment/4205334.stm |title=Forming a scrum |publisher=[[BBC]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Sodra die skrum gevorm het, gooi die skrumskakel van die nieoortredende span die bal in die spasie tussen die twee voorrye in, die sogenaamde “tonnel”. Die twee hakers kompeteer dan om die bal deur die bal met die voete agterna te haak, terwyl albei spanne poog om die opponent agterna te stoot om die bal te wen. Die span wat die bal verower kan die bal óf onder hul voete hou en die opponent vir meer gebiedsvoordeel verder stoot óf die bal na die agterry beweeg, waar dit deur die agsteman of die skrumskakel opgetel word.<ref name="skrum" /> === Wedstrydbeamptes en oortredings === [[Lêer:Ben O'Keeffe.jpg|duimnael|upright|’n Skeidsregter wys ’n 10-minute-tydstraf]] Daar is drie wedstrydbeamptes, die skeidsregter op die speelgebied en twee assistente of grensregters weerskante die veld. Laasgenoemde is veral verantwoordelik om aan te dui wanneer die bal of die spel in die grens of doelgrens beweeg, en die sukses al dan nie van skoppe na die pale. Hulle rol is uitgebrei en hulle ondersteun die skeidsregter op verskeie terreine, byvoorbeeld by die rapportering van vuilspel en speelkant van spelers.<ref name="wedstrydbeamptes">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/6 |title=Wedstrydbeamptes |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Van die spelers word verwag dat hulle die skeidsregter se beslissings respekteer. Onbeskoftheid, weerspreking en pakvorming, soos dit in ander sportsoorte gebeur, word afgekeur en konsekwent gestraf, met die laaste middel die uitsluiting van spelers. Slegs die spankaptein mag die skeidsregter toespreek; die skeidsregter kan die aard van die oortreding aan hom verduidelik, maar hy is nie verplig nie. Die skeidsregter let veral op die korrekte uitvoering van die skrum en die losgemaal en hy gee die spelers toepaslike instruksies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugbydome.com/why-are-rugby-referees-respected-and-called-sir/ |title=Why Are Rugby Referees Respected? (And Called Sir) |publisher=Rugby Dome |author=John Winter |date=20 Januarie 2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Gedurende wedstryde by hoëvlakkompetisies word dikwels ’n bykomende televisiewedstrydbeampte (TMO of videoskeidsregter) ingespan, wat draadloos met die skeidsregter kan kommunikeer. Hy kan die skeidsregter in die besluitnemingsproses oor omstrede gebeurtenisse ondersteun of vuilspel rapporteer.<ref name="wedstrydbeamptes" /> Die skeidsregters en assistente het ’n gevestigde stel handseine om hul besluitnemings aan te dui.<ref name="wedstrydbeamptes" /> Algemene oortredings sluit in ’n duik bo die skouer, die ineenstorting van ’n skrum, ’n losskrum of losgemaal, om die bal nie te los nie nadat die speler grond toe geneem is, of speelkant van ’n speler. Die nieoortredende span het verskeie opsies as aan hulle ’n strafskop toegeken word: ’n kort afskop deur die bal uit ’n kort afstand uit die hand te skop sodat die skopper die bal weer kan vat en hardloop; ’n afskop deur die bal uit ’n langer afstand uit die hand te skop vir ’n lynstaan; ’n geplaaste skop deur ’n doel aan te teken; of ’n skrum. Ná herhaalde oortredings kan ’n speler vir die oorblywende wedstryd geskors (’n rooi kaart) of vir tien minute van die veld gesit word (’n geel kaart).<ref name="vuilspel" /> Soms word oortredings gedurende die wedstryd deur die skeidsregter, sy assistente of die televisiewedstrydbeampte nie raakgesien nie. Spelers kan dan in die nadraai deur ’n onafhanklike, deur die organiseerder aangewese kommissaris aanspreeklik gehou en gestraf word – tot skorsings vir sekere weke.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://passport.world.rugby/match-day-staff/citing-commissioner-training/role-description/ |title=Citing commissioner – role description |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Plaasvervangers === Gedurende ’n wedstryd kan spelers weens beserings of om taktiese redes vervang word. ’n Vervangde speler mag slegs by die wedstryd heraansluit as hy tydelik vervang is om ’n bloeding te stop. ’n Vervangde speler mag tydelik terugkeer om ’n speler met ’n bloed- of kopbesering te vervang, of permanent as hy ’n voorryspeler vervang. Vir internasionale wedstryde mag agt plaasvervangers genomineer word; vir ander wedstryde besluit die wedstrydorganiseerder hoeveel plaasvervangers genomineer mag word (tot ’n maksimum van agt). Hiervan moet drie behoorlik afgerig wees en oor die nodige ervaring beskik om die drie voorryposisies te beklee.<ref name="span" /> == Toerusting == [[Lêer:Gilbert Rugby Union ball 02.jpg|duimnael|’n Moderne rugbybal]] [[Lêer:Tim Davidson.jpg|duimnael|upright|’n Speler met ’n kappie]] Die basiese toerusting bestaan uit bal, trui, kortbroeke, sokkies en stewels. Die rugbybal het die vorm van ’n prolate [[sferoïde]]. Oorspronklik is dit vervaardig uit ’n opgestopte varkblaas, wat met vier [[Leer (stof)|leerpanele]] van dieselfde vorm toegedraai en aanmekaargewerk is. Moderne balle bestaan uit ’n opblaasbare [[rubber]]- of poliësterblaas, terwyl die oppervlak teen einde van ’n beter hantering oor klein knoppe beskik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportsrec.com/12682374/why-are-soccer-balls-made-of-hexagons |title=What Are Rugby Balls Made Of? |publisher=SportsRec |author=Craig Berman |date=4 September 2009 |accessdate=19 Januarie 2022}}</ref> Vir die gebruik op ’n professionele vlak is sekere parameters van toepassing: Die balle weeg van tussen 410 tot 460&nbsp;gram, is 280 tot 300&nbsp;mm lank en het ’n omtrek van 740 tot 770&nbsp;mm by die hoofas. Kleiner balle mag vir wedstryde tussen jonger spelers gebruik word.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/2 |title=Bal |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Truie is vervaardig uit [[sintetiese vesels]] soos poliëster, het kort moue en is oor die algemeen kraagloos om ’n potensiële aanvaller minder aanvalsoppervlak te bied (hoewel sulke optrede gedurende spel buite die reëls is). Tot die draai van die millennium is tradisionele rugbytruie vervaardig uit [[katoen]] en het ’n kraag gehad soortgelyk aan ’n [[polohemp]] (maar meestal stywer). ’n Patroon wat gereeld gebruik word is ’n reeks horisontale strepe afwisselend in kleur.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby15.co.uk/rugbyshirts.html |title=Rugby Shirts |publisher=Rugby15 |date=2007 |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928045333/http://www.rugby15.co.uk/rugbyshirts.html |archive-date=28 September 2007}}</ref> Kortbroeke mag nie opgestop wees nie; enige items wat gespes, knippies, ringe, skarniere, ritssluiters, skroewe, boute of onbuigsame materiaal of uitsteeksels bevat word ook nie toegelaat nie.<ref name="clothing">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/4 |title=Spelers se kleredrag |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Rugbystewels het tradisioneel ver bo die enkel afgesluit. Oor die jare heen het dié soort stewels skaars geword, hoewel baie spelers steeds halfhoë stewels dra, wat net bokant die enkel afsluit. ’n Bykomende enkelondersteuning word as gepas beskou, veral gegewe die stres van aanvallende spel en die baie liggaamskontak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyboots.net/forwards.html |title=Forwards Rugby Boots |publisher=Rugby Boot Reviews |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Moderne stewels gemaak met klampe van rubber of aluminium is baie soortgelyk aan sokkerskoene; hulle is effens breër en het effens hoër hakskoene. Hul laer snit bied minder enkelondersteuning, maar maksimale buigsaamheid by minimumgewig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.footy.com/blog/boots/football-boots-vs-rugby-boots-explaining-the-main-differences |title=Football boots vs rugby boots: Explaining the main differences |publisher=footy.com |author=Daniel Tyler |date=2020 |accessdate=24 Julie 2022 }}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Beskermende toerusting is opsioneel en streng gereguleer. Die algemeenste is die mondskerm wat deur byna al die spelers gedra word en in sommige lande selfs verpligtend is.<ref>{{en}} {{cite book |author=D. J. Chalmers |title=Mouthguards. Protection for the mouth in rugby union |work=Sports medicine |edition=25ste |series=5 |date=Mei 1998 |pages=339–349 |doi=10.2165/00007256-199825050-00006 |pmid=9629613 | issn=0112-1642 }}</ref> Dun kappies word ook toegelaat (om blomkoolore te voorkom), dun en buigsame skouerkussings onder die trui en skerms vir die skeenbeen wat onder die sokkies gedra word. Verbande, wonddekkings of dun pleisters mag gedra word om beseerde dele te ondersteun of te beskerm; sommige spelers dra verbande om hul koppe ter beskerming van hul ore in ’n skrum. Vroue mag ook ’n dun borsskut onder hul trui dra. Sommige soorte vingerlose handskoene word toegelaat as ’n gryphulp. Dit is die verantwoordelikheid van die wedstrydbeamptes om klere en toerusting voor die wedstryd na te gaan om te verseker dat dit aan die reëls voldoen.<ref name="clothing" /> Gedurende afrigting word sekere gespesialiseerde voorwerpe ingespan. ’n Duiksak is ’n langwerpige opgestopte rubbersak waarmee ’n speler duike kan oefen sonder dat ’n tweede speler betrokke is. Hierdie sakke staan op die grond en word deur ’n ander persoon gelig, sodat die speler ’n volledige duik kan uitvoer. ’n Variant hiervan is die rukskild vir die oefen van die losskrum. Die afrigter of ’n spanmaat hou dit in die hand en die speler kan sodoende op ’n veilige manier die persoon wat die skild hou stoot.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbycoachweekly.net/rugby-drills-and-skills/rucking-mauling/tips-for-rugby-rucking-with-tackle-bags-and-shields/ |title=Tips for rugby rucking with tackle bags and shields |publisher=Rugby Coach Weekly |author=Dan Cottrell |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Aan ’n skrummasjien kan ’n aantal spelers gelyktydig skrums oefen. Hierdie masjien is ’n swaar opgestopte toestel op wiele wat ’n konstante teendruk genereer.<ref>{{en}} {{YouTube|SbHvW1Eln7Y|title=Rhino Rugby Dictator Scrum Machine with Mark Regan}}</ref> == Beserings == [[Lêer:Rugby DVIDS1076792.jpg|duimnael|upright|’n Speler word behandel vir ’n bloeding]] Rugby word beskou as ’n fisies kwaai sportsoort wat dikwels tot beserings lei. Volgens ’n opname deur die Australiese sportdokters se beheerliggaam is sowat meer as die aangemelde beserings minimaal of lig, waardeur die spelers nie ’n wedstryd misloop nie. Die liggaamsdele wat die meeste geraak word is [[Skouergordel|skouers]] (18% van al die beserings), [[knieë]] (13%), [[heup]]e (12%) en [[enkel]]s (12%). Verstuitings en spannings vorm sowat 58% van alle beserings, met oormatige inspanning en oorbelasting wat ook dikwels voorkom. Die algemeenste oorsaak van beserings is duikslae, maar dit is ook die belangrikste skuif. Volgens statistieke doen die speler wat in balbesit is in vergelyking met die aanvallende speler twee keer meer beserings op.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sma.org.au/resources-advice/rubgy-union/ |title=Rugby Union Fact Sheet |publisher=Sports Medicine Australia |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Beserings aan die kruisbande veroorsaak van die langste hersteltye, aangesien ’n terapie oor maande streek. Dit word nie net deur kontak met ’n opponent veroorsaak nie, maar ook deur ’n kronkeling van die knie. Om sulke beserings te voorkom is ’n liggaamlike fiksheid noodsaaklik.<ref>{{en}} {{cite book |author=C. Montgomery, J. Blackburn, D. Withers |title=Mechanisms of ACL injury in professional rugby union: a systematic video analysis of 36 cases |work=British Journal of Sports Medicine |volume=52 |edition=15 |publisher=[[Universiteit van Leeds]] |location=Leeds |year=2018 |pages=994–1001 |ISSN=0306-3674 |DOI=10.1136/bjsports-2016-096425}}</ref> Bloedings kom as gevolg van die baie stote reëlmatig voor. ’n Speler met ’n bloeding moet van die speelveld verwyder en met ’n verband behandel word. Die span mag hom hiervoor maksimaal 15 minute vervang.<ref name="span" /> Traumatiese breinbeserings geniet ’n besondere aandag. In 2012 het die wêreldbeheerliggaam ’n “traumatiese breinbeseringprotokol” ingestel, wat sekere maatreëls insluit, waarmee die risiko van kopbeserings ná ’n impak verminder sal word. Dit sluit in voorseisoentoetse om ’n verwysingsbalans van kwesbaarheid in te win.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/70796 |title=Head injury assessment adopted into law |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=15 Mei 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Daarbenewens word tydens die wedstryd sekere maatreëls ingespan, waartydens die speler van die speelveld geneem word en saam die dokter ’n stel vra invul. Buitendien moet die speler ná herhaaldelike breinbeserings ’n neuroloog sal besoek, voordat hy weer mag speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby//the-game/player-welfare/medical/concussion/concussion-guidelines |title=Concussion Guidance |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> == Beheerliggame == [[Lêer:World Rugby member unions and associates.svg|duimnael|400px|Lidlande van [[Wêreldrugby]] volgens status: {{sleutel|#008000|Volle lede}} {{sleutel|#00FF00|Geassosieerde unies}} {{sleutel|#cccccc|Nielidlande}}]] Die internasionale beheerliggaam vir rugby en daaruit afgeleide variante is [[Wêreldrugby]] met sy hoofkantoor in [[Dublin]]. Dit is in 1886 as Internasionale Rugbyraad (IRR) gestig en bevat 120 nasionale beheerliggame as lede, van wie 102 volle lede en 18 geassosieerde unies.<ref name="wr">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership |title=Member Unions |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Wêreldrugby is verantwoordelik vir die opstel en verandering van die reëls en die organisering van die belangrikste internasionale toernooie. Van die belangrikste toernooie sluit in die [[Rugbywêreldbeker|rugbywêreldbeker vir mans]] en [[Vrouerugbywêreldbeker|vroue]], Sewesrugbywêreldbeker, Wêreldrugbysewesreeks vir mans en vroue, [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]], [[Wêreldrugby o/20-trofee]], Nasiesbeker en die Stille Oseaan Nasiesbeker.<ref name="wr" /> Sedert 2006 vereer die beheerliggaam uitstekende spelers en afrigters sowel as besonder verdiensvolle beamptes met inskrywing in die Wêreldrugby se Heldesaal. Ses vastelandse beheerliggame, wat ook lede van Wêreldrugby is, vorm die daaropvolgende vlak. Hulle is Rugby Afrika, Asië Rugby, Rugby Amerikas Noord, Rugby Europa, Oseanië Rugby en Suid-Amerika Rugby. Hierdie beheerliggame is veral verantwoordelik vir die aanbieding van vastelandse toernooie. Die nasionale beheerliggame reël toernooie in hul onderskeie lande en is verbonde aan Wêreldrugby asook ’n sekere vastelandse beheerliggaam. ’n Besondere geval is [[SANZAAR]], ’n gesamentlike onderneming deur die beheerliggame van [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]], [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]], [[Rugby Australia|Australië]] en [[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]], wat die [[Superrugby]]- en [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskap]]-toernooie aanbied. Terwyl die drie eersgenoemdes sedert 1995 daaraan behoort (aanvanklik onder die naam SANZAR), het die Argentynse beheerliggaam in 2016 aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2015/04/18/sports/rugby/super-rugby-faces-a-major-overhaul.html?referrer=&_r=1 |title=Super Rugby Faces a Major Overhaul |publisher=[[The New York Times]] |author=Emma Stoney |date=17 April 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> == Geskiedenis == === Ontstaan van rugby === [[Lêer:William Webb Ellis.jpg|duimnael|links|upright|[[William Webb Ellis]] (1806–1872) word dikwels as “vader van rugby” beskou]] [[Lêer:Giovanni-Stradano-Gioco-del-calcio-in-piazza-Santa-Maria-Novella-1561-62-1024x721.jpg|duimnael|’n [[Calcio storico fiorentino]]-wedstryd op die Piazza Santa Maria Novella in [[Florence]], [[Italië]], geskilder deur Jan Van der Straet, 1561]] [[Lêer:Rugby School 06.jpg|duimnael|Die [[Rugby-skool]] in die Engelse dorp [[Rugby, Warwickshire|Rugby]]]] Op die [[Britse Eilande]] word sedert die [[Middeleeue]] sokkeragtige spele gespeel wat onder die sambreelterme “volksvoetbal” of “gepeupelsokker” saamgevat word. Van hulle is oor die algemeen tussen naburige stede en dorpe beslis, waarby ’n onbeperkte aantal spelers teen mekaar te staan gekom het om op enige moontlike manier ’n opgestopte varkblaas na die merke aan weerskante van ’n dorp te beweeg. Voorbeelde hiervoor is ''Shrovetide football'' in [[Engeland]], ''Caid'' in [[Ierland]], ''Ba’ game'' in [[Skotland]] en ''Cnapan'' in [[Wallis]]. Die eerste gedokumenteerde ''Shrovetide''-wedstryd is in 1175 in [[Londen]] gehou. Aangesien sulke spele dikwels in gewelddadige uitspattighede met beserings en selfs sterftes ontaard het, het die owerhede gereeld gepoog om hulle te verbied en die volk sodoende te dissiplineer. Die oudste bekende verbod is in 1314 deur die Londense burgemeester afgekondig.<ref name="origin">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/originsofrugby.htm |title=Origins of Rugby |publisher=Rugby Football History |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die wilde, onbeheerde spele kon egter eers in die middel-19de eeu uitgeskakel word.<ref name="fussball">{{de}} {{cite book |author=Christoph Bausenwein |title=Fußballbuch |publisher=Tessloff |location=Neurenberg |year=2008 |isbn=978-3-7886-1489-8 |pages=10–11}}</ref> In ander lande is soortgelyke spele uitgeoefen. ''Soule'' was wydverspreid in Noord-Frankryk; ’n verbod deur koning [[Filips V van Frankryk]] het bewaar gebly.<ref>{{fr}} {{cite web |author=Jean-Jules Jusserand |url=http://agora.qc.ca/documents/Football--Le_sport_et_les_jeux_dexercice_dans_lancienne_France__La_soule_par_Jean-Jules_Jusserand |title=La soule |publisher=Encyclopédie de l’Agora |date=2 September 2004 |accessdate=19 Mei 2022}}</ref> Ander bekende voorbeelde sluit in ''[[Calcio storico fiorentino]]'' in [[Italië]] en ''[[Lelo burti]]'' in [[Georgië]]. Vanaf die 15de eeu het die openbare skole nieamptelike reëls vir sokkeragtige spele ontwikkel en oor die algemeen die aantal deelnemers beperk. Hierdie proses het vir eeue voortgeduur en elkeen van hierdie skole het sy eie stel reëls opgestel. Byvoorbeeld dateer die [[Eton-kollege]] se ''Wall Game'' uit die jaar 1717.<ref name="fussball" /> Teen die middel-17de eeu was ook aan die [[Rugby-skool]] in die dorp [[Rugby, Warwickshire|Rugby]] (graafskap [[Warwickshire]]) ’n soortgelyke spel bekend. Volgens ’n oorlewering het die student [[William Webb Ellis]] tydens ’n wedstryd in 1823 die bal eerste opgetel en begin hardloop om ’n punt aan te teken. Hoewel dié bewering nie deur bewyse gestaaf kan word nie, is dit so wydverspreid en gewild, dat die Rugbywêreldbekertrofee na hom [[Webb Ellis-beker]] genoem is. Die baldra en -gooi was by die Rugby-skool aanvanklik buite die reëls, maar vanaf 1838 is dit geduld en het uiteindelik ’n vaste bestanddeel in die stel reëls geword wat deur studente in Augustus 1845 uitgevaardig is.<ref name="origin" /> Danksy die hoë opvoedkundige reputasies van rektor Thomas Arnold het die rugbyreëls ook vinnig by ander skole gevestig. Voormalige studente van die Rugby-skool het in 1843 die eerste klub by Londen se Guy’s-hospitaal gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.pitchero.com/clubs/guyshospitalrfc/news/welcome-1681125.html |title=An Introduction to Guy's Hospital Rugby Football Club |publisher=pitchero.com |author=Mide Ololade |date=6 September 2016 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Albert Pell]], ’n latere Britse Laerhuis-lid, het die rugbyspel rondom 1840 by die [[Universiteit van Cambridge]] ingevoer. Daar het die studente ná enkele jare verkies om die bal te skop pleks om dit te gooi. Hulle het in 1848 die kompeterende Cambridge-reëls uitgevaardig. Ondanks teenstrydige reëls word albei variante voetbal genoem, wat soms tot geskille in die interpretasie van die reëls gelei het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.varsity.co.uk/sport/20294 |title=The Cambridge Rules, 170 years on |publisher=varsity.co.uk |author=Jack Wadding |date=29 Desember 2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In 1862 het Richard Lindon, ’n leerwerker wat in die dorp Rugby werksaam was, balle uit rubberblase wat met leer toegedraai is, bekendgestel. As gevolg van die rubber se buigsaamheid kon balle met ’n duidelike eierform vervaardig word. Hierdie was vir rugby meer geskik as ronde balle, aangesien die spel meer en meer op hantering pleks van dribbel gefokus het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ourwarwickshire.org.uk/content/article/richard-lindon-rugbys-forgotten-innovator |title=Richard Lindon: Rugby's Forgotten Innovator |publisher=Our Warwickshire |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Onderskeiding van sokker en rugbyliga === [[Lêer:First international rugby 1871.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd ter wêreld: [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] teen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] op 27 Maart 1871 in [[Edinburg]]]] Aangesien daar nog baie ruimte vir interpretasies was, het op 26 Oktober 1863 verteenwoordigers van elf klubs en openbare skole by die Londense ''Freemasons’ Tavern'' vergader en [[Die Voetbalvereniging]] gestig. In vyf verdere vergaderings het hulle op basis van die Cambridge-reëls die eerste vaste stel reëls vir moderne [[sokker]] uitgevaardig. Die [[Blackheath FC]] het die idee verwerp dat die hou en gooi van die bal met die hande nou verbode sou wees, aangesien dit die spel se karakter heeltemal sou verander. Derhalwe het hulle na net vyf weke die beheerliggaam weer verlaat en voortgegaan om volgens die rugbyreëls te speel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=10}}</ref> Die Blackheath FC en die [[Richmond FC]] het op 4 Desember 1870 ’n brief in die tydskrif ''[[The Times]]'' gepubliseer, waarin hulle alle klubs, wat “belangstel om sokker in rugbystyl te speel”, vir ’n vergadering genooi het. 21 het dié oproep nagekom en op 26 Januarie 1871 in die Londense ''Pall Mall Restaurant'' ’n eie beheerliggaam gestig, die [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (RFU). Dit het in Junie dieselfde jaar sy eie stel reëls gepubliseer, waarmee rugbyvoetbal en sokker uiteindelik geskei is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Eric Dunning, Kenneth Sheard |title=Barbarians, Gentlemen and Players: A Sociological Study of the Development of Rugby Football |edition=2de |publisher=Psychology Press |location=Hove |year=2005 |isbn=978-0-7146-5353-2 |pages=105–106}}</ref> Intussen is op 27 Maart 1871 in [[Edinburg]] die eerste internasionale wedstryd tussen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] beslis en deur die gasheer gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://therugbymagazine.com/six-nations/1871-the-first-international |title=1871: The first international |publisher=The Rugby Magazine |author=Edward Kerr |date=10 Augustus 2017 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Aanvanklik het die RFU homself nie net as ’n verteenwoordiger van Engeland beskou nie, maar as beheerliggaam van die hele [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]], maar binne die daaropvolgende dekade is ook beheerliggame in die drie ander Tuisnasies ([[Skotse Rugbyunie|Skotland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]]) gestig. In 1883 het hulle saam die eerste jaarlikse Tuisnasies-toernooi (die latere Vyfnasies- en huidige [[Sesnasies-toernooi]]) aangebied. In 1884 het die Engelse ’n meningsverskil met die Skotte gehad oor ’n [[Drie (sport)|drie]] wat deur die Ierse skeidsregter nie erken is nie. Die RFU was van mening dat Engeland as “stigtingsnasie” van die rugbyspel die alleenlike reg geniet het om omstrede punte in die stel reëls te interpreteer. Die ander drie beheerliggame het nie saamgestem nie en in 1886 ’n beheerliggaam, die [[Wêreldrugby|Internasionale Rugbyraad]] (IRR, nou Wêreldrugby) gestig, wat aanspraak gemaak het op die uitsluitlike besluitnemingsbevoegdheid oor die stel reëls. Die RFU het aanvanklik geweier om aan te sluit en die toernooie in 1888 en 1889 geboikot. In 1890 het die RFU uiteindelik aangesluit, nadat ’n onafhanklike Arbitrasieraad met die IRR saamgestem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/laws.htm#IB |title=Formation of the Rugby International Board (IB) |publisher=Rugby Football History |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Toe rugby vanaf die laat 1870’s in ’n toenemende mate by die werkersklas gewildheid verwerf het, was daar herhaaldelik kontroversiële debatte oor die kwessie, of vergoedings vir die vrystelling van werkers toegelaat sou word al dan nie. Veral in die sterk geïndustrialiseerde Noord-Engeland het baie spelers weens hul professionele verpligtinge wedstryde misgeloop of moes hul salaris laat vaar indien hulle wel wou uitdraf. Die RFU was op sy beurt bekommerd dat sulke vergoeding die weg na professionele sport sou kon baan. In 1893 het [[Yorkshire]]-klubs beswaar aangeteken dat die deur die hoër- en middelklas beïnvloede klubs van die suide, wat suiwer amateurisme bevorder het, in die RFU-komitee glo oorverteenwoordig was. Net so is vergaderings in Londen teen tye gehou wat dit vir noordelike lede dikwels bemoeilik het om daaraan deel te neem. Daarmee was die beheerliggamstrukture glo teen nadeel van die noordelike klubs, hoewel hulle in die meerderheid was. Op 29 August 1895 het die verteenwoordigers van 20 klubs uit die graafskappe [[Cheshire]], [[Lancashire]] en Yorkshire in [[Huddersfield]] vergader, waar hulle op hul uittrede uit die RFU en die stigting van die Noordelike Rugbyvoetbalunie (nou Rugbyvoetballeague) besluit het. Aanvanklik het hulle volgens die RFU-reëls gespeel, maar vanaf die eerste volledige 1895/96-seisoen het hulle sekere veranderinge begin implementeer, waarvolgens die aparte variant [[Rugby League]] ontstaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/Schism.html |title=The Great Schism |publisher=Rugby Football History |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Verdediging van amateurstatus === Gedurende die dekades sonder kommersiële lugvervoer het nasionale spanne van verskeie vastelande selde teen mekaar te staan gekom. Dit het plaasgevind tydens uitgestrekte toere, wat as gevolg van die noodsaaklike skeepsreise soms langer as ’n halfjaar geneem het. Toerende spanne het nie net toetswedstryde teen nasionale spanne gespeel nie, maar ook ’n aantal wedstryde teen plaaslike keurspanne en klubs. Die eerste twee toere is in 1888 gereël: ’n Britse keurspan (later die [[Britse en Ierse Leeus]] genoem) het [[Nieu-Seeland]] en [[Australië]] besoek,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://therugbyhistorysociety.co.uk/1888lions.html |title=The 1888 Tour – In their own words |publisher=The Rugby History Society |author=Howard Peacock |date=2013 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> terwyl ’n Nieu-Seelandse [[Maori's|Maori-keurspan]] deur die [[Noordelike Halfrond]] getoer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/the-new-zealand-natives-rugby-tour/nz-natives-rugby-tour |title=Natives' Rugby Tour, 1888–89 |publisher=New Zealand History |date=2019 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Twee dekades later het al die drie groot rugbylande in die Suidelike Halfrond hul nasionale spanne na Europa gestuur: [[All Blacks|Nieu-Seeland]] in 1905, gevolg deur [[Springbokke|Suid-Afrika]] in 1906 en [[Wallabies|Australië]] in 1908. Hulle het nuwe spelstyle en taktieke saamgeneem en was baie meer suksesvol as oorspronklik verwag.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=18}}</ref> Tydens hul 1905-toer het die Nieu-Seelanders vir die verbaasde publiek voor elke wedstryd ’n ''[[Haka]]'', die Maori’-oorlogsdans, opgevoer. Die [[Walliese nasionale rugbyspan|Walliese nasionale span]] en die gehoor in [[Cardiff]] het met die Walliese volkslied – ''Hen Wlad Fy Nhadau'' (“Land van my vaders”) – geantwoord. Dit was die eerste keer wat ’n volkslied voor ’n sportwedstryd gesing is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Eddie Ryan |title=The Little Book of Rugby Facts |publisher=Mercier Press |location=Cork |year=2015 |isbn=978-1-78117-327-5 |pages=13–14}}</ref> Tot in 1987 het die RFU die invoering van ’n gereguleerde kampioenskapbedryf teëgestaan, omdat hulle gevrees het dat die sport anders die pad van suiwer amateurisme sou verlaat het. Van die klubs het net plaaslike toernooie teen mekaar georganiseer. ’n Aantal koerante het gepoog om met statistieke opnames die klubs se individuelle sterkte te bepaal, maar dit was slegs skattings. Skotland het ’n soortgelyke konserwatiewe standpunt ingeneem. Daar is sedert 1865/66 ’n nieamptelike kampioenskap beslis, maar die beheerliggaam het dit vir meer as ’n eeu heeltemal geïgnoreer. In ander lande het die beheerliggame minder beperkend opgetree. Frankryk was die mees liberale, waar sedert 1892 ’n nasionale klubkampioenskap bestaan het. Maar teen 1930 het die berigte oor versteekte professionalisme deur samespanning toegeneem, wat die IRR in ’n toenemende mate omgekrap het. Toe die situasie ondanks herhaaldelike waarskuwings nie verbeter het nie, is Frankryk as ’n nielid van die IRR van 1932 tot 1947 uit die jaarlikse Vyfnasies-toernooi geskors.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.liberation.fr/sports/2019/03/16/1931-violence-amateurisme-marron-la-france-exclue-du-tournoi-des-cinq-nations_1714764 |title=1931 : violence, amateurisme marron, la France exclue du Tournoi des cinq nations |publisher=[[Libération]] |author=Gilles Dhers |date=16 Maart 2019 |accessdate=19 Mei 2022}}</ref> Onder leiding van die Franse beheerliggaam is in 1934 die kompeterende wêreldbeheerliggaam ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA) gestig, wat lande verteenwoordig het wat nie aan die eksklusiewe IRR behoort het nie. Die FIRA het aansienlik daartoe bygedra om die rugbysport buite die Engelstalige lande te vestig. Eers 60 jaar later het dit ingestem om hom ondergeskik aan die IRR te stel en die rol van ’n Europese vastelandse beheerliggaam in te neem.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |year=2001 |isbn=1-86200-013-1 |pages=27}}</ref> [[Lêer:Hamilton2.jpg|duimnael|Anti-apartheidsaktiviste storm die veld in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]], [[Nieu-Seeland]] (1981)]] Die rassistiese [[Suid-Afrika]]anse [[apartheid]]sbeleid het baie kontroversies tot gevolg gehad. “Niewit” spelers is vir ’n lang tyd verbied om vir die [[Springbokke]] te speel en die Maori's onder die Nieu-Seelanders is tot in 1970 nie toegelaat om aan wedstryde in Suid-Afrika deel te neem nie. Teen sulke diskriminasies het in die 1960’s ’n invloedryke internasionale protesbeweging ontstaan. Net so is die Suid-Afrikaanse toere na die Verenigde Koninkryk en Ierland in 1969/70 en Australië in 1971 deur talle betogings en stakings vergesel. Die vanaf sy begin omstrede All Blacks se 1976-toer het daartoe gelei dat baie Afrikalande die [[Olimpiese Somerspele 1976]] in [[Montreal]] geboikot het, hoewel rugby destyds geen Olimpiese sportsoort was nie. Dienooreenkomstig het die [[Britse Statebond]]-lidlande in 1977 die Gleneagles-ooreenkoms onderteken, wat daarop gemik was om Suid-Afrika heeltemal van die sportwêreld te isoleer. Nietemin het die Suid-Afrikaners in 1981 deur Nieu-Seeland getoer, vergesel deur massiewe en soms gewelddadige betogings wat die hele land geraak het.<ref>{{en}} {{cite book |author=John Nauright, David Black |title=Sport at the Center of Power: Rugby in South Africa During Apartheid |work=Sport History Review |edition=29 |series=2 |publisher=Human Kinetics Publishers |year=1996 |pages=192–211 |doi=10.1123/shr.29.2.192}}</ref> Nietemin was die Suid-Afrikaanse beheerliggaam gedurende die hele apartheidstydperk ’n volle IRR-lid en het in 1985 vir die invoering van die [[Rugbywêreldbeker]] gestem, hoewel die nasionale span weens die sportboikot nie in aanmerking gekom het nie. Die beslissende stemming in die uitvoerende raad was met 10–6 stemme redelik naelskraap; konserwatiewe rugbykringe het hulle kommer uitgespreek dat so ’n toernooi die druk op amateurisme verder sou verhoog. In 1987 het Nieu-Seeland die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbeker]] gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/that-1980s-sports-blog/2015/sep/11/rugby-union-world-cup-1987-never-happened |title=We take the Rugby World Cup for granted but it nearly didn't exist |publisher=[[The Guardian]] |author=Steven Pye |date=11 September 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Drie jaar ná die einde van apartheid kon Suid-Afrika die [[Rugbywêreldbeker 1995]] aanbied en het tydens sy eerste deelname ook die trofee ingepalm. Die oorhandiging van die beker deur president [[Nelson Mandela]] aan die spankaptein [[Francois Pienaar]] word as een van die mees simboliese oomblikke in die sportgeskiedenis en die geboorte van die “reënboognasie” beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/international/rwc-1-nelson-mandela-hands-the-webb-ellis-cup-to-francois-pienaar-1.2348601 |title=RWC #1: Nelson Mandela hands the Webb Ellis Cup to Francois Pienaar |publisher=[[The Irish Times]] |author=Patrick Madden |date=18 September 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Professionele tydperk === Vir sowat ’n honderd jaar het die beheerliggame alle aanvalle op die suiwer amateurstatus suksesvol weerstaan en ’n kompromislose houding jeens al dié ingeneem, wat enige soort verbintenis met die professionele variant Rugby League gehandhaaf het. Een enkele League-wedstryd, al was dit sonder vergoeding, was genoeg om ’n speler lewenslang uit rugby te skors. Die beheerliggame het ook van hul invloed in hoë posisies gebruik gemaak om Rugby League uit talle onderwysinstellings en die gewapende magte te verban. Maar selfs hierdie drakoniese maatreëls kon nie verhoed dat weer en weer hoëklaspelers om ekonomiese redes na Rugby League oorgeskakel het nie, veral sedert die 1980’s.<ref>{{en}} {{cite book |author=John Nauright, Charles Parrish |title=Sports Around the World: History, Culture, and Practice |publisher=ABC-CLIO |location=Santa Barbara |year=2012 |isbn=978-1-59884-301-9 |pages=173}}</ref> Met toenemende [[globalisering]] het die druk uiteindelik te groot geword. Die aand voor die 1995-eindstryd het die beheerliggame van [[Rugby Australia|Australië]], [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]] bekend gemaak, dat hulle met [[Rupert Murdoch]] se ''News Corporation'' ’n kontrak oor tien jaar ter waarde van $550&nbsp;miljoen rakende die televisieregte vir twee nuwe toernooie aangegaan het, naamlik [[Die Rugbykampioenskap]] tussen die drie nasionale spanne en die internasionale toernooi [[Superrugby|Super 12]]. ’n Ander Australiese media-entrepreneur, [[Kerry Packer]], het verdere onrus veroorsaak, aangesien hy ’n wêreldwye liga met die naam “Wêreldrugbykampioenskap” met 30 spanne beplan het. Dit het nie tot stand gekom nie, maar die IRR se uitvoerende raad het op sy vergadering op 26 Augustus 1995 geen ander keuse gehad om al die beperkinge rakende die spelers se betalings op te hef en daarmee die rugbyspel te professionalisier. Sonder dié eenparige besluit sou rugby heeltemal gemarginaliseer gewees het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/582543 |title=An open game: The story of how rugby union turned professional |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=26 Augustus 2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Aansienlike voordeel van professionaliteit was, dat rugbyspelers nie meer konstant oorskakel nie, omdat hulle deur die inkomste by die Australiese en Engelse Rugby League-klubs gelok word. Die destydse verantwoordelikes het ook gehoop, dat die borge en toeskouers se belangstelling op langtermyn van Rugby League na die meer internasionale rugby sou verskuif. Aangesien albei variante oor die lang dekades van aparte bestaan verskillend ontwikkel het in beide kultuur- en spelaspekte het op die ou end net relatief min Rugby League-spelers oorgeskakel. Aan die ander kant het rugby sedert 1995 ’n ongekende groei gesien, hetsy in die aantal gelisensieerde spelers, die aantal lidverenigings of die belangstelling van toeskouers. Byvoorbeeld word die Rugbywêreldbeker nou as die derde grootste sportgebeurtenis beskou. Buitendien het die beheerliggame suksesvolle pogings aangewend om rugby ook onder vroue te vestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/582164/bill-beaumont-25-years-professional-rugby-anniversary |title=Bill Beaumont on 25 years of professional rugby |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=26 Augustus 2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom (met uitsondering van die Britse en Ierse Leeus-toere al om die vier jaar). Dit is deur nuwe toernooie en twee tydstippe vir toetswedstryde in Junie en November vervang. == Wêreldwye verspreiding == Die verspreiding van rugby as ’n wêreldwye sport het sy oorsprong in die uitvoer deur Britse emigrante en militêre personeel, asook studente wat na die buiteland terugkeer.<ref name="facts">{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=11}}</ref> Dit word in sewe lande as nasionale sport beskou, naamlik [[Fidji]], [[Georgië]], [[Madagaskar]], [[Nieu-Seeland]], [[Samoa]], [[Tonga]] en [[Wallis]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://fluentrugby.com/rugby-is-the-national-sport-of-which-countries/ |title=Rugby Is The National Sport Of Which Countries? |publisher=Fluent Rugby |accessdate=24 Julie 2022 }}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Oseanië === {{Sien ook|All Blacks|Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Samoaanse nasionale rugbyspan|Tongaanse nasionale rugbyspan|Wallabies}} [[Lêer:2017.08.19.21.39.10-Folau try-0002 (36316206660).jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen Nieu-Seeland en Australië (2017)]] In 1863 is in [[Sydney]] die eerste rugbyklub in Australië gestig. Die [[Sydney Universiteitsvoetbalklub]] het as eerste span buite die moederland Groot-Brittanje die stel gekodifiseerde rugbyreëls gebruik en twee jaar later die eerste amptelike wedstryd gereël.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sydneyunirugby.com.au/club-history.html |title=Our history |publisher=Sydney Universiteitsvoetbalklub |accessdate=19 Mei 2022}}</ref> Die invoering van rugby in Nieu-Seeland word toegeskryf aan Charles Monro wat die spel as ’n student in [[Londen]] leer ken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/5387120.stm |title=All Blacks magic: New Zealand rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=21 Oktober 2008 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> en dit in 1870 in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] aan die plaaslike sokkerklub bekendgestel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.theprow.org.nz/yourstory/new-zealands-first-rugby-club/ |title=New Zealand's first rugby club |publisher=The Prow |author=Sean Davies |date=2009 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=18 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818131926/http://www.theprow.org.nz/yourstory/new-zealands-first-rugby-club/ |url-status=dead }}</ref> ’n Aantal [[Eilandstaat|eilandstate]] in die [[Stille Oseaan]] het rugby aangegryp. Britte, Nieu-Seelanders en inheemse [[polisie]]magte het in 1884 vir die eerste keer rugby by Ba op die hoofeiland [[Viti Levu]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=74}}</ref> In Samoa het rugby ná die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] onder Nieu-Seelandse mandaatbestuur baie gewildheid verwerf, waarby die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] orde van die Maristebroers van kardinale belang was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.maristoldpupils.ws/brief-history-of-marist-brothers-primary-school-mulivai.html |title=Brief history of Marist Brothers primary school Mulivai |publisher=Marist Brothers Old Pupils Association |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 5 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205150402/https://www.maristoldpupils.ws/brief-history-of-marist-brothers-primary-school-mulivai.html |url-status=dead }}</ref> In Tonga het rugby vanaf 1900 goed gevestig, veral danksy adellikes wat van hul opleiding in Australië teruggekeer het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Robert F. Dewey |title=Rugby Union Football, Pacific Islands |editor=John Nauright, Charles Parrish |work=Sports around the world: History, culture and practice |edition=1 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara |year=2012 |isbn=978-1-59884-300-2 |pages=445–447}}</ref> In ander eilandstate in die Stille Oseaan soos die [[Cookeilande]], [[Frans-Polinesië]], [[Niue]], [[Papoea-Nieu-Guinee]] en die [[Salomonseilande]] is rugby ook bekend, maar nie naastenby so belangrik soos in Fidji, Samoa en Tonga nie. === Noord-Amerika === {{Sien ook|Kanadese nasionale rugbyspan|Verenigde State se nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Union Point Sports Complex 6.jpg|duimnael|’n [[Major League Rugby]]-wedstryd in 2021]] In 1868 is in [[Montreal]] die eerste rugbyklub in [[Kanada]] gestig. Dié stad het ook ’n rol by die sport se invoering in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gespeel, toe in 1874 studente van die [[McGill Universiteit]] teen ’n span van die [[Harvard-universiteit]] te staan gekom het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=10–11}}</ref> Die twee hoofvariante van Gridiron-voetbal – [[Kanadese voetbal]] en in ’n mindere mate [[Amerikaanse voetbal]] – is eens as variante van rugby beskou, maar na hulle word vandag selde as sodanig verwys. Die Kanadese voetbal se beheerliggaam het tot in 1967 die naam Kanadese Rugbyunie gedra, meer as vyftig jaar ná dié sportsoort se skeiding van die gevestigde rugbyreëls. Die Grey-beker, die trofee vir Kanadese voetbal se kampioen, is oorspronklik aan die rugbykampioen oorhandig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cfhof.ca/history-of-the-grey-cup/ |title=History of the Grey Cup |publisher=Kanadese voetbal Heldesaal |date=2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Terwyl die Kanadese rugbysport veral in die provinsie [[Brits-Columbië]] uitgeoefen word, het dit in die Verenigde State oor baie dekades heen amper verdwyn, voordat dit vanaf die 1960’s ’n herlewing ondergaan het. Vandag word rugby in die Verenigde State as die snelsgroeiende sportsoort beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://globalsportmatters.com/youth/2018/07/19/rugby-fastest-growing-sport-in-the-u-s-also-one-of-the-oldest/ |title=Rugby: Fastest growing sport in the U.S. also one of the oldest |publisher=Global Sport Matters |author=Wendell Bernhouse |date=19 Julie 2018 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101215006/https://globalsportmatters.com/youth/2018/07/19/rugby-fastest-growing-sport-in-the-u-s-also-one-of-the-oldest/ |url-status=dead }}</ref> Sedert 2019 word die Kanadees-Amerikaanse professionele liga [[Major League Rugby]] uitgespeel. === Europa === {{Sien ook|Belgiese nasionale rugbyspan|Duitse nasionale rugbyspan|Engelse nasionale rugbyspan|Franse nasionale rugbyspan|Georgiese nasionale rugbyspan|Ierse nasionale rugbyspan|Italiaanse nasionale rugbyspan|Nederlandse nasionale rugbyspan|Portugese nasionale rugbyspan|Roemeense nasionale rugbyspan|Russiese nasionale rugbyspan|Skotse nasionale rugbyspan|Spaanse nasionale rugbyspan|Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Walliese nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Germany vs Belgium rugby match.jpg|duimnael|[[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] teen [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] tydens die Europese [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering in 2006]] Britse immigrante het in 1872 die eerste rugbyklub in Frankryk gestig, waar dit veral in die suide van die land gevestig het. Daarna was dit veral Franse wat rugby na ander Europese lande versprei het. Dit veral omdat die Internasionale Rugbyraad se lede in die Tuisnasies aanvanklik veral teen mekaar gespeel het en later teen spanne van die Suidelike Halfrond (Australië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika). Frankryk is vir die Vyfnasies-toernooi (nou die [[Sesnasies-toernooi]]) genooi, maar was geen IRR-lid nie. Dit was ook die enigste skakel na die res van Europa, wat andersins grootliks aan sy eie lot oorgelaat en deur die Tuisnasies geïgnoreer is. Dienooreenkomstig was die ontwikkeling in deelnemers en toeskouers taamlik beskeie. Nadat Frankryk in 1932 ná bewerings van skynamateurisme tydelik uit die Vyfnasies-toernooi geskors is, het hulle weens die gebrek aan internasionale kompetisies die enigste Europese topspan geword wat gereeld teen ander Europese lande gespeel het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Philip Dine |title=French Rugby Football: A Cultural History |publisher=Berg |location=Oxford |year=2001 |isbn=1-85973-327-1 |pages=79–94}}</ref> Vanaf 1947 het Frankryk weer aan die Vyfnasies deelgeneem. In 1978 het die [[Franse Rugbyfederasie]] as eerste beheerliggaam van ’n nie-Engelstalige land by die IRR aangesluit, maar gelyktydig aan die FIRA verbonde gebly en só rugby in ander lande help vestig.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.liberation.fr/sports/2019/03/16/1931-violence-amateurisme-marron-la-france-exclue-du-tournoi-des-cinq-nations_1714764/ |title=1931 : violence, amateurisme marron, la France exclue du Tournoi des cinq nations |publisher=[[Libération]] |author=Gilles Dhers |date=16 Maart 2019 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Met die aansluiting van [[Italië]] in 2000 het die Vyfnasies die huidige Sesnasies geword. Die belangrikste Europese rugbylande buite die Sesnasies is [[België]], [[Duitsland]], [[Georgië]], [[Nederland]], [[Portugal]], [[Roemenië]], [[Rusland]] en [[Spanje]]. === Suid-Amerika === {{Sien ook|Argentynse nasionale rugbyspan|Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Chileense nasionale rugbyspan|Uruguaanse nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Uruguay v chile rugby 1951.jpg|duimnael|[[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] tydens die Suid-Amerikaanse kampioenskap 1951 in [[Buenos Aires]]]] [[Argentinië]] is die vernaamste Suid-Amerikaanse rugbyland en by verre die suksesvolste. Die eerste wedstryd daar is in 1873 gespeel en die beheerliggaam is in 1899 gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8362870.stm |title=Puma power: Argentinian rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=16 November 2009 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Nietemin beskik sekere lande op die vasteland oor ’n lang rugbytradisie. Rugby word in [[Brasilië]] sedert die 19de eeu gespeel, maar eers sedert 1926, toe [[São Paulo]] teen [[Santos]] geseëvier het, is daar gereelde toernooie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=48}}</ref> In [[Uruguay]] was daar verskeie mislukte pogings nodig om rugby te vestig, veral danksy die [[Montevideo-krieketklub]] se moeite. In 1951 het hulle met die stigting van ’n nasionale Liga uiteindelik daarin geslaag.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=166}}</ref> In [[Chili]] en [[Paraguay]] is daar ook genoegsame ondersteuning vir ’n gereelde speelbedryf, met die beheerliggame wat onderskeidelik in 1948 en 1970 gestig is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=58}}</ref><ref name="facts2">{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=127}}</ref> === Asië === {{Sien ook|Hongkongse nasionale rugbyspan|Japannese nasionale rugbyspan|Koreaanse nasionale rugbyspan|Thaise nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Topleague09-10final.JPG|duimnael|Openingseremonie van die [[Japan Rugby League One|Top League]] se 2009–10-eindstryd]] Talle Asiatiese lande se rugbytradisies dateer uit die tydperk van die [[Britse Ryk]]. In die vroeë 1870’s het Britse emigrante die rugbysport in [[Indië]] gevestig en in 1873 is in [[Kolkata]] die eerste klub gestig. Met die onttrekking van ’n gestasioneerde weermagregiment het die belangstelling skielik gedaal; die verdere ontwikkeling het tot stilstand gekom en is deur [[krieket]] permanent oorskadu.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=92}}</ref> Die eerste klub in Ceylon (nou [[Sri Lanka]]) is in 1879 gestig; ook hier was veral Britte betrokke.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=152}}</ref> Asië se voorste rugbyland is [[Japan]]. In 1866 het rugby in dié land gevestig en in teenstelling met die [[Indiese subkontinent]] het die sport vanaf die laat 1890’s ook onder die inheemse bevolking meer en meer gewildheid verwerf.<ref name="facts2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=105}}</ref> In [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] het Japan die eerste Asiatiese land geword wat ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi aangebied het. Van die ander vername Asiatiese rugbylande sluit in die [[Volksrepubliek China]], [[Maleisië]], [[Filippyne]], [[Singapoer]] en [[Suid-Korea]]. Die voormalige Britse kroonkolonie [[Hongkong]] het ’n belangrike rol in die ontwikkeling van die variant [[sewesrugby]] gespeel, veral met die aanbieding van die Hongkong Sewesrugbytoernooi sedert 1976.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hksevens.com/about-us/the-hong-kong-sevens |title=The Hong Kong Sevens |publisher=Hongkong Sewes |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die rugbygeskiedenis in die [[Nabye Ooste]] en die [[Persiese Golfstate]] het begin in die 1950’s met die stigting van klubs deur Britse en Franse soldate wat ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] in die streek gestasioneer was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=42}}</ref> Toe hulle onttrek is, het jong werknemers, meestal Europeërs wat in daardie lande werksaam is, hierdie spanne aan die gang gehou. Tot vandag toe kon egter net min belangstelling onder die inheemse bevolking gekweek word.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=126}}</ref> === Afrika === {{Sien ook|Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Keniaanse nasionale rugbyspan|Namibiese nasionale rugbyspan|Springbokke|Zimbabwiese nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Ivory Coast rugby union team in 2008.jpg|duimnael|[[Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Ivoriaanse nasionale span]] voor die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifiseringswedstryd teen Zambië]] In [[Kaapstad]] gestasioneerde Britse soldate het in 1875 die rugbysport in [[Suid-Afrika]] gevestig.<ref name="facts" /> Die sport het vinnig oor die hele land en die aangrensende [[Rhodesië]] (nou [[Zimbabwe]]) versprei. Suid-Afrikaanse setlaars het die spel ook na [[Namibië]] saamgeneem en in Brits-Oos-Afrika teen Britse beamptes te staan gekom. Rondom die eeuwisseling het die beeld verstewig dat rugby ’n spel vir “wit” spelers sou wees, waarvolgens dit byvoorbeeld ook deur die Boere van [[Nederland]]se afkoms aangegryp is, maar min deur die inheemse “swart” bevolking.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://wesclark.com/rrr/kenya_rugby.html |title=A Review of Kenyan Rugby |publisher=wesclark.com |author=Michael Mundia Kamau |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Veral sedert die einde van die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sbeleid het die sport ook na ander Afrikalande versprei, byvoorbeeld [[Ivoorkus]] en [[Madagaskar]] (waar gedurende kampioenskapwedstryde tot 40&nbsp;000 toeskouers saamdrom).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4471650.stm |title=Madagascar rugby inspires new passion |publisher=[[BBC]] |author=Tim Cocks |date=26 November 2005 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Kenia]] op sy beurt is veral in sewesrugby suksesvol. As FIRA-lede het die Noord-Afrikaanse lande [[Marokko]] en [[Tunisië]] tot in 1999 gereeld aan Europese toernooie deelgeneem. In 2000 het die IRR as deel van die beheerliggame se herordening egter daarop aangedring dat hulle oorskakel na die Afrikabeker, om dié kompetisie se mededingendheid te verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/7?Stagione=2000 |title=European Nations Cup 2000 – Division 1 |publisher=rugbyarchive.net |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> == Belangrike toernooie == === Rugbywêreldbeker === {{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker}} [[Lêer:RWC 2011 final FRA - NZL lineout.jpg|duimnael|links|Eindstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tussen Frankryk en Nieu-Seeland]] [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] is die belangrikste trofeë in Rugby en word al om die vier jaar tydens die [[Rugbywêreldbeker]] uitgespeel]] Die belangrikste toernooi is die Rugbywêreldbekertoernooi wat sedert sy eerste aanbieding in 1987 al om die vier jaar beslis word. [[Springbokke|Südafrika]] is die huidige Rugbywêreldkampioen, nadat hulle [[All Blacks|Nieu-Seeland]] in die eindstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk geklop en sodoende hul vierde titel ná [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] en [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] ingepalm het. Nieu-Seeland is ’n driemalige wêreldkampioen (in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]]). [[Wallabies|Australië]] het twee keer geseëvier (in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]]), [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] eenkeer (in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]]). Daarmee is Engeland tot dusver die enigste span van die Noordelike Halfrond wat ’n eindstryd gewen het, terwyl [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] drie keer as naaswenner geëindig het (in 1987, 1999 en 2011).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/rugby-world-cup-winners-96759 |title=Rugby World Cup Winners |publisher=Rugby World |author=Sam Tremlett |date=2 November 2019 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die Rugbywêreldbeker het sedert sy invoering bestendig gegroei. Die eerste toernooi is in 17 lande uitgesaai en het altesaam 230&nbsp;miljoen televisiekykers bereik. In die poelfase en eindstryd kon die teiken van een miljoen verkope kaartjies nie gehaal word nie. 94 lande het aan die Rugbywêreldbeker 2007 in Frankryk en die voorafgaande kwalifisering deelgeneem, vir die poel- en uitklopfase het die organiseerders 3,85 miljoen verkope kaartjies getel. Dié toernooi se kumulatiewe televisiekykertal, wat in meer as 200 lande uitgesaai is, het 4,2 miljard beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/mm/document/newsmedia/mediazone/02/04/21/65/2042165%5fpdf.pdf |title=Year in review 2010 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2010 |accessdate=3 November 2011 |pages=74 |format=PDF, 6,3&nbsp;MB |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103163846/http://www.irb.com/mm/document/newsmedia/mediazone/02/04/21/65/2042165_pdf.pdf |archive-date=3 November 2011}}</ref> === Internasionale toernooie === [[Lêer:Scotland vs Wales 2015 Six Nations.jpg|duimnael|Sesnasies-toernooi 2015: Skotland teen Wallis]] Beide die [[Sesnasies-toernooi]] en [[Die Rugbykampioenskap]] word verreweg as die belangrikste en taaiste jaarlikse toernooie beskou. Die Sesnasies-toernooi word deur Engeland, Frankryk, [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] uitgespeel. Dit is in 1883 vir die eerste keer as die Tuisnasies-toernooi aangebied, toe die vier Tuisnasies die voorheen sporadiese vriendskaplike wedstryde in ’n toernooi saamgesnoer het. In 1910 het Frankryk vir die eerste keer deelgeneem, wat toe die Vyfnasies-toernooi geword het. Ná bewerings van skynamateurisme en vrese van geweld op die speelveld is Frankryk in 1931 tydelik uit die toernooi gesit, wat vanaf 1947 weer kon deelneem. Sedert Italië se aansluiting in 2000 word die toernooi tussen ses spanne uitgespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/en/championship/history.php |title=History |publisher=[[Sesnasies-toernooi]] |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 1 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601150855/https://www.sixnationsrugby.com/en/championship/history.php |url-status=dead }}</ref> [[Die Rugbykampioenskap]] is die jaarlikse toernooi tussen die vier beste nasionale spanne in die Suidelike Halfrond – [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika. Vanaf sy invoering in 1996 tot in 2011 is die toernooi as die Drienasiesreeks uitgespeel, aangesien net Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika daaraan deelgeneem het. In die toernooi se eerste jare het die drie spanne elk twee keer teen mekaar te staan gekom, vanaf 2006 was dit elk drie keer (met uitsondering van jare met ’n rugbywêreldbekertoernooi). Sedert Argentinië se aansluiting in 2012 neem vier spanne aan die toernooi deel met elk twee wedstryde teen mekaar; in jare met ’n rugbywêreldbekertoernooi is daar net een wedstryd elk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/about-trc/ |title=About The Rugby Championship |publisher=[[Die Rugbykampioenskap]] |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Al die nasionale spanne word in een van drie vlakke ingedeel. In die eerste vlak is die deelnemers aan die Sesnasies-toernooi en Die Rugbykampioenskap, asook [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], ’n verdere twaalf nasionale spanne vorm die tweede vlak en al die oorblywende spanne die derde vlak. Die idee daaragter is, dat dit elke span se spelvlak weerspieël en nasionale spanne van omtrent dieselfde vlak teen mekaar te staan kom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://tier2rugby.blogspot.com/2014/05/who-is-officially-tier-2-nation.html |title=Who is officially classified as a “Tier 2” nation? |publisher=Tier 2 Rugby |date=12 Mei 2014 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In die praktyk word spanne van die eerste sterkteklas egter bevoordeel, aangesien hulle meer gereeld finansieel aantreklike wedstryde teen mekaar kan speel en sodoende aansienlik hoër inkomste vir hul beheerliggaam kan genereer. Dienooreenkomstig kan hierdie beheerliggame meer belê, waarvolgens die afstand teenoor die spanne van die tweede en derde vlak ondanks toelaes deur die wêreldbeheerliggaam nie minder word nie. Kritici kla dat dié stelsel te rigied is en die ontwikkeling van rugby eerder kniehalter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2019/09/13/the-tier-system-is-holding-back-international-rugby/ |title=The tier system is holding back international rugby |publisher=The Roar |date=12 September 2019 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Dit het ook tot gevolg dat nie een enkele span van die eerste vlak aan vastelandse toernooie deelneem nie. === Multisportbyeenkomste === [[Lêer:Match olympique États-Unis - France au stade d'Anvers en 1920.jpg|duimnael|[[Olimpiese Somerspele 1920]]: Verenigde State teen Frankryk]] Rugbytoernooie is tydens die [[Olimpiese Somerspele]] in [[Olimpiese Somerspele 1900|1900]], [[Olimpiese Somerspele 1908|1908]], [[Olimpiese Somerspele 1920|1920]] en [[Olimpiese Somerspele 1924|1924]] aangebied – onder andere ook omdat [[Pierre de Coubertin]], die president van die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] (IOK) – ’n ywerige rugbyspeler en -aanhanger was. Aangesien hulle nie soewereine lande is nie en die beheerliggame nie ’n gesamentlike span opgestel het nie, is ingevolge die Olimpiese reëls Skotland, Wallis en Engeland nie toegelaat om op hul eie deel te neem nie. In 1900 het die gasheer Frankryk die goue medalje ingepalm en in 1908 Australië. Sowel in 1920 as in 1924 het die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in die eindstryd verrassend teen die gunsteling Frankryk geseëvier. Ná Coubertin se aftrede het rugby in die IOK aan ondersteuning verloor en is uit die Olimpiese program verwyder. In die vroeë 1990’s het die Internasionale Rugbyraad (nou Wêreldrugby) hom begin beywer vir die herinstelling van rugby as ’n Olimpiese sportsoort. Die jare se pogings is uiteindelik beloon, toe die IOK op die herinstelling besluit het – al is dit die [[sewesrugby]]variant, wie se reëls op dié van rugby gebaseer is. Die eerste Olimpiese sewestoernooi vir mans en vroue is tydens die [[Olimpiese Somerspele 2016]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/olympics/history |title=History of rugby in the Olympics |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Terwyl sedert die [[Statebondspele]] 1998 in [[Kuala Lumpur]] sewesrugby deel van die Statebondspele se program is,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/commonwealth_games/delhi_2010/9031959.stm |title=Commonwealth Games 2010: Form guide – rugby sevens |publisher=[[BBC]] |date=27 September 2010 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> is tydens die Asiatiese Spele in 1998 en 2002 elk ’n sewes- en rugbytoernooi beslis. Sedert 2006 vorm slegs sewesrugby deel van die Asiatiese Spele se program (sedert 2010 ook vir vroue). === Nasionale en internasionale kampioenskappe === [[Lêer:MHR-CO finale top 14 2017-2018- occasion for try OEPCO.jpg|duimnael|links|Eindstryd van die Franse kampioenskap in 2018]] [[Lêer:The Currie Cup1.jpg|duimnael|upright|Die Curriebekertrofee word tydens Suid-Afrika se oudste en belangrikste plaaslike rugbykompetisie uitgespeel en dateer terug na 1889]] Die vernaamste nasionale kampioenskappe is dié van Frankryk en Engeland. Die Franse professionele liga [[Top 14]] behels 14 klubspanne; dit word namens die [[Franse Rugbyfederasie]] en die departement van sport gereël deur die organisasie ''Ligue nationale de rugby'' (LNR) wat verantwoordelik is vir toesig, ontwikkeling, finansies, bevordering van professionele rugby en advies aan die betrokke klubs. Die LNR is ook verantwoordelik vir die tweede hoogste professionele liga [[Pro D2]] met 16 spanne.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lnr.fr/ligue-nationale-rugby/qui-sommes-nous |title=Qui sommes-nous? |publisher=Ligue nationale de rugby |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die hoogste Engelse liga, die Premierskap met twaalf spanne, word deur die maatskappy ''Premiership Rugby'' gereël, waarby die klubs en ’n belegger betrokke is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.premiershiprugby.com/about-premiership-rugby/ |title=About Premiershp Rugby |publisher=Premiership Rugby |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]] is direk verantwoordelik vir die reëling van die tweede hoogste professionele liga, die RFU-kampioenskap wat ook twaalf spanne behels. Die [[Japan Rugby League One]] het homself as die derde vernaamste nasionale professionele liga in die Noordelike Halfrond gevestig; al die twaalf deelnemende spanne is sonder uitsondering in besit van groot maatskappye. Konsessies speel ’n besondere rol in professionele rugby. Óf verskeie vooraanstaande klubs in ’n streek sluit saam om ’n soort samewerkingsgemeenskap te vorm en ’n gesamentlike keurspan saam te stel, óf verskeie provinsiale beheerliggame stel ’n span saam uit die beskikbare spelers in hul gebied. Die verskeie klubs en provinsiale beheerliggame neem ook deel aan die onderskeidelike nasionale kampioenskappe. Die [[Verenigde Rugbykampioenskap]] behels 16 konsessies uit Italië, Ierland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis. Dit was aanvanklik ’n suiwer Europese toernooi met die naam ''Pro12'' en is in onderskeidelik 2017 en 2021 met twee Suid-Afrikaanse spanne elk aangevul.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2020/0929/1168300-sa-rugby-votes-four-leading-sides-into-expanded-pro16/ |title=SA Rugby votes four leading sides into expanded Pro16 from 2021 |publisher=[[Raidió Teilifís Éireann]] |date=29 September 2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die oorskakeling was die gevolg van geskille met die [[Superrugby]]liga. Dit het oorspronklik uit 18 konsessies uit Argentinië, Australië, Japan, Nieu-Seeland en Suid-Afrika bestaan. Weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] het ook Argentinië en Japan uitgeval, waarvolgens Superrugby tans uit twaalf Australiese en Nieu-Seelandse konsessies elk bestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.superrugby.co.nz/news/super-rugby-pacific-format-confirmed/ |title=Super Rugby Pacific format revealed |publisher=[[Superrugby]] |date=30 Augustus 2021 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 9 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809052410/https://www.superrugby.co.nz/news/super-rugby-pacific-format-confirmed/ |url-status=dead }}</ref> Major League Rugby, wat in 2017 gestig en waaraan 13 konsessies deelneem, begin hom in Kanada en die Verenigde State vestig. Ander belangrike nasionale kampioenskappe met deels halfprofessionele spanne sluit in die [[Curriebeker]] in Suid-Afrika, die [[Nasionale Rugbykampioenskap]] in Australië, die [[Mitre 10-beker]] in Nieu-Seeland, die [[Top10]] in Italië, die [[Skotse Premierskap]] in Skotland en die [[Walliese Premierafdeling]] in Wallis. Europa beskik met die [[Europese Rugbykampioenbeker]] en die [[Europese RugbyUitdaagbeker]] oor twee gesogte Europese Bekerkompetisies vir professionele klubspanne en konsessies. == Vrouerugby == Die eerste bekende verwysings omtrent vrouerugby dateer uit die laat 19de eeu. ’n Groep vroue het tydens ’n toer in [[somer]] 1881 deur Skotland en Noord-England ’n aantal “voetbal”-wedstryde gespeel, van wie die meeste wedstryde volgens die Voetbalvereniging se reëls gespeel is. ’n Uitsondering was ’n wedstryd op 25 Junie 1881 in [[Liverpool]], wat volgens rugbyreëls gespeel is. Hierdie wedstryde het groot gehore gelok, al was die berigte in die plaaslike koerante selde vleiend. Die toeskouers se houding was alles behalwe positief en sekere wedstryde moes weens onluste op en buite die veld afgelas word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scrumqueens.com/features/womens-rugby-1881 |title=Women's rugby in 1881 |publisher=Scrum Queens |author=John Birch |date=Desember 2012 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=21 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521200326/https://www.scrumqueens.com/features/womens-rugby-1881 |url-status=dead }}</ref> Die eerste vroulike rugbyspeler wat by naam bekend is, was Emily Valentine, wat in 1887 vir die Portora Royal-skool se rugbyspan in die Noord-Ierse dorp Enniskillen gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scrumqueens.com/features/womens-rugby-1881 |title=The remarkable Emily Valentine |publisher=Scrum Queens |author=John Birch |date=17 Januarie 2010 |accessdate=19 Januarie 2022 |archive-date=21 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521200326/https://www.scrumqueens.com/features/womens-rugby-1881 |url-status=dead }}</ref> Die eerste gedokumenteerde poging om ’n suiwer vrouespan te skep, dateer uit 1891, toe ’n beplande toer deur [[Nieu-Seeland]] weens die openbare verontwaardiging afgelas moes word.<ref>{{en}} {{cite book |author=Shona Thompson |title=Women and Sport in New Zealand |editor=Ilse Hartmann-Tews, Gertrud Pfister |work=Sport and Women: Social Issues in International Perspective |publisher=Routledge |location=Londen |year=2003 |isbn=978-0-203-98708-7 |pages=253}}</ref> Die daaropvolgende wedstryd, waaroor in die media verslag gedoen is, is eers op 16 Desember 1917 geskeduleer, toe tydens ’n liefdadigheidsgeleentheid in die Walliese [[Cardiff]] twee keurspanne uit die stede Cardiff en [[Newport, Wallis|Newport]] teen mekaar te staan gekom het (die gasvroue het met 6–0 geseëvier).<ref>{{en}} {{cite book |author=D. E. Davies |title=Cardiff Rugby Club, History and Statistics 1876–1975 |publisher=The Starling Press |location=Risca |year=1975 |isbn=0-9504421-0-0 |pages=70–71}}</ref> [[Lêer:2014 Women's Six Nations Championship - France Italy (117).jpg|duimnael|Sesnasies-vrouetoernooi in 2014: Frankryk teen Italië]] In die 1930’s was daar ’n poging om ’n vrouerugbyliga in Australië te vestig, maar dit was eers drie dekades later wat die sport geleidelik kon vestig, aanvanklik veral by sekere Europese universiteite. Die eerste gedokumenteerde kampioenskapwedstryd tussen twee vrouespanne is op 1 Mei 1968 in [[Toulouse]] voor “duisende toeskouers” gespeel. Dié sukses het twee jaar later gelei tot die stigting van die eerste vrouerugbyfederasie.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.cd31rugby.com/histoire-du-rugby-feminin/ |title=Histoire du rugby féminin |publisher=Comité Rugby de la Haute-Garonne |date=2017 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407153818/https://www.cd31rugby.com/histoire-du-rugby-feminin/ |url-status=dead }}</ref> Die eerste vrouetoetswedstryd is op 13 Junie 1982 in [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]] aangebied, toe die nasionale vrouespanne van [[Franse nasionale vrouerugbyspan|Frankryk]] en [[Nederlandse nasionale vrouerugbyspan|Nederland]] teen mekaar te staan gekom het; Frankryk het met 4–0 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.women.rugby/news/570629 |title=The story behind the first-ever women's international |publisher=Women Rugby |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=14 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814114744/https://www.women.rugby/news/570629 |url-status=dead }}</ref> In 1991 is in Wallis die [[Vrouerugbywêreldbeker 1991|eerste Vrouerugbywêreldbeker]] aangebied wat deur die [[Verenigde State se nasionale vrouerugbyspan|Verenigde State]] gewen is. Die [[Vrouerugbywêreldbeker 1994|tweede toernooi het in 1994]] gevolg en is daarvandaan tot in 2014 al om die vier jaar gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2021/news/269111 |title=Women's Rugby World Cup: The story so far |publisher=Rugby World Cup |date=4 Augustus 2017 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Daarna het Wêreldrugby die daaropvolgende toernooi na 2017 uitgestel, waarmee ’n nuwe vierjaarlikse siklus begin het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/70650 |title=Ireland to host Women’s Rugby World Cup 2017 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=13 Mei 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die mees suksesvolle span is [[Black Ferns|Nieu-Seeland]] met ses titels, waarvan vier agtereenvolgende van 1998 tot 2010. Naas die Rugbywêreldbeker is daar ander gereelde toernooie, onder meer die Sesnasies, wat ná die manskompetisie plaasvind. Dit is in 1996 vir die eerste keer aangebied en aanvanklik deur [[Engelse nasionale vrouerugbyspan|Engeland]] oorheers, maar later het ook Frankryk en [[Ierse nasionale vrouerugbyspan|Ierland]] ’n aantal titels ingepalm. == Variante == [[Lêer:Spielszene BK.jpg|duimnael|Strandrugby]] Uit rugby het sekere variante voortgespruit met ’n kleiner aantal spelers en minder fisiese kontak as die hoofverskille. Die verreweg oudste en mees verspreide variant is [[sewesrugby]], wat in 1883 in die Skotse dorp [[Melrose]] ontstaan het. Op ’n rugbyveld met dieselfde grootte speel spanne van sewe spelers elk teen mekaar oor twee helftes van sewe minute elk. Sewesrugby word byna geheel en al in ’n toernooiformaat gespeel, waarby elke deelnemende span binne een of twee dae ’n aantal opeenvolgende wedstryde moet speel. Van die belangrikste toernooie sluit in die [[Hongkong Sewes]] en die [[Doebai Sewes]]. Altwee vorm deel van die [[Wêreldrugby Sewesreeks]] wat sedert 1999 jaarliks tussen baie nasionale spanne uitgespeel word. Sedert 1993 word al om die vier jaar ’n eie Sewesrugbywêreldbeker aangebied en sedert 2016 is sewesrugby ’n Olimpiese sportsoort (voorheen was dit van 2001 tot 2013 deel van die [[Wêreldspele]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-7s.htm |title=Rugby Sevens |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Tiensrugby het in die 1960’s in [[Maleisië]] ontstaan en is veral in Oos-Asiatiese lande gewild. Albei spanne bestaan uit tien spelers elk en ’n wedstryd bestaan uit twee helftes met tien minute elk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-tens.htm |title=Rugby Tens |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ''Touch'', waar duikslae uitgevoer word deur bloot met albei hande aan die baldraer te raak, is geskik as ’n oefenspel, maar ook vir spanne van gemengde geslag, en word deur beide kinders en volwassenes gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-touch.htm |title=Touch Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Ander variante met minder fisiese kontak is ontwikkel om kinders nader aan die sport te bring. Wydverspreid is minirugby, wat in die 1970’s in Engeland ontstaan het en waarin kinders geleidelik in drie ouderdomsgroepe aan die meer komplekse skuiwe van rugby bekend gestel word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-mini.htm |title=Mini Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In tagrugby dra elke speler ’n gordel met twee klittenbande. Die verdedigende spelers moet aan een van hierdie bande trek om die baldraer te dwing om die bal aan te gee; andersins is die sport oorwegend kontakloos. ’n In die Verenigde State gewilde variant hiervan is vlagrugby; ook hier word veral daarop gemik om kinders geleidelik aan die meer komplekse skuiwe van rugby bloot te stel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-tag.htm |title=Tag Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Strand- en sneeurugby is veral geskik vir ontspanningsdoeleindes.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-beach.htm |title=Beach Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-snow.htm |title=Snow Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Rolstoelrugby|Rolstoel]]- en onderwaterrugby het net die naam met rugby ingemeen. == Verskille tussen rugby en Rugby League == Sedert die skeiding van rugby en [[Rugby League]] in 1895 was daar reëlveranderinge in albei variante, sodat hulle ondanks die steeds sigbare baie ooreenkomste twee verskillende balsportsoorte is. Terwyl by rugby 15 spelers per span op die speelveld is, is dit in Rugby League net 13. ’n League-spelveld is twee meter smaller as ’n unieveld. Met ’n drie word in Rugby League vier pleks van vyf punte aangeteken, met ’n skepdoel een pleks van drie punte en met ’n strafskop twee pleks van drie punte. Die balle is amper gelyk in grotte, maar die punte van die Rugby-League-balle is meer spits.<ref name="diff">{{en}} {{cite web |url=https://sqaf.club/rugby-league-union-differences/ |title=Rugby League vs Union: What’s the Difference? |publisher=Sports Quotes and Facts |author=Matthew Chandler |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die hoofverskille in die stel reëls gaan veral om die verandering in balbesit. Ná ’n duikslag word nie om die balbesit gekompeteer nie, maar die baldraende span ontvang dit weer terug; eers ná die sesde duikslag verander die balbesit. Aangesien die bal net tydens ’n een-teen-een-duikslag weggegryp kan word, is daar minder moontlikhede as in rugby om die balbesit te wen. Oor die algemeen het dit ’n meer gebalanseerde balbesit tot gevolg. In Rugby League is daar geen lynstaan, pleks daarvan vind ’n skrum plaas. Afgesien van dié situasie is ’n skrum minder belangrik, net só is daar geen losskrum of losgemaal nie. Pleks daarvan moet in Rugby League ’n geduikte speler die bal met sy voete agternarol, waarna spelers van albei spanne om die rollende bal kompeteer.<ref name="diff" /> Terwyl die spelaksie in rugby meer oor die wen en hou van balbesit gaan, gaan Rugby League meer oor direkte individuelle konfrontasies tussen enkele spelers. Gepaard met die minder aantal spelers en die effens nouer speelveld is taktiese fynighede minder belangrik. Dienooreenkomstig word Rugby League beskou as die vinniger en taaier van die twee variante.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyleagueoralhistory.co.uk/subjects/view/rule-changes/ |title=Rule changes |publisher=Rugby League oral history |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Oor die algemeen word rugby sedert sy professionalisering in tegniese en taktiese opsig meer deur Rugby League beïnvloed. In die teenoorgestelde rigting is daar ook ’n invloed, maar dit is minder oënskynlik.<ref>{{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=A Social History of English Rugby Union |publisher=Taylor & Francis |location=Londen |year=2009 |isbn=978-0-415-47660-7 |pages=154}}</ref> == Invloed op ander sportsoorte == [[Lêer:Tom Wills 1857.jpg|duimnael|upright|[[Australiese voetbal]] is deur [[Tom Wills]] bedink]] Beide [[Amerikaanse voetbal]] [[Kanadese voetbal]] het ontwikkel uit ’n vroeë variant van rugby, toe Rugby League nog nie bestaan het nie. ’n Belangrike verskil is die vorentoe aangee van die bal vir ’n speler verder vooruit in die aanvallende rigting, wat in rugby buite die reëls is. Die Noord-Amerikaanse spele fokus baie meer daarop om deur gebiedsvoordele die aanvalsreg te behou. Buitendien lei die spel wat uit selfstandige fases bestaan tot talle onderbrekings, terwyl rugby meer deur ’n konstante, min onderbroke vloeiende spel (soos in sokker) gekenmerk word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.diffen.com/difference/American_Football_vs_Rugby |title=American Football vs. Rugby |publisher=diffen.com |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Ander sportsoort wat uit rugby ontstaan het, is [[Australiese voetbal]], waar die skop van die bal baie meer belangrik is as die aangee en hardloop; boonop is die speelveld ovaal pleks van reghoekig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://fluentrugby.com/what-is-the-difference-between-rugby-and-australian-rules-football/ |title=What Is The Difference Between Rugby And Australian Rules Football? |publisher=Fluent Rugby |accessdate=24 Julie 2022 }}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dié sportsoort is glo bedink deur [[Tom Wills]] wat by die Rugby-skool ’n vroeë variant van rugby leer ken en dit in Australië aangepas het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ourwarwickshire.org.uk/content/article/tom-wills-rugby-school-australian-sporting-pioneer |title=Tom Wills – From Rugby School to Australian Sporting Pioneer |publisher=Our Warwickshire |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[James Naismith]] het aspekte van sekere sportsoorte, waaronder rugby, geneem om [[basketbal]] te bedink. Die mees oënskynlike ooreenkomste is dié van die hopbal met die ingooi by die lynstaan en die onderhandse skoot, wat die sport in die eerste jare gekenmerk het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://springfield.edu/where-basketball-was-invented-the-birthplace-of-basketball |title=Where Basketball was Invented: The History of Basketball |publisher=Springfield College |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Sweedse sokker]] ([[Sweeds]]: ''Svensk fotboll''), wat tussen die 1870’s en 1890’s in Swede gespeel is, was ’n mengsel aan sokker- en rugbyreëls.<ref>{{sv}} {{cite book |author=Åke Jönsson |title=Fotboll: hur världens största sport växte fram |publisher=Historiska media |location=Lund |year=2006 |isbn=91-85377-48-1 |pages=203}}</ref> == Statistieke en rekords == [[Lêer:Alun Wyn Jones 2008 (cropped).jpg|duimnael|upright|[[Alun Wyn Jones]] hou die rekord vir die meeste toetswedstryde]] Volgens ’n verslag deur die [[Coventry-universiteit]] se Sentrum vir Internasionale Sportbesigheid het in 2011 meer as vyf miljoen mense rugby of een van sy variante gespeel, gelykstaande aan ’n groei van 19% teenoor die 2007-verslag. Vervolgens het die deelname in Afrika met 33% toegeneem, in Suid-Amerika met 22% en in Asië asook Noord-Amerika met 18%.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/mm/Document/NewsMedia/MediaZone/02/04/22/88/2042288_PDF.pdf |title=Economic impact report on global Rugby – Part III: Strategic and emerging markets |publisher=Sentrum vir Internasionale Sportbesigheid |date=5 April 2011 |accessdate=26 Junie 2011 |pages=2 |format=PDF, 613&nbsp;kB |archive-url=https://web.archive.org/web/20110626220118/http://www.irb.com/mm/Document/NewsMedia/MediaZone/02/04/22/88/2042288_PDF.pdf |archive-date=26 Junie 2011}}</ref> In 2014 het die IRR ’n wêreldwye opname oor die algehele aantal speler gepubliseer. Destyds was daar 6,6 miljoen se spelers, van wie 2,36 miljoen se gelisensieerde lede wat vir ’n klub gespeel het wat by hul land se beheerliggaam geaffilieer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugbyredefined.files.wordpress.com/2014/05/irb-dev-glob-map.pdf |title=119 countries… 6.6 million players |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2014 |format=PDF, 745&nbsp;kB |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Volgens die Wêreldrugby-jaarverslag 2016 was daar 8,5 miljoen se spelers, van wie 3,2 se miljoen geregistreerde beheerliggaamspelers en 1,9 miljoen geregistreerde klubspelers; die aandeel vroue was 22%.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://publications.worldrugby.org/yearinreview2016/en/44-1 |title=Year in revies 2016 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2017 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Alun Wyn Jones]] hou die rekord vir die meeste toetswedstryde; teen Februarie 2022 het hy 149 keer vir die [[Walliese nasionale rugbyspan|Walliese nasionale span]] en twaalf keer vir die keurspan [[Britse en Ierse Leeus]] uitgedraf. Die Nieu-Seelander [[Dan Carter]] hou met 1&nbsp;598 punte tussen 2003 en 2015 die rekord vir die meeste aangetekende punte. Twee nasionale spanne deel die rekord vir die langste onoorwonne wenstreep in die eerste vlak met 18 opeenvolgende oorwinnings elk, naamlik [[All Blacks|Nieu-Seeland]] van Augustus 2015 tot Oktober 2016 en [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] van Oktober 2015 tot Maart 2017.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/most_consecutive_wins.html?id=1;type=class |title=Most consecutive wins |publisher=ESPNscrum |date=2020 |accessdate=8 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201108091322/stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/most_consecutive_wins.html?id=1;type=class |archive-date=8 November 2020}}</ref> Die bywoningsrekord vir ’n rugbywedstryd is 109&nbsp;874 wat op 15 Julie 2000 op die [[ANZ-stadion]] in [[Sydney]] opgestel is, toe Nieu-Seeland [[Australië|Wallabies]] met 39–35 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/tri-nations-review-16-years-of-the-wallabies/ |title=Tri-Nations review – 16 years of the Wallabies |publisher=[[Superrugby]] |date=8 Maart 2013 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die bywoningsrekord vir ’n ligawedstryd is 99&nbsp;124, toe [[Racing 92]] op 24 Junie 2016 op [[Camp Nou]] in [[Barcelona]] in die eindstryd van die Franse liga [[Top 14]] [[RC Toulon]] verslaan het; dié wedstryd is weens skeduleringskonflikte met die [[Europese Sokkerkampioenskap 2016]] van sy gewone plek, die [[Stade de France]] in [[Saint-Denis]], verskuif.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/En-battant-toulon-le-racing-92-est-sacre-champion-de-france/698977 |title=En battant Toulon, le Racing 92 est sacré champion de France |publisher=[[L’Équipe]] |author=Romain Bergogne |date=25 Junie 2016 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> == Spel- en aanhangerkultuur == [[Lêer:Walers Japan Rugby World Cup 2007 09 20 supporters1.jpg|duimnael|[[Japan]]nese en [[Wallis|Walliese]] ondersteuners tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]] ’n Engelse [[spreekwoord]] lui: “Sokker is ’n herespel wat deur rampokkers gespeel word en rugby is ’n rampokkerspel wat deur here gespeel word.” (''Football is a gentleman’s game played by hooligans, and rugby is a hooligan’s game played by gentlemen.'') Dit is bedoel om die ironie van die feit te illustreer, dat ’n fisies harde en gevaarlike spel soos rugby gespeel word deur beskaafde en welgemanierde “here” wat die skeidsregter respekteer, terwyl sokker, ’n volgens bewerings minder taaie spel, in ’n meer aggressiewe omgewing gespeel word (of dit nou op die veld, tussen die spelers, teenoor die skeidsregters of onder die ondersteuners is). Sedert die professionalisering is die spreekwoord egter nie meer in dié absoluutheid van toepassing nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://saintsandheathens.wordpress.com/2013/09/30/rugby-hooligans-gentlemen/ |title=Rugby vs Football: Gentleman’s game played by hooligans, or a hooligans’ game played by gentlemen? |publisher=Saints and heathens |author=Sam Fagan |date=30 September 2013 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die veral in sokker bekende verskynsel van rampokkery is in rugby oor die algemeen onbekend. Die respek wat die spelers vir mekaar en teenoor die skeidsregter toon sluit ook die toeskouers in. Tuis- en wegondersteuners word nie streng van mekaar geskei en aan spesifieke sektore in die stadion toegewys nie; hulle sit eerder dikwels saam in die pawiljoen. Dienooreenkomstig is die polisieteenwoordigheid aansienlik minder as by sokkerwedstryde en die speelvelde word nie deur versperrings beskerm nie. Mededingende aanhangers word selfs aangemoedig om in kontak te tree en saam te vier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://fluentrugby.com/do-rugby-fans-sit-together/ |title=Do Rugby Fans Sit Together? |publisher=Fluent Rugby |author=Alexander Wolf |accessdate=24 Julie 2022 }}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Aan die ander kant respekteer die ondersteuners die opponerende span se spelers deur kalm te bly wanneer hulle ’n doel- of strafskop neem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.yahoo.com/blogs/visit-britain-us/fan-etiquette-tips-watching-rugby-britain-194454337.html |title=Fan Etiquette Tips for Watching Rugby in Britain |publisher=Yahoo Sports |date=1 Oktober 2012 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407153816/https://sports.yahoo.com/blogs/visit-britain-us/fan-etiquette-tips-watching-rugby-britain-194454337.html |url-status=dead }}</ref> ’n Tradisie wat in die verlede baie gereeld onder die spelers gehandhaaf is, was die gesamentlike lekker vieringe deur die spelers en ondersteuners van albei spanne in die “derde helfte” ná die eindfluitjie; Sedert professionalisering in die middel-1990’s het die bereidwilligheid vir sulke vieringe onder die spelers egter aansienlik minder geword.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Pierre Sansot |title=Le rugby est une fête, le tennis non plus |publisher=Payot |location=Parys |year=2002 |isbn=2-228-89509-1 |pages=164}}</ref> == Rugby in die kuns == [[Lêer:Henri Rousseau - The Football Players.jpg|duimnael|upright|[[Henri Rousseau]]: ''Les joueurs de foot-ball'' (1908)]] [[Lêer:Cadell The Rugby Player.jpg|duimnael|upright|[[Francis Cadell]]: ''The Rugby Player'' (ca. 1920)]] Die sportsoort rugby en sy spelers het talle kunstenaars geïnspireer. Die [[roman]] ''Tom Brown’s School Days'' (“Tom Brown se skooljare”), geskryf in 1857 deur [[Thomas Hughes]], is gebaseer op die skrywer se ervarings by die [[Rugby-skool]] en bevat die beskrywing van ’n wedstryd. Die bekendste verfilming van dié roman is in 1940 uitgereik, met [[Robert Stevenson (regisseur)|Robert Stevenson]] as regisseur en [[Cedric Hardwicke]] in die hoofrol. [[James Joyce]] verwys onder andere in sy werke ''[[Ulysses]]'' (1922) en ''[[Finnegans Wake]]'' (1939) na die Ierse klub [[Bective Rangers]]; in die halfoutobiografies werk ''[[A Portrait of the Artist as a Young Man]]'' (1916) word ook die Ierse nasionale speler [[James Magee]] genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://peterchrisp.blogspot.com/2014/03/james-joyce-rugby-fan.html |title=James Joyce, rugby fan |publisher=From Swerve of Shore to Bend of Bay |date=4 Maart 2014 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In ''The Adventure of the Sussex Vampire'', ’n [[Sherlock Holmes]]-verhaal uit 1924 deur [[Arthur Conan Doyle]], word berig dat die fiktiewe karakter ''Dr. Watson'' in sy jeug rugby vir die Blackheath FC gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/cult/vampires/classicstory/sussexvampire_p1.shtml |title=The Adventure of the Sussex Vampire |publisher=[[BBC]] |date=18 Junie 2014 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die skildery ''Les joueurs de foot-ball'' (“Die voetbalspelers”) deur die Franse [[Impressionisme|impressionis]] [[Henri Rousseau]] uit 1908 toon twee rugbyspelers elk wat teen mekaar speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/show-full/piece/?search=The%20Football%20Players&page=&f=Title&object=60.1583 |title=Henri Rousseau |publisher=[[Solomon R. Guggenheim Museum]] |date=2010 |accessdate=29 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429080822/http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/show-full/piece/?search=The%20Football%20Players&page=&f=Title&object=60.1583 |archive-date=29 April 2011}}</ref> Ander Franse kunstenaars wat die sport in hul werke geskilder het, sluit in [[Albert Gleizes]] (''Les Joueurs de football'' [“Die voetbalspelers”], 1912), [[Robert Delaunay]] (''Football. L’Équipe de Cardiff'' [“Voetbal. Die span van Cardiff”], 1916) en [[André Lhote]] (''Partie de Rugby'' [“Rugbywedstryd”], 1917).<ref>{{en}} {{cite book |author=Philip Dine |title=French Rugby Football |publisher=Berg |location=Oxford |year=2001 |isbn=1-85973-327-1 |pages=19}}</ref> [[Francis Cadell]], ’n verteenwoordiger van die Skotse koloriste, het omstreeks 1920 die skildery ''The Rugby Player'' geskilder.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.paintingmania.com/rugby-player-214_30441.html |title=Francis Cadell: The Rugby Player |publisher=Painting mania |accessdate=25 Julie 2022}}</ref> Tydens die kunskompetisie gedurende die [[Olimpiese Somerspele 1928]] in [[Amsterdam]] het die Luxemburgse [[Jean Jacoby]] met die werk ''Rugby'' die goue medalje in die kategorie tekeninge en waterverf ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/show-full/piece/?search=The%20Football%20Players&page=&f=Title&object=60.1583 |title=Olympic Art Competition 1928 Amsterdam |publisher=[[Olimpiese Museum]] |accessdate=1 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080501132439/http://www.olympic-museum.de/art/1928.htm |archive-date=1 Mei 2008}}</ref> In die 1949-komedierolprent ''A Run for Your Money'' deur [[Ealing Studios]] en die 1979-rolprent ''Grand Slam'' deur BBC Wallis draai die plot om ondersteuners wat ’n rugbywedstryd bywoon.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Berry |title=Wales and Cinema, The First Hundred Years |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |year=1996 |isbn=0-7083-1370-1 |pages=215}}</ref> Rolprente, wat meer op die sport fokus, sluit in die onafhanklike werke ''Old Scores'' (1991) en ''Forever Strong'' (2008). Die Uruguaanse rugbyspan ''Old Christian’s Club'' se oorlewingstryd ná die vliegongeluk van Fuerza-Aérea-Uruguaya-vlug 571 in 1972 word in die 1993-rolprent ''Alive'' uitgelig. Die glo bekendste rugbyrolprent is ''Invictus'' deur die regisseur [[Clint Eastwood]] (2009) wat op die boek ''Playing the Enemy'' deur [[John Carlin]] geskoei is. Dié rolprent handel oor die gebeurtenisse rondom die [[Rugbywêreldbeker 1995]] en [[Nelson Mandela]] se moeite om die Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe na [[apartheid]] deur middel van rugby te versoen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://truesportsmovies.com/other-sports/invictus-mandela-1995-rugby-world-cup/ |title=Invictus – Mandela and the 1995 Rugby World Cup |publisher=True Sports Movies |date=9 Junie 2016 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8406647.stm |title=South Africa 'rugby unity': Fact and fiction |publisher=[[BBC]] |author=Pumza Fihlani |date=11 Desember 2009 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die Suid-Afrikaanse 2016-rolprent ''[[Modder en bloed]]'' vertel, hoe Suid-Afrikaanse krygsgevangenes tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in die kamp op die eiland [[Sint Helena]] rugby leer ken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://writingstudio.co.za/review-modder-en-bloed-blood-and-glory/ |title=Review: Modder en Bloed (Blood and Glory) |publisher=The Writing Studio |author=Daniel Dercksen |date=11 April 2016 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 2 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702082901/https://writingstudio.co.za/review-modder-en-bloed-blood-and-glory/ |url-status=dead }}</ref> Die Suid-Afrikaanse televisiereeks [[Getroud met rugby (TV-reeks)|Getroud met rugby]] is vir die eerste keer in 2009 uitgesaai en deur die Britse televisiereeks ''Footballers’ Wives'' geïnspireer.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://kyknet.dstv.com/program/getroud-met-rugby |title=Getroud met rugby |publisher=[[kykNET]] |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Strokiesverhaal|Strokiesverhale]] omtrent rugby is veral gewild in Frankryk. Voorbeelde sluit in die reekse ''Rubipèdes'' deur [[Michel Iturria]] en ''Les Rugbymen'' deur [[Poupard]] en [[Béka]].<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.actuabd.com/La-Coupe-du-monde-de-Rugby-se-joue-aussi-en-bande-dessinee |title=La Coupe du monde de Rugby se joue aussi en bande dessinée |publisher=actuabd.com |date=19 September 2019 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004142006/https://www.actuabd.com/La-Coupe-du-monde-de-Rugby-se-joue-aussi-en-bande-dessinee |url-status=dead }}</ref> In “Asterix in Brittannié”, ’n uitgawe van die ook in [[Afrikaans]] beskikbare [[Asterix]]-reeks deur [[Albert Uderzo]] en [[René Goscinny]], besoek die hoofkarakter op soek na ’n towerdoepa ’n rugbywedstryd tussen [[Camulodunum]] en [[Durovernum Cantiacorum|Durovernum]]. Na rugby word ook in die gelyknamige rolprent en in die rolprent ''Asterix & Obelix – In diens van haar majesteit'' verwys.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.comedix.de/lexikon/db/kuerbis.php |title=Kürbis |publisher=Duitse Asterix-argief |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In die openbare en die beeldhoukuns is daar talle werke wat aan rugby gewy is. In die [[Twickenham-stadion]] staan ’n 8,2&nbsp;m hoë bronsbeeld deur die kunstenaar [[Gerald Laing]] wat ’n lynstaan uitbeeld<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.yourlocalguardian.co.uk/news/8196778.rfu-unveils-iconic-bronze-of-rugby-line-out-by-sculptor-gerald-laing/ |title=RFU unveils iconic bronze of rugby line-out by sculptor Gerald Laing |publisher=Sutton & Croydon Guardian |date=2 Junie 2010 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> en in die [[Millennium-stadion]] ’n standbeeld van die beampte [[Tasker Watkins]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/south_east/8360513.stm |title=Statue of Sir Tasker is unveiled |publisher=[[BBC]] |date=15 November 2009 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Van die spelers wat met standbeelde vereer is, sluit in [[Gareth Edwards]] (in [[Cardiff]]) en [[Danie Craven]] (in [[Stellenbosch]]).<ref>{{en}} {{cite book |url=http://www.rugby365.com/schools/craven/2504760.htm |title=Craven of Craven Week |publisher=rugby365.com |date=27 Junie 2010 |accessdate=19 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719053209/http://www.rugby365.com/schools/craven/2504760.htm |archive-date=19 Julie 2011}}</ref> In die dorp [[Larrivière-Saint-Savin]] in Suidwes-Frankryk is die Notre-Dame-du-Rugby geleë; dit is nie aan ’n [[heilige]] gewy nie, maar aan rugby.<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://www.patrimoine-religieux.fr/eglises_edifices/40-Landes/40145-Larriviere/181031-EgliseSaint-Savin-Notre-Dame-du-Rugby |titel=Église Saint-Savin-Notre-Dame-du-Rugby |publisher=Observatoire du patrimoine réligieux |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=14 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180814170304/http://www.patrimoine-religieux.fr/eglises_edifices/40-Landes/40145-Larriviere/181031-EgliseSaint-Savin-Notre-Dame-du-Rugby |url-status=dead }}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Lys van internasionale rugbyspanne]] * [[Rugbywoordelys]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Verdere leesstof == * {{af}} {{cite web |url=https://live.laws.api.worldrugby.org/document/World_Rugby_Laws_2022_DE |title=Reëls van die Spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |format=PDF, 7,4&nbsp;MB |accessdate=24 Julie 2022}} * {{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0}} * {{en}} {{cite book |author=Philip Dine |title=French Rugby Football: A Cultural History |publisher=Berg |location=Oxford |year=2001 |isbn=1-85973-327-1}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |year=2001 |isbn=1-86200-013-1}} * {{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=The Oval World – A Global History of Rugby |edition=2de |publisher=Bloomsbury |location=Londen |year=2016 |isbn=978-1-4088-3157-1}} * {{en}} {{cite book |author=Tony Williams, John McKittrick |title=Rugby Skills, Tactics and Rules |edition=4de |publisher=Bloomsbury |location=Londen |year=2015 |isbn=978-1-4729-1372-2}} * {{en}} {{cite book |author=Cick Cain, Greg Growden |title=Rugby Union for Dummies |edition=3de |publisher=Wiley & Sons |location=Hoboken |year=2011 |isbn=978-1-119-99092-5}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans – The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Rugby union|Rugby}} {{Wikt|rugby}} * {{en}} [https://www.world.rugby/ Wêreldrugby] (wêreldbeheerliggaam) * {{en}} [https://www.planetrugby.com/ Planet Rugby] (nuuswebwerf) * {{en}} [https://www.espn.com/rugby/ ESPNscrum] (nuuswebwerf) * {{en}} [http://www.rugbyarchive.net/ The Rugby Archive] (wêreldwye uitslagdatabasis) * {{en}} [http://www.rugbyfootballhistory.com/ Rugbygeskiedenis] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/sports/rugby|title=Rugby|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=24 Julie 2022}} {{Affiliasies van Wêreldrugby}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Superrugby}} {{Navigasie Curriebeker}} {{Nasionale rugbyspanne}} {{Navigasie Olimpiese somersporte}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby| 1]] [[Kategorie:Voormalige Olimpiese sportsoorte]] kc66u6tb7fph3yp99dy07ahbifr4t4e 2918224 2918221 2026-07-18T20:40:52Z SpesBona 2720 Wysigings deur [[Special:Contributions/~2026-40338-47|~2026-40338-47]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Jcb|Jcb]] 2896735 wikitext text/x-wiki : ''Die term “rugby” verwys hier na rugbyunie of “Rugby Union” soos wat die gebruik in Suid-Afrika is. Vir [[Rugby League]], sien gerus daar, en vir die dorp, sien [[Rugby, Warwickshire]].'' [[Lêer:General Rugby Union backplay.JPG|duimnael|300px|’n Tipiese toneel tydens ’n rugbywedstryd]] [[Lêer:Rugby pictogram.svg|duimnael|[[Piktogram]] wat rugby aandui]] '''Rugby''', soms ook ''rugbyunie'' of ''vyftienmanrugby'' genoem, is ’n [[Sport|volkontakbal- en spansport]], wat in die eerste helfte van die 19de eeu in [[Engeland]] ontstaan het. Dit is genoem na sy ontstaanplek, die Rugbyskool in die dorp [[Rugby, Warwickshire|Rugby]]. Dit is saam met [[Rugby League]] een van twee hoofvariante in die rugbyfamilie. ’n Wedstryd word gespeel tussen twee spanne met 15 spelers elk, wat op ’n reghoekige veld probeer om in 80 minute meer punte as hul opponent aan te teken. Spelers speel met ’n eiervormige bal wat hulle in hulle hande of arms dra en hulle mag die bal slegs agtertoe of sylangs oor die veld na mekaar aangee of dit dan vorentoe skop om in die doelgebied punte aan te teken. Die opponerende span poog om die baldraer se vordering te stuit deur hom te duik of fisiek met die liggaam te keer. Wanneer die baldraer geduik is, moet hy die bal los en vind daar ’n stryd ([[#Losgemaal|losgemaal]] of ’n [[#Losskrum|losskrum]]) plaas om balbesit. In 1845 het studente by die Rugbyskool die eerste stel reëls opgestel. Ander belangrike ontwikkelinge in die rugbysport se geskiedenis was in 1895 die afkeur van Die Voetbalvereniging se reëls en in 1895 die afstigting van Rugby League. In die verlede was rugby ’n suiwer amateursport, maar in 1995 is al die beperkinge rakende die spelers se betalings opgehef, waardeur die professionele tydperk op die hoogste vlak ingelui is. [[Wêreldrugby]] (tot in 2014 die Internasionale Rugbyraad, IRR) is in 1886 as die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR) gestig en publiseer ook die reëls van die spel. Vanuit Engeland het rugby oor ’n groot deel van die wêreld versprei. Dit word veral op die [[Britse Eilande]], in [[Frankryk]], [[Oseanië]], [[Suid-Afrika]], [[Argentinië]], [[Noord-Amerika]] en [[Japan]] gespeel. Terwyl die Britte dié sport veral in die lande van die [[Britse Ryk]] gevestig het, is die vastelandse Europa en groot dele van Afrika veral deur Frankryk beïnvloed. In lande soos Engeland, [[Georgië]], [[Madagaskar]], [[Namibië]], [[Nieu-Seeland]], [[Papoea-Nieu-Guinee]], Suid-Afrika en [[Wallis]] word die een of ander rugbyvariant as ’n nasionale sport beskou. In die [[Cookeilande]], [[Fidji]], Nieu-Seeland, [[Samoa]], [[Tonga]] en Wallis is rugby die hoofsport.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.teivovo.com/history/index.html |title=Rugby History in Fiji |publisher=Teivovo |accessdate=14 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114224240/http://www.teivovo.com/history/ |archive-date=14 November 2007 |url-status=dead}}</ref> In lande van die Britse Statebond met rugby as ’n tradisionele sport vir die [[winter]]maande soos Australië, Engeland, Ierland, Namibië, Nieu-Seeland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis, dien [[krieket]] as ’n tradisionele sport vir die [[somer]]maande. Die eerste internasionale wedstryd is in 1871 op Raeburn Place in [[Edinburg]] tussen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] beslis. Die [[rugbywêreldbeker]]toernooi, wat in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] vir die eerste keer aangebied is, word al om die vier jaar beslis en is van die gewildste sportkompetisies wêreldwyd. Die [[Sesnasies-toernooi]] ([[Noordelike Halfrond]]) en [[Die Rugbykampioenskap]] ([[Suidelike Halfrond]]) is ander bekende internasionale toernooie wat jaarliks beslis word. Van die vernaamste nasionale toernooie is die Premierskap in Engeland, die Top 14 in Frankryk, die Mitre 10-beker in Nieu-Seeland, die [[Japan Rugby League One]] en die [[Curriebeker]] in Suid-Afrika. Belangrike transnasionale klubtoernooie sluit in die [[Verenigde Rugbykampioenskap]] met spanne uit Ierland, Italië, Skotland, Suid-Afrika en Wallis, asook [[Superrugby]] (tans slegs in Oseanië). Rugbywedstryde is al tydens internasionale sporttoernooie soos die [[Olimpiese Somerspele 1900]] in [[Parys]], die [[Olimpiese Somerspele 1908]] in [[Londen]], die [[Olimpiese Somerspele 1920]] in [[Antwerpen]] en die [[Olimpiese Somerspele 1924]] in Parys beslis. [[Sewesrugby]] is in 1998 by die program van die [[Statebondspele]] opgeneem en vorm sedertdien deel van dié toernooi. Sewesrugby behoort ook sedert die [[Olimpiese Somerspele 2016]] in [[Rio de Janeiro]] tot die Olimpiese sportsoorte en is ook tydens die [[Olimpiese Somerspele 2020]] in [[Tokio]] en die [[Olimpiese Somerspele 2024]] in Parys aangebied. == Spanne en posisies == {{Hoofartikel|Spelerposisies in rugby}} Elke span begin die wedstryd met 15 spelers op die veld en sewe of agt plaasvervangers.<ref name="span">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/3 |title=Span |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Span bevat agt voor- en sewe agterspelers. Vir elke posisie word daar verskillende fisiese en tegniese vaardighede benodig, waarvolgens na rugby soms as ’n spel vir alle “liggaamsvorms en -groottes” verwys word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://passport.worldrugby.org/index.php?page=beginners&p=10 |title=The positions |werk=A Beginner's Guide to Rugby Union |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |accessdate=25 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190825234502/https://passport.worldrugby.org/index.php?page=beginners&p=10 |archive-date=25 Augustus 2019}}</ref> [[Lêer:09-09-07 112.jpg|duimnael|Die voorspelers is in die skrum, terwyl die agterspelers oor die veld versprei is]] {{Spelerposisies in rugby}} === Voorspelers === Die hoofrol van die voorspelers is om balbesit te wen en vir die span te behou. Hulle het ’n belangrike rol tydens die duik van opponente en in die losskrum. Die spelers op die posisies is meestal groter en kragtiger as al die ander; hulle is by die skrum en die lynstaan betrokke.<ref name="pos">{{en}} {{cite web |url=https://www.offload-rugby.co.uk/who-plays-where-in-a-rugby-union-team-the-positions |title=Who plays where in a rugby union team: the positions |publisher=Offload |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 5 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705033215/https://www.offload-rugby.co.uk/who-plays-where-in-a-rugby-union-team-the-positions |url-status=dead }}</ref> Hulle word dikwels pak genoem, veral in ’n skrum.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/statsguru/rugby/page/97263.html |title=Rugby glossary |publisher=ESPNscrum |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die voorryspelers bestaan uit twee [[stut]]te en die [[haker]]. Die stutte se rol is om die spanmaats in die skrum en die lynstaan te ondersteun en die losskrum met hul krag vorentoe aan te beweeg. Die haker vervul ’n sleutelposisie in die aanvallende en verdedigende spel; hy herwin die bal in ’n skrum en gooi die bal tydens ’n lynstaan in. Die tweederyspelers bestaan uit twee [[Slot (rugby)|slotte]], die grootste spelers in die span. Hulle hoofrol is om tydens ’n lynstaan na die bal te spring – dikwels ondersteun deur die ander voorspelers – en dan die gegooide bal te vang of dit vir die eie span te wen. Hulle het ook ’n belangrike taak in die skrum, aangesien hulle by die voorryspelers inskakel en die skrum vorentoe aanstoot.<ref name="pos" /> Die [[losvoorspeler]]s bestaan uit twee flanke en die [[agsteman]]. Die vleuelposisies vorm in die skrum die derde ry en hulle is oor die algemeen die vinnigste voorspelers in die spel. Hul hoofrol is om balbesit te wen. Die agsteman staan tussen die twee flanke in die agterste ry van die skrum. Sy rol is dit om die bal vas te maak, nadat dit deur die voorry agtertoe gegooi is, en tydens die aanvallende fases dien hy as ’n skakel tussen die voor- en die agterspelers.<ref name="pos" /> === Agterspelers === Die rol van die agterspelers is om moontlikhede vir die aantekening van punte te skep en uit te buit. Hulle is oor die algemeen kleiner, vinniger en ratser as die voorspelers. Van hulle word ook beter vaardighede wat betref skoppe en die hantering van die bal verwag.<ref name="pos" /> Die [[skrumskakel]] en die [[losskakel]] vorm die skakelpaar. Die skrumskakel is as ’n skakel tussen die voor- en agterspelers dikwels in die middelpunt van die spel. Hy vorm meestal die eerste agterlyn en staan agter elke skrum om die bal vir sy span te wen. Die losskakel is deurslaggewend vir ’n span se wedstrydplan en hy vorm die span se beheersentrum. Hy moet beslissend kan optree en oor leierseienskappe beskik. Baie spelers op dié posisie doen vry- en strafskoppe.<ref name="pos" /> Die driekwartlyn behels vier spelers. Die [[senter]]s probeer om aanvallende spelers te stuit, terwyl hulle gedurende aanvallende spel hulle op hul spoed en krag staatmaak om die opponent se verdediging te klop. Die [[vleuel]]s staan veral weerskante die agterlyn. Hulle is oor die algemeen die spelers wat skuiwe afsluit en [[Drie (sport)|drieë]] druk. Hulle is oor die algemeen die vinnigste spelers in die span en kan derhalwe duikslae ontwyk. Die [[heelagter]] staan meters agter die agterlyn. Hy ontvang enige diep opposisieskoppe en begin teenaanvalle. Hy moet oor goeie vangvermoë en akkurate skopvermoë beskik.<ref name="pos" /> == Reëls van die spel == === Speelveld === [[Lêer:Rugby field.svg|duimnael|Diagram van ’n rugbyveld met merke en afstande (in meter)]] Die speelperk bestaan uit die speelveld, die aan weerskante aansluitende doelgebied en die omringende area. Die speelveld en die doelgebied vorm saam die speelgebied. ’n Tipiese speelgebied is 100&nbsp;m lank en 70&nbsp;m breed. Afhangende van die spesifieke terrein se vereistes kan die lengte ook net 94&nbsp;m en die breedte 68&nbsp;m wees.<ref name="veld">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/1 |title=Die veld |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Hierdie buigsaamheid maak dit moontlik om byvoorbeeld [[sokker]]- of [[Rugby League]]-stadions in te span. Die speelgebied word deur ’n soliede middellyn in twee gedeel, wat loodreg na die kantlyne loop. ’n 50&nbsp;cm-lyn sny die middellyn loodreg en merk die gebied, waarvandaan afgeskop word. Die gebied tussen die doelgebied en die middellyn word helftes genoem. Buitendien is daar twee soliede lyne loodreg na die kantlyne, wat 22&nbsp;m van albei doelgebiede weg is en 22-meter-lyne genoem word. Aan weerskante van die speelveld is ’n gebied, wat deur die kantlyne, die doellyn en die 22-meter-lyn omring word, maar dit nie insluit nie.<ref name="veld" /> In albei helftes is bykomende stippellyne met ’n lengte van vyf meter, wat elkeen ’n spesifieke gebied makeer: * 10-meter-lyne: Stippellyne tien meter weerskante die middellyn en parallel met dié gee die minimumafstand wat ’n span teenoor die ander, wat die afskop uitvoer, moet inneem.<ref name="skoppe">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/12 |title=Afskoppe en skoppe om spel te hervat |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> * 5-meter-lyne: Stippellyne wat vyf meter die speelveld inkom en parallel met die middellyn loop. ’n Skrum mag nie nader as by dié lyn na die doelgebied beweeg nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://assets.usarugby.org/docs/refereeing/referee-terms.pdf |title=Referee terms |publisher=[[VSA Rugby]] |pages=3 |format=PDF, 371&nbsp;kB |accessdate=16 Junie 2022 |archive-date=27 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227173318/https://assets.usarugby.org/docs/refereeing/referee-terms.pdf |url-status=dead }}</ref> * 15-meter-lyne: Stippellyne 15 meter weerskante die middellyn en parallel met dié makeer saam met die 5-meter-lyne die gebied, waar die spelers die lynstaan moet vorm.<ref name="lynstaan">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/18 |title=Grens, vinnige ingooi en lynstaan |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> * Buitendien word die gebied tussen die twee loodregte 5-meter-lyne (d.w.s. vyf meter van albei kantlyne en vyf meter van albei doellyne) skrumsone genoem. As ’n strafbare handeling buite die gebied plaasvind en die ander span wil skrum, verskuif die skeidsregter die skrum na die gebied.<ref name="veld" /><ref name="skrum">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/19 |title=Skrum |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Anders as in sokker, waar advertensies op die speelveld streng verbode is,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theifab.com/laws/latest/the-field-of-play/#the-goal-area |title=Law 1: The field of play |publisher=Internasionale Sokkerverenigingsraad |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> word borgkentekens op die grasoppervlak toegelaat. Klubs, professionele ligas en toernooie gebruik dié moontlikheid as ’n bykomende bron van inkomste, veral tydens televisie-uitsendings. Om die oppervlak te spaar, verfkoste te besnoei en om verfvlekke op die spelers se truie en vel te voorkom word die [[toegevoegde werklikheid]]-tegnologie al hoe meer pleks van die verf van die oppervlak ingespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportingnews.com/au/rugby/news/bledisloe-cup-wallabies-all-blacks-advertising-japan-world-cup/8x1jomcfxdha1iptpif43uvl6 |title=Bledisloe Cup 2018: 'Annoying' on-field advertising causes major distraction for television viewers |publisher=The Sporting News |author=Michael Di Lonardo |date=27 Oktober 2018 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Doelgebied en omringende area === [[Lêer:Rugby Posts at Guildford Rugby Club.jpg|duimnael|Doelpale met opgestopte kussings]] Die doelgebiede is agter die doellyne en stem ooreen met die doelgebied in [[Amerikaanse voetbal]]. Hulle moet tussen 6 en 22&nbsp;m diep wees en oor die speelveld se hele breedte strek.<ref name="veld" /> ’n Bal wat deur ’n aanvallende speler in die gebied onder beheer gedruk word, word as ’n drie [[Drie (sport)|drie]] erken, tensy voor die proses ’n reël oortree is of die speler die kantlyn geraak het, terwyl hy in balbesit was.<ref name="punte" /> Die omringende area, wat die speelveld en die doelgebied omring, is die uit. Wanneer die bal of ’n speler die kantlyn raak, word aan die opponent op die punt van die kantlyn, waar hy uit is, ’n lynstaan toegeken. ’n Uitsondering is, as die bal nie van die speeloppervlak gehop het nie, voordat dit uit is. In dié geval vind ook ’n lynstaan plaas, maar parallel met die skopplek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2005/jan/14/sixnations2005.sixnations |title=Rugby jargon-buster |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Jones |date=14 Januarie 2005 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die omringende area moet ten minste vyf meter van die speelgebied af vry wees van struikelblokke en swaar, soliede voorwerpe wat ’n gevaar vir spelers kan inhou.<ref name="veld" /> In die omringende area is daar 14 vlagpale, elkeen met ’n minimumhoogte van 1,2&nbsp;m. Vlagpale is by elke snypunt van sekere lyne of makeer ander bepaalde afstande. Die doelpale (soms met ’n vlaggie bo-op) staan op ’n geveerde of andersins sagte basis en is met ’n skuimkussing gepolster.<ref name="veld" /> === Doelpale === Die doelpale is H-vormig en in die middel van die doellyne weerskante die speelveld. Dit bestaan uit twee vertikale pale, dié is gemaak van staal of ’n ander metaal, soms ook hout of plastiek, 5,6&nbsp;m uitmekaar en word deur ’n dwarsbalk drie meter bo die grond verbind. Die pale het ’n minimumhoogte van 3,4&nbsp;m (hoewel baie hoër pale algemeen is). Die pale se onderkant is meestal van pasgemaakte stoffering voorsien om spelers teen beserings te beskerm wanneer hulle in aanraking kom met die pale.<ref name="veld" /> === Aanteken van punte === [[Lêer:ST vs CAB - 15h00.38-4.jpg|duimnael|’n Drie word gedruk]] Punte kan aangeteken word deur ’n [[Drie (sport)|drie]], ’n daaropvolgende doelskop, ’n strafskop of ’n skepdoel. Die daarby aangetekende aantal punte is oor die dekades heen herhaaldelik aangepas, mees onlangs in 1992. In dié proses het die belangrikheid van drieë teenoor die ander moontlikhede vir die aanteken van punte steeds toegeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/scoring.htm |title=Scoring through the ages |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Drie word gedruk wanneer die bal in die opponent se doelgebied (op of agter die doellyn) se grond gedruk word. Die uitvoerende speler moet die bal in sy hande hou, wanneer hy dit onder beheer op die grond druk (een hand is voldoende). Om die bal op die grond te gooi is egter nie genoeg nie en word nie erken nie. As die [[skeidsregter]] meen dat vuilspel deur die opponent ’n waarskynlike drie verhinder het, mag hy aan die aanvallende span ’n strafdrie toeken. Deur ’n suksesvol gedrukte drie word vyf punte aangeteken.<ref name="punte">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/8 |title=Aanteken van punte |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Wanneer ’n speler die bal in sy span se doelgebied druk word dit “doodgedruk” (geneutraliseer) en die opponent kry geen punte nie. Trouens is daar geen “[[eie doel]]” nie.<ref name="skoppe" /> Ná die suksesvolle druk van ’n drie mag vir ’n doelskop van nog twee punte gemik word. Hiervoor moet die bal oor die dwarsbalk tussen die twee pale geskop word. Die doelskop word van binne die speelveld op ’n lyn deur die plek waar die drie aangeteken is, parallel met die kantlyne geneem. Vir die skop word die bal op die grond gestel. Die skopper het vir die uitvoering van die skop 90 sekondes tyd.<ref name="punte" /> Vir ’n skepdoel tussen die pale in oop speel word drie punte toegeken.<ref name="punte" /> Ten slote kan die skeidsregter ná ’n oortreding aan die opponent ’n strafskop toeken. Die span wat skop mag die bal óf na die omringende area skop vir ’n gebiedsvoordeel óf poog om met ’n geplaaste skop drie punte aan te teken. Indien die bal geskop sal word, word dit effens skuins op ’n skopring gestel om dit te stabiliseer.<ref name="punte" /> === Die spel === [[Lêer:USO - Saracens - 20151213 - Owen Farrell 4.jpg|duimnael|’n Strafskop word uitgevoer]] Wedstryde word in twee helftes van 40 minute elk verdeel, met ’n rustyd van 15 minute tussenin. Ná die rustyd verander die spanne van kante. Onderbrekings vir die versorging van spelerbeserings of ’n dissiplinêre optrede deur die skeidsregter tel nie as speeltyd nie, waarvolgens die tydsverloop oor die algemeen meer as 80 minute is. Die skeidsregter hou die tyd, maar hy word veral by die meeste professionele toernooie deur ’n amptelike tydhouer ondersteun. As die tyd uitloop terwyl die bal nog in spel is, sal die spel voortgaan totdat die bal “dood” is (d.w.s. ’n situasie ontstaan waar ’n fase andersins herskeduleer sou word). Hieronder tel die aantekening van punte, ’n oortreding of die doodskop van die bal. Eers daarna blas die skeidsregter die eindfluitjie en beëindig die halftyd of die wedstryd. As hy ’n straf- of vryskop toeken word die spel voortgesit.<ref name="tyd">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/5 |title=Tyd |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Aan die begin van die wedstryd gooi die spankapteins en die skeidsregter ’n munt om te bepaal watter span die wedstryd afskop. Die wedstryd begin met ’n skepskop, waarna die spelers die bal in die opponent se gebied naloop, terwyl die ander span poog om die bal te wen en aan te speel. Vir ’n skepskop moet die bal voor die skop met die voet van die grond hop. As die bal nie die 10-meter-lyn bereik nie het die opponent twee moontlikhede: ’n verdere afskop of ’n skrum in die middel van die middellyn.<ref name="skoppe" /> Gedurende uitklopfases van sekere toernooie is daar twee periodes van [[ekstra tyd]] vir tien minute elk (met ’n rustyd van vyf minute tussenin), as daar na tagtig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is. As daar dan steeds geen wenner is nie word daar vir tien minute gespeel in ’n uitklopformaat, waar die eerste span wat daarin slaag om punte aan te teken wen. As daar steeds nie ’n wenner is na 120 minute nie word die wenner bepaal deur ’n stelskopkompetisie.<ref name="tyd" /> === Aangee en skop === [[Lêer:New Zealand national rugby 20191101b1.jpg|duimnael|Aangee van die bal]] Die bal mag net sywaarts of agtertoe aangegee word, maar nie vorentoe nie. Die bal mag op drie maniere vorentoe beweeg word: deur dit te skop, deur ’n speler wat met die bal in die hand hardloop of in ’n skrum of losgemaal. Net die baldraer mag geduik of met die liggaam gekeer word. Indien ’n speler die bal aanslaan, word die wedstryd op die plek met ’n skrum voortgesit. Dit is ook die geval, as die aanslaan nie doelbewus gebeur het nie, byvoorbeeld as die bal die liggaam tref.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/11 |title=Aanslaan of vorentoe aangee |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Elke speler mag die bal vorentoe skop vir ’n gebiedsvoordeel. As ’n speler êrens in die speelveld die bal indirek doodskop, nadat dit van die speeloppervlak gehop het, vorm die lynstaan by die plek waar die bal uit is. As die speler die bal binne sy eie 22-meter-lyn direk doodskop (sonder dat dit gehop het), het die opponent die lynstaan by die plek, waar die bal uit is. As die bal van ’n speler buite sy eie 22-meter-lyn direk doodgeskop word, vorm die lynstaan by die plek, waarvandaan die speler geskop het.<ref name="lynstaan" /> === Die bal onderskep === [[Lêer:Rugby tackle cropped.jpg|duimnael|upright|’n Rugbyspeler ontsnap ’n duikslag tydens ’n rugbywedstryd in Wilmington, VSA]] Die verdedigende span beoog om die baldraer te stuit, deur hom grond toe te bring (met ’n duikslag, dikwels gevolg deur ’n losskrum) of om vir die bal te kompeteer, terwyl die baldraer op sy voete is. Dit word 'n afbreek genoem en hiervoor is sekere reëls van toepassing. ’n Speler mag ’n baldraende opponent duik, deur hom vas te hou, terwyl hy hom grond toe bring. ’n Speler wat grond toe is mag nie die bal vashou nie en hy moet dit vrygee, waarna dit deur ’n ander speler opgetel kan word.<ref name="vuilspel">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/9 |title=Vuilspel |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Losgemaal (sien ondertoe) vorm as ’n opponent ’n baldraer vashou, maar die baldraer op sy voete bly staan. Sodra minstens een speler van elke span saambind, word dit ’n losgemaal genoem.<ref name="losgemaal">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/16 |title=Losgemaal |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Losskrum is soortgelyk aan die losgemaal, maar in dié geval is die bal grond toe gebring en minstens drie aanvallende spelers het op die grond gebind om die bal te verower.<ref name="losskrum">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/15 |title=Losskrum |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Tussen die eie 22-meter-lyn en die doellyn mag ’n speler, wat ’n skop deur die opponent skoonvang, sonder dat dit ná die skop die grond geraak het, ’n vryskop vir sy eie span opeis deur “merk!” te roep.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/17 |title=Skoonvang |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Vastespel === Verskeie vorme van vastespel vind plaas, hoofsaaklik: ==== Afskoppe ==== [[Lêer:Italian kickoff.jpg|duimnael|Italië skop af teen Skotland in die Sesnasies-toernooi. Let op na die Italiaanse spelers agter hul skopper]] Aan die begin van die twee wedstrydhelftes skop een span die bal af. Daar word met die gooi van ’n muntstuk bepaal wie eerste gaan afskop. Die afskop vind plaas wanneer ’n speler van die een span ’n skepskop vanaf die middellyn neem. Die reëls bepaal dat die bal ten minste tien meter ver moet trek voordat dit die grond raak. ’n Algemene taktiek van die span wat afskop is om die bal so hoog as moontlik te skop en dit nét oor die tien-meter stippellyn te laat val. Dit gee dan vir die skoppende span ’n kans om vir die bal te kompeteer of om dit te vang voordat die verdedigers dit kan vang. ’n Alternatiewe strategie is dikwels om die bal diep in die opponente se gebied in te skop, om sodoende soveel moontlik gebiedsvoordeel te verkry. ’n Kwartlynafskop kan ook plaasvind. Dit word toegeken wanneer die aanvallende span die bal in die doelgebied inskop en die verdedigende span die bal dooddruk. Indien die bal deur die aanvallers oor die doellyn geskop word en dit hou aan rol tot oor die doodlyn, het die verdedigende span die keuse van ’n kwartlynafskop of ’n skrum op die plek vanwaar die aanvallende span die bal geskop het. Die kwartlynafskop mag vanaf enige punt op (of agter) die kwartlyn waargeneem word. Nota: In rugby, anders as sokker, word die wit kantlyne op die speelveld geag as buite spel te wees. As ’n speler dus op die lyn staan of daaraan raak sonder om daarbuite te trap word daar steeds bepaal dat hy uitgetrap het. ==== Duik ==== [[Lêer:Schoolkids doing a rugby tackle.jpg|duimnael|’n Rugbyduik: duikslae moet onder die nek wees met die doel om die baldraende speler te belemmer of grond toe te bring]] ’n Speler mag ’n opponent duik wat die bal dra deur hom vas te hou terwyl hy hom grond toe dwing. As ’n baldraer deur ’n opponent vasgehou word maar steeds voorwaartse momentum het, mag hy vorentoe oor die doellyn gly om ’n drie aan te teken. As ’n speler se knie of die bal die grond raak is dit genoeg om die speler as geduik te ag. ’n Geduikte speler moet die bal los en die speler wat die duikslag uitgevoer het moet hom ook uitlos en wegbeweeg om sodoende die bal beskikbaar te stel sodat ’n losskrum kan plaasvind. Indien ’n baldraer vasgehou word maar nie op die grond vasgehou word nie, word dit nie as ’n duikslag beskou nie en word daar normaalweg ’n [[#Losgemaal|losgemaal]] gevorm. Spelers sal dikwels doelbewus grond toe gaan eerder as om toe te laat dat daar ’n losgemaal vorm om voordeel te trek uit die reëls wat losskrums en losgemale beheer. Wanneer ’n speler grond toe gegaan het en daar ten minste twee ander spelers is, wat oor die bal stoot (gewoonlik deur aanmekaar by die skouers te bind in ’n poging om die bal te wen) word dit as ’n losskrum geag. Geen speler mag verby die agterste voet van hul spanlede beweeg tensy hulle aan die losskrum gebind is nie. As ’n speler dit doen en aan die spel deelneem deur byvoorbeeld aan die bal te raak, word hy as onkant geag. Die losskrum word gewoonlik beëindig wanneer ’n speler in die losskrum ’n houvas op die bal kan kry om selfs daarmee te hardloop of dit uit te gee (of as die skrumskakel dit onder die voete van die agterste spelers in die losskrum kan optel). Die span wat nie balbesit het nie word toegelaat om aktief mee te ding in ’n losgemaal om balbesit deur dit uit die baldraer se hande uit te ruk. Dit is daarom gewoonlik makliker om balbesit in ’n losskrum te behou (waar die opponente nie aan die bal mag raak nie) as in ’n losgemaal. ’n Losskrum laat ’n span ook gewoonlik toe om die bal vinniger te wen en dan weer daarmee te beweeg en sodoende weer ’n volgende aanval te loods voordat hulle opponente tyd het om te herorganiseer. Daar is ’n aantal reëls wat bepaal hoe ’n duikslag uitgevoer mag word, die mees noemenswaardige daarvan is dat ’n speler nie toegelaat word om iemand bo die skouers vas te vat nie (die nek en kop is buite die reëls) en verder moet die duiker ’n poging aanwend om sy arms om die speler te vou om sy duikslag te voltooi. Dit is onwettig om ’n speler met die voet of ’n been te pootjie, maar hande mag ingespan word (in die algemene taal na verwys as skaapvang of ’n skapie). ’n Speler wat die bal dra, mag nie deur ’n verdediger met ’n boorvat grond toe gebring word nie, met ander woorde, jy mag nie jou opponent gevaarlik omdop grond toe nie.<ref name="vuilspel" /> ==== Losskrum ==== [[Lêer:2011-03-12 Rugby ITA - FRA 6 Nations scrum (cropped).jpg|duimnael|’n Losskrum tydens die wedstryd van Italië teen Frankryk tydens die Sesnasies-toernooi in 2011]] ’n Losskrum is ’n stryd om balbesit. Wanneer ’n speler geduik word, moet hy asook die duiker die bal laat gaan en poog om uit die pad te beweeg. Die eerste speler(s) wat by die los bal aankom van watter span ook al mag dan die bal optel; sodra daar egter meer as een speler aanmekaar gebind het met die bal by hul voete word dit beskou as ’n losskrum en mag ander spelers slegs aan die spel deelneem as hulle dit vanuit hul eie gebied doen. In ’n losskrum mag geen speler sy hande gebruik om die bal te wen nie, maar moet elke span probeer om die ander span terug te stoot en die bal met hulle voete na hulle kant toe terug te hak waar dit dan deur die skrumskakel of agterste speler in die losskrum (mag nie meer gebind wees nie) opgetel kan word. Spelers in ’n losskrum mag nie doelbewus gaan lê nie. Indien die bal vassteek in die losskrum ken die skeidsregter die vaste skrum toe aan die span wat vorentoe beweeg het.<ref name="losskrum" /> Die meeste oortredings kom normaalweg in die losskrums voor. Spelers probeer dikwels die terugwen van die bal deur die opponente te vertraag of om dit vinniger vir hulself te wen deur onwettiglik van hulle hande gebruik te maak, op die bal te lê, of deur doelbewus te gaan lê. Sulke oortredings word dan deur die toekenning van ’n strafskop aan die ander span gestraf.<ref name="losskrum" /> As die aanvallende span op ’n wettige wyse balbesit sou verloor hetsy deurdat die aanvallende speler die bal laat val het of deur die toedoen van ’n verdedigende speler wat die bal by hom afneem dan word daar gesê dat die balbesit “omgekeer” is. Ná die omgekeerde balbesit hou die spel weer aan behalwe dat die aanvaller/verdediger rolle van die spanne nou verander het.<ref name="losskrum" /> ==== Losgemaal ==== [[Lêer:All Black maul vs Springboks Tri nations 2011-07-30.JPG|duimnael|Die All Blacks se losgemaal teen die Springbokke tydens die Drienasiereeks in 2011]] ’n Losgemaal vorm as die baldraer vasgehou word en ’n speler van beide kante aan hom bind. Die opponent probeer om die bal by hom weg te raap en sy medespeler sal probeer om hom vorentoe te stoot. Wanneer ’n losskrum eers gevorm het mag ander spelers ook aansluit by die losgemaal maar moet hulle, net soos in die geval van ’n losskrum, dit vanaf hulle eie kant doen. As die losgemaal ophou om vorentoe te beweeg, ken die skeidsregter ’n skrum toe aan die span wat nie in balbesit was toe die losgemaal begin het. ’n Taktiek wat dikwels hier gebruik word om gebiedsvoordeel te verkry sonder om balbesit te verloor deurdat die losgemaal tot stilstand gedwing word, is om die bal in die losgemaal agtertoe aan te gee tot in die hande van ’n speler agter in die losgemaal, hy sal dan om die kant van die losgemaal rol om ’n nuwe losgemaal aan die gang te sit. Dit is teen die reëls (om veiligheidsredes) om die losgemaal af te trek grond toe. Skeidsregters is bewus daarvan dat baie spanne sal probeer om ’n losgemaal te stop deur dit doelbewus te laat val en hulle hou daarom die beweging met valkoë dop.<ref name="losgemaal" /> ==== Lynstaan ==== [[Lêer:ST vs LOU - 21.jpg|duimnael|’n Lynstaan]] Wanneer die bal uit is ken die skeidsregter ’n lynstaan teen die span aan, wat die bal laaste geraak het. Die voorspelers van elke span staan dan in twee lyne ’n meter uitmekaar, 5 tot 15 meter vanaf die kantlyn. Die bal word van die kantlyn in die lynstaan tussen die voorspelers wat opgery het ingegooi deur ’n speler van die span wat die span nie uit gespeel het nie. As die bal vanaf ’n strafskop uit is, word die ingooi aan die span wat geskop het toegeken, indien nie, word die ingooi aan die ander span toegeken.<ref name="lynstaan" /> Albei spanne poog om die bal te herwin en die spelers mag spelers ’n spanmaat lig of ondersteun. ’n Springer kan eers geduik word as hy weer veilig geland het. Hierby is net kontak van skouer tot skouer wettig; ’n opsetlike oortreding word as ’n gevaarlike spel beskou en gestraf met ’n strafskop.<ref name="lynstaan" /> ==== Skrum ==== [[Lêer:December 1, 2012 Stade toulousain vs ASM 1899.JPG|duimnael|’n Skrum]] ’n Skrum is ’n manier om die spel na ’n kleiner oortreding veilig en billik voort te sit. Skeidsregters ken gewoonlik skrums toe vir aanslane, waar ’n speler die bal vorentoe laat val het, of vir oortredings wat nie doelbewus gepleeg word nie, wanneer ’n speler die bal in sy eie doelgebied dooddruk, wanneer ’n speler speelkant (aan- of onkant) is of die bal in ’n losskrum of losgemaal gevang word en daar geen realistiese kans is om dit te herwin nie. As ’n strafskop toegeken word vir ’n ernstiger oortreding, kan die span waaraan dit toegeken is, kies om eerder die skrum as die strafskop te neem. Dit word dan gewoonlik gedoen wanneer die aanvallende span naby die opponent se doellyn is en wil probeer om die opponent se voorspelers almal op een punt bymekaar te trek om hulle agterlyn meer spasie te gee of as hulle glo dat hulle, hul opponent oor die doellyn kan stoot om sodoende ’n “oorstootdrie” aan te teken.<ref name="skrum" /> ’n Skrum word gevorm deur die agt voorspelers van elke span wat hurk en in drie lyne opry, voordat hulle by die opponent inskakel. Die voorry bestaan uit twee stutte weerskante die haker.<ref name="skrum" /> Die tweede ry bestaan uit elk twee slotte en twee flanke. Die agsteman vorm die agterry. Na hierdie opstelling word as ’n 3-4-1-formasie verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rules_and_equipment/4205334.stm |title=Forming a scrum |publisher=[[BBC]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Sodra die skrum gevorm het, gooi die skrumskakel van die nieoortredende span die bal in die spasie tussen die twee voorrye in, die sogenaamde “tonnel”. Die twee hakers kompeteer dan om die bal deur die bal met die voete agterna te haak, terwyl albei spanne poog om die opponent agterna te stoot om die bal te wen. Die span wat die bal verower kan die bal óf onder hul voete hou en die opponent vir meer gebiedsvoordeel verder stoot óf die bal na die agterry beweeg, waar dit deur die agsteman of die skrumskakel opgetel word.<ref name="skrum" /> === Wedstrydbeamptes en oortredings === [[Lêer:Ben O'Keeffe.jpg|duimnael|upright|’n Skeidsregter wys ’n 10-minute-tydstraf]] Daar is drie wedstrydbeamptes, die skeidsregter op die speelgebied en twee assistente of grensregters weerskante die veld. Laasgenoemde is veral verantwoordelik om aan te dui wanneer die bal of die spel in die grens of doelgrens beweeg, en die sukses al dan nie van skoppe na die pale. Hulle rol is uitgebrei en hulle ondersteun die skeidsregter op verskeie terreine, byvoorbeeld by die rapportering van vuilspel en speelkant van spelers.<ref name="wedstrydbeamptes">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/6 |title=Wedstrydbeamptes |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Van die spelers word verwag dat hulle die skeidsregter se beslissings respekteer. Onbeskoftheid, weerspreking en pakvorming, soos dit in ander sportsoorte gebeur, word afgekeur en konsekwent gestraf, met die laaste middel die uitsluiting van spelers. Slegs die spankaptein mag die skeidsregter toespreek; die skeidsregter kan die aard van die oortreding aan hom verduidelik, maar hy is nie verplig nie. Die skeidsregter let veral op die korrekte uitvoering van die skrum en die losgemaal en hy gee die spelers toepaslike instruksies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugbydome.com/why-are-rugby-referees-respected-and-called-sir/ |title=Why Are Rugby Referees Respected? (And Called Sir) |publisher=Rugby Dome |author=John Winter |date=20 Januarie 2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Gedurende wedstryde by hoëvlakkompetisies word dikwels ’n bykomende televisiewedstrydbeampte (TMO of videoskeidsregter) ingespan, wat draadloos met die skeidsregter kan kommunikeer. Hy kan die skeidsregter in die besluitnemingsproses oor omstrede gebeurtenisse ondersteun of vuilspel rapporteer.<ref name="wedstrydbeamptes" /> Die skeidsregters en assistente het ’n gevestigde stel handseine om hul besluitnemings aan te dui.<ref name="wedstrydbeamptes" /> Algemene oortredings sluit in ’n duik bo die skouer, die ineenstorting van ’n skrum, ’n losskrum of losgemaal, om die bal nie te los nie nadat die speler grond toe geneem is, of speelkant van ’n speler. Die nieoortredende span het verskeie opsies as aan hulle ’n strafskop toegeken word: ’n kort afskop deur die bal uit ’n kort afstand uit die hand te skop sodat die skopper die bal weer kan vat en hardloop; ’n afskop deur die bal uit ’n langer afstand uit die hand te skop vir ’n lynstaan; ’n geplaaste skop deur ’n doel aan te teken; of ’n skrum. Ná herhaalde oortredings kan ’n speler vir die oorblywende wedstryd geskors (’n rooi kaart) of vir tien minute van die veld gesit word (’n geel kaart).<ref name="vuilspel" /> Soms word oortredings gedurende die wedstryd deur die skeidsregter, sy assistente of die televisiewedstrydbeampte nie raakgesien nie. Spelers kan dan in die nadraai deur ’n onafhanklike, deur die organiseerder aangewese kommissaris aanspreeklik gehou en gestraf word – tot skorsings vir sekere weke.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://passport.world.rugby/match-day-staff/citing-commissioner-training/role-description/ |title=Citing commissioner – role description |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Plaasvervangers === Gedurende ’n wedstryd kan spelers weens beserings of om taktiese redes vervang word. ’n Vervangde speler mag slegs by die wedstryd heraansluit as hy tydelik vervang is om ’n bloeding te stop. ’n Vervangde speler mag tydelik terugkeer om ’n speler met ’n bloed- of kopbesering te vervang, of permanent as hy ’n voorryspeler vervang. Vir internasionale wedstryde mag agt plaasvervangers genomineer word; vir ander wedstryde besluit die wedstrydorganiseerder hoeveel plaasvervangers genomineer mag word (tot ’n maksimum van agt). Hiervan moet drie behoorlik afgerig wees en oor die nodige ervaring beskik om die drie voorryposisies te beklee.<ref name="span" /> == Toerusting == [[Lêer:Gilbert Rugby Union ball 02.jpg|duimnael|’n Moderne rugbybal]] [[Lêer:Tim Davidson.jpg|duimnael|upright|’n Speler met ’n kappie]] Die basiese toerusting bestaan uit bal, trui, kortbroeke, sokkies en stewels. Die rugbybal het die vorm van ’n prolate [[sferoïde]]. Oorspronklik is dit vervaardig uit ’n opgestopte varkblaas, wat met vier [[Leer (stof)|leerpanele]] van dieselfde vorm toegedraai en aanmekaargewerk is. Moderne balle bestaan uit ’n opblaasbare [[rubber]]- of poliësterblaas, terwyl die oppervlak teen einde van ’n beter hantering oor klein knoppe beskik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportsrec.com/12682374/why-are-soccer-balls-made-of-hexagons |title=What Are Rugby Balls Made Of? |publisher=SportsRec |author=Craig Berman |date=4 September 2009 |accessdate=19 Januarie 2022}}</ref> Vir die gebruik op ’n professionele vlak is sekere parameters van toepassing: Die balle weeg van tussen 410 tot 460&nbsp;gram, is 280 tot 300&nbsp;mm lank en het ’n omtrek van 740 tot 770&nbsp;mm by die hoofas. Kleiner balle mag vir wedstryde tussen jonger spelers gebruik word.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/2 |title=Bal |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Truie is vervaardig uit [[sintetiese vesels]] soos poliëster, het kort moue en is oor die algemeen kraagloos om ’n potensiële aanvaller minder aanvalsoppervlak te bied (hoewel sulke optrede gedurende spel buite die reëls is). Tot die draai van die millennium is tradisionele rugbytruie vervaardig uit [[katoen]] en het ’n kraag gehad soortgelyk aan ’n [[polohemp]] (maar meestal stywer). ’n Patroon wat gereeld gebruik word is ’n reeks horisontale strepe afwisselend in kleur.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby15.co.uk/rugbyshirts.html |title=Rugby Shirts |publisher=Rugby15 |date=2007 |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928045333/http://www.rugby15.co.uk/rugbyshirts.html |archive-date=28 September 2007}}</ref> Kortbroeke mag nie opgestop wees nie; enige items wat gespes, knippies, ringe, skarniere, ritssluiters, skroewe, boute of onbuigsame materiaal of uitsteeksels bevat word ook nie toegelaat nie.<ref name="clothing">{{af}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/the-game/laws/law/4 |title=Spelers se kleredrag |work=Reëls van die spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Rugbystewels het tradisioneel ver bo die enkel afgesluit. Oor die jare heen het dié soort stewels skaars geword, hoewel baie spelers steeds halfhoë stewels dra, wat net bokant die enkel afsluit. ’n Bykomende enkelondersteuning word as gepas beskou, veral gegewe die stres van aanvallende spel en die baie liggaamskontak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyboots.net/forwards.html |title=Forwards Rugby Boots |publisher=Rugby Boot Reviews |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Moderne stewels gemaak met klampe van rubber of aluminium is baie soortgelyk aan sokkerskoene; hulle is effens breër en het effens hoër hakskoene. Hul laer snit bied minder enkelondersteuning, maar maksimale buigsaamheid by minimumgewig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.footy.com/blog/boots/football-boots-vs-rugby-boots-explaining-the-main-differences |title=Football boots vs rugby boots: Explaining the main differences |publisher=footy.com |author=Daniel Tyler |date=2020 |accessdate=24 Julie 2022 }}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Beskermende toerusting is opsioneel en streng gereguleer. Die algemeenste is die mondskerm wat deur byna al die spelers gedra word en in sommige lande selfs verpligtend is.<ref>{{en}} {{cite book |author=D. J. Chalmers |title=Mouthguards. Protection for the mouth in rugby union |work=Sports medicine |edition=25ste |series=5 |date=Mei 1998 |pages=339–349 |doi=10.2165/00007256-199825050-00006 |pmid=9629613 | issn=0112-1642 }}</ref> Dun kappies word ook toegelaat (om blomkoolore te voorkom), dun en buigsame skouerkussings onder die trui en skerms vir die skeenbeen wat onder die sokkies gedra word. Verbande, wonddekkings of dun pleisters mag gedra word om beseerde dele te ondersteun of te beskerm; sommige spelers dra verbande om hul koppe ter beskerming van hul ore in ’n skrum. Vroue mag ook ’n dun borsskut onder hul trui dra. Sommige soorte vingerlose handskoene word toegelaat as ’n gryphulp. Dit is die verantwoordelikheid van die wedstrydbeamptes om klere en toerusting voor die wedstryd na te gaan om te verseker dat dit aan die reëls voldoen.<ref name="clothing" /> Gedurende afrigting word sekere gespesialiseerde voorwerpe ingespan. ’n Duiksak is ’n langwerpige opgestopte rubbersak waarmee ’n speler duike kan oefen sonder dat ’n tweede speler betrokke is. Hierdie sakke staan op die grond en word deur ’n ander persoon gelig, sodat die speler ’n volledige duik kan uitvoer. ’n Variant hiervan is die rukskild vir die oefen van die losskrum. Die afrigter of ’n spanmaat hou dit in die hand en die speler kan sodoende op ’n veilige manier die persoon wat die skild hou stoot.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbycoachweekly.net/rugby-drills-and-skills/rucking-mauling/tips-for-rugby-rucking-with-tackle-bags-and-shields/ |title=Tips for rugby rucking with tackle bags and shields |publisher=Rugby Coach Weekly |author=Dan Cottrell |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Aan ’n skrummasjien kan ’n aantal spelers gelyktydig skrums oefen. Hierdie masjien is ’n swaar opgestopte toestel op wiele wat ’n konstante teendruk genereer.<ref>{{en}} {{YouTube|SbHvW1Eln7Y|title=Rhino Rugby Dictator Scrum Machine with Mark Regan}}</ref> == Beserings == [[Lêer:Rugby DVIDS1076792.jpg|duimnael|upright|’n Speler word behandel vir ’n bloeding]] Rugby word beskou as ’n fisies kwaai sportsoort wat dikwels tot beserings lei. Volgens ’n opname deur die Australiese sportdokters se beheerliggaam is sowat meer as die aangemelde beserings minimaal of lig, waardeur die spelers nie ’n wedstryd misloop nie. Die liggaamsdele wat die meeste geraak word is [[Skouergordel|skouers]] (18% van al die beserings), [[knieë]] (13%), [[heup]]e (12%) en [[enkel]]s (12%). Verstuitings en spannings vorm sowat 58% van alle beserings, met oormatige inspanning en oorbelasting wat ook dikwels voorkom. Die algemeenste oorsaak van beserings is duikslae, maar dit is ook die belangrikste skuif. Volgens statistieke doen die speler wat in balbesit is in vergelyking met die aanvallende speler twee keer meer beserings op.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sma.org.au/resources-advice/rubgy-union/ |title=Rugby Union Fact Sheet |publisher=Sports Medicine Australia |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Beserings aan die kruisbande veroorsaak van die langste hersteltye, aangesien ’n terapie oor maande streek. Dit word nie net deur kontak met ’n opponent veroorsaak nie, maar ook deur ’n kronkeling van die knie. Om sulke beserings te voorkom is ’n liggaamlike fiksheid noodsaaklik.<ref>{{en}} {{cite book |author=C. Montgomery, J. Blackburn, D. Withers |title=Mechanisms of ACL injury in professional rugby union: a systematic video analysis of 36 cases |work=British Journal of Sports Medicine |volume=52 |edition=15 |publisher=[[Universiteit van Leeds]] |location=Leeds |year=2018 |pages=994–1001 |ISSN=0306-3674 |DOI=10.1136/bjsports-2016-096425}}</ref> Bloedings kom as gevolg van die baie stote reëlmatig voor. ’n Speler met ’n bloeding moet van die speelveld verwyder en met ’n verband behandel word. Die span mag hom hiervoor maksimaal 15 minute vervang.<ref name="span" /> Traumatiese breinbeserings geniet ’n besondere aandag. In 2012 het die wêreldbeheerliggaam ’n “traumatiese breinbeseringprotokol” ingestel, wat sekere maatreëls insluit, waarmee die risiko van kopbeserings ná ’n impak verminder sal word. Dit sluit in voorseisoentoetse om ’n verwysingsbalans van kwesbaarheid in te win.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/70796 |title=Head injury assessment adopted into law |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=15 Mei 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Daarbenewens word tydens die wedstryd sekere maatreëls ingespan, waartydens die speler van die speelveld geneem word en saam die dokter ’n stel vra invul. Buitendien moet die speler ná herhaaldelike breinbeserings ’n neuroloog sal besoek, voordat hy weer mag speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby//the-game/player-welfare/medical/concussion/concussion-guidelines |title=Concussion Guidance |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> == Beheerliggame == [[Lêer:World Rugby member unions and associates.svg|duimnael|400px|Lidlande van [[Wêreldrugby]] volgens status: {{sleutel|#008000|Volle lede}} {{sleutel|#00FF00|Geassosieerde unies}} {{sleutel|#cccccc|Nielidlande}}]] Die internasionale beheerliggaam vir rugby en daaruit afgeleide variante is [[Wêreldrugby]] met sy hoofkantoor in [[Dublin]]. Dit is in 1886 as Internasionale Rugbyraad (IRR) gestig en bevat 120 nasionale beheerliggame as lede, van wie 102 volle lede en 18 geassosieerde unies.<ref name="wr">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership |title=Member Unions |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Wêreldrugby is verantwoordelik vir die opstel en verandering van die reëls en die organisering van die belangrikste internasionale toernooie. Van die belangrikste toernooie sluit in die [[Rugbywêreldbeker|rugbywêreldbeker vir mans]] en [[Vrouerugbywêreldbeker|vroue]], Sewesrugbywêreldbeker, Wêreldrugbysewesreeks vir mans en vroue, [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]], [[Wêreldrugby o/20-trofee]], Nasiesbeker en die Stille Oseaan Nasiesbeker.<ref name="wr" /> Sedert 2006 vereer die beheerliggaam uitstekende spelers en afrigters sowel as besonder verdiensvolle beamptes met inskrywing in die Wêreldrugby se Heldesaal. Ses vastelandse beheerliggame, wat ook lede van Wêreldrugby is, vorm die daaropvolgende vlak. Hulle is Rugby Afrika, Asië Rugby, Rugby Amerikas Noord, Rugby Europa, Oseanië Rugby en Suid-Amerika Rugby. Hierdie beheerliggame is veral verantwoordelik vir die aanbieding van vastelandse toernooie. Die nasionale beheerliggame reël toernooie in hul onderskeie lande en is verbonde aan Wêreldrugby asook ’n sekere vastelandse beheerliggaam. ’n Besondere geval is [[SANZAAR]], ’n gesamentlike onderneming deur die beheerliggame van [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]], [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]], [[Rugby Australia|Australië]] en [[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]], wat die [[Superrugby]]- en [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskap]]-toernooie aanbied. Terwyl die drie eersgenoemdes sedert 1995 daaraan behoort (aanvanklik onder die naam SANZAR), het die Argentynse beheerliggaam in 2016 aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2015/04/18/sports/rugby/super-rugby-faces-a-major-overhaul.html?referrer=&_r=1 |title=Super Rugby Faces a Major Overhaul |publisher=[[The New York Times]] |author=Emma Stoney |date=17 April 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> == Geskiedenis == === Ontstaan van rugby === [[Lêer:William Webb Ellis.jpg|duimnael|links|upright|[[William Webb Ellis]] (1806–1872) word dikwels as “vader van rugby” beskou]] [[Lêer:Giovanni-Stradano-Gioco-del-calcio-in-piazza-Santa-Maria-Novella-1561-62-1024x721.jpg|duimnael|’n [[Calcio storico fiorentino]]-wedstryd op die Piazza Santa Maria Novella in [[Florence]], [[Italië]], geskilder deur Jan Van der Straet, 1561]] [[Lêer:Rugby School 06.jpg|duimnael|Die [[Rugby-skool]] in die Engelse dorp [[Rugby, Warwickshire|Rugby]]]] Op die [[Britse Eilande]] word sedert die [[Middeleeue]] sokkeragtige spele gespeel wat onder die sambreelterme “volksvoetbal” of “gepeupelsokker” saamgevat word. Van hulle is oor die algemeen tussen naburige stede en dorpe beslis, waarby ’n onbeperkte aantal spelers teen mekaar te staan gekom het om op enige moontlike manier ’n opgestopte varkblaas na die merke aan weerskante van ’n dorp te beweeg. Voorbeelde hiervoor is ''Shrovetide football'' in [[Engeland]], ''Caid'' in [[Ierland]], ''Ba’ game'' in [[Skotland]] en ''Cnapan'' in [[Wallis]]. Die eerste gedokumenteerde ''Shrovetide''-wedstryd is in 1175 in [[Londen]] gehou. Aangesien sulke spele dikwels in gewelddadige uitspattighede met beserings en selfs sterftes ontaard het, het die owerhede gereeld gepoog om hulle te verbied en die volk sodoende te dissiplineer. Die oudste bekende verbod is in 1314 deur die Londense burgemeester afgekondig.<ref name="origin">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/originsofrugby.htm |title=Origins of Rugby |publisher=Rugby Football History |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die wilde, onbeheerde spele kon egter eers in die middel-19de eeu uitgeskakel word.<ref name="fussball">{{de}} {{cite book |author=Christoph Bausenwein |title=Fußballbuch |publisher=Tessloff |location=Neurenberg |year=2008 |isbn=978-3-7886-1489-8 |pages=10–11}}</ref> In ander lande is soortgelyke spele uitgeoefen. ''Soule'' was wydverspreid in Noord-Frankryk; ’n verbod deur koning [[Filips V van Frankryk]] het bewaar gebly.<ref>{{fr}} {{cite web |author=Jean-Jules Jusserand |url=http://agora.qc.ca/documents/Football--Le_sport_et_les_jeux_dexercice_dans_lancienne_France__La_soule_par_Jean-Jules_Jusserand |title=La soule |publisher=Encyclopédie de l’Agora |date=2 September 2004 |accessdate=19 Mei 2022}}</ref> Ander bekende voorbeelde sluit in ''[[Calcio storico fiorentino]]'' in [[Italië]] en ''[[Lelo burti]]'' in [[Georgië]]. Vanaf die 15de eeu het die openbare skole nieamptelike reëls vir sokkeragtige spele ontwikkel en oor die algemeen die aantal deelnemers beperk. Hierdie proses het vir eeue voortgeduur en elkeen van hierdie skole het sy eie stel reëls opgestel. Byvoorbeeld dateer die [[Eton-kollege]] se ''Wall Game'' uit die jaar 1717.<ref name="fussball" /> Teen die middel-17de eeu was ook aan die [[Rugby-skool]] in die dorp [[Rugby, Warwickshire|Rugby]] (graafskap [[Warwickshire]]) ’n soortgelyke spel bekend. Volgens ’n oorlewering het die student [[William Webb Ellis]] tydens ’n wedstryd in 1823 die bal eerste opgetel en begin hardloop om ’n punt aan te teken. Hoewel dié bewering nie deur bewyse gestaaf kan word nie, is dit so wydverspreid en gewild, dat die Rugbywêreldbekertrofee na hom [[Webb Ellis-beker]] genoem is. Die baldra en -gooi was by die Rugby-skool aanvanklik buite die reëls, maar vanaf 1838 is dit geduld en het uiteindelik ’n vaste bestanddeel in die stel reëls geword wat deur studente in Augustus 1845 uitgevaardig is.<ref name="origin" /> Danksy die hoë opvoedkundige reputasies van rektor Thomas Arnold het die rugbyreëls ook vinnig by ander skole gevestig. Voormalige studente van die Rugby-skool het in 1843 die eerste klub by Londen se Guy’s-hospitaal gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.pitchero.com/clubs/guyshospitalrfc/news/welcome-1681125.html |title=An Introduction to Guy's Hospital Rugby Football Club |publisher=pitchero.com |author=Mide Ololade |date=6 September 2016 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Albert Pell]], ’n latere Britse Laerhuis-lid, het die rugbyspel rondom 1840 by die [[Universiteit van Cambridge]] ingevoer. Daar het die studente ná enkele jare verkies om die bal te skop pleks om dit te gooi. Hulle het in 1848 die kompeterende Cambridge-reëls uitgevaardig. Ondanks teenstrydige reëls word albei variante voetbal genoem, wat soms tot geskille in die interpretasie van die reëls gelei het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.varsity.co.uk/sport/20294 |title=The Cambridge Rules, 170 years on |publisher=varsity.co.uk |author=Jack Wadding |date=29 Desember 2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In 1862 het Richard Lindon, ’n leerwerker wat in die dorp Rugby werksaam was, balle uit rubberblase wat met leer toegedraai is, bekendgestel. As gevolg van die rubber se buigsaamheid kon balle met ’n duidelike eierform vervaardig word. Hierdie was vir rugby meer geskik as ronde balle, aangesien die spel meer en meer op hantering pleks van dribbel gefokus het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ourwarwickshire.org.uk/content/article/richard-lindon-rugbys-forgotten-innovator |title=Richard Lindon: Rugby's Forgotten Innovator |publisher=Our Warwickshire |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Onderskeiding van sokker en rugbyliga === [[Lêer:First international rugby 1871.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd ter wêreld: [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] teen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] op 27 Maart 1871 in [[Edinburg]]]] Aangesien daar nog baie ruimte vir interpretasies was, het op 26 Oktober 1863 verteenwoordigers van elf klubs en openbare skole by die Londense ''Freemasons’ Tavern'' vergader en [[Die Voetbalvereniging]] gestig. In vyf verdere vergaderings het hulle op basis van die Cambridge-reëls die eerste vaste stel reëls vir moderne [[sokker]] uitgevaardig. Die [[Blackheath FC]] het die idee verwerp dat die hou en gooi van die bal met die hande nou verbode sou wees, aangesien dit die spel se karakter heeltemal sou verander. Derhalwe het hulle na net vyf weke die beheerliggaam weer verlaat en voortgegaan om volgens die rugbyreëls te speel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=10}}</ref> Die Blackheath FC en die [[Richmond FC]] het op 4 Desember 1870 ’n brief in die tydskrif ''[[The Times]]'' gepubliseer, waarin hulle alle klubs, wat “belangstel om sokker in rugbystyl te speel”, vir ’n vergadering genooi het. 21 het dié oproep nagekom en op 26 Januarie 1871 in die Londense ''Pall Mall Restaurant'' ’n eie beheerliggaam gestig, die [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Rugbyvoetbalunie]] (RFU). Dit het in Junie dieselfde jaar sy eie stel reëls gepubliseer, waarmee rugbyvoetbal en sokker uiteindelik geskei is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Eric Dunning, Kenneth Sheard |title=Barbarians, Gentlemen and Players: A Sociological Study of the Development of Rugby Football |edition=2de |publisher=Psychology Press |location=Hove |year=2005 |isbn=978-0-7146-5353-2 |pages=105–106}}</ref> Intussen is op 27 Maart 1871 in [[Edinburg]] die eerste internasionale wedstryd tussen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] beslis en deur die gasheer gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://therugbymagazine.com/six-nations/1871-the-first-international |title=1871: The first international |publisher=The Rugby Magazine |author=Edward Kerr |date=10 Augustus 2017 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Aanvanklik het die RFU homself nie net as ’n verteenwoordiger van Engeland beskou nie, maar as beheerliggaam van die hele [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]], maar binne die daaropvolgende dekade is ook beheerliggame in die drie ander Tuisnasies ([[Skotse Rugbyunie|Skotland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]]) gestig. In 1883 het hulle saam die eerste jaarlikse Tuisnasies-toernooi (die latere Vyfnasies- en huidige [[Sesnasies-toernooi]]) aangebied. In 1884 het die Engelse ’n meningsverskil met die Skotte gehad oor ’n [[Drie (sport)|drie]] wat deur die Ierse skeidsregter nie erken is nie. Die RFU was van mening dat Engeland as “stigtingsnasie” van die rugbyspel die alleenlike reg geniet het om omstrede punte in die stel reëls te interpreteer. Die ander drie beheerliggame het nie saamgestem nie en in 1886 ’n beheerliggaam, die [[Wêreldrugby|Internasionale Rugbyraad]] (IRR, nou Wêreldrugby) gestig, wat aanspraak gemaak het op die uitsluitlike besluitnemingsbevoegdheid oor die stel reëls. Die RFU het aanvanklik geweier om aan te sluit en die toernooie in 1888 en 1889 geboikot. In 1890 het die RFU uiteindelik aangesluit, nadat ’n onafhanklike Arbitrasieraad met die IRR saamgestem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/laws.htm#IB |title=Formation of the Rugby International Board (IB) |publisher=Rugby Football History |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Toe rugby vanaf die laat 1870’s in ’n toenemende mate by die werkersklas gewildheid verwerf het, was daar herhaaldelik kontroversiële debatte oor die kwessie, of vergoedings vir die vrystelling van werkers toegelaat sou word al dan nie. Veral in die sterk geïndustrialiseerde Noord-Engeland het baie spelers weens hul professionele verpligtinge wedstryde misgeloop of moes hul salaris laat vaar indien hulle wel wou uitdraf. Die RFU was op sy beurt bekommerd dat sulke vergoeding die weg na professionele sport sou kon baan. In 1893 het [[Yorkshire]]-klubs beswaar aangeteken dat die deur die hoër- en middelklas beïnvloede klubs van die suide, wat suiwer amateurisme bevorder het, in die RFU-komitee glo oorverteenwoordig was. Net so is vergaderings in Londen teen tye gehou wat dit vir noordelike lede dikwels bemoeilik het om daaraan deel te neem. Daarmee was die beheerliggamstrukture glo teen nadeel van die noordelike klubs, hoewel hulle in die meerderheid was. Op 29 August 1895 het die verteenwoordigers van 20 klubs uit die graafskappe [[Cheshire]], [[Lancashire]] en Yorkshire in [[Huddersfield]] vergader, waar hulle op hul uittrede uit die RFU en die stigting van die Noordelike Rugbyvoetbalunie (nou Rugbyvoetballeague) besluit het. Aanvanklik het hulle volgens die RFU-reëls gespeel, maar vanaf die eerste volledige 1895/96-seisoen het hulle sekere veranderinge begin implementeer, waarvolgens die aparte variant [[Rugby League]] ontstaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/Schism.html |title=The Great Schism |publisher=Rugby Football History |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Verdediging van amateurstatus === Gedurende die dekades sonder kommersiële lugvervoer het nasionale spanne van verskeie vastelande selde teen mekaar te staan gekom. Dit het plaasgevind tydens uitgestrekte toere, wat as gevolg van die noodsaaklike skeepsreise soms langer as ’n halfjaar geneem het. Toerende spanne het nie net toetswedstryde teen nasionale spanne gespeel nie, maar ook ’n aantal wedstryde teen plaaslike keurspanne en klubs. Die eerste twee toere is in 1888 gereël: ’n Britse keurspan (later die [[Britse en Ierse Leeus]] genoem) het [[Nieu-Seeland]] en [[Australië]] besoek,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://therugbyhistorysociety.co.uk/1888lions.html |title=The 1888 Tour – In their own words |publisher=The Rugby History Society |author=Howard Peacock |date=2013 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> terwyl ’n Nieu-Seelandse [[Maori's|Maori-keurspan]] deur die [[Noordelike Halfrond]] getoer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/the-new-zealand-natives-rugby-tour/nz-natives-rugby-tour |title=Natives' Rugby Tour, 1888–89 |publisher=New Zealand History |date=2019 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Twee dekades later het al die drie groot rugbylande in die Suidelike Halfrond hul nasionale spanne na Europa gestuur: [[All Blacks|Nieu-Seeland]] in 1905, gevolg deur [[Springbokke|Suid-Afrika]] in 1906 en [[Wallabies|Australië]] in 1908. Hulle het nuwe spelstyle en taktieke saamgeneem en was baie meer suksesvol as oorspronklik verwag.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=18}}</ref> Tydens hul 1905-toer het die Nieu-Seelanders vir die verbaasde publiek voor elke wedstryd ’n ''[[Haka]]'', die Maori’-oorlogsdans, opgevoer. Die [[Walliese nasionale rugbyspan|Walliese nasionale span]] en die gehoor in [[Cardiff]] het met die Walliese volkslied – ''Hen Wlad Fy Nhadau'' (“Land van my vaders”) – geantwoord. Dit was die eerste keer wat ’n volkslied voor ’n sportwedstryd gesing is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Eddie Ryan |title=The Little Book of Rugby Facts |publisher=Mercier Press |location=Cork |year=2015 |isbn=978-1-78117-327-5 |pages=13–14}}</ref> Tot in 1987 het die RFU die invoering van ’n gereguleerde kampioenskapbedryf teëgestaan, omdat hulle gevrees het dat die sport anders die pad van suiwer amateurisme sou verlaat het. Van die klubs het net plaaslike toernooie teen mekaar georganiseer. ’n Aantal koerante het gepoog om met statistieke opnames die klubs se individuelle sterkte te bepaal, maar dit was slegs skattings. Skotland het ’n soortgelyke konserwatiewe standpunt ingeneem. Daar is sedert 1865/66 ’n nieamptelike kampioenskap beslis, maar die beheerliggaam het dit vir meer as ’n eeu heeltemal geïgnoreer. In ander lande het die beheerliggame minder beperkend opgetree. Frankryk was die mees liberale, waar sedert 1892 ’n nasionale klubkampioenskap bestaan het. Maar teen 1930 het die berigte oor versteekte professionalisme deur samespanning toegeneem, wat die IRR in ’n toenemende mate omgekrap het. Toe die situasie ondanks herhaaldelike waarskuwings nie verbeter het nie, is Frankryk as ’n nielid van die IRR van 1932 tot 1947 uit die jaarlikse Vyfnasies-toernooi geskors.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.liberation.fr/sports/2019/03/16/1931-violence-amateurisme-marron-la-france-exclue-du-tournoi-des-cinq-nations_1714764 |title=1931 : violence, amateurisme marron, la France exclue du Tournoi des cinq nations |publisher=[[Libération]] |author=Gilles Dhers |date=16 Maart 2019 |accessdate=19 Mei 2022}}</ref> Onder leiding van die Franse beheerliggaam is in 1934 die kompeterende wêreldbeheerliggaam ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA) gestig, wat lande verteenwoordig het wat nie aan die eksklusiewe IRR behoort het nie. Die FIRA het aansienlik daartoe bygedra om die rugbysport buite die Engelstalige lande te vestig. Eers 60 jaar later het dit ingestem om hom ondergeskik aan die IRR te stel en die rol van ’n Europese vastelandse beheerliggaam in te neem.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |year=2001 |isbn=1-86200-013-1 |pages=27}}</ref> [[Lêer:Hamilton2.jpg|duimnael|Anti-apartheidsaktiviste storm die veld in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]], [[Nieu-Seeland]] (1981)]] Die rassistiese [[Suid-Afrika]]anse [[apartheid]]sbeleid het baie kontroversies tot gevolg gehad. “Niewit” spelers is vir ’n lang tyd verbied om vir die [[Springbokke]] te speel en die Maori's onder die Nieu-Seelanders is tot in 1970 nie toegelaat om aan wedstryde in Suid-Afrika deel te neem nie. Teen sulke diskriminasies het in die 1960’s ’n invloedryke internasionale protesbeweging ontstaan. Net so is die Suid-Afrikaanse toere na die Verenigde Koninkryk en Ierland in 1969/70 en Australië in 1971 deur talle betogings en stakings vergesel. Die vanaf sy begin omstrede All Blacks se 1976-toer het daartoe gelei dat baie Afrikalande die [[Olimpiese Somerspele 1976]] in [[Montreal]] geboikot het, hoewel rugby destyds geen Olimpiese sportsoort was nie. Dienooreenkomstig het die [[Britse Statebond]]-lidlande in 1977 die Gleneagles-ooreenkoms onderteken, wat daarop gemik was om Suid-Afrika heeltemal van die sportwêreld te isoleer. Nietemin het die Suid-Afrikaners in 1981 deur Nieu-Seeland getoer, vergesel deur massiewe en soms gewelddadige betogings wat die hele land geraak het.<ref>{{en}} {{cite book |author=John Nauright, David Black |title=Sport at the Center of Power: Rugby in South Africa During Apartheid |work=Sport History Review |edition=29 |series=2 |publisher=Human Kinetics Publishers |year=1996 |pages=192–211 |doi=10.1123/shr.29.2.192}}</ref> Nietemin was die Suid-Afrikaanse beheerliggaam gedurende die hele apartheidstydperk ’n volle IRR-lid en het in 1985 vir die invoering van die [[Rugbywêreldbeker]] gestem, hoewel die nasionale span weens die sportboikot nie in aanmerking gekom het nie. Die beslissende stemming in die uitvoerende raad was met 10–6 stemme redelik naelskraap; konserwatiewe rugbykringe het hulle kommer uitgespreek dat so ’n toernooi die druk op amateurisme verder sou verhoog. In 1987 het Nieu-Seeland die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbeker]] gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/that-1980s-sports-blog/2015/sep/11/rugby-union-world-cup-1987-never-happened |title=We take the Rugby World Cup for granted but it nearly didn't exist |publisher=[[The Guardian]] |author=Steven Pye |date=11 September 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Drie jaar ná die einde van apartheid kon Suid-Afrika die [[Rugbywêreldbeker 1995]] aanbied en het tydens sy eerste deelname ook die trofee ingepalm. Die oorhandiging van die beker deur president [[Nelson Mandela]] aan die spankaptein [[Francois Pienaar]] word as een van die mees simboliese oomblikke in die sportgeskiedenis en die geboorte van die “reënboognasie” beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/international/rwc-1-nelson-mandela-hands-the-webb-ellis-cup-to-francois-pienaar-1.2348601 |title=RWC #1: Nelson Mandela hands the Webb Ellis Cup to Francois Pienaar |publisher=[[The Irish Times]] |author=Patrick Madden |date=18 September 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> === Professionele tydperk === Vir sowat ’n honderd jaar het die beheerliggame alle aanvalle op die suiwer amateurstatus suksesvol weerstaan en ’n kompromislose houding jeens al dié ingeneem, wat enige soort verbintenis met die professionele variant Rugby League gehandhaaf het. Een enkele League-wedstryd, al was dit sonder vergoeding, was genoeg om ’n speler lewenslang uit rugby te skors. Die beheerliggame het ook van hul invloed in hoë posisies gebruik gemaak om Rugby League uit talle onderwysinstellings en die gewapende magte te verban. Maar selfs hierdie drakoniese maatreëls kon nie verhoed dat weer en weer hoëklaspelers om ekonomiese redes na Rugby League oorgeskakel het nie, veral sedert die 1980’s.<ref>{{en}} {{cite book |author=John Nauright, Charles Parrish |title=Sports Around the World: History, Culture, and Practice |publisher=ABC-CLIO |location=Santa Barbara |year=2012 |isbn=978-1-59884-301-9 |pages=173}}</ref> Met toenemende [[globalisering]] het die druk uiteindelik te groot geword. Die aand voor die 1995-eindstryd het die beheerliggame van [[Rugby Australia|Australië]], [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]] bekend gemaak, dat hulle met [[Rupert Murdoch]] se ''News Corporation'' ’n kontrak oor tien jaar ter waarde van $550&nbsp;miljoen rakende die televisieregte vir twee nuwe toernooie aangegaan het, naamlik [[Die Rugbykampioenskap]] tussen die drie nasionale spanne en die internasionale toernooi [[Superrugby|Super 12]]. ’n Ander Australiese media-entrepreneur, [[Kerry Packer]], het verdere onrus veroorsaak, aangesien hy ’n wêreldwye liga met die naam “Wêreldrugbykampioenskap” met 30 spanne beplan het. Dit het nie tot stand gekom nie, maar die IRR se uitvoerende raad het op sy vergadering op 26 Augustus 1995 geen ander keuse gehad om al die beperkinge rakende die spelers se betalings op te hef en daarmee die rugbyspel te professionalisier. Sonder dié eenparige besluit sou rugby heeltemal gemarginaliseer gewees het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/582543 |title=An open game: The story of how rugby union turned professional |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=26 Augustus 2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Aansienlike voordeel van professionaliteit was, dat rugbyspelers nie meer konstant oorskakel nie, omdat hulle deur die inkomste by die Australiese en Engelse Rugby League-klubs gelok word. Die destydse verantwoordelikes het ook gehoop, dat die borge en toeskouers se belangstelling op langtermyn van Rugby League na die meer internasionale rugby sou verskuif. Aangesien albei variante oor die lang dekades van aparte bestaan verskillend ontwikkel het in beide kultuur- en spelaspekte het op die ou end net relatief min Rugby League-spelers oorgeskakel. Aan die ander kant het rugby sedert 1995 ’n ongekende groei gesien, hetsy in die aantal gelisensieerde spelers, die aantal lidverenigings of die belangstelling van toeskouers. Byvoorbeeld word die Rugbywêreldbeker nou as die derde grootste sportgebeurtenis beskou. Buitendien het die beheerliggame suksesvolle pogings aangewend om rugby ook onder vroue te vestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/582164/bill-beaumont-25-years-professional-rugby-anniversary |title=Bill Beaumont on 25 years of professional rugby |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=26 Augustus 2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom (met uitsondering van die Britse en Ierse Leeus-toere al om die vier jaar). Dit is deur nuwe toernooie en twee tydstippe vir toetswedstryde in Junie en November vervang. == Wêreldwye verspreiding == Die verspreiding van rugby as ’n wêreldwye sport het sy oorsprong in die uitvoer deur Britse emigrante en militêre personeel, asook studente wat na die buiteland terugkeer.<ref name="facts">{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=11}}</ref> Dit word in sewe lande as nasionale sport beskou, naamlik [[Fidji]], [[Georgië]], [[Madagaskar]], [[Nieu-Seeland]], [[Samoa]], [[Tonga]] en [[Wallis]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://fluentrugby.com/rugby-is-the-national-sport-of-which-countries/ |title=Rugby Is The National Sport Of Which Countries? |publisher=Fluent Rugby |accessdate=24 Julie 2022 }}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Oseanië === {{Sien ook|All Blacks|Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Samoaanse nasionale rugbyspan|Tongaanse nasionale rugbyspan|Wallabies}} [[Lêer:2017.08.19.21.39.10-Folau try-0002 (36316206660).jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen Nieu-Seeland en Australië (2017)]] In 1863 is in [[Sydney]] die eerste rugbyklub in Australië gestig. Die [[Sydney Universiteitsvoetbalklub]] het as eerste span buite die moederland Groot-Brittanje die stel gekodifiseerde rugbyreëls gebruik en twee jaar later die eerste amptelike wedstryd gereël.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sydneyunirugby.com.au/club-history.html |title=Our history |publisher=Sydney Universiteitsvoetbalklub |accessdate=19 Mei 2022}}</ref> Die invoering van rugby in Nieu-Seeland word toegeskryf aan Charles Monro wat die spel as ’n student in [[Londen]] leer ken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/5387120.stm |title=All Blacks magic: New Zealand rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=21 Oktober 2008 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> en dit in 1870 in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] aan die plaaslike sokkerklub bekendgestel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.theprow.org.nz/yourstory/new-zealands-first-rugby-club/ |title=New Zealand's first rugby club |publisher=The Prow |author=Sean Davies |date=2009 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=18 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818131926/http://www.theprow.org.nz/yourstory/new-zealands-first-rugby-club/ |url-status=dead }}</ref> ’n Aantal [[Eilandstaat|eilandstate]] in die [[Stille Oseaan]] het rugby aangegryp. Britte, Nieu-Seelanders en inheemse [[polisie]]magte het in 1884 vir die eerste keer rugby by Ba op die hoofeiland [[Viti Levu]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=74}}</ref> In Samoa het rugby ná die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] onder Nieu-Seelandse mandaatbestuur baie gewildheid verwerf, waarby die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] orde van die Maristebroers van kardinale belang was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.maristoldpupils.ws/brief-history-of-marist-brothers-primary-school-mulivai.html |title=Brief history of Marist Brothers primary school Mulivai |publisher=Marist Brothers Old Pupils Association |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 5 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205150402/https://www.maristoldpupils.ws/brief-history-of-marist-brothers-primary-school-mulivai.html |url-status=dead }}</ref> In Tonga het rugby vanaf 1900 goed gevestig, veral danksy adellikes wat van hul opleiding in Australië teruggekeer het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Robert F. Dewey |title=Rugby Union Football, Pacific Islands |editor=John Nauright, Charles Parrish |work=Sports around the world: History, culture and practice |edition=1 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara |year=2012 |isbn=978-1-59884-300-2 |pages=445–447}}</ref> In ander eilandstate in die Stille Oseaan soos die [[Cookeilande]], [[Frans-Polinesië]], [[Niue]], [[Papoea-Nieu-Guinee]] en die [[Salomonseilande]] is rugby ook bekend, maar nie naastenby so belangrik soos in Fidji, Samoa en Tonga nie. === Noord-Amerika === {{Sien ook|Kanadese nasionale rugbyspan|Verenigde State se nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Union Point Sports Complex 6.jpg|duimnael|’n [[Major League Rugby]]-wedstryd in 2021]] In 1868 is in [[Montreal]] die eerste rugbyklub in [[Kanada]] gestig. Dié stad het ook ’n rol by die sport se invoering in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gespeel, toe in 1874 studente van die [[McGill Universiteit]] teen ’n span van die [[Harvard-universiteit]] te staan gekom het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=10–11}}</ref> Die twee hoofvariante van Gridiron-voetbal – [[Kanadese voetbal]] en in ’n mindere mate [[Amerikaanse voetbal]] – is eens as variante van rugby beskou, maar na hulle word vandag selde as sodanig verwys. Die Kanadese voetbal se beheerliggaam het tot in 1967 die naam Kanadese Rugbyunie gedra, meer as vyftig jaar ná dié sportsoort se skeiding van die gevestigde rugbyreëls. Die Grey-beker, die trofee vir Kanadese voetbal se kampioen, is oorspronklik aan die rugbykampioen oorhandig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cfhof.ca/history-of-the-grey-cup/ |title=History of the Grey Cup |publisher=Kanadese voetbal Heldesaal |date=2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Terwyl die Kanadese rugbysport veral in die provinsie [[Brits-Columbië]] uitgeoefen word, het dit in die Verenigde State oor baie dekades heen amper verdwyn, voordat dit vanaf die 1960’s ’n herlewing ondergaan het. Vandag word rugby in die Verenigde State as die snelsgroeiende sportsoort beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://globalsportmatters.com/youth/2018/07/19/rugby-fastest-growing-sport-in-the-u-s-also-one-of-the-oldest/ |title=Rugby: Fastest growing sport in the U.S. also one of the oldest |publisher=Global Sport Matters |author=Wendell Bernhouse |date=19 Julie 2018 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 1 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101215006/https://globalsportmatters.com/youth/2018/07/19/rugby-fastest-growing-sport-in-the-u-s-also-one-of-the-oldest/ |url-status=dead }}</ref> Sedert 2019 word die Kanadees-Amerikaanse professionele liga [[Major League Rugby]] uitgespeel. === Europa === {{Sien ook|Belgiese nasionale rugbyspan|Duitse nasionale rugbyspan|Engelse nasionale rugbyspan|Franse nasionale rugbyspan|Georgiese nasionale rugbyspan|Ierse nasionale rugbyspan|Italiaanse nasionale rugbyspan|Nederlandse nasionale rugbyspan|Portugese nasionale rugbyspan|Roemeense nasionale rugbyspan|Russiese nasionale rugbyspan|Skotse nasionale rugbyspan|Spaanse nasionale rugbyspan|Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Walliese nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Germany vs Belgium rugby match.jpg|duimnael|[[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] teen [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] tydens die Europese [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering in 2006]] Britse immigrante het in 1872 die eerste rugbyklub in Frankryk gestig, waar dit veral in die suide van die land gevestig het. Daarna was dit veral Franse wat rugby na ander Europese lande versprei het. Dit veral omdat die Internasionale Rugbyraad se lede in die Tuisnasies aanvanklik veral teen mekaar gespeel het en later teen spanne van die Suidelike Halfrond (Australië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika). Frankryk is vir die Vyfnasies-toernooi (nou die [[Sesnasies-toernooi]]) genooi, maar was geen IRR-lid nie. Dit was ook die enigste skakel na die res van Europa, wat andersins grootliks aan sy eie lot oorgelaat en deur die Tuisnasies geïgnoreer is. Dienooreenkomstig was die ontwikkeling in deelnemers en toeskouers taamlik beskeie. Nadat Frankryk in 1932 ná bewerings van skynamateurisme tydelik uit die Vyfnasies-toernooi geskors is, het hulle weens die gebrek aan internasionale kompetisies die enigste Europese topspan geword wat gereeld teen ander Europese lande gespeel het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Philip Dine |title=French Rugby Football: A Cultural History |publisher=Berg |location=Oxford |year=2001 |isbn=1-85973-327-1 |pages=79–94}}</ref> Vanaf 1947 het Frankryk weer aan die Vyfnasies deelgeneem. In 1978 het die [[Franse Rugbyfederasie]] as eerste beheerliggaam van ’n nie-Engelstalige land by die IRR aangesluit, maar gelyktydig aan die FIRA verbonde gebly en só rugby in ander lande help vestig.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.liberation.fr/sports/2019/03/16/1931-violence-amateurisme-marron-la-france-exclue-du-tournoi-des-cinq-nations_1714764/ |title=1931 : violence, amateurisme marron, la France exclue du Tournoi des cinq nations |publisher=[[Libération]] |author=Gilles Dhers |date=16 Maart 2019 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Met die aansluiting van [[Italië]] in 2000 het die Vyfnasies die huidige Sesnasies geword. Die belangrikste Europese rugbylande buite die Sesnasies is [[België]], [[Duitsland]], [[Georgië]], [[Nederland]], [[Portugal]], [[Roemenië]], [[Rusland]] en [[Spanje]]. === Suid-Amerika === {{Sien ook|Argentynse nasionale rugbyspan|Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Chileense nasionale rugbyspan|Uruguaanse nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Uruguay v chile rugby 1951.jpg|duimnael|[[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] tydens die Suid-Amerikaanse kampioenskap 1951 in [[Buenos Aires]]]] [[Argentinië]] is die vernaamste Suid-Amerikaanse rugbyland en by verre die suksesvolste. Die eerste wedstryd daar is in 1873 gespeel en die beheerliggaam is in 1899 gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8362870.stm |title=Puma power: Argentinian rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=16 November 2009 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Nietemin beskik sekere lande op die vasteland oor ’n lang rugbytradisie. Rugby word in [[Brasilië]] sedert die 19de eeu gespeel, maar eers sedert 1926, toe [[São Paulo]] teen [[Santos]] geseëvier het, is daar gereelde toernooie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=48}}</ref> In [[Uruguay]] was daar verskeie mislukte pogings nodig om rugby te vestig, veral danksy die [[Montevideo-krieketklub]] se moeite. In 1951 het hulle met die stigting van ’n nasionale Liga uiteindelik daarin geslaag.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=166}}</ref> In [[Chili]] en [[Paraguay]] is daar ook genoegsame ondersteuning vir ’n gereelde speelbedryf, met die beheerliggame wat onderskeidelik in 1948 en 1970 gestig is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=58}}</ref><ref name="facts2">{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=127}}</ref> === Asië === {{Sien ook|Hongkongse nasionale rugbyspan|Japannese nasionale rugbyspan|Koreaanse nasionale rugbyspan|Thaise nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Topleague09-10final.JPG|duimnael|Openingseremonie van die [[Japan Rugby League One|Top League]] se 2009–10-eindstryd]] Talle Asiatiese lande se rugbytradisies dateer uit die tydperk van die [[Britse Ryk]]. In die vroeë 1870’s het Britse emigrante die rugbysport in [[Indië]] gevestig en in 1873 is in [[Kolkata]] die eerste klub gestig. Met die onttrekking van ’n gestasioneerde weermagregiment het die belangstelling skielik gedaal; die verdere ontwikkeling het tot stilstand gekom en is deur [[krieket]] permanent oorskadu.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=92}}</ref> Die eerste klub in Ceylon (nou [[Sri Lanka]]) is in 1879 gestig; ook hier was veral Britte betrokke.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=152}}</ref> Asië se voorste rugbyland is [[Japan]]. In 1866 het rugby in dié land gevestig en in teenstelling met die [[Indiese subkontinent]] het die sport vanaf die laat 1890’s ook onder die inheemse bevolking meer en meer gewildheid verwerf.<ref name="facts2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=105}}</ref> In [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] het Japan die eerste Asiatiese land geword wat ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi aangebied het. Van die ander vername Asiatiese rugbylande sluit in die [[Volksrepubliek China]], [[Maleisië]], [[Filippyne]], [[Singapoer]] en [[Suid-Korea]]. Die voormalige Britse kroonkolonie [[Hongkong]] het ’n belangrike rol in die ontwikkeling van die variant [[sewesrugby]] gespeel, veral met die aanbieding van die Hongkong Sewesrugbytoernooi sedert 1976.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hksevens.com/about-us/the-hong-kong-sevens |title=The Hong Kong Sevens |publisher=Hongkong Sewes |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die rugbygeskiedenis in die [[Nabye Ooste]] en die [[Persiese Golfstate]] het begin in die 1950’s met die stigting van klubs deur Britse en Franse soldate wat ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] in die streek gestasioneer was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=42}}</ref> Toe hulle onttrek is, het jong werknemers, meestal Europeërs wat in daardie lande werksaam is, hierdie spanne aan die gang gehou. Tot vandag toe kon egter net min belangstelling onder die inheemse bevolking gekweek word.<ref>{{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0 |pages=126}}</ref> === Afrika === {{Sien ook|Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Keniaanse nasionale rugbyspan|Namibiese nasionale rugbyspan|Springbokke|Zimbabwiese nasionale rugbyspan}} [[Lêer:Ivory Coast rugby union team in 2008.jpg|duimnael|[[Ivoriaanse nasionale rugbyspan|Ivoriaanse nasionale span]] voor die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifiseringswedstryd teen Zambië]] In [[Kaapstad]] gestasioneerde Britse soldate het in 1875 die rugbysport in [[Suid-Afrika]] gevestig.<ref name="facts" /> Die sport het vinnig oor die hele land en die aangrensende [[Rhodesië]] (nou [[Zimbabwe]]) versprei. Suid-Afrikaanse setlaars het die spel ook na [[Namibië]] saamgeneem en in Brits-Oos-Afrika teen Britse beamptes te staan gekom. Rondom die eeuwisseling het die beeld verstewig dat rugby ’n spel vir “wit” spelers sou wees, waarvolgens dit byvoorbeeld ook deur die Boere van [[Nederland]]se afkoms aangegryp is, maar min deur die inheemse “swart” bevolking.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://wesclark.com/rrr/kenya_rugby.html |title=A Review of Kenyan Rugby |publisher=wesclark.com |author=Michael Mundia Kamau |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Veral sedert die einde van die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sbeleid het die sport ook na ander Afrikalande versprei, byvoorbeeld [[Ivoorkus]] en [[Madagaskar]] (waar gedurende kampioenskapwedstryde tot 40&nbsp;000 toeskouers saamdrom).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4471650.stm |title=Madagascar rugby inspires new passion |publisher=[[BBC]] |author=Tim Cocks |date=26 November 2005 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Kenia]] op sy beurt is veral in sewesrugby suksesvol. As FIRA-lede het die Noord-Afrikaanse lande [[Marokko]] en [[Tunisië]] tot in 1999 gereeld aan Europese toernooie deelgeneem. In 2000 het die IRR as deel van die beheerliggame se herordening egter daarop aangedring dat hulle oorskakel na die Afrikabeker, om dié kompetisie se mededingendheid te verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/7?Stagione=2000 |title=European Nations Cup 2000 – Division 1 |publisher=rugbyarchive.net |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> == Belangrike toernooie == === Rugbywêreldbeker === {{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker}} [[Lêer:RWC 2011 final FRA - NZL lineout.jpg|duimnael|links|Eindstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tussen Frankryk en Nieu-Seeland]] [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] is die belangrikste trofeë in Rugby en word al om die vier jaar tydens die [[Rugbywêreldbeker]] uitgespeel]] Die belangrikste toernooi is die Rugbywêreldbekertoernooi wat sedert sy eerste aanbieding in 1987 al om die vier jaar beslis word. [[Springbokke|Südafrika]] is die huidige Rugbywêreldkampioen, nadat hulle [[All Blacks|Nieu-Seeland]] in die eindstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk geklop en sodoende hul vierde titel ná [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] en [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] ingepalm het. Nieu-Seeland is ’n driemalige wêreldkampioen (in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]]). [[Wallabies|Australië]] het twee keer geseëvier (in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]]), [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] eenkeer (in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]]). Daarmee is Engeland tot dusver die enigste span van die Noordelike Halfrond wat ’n eindstryd gewen het, terwyl [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] drie keer as naaswenner geëindig het (in 1987, 1999 en 2011).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-world-cup/rugby-world-cup-winners-96759 |title=Rugby World Cup Winners |publisher=Rugby World |author=Sam Tremlett |date=2 November 2019 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die Rugbywêreldbeker het sedert sy invoering bestendig gegroei. Die eerste toernooi is in 17 lande uitgesaai en het altesaam 230&nbsp;miljoen televisiekykers bereik. In die poelfase en eindstryd kon die teiken van een miljoen verkope kaartjies nie gehaal word nie. 94 lande het aan die Rugbywêreldbeker 2007 in Frankryk en die voorafgaande kwalifisering deelgeneem, vir die poel- en uitklopfase het die organiseerders 3,85 miljoen verkope kaartjies getel. Dié toernooi se kumulatiewe televisiekykertal, wat in meer as 200 lande uitgesaai is, het 4,2 miljard beloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/mm/document/newsmedia/mediazone/02/04/21/65/2042165%5fpdf.pdf |title=Year in review 2010 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2010 |accessdate=3 November 2011 |pages=74 |format=PDF, 6,3&nbsp;MB |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103163846/http://www.irb.com/mm/document/newsmedia/mediazone/02/04/21/65/2042165_pdf.pdf |archive-date=3 November 2011}}</ref> === Internasionale toernooie === [[Lêer:Scotland vs Wales 2015 Six Nations.jpg|duimnael|Sesnasies-toernooi 2015: Skotland teen Wallis]] Beide die [[Sesnasies-toernooi]] en [[Die Rugbykampioenskap]] word verreweg as die belangrikste en taaiste jaarlikse toernooie beskou. Die Sesnasies-toernooi word deur Engeland, Frankryk, [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] uitgespeel. Dit is in 1883 vir die eerste keer as die Tuisnasies-toernooi aangebied, toe die vier Tuisnasies die voorheen sporadiese vriendskaplike wedstryde in ’n toernooi saamgesnoer het. In 1910 het Frankryk vir die eerste keer deelgeneem, wat toe die Vyfnasies-toernooi geword het. Ná bewerings van skynamateurisme en vrese van geweld op die speelveld is Frankryk in 1931 tydelik uit die toernooi gesit, wat vanaf 1947 weer kon deelneem. Sedert Italië se aansluiting in 2000 word die toernooi tussen ses spanne uitgespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/en/championship/history.php |title=History |publisher=[[Sesnasies-toernooi]] |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 1 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601150855/https://www.sixnationsrugby.com/en/championship/history.php |url-status=dead }}</ref> [[Die Rugbykampioenskap]] is die jaarlikse toernooi tussen die vier beste nasionale spanne in die Suidelike Halfrond – [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika. Vanaf sy invoering in 1996 tot in 2011 is die toernooi as die Drienasiesreeks uitgespeel, aangesien net Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika daaraan deelgeneem het. In die toernooi se eerste jare het die drie spanne elk twee keer teen mekaar te staan gekom, vanaf 2006 was dit elk drie keer (met uitsondering van jare met ’n rugbywêreldbekertoernooi). Sedert Argentinië se aansluiting in 2012 neem vier spanne aan die toernooi deel met elk twee wedstryde teen mekaar; in jare met ’n rugbywêreldbekertoernooi is daar net een wedstryd elk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/about-trc/ |title=About The Rugby Championship |publisher=[[Die Rugbykampioenskap]] |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Al die nasionale spanne word in een van drie vlakke ingedeel. In die eerste vlak is die deelnemers aan die Sesnasies-toernooi en Die Rugbykampioenskap, asook [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], ’n verdere twaalf nasionale spanne vorm die tweede vlak en al die oorblywende spanne die derde vlak. Die idee daaragter is, dat dit elke span se spelvlak weerspieël en nasionale spanne van omtrent dieselfde vlak teen mekaar te staan kom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://tier2rugby.blogspot.com/2014/05/who-is-officially-tier-2-nation.html |title=Who is officially classified as a “Tier 2” nation? |publisher=Tier 2 Rugby |date=12 Mei 2014 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In die praktyk word spanne van die eerste sterkteklas egter bevoordeel, aangesien hulle meer gereeld finansieel aantreklike wedstryde teen mekaar kan speel en sodoende aansienlik hoër inkomste vir hul beheerliggaam kan genereer. Dienooreenkomstig kan hierdie beheerliggame meer belê, waarvolgens die afstand teenoor die spanne van die tweede en derde vlak ondanks toelaes deur die wêreldbeheerliggaam nie minder word nie. Kritici kla dat dié stelsel te rigied is en die ontwikkeling van rugby eerder kniehalter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2019/09/13/the-tier-system-is-holding-back-international-rugby/ |title=The tier system is holding back international rugby |publisher=The Roar |date=12 September 2019 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Dit het ook tot gevolg dat nie een enkele span van die eerste vlak aan vastelandse toernooie deelneem nie. === Multisportbyeenkomste === [[Lêer:Match olympique États-Unis - France au stade d'Anvers en 1920.jpg|duimnael|[[Olimpiese Somerspele 1920]]: Verenigde State teen Frankryk]] Rugbytoernooie is tydens die [[Olimpiese Somerspele]] in [[Olimpiese Somerspele 1900|1900]], [[Olimpiese Somerspele 1908|1908]], [[Olimpiese Somerspele 1920|1920]] en [[Olimpiese Somerspele 1924|1924]] aangebied – onder andere ook omdat [[Pierre de Coubertin]], die president van die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] (IOK) – ’n ywerige rugbyspeler en -aanhanger was. Aangesien hulle nie soewereine lande is nie en die beheerliggame nie ’n gesamentlike span opgestel het nie, is ingevolge die Olimpiese reëls Skotland, Wallis en Engeland nie toegelaat om op hul eie deel te neem nie. In 1900 het die gasheer Frankryk die goue medalje ingepalm en in 1908 Australië. Sowel in 1920 as in 1924 het die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in die eindstryd verrassend teen die gunsteling Frankryk geseëvier. Ná Coubertin se aftrede het rugby in die IOK aan ondersteuning verloor en is uit die Olimpiese program verwyder. In die vroeë 1990’s het die Internasionale Rugbyraad (nou Wêreldrugby) hom begin beywer vir die herinstelling van rugby as ’n Olimpiese sportsoort. Die jare se pogings is uiteindelik beloon, toe die IOK op die herinstelling besluit het – al is dit die [[sewesrugby]]variant, wie se reëls op dié van rugby gebaseer is. Die eerste Olimpiese sewestoernooi vir mans en vroue is tydens die [[Olimpiese Somerspele 2016]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/olympics/history |title=History of rugby in the Olympics |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2021 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Terwyl sedert die [[Statebondspele]] 1998 in [[Kuala Lumpur]] sewesrugby deel van die Statebondspele se program is,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/commonwealth_games/delhi_2010/9031959.stm |title=Commonwealth Games 2010: Form guide – rugby sevens |publisher=[[BBC]] |date=27 September 2010 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> is tydens die Asiatiese Spele in 1998 en 2002 elk ’n sewes- en rugbytoernooi beslis. Sedert 2006 vorm slegs sewesrugby deel van die Asiatiese Spele se program (sedert 2010 ook vir vroue). === Nasionale en internasionale kampioenskappe === [[Lêer:MHR-CO finale top 14 2017-2018- occasion for try OEPCO.jpg|duimnael|links|Eindstryd van die Franse kampioenskap in 2018]] [[Lêer:The Currie Cup1.jpg|duimnael|upright|Die Curriebekertrofee word tydens Suid-Afrika se oudste en belangrikste plaaslike rugbykompetisie uitgespeel en dateer terug na 1889]] Die vernaamste nasionale kampioenskappe is dié van Frankryk en Engeland. Die Franse professionele liga [[Top 14]] behels 14 klubspanne; dit word namens die [[Franse Rugbyfederasie]] en die departement van sport gereël deur die organisasie ''Ligue nationale de rugby'' (LNR) wat verantwoordelik is vir toesig, ontwikkeling, finansies, bevordering van professionele rugby en advies aan die betrokke klubs. Die LNR is ook verantwoordelik vir die tweede hoogste professionele liga [[Pro D2]] met 16 spanne.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lnr.fr/ligue-nationale-rugby/qui-sommes-nous |title=Qui sommes-nous? |publisher=Ligue nationale de rugby |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die hoogste Engelse liga, die Premierskap met twaalf spanne, word deur die maatskappy ''Premiership Rugby'' gereël, waarby die klubs en ’n belegger betrokke is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.premiershiprugby.com/about-premiership-rugby/ |title=About Premiershp Rugby |publisher=Premiership Rugby |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]] is direk verantwoordelik vir die reëling van die tweede hoogste professionele liga, die RFU-kampioenskap wat ook twaalf spanne behels. Die [[Japan Rugby League One]] het homself as die derde vernaamste nasionale professionele liga in die Noordelike Halfrond gevestig; al die twaalf deelnemende spanne is sonder uitsondering in besit van groot maatskappye. Konsessies speel ’n besondere rol in professionele rugby. Óf verskeie vooraanstaande klubs in ’n streek sluit saam om ’n soort samewerkingsgemeenskap te vorm en ’n gesamentlike keurspan saam te stel, óf verskeie provinsiale beheerliggame stel ’n span saam uit die beskikbare spelers in hul gebied. Die verskeie klubs en provinsiale beheerliggame neem ook deel aan die onderskeidelike nasionale kampioenskappe. Die [[Verenigde Rugbykampioenskap]] behels 16 konsessies uit Italië, Ierland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis. Dit was aanvanklik ’n suiwer Europese toernooi met die naam ''Pro12'' en is in onderskeidelik 2017 en 2021 met twee Suid-Afrikaanse spanne elk aangevul.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2020/0929/1168300-sa-rugby-votes-four-leading-sides-into-expanded-pro16/ |title=SA Rugby votes four leading sides into expanded Pro16 from 2021 |publisher=[[Raidió Teilifís Éireann]] |date=29 September 2020 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die oorskakeling was die gevolg van geskille met die [[Superrugby]]liga. Dit het oorspronklik uit 18 konsessies uit Argentinië, Australië, Japan, Nieu-Seeland en Suid-Afrika bestaan. Weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] het ook Argentinië en Japan uitgeval, waarvolgens Superrugby tans uit twaalf Australiese en Nieu-Seelandse konsessies elk bestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.superrugby.co.nz/news/super-rugby-pacific-format-confirmed/ |title=Super Rugby Pacific format revealed |publisher=[[Superrugby]] |date=30 Augustus 2021 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 9 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809052410/https://www.superrugby.co.nz/news/super-rugby-pacific-format-confirmed/ |url-status=dead }}</ref> Major League Rugby, wat in 2017 gestig en waaraan 13 konsessies deelneem, begin hom in Kanada en die Verenigde State vestig. Ander belangrike nasionale kampioenskappe met deels halfprofessionele spanne sluit in die [[Curriebeker]] in Suid-Afrika, die [[Nasionale Rugbykampioenskap]] in Australië, die [[Mitre 10-beker]] in Nieu-Seeland, die [[Top10]] in Italië, die [[Skotse Premierskap]] in Skotland en die [[Walliese Premierafdeling]] in Wallis. Europa beskik met die [[Europese Rugbykampioenbeker]] en die [[Europese RugbyUitdaagbeker]] oor twee gesogte Europese Bekerkompetisies vir professionele klubspanne en konsessies. == Vrouerugby == Die eerste bekende verwysings omtrent vrouerugby dateer uit die laat 19de eeu. ’n Groep vroue het tydens ’n toer in [[somer]] 1881 deur Skotland en Noord-England ’n aantal “voetbal”-wedstryde gespeel, van wie die meeste wedstryde volgens die Voetbalvereniging se reëls gespeel is. ’n Uitsondering was ’n wedstryd op 25 Junie 1881 in [[Liverpool]], wat volgens rugbyreëls gespeel is. Hierdie wedstryde het groot gehore gelok, al was die berigte in die plaaslike koerante selde vleiend. Die toeskouers se houding was alles behalwe positief en sekere wedstryde moes weens onluste op en buite die veld afgelas word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scrumqueens.com/features/womens-rugby-1881 |title=Women's rugby in 1881 |publisher=Scrum Queens |author=John Birch |date=Desember 2012 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=21 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521200326/https://www.scrumqueens.com/features/womens-rugby-1881 |url-status=dead }}</ref> Die eerste vroulike rugbyspeler wat by naam bekend is, was Emily Valentine, wat in 1887 vir die Portora Royal-skool se rugbyspan in die Noord-Ierse dorp Enniskillen gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scrumqueens.com/features/womens-rugby-1881 |title=The remarkable Emily Valentine |publisher=Scrum Queens |author=John Birch |date=17 Januarie 2010 |accessdate=19 Januarie 2022 |archive-date=21 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521200326/https://www.scrumqueens.com/features/womens-rugby-1881 |url-status=dead }}</ref> Die eerste gedokumenteerde poging om ’n suiwer vrouespan te skep, dateer uit 1891, toe ’n beplande toer deur [[Nieu-Seeland]] weens die openbare verontwaardiging afgelas moes word.<ref>{{en}} {{cite book |author=Shona Thompson |title=Women and Sport in New Zealand |editor=Ilse Hartmann-Tews, Gertrud Pfister |work=Sport and Women: Social Issues in International Perspective |publisher=Routledge |location=Londen |year=2003 |isbn=978-0-203-98708-7 |pages=253}}</ref> Die daaropvolgende wedstryd, waaroor in die media verslag gedoen is, is eers op 16 Desember 1917 geskeduleer, toe tydens ’n liefdadigheidsgeleentheid in die Walliese [[Cardiff]] twee keurspanne uit die stede Cardiff en [[Newport, Wallis|Newport]] teen mekaar te staan gekom het (die gasvroue het met 6–0 geseëvier).<ref>{{en}} {{cite book |author=D. E. Davies |title=Cardiff Rugby Club, History and Statistics 1876–1975 |publisher=The Starling Press |location=Risca |year=1975 |isbn=0-9504421-0-0 |pages=70–71}}</ref> [[Lêer:2014 Women's Six Nations Championship - France Italy (117).jpg|duimnael|Sesnasies-vrouetoernooi in 2014: Frankryk teen Italië]] In die 1930’s was daar ’n poging om ’n vrouerugbyliga in Australië te vestig, maar dit was eers drie dekades later wat die sport geleidelik kon vestig, aanvanklik veral by sekere Europese universiteite. Die eerste gedokumenteerde kampioenskapwedstryd tussen twee vrouespanne is op 1 Mei 1968 in [[Toulouse]] voor “duisende toeskouers” gespeel. Dié sukses het twee jaar later gelei tot die stigting van die eerste vrouerugbyfederasie.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.cd31rugby.com/histoire-du-rugby-feminin/ |title=Histoire du rugby féminin |publisher=Comité Rugby de la Haute-Garonne |date=2017 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407153818/https://www.cd31rugby.com/histoire-du-rugby-feminin/ |url-status=dead }}</ref> Die eerste vrouetoetswedstryd is op 13 Junie 1982 in [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]] aangebied, toe die nasionale vrouespanne van [[Franse nasionale vrouerugbyspan|Frankryk]] en [[Nederlandse nasionale vrouerugbyspan|Nederland]] teen mekaar te staan gekom het; Frankryk het met 4–0 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.women.rugby/news/570629 |title=The story behind the first-ever women's international |publisher=Women Rugby |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=14 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814114744/https://www.women.rugby/news/570629 |url-status=dead }}</ref> In 1991 is in Wallis die [[Vrouerugbywêreldbeker 1991|eerste Vrouerugbywêreldbeker]] aangebied wat deur die [[Verenigde State se nasionale vrouerugbyspan|Verenigde State]] gewen is. Die [[Vrouerugbywêreldbeker 1994|tweede toernooi het in 1994]] gevolg en is daarvandaan tot in 2014 al om die vier jaar gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2021/news/269111 |title=Women's Rugby World Cup: The story so far |publisher=Rugby World Cup |date=4 Augustus 2017 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Daarna het Wêreldrugby die daaropvolgende toernooi na 2017 uitgestel, waarmee ’n nuwe vierjaarlikse siklus begin het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/70650 |title=Ireland to host Women’s Rugby World Cup 2017 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=13 Mei 2015 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die mees suksesvolle span is [[Black Ferns|Nieu-Seeland]] met ses titels, waarvan vier agtereenvolgende van 1998 tot 2010. Naas die Rugbywêreldbeker is daar ander gereelde toernooie, onder meer die Sesnasies, wat ná die manskompetisie plaasvind. Dit is in 1996 vir die eerste keer aangebied en aanvanklik deur [[Engelse nasionale vrouerugbyspan|Engeland]] oorheers, maar later het ook Frankryk en [[Ierse nasionale vrouerugbyspan|Ierland]] ’n aantal titels ingepalm. == Variante == [[Lêer:Spielszene BK.jpg|duimnael|Strandrugby]] Uit rugby het sekere variante voortgespruit met ’n kleiner aantal spelers en minder fisiese kontak as die hoofverskille. Die verreweg oudste en mees verspreide variant is [[sewesrugby]], wat in 1883 in die Skotse dorp [[Melrose]] ontstaan het. Op ’n rugbyveld met dieselfde grootte speel spanne van sewe spelers elk teen mekaar oor twee helftes van sewe minute elk. Sewesrugby word byna geheel en al in ’n toernooiformaat gespeel, waarby elke deelnemende span binne een of twee dae ’n aantal opeenvolgende wedstryde moet speel. Van die belangrikste toernooie sluit in die [[Hongkong Sewes]] en die [[Doebai Sewes]]. Altwee vorm deel van die [[Wêreldrugby Sewesreeks]] wat sedert 1999 jaarliks tussen baie nasionale spanne uitgespeel word. Sedert 1993 word al om die vier jaar ’n eie Sewesrugbywêreldbeker aangebied en sedert 2016 is sewesrugby ’n Olimpiese sportsoort (voorheen was dit van 2001 tot 2013 deel van die [[Wêreldspele]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-7s.htm |title=Rugby Sevens |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Tiensrugby het in die 1960’s in [[Maleisië]] ontstaan en is veral in Oos-Asiatiese lande gewild. Albei spanne bestaan uit tien spelers elk en ’n wedstryd bestaan uit twee helftes met tien minute elk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-tens.htm |title=Rugby Tens |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ''Touch'', waar duikslae uitgevoer word deur bloot met albei hande aan die baldraer te raak, is geskik as ’n oefenspel, maar ook vir spanne van gemengde geslag, en word deur beide kinders en volwassenes gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-touch.htm |title=Touch Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Ander variante met minder fisiese kontak is ontwikkel om kinders nader aan die sport te bring. Wydverspreid is minirugby, wat in die 1970’s in Engeland ontstaan het en waarin kinders geleidelik in drie ouderdomsgroepe aan die meer komplekse skuiwe van rugby bekend gestel word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-mini.htm |title=Mini Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In tagrugby dra elke speler ’n gordel met twee klittenbande. Die verdedigende spelers moet aan een van hierdie bande trek om die baldraer te dwing om die bal aan te gee; andersins is die sport oorwegend kontakloos. ’n In die Verenigde State gewilde variant hiervan is vlagrugby; ook hier word veral daarop gemik om kinders geleidelik aan die meer komplekse skuiwe van rugby bloot te stel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-tag.htm |title=Tag Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Strand- en sneeurugby is veral geskik vir ontspanningsdoeleindes.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-beach.htm |title=Beach Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/list/rugby-snow.htm |title=Snow Rugby |publisher=Encyclopedia of Sports |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Rolstoelrugby|Rolstoel]]- en onderwaterrugby het net die naam met rugby ingemeen. == Verskille tussen rugby en Rugby League == Sedert die skeiding van rugby en [[Rugby League]] in 1895 was daar reëlveranderinge in albei variante, sodat hulle ondanks die steeds sigbare baie ooreenkomste twee verskillende balsportsoorte is. Terwyl by rugby 15 spelers per span op die speelveld is, is dit in Rugby League net 13. ’n League-spelveld is twee meter smaller as ’n unieveld. Met ’n drie word in Rugby League vier pleks van vyf punte aangeteken, met ’n skepdoel een pleks van drie punte en met ’n strafskop twee pleks van drie punte. Die balle is amper gelyk in grotte, maar die punte van die Rugby-League-balle is meer spits.<ref name="diff">{{en}} {{cite web |url=https://sqaf.club/rugby-league-union-differences/ |title=Rugby League vs Union: What’s the Difference? |publisher=Sports Quotes and Facts |author=Matthew Chandler |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die hoofverskille in die stel reëls gaan veral om die verandering in balbesit. Ná ’n duikslag word nie om die balbesit gekompeteer nie, maar die baldraende span ontvang dit weer terug; eers ná die sesde duikslag verander die balbesit. Aangesien die bal net tydens ’n een-teen-een-duikslag weggegryp kan word, is daar minder moontlikhede as in rugby om die balbesit te wen. Oor die algemeen het dit ’n meer gebalanseerde balbesit tot gevolg. In Rugby League is daar geen lynstaan, pleks daarvan vind ’n skrum plaas. Afgesien van dié situasie is ’n skrum minder belangrik, net só is daar geen losskrum of losgemaal nie. Pleks daarvan moet in Rugby League ’n geduikte speler die bal met sy voete agternarol, waarna spelers van albei spanne om die rollende bal kompeteer.<ref name="diff" /> Terwyl die spelaksie in rugby meer oor die wen en hou van balbesit gaan, gaan Rugby League meer oor direkte individuelle konfrontasies tussen enkele spelers. Gepaard met die minder aantal spelers en die effens nouer speelveld is taktiese fynighede minder belangrik. Dienooreenkomstig word Rugby League beskou as die vinniger en taaier van die twee variante.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyleagueoralhistory.co.uk/subjects/view/rule-changes/ |title=Rule changes |publisher=Rugby League oral history |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Oor die algemeen word rugby sedert sy professionalisering in tegniese en taktiese opsig meer deur Rugby League beïnvloed. In die teenoorgestelde rigting is daar ook ’n invloed, maar dit is minder oënskynlik.<ref>{{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=A Social History of English Rugby Union |publisher=Taylor & Francis |location=Londen |year=2009 |isbn=978-0-415-47660-7 |pages=154}}</ref> == Invloed op ander sportsoorte == [[Lêer:Tom Wills 1857.jpg|duimnael|upright|[[Australiese voetbal]] is deur [[Tom Wills]] bedink]] Beide [[Amerikaanse voetbal]] [[Kanadese voetbal]] het ontwikkel uit ’n vroeë variant van rugby, toe Rugby League nog nie bestaan het nie. ’n Belangrike verskil is die vorentoe aangee van die bal vir ’n speler verder vooruit in die aanvallende rigting, wat in rugby buite die reëls is. Die Noord-Amerikaanse spele fokus baie meer daarop om deur gebiedsvoordele die aanvalsreg te behou. Buitendien lei die spel wat uit selfstandige fases bestaan tot talle onderbrekings, terwyl rugby meer deur ’n konstante, min onderbroke vloeiende spel (soos in sokker) gekenmerk word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.diffen.com/difference/American_Football_vs_Rugby |title=American Football vs. Rugby |publisher=diffen.com |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> ’n Ander sportsoort wat uit rugby ontstaan het, is [[Australiese voetbal]], waar die skop van die bal baie meer belangrik is as die aangee en hardloop; boonop is die speelveld ovaal pleks van reghoekig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://fluentrugby.com/what-is-the-difference-between-rugby-and-australian-rules-football/ |title=What Is The Difference Between Rugby And Australian Rules Football? |publisher=Fluent Rugby |accessdate=24 Julie 2022 }}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dié sportsoort is glo bedink deur [[Tom Wills]] wat by die Rugby-skool ’n vroeë variant van rugby leer ken en dit in Australië aangepas het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ourwarwickshire.org.uk/content/article/tom-wills-rugby-school-australian-sporting-pioneer |title=Tom Wills – From Rugby School to Australian Sporting Pioneer |publisher=Our Warwickshire |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[James Naismith]] het aspekte van sekere sportsoorte, waaronder rugby, geneem om [[basketbal]] te bedink. Die mees oënskynlike ooreenkomste is dié van die hopbal met die ingooi by die lynstaan en die onderhandse skoot, wat die sport in die eerste jare gekenmerk het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://springfield.edu/where-basketball-was-invented-the-birthplace-of-basketball |title=Where Basketball was Invented: The History of Basketball |publisher=Springfield College |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Sweedse sokker]] ([[Sweeds]]: ''Svensk fotboll''), wat tussen die 1870’s en 1890’s in Swede gespeel is, was ’n mengsel aan sokker- en rugbyreëls.<ref>{{sv}} {{cite book |author=Åke Jönsson |title=Fotboll: hur världens största sport växte fram |publisher=Historiska media |location=Lund |year=2006 |isbn=91-85377-48-1 |pages=203}}</ref> == Statistieke en rekords == [[Lêer:Alun Wyn Jones 2008 (cropped).jpg|duimnael|upright|[[Alun Wyn Jones]] hou die rekord vir die meeste toetswedstryde]] Volgens ’n verslag deur die [[Coventry-universiteit]] se Sentrum vir Internasionale Sportbesigheid het in 2011 meer as vyf miljoen mense rugby of een van sy variante gespeel, gelykstaande aan ’n groei van 19% teenoor die 2007-verslag. Vervolgens het die deelname in Afrika met 33% toegeneem, in Suid-Amerika met 22% en in Asië asook Noord-Amerika met 18%.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/mm/Document/NewsMedia/MediaZone/02/04/22/88/2042288_PDF.pdf |title=Economic impact report on global Rugby – Part III: Strategic and emerging markets |publisher=Sentrum vir Internasionale Sportbesigheid |date=5 April 2011 |accessdate=26 Junie 2011 |pages=2 |format=PDF, 613&nbsp;kB |archive-url=https://web.archive.org/web/20110626220118/http://www.irb.com/mm/Document/NewsMedia/MediaZone/02/04/22/88/2042288_PDF.pdf |archive-date=26 Junie 2011}}</ref> In 2014 het die IRR ’n wêreldwye opname oor die algehele aantal speler gepubliseer. Destyds was daar 6,6 miljoen se spelers, van wie 2,36 miljoen se gelisensieerde lede wat vir ’n klub gespeel het wat by hul land se beheerliggaam geaffilieer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugbyredefined.files.wordpress.com/2014/05/irb-dev-glob-map.pdf |title=119 countries… 6.6 million players |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2014 |format=PDF, 745&nbsp;kB |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Volgens die Wêreldrugby-jaarverslag 2016 was daar 8,5 miljoen se spelers, van wie 3,2 se miljoen geregistreerde beheerliggaamspelers en 1,9 miljoen geregistreerde klubspelers; die aandeel vroue was 22%.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://publications.worldrugby.org/yearinreview2016/en/44-1 |title=Year in revies 2016 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2017 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Alun Wyn Jones]] hou die rekord vir die meeste toetswedstryde; teen Februarie 2022 het hy 149 keer vir die [[Walliese nasionale rugbyspan|Walliese nasionale span]] en twaalf keer vir die keurspan [[Britse en Ierse Leeus]] uitgedraf. Die Nieu-Seelander [[Dan Carter]] hou met 1&nbsp;598 punte tussen 2003 en 2015 die rekord vir die meeste aangetekende punte. Twee nasionale spanne deel die rekord vir die langste onoorwonne wenstreep in die eerste vlak met 18 opeenvolgende oorwinnings elk, naamlik [[All Blacks|Nieu-Seeland]] van Augustus 2015 tot Oktober 2016 en [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] van Oktober 2015 tot Maart 2017.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/most_consecutive_wins.html?id=1;type=class |title=Most consecutive wins |publisher=ESPNscrum |date=2020 |accessdate=8 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201108091322/stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/most_consecutive_wins.html?id=1;type=class |archive-date=8 November 2020}}</ref> Die bywoningsrekord vir ’n rugbywedstryd is 109&nbsp;874 wat op 15 Julie 2000 op die [[ANZ-stadion]] in [[Sydney]] opgestel is, toe Nieu-Seeland [[Australië|Wallabies]] met 39–35 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/tri-nations-review-16-years-of-the-wallabies/ |title=Tri-Nations review – 16 years of the Wallabies |publisher=[[Superrugby]] |date=8 Maart 2013 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die bywoningsrekord vir ’n ligawedstryd is 99&nbsp;124, toe [[Racing 92]] op 24 Junie 2016 op [[Camp Nou]] in [[Barcelona]] in die eindstryd van die Franse liga [[Top 14]] [[RC Toulon]] verslaan het; dié wedstryd is weens skeduleringskonflikte met die [[Europese Sokkerkampioenskap 2016]] van sy gewone plek, die [[Stade de France]] in [[Saint-Denis]], verskuif.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/En-battant-toulon-le-racing-92-est-sacre-champion-de-france/698977 |title=En battant Toulon, le Racing 92 est sacré champion de France |publisher=[[L’Équipe]] |author=Romain Bergogne |date=25 Junie 2016 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> == Spel- en aanhangerkultuur == [[Lêer:Walers Japan Rugby World Cup 2007 09 20 supporters1.jpg|duimnael|[[Japan]]nese en [[Wallis|Walliese]] ondersteuners tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]] ’n Engelse [[spreekwoord]] lui: “Sokker is ’n herespel wat deur rampokkers gespeel word en rugby is ’n rampokkerspel wat deur here gespeel word.” (''Football is a gentleman’s game played by hooligans, and rugby is a hooligan’s game played by gentlemen.'') Dit is bedoel om die ironie van die feit te illustreer, dat ’n fisies harde en gevaarlike spel soos rugby gespeel word deur beskaafde en welgemanierde “here” wat die skeidsregter respekteer, terwyl sokker, ’n volgens bewerings minder taaie spel, in ’n meer aggressiewe omgewing gespeel word (of dit nou op die veld, tussen die spelers, teenoor die skeidsregters of onder die ondersteuners is). Sedert die professionalisering is die spreekwoord egter nie meer in dié absoluutheid van toepassing nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://saintsandheathens.wordpress.com/2013/09/30/rugby-hooligans-gentlemen/ |title=Rugby vs Football: Gentleman’s game played by hooligans, or a hooligans’ game played by gentlemen? |publisher=Saints and heathens |author=Sam Fagan |date=30 September 2013 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die veral in sokker bekende verskynsel van rampokkery is in rugby oor die algemeen onbekend. Die respek wat die spelers vir mekaar en teenoor die skeidsregter toon sluit ook die toeskouers in. Tuis- en wegondersteuners word nie streng van mekaar geskei en aan spesifieke sektore in die stadion toegewys nie; hulle sit eerder dikwels saam in die pawiljoen. Dienooreenkomstig is die polisieteenwoordigheid aansienlik minder as by sokkerwedstryde en die speelvelde word nie deur versperrings beskerm nie. Mededingende aanhangers word selfs aangemoedig om in kontak te tree en saam te vier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://fluentrugby.com/do-rugby-fans-sit-together/ |title=Do Rugby Fans Sit Together? |publisher=Fluent Rugby |author=Alexander Wolf |accessdate=24 Julie 2022 }}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Aan die ander kant respekteer die ondersteuners die opponerende span se spelers deur kalm te bly wanneer hulle ’n doel- of strafskop neem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.yahoo.com/blogs/visit-britain-us/fan-etiquette-tips-watching-rugby-britain-194454337.html |title=Fan Etiquette Tips for Watching Rugby in Britain |publisher=Yahoo Sports |date=1 Oktober 2012 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407153816/https://sports.yahoo.com/blogs/visit-britain-us/fan-etiquette-tips-watching-rugby-britain-194454337.html |url-status=dead }}</ref> ’n Tradisie wat in die verlede baie gereeld onder die spelers gehandhaaf is, was die gesamentlike lekker vieringe deur die spelers en ondersteuners van albei spanne in die “derde helfte” ná die eindfluitjie; Sedert professionalisering in die middel-1990’s het die bereidwilligheid vir sulke vieringe onder die spelers egter aansienlik minder geword.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Pierre Sansot |title=Le rugby est une fête, le tennis non plus |publisher=Payot |location=Parys |year=2002 |isbn=2-228-89509-1 |pages=164}}</ref> == Rugby in die kuns == [[Lêer:Henri Rousseau - The Football Players.jpg|duimnael|upright|[[Henri Rousseau]]: ''Les joueurs de foot-ball'' (1908)]] [[Lêer:Cadell The Rugby Player.jpg|duimnael|upright|[[Francis Cadell]]: ''The Rugby Player'' (ca. 1920)]] Die sportsoort rugby en sy spelers het talle kunstenaars geïnspireer. Die [[roman]] ''Tom Brown’s School Days'' (“Tom Brown se skooljare”), geskryf in 1857 deur [[Thomas Hughes]], is gebaseer op die skrywer se ervarings by die [[Rugby-skool]] en bevat die beskrywing van ’n wedstryd. Die bekendste verfilming van dié roman is in 1940 uitgereik, met [[Robert Stevenson (regisseur)|Robert Stevenson]] as regisseur en [[Cedric Hardwicke]] in die hoofrol. [[James Joyce]] verwys onder andere in sy werke ''[[Ulysses]]'' (1922) en ''[[Finnegans Wake]]'' (1939) na die Ierse klub [[Bective Rangers]]; in die halfoutobiografies werk ''[[A Portrait of the Artist as a Young Man]]'' (1916) word ook die Ierse nasionale speler [[James Magee]] genoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://peterchrisp.blogspot.com/2014/03/james-joyce-rugby-fan.html |title=James Joyce, rugby fan |publisher=From Swerve of Shore to Bend of Bay |date=4 Maart 2014 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In ''The Adventure of the Sussex Vampire'', ’n [[Sherlock Holmes]]-verhaal uit 1924 deur [[Arthur Conan Doyle]], word berig dat die fiktiewe karakter ''Dr. Watson'' in sy jeug rugby vir die Blackheath FC gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/cult/vampires/classicstory/sussexvampire_p1.shtml |title=The Adventure of the Sussex Vampire |publisher=[[BBC]] |date=18 Junie 2014 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die skildery ''Les joueurs de foot-ball'' (“Die voetbalspelers”) deur die Franse [[Impressionisme|impressionis]] [[Henri Rousseau]] uit 1908 toon twee rugbyspelers elk wat teen mekaar speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/show-full/piece/?search=The%20Football%20Players&page=&f=Title&object=60.1583 |title=Henri Rousseau |publisher=[[Solomon R. Guggenheim Museum]] |date=2010 |accessdate=29 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429080822/http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/show-full/piece/?search=The%20Football%20Players&page=&f=Title&object=60.1583 |archive-date=29 April 2011}}</ref> Ander Franse kunstenaars wat die sport in hul werke geskilder het, sluit in [[Albert Gleizes]] (''Les Joueurs de football'' [“Die voetbalspelers”], 1912), [[Robert Delaunay]] (''Football. L’Équipe de Cardiff'' [“Voetbal. Die span van Cardiff”], 1916) en [[André Lhote]] (''Partie de Rugby'' [“Rugbywedstryd”], 1917).<ref>{{en}} {{cite book |author=Philip Dine |title=French Rugby Football |publisher=Berg |location=Oxford |year=2001 |isbn=1-85973-327-1 |pages=19}}</ref> [[Francis Cadell]], ’n verteenwoordiger van die Skotse koloriste, het omstreeks 1920 die skildery ''The Rugby Player'' geskilder.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.paintingmania.com/rugby-player-214_30441.html |title=Francis Cadell: The Rugby Player |publisher=Painting mania |accessdate=25 Julie 2022}}</ref> Tydens die kunskompetisie gedurende die [[Olimpiese Somerspele 1928]] in [[Amsterdam]] het die Luxemburgse [[Jean Jacoby]] met die werk ''Rugby'' die goue medalje in die kategorie tekeninge en waterverf ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/show-full/piece/?search=The%20Football%20Players&page=&f=Title&object=60.1583 |title=Olympic Art Competition 1928 Amsterdam |publisher=[[Olimpiese Museum]] |accessdate=1 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080501132439/http://www.olympic-museum.de/art/1928.htm |archive-date=1 Mei 2008}}</ref> In die 1949-komedierolprent ''A Run for Your Money'' deur [[Ealing Studios]] en die 1979-rolprent ''Grand Slam'' deur BBC Wallis draai die plot om ondersteuners wat ’n rugbywedstryd bywoon.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Berry |title=Wales and Cinema, The First Hundred Years |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |year=1996 |isbn=0-7083-1370-1 |pages=215}}</ref> Rolprente, wat meer op die sport fokus, sluit in die onafhanklike werke ''Old Scores'' (1991) en ''Forever Strong'' (2008). Die Uruguaanse rugbyspan ''Old Christian’s Club'' se oorlewingstryd ná die vliegongeluk van Fuerza-Aérea-Uruguaya-vlug 571 in 1972 word in die 1993-rolprent ''Alive'' uitgelig. Die glo bekendste rugbyrolprent is ''Invictus'' deur die regisseur [[Clint Eastwood]] (2009) wat op die boek ''Playing the Enemy'' deur [[John Carlin]] geskoei is. Dié rolprent handel oor die gebeurtenisse rondom die [[Rugbywêreldbeker 1995]] en [[Nelson Mandela]] se moeite om die Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe na [[apartheid]] deur middel van rugby te versoen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://truesportsmovies.com/other-sports/invictus-mandela-1995-rugby-world-cup/ |title=Invictus – Mandela and the 1995 Rugby World Cup |publisher=True Sports Movies |date=9 Junie 2016 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8406647.stm |title=South Africa 'rugby unity': Fact and fiction |publisher=[[BBC]] |author=Pumza Fihlani |date=11 Desember 2009 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Die Suid-Afrikaanse 2016-rolprent ''[[Modder en bloed]]'' vertel, hoe Suid-Afrikaanse krygsgevangenes tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in die kamp op die eiland [[Sint Helena]] rugby leer ken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://writingstudio.co.za/review-modder-en-bloed-blood-and-glory/ |title=Review: Modder en Bloed (Blood and Glory) |publisher=The Writing Studio |author=Daniel Dercksen |date=11 April 2016 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 2 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702082901/https://writingstudio.co.za/review-modder-en-bloed-blood-and-glory/ |url-status=dead }}</ref> Die Suid-Afrikaanse televisiereeks [[Getroud met rugby (TV-reeks)|Getroud met rugby]] is vir die eerste keer in 2009 uitgesaai en deur die Britse televisiereeks ''Footballers’ Wives'' geïnspireer.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://kyknet.dstv.com/program/getroud-met-rugby |title=Getroud met rugby |publisher=[[kykNET]] |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> [[Strokiesverhaal|Strokiesverhale]] omtrent rugby is veral gewild in Frankryk. Voorbeelde sluit in die reekse ''Rubipèdes'' deur [[Michel Iturria]] en ''Les Rugbymen'' deur [[Poupard]] en [[Béka]].<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.actuabd.com/La-Coupe-du-monde-de-Rugby-se-joue-aussi-en-bande-dessinee |title=La Coupe du monde de Rugby se joue aussi en bande dessinée |publisher=actuabd.com |date=19 September 2019 |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date= 4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004142006/https://www.actuabd.com/La-Coupe-du-monde-de-Rugby-se-joue-aussi-en-bande-dessinee |url-status=dead }}</ref> In “Asterix in Brittannié”, ’n uitgawe van die ook in [[Afrikaans]] beskikbare [[Asterix]]-reeks deur [[Albert Uderzo]] en [[René Goscinny]], besoek die hoofkarakter op soek na ’n towerdoepa ’n rugbywedstryd tussen [[Camulodunum]] en [[Durovernum Cantiacorum|Durovernum]]. Na rugby word ook in die gelyknamige rolprent en in die rolprent ''Asterix & Obelix – In diens van haar majesteit'' verwys.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.comedix.de/lexikon/db/kuerbis.php |title=Kürbis |publisher=Duitse Asterix-argief |date=2022 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> In die openbare en die beeldhoukuns is daar talle werke wat aan rugby gewy is. In die [[Twickenham-stadion]] staan ’n 8,2&nbsp;m hoë bronsbeeld deur die kunstenaar [[Gerald Laing]] wat ’n lynstaan uitbeeld<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.yourlocalguardian.co.uk/news/8196778.rfu-unveils-iconic-bronze-of-rugby-line-out-by-sculptor-gerald-laing/ |title=RFU unveils iconic bronze of rugby line-out by sculptor Gerald Laing |publisher=Sutton & Croydon Guardian |date=2 Junie 2010 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> en in die [[Millennium-stadion]] ’n standbeeld van die beampte [[Tasker Watkins]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/south_east/8360513.stm |title=Statue of Sir Tasker is unveiled |publisher=[[BBC]] |date=15 November 2009 |accessdate=24 Julie 2022}}</ref> Van die spelers wat met standbeelde vereer is, sluit in [[Gareth Edwards]] (in [[Cardiff]]) en [[Danie Craven]] (in [[Stellenbosch]]).<ref>{{en}} {{cite book |url=http://www.rugby365.com/schools/craven/2504760.htm |title=Craven of Craven Week |publisher=rugby365.com |date=27 Junie 2010 |accessdate=19 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719053209/http://www.rugby365.com/schools/craven/2504760.htm |archive-date=19 Julie 2011}}</ref> In die dorp [[Larrivière-Saint-Savin]] in Suidwes-Frankryk is die Notre-Dame-du-Rugby geleë; dit is nie aan ’n [[heilige]] gewy nie, maar aan rugby.<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://www.patrimoine-religieux.fr/eglises_edifices/40-Landes/40145-Larriviere/181031-EgliseSaint-Savin-Notre-Dame-du-Rugby |titel=Église Saint-Savin-Notre-Dame-du-Rugby |publisher=Observatoire du patrimoine réligieux |accessdate=24 Julie 2022 |archive-date=14 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180814170304/http://www.patrimoine-religieux.fr/eglises_edifices/40-Landes/40145-Larriviere/181031-EgliseSaint-Savin-Notre-Dame-du-Rugby |url-status=dead }}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Lys van internasionale rugbyspanne]] * [[Rugbywoordelys]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Verdere leesstof == * {{af}} {{cite web |url=https://live.laws.api.worldrugby.org/document/World_Rugby_Laws_2022_DE |title=Reëls van die Spel |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2022 |format=PDF, 7,4&nbsp;MB |accessdate=24 Julie 2022}} * {{en}} {{cite book |author=Terry Godwin, Chris Rhys |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |publisher=Guinness Superlatives Ltd. |location=Enfield |year=1981 |isbn=0-85112-214-0}} * {{en}} {{cite book |author=Philip Dine |title=French Rugby Football: A Cultural History |publisher=Berg |location=Oxford |year=2001 |isbn=1-85973-327-1}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |year=2001 |isbn=1-86200-013-1}} * {{en}} {{cite book |author=Tony Collins |title=The Oval World – A Global History of Rugby |edition=2de |publisher=Bloomsbury |location=Londen |year=2016 |isbn=978-1-4088-3157-1}} * {{en}} {{cite book |author=Tony Williams, John McKittrick |title=Rugby Skills, Tactics and Rules |edition=4de |publisher=Bloomsbury |location=Londen |year=2015 |isbn=978-1-4729-1372-2}} * {{en}} {{cite book |author=Cick Cain, Greg Growden |title=Rugby Union for Dummies |edition=3de |publisher=Wiley & Sons |location=Hoboken |year=2011 |isbn=978-1-119-99092-5}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans – The History of Rugby Union |publisher=Mainstream |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Rugby union|Rugby}} {{Wikt|rugby}} * {{en}} [https://www.world.rugby/ Wêreldrugby] (wêreldbeheerliggaam) * {{en}} [https://www.planetrugby.com/ Planet Rugby] (nuuswebwerf) * {{en}} [https://www.espn.com/rugby/ ESPNscrum] (nuuswebwerf) * {{en}} [http://www.rugbyarchive.net/ The Rugby Archive] (wêreldwye uitslagdatabasis) * {{en}} [http://www.rugbyfootballhistory.com/ Rugbygeskiedenis] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/sports/rugby|title=Rugby|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=24 Julie 2022}} {{Affiliasies van Wêreldrugby}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Superrugby}} {{Navigasie Curriebeker}} {{Nasionale rugbyspanne}} {{Navigasie Olimpiese somersporte}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby| 1]] [[Kategorie:Voormalige Olimpiese sportsoorte]] 31kqleiidewm26goy5tf6mks38cdazx 4 5209 2918225 2917628 2026-07-18T21:09:14Z JMK 649 notas 2918225 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]! [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) == Genealogiese inligting == Toe ek [[Slag van Bloedrivier|hierdie artikel]] besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is "(b3c1d5e11)". Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC) :Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 09:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het. ::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik: :::b3 = 2de geslag, 3de kind :::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3) :::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1) :::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5) ::ens. ::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster. ::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry. ::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put. ::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC) ::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in "g"-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of "g" die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as "kodes" bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC) :::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was :::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) :::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2) :::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n "a" maar dié van De Lange met 'n "b"? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat "a1" oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC) :::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter "a" dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes "a1" en "a2". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC) ::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. Jy kry, soos met die familienaam "LOUW", die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245): {{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis: a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig. }} Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC) :Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC) ::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die "Suid-Afrikaanse stelsel" beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die "Suid-Afrikaanse stelsel" onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie. ::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC) :::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC) == [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin == Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''"<nowiki><ref>Willms (2005), bl. 79</ref></nowiki>"'', maar ek kan dit nie nou doen nie. Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC) ::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:02, 19 Junie 2026 (UTC) :::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&diff=prev&oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:20, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC) == Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! == [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC) == Vernoem, hernoem & genoem? == Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC) : Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem: :* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem. :*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam. :*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem. : Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = "mentioned", vernoem = "named after" en hernoem is "renamed". : Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC) ::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 24 Junie 2026 (UTC) ::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my "genoem" na "vernoem" verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:57, 24 Junie 2026 (UTC) == Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki == Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place. :Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC) :::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer? :::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of "contact"? Will it be something like "contact legal" or just simply "legal" (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia op die Radio == 'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het. Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend. Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC) :Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC) ::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC) == Besoeke vir Junie. == Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC) :Ons moenie ons te veel blindstaar teen die "User"-syfers nie. As ons kyk na "Automatic" is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar "wat as dit?" of "wat as dat?" Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop. En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: "ons weet nog nie".[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC) :: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC) :::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]]. :::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen. :::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie. :::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC) == Maandelikse sintaksfoute == Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC) :Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC) == Kategorie:Flora van Suid-Afrika == Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC) :Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC) == Seedier-voortplanting == In Engels vind ek die term "broadcast spawning", wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook "benthic spawning" en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as "uitsaai-kuitskieting". As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC) :Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n "Boerdery" kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die "plaas", "boerdery", óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord "verbou" as "kweek", want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC) :: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC) ::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit.. by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC) :::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC) ::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) : Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC) ::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC) == Swem in Suid-Afrika == Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC) : Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC) ::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC) :::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC) ::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC) :::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC) == Onderwatervaartuig == Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel "dompeltuig" sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus "Titan-dompeltuig"? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC) :Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n "duikboot". In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle "Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen." [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC) ::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/tydlyn-van-gebeure-toe-titan-verdwyn-20230621][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/nog-wrakstukke-oorskot-gevind-na-dodelike-titan-ekspedisie-20231011][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621] dompelduikboot,[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706] dompeltuig[https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-vervaardiger-staak-alle-ekspedisies-20230706][https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n "moederskip" en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC) :::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat "Titan-onderwatervaartuig-inploffing" nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na "Titan-dompeltuig-inploffing". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Ons vriend BurgertB == Gemeenskap, neem kennis dat ons vriend [[Gebruiker:BurgertB]] tans in die hospitaal is. Ons sê sterkte vir hom en wens die beste toe. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 13 Julie 2026 (UTC) :Sterkte Burgert, ek hoop nie dis te ernstig nie! Beterskap! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:00, 15 Julie 2026 (UTC) == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) s04cwh8apo6e2b8onc1l8r7by584ifk 0 6176 2918241 2797888 2026-07-19T06:40:09Z Ziv 115288 ([[c:GR|GR]]) [[File:Aécio Neves, Michael Schumacher e Didi (Cropped).jpg]] → [[File:Michael Schumacher, September 2005.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr 2918241 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Michael Schumacher | image = Michael Schumacher, September 2005.jpg | caption = Michael Schumacher in 2005 | birth_date = {{GDEO|1969|1|3|df=y}} | birth_place = [[Hürth]], [[Wes-Duitsland]] | nationality = {{vlagikoon|GER}} Duitser | Years = 1991–2006, 2010–2012 | Old Team = [[Jordan Grand Prix|Jordan]], [[Benetton Formula|Benetton]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | Car number = 7 | Races = 308 (306 wegspronge) | Championships = 7 ([[1994 Formule Een-seisoen|1994]], [[1995 Formule Een-seisoen|1995]], [[2000 Formule Een-seisoen|2000]], [[2001 Formule Een-seisoen|2001]], [[2002 Formule Een-seisoen|2002]], [[2003 Formule Een-seisoen|2003]], [[2004 Formule Een-seisoen|2004]]) | Wins = 91 | Podiums = 155 | Points = 1 566 | Poles = 68 | Fastest laps = 77 | First race = [[1991 Belgiese Grand Prix]] | First win = [[1992 Belgiese Grand Prix]] | Last win = [[2006 Chinese Grand Prix]] | Last race = [[2012 Brasiliaanse Grand Prix]] }} '''Michael Schumacher''' (gebore [[3 Januarie]] [[1969]]) is 'n voormalige [[Duitsers|Duitse]] [[Formule Een]] (F1) renjaer. Ten tye van sy ski-ongeluk was hy statisties die mees suksesvolle Formule Eenjaer ooit, met die meeste loopbaanoorwinnings (sir [[Lewis Hamilton]] het hom op 1 November 2020 verbygesteek) en 'n rekord aantal van sewe Wêreldrenjaerkampioenskappe. Sy [[bynaam|byname]] is die ''rooi baron'', ''Schumi'' en hy het ook na sy verstommende oorwinnings, tydens sy eerste seisoen vir [[Ferrari]] in nat weer, as die ''regenmeister'' bekend gestaan. Met ingang [[2004]] het hy na raming jaarliks ongeveer VS$80 miljoen verdien; insluitende al sy onderskrywingsooreenkomste. 'n Bekende Duitse beleggingsfirma het hom onder andere VS$8 miljoen betaal oor 'n tydperk van drie jaar vir die voorreg om 'n 10&nbsp;cm lange advertensie op sy pet te plaas wat hy na afloop van elke wedren gedra het. == Vroeë loopbaan == Schumacher is in die dorp [[Hürth]] gebore, naby aan [[Keulen]] in [[Wes-Duitsland]]. Hy het op die jong ouderdom van vier begin om met knortjorre te jaag in 'n tuisgemaakte knortjor wat deur sy pa, Rolf, wat ook die plaaslike knortjorrenbaan bestuur het, gebou is. Hy het sy eerste lisensie op die ouderdom van 12 gekry en kompeterend begin resies jaag. Tussen 1984 en 1987 het Michael verskeie Duitse en [[Europa|Europese]] knortjorkampioenskappe gewen, insluitende die Formule Konigreeks.<ref name="early results">{{cite book| last = Domenjoz| first = Luc| title = Michael Schumacher: Rise of a genius| publisher = Parragon| year = 2002| pages = 10–12, 170–171| isbn = 0-7525-9228-9}}</ref> In [[1988]] het Schumacher aan die Formule Ford reeks deelgeneem, waarna hy toe aan die Duitse Formule 3-reeks deelgeneem het en uiteindelik die titel in [[1990]] gewen het. In [[1991]] het hy 'n verdere hoogte bereik deur aan die Formule 3000-kampioenskap in [[Japan]] deel te neem. Hy het ook in die vroeë 1990's aan die Duitse Toermotorkampioenskap (DTM) deelgeneem waar hy wedrenne in [[Meksikostad]] en by Autopolis gewen het. == F1-debuut == Schumacher het sy F1-debuut in 1991 gemaak as 'n plaasvervanger vir Bertrand Gachot wie tronkstraf opgelê is nadat hy [[traangas]] in 'n [[Londen]]se huurmotorbestuurder se gesig gespuit het. Eddie Jordan het 'n kontrak met Michael gesluit om vir sy [[Jordan Grand Prix|Jordanspan]] by die [[1991 Belgiese Grand Prix]] te jaag, waar Michael almal verstom het deur sewende te kwalifiseer met sy eerste verskyning in 'n F1-motor. Hy het toe vinnig 'n kontrak by [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motormaatskappy|Ford]] gekry vir die daaropvolgende wedren en het onmiddellik sy potensiaal getoon. In die daaropvolgende jaar, [[1992 Formule Een-seisoen|1992]], het hy sy eerste F1-resies gewen (weer by die [[1992 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]]) en verower die derde plek in die renjaerkampioenskap van 1992. Schumacher het sy eerste kampioenskap in [[1994 Formule Een-seisoen|1994]] gewen vir Benetton in 'n uiters gelykopstryd tot aan die einde van die seisoen. Hy het die eerste vier wedrenne gewen en ses van die eerste sewe byeenkomste. Later in die seisoen het sy teëstander [[Damon Hill]] al hoe nader aan sy puntestand gekruip, grootliks te danke aan tegniese diskwalifikasies van Schumacher se Benetton in [[Brittanje]] en [[België]]. Schumacher het die laaste resies begin met 'n enkele punt voorsprong en die kampioenskap gewen na hy en Hill in 'n botsing betrokke was wat beide van die jaers se ren beëindig het. In 1995 het Schumacher weer sy titel suksesvol verdedig maar hierdie keer met 'n gemaklike 30 punte voorsprong weereens oor Damon Hill. Saam met sy spanmaat Johnny Herbert, het hy ook gehelp om Benetton hul eerste en enigste vervaardigerskampioenskap te besorg. In sy eerste twee kampioenskapseisoene het Schumacher 17 wedrenne gewen, 21 podiumplekke behaal en tien voorste wegspringplekke behaal. Oor die 31 grands prix in dié tydperk het hy nooit swakker as die vierde plek gekwalifiseer nie. == Die Ferrari-jare == [[Lêer:Michael Schumacher 2002.jpg|duimnael|200px|Schumacher binne die renbaanperk by die [[2002 Verenigde State Grand Prix]].]] In 1996, het Michael 'n [[kontrak]] met [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] onderteken wat op daardie tydstip as 'n waaghalsige skuif gesien is, gegewe Ferrari se droogte aan kampioenskappe (die [[Italië|Italiaanse span]] het op daardie tydstip meer as 'n dekade gelede 'n titel gewen). Na verskeie ontwikkelingsjare het Schumacher die vervaardigerskampioenskap in 1999 vir Ferrari gewen; sy hoop om ook 'n renjaerkampioenskap te wen is egter verydel toe hy by daardie jaar se [[Britse Grand Prix]] verongeluk het en sy been gebreek het, wat veroorsaak het dat hy nie aan ses wedrenne kon deelneem nie. Michael het egter sy verlore glorie herwin toe hy sy derde renjaerkampioenskap in 2000 verower het (Ferrari se eerste sedert [[Jody Scheckter]] in 1979). Tydens die daaropvolgende jaar (2001), het hy [[Alain Prost]] se rekord vir die meeste oorwinnings gebreek en ook sy vierde wêreldkampioenskap ingepalm. In die 2002 seisoen, waarin die Ferrari-span gedomineer het, het hy sy vyfde renjaertitel gewen deur 15 van die 17 wedrenne te wen. In 2003 het hy Fangio se rekord vir die meeste kampioenskappe gebreek in 'n naelbytseisoen (waarna hy voorbladnuus in die poniekoerant ''The Sun'' gehaal het deur sy manewales in 'n hotelkamer en ná hy roekeloos met 'n vurkhyser in die renperk rondgejaag het). Schumacher het 2004 belowend afgeskop en die seisoen geheel en al oorheers deur twaalf van die eerste dertien wedrenne te wen en toe voortgegaan om sy sewende wêreldkampioenskap in 'n loopbaan sonder gelyke by die [[2004 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] (waar hy aan sy eerste wedren deelgeneem het asook sy eerste wedren gewen het) te beklink. Hy het die seisoen dan ook afgesluit met 'n rekord puntestand van 148 punte. == Sy beplande uittrede == [[Lêer:Michael Schumacher.jpg|duimnael|180px|Michael Schumacher (2007)]] Die media het die eerste keer oor Schumacher se uittrede bespiegel nadat hy die wêreldjaerskampioenskap in 2004 gewen het. Hy het dit egter altyd ontken. Ferrari het die vryheid van sy bestuurder beklemtoon en dat hy oor sy eie loopbaan kan besluit. Schumacher wou egter nie die onderwerp bespreek nie, om eerder op die komende wedrenne van die 2006-seisoen te konsentreer. Onder druk van Ferrari-president Luca Cordero di Montezemolo, is Schumacher gedwing om sy besluit voor die [[2006 Italiaanse Grand Prix]] in Monza aan te kondig. Op 10 September 2006, ná sy 90ste Grand Prix-oorwinning, het Schumacher soos ooreengekom op die perskonferensie na die ren in Monza aangekondig dat hy sy loopbaan aan die einde van die seisoen wil beëindig. Ferrari het dit onmiddellik na die einde van die ren om 15:17 in 'n persverklaring berig. As motief het Schumacher gesê dat hy aan die een kant steeds die nodige energie en motivering in homself ontdek om op 'n vlak te jaag wat hy kan aanvaar, maar hy kan dit nie vir die volgende paar jaar met sekerheid aanneem nie. Aan die ander kant, nadat Ferrari [[Kimi Räikkönen]] onderteken het, wou hy nie die loopbaan van sy huidige spanmaat [[Felipe Massa]] vernietig nie.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.motorsport-total.com/f1/news/2006/09/Schumachers_volles_Statement_zum_Ruecktritt_06091021.html |titel=Schumachers volles Statement zum Rücktritt |work=Motorsport-Total.com |date=2006-09-10 |access-date=2016-03-06}}</ref> Reeds in September het die verklaarde “Schumacher-aanhanger”, [[WilliamsF1|Williams]]-spanbaas Frank Williams, gesê hy kan die besluit van die Duitse renjaer absoluut verstaan. As hy homself in sy skoene plaas, en besef hoeveel hoëspoedongelukke hy al gehad en oorleef het, is dit die regte tyd om uit te tree. Schumacher het sy [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|laaste Formule 1-ren vir Ferrari]] op 22 Oktober 2006 in [[Autódromo José Carlos Pace|São Paulo]] in die vierde plek voltooi. Selfs voor die publikasie van sy kort biografie, wat hy gemagtig het, is nuwe of gedetailleerde motiewe vir sy uittrede vooraf in die pers aangehaal, Schumacher noem gesondheidsprobleme wat hy veral in die 2005-seisoen gehad het. Langer oefening het net gepaard gegaan met verhoogde pyn in sy nek en arms, wat toetsing in die motor vir hom ondraaglik gemaak het. Dit het hom egter nie tydens wedrenne gehinder nie. Hy het self die pyn toegeskryf aan die slytasie wat na meer as 20 jaar se motorsport verwag kon word. Dit was ook 'n teken vir hom om aktiewe wedrenne te staak.<ref>{{de}} ''Motorsport aktuell'', 9, 16 en 23 November 2006</ref><ref>{{de}} Michael Schumacher, Sabine Kehm, Michel Comte: ''Michael Schumacher. Die offizielle und autorisierte Inside Story zum Karriere-Ende'', Süddeutsche Zeitung / Bibliothek 2006</ref> == Omstredenheid == [[Lêer:Michael Schumacher Ferrari 2004.jpg|duimnael|200px|Schumacher by Indianapolis in 2004]] Sedert die dood van [[Ayrton Senna]] in 1994 is Schumacher ooraloor beskou as die vinnigste F1-jaer en die mees dominante jaer van sy era. Schumacher se taktiek op die baan (veral in sy vroeë loopbaan) het egter ook baie kritiek uitgelok en hy is daarvan beskuldig dat hy doelbewus in teenstanders vasgejaag het wanneer die kampioenskap van 'n enkele wedren afgehang het. In 1997 het hy in die beslissende wedren om die kampioenskap met sy mededinger [[Jacques Villeneuve]] gebots. Schumacher moes egter prysgee, terwyl Villeneuve as wêreldkampioen gekroon is. Die FIA ​​het beslis Schumacher het doelbewus opgetree en hom van sy onderwêreldtitel gestroop. Gedurende Schumacher se jare by Ferrari was daar verskeie bohaaie oor sogenaamde spanbevele binne die span, waarin een bestuurder beveel is om die ander verby te laat. Alhoewel spanbevele destyds toegelaat is, was hierdie maatreëls nie gewild nie. Nietemin, in die [[2002 Oostenrykse Grand Prix]] is [[Rubens Barrichello]] 100 meter voor die eindstreep deur spanmaat Michael Schumacher ingehaal. Later in 2002 het die Duitser stadiger gery net voor die eindpunt van die [[2002 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]], sodat Barrichello daardie wedren as geskenk van hom ontvang het. == Persoonlik == Schumacher is met Corinna (née Betsch) in Augustus 1995 getroud; hulle het twee kinders: 'n dogter Gina-Maria (gebore 1997) en 'n seun [[Mick Schumacher|Mick]] (gebore 1999), en het in Vufflens-le-Château in [[Switserland]] naby die [[Meer van Genève|Geneefse meer]] gewoon. Michael se jongste broer [[Ralf Schumacher|Ralf]] wat ses jaar jonger as hy is, was ook 'n F1-renjaer. Michael se belangstellings van die baan af is [[sokker]], [[tennis]], [[swem]] en [[ski]]. == Ski-ongeluk == Op 29 Desember 2013 het Schumacher met sy 14-jarige seun Mick by Dent de Burgin, Meribel in die Franse Alpe gaan ski. Terwyl hy by die sneeuhelling afgeski het, het hy geval en 'n rots getref met sy kop; hy doen erge kopbeserings op ten spyte daarvan dat hy 'n ski-helm gedra het. Volgens sy dokters, sou Schumacher waarskynlik gesterf het as hy nie 'n valhelm gedra het nie.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/111982 |title=Helmet protected Schumacher in skiing accident |last=Noble |first=Jonathan |date=30 Desember 2013 |work=Autosport |publisher=Haymarket Publishing |archive-url=https://web.archive.org/web/20170812133111/http://www.autosport.com/news/report.php/id/111982 |archive-date=12 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Schumacher is in 'n medies-geïnduseerde koma geplaas omrede hy aan so 'n ernstige traumatiese breinbesering gelei het. Teen middel-Junie is hy verskuif van intensiewe sorg na 'n rehabilitasievleuel.<ref name=Mirror20140613>{{en}} {{cite web |url=http://www.mirror.co.uk/news/world-news/michael-schumacher-moved-intensive-care-3686907 |title=Michael Schumacher moved from intensive care to rehab ward |first1=Don |last1=Mackay |first2=Steve |last2=Robson |publisher=Mirror.co.uk |date=13 Junie 2014}}</ref> Op 16 Junie 2014 het Schumacher weer sy [[bewussyn]] herwin, en is later ontslaan uit die Grenoble Hospitaal na die University Hospital in Lausanne, Switserland, waar hy uitgebreide rehabilitasie ondergaan het.<ref name="outofcoma">{{en}}{{cite news |title=F1 legend Michael Schumacher 'out of coma' |url=http://www.bbc.com/news/world-europe-27868787 |date=16 Junie 2014 |work=BBC |archive-url=https://web.archive.org/web/20191210131314/https://www.bbc.com/news/world-europe-27868787 |archive-date=10 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy is op 9 September 2014 uit die hospitaal ontslaan om na sy Switserse woning terug te keer vir verdere rehabilitasie.<ref>{{nl}} {{cite web |url=http://www.nrc.nl/nieuws/2014/09/09/michael-schumacher-verlaat-ziekenhuis-nog-een-moeilijke-weg-te-gaan/ |title=Michael Schumacher verlaat ziekenhuis, 'zware weg te gaan'|date= 9 September 2019}}</ref> Sedertdien het die familie geen inligting oor sy gesondheid bekend gemaak nie, maar op 19 September 2016 het ’n prokureur van die gesin aangekondig dat Schumacher nie onafhanklik kan loop of staan ​​nie. Geen verdere besonderhede is gegee nie.<ref>{{nl}} {{cite web |url=http://nos.nl/artikel/2133237-advocaat-onthult-schumacher-kan-niet-lopen.html |title=Advocaat onthult: Schumacher kan niet lopen|date=19 September 2016}}</ref> Op 11 September 2019 het Schumacher mediese behandeling (stamseloorplanting) in Parys ondergaan.<ref>{{nl}} {{cite web |url=https://www.gptoday.net/nl/nieuws/f1/250645/michael-schumacher-ondergaat-stamceltransplantatie-in-parijs |title=Michael Schumacher ondergaat stamseltransplantatie in Parijs'|publisher=GP Today.net|date=10 September 2019|author=Smit, Bjorn}}</ref> [[Lêer:Michael Schumacher win 2004.jpg|duimnael|200px|Schumacher vier sy oorwinning na die [[2004 Verenigde State Grand Prix]]]] == F1-loopbaanstatistiek == Na die [[Brasiliaanse Grand Prix]] van ([[24 Oktober]], [[2004]]) * Wêreldkampioen: [[1994]], [[1995]], [[2000 Formule Een-seisoen|2000]], [[2001 Formule Een-seisoen|2001]], [[2002 Formule Een-seisoen|2002]], [[2003 Formule Een-seisoen|2003]], [[2004 Formule Een-seisoen|2004]] * Grand prix wegspringe: 213 * Voorste wegspringposisies: 68 * Vinnigste rondtes: 77 * Oorwinnings: 91 * Podiums: 155 * Punte: 1,518 * Eerste Grand Prix: [[Belgiese Grand Prix|België]] [[1991]] * Eerste podium: [[Meksikaanse Grand Prix]] [[1992]] * Eerste oorwinning: [[Belgiese Grand Prix|België]] [[1992]] * Eerste voorste wegspringposisie: [[Monaco Grand Prix|Monaco]] [[1994]] == F1-rekords == Na die [[2012 Maleisiese Grand Prix]]: * Meeste kampioenskaptitels: 7 * Meeste vinnigste rondtes: 77 * Meeste oorwinnings: 91 * Meeste oorwinnings in 'n seisoen: 13 * Meeste oorwinnings vir dieselfde span: 72 (Ferrari) * Meeste podiumplekke: 155 * Meeste podiumplekke in 'n seisoen: 17 * Meeste podiumplekke vir dieselfde span: 114 (Ferrari) * Meeste voorste wegspringposisies: 68 * Meeste voorste wegspringposisies vir dieselfde span: 58 (Ferrari) * Meeste tweede plekke: 43 * Meeste kampioenskapspunte: 1&nbsp;518 * Meeste punte in 'n seisoen: 148 * Langste tydsduur tussen eerste en laaste oorwinning (14 jaar, 2 maande) == Seisoen-vir-seisoen uitslae == Tot die [[2012 Brasiliaanse Grand Prix]] * 1991 - geen oorwinnings, 4 punte, eindig 13de * 1992 - 1 oorwinning, 53 punte, eindig 3de * 1993 - 1 oorwinning, 42 punte, eindig 4de * 1994 - 8 oorwinnings, 92 punte, '''Wêreldkampioen''' * 1995 - 9 oorwinnings, 102 punte, '''Wêreldkampioen''' * 1996 - 3 oorwinnings, 59 punte, eindig 3de * 1997 - 5 oorwinnings, 78 punte, eindig 2de (''gediskwalifiseer'') * 1998 - 6 oorwinnings, 86 punte, eindig 2de * 1999 - 2 oorwinnings, 44 punte, eindig 5de * 2000 - 9 oorwinnings, 108 punte, '''Wêreldkampioen''' * 2001 - 9 oorwinnings, 123 punte, '''Wêreldkampioen''' * 2002 - 11 oorwinnings, 144 punte, '''Wêreldkampioen''' * 2003 - 6 oorwinnings, 93 punte, '''Wêreldkampioen''' * 2004 - 13 oorwinnings, 148 punte, '''Wêreldkampioen''' * 2005 - 1 oorwinning, 62 punte, eindig 3de * 2006 - 7 oorwinnings, 121 punte, eindig 2de * 2010 - geen oorwinnings, 72 punte, eindig 9de * 2011 - geen oorwinnings, 76 punte, eindig 8ste * 2012 - geen oorwinnings, 49 punte, eindig 13de == Volledige Formule Een-uitslae == * Sleutel: Renne in '''vetdruk''' dui voorwegspronge aan; renne in ''skuinsdruk'' dui vinnigste rondte aan. === 1992-2006 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" ! Jaar ! Span ! Onderstel ! Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 ! Plek ! Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" |rowspan=2|[[1992 Formule Een-seisoen|1992]] !rowspan=2|[[Benetton Formula|Camel<br/>Benetton Ford]] ![[Benetton Formula|Benetton]] B191B !rowspan=2 |[[Ford Motormaatskappy|Ford]] HB 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#DFFFDF"|[[1992 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F"|[[1992 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFDF9F"|[[1992 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|3}} |colspan=15| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F"|'''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F"|'''53''' |- ![[Benetton Formula|Benetton]] B192 |colspan=3| |style="background:#DFDFDF"|[[1992 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF"|[[1992 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF"|[[1992 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFDFDF"|[[1992 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF"|[[1992 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF"|[[1992 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFDF9F"|[[1992 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF"|[[1992 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF"|''[[1992 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFDF9F"|[[1992 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF"|[[1992 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF"|[[1992 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF"|''[[1992 Australiese Grand Prix|AUS]]''<br />{{small|2}} |colspan=2| |- |[[1993 Formule Een-seisoen|1993]] ![[Benetton Formula|Camel<br/>Benetton Ford]] ![[Benetton Formula|Benetton]] B193 ![[Ford Motor Company|Ford]] HB 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF"|[[1993 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F"|''[[1993 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF"|[[1993 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF"|[[1993 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFDF9F"|''[[1993 Spaanse Grand Prix|SPA]]''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF"|[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF"|''[[1993 Kanadese Grand Prix|KAN]]''<br />{{small|2}} |style="background:#FFDF9F"|''[[1993 Franse Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF"|[[1993 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFDFDF"|''[[1993 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF"|[[1993 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF"|[[1993 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF"|[[1993 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF"|[[1993 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF"|[[1993 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF"|[[1993 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} |colspan=2| !4de !52 |- |[[1994 Formule Een-seisoen|1994]] ![[Benetton Formula|Mild Seven<br/>Benetton Ford]] ![[Benetton Formula|Benetton]] B194 ![[Ford Motormaatskappy|Ford]] Zetec-R 3.5 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#FFFFBF"|''[[1994 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|''[[1994 Pasifiese Grand Prix|PAC]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|[[1994 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[1994 Monaco Grand Prix|MON]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF"|'''''[[1994 Spaanse Grand Prix|SPA]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[1994 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|[[1994 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|1}} |style="background:#000; color:#fff"|[[1994 Britse Grand Prix|<span style="color:white">GBR</span>]]<br />{{small|DSQ}} |style="background:#EFCFFF"|[[1994 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[1994 Hongaarse Grand Prix|HON]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#000; color:#fff"|[[1994 Belgiese Grand Prix|<span style="color:white">BEL</span>]]<br />{{small|DSQ}} ||[[1994 Italiaanse Grand Prix|ITA]] ||[[1994 Portugese Grand Prix|POR]] |style="background:#FFFFBF"|'''''[[1994 Europese Grand Prix|EUR]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF"|'''[[1994 Japannese Grand Prix|JPN]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF"|''[[1994 Australiese Grand Prix|AUS]]''<br />{{small|Ret}} |colspan=2| |style="background:#FFFFBF"|'''1ste''' |style="background:#FFFFBF"|'''92''' |- |[[1995 Formule Een-seisoen|1995]] ![[Benetton Formula|Mild Seven<br/>Benetton Ford]] ![[Benetton Formula|Benetton]] B195 ![[Renault F1|Renault]] RS7 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#FFFFBF"|''[[1995 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFDF9F"|''[[1995 Argentynse Grand Prix|ARG]]''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF"|'''[[1995 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[1995 Spaanse Grand Prix|SPA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|[[1995 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF"|'''''[[1995 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''''<br />{{small|5}} |style="background:#FFFFBF"|''[[1995 Franse Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF"|[[1995 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF"|''[[1995 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br />{{small|1}} |style="background:#CFCFFF"|[[1995 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|11^†}} |style="background:#FFFFBF"|[[1995 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF"|[[1995 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF"|[[1995 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF"|''[[1995 Europese Grand Prix|EUR]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|''[[1995 Pasifiese Grand Prix|PAC]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[1995 Japannese Grand Prix|JPN]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF"|[[1995 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} | |style="background:#FFFFBF"|'''1ste''' |style="background:#FFFFBF"|'''102''' |- |[[1996 Formule Een-seisoen|1996]] !nowrap|[[Scuderia Ferrari]] <!-- S.p.A. --> !nowrap|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] F310 !nowrap|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 046 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#EFCFFF"|[[1996 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F"|[[1996 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF"|[[1996 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF"|[[1996 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFDFDF"|'''[[1996 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF"|'''[[1996 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF"|''[[1996 Spaanse Grand Prix|SPA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF"|[[1996 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#fff"|'''[[1996 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|DNS}} |style="background:#EFCFFF"|[[1996 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF"|[[1996 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|4}} |style="background:#CFCFFF"|'''[[1996 Hongaarse Grand Prix|HON]]'''<br />{{small|9^†}} |style="background:#FFFFBF"|[[1996 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|''[[1996 Italiaanse Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFDF9F"|[[1996 Portugese Grand Prix|POR]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFDFDF"|[[1996 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|2}} |colspan=2| |style="background:#FFDF9F"|'''3de''' |style="background:#FFDF9F"|'''59''' |- |[[1997 Formule Een-seisoen|1997]] ![[Scuderia Ferrari]] Marlboro ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] F310B ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 046/2 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#DFDFDF"|[[1997 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF"|[[1997 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#EFCFFF"|[[1997 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF"|[[1997 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF"|''[[1997 Monaco Grand Prix|MON]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF"|[[1997 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|4}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[1997 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[1997 Franse Grand Prix|FRA]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF"|''[[1997 Britse Grand Prix|GBR]]''<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF"|[[1997 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF"|'''[[1997 Hongaarse Grand Prix|HON]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#FFFFBF"|[[1997 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF"|[[1997 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF"|[[1997 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF"|[[1997 Luxemburgse Grand Prix|LUX]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF"|[[1997 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF"|[[1997 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|Ret}} | |style="background:#000; color:white"|DSQ‡ |style="background:#000; color:white"|78 |- |[[1998 Formule Een-seisoen|1998]] ![[Scuderia Ferrari]] Marlboro ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] F300 ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 047 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#EFCFFF"|[[1998 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F"|[[1998 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFFFBF"|[[1998 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF"|''[[1998 San Marino Grand Prix|SMR]]''<br />{{small|2}} |style="background:#FFDF9F"|[[1998 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|3}} |style="background:#CFCFFF"|[[1998 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|10}} |style="background:#FFFFBF"|''[[1998 Kanadese Grand Prix|KAN]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|[[1998 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|''[[1998 Britse Grand Prix|GBR]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFDF9F"|[[1998 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF"|[[1998 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|5}} |style="background:#FFFFBF"|''[[1998 Hongaarse Grand Prix|HON]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF"|''[[1998 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[1998 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF"|'''[[1998 Luxemburgse Grand Prix|LUX]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF"|'''''[[1998 Japannese Grand Prix|JPN]]'''''<br />{{small|Ret}} |colspan=2| |style="background:#DFDFDF"|'''2de''' |style="background:#DFDFDF"|'''86''' |- |[[1999 Formule Een-seisoen|1999]] ![[Scuderia Ferrari]] Marlboro ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] F399 ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 048 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#CFCFFF"|''[[1999 Australiese Grand Prix|AUS]]''<br />{{small|8}} |style="background:#DFDFDF"|[[1999 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF"|''[[1999 San Marino Grand Prix|SMR]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|[[1999 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFDF9F"|''[[1999 Spaanse Grand Prix|SPA]]''<br />{{small|3}} |style="background:#EFCFFF"|'''[[1999 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF"|[[1999 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|5}} |style="background:#fff"|[[1999 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|DNS}}<!-- crashed --> ||[[1999 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<!-- Schumacher is beseer (gebreekte been) --> ||[[1999 Duitse Grand Prix|DUI]] ||[[1999 Hongaarse Grand Prix|HON]] ||[[1999 Belgiese Grand Prix|BEL]] ||[[1999 Italiaanse Grand Prix|ITA]] ||[[1999 Europese Grand Prix|EUR]] |style="background:#DFDFDF"|'''''[[1999 Maleisiese Grand Prix|MAL]]'''''<br />{{small|2}} |style="background:#DFDFDF"|'''''[[1999 Japannese Grand Prix|JPN]]'''''<br />{{small|2}} |colspan=2| !5de !44 |- |[[2000 Formule Een-seisoen|2000]] ![[Scuderia Ferrari]] Marlboro ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] F1-2000 ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 049 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#FFFFBF"|[[2000 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|''[[2000 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|[[2000 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFDF9F"|[[2000 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF"|'''[[2000 Spaanse Grand Prix|SPA]]'''<br />{{small|5}} |style="background:#FFFFBF"|''[[2000 Europese Grand Prix|EUR]]''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF"|'''[[2000 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[2000 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF"|'''[[2000 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF"|[[2000 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF"|[[2000 Duitse Grand Prix|Dui]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF"|'''[[2000 Hongaarse Grand Prix|HON]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#DFDFDF"|[[2000 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[2000 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[2000 Verenigde State Grand Prix|VSA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[2000 Japannese Grand Prix|JPN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[2000 Maleisiese Grand Prix|MAL]]'''<br />{{small|1}} | |style="background:#FFFFBF"|'''1ste''' |style="background:#FFFFBF"|'''108''' |- |[[2001 Formule Een-seisoen|2001]] ![[Scuderia Ferrari]] Marlboro ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] F2001 ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 050 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#FFFFBF"|'''''[[2001 Australiese Grand Prix|AUS]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[2001 Maleisiese Grand Prix|MAL]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF"|'''[[2001 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF"|[[2001 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[2001 Spaanse Grand Prix|SPA]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF"|'''[[2001 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF"|[[2001 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF"|'''[[2001 Kanadese Grand Prix|KAN]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[2001 Europese Grand Prix|EUR]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|[[2001 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF"|'''[[2001 Britse Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF"|[[2001 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[2001 Hongaarse Grand Prix|HON]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|''[[2001 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF"|[[2001 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFDFDF"|'''[[2001 Verenigde State Grand Prix|VSA]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[2001 Japannese Grand Prix|JPN]]'''<br />{{small|1}} | |style="background:#FFFFBF"|'''1ste''' |style="background:#FFFFBF"|'''123''' |- |rowspan=2| [[2002 Formule Een-seisoen|2002]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari]] Marlboro ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] F2001B ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 050 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#FFFFBF"|[[2002 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFDF9F"|'''[[2002 Maleisiese Grand Prix|MAL]]'''<br />{{small|3}} |colspan=16| |rowspan=2 style="background:#FFFFBF"|'''1ste''' |rowspan=2 style="background:#FFFFBF"|'''144''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] F2002 ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 051 3.0 [[V-enjin|V10]] |colspan=2| |style="background:#FFFFBF"|[[2002 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[2002 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[2002 Spaanse Grand Prix|SPA]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|''[[2002 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF"|[[2002 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF"|[[2002 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF"|''[[2002 Europese Grand Prix|EUR]]''<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF"|[[2002 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|[[2002 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[2002 Duitse Grand Prix|DUI]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF"|''[[2002 Hongaarse Grand Prix|HON]]''<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[2002 Belgiese Grand Prix|BEL]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF"|[[2002 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFDFDF"|'''[[2002 Verenigde State Grand Prix|VSA]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[2002 Japannese Grand Prix|JPN]]'''''<br />{{small|1}} |colspan=3| |- |rowspan=2| [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari]] Marlboro ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] F2002 ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 051 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#DFFFDF"|'''[[2003 Australiese Grand Prix|AUS]]'''<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF"|''[[2003 Maleisiese Grand Prix|MAL]]''<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF"|[[2003 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[2003 San Marino Grand Prix|SMR]]'''''<br />{{small|1}} |colspan=14| |rowspan=2 style="background:#FFFFBF"|'''1ste''' |rowspan=2 style="background:#FFFFBF"|'''93''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] F2003-GA ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 052 3.0 [[V-enjin|V10]] |colspan=4| |style="background:#FFFFBF"|'''[[2003 Spaanse Grand Prix|SPA]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[2003 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#FFDF9F"|[[2003 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|3}} |style="background:#FFFFBF"|[[2003 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF"|[[2003 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#FFDF9F"|[[2003 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF"|[[2003 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF"|[[2003 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF"|[[2003 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|8}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[2003 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|''[[2003 Verenigde State Grand Prix|VSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF"|[[2003 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|8}} |colspan=2| |- |[[2004 Formule Een-seisoen|2004]] ![[Scuderia Ferrari]] Marlboro ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] F2004 ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 053 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#FFFFBF"|'''''[[2004 Australiese Grand Prix|AUS]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[2004 Maleisiese Grand Prix|MAL]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[2004 Bahreinse Grand Prix|BHR]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|''[[2004 San Marino Grand Prix|SMR]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[2004 Spaanse Grand Prix|SPA]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF"|''[[2004 Monaco Grand Prix|MON]]''<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[2004 Europese Grand Prix|EUR]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|[[2004 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|[[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|''[[2004 Franse Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|''[[2004 Britse Grand Prix|GBR]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[2004 Duitse Grand Prix|DUI]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[2004 Hongaarse Grand Prix|HON]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF"|[[2004 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFDFDF"|[[2004 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}} |style="background:#CFCFFF"|''[[2004 Chinese Grand Prix|CHN]]''<br />{{small|12}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[2004 Japannese Grand Prix|JPN]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF"|[[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|7}} |style="background:#FFFFBF"|'''1ste''' |style="background:#FFFFBF"|'''148''' |- |rowspan=2| [[2005 Formule Een-seisoen|2005]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari]] Marlboro ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] F2004M ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 053 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#EFCFFF"|[[2005 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF"|[[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|7}} |colspan=16| |rowspan=2 style="background:#FFDF9F"|'''3de''' |rowspan=2 style="background:#FFDF9F"|'''62''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] F2005 ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 055 3.0 [[V-enjin|V10]] | |style="background:#EFCFFF"|[[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF"|''[[2005 San Marino Grand Prix|SMR]]''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF"|[[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF"|''[[2005 Monaco Grand Prix|MON]]''<br />{{small|7}} |style="background:#DFFFDF"|[[2005 Europese Grand Prix|EUR]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFDFDF"|[[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF"|''[[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]]''<br />{{small|1}} |style="background:#FFDF9F"|[[2005 Franse Grand Prix|FRA]]<br />{{small|3}} |style="background:#DFFFDF"|[[2005 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}} |style="background:#DFFFDF"|[[2005 Duitse Grand Prix|DUI]]<br />{{small|5}} |style="background:#DFDFDF"|'''[[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#EFCFFF"|[[2005 Turkse Grand Prix|TUR]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF"|[[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|10}} |style="background:#EFCFFF"|[[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF"|[[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}} |style="background:#DFFFDF"|[[2005 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|7}} |style="background:#EFCFFF"|[[2005 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|Ret}} |- |[[2006 Formule Een-seisoen|2006]] ![[Scuderia Ferrari]] Marlboro ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 248 F1 ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 056 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#DFDFDF"|'''[[2006 Bahreinse Grand Prix|BHR]]'''<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF"|[[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br />{{small|6}} |style="background:#EFCFFF"|[[2006 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF"|'''[[2006 San Marino Grand Prix|SMR]]'''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|''[[2006 Europese Grand Prix|EUR]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFDFDF"|[[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFFFDF"|''[[2006 Monaco Grand Prix|MON]]''<br />{{small|5}} |style="background:#DFDFDF"|[[2006 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{small|2}} |style="background:#DFDFDF"|[[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{small|2}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|'''''[[2006 Franse Grand Prix|FRA]]'''''<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|''[[2006 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br />{{small|1}} |style="background:#DFFFDF"|[[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{small|8^†}} |style="background:#FFDF9F"|''[[2006 Turkse Grand Prix|TUR]]''<br />{{small|3}} |style="background:#FFFFBF"|[[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br />{{small|1}} |style="background:#FFFFBF"|[[2006 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{small|1}} |style="background:#EFCFFF"|[[2006 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF"|''[[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|4}} |style="background:#DFDFDF"|'''2de''' |style="background:#DFDFDF"|'''121''' |- |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * [http://www.michael-schumacher.de/ Amptelike werf] * [http://f1.racing-live.com/en/season/2004drivers/cv_mschumacher.shtml/ F1-Live biografie] * [http://www.mschumacher.com/ Nie amptelike ondersteunerswerf] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Schumacher, Michael}} [[Kategorie:Duitse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]] [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Lewende mense]] h2a48zarkawagyotu1bwkiosbmwuxkr 0 9180 2918191 2878888 2026-07-18T18:36:50Z Oesjaar 7467 /* Verspreiding en vervaardiging */ Skakel 2918191 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die [[element]] titaan. Vir ander betekenisse van die naam, sien [[Titaan (dubbelsinnig)]].'' {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" style="margin-left: 0.5em" | colspan="2" cellspacing="0" cellpadding="2" | {| align="center" border="0" | colspan="2" align="center" |[[skandium]] – '''titaan''' – [[vanadium]] |- | rowspan="3" valign="center" | '''Ti'''<br />[[Sirkonium|Zr]]&nbsp;&nbsp;<br />&nbsp;<br />&nbsp; | [[Lêer:Ti-TableImage.svg|250px|Titaan in die periodieke tabel]]<br /><div align="right"><small>[[Periodieke tabel|Volledige tabel]]</small></div> |} |- ! colspan="2" align=center bgcolor="#ffc0c0" | '''{{kleur|black|Algemeen}}''' |- | [[Lys van elemente volgens naam|Naam]], [[Lys van elemente volgens simbool|Simbool]], [[Lys van elemente volgens getal|Getal]] | Titanium, Ti, 22 |- | [[Chemiese reeks]] | [[oorgangsmetale]] |- | [[periodieke tabel groep|Groep]], [[periodieke tabel periode|Periode]], [[periodieke tabel blok|Blok]] | [[groep 4 element|4]], [[periode 4 element|4]] , [[d-blok|s]] |- | [[Digtheid]], [[Mohs se hardheidskaal|Hardheid]] | 4507 [[kilogram per kubieke meter|kg/m³]], 6 |- | [[kleur|Voorkoms]] | align="center" | silwermetaalkleur<br />[[Lêer:Titan-crystal_bar.JPG|125px|]] |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="#ffc0c0" | '''{{kleur|black|Atoomeienskappe}}''' |- | [[Atoomgewig]] | 47.867 [[Atoommassaeenhede|ame]] |- | [[Atoomradius]] (bereken) | 140 (176) [[picometer|pm]] |- | [[Kovalente radius]] | 136 pm |- | [[Elektronkonfigurasie]] | <nowiki>[</nowiki>[[Argon|Ar]]<nowiki>]</nowiki>3d² 4s² |- | [[elektron|e⁻]] e per [[energievlak]] | 2, 8, 10, 2 |- | [[Oksidasietoestand]]e ([[oksied]]) | 4 ([[Amfiproties#Amfiproties_en_amfoteries|amfoteries]]) |- | [[Kristalstruktuur]] | Heksagonaal |- {{Elementboks Strukturbericht|A3}} |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="#ffc0c0" | '''{{kleur|black|Fisiese eienskappe}}''' |- | [[Toestand van materie]] | Vastestof |- | [[Smeltpunt]] | 1941 [[Kelvin|K]] (1668 °[[Celsius|C]]) |- | [[Kookpunt]] | 3560 K (3287 °C) |- | [[Molêre volume]] | 10.64 [[wetenskaplike notasie|×]]10^-6 [[kubieke meter per mol|m³/mol]] |- | [[Verdampingswarmte]] | 421 [[kilojoule per mol|kJ/mol]] |- | [[Smeltingswarmte]] | 15.45 kJ/mol |- | [[Dampdruk]] | 0.49 [[Pascal (eenheid)|Pa]] teen 1933 K |- | [[Spoed van klank]] | 4140 [[meter per sekonde|m/s]] teen 293.15 K |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="#ffc0c0" | '''{{kleur|black|Diverse}}''' |- | [[Elektronegatiwiteit]] | 1.54 ([[Pauling skaal]]) |- | [[Spesifieke warmtekapasiteit]] | 520 [[joule per kilogram-kelvin|J/(kg*K)]] |- | [[Elektriese geleidingsvermoë]] | 2.34 10⁶/(m·[[ohm]]) |- | [[Termiese geleidingsvermoë]] | 21.9 [[watt per meter-kelvin|W/(m*K)]] |- | 1^ste [[ionisasiepotensiaal]] | 658.8 kJ/mol |- | 2^de ionisasiepotensiaal | 1309.8 kJ/mol |- | 3^de ionisasiepotensiaal | 2652.5 kJ/mol |- | 4^de ionisasiepotensiaal | 4174.6 kJ/mol |- | 5^de ionisasiepotensiaal | 9581 kJ/mol |- | 6^de ionisasiepotensiaal | 11533 kJ/mol |- | 7^de ionisasiepotensiaal | 13590 kJ/mol |- | 8^ste ionisasiepotensiaal | 16440 kJ/mol |- | 9^de ionisasiepotensiaal | 18530 kJ/mol |- | 10^de ionisasiepotensiaal | 20833 kJ/mol |- ! colspan="2" align="center" bgcolor="#ffc0c0" | '''{{kleur|black|Mees stabiele isotope}}''' |- | colspan="2" | {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" width="100%" ! [[Isotoop|iso]] ! [[Natuurlike verspreiding|NV]] ! [[Halfleeftyd]] ! [[Vervalmodus|VM]] ! [[Vervalenergie|VE]] [[mega|M]][[elektronvolt|eV]]<br /> [nie SI] ! [[Vervalproduk|VP]] |- | [[Titaan-44|⁴⁴Ti]] | [[sintetiese radio-isotoop|sin.]] | 63 y | [[elektronvangs|ε]] | 0.268 | ⁴⁴[[skandium|Sc]] |- | [[Titaan-46|⁴⁶Ti]] | 8.0% | colspan="4" | Ti is [[stabiele isotoop|stabiel]] met 24 [[neutron]]e |- | [[Titaan-47|⁴⁷Ti]] | 7.3% | colspan="4" | Ti is [[stabiele isotoop|stabiel]] met 25 [[neutron]]e |- | ⁴⁸Ti | '''73.8%''' | colspan="4" | Ti is stabiel met 26 neutrone |- | ⁴⁹Ti | 5.5% | colspan="4" | Ti is stabiel met 27 neutrone |- | ⁵⁰Ti | 5.4% | colspan="4" | Ti is stabiel met 28 neutrone |} |- ! colspan="2" style="text-align:center; background:#FFC0C0; color:green; font-size:0.93em;" | [[SI]] eenhede & [[standaard temperatuur en druk|STD]] word gebruik tensy anders vermeld. |} '''Titaan''' is 'n [[chemiese element]] in die [[periodieke tabel]] met die simbool '''Ti''' en [[atoomgetal]] 22. Dit is 'n sterk, ligte, blink, korrosiebestande [[oorgangsmetaal]] (Dit is ook bestand teen seewater en [[chloor]]) en het 'n [[silwer (kleur)|silwerige metaalkleur]]. Titaan word gebruik in sterk liggewig [[legering]]s (veral saam met yster en aluminium) en sy verbinding wat die meeste voorkom, [[titaandioksied]], word in wit pigmente gebruik. Hierdie element kom voor in 'n groot aantal [[mineraal|minerale]] met [[rutiel]] en [[ilmeniet]] as die hoofbronne wat wyd oor die [[aarde]] versprei is. Daar bestaan twee [[allotroop|allotropiese]] vorme en vyf isotope van hierdie element wat natuurlik voorkom; Ti-46 tot by Ti-50 met Ti-48 wat die meeste [[natuurlike verspreiding|voorkom]] (73.8%). Een van Titaan se uitstaande kenmerke is dat dit net so sterk soos [[staal]] is maar die helfte soveel weeg. Titaan se chemiese- en fisiese eienskappe is soortgelyk aan [[sirkonium]]. == Kenmerkende eienskappe == [[Lêer:Ti covered watches.jpg|duimnael|links|130px|'n Horlosie met 'n titaanomhulsel]] Titaan is goed bekend vir sy uitstaande korrosieweerstand (bykans net so goed as [[platinum]]), en kan chemiese aanslag deur [[suur|sure]], vogtige [[chloor]]gas en soutoplossings weerstaan. Suiwer titaan is nie in water [[oplosbaarheid|oplosbaar]] nie maar is oplosbaar in gekonsentreerde sure. Titaan is 'n [[metaal]]agtige [[element]] wat ook bekend is vir sy hoë sterkte-tot-gewigverhouding. Dit is 'n sterk, ligte metaal met 'n lae [[digtheid]] (40% die digtheid van staal) wat in suiwer vorm baie [[smeebaar]] is (veral in 'n [[suurstof]]vrye omgewing), dit is maklik bewerkbaar en het 'n glansende metaalwit [[kleur]]. Die relatiewe hoë [[smeltpunt]] van hierdie element maak dit nuttig as 'n vuurvaste metaal. Titaan is net so sterk as staal, maar is 45% ligter; dit is 60% swaarder as [[aluminium]] maar tweemaal sterker. Hierdie eienskappe maak titaan bestand teen die gewone soorte metaalvermoeidheid. Die metaal vorm 'n passiewe, beskermende [[oksied]]laag (wat aanleiding gee tot sy korrosieweerstand) wanneer dit blootgestel word aan hoë temperature in die teenwoordigheid van lug maar teen kamertemperature bly dit vlekvry. Die metaal wat brand as dit in lug bo 610°C of hoër verhit word (met die gepaardgaande vorming van titaandioksied) is een van die min elemente wat in suiwer [[stikstof]]gas brand (brand teen 800°C en vorm [[titaannitried]]. <!-- let wel baie bronne sê dat dit die enigste element is wat in stikstof brand--> Titaan bied weerstand teen verdunde [[swaelsuur|swael-]] en [[soutsuur]], asook teen [[chloor]]gas, [[chloried]]mengsels en die meeste [[organiese suur|organiese sure]]. Dit is [[paramagneties]] (swak aantrekkingskrag tot [[Magnetisme|magnete]]) en het 'n baie lae [[elektriese geleidingsvermoë|elektriese-]] en [[termiese geleidingsvermoë]]. Eksperimente het getoon dat natuurlike titaan uiters [[radio-aktief]] word nadat dit met deuterone gebombardeer word met die uitstraling van hoofsaaklik [[positron]]e en harde [[Gammastraal|gammastrale]]. Die metaal is 'n dimorfiese [[allotropie|allotroop]] waar die heksagonale vorm baie stadig na die kubiese beta vorm omskakel teen ongeveer 880 °C. Wanneer die metaal rooiwarm word reageer dit met suurstof en wanneer dit 'n temperatuur van 550°C bereik verbind dit ook met [[chloor]]. Die metaal reageer ook met ander [[halogeen|halogene]] en absorbeer [[waterstof]]. == Gebruike == Bykans 95% titaan word in die vorm van titaandioksed ((Ti[[suurstof|O]]₂) verbruik, dit is 'n intense wit permanente [[pigment]] met goeie dekvermoë in [[verf|verwe]], [[papier]] en [[plastiek]]e. Verwe wat titaandioksed bevat is uitstekende weerkaatsers van [[infrarooi]]straling en word daarom deur baie [[sterrekunde|sterrewagte]] as buitemuurse verf gebruik. Dit word ook as 'n versterkende aanvulling in papier, [[sement]] en sierstene gebruik. Titaan word in [[vliegtuie]], pantserbekleding, [[vloot]]skepe, [[ruimtetuig|ruimtetuie]] en [[missiele]] gebruik vanweë sy baie hoë treksterkte (selfs teen hoë temperature), ligtheid, buitengewone korrosiebestandheid en die vermoë om uiters hoë temperature te weerstaan. Dit word gebruik in staallegerings om die korrelgrootte te verminder en as 'n de-oksiedeerder maar in vlekvrye staal word dit hoofsaaklik gebruik om die [[koolstof]]inhoud te verminder. Titaan word dikwels in legerings met aluminium (om die korrelgrootte te verfyn), [[vanadium]], [[koper]] (verharding), yster, [[mangaan]], [[molibdeen]] aangetref, asook verskeie ander metale. Die vanadiumlegering daarvan word gebruik om die buitenste bekleding van vliegtuie, vuurvaste mure, landingstuie en hidroliese pypwerk. 'n Tipiese kommersiële [[straalvliegtuig]] bevat ongeveer 318 tot 1143 kg titaan. Die gebruik van titaan in verbruikersgoedere soos [[gholf]]stokke, [[fiets]]e, [[laboratorium]]toerusting, trouringe en [[skootrekenaar]]s word ook meer algemeen. Ander gebruike: * Vanweë die uitstekende weerstand wat dit teen seewater bied, word dit gebruik vir skroefskagte en takelwerk op [[skepe]] asook in [[hitteruiler]]s in ontsoutingsaanlegte. * Dit word gebruik om relatiewe sagte kunsmatige edelgesteentes te vervaardig. * [[Titaan(IV)chloried|Titaantetrachloried]] (Ti[[chloor|Cl]]₄), 'n kleurlose vloeistof, word gebruik om [[irisering|iriserende]] (wisselkleurige) [[glas]] te maak en omdat dit sterk dampe afgee in vogtige lug word dit ook as rookskerms en vir lugtekening gebruik. * Bowen dat dit 'n belangrike pigmentstof is, word titaandioksied ook gebruik in sonbrandolies vanweë sy vermoë om op sigself die vel te beskerm. * Aangesien titaan as fisiologies inert beskou word, word die metaal gebruik in gewrigsvervangingsinplantings soos heupballe en -potjies en om mediese toerusting mee te vervaardig. * Titaan het die ongewone vermoë tot beenintegrasie, wat dit nuttig maak vir tandheelkundige inplantings. * Gebruik as pyp/tenkbekledings in voedselverwerkingsaanlegte. * Die inerte aard en vermoë om gekleur te word maak dit 'n gewilde metaal vir gebruik in juwele wat die vel deurboor. Titaan is ook al gebruik in konstruksie: Die 150 voet hoë gedenkteken van [[Joeri Gagarin]], die eerste mens in die ruimte, in [[Moskou]], is van titaan gemaak weens die metaal se aantreklike kleur en verwantskap met vuurpylaandrywing. Die Guggenheim-museum Bilbao en die [[biblioteek]] in Cerritos, [[Kalifornië]] was die eerste geboue wat in Europa en Noord-Amerika respektiewelik met titaanpanele bekleed is. == Geskiedenis == Titaan ([[Latyn]]s vir [[Aarde]] of die eerste seuns van [[Gaia (mitologie)|Gaia]]) is in [[Engeland]] in [[1791]] [[ontdekking van die chemiese elemente|ontdek]] deur Eerwaarde William Gregor. Hy het die teenwoordigheid van 'n nuwe element in [[ilmeniet]] herken en dit ''menachite'' genoem. Teen ongeveer dieselfde tyd het Frans Joseph Muller ook 'n soortgelyke stof voorberei maar kon dit nie identifiseer nie. Die element is etlike jare later onafhanklik herontdek deur die [[Duitsers|Duitse]] chemikus Martin Heinrich Klaproth in [[rutiel]]erts. Klaproth het bevestig dat dit 'n nuwe element is en dit in [[1795]] benaam na die latynse woord vir Aarde (ook die naam vir die Titane van [[Griekse mitologie]]). Dit was nog altyd moeilik om die metaal vanuit sy verskeie ertse voor te berei. Suiwer metallieke titaan (99.9%) is vir die eerste keer in [[1910]] voorberei deur Matthew A. Hunter deur TiCl₄ met [[natrium]] in 'n staalbom teen 700-800°C te verhit (die sogenaamde Hunter proses). Titaanmetaal is eers in [[1946]] buite die laboratorium gebruik toe William Justin Kroll bewys het dat titaan kommersieel vervaardig kon word deur titaantetrachloried met [[magnesium]] te reduseer ([[Kroll proses]]) en dit is die metode wat vandag steeds ingespan word. In die 1950's – 1960's het die [[Sowjetunie]] gepoog om die wêreldmark vir titaan oor te neem as deel van die [[Koue Oorlog]] taktiek om die Amerikaanse weermag toegang daartoe te weier. Ten spyte van die pogings het die VSA groot hoeveelhede verkry toe 'n Europese frontmaatskappy gestig is om dit vir die VSA se intelligensiedienste moontlik te maak om dit aan te koop. == Verspreiding en vervaardiging == Titaanmetaal word nie onverbonde in die natuur aangetref nie, maar die element is die negende mees volopste element in die [[Aarde]] se kors (0.6% per massa) en is teenwoordig in vulkaniese rotse asook in [[sedimentêre gesteente|sedimente]] wat daarvan afgelei is (sowel as in lewende organismes en natuurlike waters). Dit kom wyd verspreid voor en kom hoofsaaklik in die [[mineraal|minerale]] [[anataas]], [[brookiet]], [[ilmeniet]], [[provskiet]], [[rutiel]], [[titaniet]] (sfene) asook in baie [[yster]]ertse voor. Van hierdie minerale is slegs ilmeniet en rutiel van betekenisvolle ekonomiese belang, maar selfs die minerale word selde in hoë konsentrasies aangetref. Omdat dit maklik met [[suurstof]] en [[koolstof]] teen hoë temperature reageer is dit moeilik om die suiwer [[kristal|titaanmetaalkristalle]] of -poeier voor te berei. Betekenisvolle titaan neerslae word in [[Australië]], [[Skandinawië]], [[Noord-Amerika]] en [[Maleisië]] aangetref. Die metaal word gevind in [[meteoriet]]e en is ook in die [[son]] en M-tipe [[ster]]re waargeneem. Rotse wat van die [[maan]] teruggebring is tydens die [[Apollo 17]]-sending bestaan uit 12.1% TiO₂. Titaan word ook in [[steenkool]]as, [[plant]]e en selfs die menslike liggaam aangetref. [[Lêer:TitaniumUSGOV.jpg|duimnael|Titaan (mineraalkonsentraat)]] Omdat die metaal met lug reageer teen hoë temperature kan dit nie deur die reduksie van sy dioksied vervaardig word nie. Titaanmetaal word daarom kommersieel deur die Kroll-proses vervaardig; 'n komplekse, duur enkelladingsproses wat in [[1946]] deur William Kroll ontwikkel is. Tydens die Kroll proses word [[chloor]]gas oor rooiwarm [[rutiel]] of [[ilmeniet]] geblaas in die teenwoordigheid van [[koolstof]] wat die vorming van [[Titaantetrachloried|TiCl₄]] tot gevolg het. Die gas word gekondenseer en gesuiwer deur fraksionele distillasie en dan [[reduksie|gereduseer]] met gesmelte [[magnesium]] teen 800°C in 'n [[argon]] atmosfeer. 'n Nuwer proses wat die FFC Cambridge proses genoem word mag dalk hierdie ouer proses in die toekoms vervang. Die metode behels die gebruik van titaandioksiedpoeier (wat basies 'n gesuiwerde vorm van [[rutiel]] is) as voerbron om 'n eindproduk in poeier of sponsvorm te lewer. Indien gemengde oksiedpoeiers gebruik word, word legering as produk gelewer teen 'n baie laer koste as die konvensionele multi-stap smeltproses. Daar word gehoop dat die FFC Cambridge proses titaan sal kan lewer wat minder skaars en duur sal wees vir gebruik in die lugvaartnywerheid asook die luukse-goederemarkte en in baie produkte gesien sal word wat tans van [[aluminium]] of spesiale soorte [[staal]] vervaardig word. [[Oksied|Titaanoksied]] word kommersieel vervaardig deur die mineraalerts fyn te maal en te meng met [[kaliumkarbonaat]] en vloeibare fluoorsuur. Dit lewer kaliumfluorotitanaat ([[kalium|K]]₂Ti[[Fluoor|F]]₆) wat met warm water onttrek kan word en daarna met [[ammoniak]] ontbind kan word, om 'n gehidreerde ammonikoksied te vorm. Die produk word dan in 'n [[platinum]]houer gebrand om suiwer titaandioksied te lewer. Die algemene [[legering|titaanlegerings]] word met behulp van [[reduksie]] vervaardig. Byvoorbeeld: Kopertitaan (rutiel met [[koper]] bygevoeg word gereduseer), ferrokoolstoftitaan (ilmeniet gereduseer met [[kooks]] in 'n elektriese oond) en manganotitaan (rutiel met mangaan of mangaanoksiede word gereduseer). == Verbindings == Die +4 [[oksidasietoestand]] is dominant in titaanchemie, maar verbindings met die +3 [[oksidasietoestand]] kom ook dikwels voor. Vanweë die hoë oksidasietoestand het baie titaanverbindings 'n hoë mate van kovalente verbinding. Ten spyte daarvan dat titaanmetaal selde gebruik word vanweë die hoë ontginningskoste, is titaandioksied goedkoop, nie-giftig en geredelik in groot maat beskikbaar en word gereeld gebruik as 'n wit pigment in [[verf]], emalje, vernis, [[plastiek]] en [[sement]] vir konstruksie. TiO₂ poeier is chemies inert, weerstaan verdowwing in sonlig en is baie ondeursigtig: dit maak dat dit 'n suiwer en helderwit kleur aan bruin of grys chemikalieë, waaruit die meeste huishoudelike plastieke bestaan, kan verleen. In die natuur kan hierdie verbinding in die [[mineraal|minerale]] [[anataas]], [[brookiet]] en [[rutiel]] aangetref word. Verwe wat met titaandioksied gemaak is presteer goed by uiterste temperature, is ietwat selfskoonmakend en kan see-omgewings weerstaan. Suiwer titaandioksied het 'n baie hoë [[refraksie-indeks]] en het 'n optiese verstrooiïngsvermoë groter as die van [[diamant]]. Stersaffiere en [[robyn]]e kry hulle gesternte vanaf die titaandioksied wat in hulle teenwoordig is. Titanate is verbindings wat met titaandioksied vervaardig word. [[Bariumtitanaat]] het piëzo-elektriese eienskappe, wat dit moontlik maak om dit te gebruik as 'n omvormer vir die omskakeling van [[klank]]- en [[elektrisiteit]]golwe. Esters van titaan word gevorm deur die reaksie van [[alkohol]]e en titaantetrachloried en word gebruik in die waterdigting van weefstowwe. Titaantetrachloried (TiCl₄) is 'n kleurlose, swak [[suur]]vloeistof wat gebruik word as 'n reagens in die vervaardiging van titaan(IV)oksied vir verf. Dit word gebruik in [[organiese chemie]] as 'n [[Lewis-suur]], byvoorbeeld tydens Mukaiyama aldolkondensasie. Titaan vorm ook 'n laer chloried, titaan(III)chloried wat as [[reduseermiddel]] gebruik word. Titanoseendichloried is 'n belangrike katalis vir die vorming van koolstof-koolstof verbindings. Titaanisopropoksied word gebruik vir Sharpless epoksidasie. Ander verbindings sluit in; [[Titaanbromied]] (gebruik in [[metallurgie]], superlegerings en hoë temperatuur elektriese bedrading en bedekkings) asook [[titaankarbied]] (gebruik in hoë temperatuur snybeitels en bedekkings). * Sien ook: [[:Kategorie:Verbindings van titaan]] == Isotope == Titaan soos dit in die natuur voorkom bestaan uit 5 stabiele [[isotoop|isotope]]; [[Titaan-46|Ti-46]], [[Titaan-47|Ti-47]], [[Titaan-48|Ti-48]], [[Titaan-49|Ti-49]] en [[Titaan-50|Ti-50]] met Ti-48 wat die volopste is (73.8% [[natuurlike verspreiding]]). Elf [[radio-isotoop|radio-isotope]] is al geëien met [[Titaan-44|Ti-44]] as die mees stabiele isotoop met 'n [[halfleeftyd]] van 63 jaar, Ti-45 wat 'n halfleeftyd van 184.8 minute het, Ti-51 met 'n halfleeftyd van 5.76 minute en Ti-52 met 'n halfleeftyd1.7 minute. Al die oorblywende [[radio-aktief|radio-aktiewe]] isotope het halfleeftye van minder as 33 sekondes en die meerderheid daarvan se halfleeftye is korter as 'n halwe sekonde. Die isotope van titaan wissel in [[atoommassa]] van 39.99 amu (Ti-40) tot 57.966 amu (Ti-58). Die primêre [[vervalmodus]] voor die volopste isotoop, Ti-48, is [[elektronvangs]] en die primêre vervalmodus daarna is beta-emissie. Die primêre [[vervalproduk]]te voor Ti-48 is element 21 ([[skandium]]) isotope en die primêre produkte daarna is element 23 ([[vanadium]]) isotope. == Voorsorgmaatreëls == Wanneer dit in 'n verpoeierde vorm is, verteenwoordig titaanmetaal 'n betekenisvolle brandgevaar en wanneer dit in [[lug]] verhit word is dit ook plofbaar. Water en [[koolstofdioksied]]-gebaseerde metodes om vure te blus is oneffektief op brandende titaan; sand, stof, of spesiale skuime moet gebruik word. [[Sout (chemiese stof)|Soute]] van titaan word dikwels as relatief skadeloos geag, die chloorverbindings soos TiCl₃ en Til₄ moet egter as korrosief beskou word. Titaan het ook die geneigdheid om te bio-akkumuleer in weefsels wat silika bevat maar speel geen bekende biologiese rol in die [[mens]] nie. == Verwysings == * [http://periodic.lanl.gov/elements/22.html Los Alamos National Laboratory – Titanium] * ''Guide to the Elements – Revised Edition'', Albert Stwertka, (Oxford University Press; 1998) {{ISBN|0-19-508083-1}} * ''The History and Use of Our Earth's Chemical Elements: A Reference Guide'', Robert E. Krebs (Greenwood Press: Westport, CT, 1998) {{ISBN|0-313-30123-9}} * "Titanium" Encyclopædia Britannica from Encyclopædia Britannica Premium Service.[http://www.britannica.com/eb/article?tocId=7296] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050904075617/http://www.britannica.com/eb/article?tocId=7296 |date= 4 September 2005 }} Besoek op 23 Januarie 2005. * "Titanium" ''The Columbia Electronic Encyclopedia, 6th ed'' [http://www.infoplease.com/ce6/sci/A0848871.html] Besoek op 23 Januarie 2005 * "Titanium," Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2005 [http://encarta.msn.com/encyclopedia_761569280/Titanium.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061027112633/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761569280/Titanium.html |date=27 Oktober 2006 }} Besoek op 24 Januarie 2005 * [http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/titanium/ USGS Titanium Statistics and Information] * '''''Nature''''', Vol 407, 21 Sept 2000 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Titanium|Titaan}} * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Ti/index.html WebElements.com – Titanium] * [http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/Ti.html EnvironmentalChemistry.com – Titanium] {{Navigasie Periodieke tabel}} {{Normdata}} [[Kategorie:Titaan]] 4cv34wzndsnryujhyp98uwm00drxbau 4 9591 2918251 2918048 2026-07-19T07:49:59Z Aliwal2012 39067 /* René Arnoux */ opd 2918251 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|24 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief15 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief16 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief17 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief18 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief19 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief20 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief21 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief22 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief23 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief24 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] === {{sperdatum|20 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:22, 20 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 22:32, 28 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) === [[Hemelskyf van Nebra]] === {{sperdatum|21 Julie 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:12, 21 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:21, 22 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] 00:11, 24 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:26, 25 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:54, 29 Junie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) === [[Artemis II]] === {{sperdatum|4 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Eerste bemande ruimtevlug verder as ’n lae aardwentelbaan die afgelope 52 jaar. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:51, 4 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:06, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:35, 8 Julie 2026 (UTC) === [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] === {{sperdatum|7 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Die grootste T20I-vrouewêreldbekertoernooi in dié tyd het die grootste T20I-vrouewêreldbekerartikel in dié tyd opgelewer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:37, 7 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:05, 8 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:25, 8 Julie 2026 (UTC) === [[Noordelike Gebied]] === {{sperdatum|14 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Interessante gebied van Australië en 87k grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:39, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 17:35, 14 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:10, 15 Julie 2026 (UTC) === [[René Arnoux]] === {{sperdatum|15 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – Uitstaande rooi skakels na enkele Grands Prix is nou geskep! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:14, 15 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:57, 15 Julie 2026 (UTC) === [[Dooie-internetteorie]] === {{sperdatum|17 Augustus 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:01, 17 Julie 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 17 Julie 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] 6wy0rj2fuwz61j2vw4jnptt7xrezzvs 0 10067 2918188 2884187 2026-07-18T18:34:23Z Oesjaar 7467 /* Geskiedenis */ Skakel 2918188 wikitext text/x-wiki {{Elementboks opskrif |getal=26 |simbool=Fe |naam=yster |links=[[mangaan]] |regs=[[kobalt]] |bo=- |onder=[[rutenium|Ru]] |kleur1=#ffc0c0 |kleur2=black }} {{Elementboks reeks | [[oorgangsmetaal]] }} {{Elementboks groepperiodeblok |groep=8 |periode=4 |blok=d }} {{Elementboks voorkoms beeld | Iron_electrolytic_and_1cm3_cube| glansende metaalkleur<br />met effense grys tint}} {{Elementboks atoommassa gpm | 55.845(2) }} {{Elementboks ekonfig | &#91;[[argon|Ar]]&#93; 3d⁶ 4s² }} {{Elementboks eperskil | 2, 8, 14, 2 }} {{Elementboks afdeling fisieseiensk |kleur1=#ffc0c0 |kleur2=black }} {{Elementboks fase | [[vastestof]] }} {{Elementboks digtheid gpcm3nkt | 7.86 }} {{Elementboks digtheidvl gpcm3sp | 6.98 }} {{Elementboks smeltpunt | k=1811 | c=1538 }} {{Elementboks kookpunt | k=3134 | c=2861 }} {{Elementboks smeltwarm kjpmol | 13.81 }} {{Elementboks verdampwarm kjpmol | 340 }} {{Elementboks warmtekap jpmolkteen25 | 25.10 }} {{Elementboks dampdruk kteenpa | 1728 | 1890 | 2091 | 2346 | 2679 | 3132 |kommentaar= }} {{Elementboks afdeling atoomeiensk |kleur1=#ffc0c0 |kleur2=black }} {{Elementboks kristalstruktuur | kubies liggaamsgesentreerd }} {{Elementboks Strukturbericht |A2|&nbsp;α (<1185K) en δ (>1667K) }} {{Elementboks Strukturbericht |A1|&nbsp;γ (1185K <T< 1667K) }} {{Elementboks oksiedtoest | 2, '''3''', 4, 6<br />([[amfiproties|amfoteriese]] oksied) }} {{Elementboks elektroneg pauling | 1.83 }} {{Elementboks ioonenergie4 | 762.5 | 1561.9 | 2957 }} {{Elementboks atoomradius pm | 140 }} {{Elementboks atoomradiusber pm | 156 }} {{Elementboks kovalenteradius pm | 125 }} {{Elementboks afdeling diverse |kleur1=#ffc0c0 |kleur2=black }} {{Elementboks magneties | [[ferromagnetisme|ferromagneties]] }} {{Elementboks eweerstand ohmmteen20 | 96.1 n}} {{Elementboks termiesegeleiding wpmkteen300k | 80.4 }} {{Elementboks termieseuitsetting umpmkteen25 | 11.8 }} {{Elementboks spoedvanklank staafteenkamert | (elektrolities)<br />5120 }} {{Elementboks youngsemodulus gpa | 211 }} {{Elementboks skuifmodulus gpa | 82 }} {{Elementboks massamodulus gpa | 170 }} {{Elementboks poissonverhouding | 0,29 }} {{Elementboks mohsehardheid | 4.0 }} {{Elementboks vickershardheid mpa | 608 }} {{Elementboks brinellhardheid mpa | 490 }} {{Elementboks cas nommer | 7439-89-6 }} {{Elementboks isotope begin |isotopevan=yster |kleur1=#ffc0c0 |kleur2=black }} {{Elementboks isotope verval | mg=54 |sim=Fe |nv=5.8% | hl=>3.1·10²² j |vm=[[dubbele elektronvangs|2ε]] |ve=? |pg=54 | ps=[[chroom|Cr]] }} {{Elementboks isotope verval | mg=55 |sim=Fe |nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=2.73 j |vm=[[elektronvangs|ε]] |ve=0.231 |pg=55 | ps=[[mangaan|Mn]] }} {{Elementboks isotope stabiel | mg=56 |sim=Fe |nv=91.72% | n=30 }} {{Elementboks isotope stabiel | mg=57 |sim=Fe |nv=2.2% | n=31 }} {{Elementboks isotope stabiel | mg=58 |sim=Fe |nv=0.28% | n=32 }} {{Elementboks isotope verval | mg=59 |sim=Fe |nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=44.503 d |vm=[[Beta-verval|β]] |ve=1.565 |pg=59 | ps=[[kobalt|Co]] }} {{Elementboks isotope verval | mg=60 |sim=Fe |nv=[[sintetiese radio-isotoop|sin]] | hl=1.5·10⁶ j |vm=[[Beta-verval|β]]^- |ve=3.978 |pg=60 | ps=[[kobalt|Co]] }} {{Elementboks isotope eindig}} {{Elementboks voetskrif |kleur1=#ffc0c0 |kleur2=black }} '''Yster''' is 'n [[chemiese element]] met die simbool '''Fe''' en [[atoomgetal]] van 26. Dit is 'n [[metaal]] in groep 8 en periode 4 van die [[periodieke tabel]]. Yster is die finale element wat tydens nukleosintese van sterre gevorm word en is dus die swaarste element wat nie 'n [[supernova]] of soortgelyke heftige gebeurtenis vereis vir sy vorming nie. Dit is daarom dan ook die swaarmetaal wat die meeste in die heelal voorkom.<ref>{{cite web|url=http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/Astro/nucsyn.html|publisher=hyperphysics|title=Nuclear synthesis}}</ref> == Kenmerkende eienskappe == Die kern van yster het die hoogste [[bindingsenergie]] per [[nukleoon]], dit is dus die swaarste element wat eksotermies deur [[kernfusie|fusie]] geskep word en die ligste deur middel van fissie. Wanneer 'n groot ster aan die einde van sy leeftyd ineen krimp, bou die interne temperatuur en druk op, en stel die ster in staat om toenemend swaarder elemente te produseer. Wanneer yster begin vorm, sal die ster nie meer voldoende energie in sy kern produseer nie en ontstaan 'n [[supernova]].<ref>{{cite web|url=http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/Astro/snovcn.html#c2|publisher=National geographic|title=Supernovae}}</ref> Yster is die metaal wat die meeste voorkom en daar word geglo dat dit die [[chemiese element|element]] is wat die tiende meeste in die [[heelal]] voorkom. Yster is ook op 'n massabasis die element wat die grootste deel van die [[Aarde]] uitmaak (34.6%); die konsentrasie yster in die verskillende lae van die Aarde wissel van baie hoog by die kern tot ongeveer 5% in die kors; dit is dalk moontlik dat die Aarde se binnekern net uit yster bestaan, dit is egter meer waarskynlik dat dit uit 'n mengsel van yster en [[nikkel]] bestaan met ander elemente soos goud, platinum en [[swael]].<ref>{{cite web|url=https://education.nationalgeographic.org/resource/core/|publisher=National geographic|title=Core}}</ref> Daar word geglo dat die groot hoeveelheid yster in die Aarde verantwoordelik is vir sy magnetiese veld. Yster se simbool is ''Fe'' wat 'n afkorting vir ''ferrum'', die latynse woord vir yster is. Yster word, behalwe in [[meteoriet|ystermeteoriete]], bitter selde in die vrye onverbonde ([[gedeë]]) vorm in die natuur aangetref. Yster is 'n [[metaal]] wat uit ystererts ontgin word. Dit is gewoonlik [[oksied]]e of [[sulfied]]e. Om elementêre yster te verkry moet die metaal uit hierdie verbindings met behulp van chemiese [[reduksie]] vrygestel word. Yster word gebruik om [[staal]] te vervaardig wat nie 'n element is nie maar 'n [[legering]], 'n oplossing van verskillende metale (en sommige nie-metale, veral [[koolstof]]). Suiwer yster het by kamertemperatuur 'n liggaamsgesentreerde kubiese struktuur (die [[wolfram]]- of A2-tipe struktuur), wat die α-fase of ferriet genoem word. By 1185K gaan dit oor in die γ-fase of austeniet, wat 'n vlakgesentreerde struktuur het (die [[koper]]- of A1-tipe struktuur). Van 1667K tot die smeltpunt (1811K) het die δ-fase weer 'n wolfram-tipe struktuur. Byvoeging van opgeloste onsuiwerhede, soos koolstof of ander metale, kan die austeniet stabiliseer tot dit ook by kamertemperatuur kan voorkom. Dit is die basis voor staalvervaardiging. Suiwer yster het 'n Curietemperatuur van 1085K. Onder hierdie temperatuur is die stof ferromagneties. == Aanwendings == Yster is die metaal wat die meeste gebruik word en beslaan by tonnemaat ongeveer 95% van wêreldwye metaalproduksie. Die kombinasie van lae koste en hoë sterkte maak dit onontbeerlik, veral in toepassings soos [[motorvoertuig|motorvoertuie]], groot skeepsrompe, en strukturele komponente vir [[gebou]]e. [[Staal]] is die bekendste legering van yster. Ander vorms wat yster in aangetref word, sluit in: * [[Ru-yster]] bevat 4% – 5% koolstof en verskeie hoeveelhede onsuiwerhede soos [[swael]], [[silikon]] en [[fosfor]]. Dit is slegs belangrik as 'n intermediêre produk vir die vervaardiging van [[ystererts]] om [[gietyster]] en [[staal]]. * [[Gietyster]] bevat 2% – 3.5% koolstof en klein hoeveelhede [[mangaan]]. Onsuiwerhede wat in ru-yster teenwoordig is wat die materiaaleienskappe negatief beïnvloed, soos swael en fosfor, is tot aanvaarbare vlakke verminder. Dit het 'n smeltpunt tussen 1420–1470 K, wat laer is as die twee hoofkomponente en dit is die eerste produk wat gesmelt word wanneer koolstof en yster saam verhit word. Dit is uiters sterk, hard en bros. Verwerking van gietyster selfs wanneer dit witwarm is, is geneig om die voorwerp te breek. * [[Koolstaal]] bevat tussen 0.5% en 1.5% koolstof, met klein hoeveelhede [[mangaan]], [[swael]], [[fosfor]] en [[silikon]]. * [[Smee-yster]] bevat minder as 0,5% koolstof. Dit is 'n taai, pletbare produk. Dit bevat gewoonlik slegs 'n paar tiendes van 'n persent koolstof. * [[Staallegering]]s bevat verskillende hoeveelhede koolstof sowel as ander metale, soos [[chroom]], [[vanadium]], [[molibdeen]], [[nikkel]], [[wolfram]] ens. * [[Yster(III)oksied]]e word gebruik in die vervaardiging van magnetiese bewaring van inligting in rekenaars. Hulle word ook dikwels met ander stowwe vermeng en behou hulle magnetiese eienskappe in oplossings. == Geskiedenis == Die vroegste vondste van deur mense gebruikte yster is van die laat 4de millennium v.C. In Gerzeh, Egipte is uit die Naqada-periode (3400-3100 v.C.) is krale van meteorietyster gevind en daar is plekke in Anatolië soos Tarsus, Troje (laag II) en [[Alaca Höyük]] waar ook yster gevind is. Maar die metaal het lank 'n rariteit gebly. Tekste van die Oud-Assiriese handelspost in Kültepe vertel dat "hemel"yster se prys 40 maal silwer s'n was. <ref name= "Erb"/> Daar bestaan ook gedeë yster wat hier op aarde as mineraal gevind word, maar dit is baie raar en die vondste is altyd klein. Die enigste mense wat dit gebruik het, lyk die Inuit van Groenland te wees. Van sommige vondste uit die 2de millennium v.C. is nie duidelik of dit uit ertse vervaardig is. Hulle bevat taamlik veel nikkel wat op meteorietyster kan wys, maar daar is ook ertse wat nikkel bevat. In vondste van Alaca Höyük en Kaman-Kalehöyük in die huidige Turkye van die 20ste-18de eeu v.C. bevat slakmateriaal wat op bewerking wys. Of hierdie bewerking ook op ertsreduksie wys is nie duidelik nie. Daar is geen regtige bewys van ystersmelt soos oonde met slakmateriaal voor 1000 v.C. nie. Maar die [[Hetiete]] wat se ryk toen reeds ondergegaan het, het die woord vir die metaal as AN.BAR of AN.BAR GE{{sub|6}} geskryf en hulle het ysterhoudende minerale geken soos ''šaduānum'' (dalk [[hematiet]]), ''parzillum'', ''amūtum'' en ''ašium'' maar hulle het dit ook as kleurstowwe gebruik. Tog is daar 'n uitdrukking AN.BAR ŠA GUNNI wat "yster reg uit die oond" beteken. Hulle het die metaal minstens bewerk as hulle dit nog nie uit die erts vrygestel het nie. Die mees direkte aanwysing dat hulle tog ertse gereduseer het, is 'n brief van Hetietekoning [[Hattušili III]] (rondom 1266-1236 v.C.) wat aan 'n Assiriese koning skryf:<ref name= "Erb">{{cite journal|authors=Erb-Satullo, N.L |title=The Innovation and Adoption of Iron in the Ancient Near East. |journal=J Archaeol Res |volume=27|pages=557–607|year=2019|doi=10.1007/s10814-019-09129-6}}</ref> {{cquote|Wat betref die goed yster wat jy in jou brief noem, Kizzuwatna se voorraad het opgeraak.Ek het vir jou geskryf dat dit nie 'n geskikte tyd is om yster to vervaardig nie. Hulle sal yster produseer maar hulle is nog nie klaar nie. Ek sal dit vir jou stuur. Nou stuur ek vir jou 'n ysterpunt (dalk vir 'n dolk of swaard)}} [[Lêer:Axe of iron from Swedish Iron Age, found at Gotland, Sweden.jpg|duimnael|links|140px|'n [[Byl]] van yster uit die Sweedse Ystertydperk wat te [[Gotland]], [[Swede]] gevind is.]] In die tydperk tussen die 12de tot die 10de eeu v.C. het die gebruik van yster in gereedskap en wapens vinnig dié van brons vervang in die Midde-ooste. Die belangrikste faktor vir hierdie oorskakeling wil nie voorkom asof dit die tegonologiese verbeterings in ysterbewerking was nie, maar eerder die onderbreking van [[tin]]voorsiening. Hierdie oorgangstydperk wat in verskillende tydperke in verskillende wêrelddele plaasgevind het, het die beskawingstydperk wat algemeen as die [[Ystertydperk]] bekend staan, ingelui. In dieselfde oorgangstydperk is ''karbonering'', wat die proses van byvoeging van koolstof tot die ysters van daardie tyd was, ontdek. Yster is uit sponsyster, 'n mengsel van yster en slak met 'n mate van koolstof en of karbied daarin, wat dan herhaaldelik gehamer en gevou is om die slak daarin te verwyder en om die koolstof daaruit te oksideer en sodoende 'n produk te vervaardig wat as smee-yster bekend staan. Smee-yster het 'n baie lae koolstofinhoud gehad en was nie so maklik om hard te maak deur dit te blus nie. Die mense van die Midde-ooste het ontdek dat 'n veel harder produk gemaak kon word deur die smee-yster oor 'n langtermyn in 'n bed houtskool te verhit en dit daarna in water of olie te blus. Die gevolglike produk was harder en minder bros as die brons wat dit vervang het. In [[China]] was die eerste yster ook afkomstig uit meteorietiese yster, voorwerpe wat uit smee-yster vervaardig is wat naby Xinjiang gevind is en uit die 8ste eeu v.C. dateer, dien as argeologiese bewysstukke daarvoor. Hierdie voorwerpe, uit smee-yster vervaardig is met dieselfde prosesse gemaak as dié afkomstig uit die Midde-ooste en Europa en daar word geglo dat dit deur mense wat nie van Chinese afkoms was, ingevoer is. In die latere jare van die [[Zhou-dinastie]] (± 550 v.C.), het 'n nuwe ystervervaardigingsvermoë ontstaan as gevolg van hoogs ontwikkelde oondtegnologie. Die Chinese het hoogoonde gebou wat in staat was om temperature van meer as 1300 K te bereik, en het hiermee die vervaardiging van gietyster of ru-yster ontwikkel. In Indië is yster reeds omstreeks [[250 v.C.]] gebruik. Die beroemde ''Pilare van Ashoka'' naby [[Delhi]] is uit yster met 'n hoë suiwerheid (98%) vervaardig en het tot op hede nog nie verroes of verweer nie. As ysterertse saam met [[koolstof]] verhit word tot 1420–1470 K, vorm 'n gesmelte vloeistof wat 'n allooi van ongeveer 96.5% yster en 3.5% koolstof lewer. Hierdie produk is sterk, kan in ingewikkelde vorms gegiet word, maar is te bros om verwerk te word tensy die produk ''gedekarboneer'' word om die meeste koolstof te verwyder. Chinese ystervervaardiging vanaf die Zhou-dinastie, en ook later, was oorwegend gietyster. Yster het egter 'n nederige produk gebly wat vir honderde jare deur [[Boer (landbou)|boere]] gebruik is en het eers regtig die Chinese adelstand ten tyde van die Qin-dinastie beïnvloed (ca 221 v.C.). Die ontwikkeling van gietyster was stadiger in [[Europa]] omdat die smeltoonde slegs temperature van ongeveer 1000 K kon bereik. Deur 'n groot gedeelte van die Middeleeue is yster in Wes-Europa steeds gemaak deur die verwerking van sponsyster na smee-yster. Die giet van yster in Europa, het eerste in [[Swede]] plaasgevind by twee liggings, Lapphyttan en Vinarhyttan, omstreeks 1150 en 1350 n.C. Geleerdes glo dat die praktyk dalk deur die [[Mongole]] oor [[Rusland]] heen na hierdie plekke gebring is, maar daar is geen klinklare bewys vir hierdie teorie nie. 'n Mark vir hierdie gietyster goedere het in elk geval teen die laat veertiende eeu ontstaan, toe die vraag na kanonkoëls ontwikkel het. Vroeëre ystersmelttegnieke het houtskool gebruik as hittebron en [[reduksie|reduseermiddel]]. In 18de eeuse Engeland het houtvoorrade verminder en is [[kooks]], 'n fossielbrandstof, as alternatief gebruik. Hierdie uitvinding deur [[Abraham Darby]] het die momentum verleen vir die nywerheidsomwenteling. == Verspreiding == [[Lêer:IronInRocksMakeRiverRed.jpg|duimnael|regs|Die rooi voorkoms van hierdie water is as gevolg van yster in die rotse]] Yster is een van die mees algemene elemente op aarde en maak bykans 5% van die aardkors uit. Daar word geglo dat die aarde se kern hoofsaaklik uit 'n yster-[[nikkel]] metaallegering bestaan. Ongeveer 5% van die meeste [[meteoriet]]e bestaan soortgelyk ook uit 'n ysternikkellegering. Al kom meteoriete selde voor is dit die hoofbron van vrye, gedeë ystermetaal aan die oppervlakte van die aarde. In die aardkors word die meeste yster in die vorm van verskeie [[ysteroksied]]e aangetref, soos in die minerale [[hematiet]], [[magnetiet]] en takoniet. Hierdie neerslae is dikwels in die [[Paleoproterosoïkum]] ontstaan vanweë die [[Groot Suurstofkatastrofe]]. Hierdie vorming van ysterneerslae het aan die eerste deel van die PaleoproterosoIkum die naam [[Siderium]] verleen.<ref name="Gradstein">The Geologic Time Scale 2012, Deel 2 {{Outeur|F M Gradstein, J G Ogg, Mark Schmitz, Gabi Ogg}} Elsevier, 2012 {{ISBN|0-444-59425-6}}, {{ISBN|978-0-444-59425-9}}</ref> (Van Grieks σίδηρος ''sídēros'', “yster”). Hierdie periode is die oorgang van die [[Argeïkum]] na die PaleoproterosoIkum en word soms nog tot die Argeïkum gereken. == Ontginning uit erts == Yster word ontgin van sy ertse, hoofsaaklik hematiet (Fe₂O₃) en magnetiet (Fe₃O₄) deur dit met koolstof in 'n [[hoogoond]] te reduseer teen temperature van ongeveer 2000&nbsp;°C. In 'n hoogoond word ystererts, koolstof in die vorm van kooks en met kalksteen as smeltmiddel bo-in die oond gevoer terwyl verhitte [[lug]] deur die oond van die bodem af daardeur geblaas word. Kooks reageer met [[suurstof]] in die oond om [[koolstofmonoksied]] te vorm: : 6 [[koolstof|C]] + 3 [[suurstof|O₂]] → 6 [[koolstofmonoksied|CO]] Die koolstofmonoksied reduseer die ystererts (hematiet in die [[stoigiometrie|chemiese vergelyking]] hieronder) na gesmelte yster en skakel in die proses om na [[koolstofdioksied]]: : 6 [[koolstofmonoksied|CO]] + 2 [[hematiet|Fe₂O₃]] → 4 Fe + 6 [[koolstofdioksied|CO₂]] Die smeltmiddel is teenwoordig om die onsuiwerhede in die erts te laat smelt, hoofsaaklik [[silikondioksied]] en ander silikate. Algemeen gebruikte smeltmiddels sluit kalksteen (wat grootliks bestaan uit [[kalsiumkarbonaat]]) en [[dolomiet]] ('n magnesiumkalsiumkarbonaat) in. Ander smeltmiddels kan ook gebruik word afhangende van die onsuiwerhede teenwoordig in die erts. In die hoë hitte van die oond ontbind die kalksteen na [[kalsiumoksied]] (ongebluste kalk): : [[kalsiumkarbonaat|CaCO₃]] → [[kalsiumoksied|CaO]] + [[koolstofdioksied|CO₂]] Die kalsiumoksied verbind dan met die silikondioksied om 'n ''slak'' te vorm. : [[kalsiumoksied|CaO]] + [[silikondioksied|SiO₂]] → [[kalsiuminosilikaat|CaSiO₃]] Die slak smelt in die hitte van die oond anders as met silikondioksied. Die slak dryf bo-op die digter vloeibare yster. Tuite in die kant van die oond word voorsien om die slak en yster te dreineer. Die yster sodoende verkry word [[ru-yster]]. Die slak kan gebruik word vir padbou doeleindes of in die landbou om mineraalarme grond te verryk. Ongeveer 1&nbsp;100&nbsp;Mt (miljoen ton) ystererts is in [[2000]] in die wêreld ontgin met 'n bruto markwaarde van ongeveer 25 miljard [[Amerikaanse dollar|VS-dollar]]. Ertsontginning vind plaas in 48 lande maar die vyf grootse produsente, die [[Volksrepubliek China|China]], [[Brasilië]], [[Australië]], [[Rusland]] en [[Indië]] maak ongeveer 70% van die wêreld se totale ysterertsproduksie uit. Die 1&nbsp;100 Mt ystererts is gebruik om ongeveer 572&nbsp;Mt ru-yster te vervaardig. == Reduksie met waterstof == Die reduksie van ystererts met koolstof stel baie koolstofdioksied vry. In Europa verteenwoordig die staalindustrie 4% van die totale en 22% van die industriële vrystelling van hierdie gas. Dit is egter ook moontlik die oksied met waterstof te reduseer:<ref>{{cite web|url=https://bellona.org/news/eu/2021-05-hydrogen-in-steel-production-what-is-happening-in-europe-part-two#:~:text=Iron%20ore%20is%20reduced%20with,that%20steel%20can%20be%20produced.|publisher=Bellona|title=Hydrogen in steel production: what is happening in Europe – part two}}</ref> :<math>Fe_2O_3 + 3H_2 \rightarrow 2Fe + 3H_2O</math> Dit elimineer die vrystelling van {{chem|C|O|2}} nogtans net as hierdie waterstof ''groen'' is: as dit uit hernubare bronne soos [[sonkrag]] of [[windenergie]] verkry word. n Klein hoeveelheid koolstof moet steeds bygevoeg word om staal te verkry, maar dit word nie in die atmosfeer vrygestel nie. Daar is in 2023 reeds aanlegte waar waterstof gebruik word en heelparty wat gebou gaan word, soos in Boden, [[Swede]].<ref>{{cite web|url=https://www.mining-technology.com/news/green-steel-hydrogen/|publisher=Mining technology|title=Europe’s first commercial green steel plant to open in Sweden: H2 Green Steel will begin producing Europe’s first green steel using hydrogen, making it carbon neutral, by 2025.|authors=Florence Jones|date=22 Februarie 2023}}</ref> == Verbindings == [[Lêer:LightningVolt Iron Ore Pellets.jpg|duimnael|regs|250px|Hierdie hoop ystererts-korrels sal gebruik word vir die produksie van [[staal]].]] Algemene oksidasietoestande van yster sluit in: * die '''Yster (II)''' toestand, Fe²⁺. * die '''Yster (III)''' toestand, Fe³⁺, ook baie algemeen veral in roes. * die '''Yster (IV)''' toestand, Fe⁴⁺, wat in sommige ensieme gestabiliseer is (bv. peroksidase). * die '''Yster (VI)''' toestand, Fe⁶⁺, is meer seldsaam, soos in [[kaliumferraat]]. * Ysterkarbied Fe₃C staan ook bekend as sementiet. === Sien ook === * [[Ysteroksied]] *[[:Kategorie:Verbindings van yster]] == Chemiese eienskappe == Yster los in gekonsentreerde [[soutsuur]] op en vorm die oplosbare sout [[yster(II)chloried]] :<math> Fe + 2HCl \rightarrow FeCl_2 + H_2</math> [[Yster(II)sulfaat]] kan uit [[piriet]] ({{chem|Fe|S|2}}) verkry word deur dit gedeeltelik te roost. Dit vorm [[yster(II)sulfied]] {{chem|Fe|S}}. Die suurstof van die lug oksideer dit tot die sulfaat wat dan uigeloog kan word. Indamping van die oplossing lewer groen kristalle van die heptahidraat {{chem|Fe|S|O|4|}}.7{{chem|H|2|O}}. Yster(II)-verbindings het dikwels 'n liggroen kleur, maar dit word gou bruin deur oksidasie aan die lug tot yster(III)verbindings. Fe{{sup|2+}} is 'n reduseermiddel wat ook in [[titrasie]]s gebruik word. Yster(II)sulfaat sels is daarvoor nie baie geskik nie omdat dit blootgestel aan vogtige lug vinnig bedek raak deur die bruin yster(III)hidroksiedsulfaat, 'n basiese sulfaat. Daarom word dikwels gewerk met Mohr se sout, 'n dubbelsout van ammonium en yster(II): {{chem|(|N|H|4|)|2|Fe|(|S|O|4|)|2}}.6{{chem|H|2|O}}. Hierdie sout is stabieler.<ref>{{cite book|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB24:073859000|title=Leerboek der anorganische chemie|authors=P.C.E. Meerum Terwogt|publisher=Noordhoff|year=1917}}</ref> == Biologiese rol == Yster is noodsaaklik vir alle [[organisme]]s buiten 'n paar [[bakterium|bakterieë]]. Dit word meestal stabiel binne metalloproteïene gevind, want andersins veroorsaak dit in die vrye vorm dat vrye radikale gevorm word wat giftig is vir selle. Baie diere sluit yster in by die heemkompleks, 'n noodsaaklike komponent van sitochroom, wat die proteïene is wat by die redoks-reaksies betrokke is (wat onder andere respirasie insluit), asook in die suurstofdraende proteïene [[hemoglobien]] en mioglobien. Anorganiese yster wat betrokke is by redoks-reaksies word ook gevind in die yster-swael trosse van baie [[ensiem]]e, soos bv. nitrogenase (betrokke by [[ammoniak]]sintese vanuit [[stikstof]] en [[waterstof]]) en hidrogenase. 'n Klas nie-heme ysterproteïene is verantwoordelik vir 'n wye reeks funksies in verskeie lewensvorme, soos die [[ensiem]]e metaan mono-oksigenase (oksideer [[metaan]] na [[metanol]]), ribonukleotied reduktase (reduseer ribose na deoksiribose; DNA biosintese), hemeritriene (vervoer en bind [[suurstof]] in ongewerwelde seediere) en per-suur fosfaatase (hidrolis van fosfaatesters). Wanneer die liggaam 'n bakteriese infeksie bestry, stoor dit yster in die vervoerproteïen [[transferrin]] om bakterieë die gebruik daarvan te ontsê. Ysterverspreiding word goed beheer in [[soogdier]]e. Die yster wat vanuit die [[Dunderm|duodenum]] geabsorbeer word, word aan transferrin gebind en deur die [[bloed]] vervoer na die verskillende selle. Daar word dit deur 'n tot-nog-toe-onbekende meganisme by die teikenproteïene opgeneem <ref>[http://www.plosbiology.org/plosonline/?request=get-document&doi=10.1371%2Fjournal.pbio.0000079] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040507172002/http://www.plosbiology.org/plosonline/?request=get-document&doi=10.1371%2Fjournal.pbio.0000079 |date= 7 Mei 2004 }}.</ref> Goeie voedselbronne van yster sluit [[vleis]] (veral [[lewer]]), [[vis]], [[pluimvee]], lensies, [[boontjie]]s, blaar[[groente]], tofu, ertjies en [[aarbei]]e in. Voedselaanvullings voorsien dikwels yster in die vorm van [[yster(II)fumaraat]]. Die aanbevole daaglikse inname wissel aansienlik en hang af van ouderdom, geslag en die voedingsbron waarin die yster voorkom (heemgebaseerde yster het 'n hoër [[bio-beskikbaarheid]])<ref> [http://www.iom.edu/Object.File/Master/7/294/0.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080527203113/http://www.iom.edu/Object.File/Master/7/294/0.pdf |date=27 Mei 2008 }}.</ref> == Isotope == Yster wat natuurlik voorkom bestaan uit vier [[isotoop|isotope]]: 5.845% uit radio-aktiewe ⁵⁴Fe (halfleeftyd: 3.1 x 10²² jaar), 91,754% uit stabiele ⁵⁶Fe, 2,119% uit stabiele ⁵⁷Fe en 0,282% uit stabiele ⁵⁸Fe. Die isotoop ⁵⁶Fe is van besondere belang vir kernwetenskaplikes aangesien dit die mees stabiele kern moontlik besit. Dit is nie moontlik om fissie of fusie reaksies op ⁵⁶Fe uit te voer en steeds energie vry te stel nie. Dit is vir geen ander element waar nie. ⁶⁰Fe is 'n uitgestorwe [[radionuklied]] wat 'n lang [[halfleeftyd]] het (1,5 miljoen jaar). Daar is in sekere meteoriete 'n verband gevind tussen die ⁶⁰[[Nikkel|Ni]], die dogterproduk van ⁶⁰Fe en die verspreiding van stabiele ysterisotope wat bewys is daarvan dat ⁶⁰Fe bestaan het met die vorming van die sonnestelsel. Die energie wat vrygestel is deur die verval van ⁶⁰Fe saam met die energie wat deur die radionuklied ²⁶[[Aluminium|Al]] vrygestel is, het waarskynlik bygedra tot die hersmelting en differensiasie van [[asteroïed]]e na hul vorming ongeveer 4.6 miljard jaar gelede. Die hoë voorkoms van ⁶⁰[[Nikkel|Ni]] teenwoordig in buiteruimse materiaal verskaf ook meer insig in die ontstaan van die [[sonnestelsel]] en sy vroeë geskiedenis. Van die stabiele isotope het slegs ⁵⁷Fe 'n [[spin (fisika)|kernspin]] (−1/2). Om hierdie rede vind ⁵⁷Fe toepassings as 'n spin-isotoop in [[chemie]] en [[biochemie]]. == Voorsorgmaatreëls == Oormatige innamme van yster deur mense is toksies, aangesien die oormaat yster met peroksiede in die liggaam reageer wat vrye radikale laat ontstaan. Die liggaam se eie [[anti-oksidant]]meganismes beheer hierdie proses as yster in normale vlakke voorkom. In oormaat word onbeheerbare hoeveelhede vrye radikale gevorm. Die noodlottige dosis yster by 'n tweejarige kind is ongeveer drie gram yster. Een gram kan ernstige vergiftiging tot gevolg hê. Daar is gevalle aangemeld van kinders wat vergiftig is deur tussen 10-50 tablette [[ystersulfaat]] oor 'n tydperk van 'n paar uur in te neem. Oormatige inname van yster is die grootste enkele oorsaak van sterftes by kinders wat per abuis farmaseutiese middels inneem. Die "Dietary Reference Intake" lys die hoogste draagbare innamevlak (HV) vir volwassenes as 45 mg/dag. Vir kinders onder veertien jaar oud is die HV 40 mg/dag. As ysterinname oormatig is, kan 'n aantal ysteroormaat-afwykings voorkom. Om hierdie rede moet mense nie ysteraanvullings neem tensy hulle aan 'n [[ystertekort]] ly en alvorens hulle 'n dokter geraadpleeg het nie. {{Mediese vrywaringsnota}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == {{div col | colwidth = 30em | small = yes}} * {{Greenwood&Earnshaw2nd}} * <!-- We -->{{Cite book | author-last = Weeks | author-first = Mary Elvira | author-link = Mary Elvira Weeks | author-last2 = Leichester | author-first2 = Henry M. | date = 1968 | title = Discovery of the elements | url = https://archive.org/details/discoveryofeleme07edunse | url-access = registration | publisher = Journal of Chemical Education | location = Easton, PA | chapter = Elements known to the ancients | pages = [https://archive.org/details/discoveryofeleme07edunse/page/29 29]–40 | lccn = 68-15217 | ref = CITEREFWeeks1968 | isbn = 0-7661-3872-0 }} {{div col end}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Iron|Yster}} {{wikt|yster}} {{Wikiquote}} * [http://periodic.lanl.gov/elements/26.html Los Alamos National Laboratory – Artikel oor yster] * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Fe/index.html WebElements.com – Artikel oor yster] * [http://education.jlab.org/itselemental/ele026.html It's Elemental – Artikel oor yster] * [http://www.iscor.com/ ArcellorMittal se Suid-Afrikaanse webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070622054309/http://www.iscor.com/ |date=22 Junie 2007 }} {{Navigasie Periodieke tabel}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Yster| ]] hp8480mpdaob32tbrxjy32l58iik264 0 14393 2918134 1752112 2026-07-18T12:41:33Z Birkho 128443 + handtekening 2918134 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Friedrich Schelling | beeld = Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling.png | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = | geboortenaam = Friedrich Wilhelm Joseph Schelling | geboortedatum = [[27 Januarie]] [[1775]] | geboorteplek = Leonberg, Württemberg, [[Heilige Romeinse Ryk]] | sterftedatum = {{SDEO|1775|1|27|1854|8|20}} | sterfteplek = Bad Ragaz, [[Switserland]] | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = | vakgebied = natuurlike filosofie, natuurwetenskap, estetika, metafisika, epistemologie, filosofie van godsdiens | werkplek = | alma mater = | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = [[Plato]], Böhme, [[Baruch Spinoza]], Leibniz, Kant, Jacobi, Herder, Goethe, Hölderlin, Fichte, Kielmeyer | invloed op = Hegel, Coleridge, Ast, Kierkegaard, Jung, Heidegger, Tillich, Peirce, Goethe, Fackenheim, [[Slavoj Žižek]] , Secrétan, I. Bernays, Krause, Ravaisson, Cousin, Grant, Hâjdeu | toekennings = | handtekening = Unterschrift Friedrich Wilhelm Joseph Schelling deutscher Philosoph.svg | webblad = | voetnotas = }} '''Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling''' ([[27 Januarie]] [[1775]] – [[20 Augustus]] [[1854]]) was 'n Duitse [[filosoof]]. Historici plaas Schelling in die middel van die [[Duitse idealisme]], êrens tussen [[Johann Gottlieb Fichte]], sy mentor voor 1800 en [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], sy vorige [[kamermaat]] en vriend. Om Schelling se filosofie te vertolk is nie 'n maklike taak nie, omdat hy op 'n tipiese proteaanse denkwyse gereeld van onderwerp verander het. Nogtans word hy as 'n belangrike denker in die opkoms van [[Idealisme]] beskou. Sy filosofie dek temas soos menslike vryheid, die absolute en die verhouding tussen mens en natuur. == Biografie == Schelling is gebore te Leonberg in Württemberg, [[Duitsland]]. Hy gaan eers skool in die klooster skool van Bebenhausen naby Tübingen, waar sy vader 'n kapelaan en 'n professor was. Daarna het hy ingeskryf by die Tübinger Stift (kweekskool van die Protestantse Kerk in Württemberg), waar hy met die filosowe Georg Hegel en Friedrich Hölderlin bevriend geraak het. In 1792 het hy het hy by die filosofiese fakulteit gegradueeer en in 1793 tot [[Heinrich Eberhard Gottlob Paulus]] se ''Memorabilien'' bygedra. In 1795 het hy die verhandeling vir die teologiese graad, ''De Marcione Paullinarum epistolarum emendatore'', voltooi. Intussen het hy ook begin om die werke van Immanuel Kant en Johann Gottlieb Fichte te bestudeer. Beide se werke sou hom inspireer en het sy eie werke beïnvloed. Na hy vir twee jaar twee jeugdige aristokrate onderrig het, is hy in die somer van 1789 op die ouderdom van 23 jaar as buitengewone professor aan die Universiteit van Jena aangestel. Hy het teen die tyd al verskeie artikels en resensies vir die Tydskrifte van Fichte en Friedrich Immanuel Niethammer bygedra, terwyl hy hom ook in die natuur- en mediese wetenskappe begin bestudeer het. In 1796 publiseer hy die ''Briefe über Dogmatismus und Kritizismus'', 'n kritiek op Kant se filosofiese stelsels. In 1797 publiseer hy die essay getiteld ''Neue Deduction des Naturrechts'' wat tot 'n mate Fichte se sieninge in ''Grundlage des Naturrechts'', gepubliseer in 1796, vooruitloop, maar nie voordat Schelling se essay ontvang is deur die redakteurs van die joernaal nie. Sy studies van die natuurwetenskap word uiteengesit in ''Ideen zu einer Philosophie der Natur'' (1797), en sy tesis ''Von der Weltseele'' (1798). == Bibliografie == * Über die Möglichkeit einer Form der Philosophie überhaupt (1794) (On the Possibility of an Absolute Form of Philosophy), Vom Ich als Prinzip der Philosophie oder über das Unbedingte im menschlichen Wissen (1795) (Of the I as the Principle of Philosophy or on the Unconditional in Human Knowledge), Philosophische Briefe über Dogmatismus und Kriticismus (1795) (Philosophical Letters on Dogmatism and Criticism) in The Unconditional in Human Knowledge: Four early essays 1794-6 (1980) translation and commentary by F. Marti, Lewisburg: Bucknell University Press. * Ideen zu einer Philosophie der Natur als Einleitung in das Studium dieser Wissenschaft (1797) Ideas for a Philosophy of Nature: as Introduction to the Study of this Science (1988) translated by E.E. Harris and P. Heath, introduction R. Stern, Cambridge: Cambridge University Press. * System des transcendentalen Idealismus (1800) System of Transcendental Idealism (1978) translated by P. Heath, introduction M. Vater, Charlottesville: University Press of Virginia. * Bruno oder über das göttliche und natürliche Prinzip der Dinge (1802) Bruno, or On the Natural and the Divine Principle of Things (1984) translated with an introduction by M. Vater, Albany: State University of New York Press. * Philosophie der Kunst (1802-3) The Philosophy of Art (1989) Minnesota: Minnesota University Press. * Vorlesungen über die Methode des akademischen Studiums (1803) On University Studies (1966) translated E.S. Morgan, edited N. Guterman, Athens, Ohio: Ohio University Press. * Philosophische Untersuchungen über das Wesen der menschlichen Freiheit und die damit zusammenhängenden Gegenstände (1809) Of Human Freedom (1936) a translation with critical introduction and notes by J. Gutmann, Chicago: Open Court. * Die Weltalter (1811-15). The Ages of the World (1967) translated with introduction and notes by F. de W. Bolman, jr., New York: Columbia University Press. The Abyss of Freedom/Ages of the World (1997), trans. Judith Norman, with an essay by [[Slavoj Žižek]], Anne Arbor: The University of Michigan Press * Über die Gottheiten von Samothrake (1815) Schelling's Treatise on ‘The Deities of Samothrace’ (1977) a translation and introduction by R.F. Brown, Missoula, Mont.: Scholars Press. * Zur Geschichte der neueren Philosophie (probably 1833-4) On the History of Modern Philosophy (1994) translation and introduction by A. Bowie, Cambridge: Cambridge University Press. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Friedrich Wilhelm Schelling}} * [http://plato.stanford.edu/entries/schelling/ Stanford Filosofie Ensiklopedie in Engels] * [http://www.class.uidaho.edu/mickelsen/Schelling.htm Skakel na tekse in Engels] * [http://radicalacademy.com/philschelling.htm Artikel oor Schelling in Engels] * [http://www.nndb.com/people/321/000094039/ Biografie van Schelling in Engels] {{Kontinentale filosofie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Schelling, Friedrich}} [[Kategorie:Duitse filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1775]] [[Kategorie:Sterftes in 1854]] qdzdhwvo7v22fug4ymktiljls16quro 0 14465 2918180 2913884 2026-07-18T17:47:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918180 wikitext text/x-wiki {{multiple image2 | align = left | direction = horizontal | total_width = 900 | footer = | image1 = Vachellia xanthophloea 20D 3046.jpg | alt1 = Koorsboom | caption1 = [[Koorsboom]] | image2 = Southafrica428yellowwood.jpg | alt2 = Outeniekwageelhout | caption2 = [[Outeniekwageelhout|Outenikwa-geelhout]] | image3 = Vachellia karroo 1947.jpg | alt3 = Soetdoring | caption3 = [[Soetdoring]] | image4 = Tarchonanthus camphoratus 1DS-II 3-4583.jpg | alt4 = Kanferbos | caption4 = [[Kanferbos]] | image5 = Olinia emarginata 1DS-II 0056.jpg | alt5 = Berghardepeer | caption5 = [[Berghardepeer]] | image6 = Cyathea dregei00.jpg | alt6 = Grasveldboomvaring | caption6 = [[Grasveldboomvaring|Grasveld-boomvaring]] | image7 = Cussonia paniculata, habitus, Phalandingwe, a.jpg | alt7 = Hoëveldkiepersol | caption7 = [[Hoëveldkiepersol]] }}{{-}} Hier volg ’n sorteerbare lys van [[inheems]]e [[boom|bome]] van Suider-Afrika met hulle FSA-nommers: {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Afrikaanse naam!!Botaniese naam!!Engelse naam!!FSA-nommer |- |[[Aartappelbos]]||''[[Phyllanthus reticulatus]]''||Potato bush||311 |- |[[Abiekwasgeelhout]]||''[[Tamarix usneoides]]''||Wild tamarisk||487 |- |[[Afrikabloubessie]]||''[[Vaccinium exul]]''||Transvaal cranberry||571 |- |[[Afrikageelmelkhout]]||''[[Garcinia livingstonei]]''||Lowveld mangosteen||486 |- |[[Afrikaharpuisboom]]||''[[Ozoroa reticulata]]''||Bushveld resin tree||376 |- |[[Afrikahondsroos]]||''[[Xylotheca kraussiana]]''||African dog-rose||493 |- |[[Afrikamoerbei]]||''[[Afromorus mesozygia]]''||African mulberry||44 |- |[[Afrikasoetlemoen]] ||''[[Maclura africana]]'' || Thorny mulberry ||44.1 |- |[[Afrikasterkastaiing]]||''[[Sterculia africana]]''||African star-chestnut||474 |- |[[Afrikawaaierpalm]]||''[[Borassus aethiopum]]''||Selati palm||25 |- |[[Akkerjakkalsbessie]]||''[[Diospyros natalensis]]''||Small-leaved jackal-berry||607 |- |[[Albaniebroodboom]] ||''[[Encephalartos latifrons]]'' ||Albany cycad ||7 |- |[[Albanierooibostee]] ||''[[Aspalathus teres]]'' ||Albany rooibos tea ||225.9 |- |[[Albinobessie]]||''[[Aphloia theiformis]]''||Albino-berry ||505 |- |[[Anaboom]]||''[[Faidherbia albida]]''||Ana tree||159 |- |[[Angolabrandnetel]] ||''[[Obetia carruthersiana]]'' ||Angola nettle ||69 |- |[[Angolakiepersol]] ||''[[Cussonia angolensis]]'' ||Angola cabbage-tree ||560.5 |- |[[Angolavingerblaar]] ||''[[Vitex angolensis]]'' ||Angola fingerleaf ||659.1 |- |[[Angolawolftoon]] ||''[[Angolawolftoon|Portulacaria carrissoana]]'' ||Angola porkbush ||103.10 |- |[[Anysbergsterboom]] ||''[[Cliffortia conifera]]'' ||Anysberg startree ||145.5 |- |[[Apiesdoring]]||''[[Senegalia galpinii]]''||Monkey thorn||166 |- |[[Apiespeul]]||''[[Senna petersiana]]''||Monkeypod||213 |- |[[Appelblaar]]||''[[Philenoptera violacea]]''||Apple leaf||238 |- |[[Assegaai (boom)]]||''[[Curtisia dentata]]''||Assegai bush||570 |- |[[Baardbessie]] ||''[[Searsia incisa]]'' ||Rubrub-berry ||385 |- |[[Baardboomheide]] ||''[[Erica triflora]]'' || Bearded tree erica ||575 |- |[[Barbertonbruidsbos]] ||''[[Pavetta barbertonensis]]'' ||Barberton brides-bush ||716.2 |- |[[Barbertonse bergsuikerbos]] ||''[[Protea comptonii]]'' ||Saddleback sugarbush ||88 |- |[[Barbertonse broodboom]] ||''[[Encephalartos paucidentatus]]'' ||Barberton cycad ||11 |- |[[Basboom]]||''[[Dais cotinifolia]]''||Pompon tree||521 |- |[[Basboontjie]]||''[[Elephantorrhiza burkei]]''||Sumach bean<br /> Elephantroot||193 |- |[[Basterkokerboom]] ||''[[Aloidendron pillansii]]'' ||Bastard quiver tree ||30 |- |[[Basterkreupelhout]] ||''[[Leucospermum patersonii]]'' ||Silver-edge pincushion ||85 |- |[[Basterstinkhout]] ||''[[Ocotea kenyensis]]'' ||Mock stinkwood ||119 |- |[[Bastersuikerappel]] ||''[[Hexalobus monopetalus]]'' ||Shakama plum ||106 |- |[[Bastersuurpruim]] of [[Bastersuurpruim|kleinvalssuurpruim]] ||''[[Olax dissitiflora]]'' ||Bastard sourplum ||101 |- |[[Bastertambotie]] ||''[[Cleistanthus schlechteri]]''||False tamboti||320 |- |[[Bastervy]] ||''[[Trilepisium madagascariense]]'' ||Bastard fig ||45 |- |[[Baviaanskloofseder]]||''[[Widdringtonia schwarzii]]'' ||Willowmore cedar||21 |- |[[Bedfordbroodboom]] ||''[[Encephalartos cycadifolius]]'' ||Bedford cycad ||14.14 |- |[[Beesganna]] ||''[[Salsola arborea]]''||Cattle ganna ||103.2 |- |[[Bergaalwyn]] ||[[Bergaalwyn|''Aloe marlothii'' subsp. ''marlothii'']] ||Mountain aloe||29.5 |- |[[Bergbamboes]] ||''[[Bergbambos tessellata]]'' ||Drakensberg bamboo ||21.5 |- |[[Bergbas]] ||''[[Osyris lanceolata]]'' ||Rock tannin bush ||100 |- |[[Bergbrandnetel]] ||''[[Obetia tenax]]'' ||Mountain nettle ||70 |- |[[Bergdoringklipels]] ||''[[Canthium kuntzeanum]]'' ||Mountain turkey-berry ||708.1 |- |[[Bergfonteinbos]] ||''[[Psoralea angustifolia]]'' ||Mountain fountain-bush ||226.15 |- |[[Berggeelkeurboom]] ||''[[Calpurnia sericea]]'' ||Mountain wild laburnum ||219.4 |- |[[Bergghwarrie]] ||''[[Euclea coriacea]]'' ||Mountain guarri ||593 |- |[[Berghardepeer]] ||''[[Olinia emarginata]]''||Mountain hard-pear<br />Transvaal hard-pear||514 |- |[[Bergkaree]] ||''[[Searsia leptodictya]]'' ||Mountain karree||387 |- |[[Bergkoeniebos]] ||''[[Searsia divaricata]]'' || Mountain kuni-bush ||381.2 |- |[[Bergmahonie]] ||''[[Entandrophragma caudatum]]''||Mountain mahogany||293 |- |[[Bergrysbos]] ||''[[Cliffortia phillipsii]]'' ||Mountain ricebush ||145.13 |- |[[Bergsering]] ||''[[Kirkia wilmsii]]''||Mountain seringa||269 |- |[[Bergsipres]] ||''[[Widdringtonia nodiflora]]''||Mountain cypress||20 |- |[[Bergtaaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. integrifolia]]'' ||Mountain firethorn currant ||392.3 |- |[[Bergvaalbos]] ||''[[Brachylaena rotundata]]'' ||Mountain silver-oak ||730 |- |[[Bergverfbos]]||''[[Indigofera frutescens]]''||Mountain Indigo ||226.3 |- |[[Bergwasbessie]] ||''[[Morella microbracteata]]'' ||Mountain waxberry ||37.2 |- |[[Bergwildemispel]] ||''[[Vangueria parvifolia]]'' ||Mountain wild-medlar ||703 |- |[[Bergwildepiesang]] ||''[[Strelitzia caudata]]''||Transvaal wild banana||33 |- |[[Bergwitboom]] ||''[[Ehretia alba]]''||White Puzzle-bush||655.5 |- |[[Besembos]] ||''[[Searsia erosa]]'' ||Broom karee ||383 |- |[[Besemkraaibessie]] ||''[[Searsia fastigiata]]'' ||Broom currant ||383.1 |- |[[Besemtrosvy]]||''[[Ficus sur]]''||Broom cluster fig||50 |- |[[Bietou]] ||''[[Osteospermum moniliferum]]'' ||Bush tickberry ||736.1 |- |[[Bitteraalwyn]] ||''[[Aloe ferox]]'' ||Bitter aloe ||29.2 |- |[[Bitterblaar]]||''[[Brachylaena elliptica]]''||Bitter leaf||725 |- |[[Bitterkaree]] ||''[[Searsia marlothii]]'' ||Bitter karee ||389.2 |- |[[Bittervalsdoring]]||''[[Albizia amara]]''||Bitter false-thorn||149 |- |[[Blaarbessie]] ||''[[Tapura fischeri]]'' ||Leafberry ||304 |- |[[Blaasdoring]] ||''[[Vachellia luederitzii var. retinens]]'' ||Balloon thorn ||174.1 |- |[[Bladdoring]] ||''[[Senegalia fleckii]]'' ||Blade thorn ||165 |- |[[Bleekbassoetdoring]] ||''[[Vachellia natalitia]]'' ||Pale-bark sweet thorn ||172.1 |- |[[Blinkblaar]]||''[[Rhamnus prinoides]]''||Dogwood||452 |- |[[Blinkblaarkanniedood]]||''[[Commiphora schimperi]]''||Glossy-leaved corkwood||287 |- |[[Blinkblaarsuurbessie]] ||''[[Dovyalis lucida]]'' ||Glossy-leaved bitterberry ||508 |- |[[Blinkblaar-wag-’n-bietjie]]||''[[Ziziphus mucronata]]''||Buffalo-thorn||447 |- |[[Blinkblaarwitessenhout]]||''[[Bersama lucens]]''||Glossy white ash||439 |- |[[Blinkbruidsbos]]||''[[Pavetta kotzei]]''||Glossy Forest Brides-bush||717.3 |- |[[Blinkfluweelkaree]] ||''[[Searsia quartiniana]]'' ||Glossy velvet karee ||393 |- |[[Blinkhardebos]] ||''[[Phylica oleifolia]]'' ||Glossy hard-leaf ||453.3 |- |[[Blinktaaibos]]||''[[Searsia lucida]]''||Glossy wild currant||388.1 |- |[[Bloedhoutbos]] ||''[[Haematoxylum dinteri]]'' ||Bloodwood-bush ||213.6 |- |[[Blombos]] ||''[[Metalasia densa]]'' ||Common flowerbush ||735.4 |- |[[Blosendesuikerbos]] of [[Blosendesuikerbos|pienksuikerbos]] ||''[[Protea stokoei]]'' ||Pink sugarbush ||97.5 |- |[[Bloubaskanniedood]] ||''[[Commiphora caerulea]]'' ||Blue-barked corkwood ||272.1 |- |[[Bloubitterbessie]] ||''[[Strychnos usambarensis]]''||Blue bitterberry||631 |- |[[Bloublaarkanniedood]] ||''[[Commiphora glaucescens]]'' ||Blue-leaved corkwood ||276 |- |[[Bloublaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia glaucophylla]]'' ||Blue-leaved spike-thorn ||399.6 |- |[[Bloublaarrooihout]] ||''[[Ochna glauca]]'' ||Blue-leaved plane ||479.3 |- |[[Bloublaarwitbos]] ||''[[Maerua decumbens]]'' ||Blue-leaved spiderbush ||133.2 |- |[[Bloubos]]||''[[Diospyros lycioides]]''||Karoo bluebush||605.2 |- |[[Bloubotterboom]] ||''[[Tylecodon paniculatus subsp. glaucus]]'' ||Blue botterboom ||743 |- |[[Bloubroodboom]] ||''[[Encephalartos nubimontanus]]'' ||Blue cycad ||14.9 |- |[[Bloughwarrie]] ||''[[Euclea crispa]]''||Mountain guarri||594 |- |[[Blouhaak]] ||''[[Senegalia erubescens]]''||Blue thorn||164 |- |[[Blouheuningbos]] ||''[[Freylinia tropica]]'' ||Blue honeybells ||670.3 |- |[[Bloukoeniebos]] ||''[[Searsia glauca]]'' ||Blue kuni-bush ||383.2 |- |[[Bloulourier]] ||''[[Cryptocarya angustifolia]]'' ||Blue laurel ||112 |- |[[Baardsuikerbos]] ||''[[Baardsuikerbos|Protea neriifolia]]'' ||Blue sugarbush ||93.1 |- |[[Blousuurpruim]] ||[[Blousuurpruim|''Ximenia americana'' var. ''america'']] ||Blue sourplum||101.5 |- |[[Bloutaaibos]] ||''[[Searsia zeyheri]]'' ||Blue crowberry ||396.1 |- |[[Bloutolbos]] ||''[[Diospyros pallens]]'' ||Blue star-apple ||607.3 |- |[[Blyderivierbroodboom]] ||''[[Encephalartos cupidus]]'' ||Blyde River cycad ||14.13 |- |[[Blydesuikerbos]] ||''[[Protea laetans]]'' ||Blyde sugarbush ||90.4 |- |[[Bobbejaankoolbos]] ||''[[Othonna triplinervia]]'' ||Three-veined othonna ||741 |- |[[Bobbejaankos]] ||''[[Stangeria eriopus]]'' ||Natal grass cycad ||14.21 |- |[[Boesmansgif]]||''[[Acokanthera oppositifolia]]''||Common poison-bush||639 |- |[[Boesmansrivierbroodboom]] ||''[[Encephalartos trispinosus]]'' ||Bushman's River cycad ||14.18 |- |[[Boesmanstee]]||''[[Catha edulis]]''||Bushman's tea||404 |- |[[Bokbitterappel]] ||''[[Solanum aculeastrum]]''||Goat-apple||669.3 |- |[[Bokkeveldpoppiesbos]] ||''[[Paranomus bracteolaris]]'' ||Smooth-leaved tree-sceptre ||72.3 |- |[[Boomaalwyn]]||''[[Aloidendron barberae]]''||Tree aloe||28 |- |[[Boomranknetel]] ||''[[Urera trinervis]]'' ||tree climbing-nettle ||70.1 |- |[[Borselaalwyn]] ||''[[Aloe rupestris]]'' ||Bottlebrush aloe ||30.3 |- |[[Bosappelblaar]]||''[[Philenoptera sutherlandii]]''||Forest appleleaf||228 |- |[[Bosbeesklou]]||''[[Bauhinia tomentosa]]''||Bush neat's foot||208.1 |- |[[Bosblompeer]] ||''[[Dombeya tiliacea]]'' ||Forest wildpear ||472 |- |[[Bosboerboon]]||''[[Schotia latifolia]]''||Forest boerbean||204 |- |[[Bosboomvaring]]||''[[Gymnosphaera capensis]]''||Forest tree fern||2 |- |[[Bosbruidsbos]] ||''[[Pavetta inandensis]]'' ||Forest bride’s bush ||718 |- |[[Bosdoringklipels]]||''[[Canthium inerme]]''||Common turkey-berry||708 |- |[[Bosgeelmelkhout]]||''[[Garcinia gerrardii]]''||Forest mangosteen||485 |- |[[Boshardepeer]]||''[[Olinia radiata]]''||Forest hard-pear||515 |- |[[Bosjakkalskoffie]]||''[[Tricalysia capensis]]''||Forest jackal-coffee||698 |- |[[Bosjesmansbrood]] ||''[[Encephalartos afer]]'' ||Grahamstown cycad ||14.11 |- |[[Boskamhout]]||''[[Baphia racemosa]]''||Natal camwood||224 |- |[[Boskanariebessie]] ||''[[Suregada procera]]'' ||Forest canaryberry ||339 |- |[[Boskanniedood]]||''[[Commiphora woodii]]''||Forest corkwood||291 |- |[[Boskasieboswilg]] ||''[[Combretum padoides]]'' ||Thicket bushwillow ||534.1 |- |[[Boskatjiepiering]]||''[[Gardenia thunbergia]]''||Forest gardena<br />White gardenia||692 |- |[[Boskiepersol]]||''[[Cussonia sphaerocephala]]''||Natal forest cabbage tree||564.2 |- |[[Bosklouterboswilg]] ||''[[Combretum edwardsii]]'' ||Forest climbing bushwillow ||534.2 |- |[[Boskokoboom]] ||''[[Maytenus deflexa]]'' ||Forest kokotree ||402.9 |- |[[Boskoorsbessie]]||''[[Croton sylvaticus]]''||Forest fever-berry||330 |- |[[Boskoorsboom]]||''[[Anthocleista grandiflora]]''||Forest fever tree||632 |- |[[Boskranses]]||''[[Atalaya natalensis]]''||Natal krantz ash||429 |- |[[Boslaventelboom]]||''[[Heteropyxis canescens]]''||Forest lavender tree||454 |- |[[Boslepelhout]]||''[[Cassine peragua]]''||Mountain saffron||414 |- |[[Bosmelkbessie]]||''[[Manilkara discolor]]''||Forest milkberry||588 |- |[[Bosmelkhout]]||''[[Vitellariopsis marginata]]''||Natal bush milkwood||590 |- |[[Bosmirtebessie]]||''[[Eugenia natalitia]]''||Common forest myrtle||553.2 |- |[[Bosnanabessie]] ||''[[Searsia grandidens]]''||Sharp-toothed currant ||381.3 |- |[[Bosolienhout]]||''[[Olea woodiana]]''||Forest olive||620 |- |[[Bospaddaboom]]||''[[Tabernaemontana ventricosa]]''||Forest toad tree||645 |- |[[Bospeper]] of [[Bospeper|wildepeper]] ||''[[Piper capense]]'' ||Wild pepper ||34.5 |- |[[Bosperske]]||''[[Rawsonia lucida]]''||Forest peach||491 |- |[[Bospoubessie]]||''[[Margaritaria discoidea var. fagifolia]]''||Forest peacockberry||310 |- |[[Bosrooiessenhout]]||''[[Trichilia dregeana]]''||Forest mahogany||300 |- |[[Bosrooihout]] ||''[[Ochna arborea var. oconnorii]]'' ||Forest plane ||482 |- |[[Bosrooimelkhout]]||''[[Mimusops obovata]]''||Red milkwood||584 |- |[[Bosrooivingers]] ||''[[Xylopia gracilipes]]'' ||Forest redfingers ||109 |- |[[Bosrosyntjie]]||''[[Grewia lasiocarpa]]''||Forest raisin||461 |- |[[Bossaffraan]]||''[[Elaeodendron croceum]]''||Small-leaved saffron||415 |- |[[Bosstamvrug]]||''[[Chrysophyllum viridifolium]]''||Fluted milkwood||580 |- |[[Bostaaibos]] ||''[[Searsia chirindensis]]''||Red currant||380 |- |[[Bosvaalbos]] ||[[Bosvaalbos|''Brachylaena discolor'' var. ''transvaalensis'']] ||Woodland silver oak||731 |- |[[Bosvaderlandswilg]] ||''[[Combretum kraussii]]''||Forest bushwillow||540 |- |[[Bosvalsnetel]] ||''[[Acalypha glabrata]]''||Forest mock nettle||335.1 |- |[[Bosvalspendoring]] ||''[[Putterlickia verrucosa]]'' ||False forest spikethorn ||403.2 |- |[[Bosveldboekenhout]] ||''[[Faurea saligna]]''||Transvaal beech||75 |- |[[Bosveldhalfmaanranker]] ||''[[Cocculus hirsutus]]'' || Python climber ||104.6 |- |[[Bosveldharpuisboom]]||''[[Ozoroa paniculosa]]''||Broad-leaved resin tree||375 |- |[[Bosveldkandelaarnaboom]]||''[[Euphorbia cooperi]]''||Bushveld candelabra tree||346 |- |[[Bosveldkatjiepiering]]||''[[Gardenia volkensii]]''||Transvaal gardenia||691.1 |- |[[Bosveldklipels]]||''[[Psydrax livida]]''||Green quar||713 |- |[[Bosveldpendoring]] ||''[[Gymnosporia mossambicensis]]'' ||Black forest spike-thorn ||399.10 |- |[[Bosveldpoubessie]]||''[[Margaritaria discoidea var. nitida]]''||Bushveld peacockberry||310.1 |- |[[Bosveldrooiklapperbos]] ||''[[Erythrophysa transvaalensis]]''||Transvaal red balloon||436.2 |- |[[Bosveldsaffraan]]||''[[Elaeodendron transvaalense]]''||Condiment saffron||416 |- |[[Bosveldvalsdoring]]||''[[Albizia harveyi]]''||Common false-thorn||155 |- |[[Bosveldwitklokke]]||''[[Rothmannia fischeri]]''||Cape gardenia||694 |- |[[Bosveldwitysterhout]]||''[[Vepris reflexa]]''||Bushveld white ironwood||260 |- |[[Bosverfbos]]||''[[Indigofera natalensis]]''||Forest Indigo||226.6 |- |[[Bosvlamklimop]] ||''[[Combretum paniculatum]]'' ||Forest flamecreeper ||545.3 |- |[[Bosvlier]]||''[[Nuxia floribunda]]''||Forest elder||634 |- |[[Bosvy]]||''[[Ficus craterostoma]]''||Forest fig||52 |- |[[Boswaterbessie]]||''[[Syzygium gerrardii]]''||Forest waterwood||556 |- |[[Boswitsuikerbos]] ||''[[Boswitsuikerbos|Protea mundii]]''|| Forest white sugarbush || 93 |- |[[Bosysterpruim]]||''[[Drypetes gerrardii]]''||Forest ironplum||314 |- |[[Botrivierheuningklokkies]] ||''[[Freylinia helmei]]'' ||Bot River honeybells ||670.6 |- |[[Botriviersuikerbos]] ||''[[Protea compacta]]'' ||Bot River sugarbush || 87.1 |- |[[Bottelboom]]||''[[Pachypodium lealii]]''||Bottle tree||648 |- |[[Botterboom]]||''[[Tylecodon paniculatus]]''||Butter tree||137.1 |- |[[Botterklapper]]||''[[Strychnos madagascariensis]]''||Black monkey orange||626 |- |[[Braamtaaibos]] ||''[[Searsia batophylla]]'' ||Bramble currant ||377.3 |- |[[Brakdoring]] ||[[Vachellia robusta subsp. clavigera]] ||Narrow-pod robust thorn thorn ||183.1 |- |[[Brandbergdoring]] ||[[Senegalia montis-usti]] ||Brandberg thorn ||177 |- |[[Bredasdorpsuikerbos]] ||''[[Protea obtusifolia]]'' ||Bredasdorp protea ||94 |- |[[Breëblaarboekenhout]]||''[[Faurea rochetiana]]''||Broad-leaved beech||76 |- |[[Breëblaarharpuisboom]] ||''[[Ozoroa obovata]]'' ||Broad-leaved resin tree ||374 |- |[[Breëblaarkanferbos]] ||''[[Tarchonanthus trilobus var. galpinii]]'' ||Broad-leaved camphorbush ||734 |- |[[Breëblaarklipels]] ||''[[Afrocanthium pseudorandii]]'' ||Mottled-bark rock-alder ||709.2 |- |[[Breëblaarkoraalboom]]||''[[Erythrina latissima]]''||Broad-leaved coral tree||244 |- |[[Breëblaarkweper]]||''[[Cryptocarya latifolia]]''||Broad-leaved quince||113 |- |[[Breëblaarpluisbos]] ||''[[Lopholaena platyphylla]]'' || Broad-leaved fluff bush||738.1 |- |[[Breëblaarsuikerbos]] ||''[[Protea eximia]]'' ||Broad-leaf sugarbush ||88.3 |- |[[Breëblaarveselbos]]||''[[Englerodaphne ovalifolia]]''||Broad-leaved fibre-bush ||517.5 |- |[[Breëblaarwasbessie]] ||''[[Morella pilulifera]]'' ||Broad-leaved waxberry ||37 |- |[[Breëblaarwitgat]] ||''[[Boscia mossambicensis]]'' ||Broad-leaved shepherd tree ||127 |- |[[Breekhout]]||''[[Alberta magna]]''||Magnificent flame bush||701 |- |[[Breëpeulvalsdoring]]||''[[Albizia forbesii]]''||Broad-pod false-thorn<br />Broad-pod albizia||154 |- |[[Breëriviergeelhout]]||''[[Podocarpus elongatus]]''||Breede River yellowwood||15 |- |[[Brosblaar]]||''[[Galpinia transvaalica]]''||Transvaal privet||523 |- |[[Brosdoring]] ||''[[Phaeoptilum spinosum]]'' ||Brittle thorn ||103.7 |- |[[Bruinaalwyn]] of [[Bruinaalwyn|wolkbergaalwyn]] ||''[[Aloe dolomitica]]'' of ook soms ''[[Aloe vryheidensis]]'' ||Brown aloe<br />Wolkberg aloe ||29.1 |- |[[Bruinivoor]]||''[[Berchemia discolor]]''||Brown ivory||449 |- |[[Bruinstamkanniedood]] ||''[[Commiphora giessii]]'' ||Brown-stemmed corkwood || 275.5 |- |[[Bruinysterhout]] ||''[[Homalium dentatum]]''||Brown ironwood||501 |- |[[Bubuvy]] ||''[[Ficus bubu]]'' ||Bubu fig ||56 |- |[[Buig-my-nie]]||''[[Buxus macowanii]]''||Cape box||358 |- |[[Bukshardeblaar]] ||''[[Phylica buxifolia]]'' ||Box hard-leaf ||453.1 |- |[[Clanwilliamaalwyn]] ||''[[Aloe comosa]]'' ||Clanwilliam aloe ||28.7 |- |[[Clanwilliamseder]]||''[[Widdringtonia cedarbergensis]]''||Clanwilliam cedar||19 |- |[[Damarakanniedood]] ||''[[Commiphora crenato-serrata]]'' ||Damara corkwood ||274 |- |[[Delagoadoring]]||''[[Senegalia welwitschii]]''||Delagoa thorn<br />Hairy umbrella thorn||163 |- |[[Deurmekaarbos]]||''[[Ehretia rigida]]''||Puzzle bush||657 |- |[[Dikbas]]||''[[Lannea discolor]]''||Live-long||362 |- |[[Dikblaarbosmirt]] ||''[[Eugenia umtamvunensis]]'' ||Thick-leaved myrtleberry ||553.6 |- |[[Dikblaargroenappel]] ||''[[Monodora junodii|Monodora junodii var. macrantha]]'' ||Thick-leave green-apple ||107.2 |- |[[Disseldoring]] ||''[[Berkheya chamaepeuce]]'' ||Tree thistle thorn ||742 |- |[[Donkievy]] ||''[[Mestoklema arboriforme]]'' ||Donkey mesemb ||103.6 |- |[[Donsiebos]] ||''[[Senecio barbertonicus]]'' || Barberton groundsel ||738.5 |- |[[Dopperkiaat]]||''[[Pterocarpus rotundifolius]]''||Round-leaved teak||237 |- |[[Doppruim]]||''[[Pappea capensis]]''||Jacket-plum||433 |- |[[Doringbroodboom]] ||''[[Encephalartos horridus]]'' ||Eastern Cape blue cycad ||14.15 |- |[[Doringkanniedood]]||''[[Commiphora glandulosa]]''||Tall common corkwood||285.1 |- |[[Doringkatjiepiering]]||''[[Hyperacanthus amoenus]]''||Thorny gardenia||690 |- |[[Doringklipels]] ||''[[Canthium spinosum]]'' ||Thorny turkeyberry ||707 |- |[[Doringolm]]||''[[Chaetacme aristata]]''||Thorny elm||43 |- |[[Doringpeer]]||''[[Scolopia zeyheri]]''||Thorn pear||498 |- |[[Doringrooibessie]]||''[[Erythrococca berberidea]]''||Prickly redberry||332.1 |- |[[Doringtaaibos]] ||''[[Searsia longispina]]'' ||Spiny currant ||388 |- |[[Doringvalsnetel]] ||''[[Acalypha sonderiana]]'' ||Thorny false nettle ||335.2 |- |[[Dorinkiedoring]] ||''[[Senegalia brevispica subsp. dregeana]]'' ||Prickly thorn ||160.2 |- |[[Dorre haakdoring]] ||''[[Senegalia hereroensis]]'' ||Arid hook thorn ||171 |- |[[Drakensbergboomheide]] ||''[[Erica dracomontana]]'' || Dragon heath ||574.2 |- |[[Drakensbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos ghellinckii]]''||Drakensberg cycad ||5 |- |[[Drakensbergkaree]] ||''[[Searsia montana]]'' ||Drakensberg karee ||384.1 |- |[[Drakensbergpendoring]] ||''[[Gymnosporia devenishii]]'' ||Drakensberg spike-thorn ||399.5 |- |[[Drakensbergrysbos]] ||''[[Cliffortia repens]]'' ||Drakensberg ricebush ||145.15 |- |[[Driedoring]] ||''[[Rhigozum trichotomum]]'' ||Three-thorn rhigozum ||676.1 |- |[[Driehaakdoring]]||''[[Senegalia senegal var. rostrata]]''||Bushy three-hooked thorn||185.1 |- |[[Drietandkanferbos]]||''[[Tarchonanthus trilobus]]''||Trident camphortree||735 |- |[[Dubbelkroonboom]]||''[[Julbernardia globiflora]]''||African munondo||207.1 |- |[[Duikerbessie]] ||''[[Sclerocroton integerrimus]]'' ||Duiker-berry tallow-tree||343 |- |[[Duinbroodboom]] ||''[[Encephalartos arenarius]]'' ||Alexandria cycad ||3.2 |- |[[Duinebessie]] ||''[[Muraltia scoparia]]'' ||Duneberry ||303.3 |- |[[Duinebruidsbos]]||''[[Pavetta revoluta]]''||Dune bride's bush||720 |- |[[Duineganna]] ||''[[Duineganna|Salsola nollothensis]]'' ||Dune ganna ||103.9 |- |[[Duinegeelbos]] ||''[[Leucadendron coniferum]]'' ||Dune conebush ||82 |- |[[Duineghwarrie]]||''[[Euclea racemosa]]''||Dune guarri<br />Sea guarri||599.3 |- |[[Duinegifboom]] ||''[[Acokanthera oblongifolia]]'' ||Dune poison-bush||638 |- |[[Duinekokoboom]] ||''[[Maytenus procumbens]]'' ||Dune koko tree ||401.1 |- |[[Duinekraaibessie]] ||''[[Searsia crenata]]'' ||Dune crowberry ||380.1 |- |[[Duinekriedoring]] ||''[[Lycium ferocissimum]]'' ||Dune honeythorn ||669.11 |- |[[Duinemirtebessie]]||''[[Eugenia capensis]]''||Dune myrtle||553.1 |- |[[Duine-olienhout]] ||''[[Olea exasperata]]'' ||Dune olive ||619 |- |[[Duinependoring]] ||''[[Gymnosporia arenicola]]'' ||Dune spike-thorn ||399.4 |- |[[Duineseepbessie]]||''[[Deinbollia oblongifolia]]''||Dune soap-berry||430 |- |[[Duinesoetdoring]] ||''[[Vachellia kosiensis]]'' ||Dune sweet thorn ||172.2 |- |[[Duinesterappel]] ||''[[Diospyros rotundifolia]]'' ||Dune star-apple ||608 |- |[[Duinesuurbessie]] ||''[[Dovyalis rotundifolia]]'' ||Dune sourberry ||510 |- |[[Duinesybas]]||''[[Robsonodendron maritimum]]'' ||Dune mock silky-bark ||413.1 |- |[[Duinetaaibos]] ||''[[Searsia laevigata]]'' ||Dune currant ||385.2 |- |[[Duinevalstaaibos]]||''[[Allophylus natalensis]]''||Dune false currant||426 |- |[[Duinewasbessie]] ||''[[Morella cordifolia]]'' ||Dune waxberry ||37.1 |- |[[Dunblaarfonteinbos]]||''[[Psoralea glabra]]'' || Narrow-leaf fountain-bush ||226.9 |- |[[Dwababessie]] ||''[[Monanthotaxis afra]]'' ||Dwababerry ||107.1 |- |[[Dwergbroodboom]] ||''[[Encephalartos humilis]]'' ||Dwarf cycad ||14.16 |- |[[Dwergpruimbas]] ||''[[Osyris speciosa]]'' ||Cape sumach ||100.1 |- |[[Dwergvy]] ||''[[Ficus pygmaea]]'' || Dwarf fig ||50.2 |- |[[Dwergwolftoon]] ||''[[Dwergwolftoon|Portulacaria fruticulosa]]'' ||Dwarf porkbush ||104.2 |- |[[Ebbehoutghwarrie]]||''[[Euclea pseudebenus]]''||Ebony tree<br />Black ebony||598 |- |[[Ebutsinidoring]] ||''[[Vachellia ebutsiniorum]]'' ||Ebutsini thorn ||163.5 |- |[[Eikeblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora wildii]]'' ||Oak-leaved corkwoord ||290.1 |- |[[Enkelblaarkiepersol]]||''[[Cussonia natalensis]]''||Rock cabbage tree||562 |- |[[Enkeldoring]]||''[[Vachellia robusta]] subps. robusta''||Ankle thorn<br />Splendid thorn<br />Brack thorn<br />Broad-pod robust thorn||183 |- |[[Enkeldoringnoemnoem]]||''[[Carissa spinarum]]''||Simple-spine carissa<br />Conkerberry<br />Arabian num-num||640.4 |- |[[Enkelgroendoring]]||''[[Balanites aegyptiaca]]''||Desert date<br />Egyptian balsam||251.1 |- |[[Ertjiehout]] ||''[[Craibia zimmermannii]]'' ||Peawood ||229 |- |[[Essenhout]]||''[[Ekebergia capensis]]''||Cape ash||298 |- |[[Fluweelboswilg]]||''[[Combretum molle]]''||Velvet bushwillow||537 |- |[[Fluweelkanniedood]]||''[[Commiphora mollis]]''||Velvet corkwood||280 |- |[[Fluweelkaree]] ||''[[Searsia engleri]]'' ||Velvet karee ||382 |- |[[Fluweelklipels]]||''[[Afrocanthium gilfillanii]]''||Velvet rockalder||706 |- |[[Fluweelrooibessie]]||''[[Erythrococca menyharthii]]''||Velvet redberry||332.3 |- |[[Fluweelsoetbessie]]||''[[Bridelia mollis]]''||Velvet sweetberry||325 |- |[[Fluweelvrughardeblaar]] ||''[[Phylica purpurea]]'' ||Velvet-fruited/hardleaf ||453.5 |- |[[Fluweelvrugzanha]]||''[[Zanha africana]]''||Velvet-fruit zanha||438.5 |- |[[Fonteinbos]]||''[[Psoralea aphylla]]'' || Leafless fountain-bush ||226.8 |- |[[Fransaalwyn]]||''[[Aloe pluridens]]''||French aloe||30.1 |- |[[Fynbauhinia]]||''[[Bauhinia natalensis]]''||Dainty bauhinia||208.5 |- |[[Fynbitterblaar]]||''[[Brachylaena ilicifolia]]''||Small bitter-leaf||728 |- |[[Fynblaarboerboon]] ||''[[Schotia afra var. angustifolia]]'' ||Small-leaved boerbean||201.1 |- |[[Fynblaarbruidsbos]] ||''[[Pavetta zeyheri]]'' ||Small-leaved bride’s bush ||722 |- |[[Fynblaarbruinysterhout]] ||''[[Homalium rufescens]]'' ||Small-leaved brown-ironwood||502 |- |[[Fynblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora kraeuseliana]]'' ||Feather-leaved corkwoord ||277.5 |- |[[Fynblaarrooihout]]||''[[Ochna serrulata]]''||Small-leaved plane||479.1 |- |[[Fynblaarwildemoerbei]]||''[[Trimeria trinervis]] ||Small-leaved wild mulberry||504 |- |[[Fynbossterappel‎]] ||''[[Diospyros glabra]]'' ||Blueberry bush ||603.1 |- |[[Fyndoring]] ||''[[Vachellia tenuispina]]'' ||Turf thorn ||187.3 |- |[[Gamtooskiepersol]] ||''[[Cussonia gamtoosensis]]'' ||Gamtoos cabbage tree||565.2 |- |[[Gannabos]] of [[Gannabos|seepganna]] ||''[[Salsola aphylla]]'' ||Lye ganna ||103.3 |- |[[Gariepbauhinia]]||''[[Adenolobus garipensis]]''||Blue neat's foot||208 |- |[[Gariepharpuisboom]]||''[[Ozoroa namaquensis]]''||Gariep resin tree ||373.2 |- |[[Gariepkanniedood]] ||''[[Commiphora gariepensis]]'' ||Gariep corkwoord ||275.3 |- |[[Gariepkaree]] ||''[[Searsia populifolia]]'' ||Gariep karee ||391.1 |- |[[Garieppendoring]] ||''[[Gymnosporia gariepensis]]'' ||Gariep spike-thorn ||401.5 |- |[[Garieppronkstert]] ||''[[Gelrebia bracteata]]'' ||Gariep plumeflower ||214.1 |- |[[Gariepsmalblaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia linearis subsp. lanceolata]]'' ||Gariep narrow-leaved spike-thorn ||401.10 |- |[[Geelbauhinia]] ||''[[Bauhinia tomentosa]]'' ||Yellow bauhinia ||208.1 |- |[[Geelbitterbessie]] ||''[[Strychnos mitis]]'' ||Yellow bitterberry ||627 |- |[[Geelblomvoëlbessie]]||''[[Psychotria capensis]]''||Bird-berry||723 |- |[[Geeldoring]] ||''[[Rhigozum obovatum]]'' ||Yellow pomegranate ||675 |- |[[Geelhout]]||''[[Podocarpus latifolius]]''||Real yellowwood||18 |- |[[Geelkeurboom]]||''[[Calpurnia aurea]]''||Natal laburnum||219 |- |[[Geelpapierkelk]]||''[[Monotes glaber]]''||Palefruit monotes||486.5 |- |[[Geelpistoolbos]] ||''[[Justicia aconitiflora]]'' ||Lemon pistol-bush ||681.2 |- |[[Geelskulpblombos]]||''[[Bowkeria citrina]]'' ||Yellow shell-flower bush ||672.1 |- |[[Geelsuikerbos]] of [[Geelsuikerbos|geelsuikerkan]] ||[[Geelsuikerbos|''Protea aurea'' subsp. ''aurea'']] ||Common shuttlecock sugarbush ||90.3 |- |[[Geelwortelboom]]||''[[Steganotaenia araliacea]]''||Carrot tree||569 |- |[[Geneesblaarboom]] ||''[[Solanum giganteum]]''||Healing-leaf tree||669.4 |- |[[Gewone bruidsbos]] ||''[[Pavetta gardeniifolia var. gardeniifolia]]'' ||Common bride’s bush ||716 |- |[[Gewone drolpeer]] ||''[[Dombeya rotundifolia]]''||Common wild pear||471 |- |[[Gewone ghwarrie]] ||''[[Euclea undulata]]''||Common guarri||601 |- |[[Gewone haakdoring]] ||''[[Senegalia afra]]''||Common hook-thorn||162 |- |[[Gewone hardeblaar]] ||''[[Phylica paniculata]]''||Common hard-leaf||453.2 |- |[[Gewone kanariebessie]] ||''[[Suregada africana]]'' ||Common canaryberry ||338 |- |[[Gewone kanniedood]] ||''[[Commiphora pyracanthoides]]'' ||Firethorn corkwood ||285 |- |[[Gewone kraaibessie]] ||''[[Searsia pentheri]]''||Common crow-berry||391 |- |[[Gewone luisiesbos]] ||''[[Leucospermum cuneiforme]]'' ||Wart-stemmed pincushion ||84.2 |- |[[Gewone protea]] of [[Gewone protea|gewone suikerbos]] ||[[Gewone protea|''Protea afra'' subsp. ''afra'']]||Common sugarbush||87 |- |[[Gewone taaibos]] ||''[[Searsia pyroides]]''||Common wildcurrant<br />||392 |- |[[Gewone wildekweper]] ||''[[Cryptocarya transvaalensis]]'' ||Mountain wild-quince ||114 |- |[[Gewone wildepietersieliebos]]||''[[Heteromorpha arborescens]]''||Parsley-tree<br />Parsnip-tree||568 |- |[[Gewone wildevy]]||''[[Ficus burkei]]''||Common wild fig||48 |- |[[Gifbergboomvygie]] ||''[[Stoeberia giftbergensis]]'' ||Gifberg tree-vygie ||756 |- |[[Gifbruidsbos]] ||''[[Pavetta schumanniana]]'' ||Poison bride’s bush ||721 |- |[[Gifolyf]]||''[[Peddiea africana]]''||Poison-olive||517 |- |[[Gifsterappel]] ||''[[Diospyros dichrophylla]] ''||Poison star-apple ||603 |- |[[Gladblaarbaakhout]]||''[[Greyia sutherlandii]]''||Natal bottlebrush||446 |- |[[Gladdeblaarwildemispel]] ||''[[Vangueria madagascariensis]]'' ||Smooth-leaved wild-medlar ||702.1 |- |[[Gladdeblompeer]]||''[[Dombeya cymosa]]''||Natal wild pear||469 |- |[[Gladdekola]]||''[[Cola natalensis]]''||Coshwood||478 |- |[[Gladderankwitbos]] ||''[[Maerua juncea supsp. juncea]]'' ||Smooth climbing spiderbush ||133.6 |- |[[Gladdeslapmispel]]||''[[Vangueria lasiantha]]''||Natal medlar||705 |- |[[Gladdesuurpruim]] ||''[[Ximenia afra var natalensis]]'' ||Smooth-twigged sourplum ||103.1 |- |[[Gladdeveselbos]]||''[[Englerodaphne subcordata]]''||Smooth fibre-bush||519 |- |[[Glansrosyntjie]]||''[[Grewia vernicosa]]''||Glossy raisinbush||463.11 |- |[[Gordoniavalspendoring]] ||''[[Putterlickia saxatilis]]'' ||Gordonia false spikethorn ||403.4 |- |[[Goueklokkiesboontjieboom]] ||''[[Markhamia obtusifolia]]'' ||Golden bell-bean ||677.1 |- |[[Gouetee]]||''[[Aspalathus pendula]]'' || Golden tea ||225.11 |- |[[Gouevingerblaar]] ||''[[Vitex patula]]'' ||Gold fingerleaf ||662 |- |[[Granietvy]] ||[[Granietvy|''Ficus natalensis'' subsp. ''granitticola'']] ||Granite fig ||56.5 |- |[[Graskopaalwyn]] ||''[[Aloe alooides]]'' ||Graskop aloe ||28.3 |- |[[Grasveldboomvaring]] ||''[[Cyathea dregei]]'' ||Common tree fern ||1 |- |[[Grasveldrooihout]] ||''[[Ochna confusa]]'' ||Grassland plane ||479.4 |- |[[Griekwakokoboom]] ||''[[Maytenus ilicina]]'' ||Griqua kokotree ||398.5 |- |[[Griekwasuurkaree]] ||''[[Searsia tridactyla]]'' ||Griqua sour karee ||394.2 |- |[[Groefbasboomheide]] ||''[[Erica canaliculata]]'' ||Grooved-bark tree erica ||573.1 |- |[[Groefstamkanniedood]] ||''[[Commiphora karibensis]] ''||Angular-stemmed corkwoord ||277.2 |- |[[Groenappel]] ||''[[Monodora junodii var. junodii]]'' ||Green apple ||107 |- |[[Groenblaarwurmbos]] ||''[[Cadaba natalensis]]'' ||Green-leaved worm bush ||129.1 |- |[[Groenblomtolbos]] ||''[[Leucadendron loranthifolium]]'' ||Green-flower conebush ||81.5 |- |[[Groendoring]]||''[[Balanites maughamii]]''||Green thorn||251 |- |[[Groenharpuisboom]] ||''[[Ozoroa concolor]]'' ||Green resin tree ||369.1 |- |[[Groenhofiesuikerbos]] ||''[[Protea coronata]]'' ||Green sugarbush ||91.1 |- |[[Groenklapper]] ||''[[Strychnos spinosa]]''||Green monkey orange||629 |- |[[Groenkreupelhout]] ||[[Groenkreupelhout|''Leucospermum conocarpodendron'' subsp. ''viridum'']] ||Green pincushion ||84.1 |- |[[Groenstamkanniedood]]|| ''[[Commiphora neglecta]]''||Green-stem corkwood||283 |- |[[Grootblaardrakeboom]] ||''[[Dracaena aletriformis]]''||Large-leaved dragon tree||30.9 |- |[[Grootblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora anacardiifolia]]'' ||Large-leaved corkwood ||271 |- |[[Grootblaarlaventelboom]] ||''[[Heteropyxis dehniae]]''||Large-leaved lavender tree||455.1 |- |[[Grootblaarmirtebessie]]||''[[Eugenia erythrophylla]]''||Large-leaved myrtle||553.3 |- |[[Grootblaarpieringbessie]] ||''[[Cordia africana]]''||Large-leaved saucer-berry||651 |- |[[Grootblaarrotsvy]] ||''[[Ficus abutilifolia]]''||Large-leaved rock fig||63 |- |[[Grootblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia grandifolia]]'' ||Large-leaved ricebush ||145.4 |- |[[Grootblaarsekelbos]] ||''[[Dichrostachys cinerea subsp. nyassana]]''||Large-leaved sicklebush<br />African sicklebush||190.1 |- |[[Grootblaarsterkastaiing]]||''[[Sterculia quinqueloba]]''||Large-leaved-chestnut||476 |- |[[Grootblaaruiehout]] ||''[[Cassipourea gummiflua]]''||Large-leaved onionwood||530 |- |[[Grootblaarvalsdoring]] ||''[[Albizia versicolor]]''||Large-leaved false-thorn||158 |- |[[Grootblomkriedoring]] ||''[[Lycium amoenum]]'' ||Large-flower honeythorn ||669.6 |- |[[Grootblompendoring]] ||''[[Gymnosporia putterlickioides]]'' ||Large-flowered spike-thorn ||402.1 |- |[[Grootgeelbos]] ||''[[Leucadendron eucalyptifolium]]'' ||Gum-leaved conebush ||81 |- |[[Groothaakbessie]] || ''[[Artabotrys brachypetalus]]'' ||Large hook-berry ||105.1 |- |[[Grootmirting]] ||''[[Myrsine pillansii]]'' ||Large cape myrtle ||577.2 |- |[[Grootnoemnoem]]||''[[Carissa macrocarpa]]''||Big num-num||640.3 |- |[[Grootsuikerbos]] of [[Grootsuikerbos|witsuikerbos]] ||''[[Protea gaguedi]]'' ||African sugarbush ||89 |- |[[Grootvaalbos]] ||''[[Brachylaena uniflora]]'' ||Tall silver-oak ||732 |- |[[Grootvalsmopanie]] ||''[[Guibourtia coleosperma]]'' ||Large copalwood ||199 |- |[[Grootvrugbospendoring]] ||''[[Gymnosporia grandifolia]]'' ||Large-leaved forest spike-thorn ||399.7 |- |[[Grootvrugpendoring]] ||''[[Gymnosporia oxycarpa]]'' ||Large-fruited spike-thorn ||401.9 |- |[[Grootvrugtrospeer]] ||''[[Uvaria lucida]]'' ||Large-fruited clusterpear ||108.2 |- |[[Grootvrugtrosvy]] ||[[Grootvrugtrosvy|''Ficus sycomorus'' subsp. ''gnaphalocarpa'']] ||Large-fruited sycamore fig ||66.1 |- |[[Growweblaarkatsnorbosse]] ||''[[Rotheca myricoides]]''||Blueflower tinderwood||667.1 |- |[[Growweblaarpieringbessie]] ||''[[Cordia ovalis]]''||Satinbark saucerbush<br />Snot berry||654 |- |[[Growweblaarstinkhout]] ||''[[Celtis gomphophylla]]'' ||False white stinkwood ||40 |- |[[Growweblaartaaibos]] ||''[[Searsia refracta]]'' ||Thorny crow-berry ||389.1 |- |[[Growwelaventelkoorsbessie]] ||''[[Croton menyharthii]]'' ||Rough-leaved croton ||329.2 |- |[[Growwerankwitbos]] ||''[[Maerua juncea supsp. crustata]]'' ||Crusty climbing spiderbush ||133.5 |- |[[Grysappel]] ||''[[Parinari curatellifolia]]'' ||Mobola plum ||146 |- |[[Gryskokoboom]] ||''[[Maytenus albata]]'' ||Grey kokotree ||401.3 |- |[[Haak-en-steek]]||''[[Vachellia tortilis subsp. heteracantha]]''||Umbrella thorn||188 |- |[[Halfmens]]||''[[Pachypodium namaquanum]]''||Elephant's trunk||649 |- |[[Hangvrugkanniedood]] ||''[[Commiphora zanzibarica]]'' ||Pendant-fruit corkwood ||291.1 |- |[[Hardekool]]||''[[Combretum imberbe]]''||Leadwood||539 |- |[[Hardepeer]]||''[[Olinia ventosa]]''||Hardpear||513 |- |[[Harige doringklipels]] ||''[[Canthium ciliatum]]'' ||Hairy turkeyberry ||709 |- |[[Harige ghwarrie]]||''[[Euclea natalensis]]''||Natal guarri<br />Natal ebony|| 597 |- |[[Harige haak-en-steek]]||''[[Vachellia tortilis subsp. spirocarpa]]''||Hairy umbrella thorn||188.1 |- |[[Harige kanniedood]]||''[[Commiphora africana]]''||Hairy corkwood||270 |- |[[Harige kusbruidsbos]] ||''[[Pavetta bowkeri]]'' ||Hairy coastal bride’s bush ||719.1 |- |[[Harige mirtebessie]] ||''[[Eugenia woodii]]''||Mountain myrtle||553.4 |- |[[Harige pendoring]] ||''[[Gymnosporia pubescens]]'' ||Hairy spike-thorn ||402.4 |- |[[Harige perdepram]] ||''[[Zanthoxylum humile]]'' ||Hairy knobwood||255 |- |[[Harige rotsvy]]||''[[Ficus glumosa]]''||Mountain fig||64 |- |[[Harige Sekhukhunedoring]] ||''[[Vachellia robbertsei]]'' ||Hairy Sekhukhune thorn ||172.4 |- |[[Harige septerboom]] ||''[[Paranomus tomentosus]]'' ||Hairy-leaved tree sceptre ||72.5 |- |[[Harige witgat]] ||''[[Boscia tomentosa]]'' || Hairy shepherd's tree ||127.1 |- |[[Harpuiskatjiepiering]]||''[[Gardenia resiniflua]]''||Resin gardenia||690.2 |- |[[Hartblaarvy]] ||[[Hartblaarvy|''Ficus polita'' subsp. ''polita'']] ||Heart-leaved fig ||59 |- |[[Heideblaargeelbos]] ||''[[Leucadendron ericifolium]]'' ||Erica-leaved conebush || 80 |- |[[Heilige Venda-bamboes]] ||''[[Oxytenanthera abyssinica]]'' ||Holy Venda bamboo ||21.6 |- |[[Helikopterboom]]||''[[Gyrocarpus americanus]]''||Propeller tree||120 |- |[[Hemelbesemdoring]] ||''[[Senegalia robynsiana]]'' ||Whipstick thorn ||184 |- |[[Henkel-se-geelhout]] ||''[[Podocarpus henkelii]]''||Henkel's yellowwood||17 |- |[[Hereroharpuisboom]] ||''[[Ozoroa hereroensis]]'' ||Herero resin tree ||371.3 |- |[[Hererosesambos]]||''[[Sesamothamnus guerichii]]'' ||Herero sesame-bush||679 |- |[[Heuningboomheide]] ||''[[Erica caterviflora]]'' ||Tree heath ||574 |- |[[Heuningklokkiesbos]] ||''[[Freylinia lanceolata]]'' ||Honey bells ||670.1 |- |[[Heuningnaboom]]||''[[Euphorbia tetragona]]''||Honey euphorbia||354 |- |[[Hikklimop]] ||''[[Combretum bracteosum]]'' ||Hiccupnut ||532.2 |- |[[Hoedespeldlukwart]]||''[[Oxyanthus pyriformis]]''||Natal wildloquat||696.2 |- |[[Hoëveldkiepersol]]||''[[Cussonia paniculata]]''||Small mountain cabbage||563.1 |- |[[Hophout]]||''[[Trema orientalis]]''||Pigeonwood||42 |- |[[Horingdoring]]||''[[Vachellia grandicornuta]]''||Horned thorn||168.1 |- |[[Horingpeultjieboom]]||''[[Diplorhynchus condylocarpon]]''||Horn-pod tree||643 |- |[[Huilboerboon]]||''[[Schotia brachypetala]]''||Weeping boerbean||202 |- |[[Huilboom]]||''[[Peltophorum africanum]]''||Weeping wattle<br />Black wattle<br />African-wattle||215 |- |[[Impalalelie]]||''[[Adenium multiflorum]]''||Impala lily||647.3 |- |[[Indiese wortelboom]] ||''[[Ceriops tagal]]'' ||Indian mangrove ||525 |- |[[iSimangaliso-wildeappelkoos]] ||''[[Dovyalis revoluta]]'' ||iSimangaliso wild apricot ||760 |- |[[Jakkalsbessie]]||''[[Diospyros mespiliformis]]''||Jackalberry||606 |- |[[Jankoensedoring]] ||''[[Cliffortia ilicifolia]]'' ||Holly-leaved ricebush ||145.10 |- |[[Jasmynkatjiepiering]] ||''[[Heinsia crinita subsp. parviflora]]'' ||Jasmine-gardenia ||700.2 |- |[[Jeukpeul]] ||''[[Cnestis polyphylla]]'' ||Itchpod ||147.1 |- |[[Jozinibroodboom]] ||''[[Encephalartos senticosus]]'' || Jozini cycad ||8 |- |[[Kaapboekenhout]]||''[[Rapanea melanophloeos]]''||Cape beech||578 |- |[[Kaapse boomheide]]||''[[Erica tristis]]''||False Cape tree heath||575.1 |- |[[Kaapse fonteinbos]]||''[[Psoralea axillaris]]'' ||Cape fountainbush||226.16 |- |[[Kaapse hardepeer]]||''[[Olinia capensis]]''||Hard pear||513.1 |- |[[Kaapse kanferfoelie]]||''[[Tecoma capensis]]''||Cape honeysuckle||673.1 |- |[[Kaapse kiaat]]||''[[Strychnos decussata]]''||Cape teak||624 |- |[[Kaapse kokoboom]] ||''[[Maytenus lucida]]'' ||Cape kokotree ||401.2 |- |[[Kaapse kranses]]||''[[Atalaya capensis]]''||Cape krantz ash||428 |- |[[Kaapse kuskiepersol]]||''[[Cussonia thyrsiflora]]''||Cape coast cabbage tree||565 |- |[[Kaapse kwar]] ||''[[Psydrax capensis]]'' ||Cape quar ||747 |- |[[Kaapse kweper]]||''[[Cryptocarya woodii]]''||Cape quince||116 |- |[[Kaapse sterkastaiing]] ||''[[Sterculia alexandri]]'' || Cape star-chestnut ||473 |- |[[Kaapse stokroos]]||''[[Sparrmannia africana]]''||Cape Hollyhock||457 |- |[[Kaapse swarthout]] ||''[[Maytenus peduncularis]]'' ||Cape blackwood ||401 |- |[[Kaapse uiehout]] ||''[[Cassipourea flanaganii]]'' || Cape onionwood ||528 |- |[[Kaapse vaderlandsboswilg]] ||''[[Combretum afrum]]'' ||Cape bushwillow ||533 |- |[[Kaapse wildepiesang]]||''[[Strelitzia alba]]''||Cape wild banana||32 |- |[[Kaapse witpeer]] ||''[[Apodytes geldenhuysii]]'' ||Cape White Pear ||422.2 |- |[[Kaiingsuikerbos]] ||''[[Protea glabra]]'' ||Clanwilliam sugarbush ||89.1 |- |[[Kaapsehoopbroodboom]] ||''[[Encephalartos laevifolius]]'' ||Kaapsehoop cycad ||6 |- |[[Kalahari-appelblaar]] ||''[[Philenoptera nelsii]]'' ||Kalahari appleleaf||239 |- |[[Kalaharibauhinia]] ||''[[Bauhinia macrantha]]'' ||Kalahari bauhinia||208.3 |- |[[Kalaharidoring]] ||''[[Vachellia luederitzii var. luederitzii]]'' ||Kalahari thorn ||174 |- |[[Kalaharigeeldoring]] ||''[[Rhigozum brevispinosum]]'' ||Kalahari yellowthorn ||674 |- |[[Kalahariharpuisboom]] ||''[[Ozoroa schinzii]]'' || Kalahari resin tree ||376.5 |- |[[Kalaharikoedoebessie]] ||''[[Pseudolachnostylis maprouneifolia var. dekindtii]] ||Kalahari kuduberry ||308.1 |- |[[Kalaharipeulbessie]] ||''[[Dialium englerianum]]'' ||Kalahari podberry ||210 |- |[[Kalaharirooivingers]] ||''[[Xylopia odoratissima]]'' ||Kalahari redfingers ||110 |- |[[Kalaharitaaibos]] ||''[[Searsia tenuinervis]]'' ||Rolled-leaf currant ||393.2 |- |[[Kalahariwildemispel]]||''[[Vangueria cyanescens]]''||Kalahari wild-medlar||702.3 |- |[[Kamassie]]||''[[Gonioma kamassi]]''||Kamassi||641 |- |[[Kamdebooboekenhout]]||''[[Faurea recondita]]''||Kamdeboo beechwood||745 |- |[[Kameeldoring]] ||''[[Vachellia erioloba]]''||Camel thorn||168 |- |[[Kameelspoor]] ||''[[Piliostigma thonningii]]''||Camel's foot||209 |- |[[Kamiesbergaalwyn]] ||''[[Aloe khamiesensis]]'' ||Khamiesberg aloe ||29.3 |- |[[Kandelaaraalwyn]] ||''[[Aloe candelabrum]]'' ||Candelabrum aloe ||28.5 |- |[[Kanferbos]]||''[[Tarchonanthus camphoratus]]''||Wild camphor bush||733 |- |[[Kanferfoelieboom]] ||''[[Turraea floribunda]]'' ||Honeysuckle tree ||296 |- |[[Kaokorooibessie]] ||[[Erythrococca kaokoensis]] ||Kaoko redberry ||759 |- |[[Kaokoboswilg]] ||''[[Combretum wattii]]'' ||Kaoko bushwillow ||544 |- |[[Kaokobrandbos]] ||''[[Hymenodictyon kaokoensis]]'' ||Kaoko firebush ||765 |- |[[Kaokogeeldoring]] ||''[[Rhigozum virgatum]]'' ||Kaoko yellowthorn ||676.2 |- |[[Kaokogroendoring]]||''[[Balanites angolensis]]''||Angolan torchwood<br />Simple-thorned torchwood||252.1 |- |[[Kaokokanniedood]] ||''[[Commiphora kaokoensis]]'' ||Kaoko corkwoord ||277.1 |- |[[Kaokosesambos]] ||''[[Sesamothamnus benguellensis]]'' ||Kaoko sesame-bush ||679.1 |- |[[Kaokoswarthaak]] ||''[[Senegalia mellifera subsp. mellifera]]'' ||Kaoko black thorn ||176.1 |- |[[Kaokovlamklimop]] ||''[[Combretum oxystachyum]]'' ||Kaoko flamecreeper ||540.4 |- |[[Kaokowitgat]] ||''[[Boscia microphylla]]'' ||Kaoko shepherd's tree ||126 |- |[[Kaokowolftoon]] ||''[[Portulacaria kaokoensis]]'' ||Kaoko porkbush ||104.3 |- |[[Kaokowurmbos]] ||''[[Cadaba schroeppelii]]'' ||Kaoko wormbush ||129.2 |- |[[Karee]] ||''[[Searsia lancea]]'' ||Karree ||386 |- |[[Kareekanniedood]] || ''[[Commiphora gracilifrondosa]]'' ||Karee-leaved commiphora ||284 |- |[[Karooboerboon]] ||''[[Schotia afra]]'' ||Karoo boerbean ||201 |- |[[Karoobroodboom]] ||''[[Encephalartos lehmannii]]'' ||Karoo cycad ||8.1 |- |[[Karooheuningklokkiesbos]] ||''[[Freylinia vlokii]]'' ||Karoo honeybells ||670.7 |- |[[Karookoeniebos]] ||''[[Searsia burchellii]]'' ||Karoo kunibush ||379 |- |[[Karookruisbessie]]||''[[Grewia robusta]]''||Karoo cross-berry||463.6 |- |[[Karoonoemnoem]] ||''[[Carissa haematocarpa]]'' ||Karoo numnum ||640.2 |- |[[Karoopendoring]] ||''[[Gymnosporia karooica]]'' ||Karoo spike-thorn ||401.7 |- |[[Karooplakkiebos]] ||''[[Crassula arborescens]]'' ||Karoo tree crassula ||137.2 |- |[[Karoowitgat]] ||''[[Boscia oleoides]]'' ||Karoo shepherd tree ||128 |- |[[Kartelplakkiesbos]] ||''[[Crassula arboresscens subsp. undulatifolia]]'' ||Wavy tree crassula ||137.4 |- |[[Kasuur]]||''[[Pittosporum viridiflorum]]''||Cheesewood||139 |- |[[Katstertaalwyn]] ||''[[Aloe castanea]]'' ||Cat's-tail aloe ||28.6 |- |[[Kei-appel]]||''[[Dovyalis afra]]''||Kei apple||507 |- |[[Keibaakhout]]||''[[Greyia flanaganii]]''||Kei bottlebrush||444 |- |[[Keibauhinia]]||''[[Bauhinia bowkeri]]''||Kei bauhinia||208.4 |- |[[Keibroodboom]]||''[[Encephalartos princeps]]''||Kei cycad||12 |- |[[Keiharpuisbos]] ||''[[Ozoroa mucronata]]'' ||Kei resin tree ||373 |- |[[Keirooipeer]] ||''[[Scolopia flanaganii]]'' ||Kei redpear ||495 |- |[[Keivingerblaar]]||''[[Vitex obovata]]''||Kei fingerleaf||661 |- |[[Kerkeibos]]||''[[Crassula ovata]]''||Kerky-bush<br />Jade plant||137.3 |- |[[Kerriebos]]||''[[Hypericum revolutum]]''||Curry bush<br />St. John's wort||484 |- |[[Kershout]]||''[[Pterocelastrus tricuspidatus]]''||Candlewood||409 |- |[[Keurboom]]||''[[Virgilia oroboides]]''||Cape blossom tree<br />Pink blossom tree||221 |- |[[Kiaat]]||''[[Pterocarpus angolensis]]''||Wild teak||236 |- |[[Kiepersol]]||''[[Cussonia spicata]]''||Common cabbage tree||564 |- |[[Kierieklapper]]||''[[Combretum hereroense]]''||Russet bushwillow||538 |- |[[Kinaboom]]||''[[Rauvolfia afra]]''||Quinine tree||647 |- |[[Kinderbessie]] ||''[[Halleria elliptica]]'' ||Rock tree-fuschia ||670.2 |- |[[Klapperbos]]||''[[Nymania capensis]]''||Chinese lantern||295 |- |[[Kleefdoring]] ||''[[Vachellia borleae]]'' ||Sticky thorn ||160.1 |- |[[Kleefpeul]]||''[[Senna singueana]]''||Stickypod||213.1 |- |[[Kleinappelblaar]] ||''[[Philenoptera bussei]]'' ||Small apple-leaf ||238.1 |- |[[Kleinblousuurpruim]] ||[[Kleinblousuurpruim|''Ximenia americana'' var. ''microphylla'']] ||Small blue sourplum || 102 |- |[[Kleinblaardrakeboom]] ||''[[Dracaena mannii]]'' ||Small-leaved dragon tree ||30.8 |- |[[Kleinblaarkiaat]] ||''[[Pterocarpus lucens subsp. antunesii]]'' ||Small-leaved bloodwood ||236.1 |- |[[Kleinblaarkriedoring]] ||''[[Lycium cinereum]]'' ||Small-leaved honeythorn ||669.9 |- |[[Kleinblaarmirtebessie]]||''[[Eugenia verdoorniae]]''||Small-leaved myrtle||554.1 |- |[[Kleinblaarperspeuldoring]] ||''[[Senegalia goetzi subsp. microphylla]]'' ||Small-leaved purple-pod thorn ||167.1 |- |[[Kleinblaarpluisbossie]] ||''[[Lopholaena coriifolia]]'' || Small-leaved fluff bush||738 |- |[[Kleinblaarrotsvy]]||''[[Ficus tettensis]]''||Small-leaved rock fig||62 |- |[[Kleinblaarsaffraan]]||''[[Elaeodendron zeyheri]]''||Zeyher's saffronwood||412 |- |[[Kleinblaarsekelbos]]||''[[Dichrostachys cinerea subsp. africana ]]''||Small-leaved sicklebush||190 |- |[[Kleinblaartrospeer]] ||''[[Uvaria gracilipes]]'' ||Small-leaved clusterpear ||108.3 |- |[[Kleinblaarvy]] ||[[Ficus lingua'' subsp. ''depauperata'']] ||Small-leaved fig ||55.1 |- |[[Kleinblaarwilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''mucronata'']] ||Small-leaved willow ||35 |- |[[Kleinblaarwitbos]] ||''[[Maerua parvifolia]]'' ||Small-leaved spiderbush ||135.1 |- |[[Kleinboerboon]]||''[[Schotia capitata]]''||Dwarf boerbean||203 |- |[[Kleinbosrooihout]] ||''[[Ochna gamostigmata]]'' ||Small forest plane ||479.5 |- |[[Kleingroendoring]]||''[[Balanites pedicellaris]]''||Lesser torchwood||252 |- |[[Kleinkanferfoelieboom]]||''[[Turraea obtusifolia]]''||Small honeysuckle tree||296.1 |- |[[Kleinkoraalboom]]||''[[Erythrina humeana]]''||Dwarf coral tree||243.1 |- |[[Kleinlaventelkoorsbessie]] ||''[[Croton pseudopulchellus]]'' ||Small lavender croton ||329.3 |- |[[Kleinperdepram]]||''[[Zanthoxylum capense]]''||Small knobwood||253 |- |[[Kleinpeulseeboontjie]]||''[[Entada wahlbergii]]''||Small-pod seabean ||193.4 |- |[[Kleinvalsmopanie]]||''[[Guibourtia conjugata]]''||Small copalwood||200 |- |[[Kleinvrugtrospeer]] ||''[[Uvaria afra]]'' ||Small-fruited clusterpear ||108.1 |- |[[Kliertjiesboom]] ||''[[Pavetta edentula]]'' ||Gland-leaved bride’s bush ||717 |- |[[Kliertjiesdeurmekaarbos]]||''[[Ehretia obtusifolia]]''||Hairy Puzzle-bush ||656.2 |- |[[Klipels]]||''[[Afrocanthium mundianum]]''||Rock alder||710 |- |[[Klipessenhout]] ||''[[Ekebergia pterophylla]]'' ||Rock ash ||299 |- |[[Klipharpuisbos]] ||''[[Euryops brevipapposus]]'' ||Rock resin-bush ||739 |- |[[Kliphout]]||''[[Heeria argentea]]''||Rockwood||368 |- |[[Klipkershout]]||''[[Maytenus oleoides]]''||Rock candlewood||400 |- |[[Klipkoolhout]]||''[[Lachnostylis bilocularis]]''||Rock coalwood||307.1 |- |[[Klipvalsdoring]] ||''[[Albizia brevifolia]]'' ||Rock false-thorn ||152 |- |[[Klokkiesboontjieboom]] ||''[[Markhamia zanzibarica]]'' ||Bell-bean ||677 |- |[[Klokkiespendoring]]||''[[Gymnosporia tenuispina]]''||Bell spike-thorn||402.8 |- |[[Knolharpuis]] ||''[[Othonna arbuscula]]'' || Traap baboon cabbage ||740 |- |[[Knoppiesboontjie]]||''[[Maerua angolensis]]''||Bead-bean tree||132 |- |[[Knoppiesdoring]] ||''[[Senegalia nigrescens]]'' ||Knob thorn ||178 |- |[[Knoppiesklimop]] ||''[[Combretum mossambicense]]'' ||Knobbly climbing bushwillow ||545.1 |- |[[Knoppiesvy]]||[[Knoppiesvy|''Ficus sansibarica'' subsp. ''sansibarica'']]||Knobbly fig||47 |- |[[Kobas]] ||''[[Cyphostemma currorii]]'' ||Cobas||456 |- |[[Koeniebos]] ||''[[Searsia undulata]]'' ||Kuni-bush||389 |- |[[Koeboebessie]] ||''[[Mystroxylon aethiopicum]]'' ||Kooboo-berry||410 |- |[[Koedoebessie]] ||''[[Pseudolachnostylis maprouneifolia]]''||Kudu berry||308 |- |[[Koffiebeesklou]]<br>[[Koffie bauhinia]]||''[[Bauhinia petersiana]]'' ||Coffee bauhinia<br />Natal neat's foot||208.3 |- |[[Kogelbergrysbos]] ||''[[Cliffortia heterophylla]]'' ||Kogelberg ricebush ||145.9 |- |[[Kogelbergvaalstompie]] ||''[[Mimetes arboreus]]'' ||Kogelberg pagoda ||72.1 |- |[[Kokerboom]] ||''[[Aloidendron dichotomum]]'' ||Quiver tree ||29 |- |[[Kokoboom]]||''[[Maytenus undata]]''||Koko tree||403 |- |[[Kolletjiesblaarvy]] ||''[[Ficus nigropunctata]]'' ||Busse's fig<br />Dot-leaved fig ||58 |- |[[Komkommerbos]]||''[[Thilachium africanum]]''||Cucumber bush||136.2 |- |[[Koolhout]]||''[[Lachnostylis hirta]]''||Coalwood||307 |- |[[Koorsbessie]]||''[[Croton megalobotrys]]''||Large fever-berry||329 |- |[[Koorsboom]] ||''[[Vachellia xanthophloea]]''||Fever tree||189 |- |[[Koorspeulboom]] ||''[[Holarrhena pubescens]]'' ||Fever-pod ||642 |- |[[Koperstamkanniedood]]||''[[Commiphora harveyi]]''||Red-stem corkwood||277 |- |[[Koraalboom]]||''[[Erythrina lysistemon]]''||Common coral tree||245 |- |[[Koraaltaaibos]] ||''[[Searsia magalismontana]]'' ||Coral crowberry ||384.2 |- |[[Korentebos]] ||''[[Searsia tomentosa]]'' ||Bicoloured currant ||394 |- |[[Korenteharpuisboom]] ||''[[Ozoroa sphaerocarpa]]'' ||Currant resin tree ||377 |- |[[Korthaarkapperbos]] ||''[[Capparis sepiaria var. subglabra]]'' ||Short-haired caperbush ||130.2 |- |[[Kortpeul]] ||''[[Rourea orientalis]]'' ||Shortpod ||147.2 |- |[[Kortstamnaboom]] ||''[[Euphorbia otjingandu]]'' ||Short-stemmed candelabra-tree ||748 |- |[[Kosibaairoosappel]] ||''[[Memecylon kosiense]]'' ||Kosi Bay rose-apple ||762 |- |[[Kosipalm]]||''[[Raphia australis]]''||Kosi palm||26 |- |[[Kouebasrooihout]]||''[[Ochna arborea]]''||Cape redwood||479 |- |[[Kraalkriedoring]]||''[[Lycium afrum]]''||Kraal honey-thorn||669.2 |- |[[Kraalnaboom]]||''[[Euphorbia tirucalli]]''||Rubber euphorbia||355 |- |[[Kraalpendoring]]||''[[Gymnosporia polyacantha subsp. polyacantha]]''||Kraal spike-thorn||402.2 |- |[[Kransaalwyn]] ||''[[Aloe arborescens]]'' ||Krantz aloe ||28.1 |- |[[Kransbessie]]||''[[Gerrardina foliosa]]''||Krantz berry||500 |- |[[Kranskwar]] ||''[[Psydrax locuples]]'' ||Krantz quar ||712 |- |[[Kranssuikerbos]] ||''[[Protea rupicola]]'' ||Krantz sugarbush ||88.2 |- |[[Kremetart]]||''[[Adansonia digitata]]''||Baobab||467 |- |[[Kreupelrooihout]] ||''[[Ochna inermis]]'' ||Stunted plane ||480.1 |- |[[Kringboom]]||''[[Maerua schinzii]]''||Ringwood tree||136 |- |[[Krinkhout]]||''[[Securidaca longepedunculata]]''||Violet tree||303 |- |[[Kromblaarsuikerbos]] ||[[''Protea afra'' subsp. ''falcata'']] ||Curved-leave sugarbush ||87.2 |- |[[Kruisbessie]]||''[[Grewia occidentalis]]''||Cross-berry||463 |- |[[Kruiskameeldoring]]||''[[Vachellia erioloba]]''||Hybrid camel thorn||169.1 |- |[[Kunenekanniedood]] ||''[[Commiphora kuneneana]]'' ||Kunene corkwood ||277.7 |- |[[Kunenewaterbessie]] ||''[[Syzygium kuneneense]]'' ||Kunene waterberry ||767 |- |[[Kunenewolftoon]] ||''[[Kunenewolftoon|Portulacaria kuneneana]]'' ||Kunene porkbush ||104.4 |- |[[Kurkbasdoring]] ||''[[Vachellia davyi]]'' ||Corky-barked thorn ||163.1 |- |[[Kurkbasklapper]] of Geelklapper||''[[Strychnos cocculoides]]''||Corky monkey orange||623 |- |[[Kurkbasrooihout]] ||''[[Ochna maguirei]]'' ||Corky-barked plane ||766 |- |[[Kurkbos]] ||''[[Mundulea sericea]]''||Cork bush||226 |- |[[Kurkdoringklipels]] ||''[[Canthium suberosum]]'' ||Cork turkey-berry ||709.1 |- |[[Kurkvoëlbessie]] ||''[[Psychotria suber]]'' ||Corky birdberry ||769 |- |[[Kusboontjiebos]] ||''[[Sophora inhambanensis]]'' ||Coastal bean-bush ||218 |- |[[Kusbruidsbos]] ||''[[Pavetta natalensis]]'' ||Coastal bride’s bush ||719 |- |[[Kusfonteinbos]] ||''[[Psoralea arborea]]'' ||Coastal fountainbush ||226.10 |- |[[Kusjakkalsbessie]] ||''[[Diospyros inhacaensis]]'' ||Coastal jackal-berry ||604 |- |[[Kusjakkalskoffie]] ||''[[Empogona coriacea]]'' ||Coastal jackal coffee ||700 |- |[[Kuskanferbos]] ||''[[Tarchonanthus littoralis]]''||Coastal camphor bush||733.2 |- |[[Kuskatoenboom]] ||''[[Hibiscus tiliaceus]]''||Lagoon hibiscus<br />Wild cotton tree||464 |- |[[Kuskeiappel]] ||''[[Dovyalis longispina]]'' ||Coastal Kei apple ||510.1 |- |[[Kuskoraalboom]] ||''[[Erythrina afra]]''||Coast coral tree ||242 |- |[[Kuslooibas]] of [[Kuslooibas|pruimbas]] ||''[[Osyris compressa]]'' ||Tannin bush ||99 |- |[[Kusrankdoring]] ||''[[Senegalia kraussiana]]'' ||Coastal climbing thorn|| 173.1 |- |[[Kusrooimelkhout]]||''[[Mimusops afra]]''||Coastal red milkwood||583 |- |[[Kusrysbos]] ||''[[Cliffortia longifolia]]'' ||Coastal ricebush ||145.11 |- |[[Kussigsagkapperbos]] ||''[[Capparis fascicularis var. zeyheri]]'' ||Coastal zigzag caperbush ||129.8 |- |[[Kustaaibos]] ||''[[Searsia nebulosa]]'' ||Coastal currant ||390.1 |- |[[Kusvaalbos]]||''[[Brachylaena discolor]]''||Coast silver oak||724 |- |[[Kuswildemispel]] ||''[[Vangueria randii subsp. chartacea]]'' ||Coastal wild-medlar ||702.2 |- |[[Kuswildepiesang]]||''[[Strelitzia nicolai]]''||Natal wild banana||34 |- |[[Kuswitessenhout]] ||''[[Bersama swinnyi]]'' ||Coastal white-ash ||441 |- |[[Kuswurgvy]]||[[Kuswurgvy|''Ficus natalensis'' subsp. ''natalensis'']]||Natal fig<br />Wild fig||57 |- |[[Kwar]]||''[[Psydrax obovata]]''||Coastal quar||711 |- |[[Laeveldbittertee]]||''[[Vernonia colorata]]''||Lowveld bitter-tea||723.4 |- |[[Laeveldkanferfoelieboom]] ||''[[Turraea nilotica]]'' ||Lowveld honeysuckle Tree ||297 |- |[[Laeveldkralesnoer]] ||''[[Alchornea laxiflora]]'' ||Lowveld beadstring ||334 |- |[[Laeveldmelkbessie]]||''[[Manilkara mochisia]]''||Lowveld milkberry||587 |- |[[Laeveldnaboom]]||''[[Euphorbia evansii]]''||Lowveld euphorbia||348 |- |[[Laeveldsterkastaiïng]]||''[[Sterculia murex]]''||Lowveld chestnut||475 |- |[[Laeveldvaalbos]]||''[[Brachylaena huillensis]]''||Lowveld silver oak||727 |- |[[Laeveldvy]]||''[[Ficus stuhlmannii]]''||Lowveld fig||65 |- |[[Laingsburgtolbos]] ||''[[Leucadendron osbornei]]'' ||Laingsburg conebush ||81.7 |- |[[Lalapalm]]||''[[Hyphaene coriacea]]''||Lala palm||23 |- |[[Langbeentjie]] ||''[[Leucadendron procerum]]'' ||Ivory conebush ||81.2 |- |[[Langblaarwolftoon]] ||''[[Langblaarwolftoon|Portulacaria longipedunculata]]'' ||Long-leaved porkbush ||104.5 |- |[[Langhaarkapperbos]] ||''[[Capparis sepiaria var. citrifolia]]'' ||Long-haired caperbush ||130 |- |[[Langpeuldoring]] ||''[[Vachellia sieberiana var. sieberiana]]'' ||Longpod thorn ||186.9 |- |[[Laventelboom]] ||''[[Heteropyxis natalensis]]''||Lavender tree||455 |- |[[Laventelkoorsbessie]]||''[[Croton gratissimus]]''||Lavender croton<br />Lavender fever-berry||328 |- |[[Limpopokoorsbessie]] ||[[Croton madandensis]] ||Limpopo feverberry ||328.4 |- |[[Loerietolbos]] ||''[[Leucadendron loeriense]]'' ||Loerie conebush ||80.7 |- |[[Lydenburgbroodboom]] ||''[[Encephalartos inopinus]]'' || Lydenburg cycad ||5.1 |- |[[Lebombo-aalwyn]] ||''[[Aloe spicata]]'' ||Lebombo aloe ||30.4 |- |[[Lebombobroodboom]] ||''[[Encephalartos lebomboensis]]'' || Lebombo cycad ||14.8 |- |[[Lebombo-ysterhout]]||''[[Androstachys johnsonii]]''||Lebombo ironwood||327 |- |[[Lebombokranses]]||''[[Atalaya alata]]''||Lebombo krantz ash||427 |- |[[Lebombonaboom]]||''[[Euphorbia confinalis]]''||Lebombo euphoria<br />Lebombo milktree||345 |- |[[Lebombowattel]]||''[[Newtonia hildebrandtii]]''||Lebombo-wattle||191 |- |[[Lebombowitbos]] ||''[[Maerua brevipetiolata]]'' ||Lebombo spiderbush ||132.5 |- |[[Lekkerbreek]]||''[[Ochna pulchra]]''||Peeling plane<br />Peelingbark ochna||483 |- |[[Lekkerruikpeul]]||''[[Vachellia nilotica subsp. kraussiana]]''||Scented thorn||179 |- |[[Lekkervreet]] ||''[[Opilia campestris]]'' || Parasitebush ||100.5 |- |[[Lemoenhout]]||''[[Xymalos monospora]]''||Lemonwood||111 |- |[[Lemoentjiedoring]]||''[[Cassinopsis ilicifolia]]''||Lemon thorn||420 |- |[[Leolodoring]] ||''[[Vachellia ormocarpoides]]'' ||Leolo thorn ||179.3 |- |[[Lepelhout]]||''[[Cassine schinoides]]''||Spoon-wood||418 |- |[[Lilliebroodboom]] ||''[[Encephalartos dyerianus]]'' || Lillie cycad ||14.2 |- |[[Lippeblomsuikerbos]] ||''[[Protea subvestita]]''||Waterlily sugarbush || 98 |- |[[Louriersuikerbos]] ||''[[Protea laurifolia]]''||Laurel sugarbush||90.2 |- |[[Louriervy]] ||''[[Ficus ilicina]]'' || Laurel rock fig ||53 |- |[[Maanhaarstompie]]||''[[Mimetes fimbriifolius]]''||Fringed bottlebrush||72.2 |- |[[Magaliesrooihout]] ||''[[Ochna pretoriensis]]''||Magalies redwood ||480.2 |- |[[Malbaarvaalbos]] ||''[[Brachylaena glabra]]'' ||Malabar silver-oak ||726 |- |[[Malvarosyntjie]]||''[[Grewia villosa]]''||Mallow raisin||463.3 |- |[[Manketti]]||''[[Schinziophyton rautanenii]]''||Manketti tree<br />Feather-weight tree||337 |- |[[Mannetjiebos]] ||''[[Stoeberia utilis]]'' ||White fig ||103.5 |- |[[Maputalandbruidsbos]]||''[[Pavetta vanwykiana]]''||Sand Brides-bush||721.3 |- |[[Maputalanddwababessie]] ||''[[Monanthotaxis maputensis]]'' ||Maputaland dwababerry ||758 |- |[[Maputalandkoorsbessie]] ||''[[Croton steenkampianus]]'' ||Maputaland feverberry ||329.1 |- |[[Maputalandoordeelboom]]||''[[Erythrophleum lasianthum]]''||Maputaland ordealtree<br />Swazi ordeal tree||196 |- |[[Maputalandraasblaar]]||''[[Combretum mkuzense]]''||Mkuze bushwillow||545.2 |- |[[Maputalandrankboswilg]] ||''[[Combretum eugeneanum]]'' ||Maputaland climbing bushwillow ||764 |- |[[Maroela]]||''[[Sclerocarya birrea]]''||Marula||360 |- |[[Matoppie]]||''[[Boscia albitrunca]]''||Shepherd's tree||122 |- |[[Mbasheroosappel]] ||''[[Memecylon australissimum]]''||Mbashe rose-apple ||761 |- |[[Meerstamvalsdoring]]||''[[Albizia petersiana]]''||Multi-stemmed false-thorn<br />Nala tree||153 |- |[[Melkpeer]]||''[[Inhambanella henriquesii]]''||Milk pear||591 |- |[[Middelburgbroodboom]] ||''[[Encephalartos middelburgensis]]'' ||Middelburg cycad ||14.3 |- |[[Miershoopwildemispel]] ||''[[Vangueria randii subsp. randii]]'' ||Antheap-wild-medlar ||702.5 |- |[[Mingerhout]]||''[[Breonadia salicina]]''||Matumi||684 |- |[[Mirtaartappelbos]]||''[[Phyllanthus myrtaceus]]''||Myrtle potatobush||311.5 |- |[[Mitserie]]||''[[Bridelia micrantha]]''||Mitzeeri||324 |- |[[Modjadjibroodboom]]||''[[Encephalartos transvenosus]]''||Modjadji giant-cycad||13 |- |[[Moepel]]||''[[Mimusops zeyheri]]''||Transvaal red milkwood||585 |- |[[Moerasvy]]||''[[Ficus trichopoda]]''||Swamp fig||54 |- |[[Mopanie]]||''[[Colophospermum mopane]]''||Mopane||198 |- |[[Mopanie-aalwyn]] ||''[[Aloe littoralis]]'' ||Mopane aloe ||29.4 |- |[[Mopanieaartappelbos]]||''[[Phyllanthus pinnatus]]'' ||Mopane potato bush||312.1 |- |[[Mopaniegeeldoring]] ||''[[Rhigozum zambesiacum]]'' ||Zambezi gold ||676 |- |[[Mopaniewitgat]] ||''[[Boscia matabelensis]]'' ||Mopane shepherd's tree ||125.5 |- |[[Moringaboom]]||''[[Moringa oleifrea]]''||Drumstick tree|| |- |[[Mosambiekkoffie]]||''[[Coffea racemosa]]''||Mozambique Wild Coffee||715.1 |- |[[Msasa]]||''[[Brachystegia spiciformis]]''||Spring msasa<br />Musasa||198.1 |- |[[Msinga-broodboom]]||''[[Encephalartos msinganus]]''||Msinga cycad ||14.7 |- |[[Naaldblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia erectisepala]]'' ||Needle-leaved ricebush ||145.8 |- |[[Naaldblaarheuningbostee]] ||''[[Cyclopia maculata]]'' ||Needle-leaf honeybush tea ||224.3 |- |[[Naaldblaartolbos]] ||''[[Leucadendron nobile]]'' ||Karoo conebush ||81.1 |- |[[Naaldblaarwitbos]] ||''[[Maerua rosmarinoides]]'' ||Needle-leaved spiderbush ||135 |- |[[Naaldhardeblaar]] ||''[[Phylica villosa]]'' ||Needle hardleaf ||453.4 |- |[[Naboom]]||''[[Euphorbia ingens]]''||Common tree euphorbia||351 |- |[[Namahaarpuisboom]] ||''[[Ozoroa namaensis]]'' ||Nama resin tree ||373.1 |- |[[Namakanniedood]] ||''[[Commiphora namaensis]]'' ||Nama corkwoord ||282.1 |- |[[Namakwaboomvygie]] ||''[[Stoeberia utilis var. lerouxiae]]'' ||Namaqua tree-vygie ||757 |- |[[Namakwaharpuisboom]] ||''[[Ozoroa dispar]]'' ||Namaqua resin tree ||370 |- |[[Namakwajakkalsbessie]] ||''[[Diospyros acocksii]]'' ||Namaqua jackalberry ||602 |- |[[Namakwakanniedood]] ||''[[Commiphora capensis]]'' ||Namaqua corkwood ||273 |- |[[Namakwarooiklapperbos]]||''[[Erythrophysa alata]]''||Namaqua red balloon||436.1 |- |[[Namakwavy]]||''[[Ficus cordata]]''||Sandpaper fig||51 |- |[[Namapronkstert]]||''[[Gelrebia merxmuellerana]]''||Nama plumeflower||214.5 |- |[[Namibharpuisboom]]||''[[Ozoroa crassinervia]]''||Namibian resin tree||369 |- |[[Namibiese kriedoring]] ||''[[Lycium eenii]]'' ||Namibian honeythorn ||669.10 |- |[[Namibiese taaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. dinteri]]'' ||Namibia firethorn crowberry ||392.1 |- |[[Namibkanniedood]] ||''[[Commiphora dinteri]]'' ||Namib corkwoord ||274.2 |- |[[Namibkapperbos]] ||''[[Capparis hereroensis]]'' ||Namib caperbush ||129.9 |- |[[Namibkoraalboom]]||''[[Erythrina decora]]''||Namib coral tree||243 |- |[[Namibpronkstert]]||''[[Hererolandia pearsonii]]''||Namib plumeflower||214.2 |- |[[Nanabessie]]||''[[Searsia dentata]]''||Nana-berry||381 |- |[[Nardouwluisiesbos]] ||''[[Leucospermum praemorsum]]'' ||Nardouw fountain pincushion ||85.1 |- |[[Natalaalwyn]] ||''[[Aloe spectabilis]]'' ||Natal aloe ||30.6 |- |[[Natalkweper]] ||''[[Cryptocarya natalensis]]'' ||Sandstone quince ||117.1 |- |[[Natalokkerneut]] ||''[[Cavacoa aurea]]'' ||Natal hickory ||332 |- |[[Natalwilger]] of [[Natalwilger|fluitjieswilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''woodii'']] ||Natal willow ||36.2 |- |[[Natalkaree]] ||''[[Searsia natalensis]]'' ||Northern dune currant ||390 |- |[[Naukluftkaree]] ||''[[Searsia volkii]]'' ||Naukluft rhus ||396.2 |- |[[Netblaarwitbos]] ||''[[Maerua nervosa]]'' ||Lace-leaved spiderbish ||136.1 |- |[[Ngotshe-broodboom]] ||''[[Encephalartos aemulans]]'' || Ngotshe cycad ||14.5 |- |[[Ngoyedwergbroodboom]] ||''[[Encephalartos ngoyanus]]'' ||Ngoye dwarf cycad ||14.17 |- |[[Nieshout]]||''[[Ptaeroxylon obliquum]]''||Sneezewood||292 |- |[[Njalaboom]]||''[[Xanthocercis zambesiaca]]''||Nyala tree||241 |- |[[Noemnoem]] ||''[[Carissa bispinosa]]'' ||Num-num ||640.5 |- |[[Nooienskokerboom]] ||''[[Aloidendron ramosissimum]]'' ||Maiden's quiver tree ||30.2 |- |[[Noordelike boesmansdruif]]||''[[Rhoicissus tridentata subsp. cuneifolia]]''||Northern bushman's grape||456.6 |- |[[Noordelike pompombruidsbos]] ||''[[Pavetta cataractarum]]'' ||Northern pompon bride’s bush ||719.2 |- |[[Noordelike skulpblombos]]||''[[Bowkeria cymosa]]''||Escarpment Shell-flower||672 |- |[[Noordelike valspendoring]] ||''[[Putterlickia neglecta]]'' ||Northern false spikethorn ||754 |- |[[Notsung]]||''[[Halleria lucida]]''||Tree fuchsia||670 |- |[[Okavangoboswilg]] ||''[[Combretum albopunctatum]]'' ||Okavango bushwillow ||531.2 |- |[[Oleasterboswilg]] ||''[[Combretum elaeagnoides]]'' ||Oleaster bushwillow ||534.3 |- |[[Olienhout]]||''[[Olea europaea subsp. cuspidata]]''||Wild olive<br>African olive||617 |- |[[Olifantsrivierbroodboom]]||''[[Encephalartos lanatus]]''||Olifants River cycad||5.2 |- |[[Olifantsrivierboswilg]] ||''[[Combretum petrophilum]]'' ||Olifants River bushwillow ||542.1 |- |[[Omsambeet]]||''[[Millettia grandis]]''||Umzimbeet||227 |- |[[Onderbos]]||''[[Trichocladus crinitus]]''||Black hazel||142 |- |[[Oordeelboom]]||''[[Erythrophleum africanum]]''||Ordeal tree||194 |- |[[Oorlogskloofsterboom]] ||''[[Cliffortia dichotoma]]'' ||Oorlogskloof startree ||145.7 |- |[[Oos-Kaapse hardepeer]]||''[[Olinia micrantha]]''||Eastern Cape hard-pear||514.1 |- |[[Oos-Kaapse reusebroodboom]]||''[[Encephalartos altensteinii]]''||Eastern Cape cycad||3 |- |[[Oos-Kaapse smalblaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia linearis subsp. linearis]]'' ||Eastern Cape narrow-leaved spike-thorn ||399.1 |- |[[Oostelike koeniebos]] ||''[[Searsia pallens]]'' ||Eastern kunibush ||395 |- |[[Opregte suikerbos]]||''[[Protea repens]]''||Real sugarbush||94.2 |- |[[Opregte waaierpalm]]||''[[Hyphaene petersiana]]''||Real fan palm||24 |- |[[Oranjedruiweranker]] ||''[[Hyalosepalum afrum]]'' ||Orange grape creeper ||104.8 |- |[[Otavibasboontjie]]||''[[Elephantorrhiza schinziana]]''||Otavi elephantroot||192.5 |- |[[Otjihipakanniedood]] ||''[[Commiphora otjihipana]]'' ||Otjihipa corkwoord ||284.5 |- |[[Ouhout]]||''[[Leucosidea sericea]]''||Oldwood||145 |- |[[Outeniekwa-erica]]||''[[Erica inconstans]]'' ||Outeniqua tree erica ||574.1 |- |[[Outeniekwakreupelhout]] ||''[[Leucospermum glabrum]]'' ||Outeniqua pincushion ||84.3 |- |[[Outeniekwafonteinbos]] ||''[[Psoralea diturnerae]]'' ||Outeniqua fountainbush ||750 |- |[[Outeniekwageelhout]]||''[[Afrocarpus falcatus]]''||Outeniqua yellowwood||16 |- |[[Outeniekwagonna]] ||''[[Passerina falcifolia]]'' ||Outeniqua gonna ||520 |- |[[Ovambomahonie]] ||''[[Entandrophragma spicatum]]'' ||Ovambo mahogany ||294 |- |[[Owamboperdepram]] ||''[[Zanthoxylum ovatifoliolatum]]'' ||Kaoko knobwood ||255.2 |- |[[Paddaboom]]||''[[Tabernaemontana elegans]]''||Toad tree||644 |- |[[Palmiet]] ||''[[Prionium serratum]]'' ||Palmiet ||768 |- |[[Pambatieboom]]||''[[Anastrabe integerrima]]''||Pambati tree||671 |- |[[Papegaaiboomheide]] ||''[[Erica psittacina ]]'' ||Parrot tree erica ||574.4 |- |[[Papierbasdoring]] ||''[[Vachellia sieberiana var. woodii]]''||Paper-bark thorn||187 |- |[[Papierbaskanniedood]]||''[[Commiphora marlothii]]''||Paperbark corkwood||278 |- |[[Papierbasmirtebessie]]||''[[Eugenia zuluensis]]''||Paper-bark myrtle||554 |- |[[Papierbasvalsdoring]]||''[[Albizia tanganyicensis]]''||Paperbark false-thorn||157 |- |[[Parlotabroodboom]] ||''[[Encephalartos relictus]]'' ||Parlota cycad ||12.5 |- |[[Pendoring]]||''[[Gymnosporia buxifolia]]''||Common spike-thorn||399 |- |[[Pendoringkaree]] ||''[[Searsia gueinzii]]'' ||Thorny karee ||384 |- |[[Pendoringtaaibos]] ||''[[Searsia pterota]]'' ||Winged currant ||391.2 |- |[[Peperblaarboom]]||''[[Warburgia salutaris]]''||Pepper-bark tree||488 |- |[[Peperblaarkanniedood]]||''[[Commiphora mossambicensis]]''||Pepper-leaf corkwood||281 |- |[[Perdekopspeldekussing]] ||''[[Leucospermum reflexum]]'' ||Rocket pincushion ||85.2 |- |[[Perdepis]]||''[[Clausena anisata]]''||Horsewood<br />False horsewood||265 |- |[[Perdepram]]||''[[Zanthoxylum davyi]]''||Knobwood||254 |- |[[Persbesem]]||''[[Polygala virgata]]''||Purple broom<br />Moth-fruit||302.2 |- |[[Persblaarvalsdoring]] ||''[[Albizia antunesiana]]'' ||Purple-leaved false-thorn ||151 |- |[[Perssambreelblom]]||''[[Karomia speciosa]]''||Wild parasol flower||668 |- |[[Persstamkanniedood]] ||''[[Commiphora multijuga]]'' ||Purple-stemmed corkwood ||282 |- |[[Petersvy]]||''[[Ficus petersii]]''||Peters's wild fig||48.1 |- |[[Peulmahonie]]||''[[Afzelia quanzensis]]''||Pod-mahogany||207 |- |[[Pienkbauhinia]]||''[[Bauhinia urbaniana]]''||Pink bauhinia||208.7 |- |[[Pienkblompeer]]||''[[Dombeya burgessiae]]''||Pink wild pear||468.1 |- |[[Pienkkeurboom]] ||''[[Virgilia divaricata]]'' ||Pink keurboom ||221.1 |- |[[Pienkmispel]] ||''[[Feretia aeruginescens]]'' ||Pink-medlar ||696.4 |- |[[Pistoolbos]] ||''[[Justicia adhatodoides]]'' ||Pistol bush ||681 |- |[[Platkroon]]||''[[Albizia adianthifolia]]''||Flat crown||148 |- |[[Platorandbroodboom]] ||''[[Encephalartos brevifoliolatus]]'' ||Escarpment cycad ||3.3 |- |[[Platorandperdepram]] ||''[[Zanthoxylum thorncroftii]]'' ||Escarpment knobwood ||255.3 |- |[[Platorandboekenhout]]||''[[Faurea galpinii]]''||Forest boekenhout||73 |- |[[Platorandkaree]] ||''[[Searsia transvaalensis]]'' ||Escarpment karee ||394.1 |- |[[Pluisblomjakkalskoffie]] ||''[[Empogona kirkii subsp. junodii]]'' ||Fluffy-flower jackal-coffee|| 698.3 |- |[[Poeierbaskatjiepiering]]||''[[Gardenia ternifolia]]''||Yellow gardenia<br />Powder-bark gardenia||690.3 |- |[[Poeierkwasboom]]||''[[Barringtonia racemosa]]''||Lagoon powderpufftree<br />Powder-puff tree||524 |- |[[Poerabessie]] ||''[[Vitex pooara]]'' ||Poora fingerleaf ||663 |- |[[Pokysterhout]]||''[[Chionanthus foveolatus]]''||Common pock ironwood||615 |- |[[Pompomrysbos]] ||''[[Cliffortia serpyllifolia]]'' ||Pompon ricebush ||145.16 |- |[[Pompombruidsbos]] ||''[[Pavetta cooperi]]'' ||Pompom brides-bush ||719.4 |- |[[Pondo-kokoboom]] ||''[[Maytenus oleosa]]'' ||Pondo kokotree ||400.1 |- |[[Pondotreurdoring]]||''[[Colubrina nicholsonii]]||Pondo weeping-thorn||453.8 |- |[[Pondowitpeer]] ||''[[Apodytes abbottii]]'' ||Pondo white pear ||422.1 |- |[[Pondoboesmanstee]] ||''[[Lydenburgia abbottii]]'' ||Pondo bushman's tea ||407 |- |[[Pondodoringklipels]] ||''[[Canthium vanwykii]]''||Pondo turkey-berry ||710.1 |- |[[Pondojakkalskoffie]] ||''[[Empogona africana]]'' ||Pondo jackal-coffee ||698.1 |- |[[Pondokruisbessie]]||''[[Grewia pondoensis]]''||Pondo crossberry||463.5 |- |[[Pondomelkbessie]] ||''[[Manilkara nicholsonii]]''||Pondo milkberry||586.1 |- |[[Pondopalm]]||''[[Jubaeopsis afra]]''||Pondo coconut||27 |- |[[Pondoranktaaibos]] ||''[[Searsia acocksii]]'' ||Pondo climbing currant ||377.2 |- |[[Pondorooihout]] ||''[[Ochna sp. nov.]]'' ||Pondo plane ||481.1 |- |[[Pondospookbos]] ||''[[Brunia trigyna]]'' ||Pondo ghostbush ||141.1 |- |[[Pondosybas]] ||''[[Maytenus abbottii]]'' ||Pondo silky-bark ||398.1 |- |[[Pondotolbos]] ||''[[Leucadendron pondoense]]'' ||Pondoland conebush ||81.4 |- |[[Pondovy]] ||''[[Ficus bizanae]]'' || Pondoland fig ||46 |- |[[Pondovalspendoring]] ||''[[Putterlickia retrospinosa]]'' ||Pondo false spikethorn ||403.3 |- |[[Pondowaterbessie]]||''[[Syzygium pondoense]]''||Pondo waterwood||558.1 |- |[[Populierblaarvy]] ||''[[Ficus fischeri]]'' ||Poplar-leaved fig ||68 |- |[[Potbergsuikerbos]]||[[Potbergsuikerbos|''Protea aurea'' subsp. ''potbergensis'']]||Potberg sugarbush ||90.6 |- |[[Pronkonderbos]]||''[[Trichocladus grandiflorus]]''||Green hazel||144 |- |[[Pronkrooihout]]||''[[Ochna natalitia]]''||Natal plane||481 |- |[[Pronkverfbos]]||''[[Indigofera jucunda]]''||Showy Indigo||226.4 |- |[[Pruimvingerblaar]] ||''[[Vitex ferruginea]]'' ||Plum fingerleaf ||659 |- |[[Pylgif]]||''[[Adenium boehmianum]]''||Namibian impalalily||647.2 |- |[[Pynbos]] ||''[[Smodingium argutum]]'' ||Agony bush ||367 |- |[[Pypsteelboom]]||''[[Vitex rehmannii]]''||Pipe-stem tree||664 |- |[[Raasblaar]]||''[[Combretum zeyheri]]''||Large-fruited bushwillow||546 |- |[[Rankboswilg]]||''[[Combretum patelliforme]]'' ||Combretum patelliforme ||534 |- |[[Rankklipels]] ||''[[Keetia gueinzii]]'' ||Climbing-turkeyberry ||714 |- |[[Rankrosyntjie]]||''[[Grewia afra]]''||Climbing raisin||459 |- |[[Ranksaffraan]] ||''[[Lauridia tetragona]]'' ||Climbing saffron ||411.1 |- |[[Ranksaffraanboom]] ||''[[Lauridia reticulata]]'' ||Tree climbing saffron ||411.3 |- |[[Ranksterappel]] ||''[[Diospyros simii]]'' ||Climbing star-apple ||609 |- |[[Rankvingerblaar]] ||''[[Vitex harveyana]]'' ||Scrambling fingerleaf ||660 |- |[[Reepbaskanniedood]] ||''[[Commiphora discolor]]'' ||Stringy-barked corkwood ||274.1 |- |[[Renosterkoffie]] ||''[[Kraussia floribunda]]'' ||Rhino-coffee ||700.1 |- |[[Reuseblaarvy]] ||''[[Ficus lutea]]'' ||Giant-leaved fig ||61 |- |[[Reusebroodboom]]||''[[Encephalartos natalensis]]''||Natal cycad||10 |- |[[Reuserosyntjie]]||''[[Grewia hexamita]]''||Giant raisin||460 |- |[[Reuseseeboontjie]]||''[[Entada rheedii]]''||Giant seabean||193.3 |- |[[Riemblaarsuikerbos]] ||''[[Protea lorifolia]]'' ||Strap-leaved sugarbush ||91 |- |[[Riffelstampendoring]]||''[[Gymnosporia heterophylla]]''||Zulu spike-thorn||401.6 |- |[[Ringbaskanniedood]] ||''[[Commiphora steynii]]'' ||Ringed-bark corkwood ||288 |- |[[Rivierblompeer]] ||''[[Dombeya kirkii]]'' ||River wildpear ||470 |- |[[Rivierdwababessie]] ||''[[Monanthotaxis obovata]]'' ||River dwababerry ||108 |- |[[Rivierkriedoring]]||''[[Lycium hirsutum]]''||River honey-thorn||669.12 |- |[[Riviernaboom]]||''[[Euphorbia triangularis]]''||River euphorbia||356 |- |[[Rivierrankdoring]]||''[[Senegalia schweinfurthii var. schweinfurthii]]''||River climbing thorn||184.1 |- |[[Rivierrooipeer]]||''[[Scolopia stolzii]]''||River redpear||496.2 |- |[[Riviertaaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. gracilis]]'' ||River firethorn crowberry ||392.2 |- |[[Riviertolbos]] |||''[[Leucadendron salicifolium]]'' ||Common stream conebush ||82.1 |- |[[Riviertrassiedoring]] |||[[''Vachellia hebeclada'' subsp. ''chobiensis'']] ||River candle-pod thorn ||170.1 |- |[[Riviervaderlandswilg]]||''[[Combretum erythrophyllum]]''||River bushwillow||536 |- |[[Rivierwildemispel]] ||''[[Vangueria proschii]]'' ||River wild-medlar ||702.4 |- |[[Rivierwitbos]] ||''[[ Maerua gilgii]]''||River spiderbush ||133.1 |- |[[Robinsonkreupelhout]] ||''[[Leucospermum pluridens]]'' ||Robinson pincushion ||84.4 |- |[[Rondeblaargifboom]] ||''[[Acokanthera rotundata]]'' ||Round-leaved poison-bush ||640 |- |[[Rondeblaarharpuisboom]] ||''[[Ozoroa longipes]]'' ||Round-leaved resin tree ||372 |- |[[Rondevrugbospendoring]] ||''[[Gymnosporia harveyana subsp. harveyana]]'' || Black forest spike-thorn ||399.2 |- |[[Rooibergsepterbos]] ||''[[Paranomus roodebergensis]]'' ||Rooiberg tree sceptre<br />Honey-scented sceptre ||72.6 |- |[[Rooibitterbessie]] ||''[[Strychnos henningsii]]'' ||Red bitterberry ||625 |- |[[Rooiblaarrotsvy]] ||''[[Ficus ingens]]''||Red-leaved fig||55 |- |[[Rooiblompendoring]] ||''[[Gymnosporia rubra]]'' ||Red-flower spike-thorn ||402.5 |- |[[Rooiboekenhout]]||''[[Protorhus longifolia]]''||Red beech||364 |- |[[Rooibos]] ||''[[Aspalathus linearis]]'' ||Rooibos tea ||225.10 |- |[[Rooiboswilg]] ||''[[Combretum apiculatum]]''||Okavango bushwillow||532 |- |[[Rooidoring]] ||''[[Vachellia gerrardii subsp. gerrardii]]'' ||Red thorn ||167 |- |[[Rooi-els (boom)|Rooi-els]] ||''[[Cunonia capensis]]''||Red alder||140 |- |[[Rooiessenhout]] ||''[[Trichilia emetica]]''||Natal mahogany ||301 |- |[[Rooihaakbessie]] ||''[[Artabotrys monteiroae]]'' ||Red hook-berry ||105.2 |- |[[Rooihaak]] ||''[[Vachellia reficiens subsp. reficiens]]'' ||Red umbrella thorn||181 |- |[[Rooihartboom]]||''[[Hymenocardia ulmoides]]''||Red-heart tree||317 |- |[[Rooi-ivoor]]||''[[Berchemia zeyheri]]''||Red ivory||450 |- |[[Rooikershout]]||''[[Pterocelastrus rostratus]]''||Red candlewood||408 |- |[[Rooikweper]]||''[[Cryptocarya wyliei]]''||Red quince||117 |- |[[Rooipeer]]||''[[Scolopia mundii]]''||Red pear||496 |- |[[Rooipendoring]]||''[[Gymnosporia senegalensis]]''||Red spike-thorn||402 |- |[[Rooipronkstert]]||''[[Gelrebia rubra]]''||Red plumeflower||214.3 |- |[[Rooistinkhout]]||''[[Prunus africana]]''||Red stinkwood||147 |- |[[Rooisuikerbos]] ||''[[Protea grandiceps]]'' ||Red sugarbush ||89.2 |- |[[Rooitolbos]] ||''[[Leucadendron discolor]]'' ||Piketberg conebush ||79 |- |[[Rooivoëlbessie]] ||''[[Psychotria zombamontana]]''||Red bird-berry||723.1 |- |[[Rooivrugwitstinkhout]] ||''[[Celtis mildbraedii]]''||Natal white stinkwood||41 |- |[[Rooivy]] ||''[[Stoeberia arborea]]'' ||Red fig ||103.4 |- |[[Rooiwortelboom]]||''[[Rhizophora mucronata]]''||Red mangrove||526 |- |[[Rooiysterhout]]||''[[Ochna holstii]]''||Red ironwood||480 |- |[[Rosyntjiebos]]||''[[Grewia flava]]''||Sandpaper raisin||459.1 |- |[[Rotsblompeer]]||''[[Dombeya autumnalis]]''||Rock wildpear||468 |- |[[Rotsboswilg]] ||''[[Combretum moggii]]'' ||Rock bushwillow ||542 |- |[[Rotskanniedood]] ||''[[Commiphora saxicola]]'' ||Rock corkwood ||286 |- |[[Rotstolbos]] ||''[[Leucadendron strobilinum]]'' ||Peninsula conebush ||78 |- |[[Ruigtekriedoring]] ||''[[Lycium acutifolium]]'' ||Thicket honey-thorn ||669.5 |- |[[Saalpeultjieboom]]||''[[Wrightia natalensis]]''||Saddle pod||650 |- |[[Safsafwilger]]||[[Safsafwilger|''Salix mucronata'' subsp. subserrata'']]||Safsaf willow||36 |- |[[Sambokpeul]]||''[[Cassia abbreviata subsp. beareanna]]'' ||Sjambokpod||212 |- |[[Sandboswilg]] ||''[[Combretum engleri]]'' ||Sand bushwillow ||535 |- |[[Sandbruidsbos]] ||''[[Pavetta catophylla]]'' ||Sand bride’s bush ||719.3 |- |[[Sanddoring]] ||''[[Vachellia arenaria]]'' ||Sand thorn ||186 |- |[[Sandessenhout]]||''[[Xylia torreana]]''||Sand ash||192 |- |[[Sandjakkalskoffie]] ||''[[Empogona maputensis]]'' ||Maputo jackal-coffee ||699.1 |- |[[Sandjasmyn]] ||''[[Schrebera trichoclada]]'' ||Sand jasmine<br />Wing-leaved wooden pear ||613 |- |[[Sandkamhout]]||''[[Baphia massaiensis]]''||Sand camwoord||223 |- |[[Sandkanariebessie]] ||''[[Suregada zanzibariensis]]'' ||Sand canaryberry ||340 |- |[[Sandkanniedood]]||''[[Commiphora angolensis]]''||Sand corkwood||272 |- |[[Sandkiepersol]] ||''[[Cussonia arenicola]]'' ||Sand cabbage-tree ||561.1 |- |[[Sandkroonbessie]] ||''[[Crossopteryx febrifuga]]'' ||Sand crown-berry ||683 |- |[[Sandnoemnoem]] ||''[[Carissa tetramera]]'' ||Sand num-num ||640.6 |- |[[Sandolien]]||''[[Dodonaea viscosa]]''||African sandolive<br />Hopbush||437.1 |- |[[Sandperdepram]] ||''[[Zanthoxylum leprieurii]]'' ||Sand knobwood ||255.1 |- |[[Sandrooihout]] ||''[[Ochna barbosae]]'' ||Sand plane ||479.2 |- |[[Sandsterappel]]||''[[Diospyros loureiriana]]''||Sand star-apple||604.1 |- |[[Sanduiehout]] ||''[[Cassipourea mossambicensis]]'' ||Sand onionwood ||531 |- |[[Sandveldhaarpuisboom]] ||''[[Ozoroa obovata var. elliptica]]'' ||Sandveld resin tree ||373.5 |- |[[Sandveldluisiesbos]] ||''[[Leucospermum rodolentum]]'' ||Sandveld pincushion ||83 |- |[[Sandveldwitgat]] ||''[[Boscia filipes]]'' ||Sandveld shepherd's tree ||123.1 |- |[[Sebrabaskanniedood]]||''[[Commiphora viminea]]'' ||Zebra-bark corkwood||279 |- |[[Sebrabergwitbos]] ||''[[Maerua sebrabergensis]]'' ||Zebra mountain spiderbush ||751 |- |[[Sebrahout]]||''[[Dalbergia melanoxylon]]''||Zebrawood||232 |- |[[Seepbos]]||''[[Noltea africana]]''||Soap bush||453 |- |[[Seepnetel]]||''[[Pouzolzia mixta]]''||Soap nettle||71 |- |[[Sekhukhunedoring]] ||''[[Vachellia sekhukhuniensis]]'' ||Sekhukhune thorn ||184.5 |- |[[Sekelblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia recurvata]]'' ||Sickle-leaved ricebush ||145.14 |- |[[Sekelbos]]||''[[Dichrostachys cinerea]]''||Sickle-bush||190 |- |[[Sekhukhuneboesmanstee]] ||''[[Lydenburgia cassinoides]]''||Sekhukhuni bushman's tea ||406 |- |[[Sekhukhunebobbejaanstert]] ||''[[Xerophyta retinervis var. multiramosa]]'' ||Sekhukhune baboon's tail ||770 |- |[[Sekhukhunekaree]] ||''[[Searsia sekhukhuniensis]]'' ||Sekhukhune karee ||393.3 |- |[[Septeeboom]]||''[[Cordia afra]]''||Septee tree||652 |- |[[Septemberbossie]]||''[[Polygala myrtifolia]]''||September bush||302.1 |- |[[Septemberklokkies]]||''[[Rothmannia globosa]]''||Bell gardenia||695 |- |[[Serpentyndoring]] ||''[[Senegalia loetteri]]'' ||Serpentine thorn ||755 |- |[[Serpentynsuikerbos]] ||''[[Protea curvata]]'' ||Serpentine sugarbush ||88.1 |- |[[Sigsagkapperbos]] ||''[[Capparis fascicularis var. fascicularis]]'' ||Zigzag caperbush ||129.7 |- |[[Silwerblaarmelkpruim]]||''[[Englerophytum natalense]]''||Natal milkplum||582 |- |[[Silwerboom]]||''[[Leucadendron argenteum]]''||Silver tree||77 |- |[[Silwerbos]] ||[[Silwerbos|''Leucadendron uliginosum'' subsp. ''uliginosum'']] ||Outeniqua conebush ||82.6 |- |[[Silwerhoekstamrosyntjie]]||''[[Grewia gracillima]]''||Silver square-stemmed raisin||459.4 |- |[[Silwerwilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''hirsuta'']] ||Silver willow ||35.1 |- |[[Skeweblaarbasboontjie]] ||''[[Elephantorrhiza suffruticosa]]'' ||Skew-leaved elephantroot||193.1 |- |[[Skilferbasdoring]] ||''[[Vachellia exuvialis]]'' ||Flaky-barked thorn ||164.1 |- |[[Skoensoolpeul]]||''[[Brachystegia boehmii]]''||Mufuti msasa<br />Prince-of-Wales msasa||198.2 |- ||[[Skotseratel]] ||''[[Amblygonocarpus andongensis]]'' ||Scotsman's rattle||190.2 |- |[[Skraalrysbos]] ||''[[Cliffortia denticulata]]'' ||Slender ricebush ||145.6 |- |[[Skurweblaarbos]]||''[[Ehretia amoena]]''||Sandpaper bush||656 |- |[[Skurweblaarkanniedood]]||''[[Commiphora edulis]]''||Rough-leaved corkwood||275 |- |[[Skurweblaarrosyntjie]]||''[[Grewia flavescens]]''||Velvet raisin||459.2 |- |[[Skurwevyeboom]] ||''[[Ficus capreifolia]]'' || Rough-leaved fig tree ||50.1 |- |[[Silwerblaarsuikerbos]] ||[[Silwerblaarsuikerbos|''Protea roupelliae'' subsp. ''roupelliae'']] ||Silver sugarbush ||96 |- |[[Silwerblompeer]] ||''[[Dombeya pulchra]]'' ||Silver wildpear ||470.1 |- |[[Skraalkaree]] ||''[[Searsia keetii]]'' ||Slender karee ||384.5 |- |[[Skurweblaarwitgat]] ||''[[Boscia angustifolia var. corymbosa]]'' ||Rough-leaved shepherd tree ||123 |- |[[Slaaibos]] ||''[[Didelta spinosa]]'' ||Thorny salad bush ||736.2 |- |[[Slapbergsoetdoring]] ||''[[Vachellia theronii]]'' ||Slender mountain sweet thorn ||172.3 |- |[[Slapdoring]] ||''[[Vachellia permixta]]'' ||Slender thorn ||179.1 |- |[[Slapfonteinbos]] ||''[[Psoralea affinis]]'' ||Slender fountainbush ||226.14 |- |[[Slaphoringaalwyn]] ||''[[Aloe speciosa]]'' ||Tilt-head aloe ||30.5 |- |[[Slapkanniedood]] ||''[[Commiphora virgata]]'' ||Slender corkwood ||290 |- |[[Slapkriedoring]] ||''[[Lycium bosciifolium]]'' ||Limpopo honey-thorn ||669.8 |- |[[Slaploot]] ||''[[Senegalia senegal var. leiorhachis]]'' ||Slender three-hooked thorn||185 |- |[[Slymappel]]||''[[Azanza garckeana]]''||Snot apple||466 |- ||[[Smalblaarbasboontjie]] ||''[[Elephantorrhiza goetzei]]'' ||Narrow-pod elephantroot||192.1 |- ||[[Smalblaarghwarrie]] ||''[[Euclea linearis]]'' ||Lance-leaved guarri ||596 |- |[[Smalblaarharpuisbos]]||''[[Ozoroa paniculosa var. salicina]]''||Narrow-leaved resin tree||375.1 |- |[[Smalblaarkapperbos]] ||''[[Capparis brassii]]'' ||Narrow-leaved caperbush ||129.6 |- |[[Smalblaarmosterdboom]] ||''[[Salvadora australis]]'' ||Narrow-leaved mustard-tree ||621 |- |[[Smalblaarsuikerbos]] ||''[[Protea lanceolata]]'' ||Lance-leaved sugarbush ||90.1 |- |[[Smalblaarwasbessie]]||''[[Morella serrata]]''||Lance-leaved waxberry||38 |- |[[Smalblad]]||''[[Metrosideros angustifolia]]''||Lance-leaved myrtle||559 |- |[[Snuifkalbassie]]||''[[Oncoba spinosa]]''||Snuff-box tree||492 |- |[[Soetdoring]] ||''[[Vachellia karroo]]''||Sweet thorn||172 |- |[[Soutpansbergdoring]] ||''[[Senegalia montis-salinarum]]'' ||Soutpansberg thorn ||753 |- |[[Soutpansbergroosappel]] ||''[[Memecylon soutpansbergense]]'' ||Soutpansberg rose-apple ||763 |- |[[Soutpansbergwildemispel]] ||''[[Vangueria soutpansbergensis]]'' ||Soutpansberg wild-medlar ||703.1 |- |[[Spalkpendoring]] ||''[[Gloveria integrifolia]]'' ||Splint spike-thorn ||403.9 |- |[[Spekboom]]||''[[Portulacaria afra]]''||Porkbush||104 |- |[[Spitsblaarspeldekussing]] ||''[[Leucospermum saxosum]] ''||Escarpment pincushion ||85.3 |- |[[Spoegboom]] ||''[[Commiphora cervifolia]]''|| Antler-leaved corkwood || 273.5 |- |[[Springsaadboom]] ||''[[Shirakiopsis elliptica]]'' || Jumping-seed tree ||342 |- |[[Sprokiesboom]] ||''[[Moringa ovalifolia]]'' || Phantomtree ||137 |- |[[Stamlose broodboom]] ||''[[Encephalartos villosus]]'' ||Ground cycad ||14.20 |- |[[Stamvrug]]||''[[Englerophytum magalismontanum]]''||Transvaal milkplum||581 |- |[[Stamvrugklimop]] ||''[[Tiliacora funifera]]'' ||Elbow leaf || 104.7 |- |[[Stamvrugysterpruim]]||''[[Drypetes natalensis]]''||Natal ironplum||316 |- |[[Stekelblaarklapper]]||''[[Strychnos pungens]]''||Spine-leaved monkey||628 |- ||[[Stekelsplinterboontjie]] ||''[[Adenopodia spicata]]'' ||Spiny splinterbean ||193.5 |- |[[Sterkastaiing]]||''[[Sterculia rogersii]]''||Large-leaved star-chestnut||477 |- |[[Sterboom]] ||''[[Cliffortia arborea]]'' ||Startree ||145.1 |- |[[Sterkbos]]||''[[Terminalia prunioides]]''||Lowveld cluster-leaf||550 |- |[[Sterretjierosyntjie]]||''[[Grewia sulcata]]''||Stellar raisin||463.9 |- |[[Sterretjierysbos]]||''[[Cliffortia nitidula]]''||Starry rice-bush||145.2 |- |[[Stinkbessievingerblaar]]||''[[Vitex mombassae]]''||Poora-berry||660.1 |- |[[Stinkblaarsuikerbos]] ||''[[Protea susannae]]'' ||Stink-leaf sugarbush ||98.1 |- |[[Stinkbos]] ||''[[Boscia foetida]]''||Stinkbush||124 |- |[[Stinkebbehout]] ||''[[Heywoodia lucens]]''||Stink ebony ||306 |- |[[Stinkhout]] ||''[[Ocotea bullata]]''||Stinkwood||118 |- |[[Stinkwitgat]] ||''[[Boscia foetida subsp. rehmanniana]]'' ||Stink shepherd's tree ||125 |- |[[Stompblaartaaibos]]||''[[Searsia rehmanniana]]''||Blunt-leaved currant||393.4 |- |[[Stormbos]] ||''[[Cadaba aphylla]]'' ||Leafless worm bush ||129 |- |[[Strandaalwyn]] ||''[[Aloe thraskii]]'' ||Strand aloe ||30.7 |- |[[Suidelike skulpblombos]]||''[[Bowkeria verticillata]]''||Southern Shell-flower||673 |- |[[Suidkuskiepersol]] ||''[[Cussonia nicholsonii]]''||Natal coast cabbage tree||565.1 |- |[[Suurbergbroodboom]]||''[[Encephalartos longifolius]]''||Suurberg cycad||9 |- |[[Suurbergkussingbos]]||''[[Oldenburgia grandis]]''||Suurberg cushion bush||737 |- |[[Suurbessie]]||''[[Dovyalis rhamnoides]]''||Common sourberry||509 |- |[[Suurkaree]]||''[[Searsia ciliata]]''||Sour karee||380.2 |- |[[Suurlat]] ||''[[Freylinia visseri]]'' ||Sandveld honey-bells ||670.4 |- |[[Suurpruim]] ||[[Suurpruim|''Ximenia afra'' var. ''afra'']] ||Large sour plum||103 |- |[[Suurtaaibos]] ||''[[Searsia krebsiana]]'' ||Mountain currant ||385.1 |- |[[Swakopmundkanniedood]] ||''[[Commiphora oblanceolata]]'' || Hyaena corkwood ||284.1 |- |[[Swartapiesdoring]] ||''[[Senegalia burkei]]''||Black monkey thorn||161 |- |[[Swartbaardsuikerbos]] ||''[[Protea lepidocarpodendron]]'' ||Black-bearded sugarbush ||90.5 |- |[[Swartbas]]||''[[Diospyros whyteana]]''||Bladder-nut||611 |- |[[Swartbitterbessie]] ||''[[Strychnos potatorum]]'' ||Black bitterberry ||630 |- |[[Swarthaak]] ||''[[Senegalia mellifera subsp. detinens]]'' ||Spike-flowered black-thorn ||176 |- |[[Swartvalstaaibos]]||''[[Allophylus africanus]]''||African false currant||425 |- |[[Swartwortelboom]]||''[[Bruguiera gymnorrhiza]]''||Black mangrove||527 |- |[[Swazibroodboom]] ||''[[Encephalartos aplanatus]]'' ||Swazi north-east forest cycad ||14.10 |- |[[Swazidoring]] ||''[[Vachellia swazica]]'' ||Swazi thorn ||187.2 |- |[[Swazigeelkeurboom]] ||''[[Calpurnia glabrata]]'' ||Swazi laburnum ||219.2 |- |[[Swazipendoring]] ||''[[Gymnosporia swazica]]'' ||Swazi spike-thorn ||749 |- |[[Swazi-uiehout]] ||''[[Cassipourea swaziensis]]'' ||Swazi onionwood ||531.1 |- |[[Sweepstokknoppiesboontjie]] ||''[[Maerua kaokoensis]]'' ||Kaoko beadbean ||133.8 |- |[[Sybas]]||''[[Maytenus acuminata]]''||Rock silky bark||398 |- |[[Sydoring]]||''[[Vachellia rehmanniana]]''||Silky thorn||182 |- |[[Syhaartolbos]] ||''[[Leucadendron pubescens]]'' ||Grey conebush ||81.3 |- |[[Syhaarveselbos]]||''[[Englerodaphne pilosa]]''||Silky fibre-bush||518 |- |[[Taaijakkalsbessie]] ||''[[Diospyros glandulifera]]'' ||Sticky star-apple ||603.2 |- |[[Tambotie]] ||''[[Spirostachys africana]]''||Tamboti||341 |- |[[Teerhout]] ||''[[Loxostylis alata]]''||Tarwood||365 |- |[[Teerysbos]] ||''[[Cliffortia paucistaminea]]'' ||Tea ricebush ||145.12 |- |[[Terblanzboom]] ||''[[Faurea macnaughtonii]]'' ||Terblanz beech||74 |- |[[Tolbalie]] ||''[[Empogona lanceolata]]''||Jackal-coffee ||699 |- |[[Tolvruglukwart]] ||''[[Oxyanthus speciosus subsp. stenocarpus]]'' ||Spindle-fruited loquat ||696.3 |- |[[Tongabergaalwyn]] ||[[Tongabergaalwyn|''Aloe marlothii'' subsp. ''orientalis'']] ||Tonga mountain aloe ||29.7 |- |[[Tongaboomaalwyn]] ||''[[Aloidendron tongaense]]'' ||Tonga tree aloe ||29.9 |- |[[Tongadoringkatjiepiering]] ||''[[Hyperacanthus microphyllus]]'' ||Tonga spiny gardenia ||689.7 |- |[[Tongakatjiepiering]] ||''[[Gardenia cornuta]]'' || Tonga gardenia ||690.1 |- |[[Tongakierie]] ||''[[Crateva kirkii]]'' ||Tonga kierie ||131 |- |[[Tongakwar]] ||''[[Psydrax fragrantissima]]'' ||Tonga quar ||712.1 |- |[[Tongalandbroodboom]] ||''[[Encephalartos ferox]]'' || Tongaland cycad ||3.4 |- |[[Towerghwarrie]]||''[[Euclea divinorum]]''||Magic guarri||595 |- |[[Transvaalbergsuikerbos]] of [[Transvaalbergsuikerbos|platorandsuikerbos]] ||''[[Protea rubropilosa]]'' ||Transvaal sugarbush ||97 |- |[[Transvaalsesambos]] ||''[[Sesamothamnus lugardii]]'' ||Sesame-bush ||680 |- |[[Trassiedoring]] ||''[[Vachellia hebeclada]]'' ||Candle-pod thorn ||170 |- |[[Treurbruidsbos]]||''[[Pavetta lanceolata]]''||Weeping bride's bush||718.1 |- |[[Treurharpuisboom]]||''[[Ozoroa engleri]]''||White resin tree||371 |- |[[Treurkersielemoen]]||''[[Teclea natalensis]]''||Natal cherry-orange||264 |- |[[Treurtrassiedoring]]||''[[Vachellia hebeclada subsp. tristis]]'' ||Weeping candle-pod thorn ||170.2 |- |[[Trilblaarvy]] ||[[Trilblaarvy|''Ficus tremula'' subsp. ''tremula'']] ||Trembling-leaf fig ||67 |- |[[Tropiese blompeer]] ||''[[Dombeya quinqueseta]]'' ||Tropical wildpear ||470.5 |- |[[Tropiese kweper]] ||''[[Cryptocarya liebertiana]]'' ||Tropical wild quince ||113.1 |- |[[Tropiese pendoring]] ||''[[Gymnosporia maranguensis]]'' ||Tropical spike thorn ||399.9 |- |[[Troshofiesuikerbos]] ||''[[Troshofiesuikerbos|Protea welwitschii]]'' ||Cluster-head sugarbush ||98.2 |- |[[Trosvy]]||[[Trosvy|''Ficus sycomorus'' subsp. ''sycomorus'']]||Common cluster fig||66 |- |[[Tsitsikammatolbos]] ||[[Tsitsikammatolbos|''Leucadendron uliginosum'' subsp. ''glabratum'']] ||Tsitsikamma conebush ||82.5 |- |[[Tugelapendoring]] ||''[[Gymnosporia macrocarpa]]'' ||Tugela spike-thorn ||401.8 |- |[[Tugelastinkwitgat]] ||''[[Boscia foetida subsp. longipedicellata]]'' ||Tugela stinkbush ||124.1 |- |[[Tuitpeulpronkstert]] ||''[[Gelrebia rostrata]]'' ||Beaked-pod plumeflower ||214.6 |- |[[Tweeblaarkanniedood]] ||''[[Welwitschia mirabilis]]'' ||Welwitschia ||21.1 |- |[[Tweelingrooibessie]]||''[[Erythrococca trichogyne]]''||Twin red-berry||332.4 |- |[[Uiehout]]||''[[Cassipourea malosana]]''||Common onionwood||529 |- |[[Uitenhaagaalwyn]] ||''[[Aloe africana]]'' ||Uitenhage aloe ||28.2 |- |[[Umbeluzibroodboom]] ||''[[Encephalartos umbeluziensis]]'' ||Umbeluzi cycad ||14.19 |- |[[Umtiza]]||''[[Umtiza listeriana]]''||Umtiza||205 |- |[[Uniondaletolbos]] ||''[[Leucadendron rourkei]]'' ||Uniondale conebush ||81.6 |- |[[Vaalalbasterboom]] ||''[[Guilandina bonduc]]'' ||Grey nickar||214.4 |- |[[Vaalblaarwurmbos]] ||''[[Cadaba termitaria]]'' ||Grey-leaved worm bush||129.3 |- |[[Vaalboom]]||''[[Terminalia sericea]]''||Silver cluster-leaf||551 |- |[[Vaalkameeldoring]] ||''[[Vachellia haematoxylon]]'' ||Grey camel thorn ||169 |- |[[Vaalkiepersol]]||''[[Cussonia transvaalensis]]''||Transvaal cabbage tree||564.3 |- |[[Vaalkreupelhout]]|| [[Vaalkreupelhout|''Leucospermum conocarpdendron'' subsp. ''conocarpdendron'']] ||Grey pincushion||84 |- |[[Vaalpendoring]] ||''[[Gymnosporia capitata]]'' ||Ashen spike-thorn ||401.4 |- |[[Vaalpypsteelboom]]||''[[Vitex zeyheri]]''||Silver pipe-stem tree||666 |- |[[Vaalrosyntjie]]||''[[Grewia monticola]]''||Silver raisin||462 |- |[[Vaalstompie]] ||''[[Mimetes argenteus]]'' ||Silver pagoda ||72.7 |- |[[Vaaltolbos]] ||''[[Leucadendron conicum]]'' ||Garden Route conebush||78.1 |- |[[Valleibosnaboom]]||''[[Euphorbia grandidens]]''||Valley-bush euphorbia||350 |- |[[Valleiboswilg]] ||''[[Combretum stylesii]]'' ||Valley bushwillow ||545.5 |- |[[Valleirooibessie]]||''[[Erythrococca natalensis]]'' ||Valley redberry||332.5 |- |[[Valsassegaai]]||''[[Maesa lanceolata]]''||False assegai||577 |- |[[Valsbliksembos]]||''[[Pseudophyllanthus ovalis]]||False-lightningbush||305 |- |[[Valsblinkblaar]] ||''[[Itea rhamnoides]]'' || False shinyleaf ||138 |- |[[Valsbruidsbos]]||''[[Tarenna pavettoides]]''||False bride's bush||686 |- |[[Valsdoringklipels]] ||''[[Canthium armatum]]'' ||False turkeyberry ||715 |- |[[Valskatjiepiering]] ||''[[Rothmannia capensis]]''||Cape gardenia||693 |- |[[Valskiepersol]] ||''[[Neocussonia umbellifera]]''||False cabbage tree||566 |- |[[Valskralesnoer]] ||''[[Micrococca capensis]]'' ||False bead-string||332.2 |- |[[Valslekkerbreek]] ||''[[Brackenridgea zanguebarica]]'' ||Yellow false-plane ||483.1 |- |[[Valsmaroela]] ||''[[Lannea schweinfurthii]]''||False marula||363 |- |[[Valsmispel]] ||''[[Vangueriopsis lanciflora]]''||False medlar||704 |- |[[Valspendoring]] ||''[[Putterlickia pyracantha]]'' ||False spikethorn ||403.1 |- |[[Valspapierblom]] ||''[[Pisonia aculeata]]'' ||Mock bougainvillea ||103.8 |- |[[Valsperdebos]]||''[[Hippobromus pauciflorus]]''||False horsewood||438 |- |[[Valsrooipeer]]||''[[Pseudoscolopia polyantha]]''||False-redpear||499 |- |[[Valssilwerrosyntjie]]||''[[Grewia inaequilatera]]''||False-silver raisin||460.1 |- |[[Valssybas]]||''[[Robsonodendron eucleiforme]]''||False silky-bark||413 |- |[[Valstaaibos]]||''[[Allophylus decipiens]]''||Small-leaf false currant<br />Bastard currant||423 |- |[[Valsvaalrosyntjie]]||''[[Grewia subspathulata]]''||Hybrid raisin||463.8 |- |[[Vals-wag-'n-bietjie]]||''[[Ziziphus rivularis]]''||False buffalo-thorn||448 |- |[[Valswaterbessie]] ||''[[Rhynchocalyx lawsonioides]]'' ||False-waterberry ||523.1 |- |[[Valswitessenhout]] ||''[[Pseudobersama mossambicensis]]'' ||False white ash ||302 |- |[[Vanstadensbergheuningbostee]] ||''[[Cyclopia longifolia]]'' ||Van Stadensberg honeybush tea ||224.2 |- |[[Vanstadensepterboom]] ||''[[Paranomus reflexus]]'' ||Van Staden's sceptre ||72.4 |- |[[Vanwykshout]]||''[[Bolusanthus speciosus]]''||Tree wisteria||222 |- |[[Veldwildevy]] ||''[[Ficus burtt-davyi]]'' || Burtt Davy's fig ||49 |- |[[Vendabroodboom]] ||''[[Encephalartos hirsutus]]'' ||Venda cycad ||14.6 |- |[[Vendaboswilg]] ||''[[Combretum vendae]]'' ||Venda bushwillow ||540.3 |- |[[Vendasyhaarkoffie]] ||''[[Sericanthe andongensis subsp. legatti]]'' ||Venda silky-coffee ||697 |- |[[Vierblaarboswilg]] ||''[[Combretum adenogonium]]'' ||Four-leaved bushwillow ||531.4 |- |[[Viervingerbos]] ||''[[Bachmannia woodii]]'' ||Four-finger bush ||121 |- |[[Vlamdoring]]||''[[Senegalia ataxacantha]]''||Flame thorn||160 |- |[[Vlam-van-die-vlakte]]||''[[Bauhinia galpinii]]''||Pride-of-De Kaap||208.2 |- |[[Vlamklimop]] ||''[[Combretum microphyllum]]'' ||Flamecreeper ||545 |- |[[Vleidoring]] ||''[[Vachellia stuhlmannii]]'' ||Vlei thorn ||187.1 |- |[[Vleiknoppiesbos]] ||''[[Berzelia lanuginosa]]'' ||Marsh buttonbush ||141.2 |- |[[Vleirysbos]] ||''[[Cliffortia strobilifera]]'' ||Bog ricebush ||145.3 |- |[[Vleisneeubos]] ||''[[Berzelia albiflora]]'' ||Marsh snowbush ||141.3 |- |[[Vleitee]] ||''[[Cyclopia subternata]]'' ||Honeybush-tea ||224.4 |- |[[Vlerkboon]]||''[[Xeroderris stuhlmannii]]''||Wing bean||240 |- |[[Vlerkvrugpendoring]] ||''[[Gymnosporia hemipterocarpa]]'' ||Winged-fruit spike-thorn ||399.8 |- |[[Vlerkwortel]] ||''[[Polemanniopsis marlothii]]'' ||Winged-carrot ||746 |- |[[Vloedvlaktedoring]] || ''[[Vachellia kirkii subsp. kirkii var. kirkii]]'' ||Floodplain thorn ||173 |- |[[Voëlsitboom]]||''[[Antidesma venosum]]''||Tassel berry||318 |- |[[Vratjievrugbliksembos]]||''[[Clutia pulchella]]''||Warty-fruit lightning-bush||336.2 |- |[[Vratjiewitbessiebos]] ||''[[Flueggea verrucosa]]'' ||Warty white-berry bush ||309.1 |- |[[Vrystaatse geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia reflexa]]'' || Free State golden-pea<br />Sotho laburnum ||220.1 |- |[[Waaieraalwyn]] ||''[[Kumara plicatilis]]'' ||Franschhoek aloe ||29.6 |- |[[Waboom]]||''[[Protea nitida]]''||Wagon tree||86 |- |[[Wakkerstroomrooipeer]]||''[[Scolopia oreophila]]''||Wakkerstroom red-pear||496.1 |- |[[Wasagtige broodboom]] ||''[[Encephalartos cerinus]]'' ||Waxen cycad ||14.12 |- |[[Waterbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos eugene-maraisii]]'' ||Waterberg cycad ||3.1 |- |[[Waterbergrosyntjie]]||''[[Grewia rogersii]]''||Waterberg raisin||463.7 |- |[[Waterbessie]]||''[[Syzygium cordatum]]''||Water berry||555 |- |[[Waterboomheide]]||''[[Erica afra]]''||Water tree heath<br />Sweet scented heath||572 |- |[[Waterdoring]] ||''[[Vachellia nebrownii]]'' ||Water thorn ||177.1 |- |[[Waterkeurtjie]]||''[[Podalyria calyptrata]]''||Water blossom pea||225 |- |[[Waterpeer]]||''[[Syzygium guineense]]''||Water pear<br />Water berry||557 |- |[[Waterpokysterhout]] ||''[[Chionanthus battiscombei]]'' ||Water pock-ironwood ||614 |- |[[Watersybas]] ||''[[Maytenus cordata]]'' ||Water silkybark||398.3 |- |[[Watertaaibos]] ||''[[Searsia gerrardii]]'' ||River karee ||378 |- |[[Watervaalbos]]||''[[Brachylaena neriifolia]]''||Cape silveroak<br />Water white alder||729 |- |[[Watervlier]]||''[[Nuxia oppositifolia]]''||Water elder||635 |- |[[Watervy]] ||''[[Ficus verruculosa]]'' ||Water fig ||67.1 |- |[[Waterwitsuikerbos]]||[[Waterwitsuikerbos|Protea punctata]]|| Water white sugarbush || 94.1 |- |[[Westelike geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia intrusa]]'' ||Western wild laburnum ||219.3 |- |[[Westelike koolhout]]||''[[Lachnostylis hanekomii]]''||Western coalwood||307.2 |- |[[Westelike smalblaarwasbessie]] ||''[[Morella integra]]'' ||Western lance-leaved wax-berry ||38.1 |- |[[Wilde-amandel]]||''[[Brabejum stellatifolium]]''||Wild almond||72 |- |[[Wilde-appelkoos]]||''[[Dovyalis zeyheri]]''||Wild apricot||511 |- |[[Wildedadelboom]]||''[[Phoenix reclinata]]''||Wild date palm||22 |- |[[Wildefrangipani]]||''[[Voacanga thouarsii]]''||Wild frangipani||646 |- |[[Wildegranaat]]||''[[Burchellia bubalina]]''||Wild pomegranate||688 |- |[[Wildegroenhaarboom]]||''[[Parkinsonia africana]]''||Wild green-hair tree||214 |- |[[Wildejasmyn]]||''[[Schrebera alata]]''||Wild jasmine||612 |- |[[Wildekanferboom]] ||''[[Cryptocarya myrtifolia]]'' ||Myrtle wild quince ||115 |- |[[Wildekastaiing]] ||''[[Calodendrum capense]]'' ||Cape chestnut ||256 |- |[[Wildelukwart]]||''[[Oxyanthus speciosus]]''||Wild loquat||696 |- |[[Wildemango]]||''[[Cordyla africana]]''||Wild mango||216 |- |[[Wildemispel]]||''[[Vangueria infausta]]''||Wild medlar||702 |- |[[Wildemoerbei]]||''[[Trimeria grandifolia]]''||Wild mulberry||503 |- |[[Wildenaeltjiebos]] ||''[[Montinia caryophyllacea]]'' ||Wild-clovebush ||137.5 |- |[[Wildenartjie]]||''[[Toddaliopsis bremekampii]]''||Wild mandarin||262 |- |[[Wildepatat]] ||''[[Maerua racemulosa]]'' ||Forest bush-cherry ||134 |- |[[Wildeperske]]||''[[Kiggelaria africana]]''||Wild peach||494 |- |[[Wildepiesang]]||''[[Ensete ventricosum]]''||Wild banana||31 |- |[[Wildepopulier]]||''[[Macaranga capensis]]''||Wild poplar<br />River macaranga||335 |- |[[Wildepruim]]||''[[Harpephyllum caffrum]]''||Wild plum||361 |- |[[Wildesalie]]||''[[Buddleja salviifolia]]''||Sagewood||637 |- |[[Wildesering]]||''[[Burkea africana]]''||Wild-seringa||197 |- |[[Wildesuikerappel]] ||''[[Annona senegalensis]]''||Wild custard-apple||105 |- |[[Wildevlier]] ||''[[Nuxia congesta]]''||Common wild elder||633 |- |[[Wilgerblaarwitgat]] ||''[[Boscia salicifolia]]''||Willow-leaved shepherd's tree||128.1 |- |[[Wilgerkorentebos]] ||''[[Searsia angustifolia]]''||Willow karee||377.1 |- |[[Wilgerkriedoring]] ||''[[Lycium arenicola]]'' ||Willow honeythorn ||669.7 |- |[[Wilgerpendoring‎]] ||''[[Gymnosporia bachmannii]]''||Willow spike-thorn||398.2 |- |[[Witbessiebos]]||''[[Flueggea virosa]]''||White-berry bush||309 |- |[[Witblombos]] ||''[[Metalasia muricata]]''||White bristle bush||736 |- |[[Witblomtontelhout]]||''[[Volkameria glabra]]''||Tinderwood||667 |- |[[Witbos]]||''[[Maerua cafra]]''||Spider bush||133 |- |[[Witels]]||''[[Platylophus trifoliatus]]''||White alder||141 |- |[[Witessenhout]]||''[[Bersama tysoniana]]''||Coastal white ash||443 |- |[[Witfluweelboomheide]] ||''[[Erica simii]]''||White-velvet tree erica||576 |- |[[Withaarbroodboom]]||''[[Encephalartos friderici-guilielmi]]''||White-haired cycad||4 |- |[[Without]]||''[[Ilex mitis]]''||Cape holly||397 |- |[[Witkaree]]||''[[Searsia pendulina]]''||White karree||396 |- |[[Witkershout]]||''[[Pterocelastrus echinatus]]''||White candlewood||405 |- |[[Witmelkhout]]||''[[Sideroxylon inerme]]''||White milkwood||579 |- |[[Witolienhout]]||''[[Buddleja saligna]]''||False olive||636 |- |[[Witonderbos]]||''[[Trichocladus ellipticus]]''||White hazel<br />Natal hazel||143 |- |[[Witpeer]]||''[[Apodytes dimidiata]]''||White pear||422 |- |[[Witrosyntjie]]||''[[Grewia bicolor]]''||Bastard raisin||458 |- |[[Witseebasboom]]||''[[Avicennia marina]]''||White mangrove||669 |- |[[Witsering]] ||''[[Kirkia acuminata]]''||White seringa||267 |- |[[Witstam]] ||''[[Euclea schimperi]]'' ||Glossy guarri||600 |- |[[Witdoring]] ||''[[Senegalia polyacantha subsp. campylacantha]]'' ||White-stemmed thorn||180 |- |[[Witstamkanniedood]]||''[[Commiphora tenuipetiolata]]''||White-stem corkwood||289 |- |[[Witstinkhout]]||''[[Celtis africana]]''||White stinkwood||39 |- |[[Witstippelbospendoring]]||''[[Gymnosporia nemorosa]]''||White forest spike-thorn||399.3 |- |[[Witsuikerbos]]||''[[Protea lacticolor]]''||Hottentot sugarbush||90 |- |[[Witysterhout]]||''[[Vepris lanceolata]]''||White ironwood||261 |- |[[Wolbaardsuikerbos]]||''[[Protea magnifica]]''||Queen sugarbush||86.1 |- |[[Wolftoon]]||''[[Wolftoon|Portulacaria namaquensis]]''||Namaqua porkbush||104.1 |- |[[Wolkbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos dolomiticus]]''||Wolkberg cycad||14.4 |- |[[Wolkbergdrakeboom]] ||''[[Dracaena transvaalensis]]''||Wolkberg dragon tree||30.10 |- |[[Wollerige baakhout]]||''[[Greyia radlkoferi]]''||Transvaal bottlebrush||445 |- |[[Wollerige broodboom]] ||''[[Encephalartos heenanii]]''||Woolly cycad||14.1 |- |[[Wollerige geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia woodii]]'' ||Woolly wild laburnum ||219.5 |- |[[Wollerige kapperbos]] ||''[[Capparis tomentosa]]''||Woolly caperbush||130.1 |- |[[Wolwedoring]] ||''[[Lycium oxycarpum]]''||Karoo honey-thorn||669.1 |- |[[Wolwegifboom]] ||''[[Hyaenanche globosa]]''||Hyaena poison||319 |- |[[Wonderboomvy]]||''[[Ficus salicifolia]]''||Wild rubber fig||60 |- |[[Wonderkanniedood]] ||''[[Commiphora buruxa]]''||Wonder corkwoord||272.5 |- |[[Wonderplant]] ||''[[Tinospora fragosa]]''||Marvel creeper||104.9 |- |[[Wonderstok]] ||''[[Tinospora tenera]]''||Marvel-creeper||104.10 |- |[[Woodbroodboom]]||''[[Encephalartos woodii]]''||Wood's giant-cycad||14 |- |[[Worsboom]]||''[[Kigelia africana]]''||Sausage tree||678 |- |[[Wortelboommahonie]] ||''[[Xylocarpus granatum]]'' ||Mangrove mahogany ||294.5 |- |[[Wurmbasvalsdoring]]||''[[Albizia anthelmintica]]''||Worm-bark false-thorn||150 |- |[[Wyliespoortaalwyn]] ||''[[Aloe angelica]]''||Wyliespoort aloe||28.4 |- |[[Ysterhout]]||''[[Olea capensis]]''||Black ironwood||618 |- |[[Ystermartiens]] ||''[[Laurophyllus capensis]]''||Iron martin||366 |- |[[Zambeziboswilg]] ||''[[Combretum celastroides]]'' ||Zambezi bushwillow ||533.8 |- |[[Zambezikanferfoelieboom]] ||''[[Turraea zambesica]]'' ||Zambezi honeysuckletree ||297.1 |- |[[Zambezikiaat]]||''[[Baikiaea plurijuga]]''||Zambezi-teak||206 |- |[[Zambeziboswilg]] ||''[[Combretum celastroides]]'' ||Zambezi bushwillow ||533.8 |- |[[Zambezikaree]] ||''[[Searsia lucens]]''||Zambezi karee||388.2 |- |[[Zambezivalsnetel]] ||''[[Acalypha ornata]]'' ||Zambezi false-nettle ||335.6 |- |[[Zimbabwe-aalwyn]]||[[Zimbabwe-aalwyn|''Aloe excelsa'' var. ''excelsa'']]||Zimbabwe aloe||28.8 |- |[[Zoeloekersielemoen]]||''[[Vepris trichocarpa]]''||Zulu cherry-orange||263 |- |[[Zoeloekiepersol]] ||''[[Cussonia zuluensis]]'' ||Zulu cabbage-tree ||561 |- |[[Zoeloelukwart]]||''[[Oxyanthus latifolius]]''||Zulu loquat||696.1 |- |[[Zoeloemelkbessie]]||''[[Manilkara concolor]]''||Zulu milkberry||586 |- |[[Zoeloepeulbessie]]||''[[Dialium schlechteri]]'' ||Zulu podberry ||211 |- |[[Zoeloevalsdoring]] ||''[[Albizia suluensis]]''||Zulu false-thorn||156 |} {{clear}} == Bronne == * [http://www.treetags.co.za/indigenous-south-african-trees/numbered-FSA-tree-species-list-19-april-2010.pdf Treetags.co.za: Numbered Tree Species List in South Africa, April 2010] * [http://www.ispotnature.org/TreesSA iSpot: South African Tree Common Names] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170621164532/http://www.ispotnature.org/TreesSA |date=21 Junie 2017 }} * [http://pza.sanbi.org/ SANBI: PlantZAfrica] * [http://iscantree.co.za/catalogue/ iScanTree: Tree List] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706150132/http://iscantree.co.za/catalogue/ |date= 6 Julie 2017 }} * [https://books.google.co.za/books?id=RFNcAgAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=editions:ISBN1770078320 Watter Boom Is Dit?, Eugene Moll, Penguin Random House South Africa, 2013]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://redlist.sanbi.org/index.php SANBI: Rooilys van Suid-Afrikaanse Plante] * [https://www.wits.ac.za/media/migration/files/cs-38933-fix/migrated-pdf/pdfs-1/trcflist.pdf Recommended English names for South African Trees, Universiteit van die Witwatersrand, Johannesburg] * [https://books.google.com/books?isbn=9781868259229 Field Guide to Trees of Southern Africa, Braam Van Wyk en Piet Van Wyk, 1997] * [https://pilanesbergsafaris.com/useful_info_tree.php Trees of the Pilanesberg National Park] * [https://www.sanbi.org/wp-content/uploads/2018/03/saprotectedtrees2011.pdf List of Protected Tree Species under the National Forests Act (Wet nr 84 van 1998)] == Sien ook == * [[Bas]] * [[Blaar]] * [[Boom]] * [[Lys van indringerplante in Suid-Afrika]] * [[Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom]] [[Kategorie:Bome van Afrika| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Bome, alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Lyste van plantspesies]] 3owphdtejm25icy13wfmywbvzg24umf 0 15417 2918218 2857307 2026-07-18T20:32:58Z ~2026-40338-47 211234 /* */ 2918218 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Football pictogram.svg|duimnael|[[Piktogram]] wat Sokker aandui]] '''Sokker''', soms ook genoem '''assosiasie-voetbal''' of net '''voetbal''', is 'n spansport wat tussen twee spanne met elk elf spelers gespeel word, en dikwels as die gewildste sportsoort ter wêreld beskou word. Dit is 'n balspel wat op 'n reghoekige grasveld gespeel word. Die doel van die spel is om punte aan te teken deur die bal in die teenstanders se doelhok te skop. Een van die uitstaande kenmerke van die spel is dat geen spelers behalwe die [[doelwagter (sokker)|doelwagter]] hul hande of arms mag gebruik om die bal te manipuleer nie. Die wenner is die span wat die meeste doele aangeteken het teen die einde van die wedstryd. Die moderne spel het in [[Engeland]] ontwikkel met die vorming van die Football Association, wie se reëls van 1863 die grondslag gelê het vir die manier waarop die sport vandag gespeel word. Sokker word internasionaal gereguleer deur [[FIFA]]. Die bekendste internasionale sokkerkompetisie is die [[Sokker-Wêreldbeker]], 'n gewilde toernooi wat deur die meeste mense wêreldwyd dopgehou word.<ref>[http://www.fifa.com/en/marketing/newmedia/index/0,3509,10,00.html 2002 FIFA Wêreldbeker TV-dekking] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061230124633/http://www.fifa.com/en/marketing/newmedia/index/0,3509,10,00.html |date=30 Desember 2006 }}, FIFA se amptelike webwerf. Gelees op [[13 Mei]] [[2006]].</ref> == Aard van die spel == [[Lêer:Football pitch metric.svg|duimnael|links|Die afmetings van 'n sokkerveld]] [[Lêer:Football in Bloomington, Indiana, 1996.jpg|duimnael|Die aanvaller (met die rooi trui) is verby die verdediging (in die wit truie) en is op die punt om 'n skoot na die doel te waag. Die doelwagter sal probeer om te keer dat die bal by die doelhok ingaan]] [[Lêer:U20-WorldCup2007-Okotie-Onka edit2.jpg|duimnael|links|'n Doelwagter verhoed 'n naby-skoot van binne in die strafgebied]] [[Lêer:Soccer goalkeeper.jpg|duimnael|'n Doelwagter duik om te keer dat die bal sy doelhok binnegaan]] Sokker word gespeel volgens 'n stel reëls. Die spel word gespeel met 'n ronde bal en twee spanne van elf spelers elk en die twee spanne ding mee om die bal in mekaar se doelhokke in te kry om sodoende 'n doel aan te teken. Die span wat die meeste doele teen die einde van die wedstryd aangeteken het, is die wenner; as beide spanne ewe veel doele aangeteken het, eindig die spel gelykop. Let wel: In sekere toernooie waar daar uitkloprondtes gespeel word, word [[ekstra tyd]] en [[strafskop (sokker)|strafskoppe]] gebruik om te beslis wie die wenner is na 'n gelykopuitslag. Die hoofreël is dat die spelers (buiten die doelwagter) nie doelbewus aan die bal mag raak met hul arms of hande tydens spel nie (hulle mag egter hul hande gebruik om 'n bal in te gooi). Alhoewel spelers hoofsaaklik hulle voete gebruik om die bal rond te beweeg, mag hulle enige deel van hulle liggame buiten hul arms en hande gebruik. Tydens 'n tipiese spel probeer spelers om die bal na hul teenstanders se doelhok te beweeg deur indiwiduele beheer van die bal, soos om dit te dribbel (hardloop met die bal naby die voete), die bal na 'n spanmaat aan te gee en deur skote na die doel te waag wat deur 'n opponerende doelwagter beskerm word. Teenstanders mag probeer om die bal af te neem deur die bal te onderskep of deur die teenstander wat die bal beheer te aanval; die toelaatbare fisiese kontak tussen spelers word egter beperk. Sokker is oor die algemeen 'n vryvloeiende spel met die bal wat ten alle tye in spel is buiten wanneer dit die veld verlaat of wanneer die spel deur die [[skeidsregter]] gestop word. Op professionele vlak word daar slegs 'n paar doele tydens 'n wedstryd aangeteken. Tydens die 2005/2006-seisoen in die Engelse [[Premier League]] is daar byvoorbeeld 'n gemiddeld van 2,48 doele per wedstryd aangeteken.<ref>{{Cite web |url=http://www.sportpress.com/stats/en/738_england_premiership_2005_2006/11_league_summary.html |title=Opsomming van die 2005/2006 Engelse premierliga |access-date= 6 Julie 2006 |archive-date=27 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927023234/http://www.sportpress.com/stats/en/738_england_premiership_2005_2006/11_league_summary.html |url-status=dead }}</ref> Die reëls van die spel spesifiseer nie spelerposisies buiten dié van die doelwagter nie, maar 'n aantal posisies het mettertyd ontwikkel. Hulle kan breedweg in drie kategorieë verdeel word: [[voorspeler (sokker)|voorspelers]] (Engels: ''strikers'') wie se hooftaak dit is om doele aan te teken; [[Verdediger (sokker)|verdedigers]] (Engels: ''defender'') wie se hooftaak dit is om te verhoed dat hul teenstanders doele aanteken en [[middelspeler (sokker)|middelspelers]] (Engels: ''midfielders'') wat poog om die bal by die teenstanders af te neem en dit na hul eie voorspelers aan te gee. Daar kan verder tussen hierdie posisies onderskei word deur die kant van die veld waar die speler die meeste tyd spandeer. Daar is byvoorbeeld verdedigende senters asook linker en regtervleuels in die middelveld. Die tien spelers in die veld kan in enige van hierdie posisies gerangskik word (daar kan byvoorbeeld vier verdedigers, vier middelspelers en twee voorspelers of drie verdedigers, twee middelspelers en vier voorspelers wees) en die aantal spelers in elke posisie bepaal die spelpatroon van 'n span; hoe meer voorspelers daar is en hoe minder verdedigers hoe aggressiewer en aanvallend is die spel terwyl die teenoorgestelde opstelling gewoonlik lei tot 'n stadiger meer verdedigende styl. Die rangskikking van spelers op die veld word gewoonlik deur die spanbestuurder bepaal. == Geskiedenis en ontwikkeling == [[Lêer:Ancient Greek Football Player.jpg|duimnael|links|'n Episkyros-speler op 'n ou klipsnywerk van [[Antieke Griekeland]]]] [[Lêer:One Hundred Children in the Long Spring.jpg|duimnael|Kinders in die China van die [[Song-dinastie]] speel ''[[cuju]]'']] [[Lêer:Fußballgeschichte (17. Jahrhundert).jpg|duimnael|links|In die 17de-eeuse [[Florence]] is ''Calcio Storico'', 'n soort sokker gespeel]] [[Lêer:Tepantitla mural, Ballplayer B Cropped.jpg|duimnael|Sokkerspeler op 'n muurskildery in Tepantitla naby [[Teotihuacán]] (ca. 6de eeu)]] Speletjies wat berus op die skop van 'n bal is in baie lande in die geskiedenis gespeel. Die eerste aangetekende vorm is die [[Meso-Amerika|Meso-Amerikaanse]] balspel wat deur die [[Olmeke]] reeds in 1500 v.C. gespeel is. Die [[China|Chinese]] spel ''[[cuju]]'' word ook in militêre handleidings uit die tydperk van die [[Qin-dinastie]] (255–206 v.C) genoem.<ref>{{Cite web |url=http://www.footballnetwork.org/dev/historyoffootball/history1.asp |title=argiefkopie |access-date=24 April 2007 |archive-date= 6 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106061612/http://www.footballnetwork.org/dev/historyoffootball/history1.asp |url-status=dead }}</ref> Ander antieke balspele sluit in ''[[kemari]]'' uit [[Japan]] en die [[Antieke Rome|Romeinse]] spel ''[[Harpastum]]''. Verskeie vorme van voetbal is ook in [[Europa]] tydens die [[Middeleeue]] gespeel. Die reëls van sokker soos hulle vandag neergelê is, is gebaseer op pogings sedert die middel van die 19de eeu om die wyd uiteenlopende vorme van die spel te standaardiseer by privaatskole in Engeland. Die eerste stelreëls wat ooreenkomste toon met die moderne spel is by die Trinity College te Cambridge in 1848 tydens 'n vergadering wat bygewoon is deur verteenwoordigers van [[Eton College]], Harrow School, Rugby School, Winchester College en Shrewsbury School aanvaar, maar die reëls was nie universeel aanvaar nie en het baie ander klubs hul eie stelreëls gevolg. Tydens die 1850's is baie klubs regdeur die Engelssprekende wêreld gestig wat nie verbonde was aan skole of universiteite nie. Baie van hiérdie klubs het hulle eie stel reëls saamgestel, soos onder ander die ''Sheffield Football Club'' wat in 1857 gestig is<ref>{{cite book |last=Harvey |first=Adrian |title=Football, the first hundred years |publisher=Routledge |pages=126 |date=2005 |location=London |isbn=0-415-35018-2}}</ref> en gelei het tot die stigting van 'n sokkervereniging daar in 1867. In 1862 het John Charles Thring van die Uppingham skool in Engeland 'n stel reëls opgestel wat later baie invloed op die spel sou hê.<ref>{{cite news |first=David |last=Winner |date=28 Maart 2005 |title=The hands-off approach to a man's game |work=The Times |url=http://www.timesonline.co.uk/article/0,,27-1544006,00.html |accessdate=7 Oktober 2007 |archive-date=28 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528033057/http://www.thetimes.co.uk/ |url-status=dead }}</ref> Hierdie deurlopende pogings het bygedra tot die stigting van die Football Association (die FA) in 1863 wat vir die eerste keer vergader het op 26 Oktober 1863 by 'n vrymesselaarslosie in Londen.<ref name="FAhistory">{{cite web |title=History of the FA |work=Football Association website |url=http://www.thefa.com/TheFA/TheOrganisation/Postings/2004/03/HISTORY_OF_THE_FA.htm |access-date=9 Oktober 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819122546/http://www.thefa.com/TheFA/TheOrganisation/Postings/2004/03/HISTORY_OF_THE_FA.htm |archive-date=19 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die FA het vyf verdere vergaderings gehou alvorens 'n volledige stel reëls saamgestel is. Op die laaste vergadering het die verteenwoordiger van Blackheath sy klub onttrek uit die FA oor die verwydering van twee voorgestelde reëls, die eerste hiervan het die dra van die bal in die hand toegelaat en die tweede sou die keer van 'n lopie deur 'n teenstander te pootjie of vas te hou toegelaat het. Ander voetbalklubs het ook as gevolg hiervan nie by die FA aangesluit nie en het toe die [[Rugby#Geskiedenis|Rugby Football Union]] gestig. Die oorblywende klubs onder leiding van Ebenezer Cobb Morley het toe voortgegaan en die oorspronklike dertien reëls bekragtig. Hierdie reëls het die hantering van die bal deur sekere spelers toegelaat en daar was ook nie 'n dwarslat oor die doelhok nie, reëls wat baie ooreengestem het met [[Australiese voetbal]] wat op daardie tydstip in [[Australië]] in ontwikkeling was. Die [[Sheffield]] Voetbalvereniging het met hulle eie stel reëls bly speel tot die 1870's en het die FA baie van hul reëls ingelyf totdat daar uiteindelik bitter min onderskeid tussen die twee variante van die spel was. Die reëls van die sport word tans deur die ''International Football Association Board'' (IFAB) bestuur. Die raad is in 1886 gestig<ref>{{cite web |title=The International FA Board |publisher=FIFA |url=http://access.fifa.com/en/history/history/0,3504,3,00.html |accessdate=2 September 2007 |archive-date=22 April 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070422035010/http://access.fifa.com/en/history/history/0,3504,3,00.html |url-status=dead }} (webarchive)</ref> na 'n vergadering te [[Manchester]] van die ''Football Association'', die ''Scottish Football Association'' en die ''Football Association of Wales'' asook die ''Irish Football Association''. Die wêreld se oudste sokkertoernooi is die [[FA Cup]] wat deur C.W. Alcock op die been gebring is en Engelse sokkerspanne ding al sedert 1872 om die beker mee. Die eerste amptelike internasionale wedstryd het in 1872 tussen [[Skotland]] en Engeland te [[Glasgow]] plaasgevind.<ref>{{cite web | title = The History Of The Football League | work = Football League website | url = http://www.football-league.premiumtv.co.uk/page/History/0,,10794,00.html | accessdate = 7 Oktober 2007 | archive-date = 11 Februarie 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070211234251/http://www.football-league.premiumtv.co.uk/page/History/0%2C%2C10794%2C00.html | url-status = dead }}</ref> Die ''Fédération Internationale de Football Association'' (FIFA) is in [[1904]] in [[Parys]] gestig. Die toenemende gewildheid van die spel het gelei tot die toelating van FIFA se verteenwoordigers tot IFAB in 1913. Die raad bestaan tans uit vier verteenwoordigers van FIFA en een elk van die vier Britse sokkerverenigings. Vandag word sokker oral ter wêreld as 'n beroepsport beoefen. Miljoene mense vul die stadions van die wêreld om hulle gunsteling spanne te ondersteun,<ref>{{cite news |url=http://football.guardian.co.uk/news/theknowledge/0,9204,1059366,00.html |title=Baseball or Football: which sport gets the higher attendance? |author=Ingle, Sean and Barry Glendenning |date=9 Oktober 2003 |publisher=Guardian Unlimited |access-date=5 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080411002757/http://football.guardian.co.uk/news/theknowledge/0,9204,1059366,00.html |archive-date=11 April 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> terwyl miljarde meer die sport op televisie volg.<ref>{{cite web |title=TV Data |work=FIFA website |url=http://www.fifa.com/aboutfifa/marketingtv/factsfigures/tvdata.html |access-date=2 September 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224112318/http://www.fifa.com/aboutfifa/marketingtv/factsfigures/tvdata.html |archive-date=24 Februarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> 'n Baie groot aantal mense speel die sport ook op amateursvlak. Volgens 'n FIFA-peiling wat in 2001 gepubliseer is, is daar meer as 240 miljoen mense uit meer as 200 lande wat gereeld sokker speel.<ref>{{cite web | title = FIFA Survey: approximately 250 million footballers worldwide | work = FIFA website | url = http://access.fifa.com/infoplus/IP-199_01E_big-count.pdf | format = PDF | accessdate = 15 September 2006 | archive-date = 15 September 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060915133001/http://access.fifa.com/infoplus/IP-199_01E_big-count.pdf | url-status = dead }} (webarchive)</ref> Die eenvoudige reëls en minimale toerustingvereistes het ongetwyfeld 'n groot rol gespeel in die verspreiding en groei in die gewildheid van die sport. == Sien ook == * [[Afrikanasiesbeker]] * [[UEFA Europa-beker]] * [[Paralimpiese sokker]] * [[Sokker-Wêreldbeker]] * [[Wêreldbeker]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Verdere leesstof == * Stefan Szymanski and Tim Kuypers (1999), ''Winners and Losers: The Business Strategy of Football'', Viking == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Association football|Sokker}} {{Wikt|sokker}} * [http://www.fifa.com/ Federation Internationale de Football Association (FIFA)] * [http://www.the-afc.com/ Asian Football Confederation (AFC)] * [http://www.cafonline.com/ Confederation of African Football (CAF)] * [http://www.concacaf.com/ Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football (CONCACAF)] * [http://www.uefa.com/ Union of European Football Associations (UEFA)] * [http://www.conmebol.com/ South American Football Confederation (CONMEBOL)] * [http://www.oceaniafootball.com/ Oceania Football Confederation (OFC)] * [http://www.fifa.com/en/regulations/index.html The Current Laws of the Game (LOTG)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070507040050/http://www.fifa.com/en/regulations/index.html |date= 7 Mei 2007 }} * [http://www.rsssf.com/ The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF)] * [http://www.11v11.co.uk/ Association of Football Statisticians (AFS)] {{Navigasie Olimpiese somersporte}} {{Normdata}} [[Kategorie:Olimpiese somersporte]] [[Kategorie:Sokker| ]] fri1mreq76vduoas28mb8vq101ehkrf 2918220 2918218 2026-07-18T20:35:58Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-40338-47|~2026-40338-47]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] 2857307 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Football pictogram.svg|duimnael|[[Piktogram]] wat Sokker aandui]] '''Sokker''', soms ook genoem '''assosiasie-voetbal''', is 'n spansport wat tussen twee spanne met elk elf spelers gespeel word, en dikwels as die gewildste sportsoort ter wêreld beskou word. Dit is 'n balspel wat op 'n reghoekige grasveld gespeel word. Die doel van die spel is om punte aan te teken deur die bal in die teenstanders se doelhok te skop. Een van die uitstaande kenmerke van die spel is dat geen spelers behalwe die [[doelwagter (sokker)|doelwagter]] hul hande of arms mag gebruik om die bal te manipuleer nie. Die wenner is die span wat die meeste doele aangeteken het teen die einde van die wedstryd. Die moderne spel het in [[Engeland]] ontwikkel met die vorming van die Football Association, wie se reëls van 1863 die grondslag gelê het vir die manier waarop die sport vandag gespeel word. Sokker word internasionaal gereguleer deur [[FIFA]]. Die bekendste internasionale sokkerkompetisie is die [[Sokker-Wêreldbeker]], 'n gewilde toernooi wat deur die meeste mense wêreldwyd dopgehou word.<ref>[http://www.fifa.com/en/marketing/newmedia/index/0,3509,10,00.html 2002 FIFA Wêreldbeker TV-dekking] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061230124633/http://www.fifa.com/en/marketing/newmedia/index/0,3509,10,00.html |date=30 Desember 2006 }}, FIFA se amptelike webwerf. Gelees op [[13 Mei]] [[2006]].</ref> == Aard van die spel == [[Lêer:Football pitch metric.svg|duimnael|links|Die afmetings van 'n sokkerveld]] [[Lêer:Football in Bloomington, Indiana, 1996.jpg|duimnael|Die aanvaller (met die rooi trui) is verby die verdediging (in die wit truie) en is op die punt om 'n skoot na die doel te waag. Die doelwagter sal probeer om te keer dat die bal by die doelhok ingaan]] [[Lêer:U20-WorldCup2007-Okotie-Onka edit2.jpg|duimnael|links|'n Doelwagter verhoed 'n naby-skoot van binne in die strafgebied]] [[Lêer:Soccer goalkeeper.jpg|duimnael|'n Doelwagter duik om te keer dat die bal sy doelhok binnegaan]] Sokker word gespeel volgens 'n stel reëls. Die spel word gespeel met 'n ronde bal en twee spanne van elf spelers elk en die twee spanne ding mee om die bal in mekaar se doelhokke in te kry om sodoende 'n doel aan te teken. Die span wat die meeste doele teen die einde van die wedstryd aangeteken het, is die wenner; as beide spanne ewe veel doele aangeteken het, eindig die spel gelykop. Let wel: In sekere toernooie waar daar uitkloprondtes gespeel word, word [[ekstra tyd]] en [[strafskop (sokker)|strafskoppe]] gebruik om te beslis wie die wenner is na 'n gelykopuitslag. Die hoofreël is dat die spelers (buiten die doelwagter) nie doelbewus aan die bal mag raak met hul arms of hande tydens spel nie (hulle mag egter hul hande gebruik om 'n bal in te gooi). Alhoewel spelers hoofsaaklik hulle voete gebruik om die bal rond te beweeg, mag hulle enige deel van hulle liggame buiten hul arms en hande gebruik. Tydens 'n tipiese spel probeer spelers om die bal na hul teenstanders se doelhok te beweeg deur indiwiduele beheer van die bal, soos om dit te dribbel (hardloop met die bal naby die voete), die bal na 'n spanmaat aan te gee en deur skote na die doel te waag wat deur 'n opponerende doelwagter beskerm word. Teenstanders mag probeer om die bal af te neem deur die bal te onderskep of deur die teenstander wat die bal beheer te aanval; die toelaatbare fisiese kontak tussen spelers word egter beperk. Sokker is oor die algemeen 'n vryvloeiende spel met die bal wat ten alle tye in spel is buiten wanneer dit die veld verlaat of wanneer die spel deur die [[skeidsregter]] gestop word. Op professionele vlak word daar slegs 'n paar doele tydens 'n wedstryd aangeteken. Tydens die 2005/2006-seisoen in die Engelse [[Premier League]] is daar byvoorbeeld 'n gemiddeld van 2,48 doele per wedstryd aangeteken.<ref>{{Cite web |url=http://www.sportpress.com/stats/en/738_england_premiership_2005_2006/11_league_summary.html |title=Opsomming van die 2005/2006 Engelse premierliga |access-date= 6 Julie 2006 |archive-date=27 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927023234/http://www.sportpress.com/stats/en/738_england_premiership_2005_2006/11_league_summary.html |url-status=dead }}</ref> Die reëls van die spel spesifiseer nie spelerposisies buiten dié van die doelwagter nie, maar 'n aantal posisies het mettertyd ontwikkel. Hulle kan breedweg in drie kategorieë verdeel word: [[voorspeler (sokker)|voorspelers]] (Engels: ''strikers'') wie se hooftaak dit is om doele aan te teken; [[Verdediger (sokker)|verdedigers]] (Engels: ''defender'') wie se hooftaak dit is om te verhoed dat hul teenstanders doele aanteken en [[middelspeler (sokker)|middelspelers]] (Engels: ''midfielders'') wat poog om die bal by die teenstanders af te neem en dit na hul eie voorspelers aan te gee. Daar kan verder tussen hierdie posisies onderskei word deur die kant van die veld waar die speler die meeste tyd spandeer. Daar is byvoorbeeld verdedigende senters asook linker en regtervleuels in die middelveld. Die tien spelers in die veld kan in enige van hierdie posisies gerangskik word (daar kan byvoorbeeld vier verdedigers, vier middelspelers en twee voorspelers of drie verdedigers, twee middelspelers en vier voorspelers wees) en die aantal spelers in elke posisie bepaal die spelpatroon van 'n span; hoe meer voorspelers daar is en hoe minder verdedigers hoe aggressiewer en aanvallend is die spel terwyl die teenoorgestelde opstelling gewoonlik lei tot 'n stadiger meer verdedigende styl. Die rangskikking van spelers op die veld word gewoonlik deur die spanbestuurder bepaal. == Geskiedenis en ontwikkeling == [[Lêer:Ancient Greek Football Player.jpg|duimnael|links|'n Episkyros-speler op 'n ou klipsnywerk van [[Antieke Griekeland]]]] [[Lêer:One Hundred Children in the Long Spring.jpg|duimnael|Kinders in die China van die [[Song-dinastie]] speel ''[[cuju]]'']] [[Lêer:Fußballgeschichte (17. Jahrhundert).jpg|duimnael|links|In die 17de-eeuse [[Florence]] is ''Calcio Storico'', 'n soort sokker gespeel]] [[Lêer:Tepantitla mural, Ballplayer B Cropped.jpg|duimnael|Sokkerspeler op 'n muurskildery in Tepantitla naby [[Teotihuacán]] (ca. 6de eeu)]] Speletjies wat berus op die skop van 'n bal is in baie lande in die geskiedenis gespeel. Die eerste aangetekende vorm is die [[Meso-Amerika|Meso-Amerikaanse]] balspel wat deur die [[Olmeke]] reeds in 1500 v.C. gespeel is. Die [[China|Chinese]] spel ''[[cuju]]'' word ook in militêre handleidings uit die tydperk van die [[Qin-dinastie]] (255–206 v.C) genoem.<ref>{{Cite web |url=http://www.footballnetwork.org/dev/historyoffootball/history1.asp |title=argiefkopie |access-date=24 April 2007 |archive-date= 6 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106061612/http://www.footballnetwork.org/dev/historyoffootball/history1.asp |url-status=dead }}</ref> Ander antieke balspele sluit in ''[[kemari]]'' uit [[Japan]] en die [[Antieke Rome|Romeinse]] spel ''[[Harpastum]]''. Verskeie vorme van voetbal is ook in [[Europa]] tydens die [[Middeleeue]] gespeel. Die reëls van sokker soos hulle vandag neergelê is, is gebaseer op pogings sedert die middel van die 19de eeu om die wyd uiteenlopende vorme van die spel te standaardiseer by privaatskole in Engeland. Die eerste stelreëls wat ooreenkomste toon met die moderne spel is by die Trinity College te Cambridge in 1848 tydens 'n vergadering wat bygewoon is deur verteenwoordigers van [[Eton College]], Harrow School, Rugby School, Winchester College en Shrewsbury School aanvaar, maar die reëls was nie universeel aanvaar nie en het baie ander klubs hul eie stelreëls gevolg. Tydens die 1850's is baie klubs regdeur die Engelssprekende wêreld gestig wat nie verbonde was aan skole of universiteite nie. Baie van hiérdie klubs het hulle eie stel reëls saamgestel, soos onder ander die ''Sheffield Football Club'' wat in 1857 gestig is<ref>{{cite book |last=Harvey |first=Adrian |title=Football, the first hundred years |publisher=Routledge |pages=126 |date=2005 |location=London |isbn=0-415-35018-2}}</ref> en gelei het tot die stigting van 'n sokkervereniging daar in 1867. In 1862 het John Charles Thring van die Uppingham skool in Engeland 'n stel reëls opgestel wat later baie invloed op die spel sou hê.<ref>{{cite news |first=David |last=Winner |date=28 Maart 2005 |title=The hands-off approach to a man's game |work=The Times |url=http://www.timesonline.co.uk/article/0,,27-1544006,00.html |accessdate=7 Oktober 2007 |archive-date=28 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528033057/http://www.thetimes.co.uk/ |url-status=dead }}</ref> Hierdie deurlopende pogings het bygedra tot die stigting van die Football Association (die FA) in 1863 wat vir die eerste keer vergader het op 26 Oktober 1863 by 'n vrymesselaarslosie in Londen.<ref name="FAhistory">{{cite web |title=History of the FA |work=Football Association website |url=http://www.thefa.com/TheFA/TheOrganisation/Postings/2004/03/HISTORY_OF_THE_FA.htm |access-date=9 Oktober 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819122546/http://www.thefa.com/TheFA/TheOrganisation/Postings/2004/03/HISTORY_OF_THE_FA.htm |archive-date=19 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die FA het vyf verdere vergaderings gehou alvorens 'n volledige stel reëls saamgestel is. Op die laaste vergadering het die verteenwoordiger van Blackheath sy klub onttrek uit die FA oor die verwydering van twee voorgestelde reëls, die eerste hiervan het die dra van die bal in die hand toegelaat en die tweede sou die keer van 'n lopie deur 'n teenstander te pootjie of vas te hou toegelaat het. Ander voetbalklubs het ook as gevolg hiervan nie by die FA aangesluit nie en het toe die [[Rugby#Geskiedenis|Rugby Football Union]] gestig. Die oorblywende klubs onder leiding van Ebenezer Cobb Morley het toe voortgegaan en die oorspronklike dertien reëls bekragtig. Hierdie reëls het die hantering van die bal deur sekere spelers toegelaat en daar was ook nie 'n dwarslat oor die doelhok nie, reëls wat baie ooreengestem het met [[Australiese voetbal]] wat op daardie tydstip in [[Australië]] in ontwikkeling was. Die [[Sheffield]] Voetbalvereniging het met hulle eie stel reëls bly speel tot die 1870's en het die FA baie van hul reëls ingelyf totdat daar uiteindelik bitter min onderskeid tussen die twee variante van die spel was. Die reëls van die sport word tans deur die ''International Football Association Board'' (IFAB) bestuur. Die raad is in 1886 gestig<ref>{{cite web |title=The International FA Board |publisher=FIFA |url=http://access.fifa.com/en/history/history/0,3504,3,00.html |accessdate=2 September 2007 |archive-date=22 April 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070422035010/http://access.fifa.com/en/history/history/0,3504,3,00.html |url-status=dead }} (webarchive)</ref> na 'n vergadering te [[Manchester]] van die ''Football Association'', die ''Scottish Football Association'' en die ''Football Association of Wales'' asook die ''Irish Football Association''. Die wêreld se oudste sokkertoernooi is die [[FA Cup]] wat deur C.W. Alcock op die been gebring is en Engelse sokkerspanne ding al sedert 1872 om die beker mee. Die eerste amptelike internasionale wedstryd het in 1872 tussen [[Skotland]] en Engeland te [[Glasgow]] plaasgevind.<ref>{{cite web | title = The History Of The Football League | work = Football League website | url = http://www.football-league.premiumtv.co.uk/page/History/0,,10794,00.html | accessdate = 7 Oktober 2007 | archive-date = 11 Februarie 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070211234251/http://www.football-league.premiumtv.co.uk/page/History/0%2C%2C10794%2C00.html | url-status = dead }}</ref> Die ''Fédération Internationale de Football Association'' (FIFA) is in [[1904]] in [[Parys]] gestig. Die toenemende gewildheid van die spel het gelei tot die toelating van FIFA se verteenwoordigers tot IFAB in 1913. Die raad bestaan tans uit vier verteenwoordigers van FIFA en een elk van die vier Britse sokkerverenigings. Vandag word sokker oral ter wêreld as 'n beroepsport beoefen. Miljoene mense vul die stadions van die wêreld om hulle gunsteling spanne te ondersteun,<ref>{{cite news |url=http://football.guardian.co.uk/news/theknowledge/0,9204,1059366,00.html |title=Baseball or Football: which sport gets the higher attendance? |author=Ingle, Sean and Barry Glendenning |date=9 Oktober 2003 |publisher=Guardian Unlimited |access-date=5 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080411002757/http://football.guardian.co.uk/news/theknowledge/0,9204,1059366,00.html |archive-date=11 April 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> terwyl miljarde meer die sport op televisie volg.<ref>{{cite web |title=TV Data |work=FIFA website |url=http://www.fifa.com/aboutfifa/marketingtv/factsfigures/tvdata.html |access-date=2 September 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224112318/http://www.fifa.com/aboutfifa/marketingtv/factsfigures/tvdata.html |archive-date=24 Februarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> 'n Baie groot aantal mense speel die sport ook op amateursvlak. Volgens 'n FIFA-peiling wat in 2001 gepubliseer is, is daar meer as 240 miljoen mense uit meer as 200 lande wat gereeld sokker speel.<ref>{{cite web | title = FIFA Survey: approximately 250 million footballers worldwide | work = FIFA website | url = http://access.fifa.com/infoplus/IP-199_01E_big-count.pdf | format = PDF | accessdate = 15 September 2006 | archive-date = 15 September 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060915133001/http://access.fifa.com/infoplus/IP-199_01E_big-count.pdf | url-status = dead }} (webarchive)</ref> Die eenvoudige reëls en minimale toerustingvereistes het ongetwyfeld 'n groot rol gespeel in die verspreiding en groei in die gewildheid van die sport. == Sien ook == * [[Afrikanasiesbeker]] * [[UEFA Europa-beker]] * [[Paralimpiese sokker]] * [[Sokker-Wêreldbeker]] * [[Wêreldbeker]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Verdere leesstof == * Stefan Szymanski and Tim Kuypers (1999), ''Winners and Losers: The Business Strategy of Football'', Viking == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Association football|Sokker}} {{Wikt|sokker}} * [http://www.fifa.com/ Federation Internationale de Football Association (FIFA)] * [http://www.the-afc.com/ Asian Football Confederation (AFC)] * [http://www.cafonline.com/ Confederation of African Football (CAF)] * [http://www.concacaf.com/ Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football (CONCACAF)] * [http://www.uefa.com/ Union of European Football Associations (UEFA)] * [http://www.conmebol.com/ South American Football Confederation (CONMEBOL)] * [http://www.oceaniafootball.com/ Oceania Football Confederation (OFC)] * [http://www.fifa.com/en/regulations/index.html The Current Laws of the Game (LOTG)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070507040050/http://www.fifa.com/en/regulations/index.html |date= 7 Mei 2007 }} * [http://www.rsssf.com/ The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF)] * [http://www.11v11.co.uk/ Association of Football Statisticians (AFS)] {{Navigasie Olimpiese somersporte}} {{Normdata}} [[Kategorie:Olimpiese somersporte]] [[Kategorie:Sokker| ]] dsmdbpsr4cauq1qt26cf3e7mjxbwaca 2918222 2918220 2026-07-18T20:38:58Z ~2026-40338-47 211234 /* */ Maar baie Suid-Afrikaners noem sokker "voetbal". 2918222 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Football pictogram.svg|duimnael|[[Piktogram]] wat Sokker aandui]] '''Sokker''', soms ook genoem '''assosiasie-voetbal''' of net '''voetbal''', is 'n spansport wat tussen twee spanne met elk elf spelers gespeel word, en dikwels as die gewildste sportsoort ter wêreld beskou word. Dit is 'n balspel wat op 'n reghoekige grasveld gespeel word. Die doel van die spel is om punte aan te teken deur die bal in die teenstanders se doelhok te skop. Een van die uitstaande kenmerke van die spel is dat geen spelers behalwe die [[doelwagter (sokker)|doelwagter]] hul hande of arms mag gebruik om die bal te manipuleer nie. Die wenner is die span wat die meeste doele aangeteken het teen die einde van die wedstryd. Die moderne spel het in [[Engeland]] ontwikkel met die vorming van die Football Association, wie se reëls van 1863 die grondslag gelê het vir die manier waarop die sport vandag gespeel word. Sokker word internasionaal gereguleer deur [[FIFA]]. Die bekendste internasionale sokkerkompetisie is die [[Sokker-Wêreldbeker]], 'n gewilde toernooi wat deur die meeste mense wêreldwyd dopgehou word.<ref>[http://www.fifa.com/en/marketing/newmedia/index/0,3509,10,00.html 2002 FIFA Wêreldbeker TV-dekking] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061230124633/http://www.fifa.com/en/marketing/newmedia/index/0,3509,10,00.html |date=30 Desember 2006 }}, FIFA se amptelike webwerf. Gelees op [[13 Mei]] [[2006]].</ref> == Aard van die spel == [[Lêer:Football pitch metric.svg|duimnael|links|Die afmetings van 'n sokkerveld]] [[Lêer:Football in Bloomington, Indiana, 1996.jpg|duimnael|Die aanvaller (met die rooi trui) is verby die verdediging (in die wit truie) en is op die punt om 'n skoot na die doel te waag. Die doelwagter sal probeer om te keer dat die bal by die doelhok ingaan]] [[Lêer:U20-WorldCup2007-Okotie-Onka edit2.jpg|duimnael|links|'n Doelwagter verhoed 'n naby-skoot van binne in die strafgebied]] [[Lêer:Soccer goalkeeper.jpg|duimnael|'n Doelwagter duik om te keer dat die bal sy doelhok binnegaan]] Sokker word gespeel volgens 'n stel reëls. Die spel word gespeel met 'n ronde bal en twee spanne van elf spelers elk en die twee spanne ding mee om die bal in mekaar se doelhokke in te kry om sodoende 'n doel aan te teken. Die span wat die meeste doele teen die einde van die wedstryd aangeteken het, is die wenner; as beide spanne ewe veel doele aangeteken het, eindig die spel gelykop. Let wel: In sekere toernooie waar daar uitkloprondtes gespeel word, word [[ekstra tyd]] en [[strafskop (sokker)|strafskoppe]] gebruik om te beslis wie die wenner is na 'n gelykopuitslag. Die hoofreël is dat die spelers (buiten die doelwagter) nie doelbewus aan die bal mag raak met hul arms of hande tydens spel nie (hulle mag egter hul hande gebruik om 'n bal in te gooi). Alhoewel spelers hoofsaaklik hulle voete gebruik om die bal rond te beweeg, mag hulle enige deel van hulle liggame buiten hul arms en hande gebruik. Tydens 'n tipiese spel probeer spelers om die bal na hul teenstanders se doelhok te beweeg deur indiwiduele beheer van die bal, soos om dit te dribbel (hardloop met die bal naby die voete), die bal na 'n spanmaat aan te gee en deur skote na die doel te waag wat deur 'n opponerende doelwagter beskerm word. Teenstanders mag probeer om die bal af te neem deur die bal te onderskep of deur die teenstander wat die bal beheer te aanval; die toelaatbare fisiese kontak tussen spelers word egter beperk. Sokker is oor die algemeen 'n vryvloeiende spel met die bal wat ten alle tye in spel is buiten wanneer dit die veld verlaat of wanneer die spel deur die [[skeidsregter]] gestop word. Op professionele vlak word daar slegs 'n paar doele tydens 'n wedstryd aangeteken. Tydens die 2005/2006-seisoen in die Engelse [[Premier League]] is daar byvoorbeeld 'n gemiddeld van 2,48 doele per wedstryd aangeteken.<ref>{{Cite web |url=http://www.sportpress.com/stats/en/738_england_premiership_2005_2006/11_league_summary.html |title=Opsomming van die 2005/2006 Engelse premierliga |access-date= 6 Julie 2006 |archive-date=27 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927023234/http://www.sportpress.com/stats/en/738_england_premiership_2005_2006/11_league_summary.html |url-status=dead }}</ref> Die reëls van die spel spesifiseer nie spelerposisies buiten dié van die doelwagter nie, maar 'n aantal posisies het mettertyd ontwikkel. Hulle kan breedweg in drie kategorieë verdeel word: [[voorspeler (sokker)|voorspelers]] (Engels: ''strikers'') wie se hooftaak dit is om doele aan te teken; [[Verdediger (sokker)|verdedigers]] (Engels: ''defender'') wie se hooftaak dit is om te verhoed dat hul teenstanders doele aanteken en [[middelspeler (sokker)|middelspelers]] (Engels: ''midfielders'') wat poog om die bal by die teenstanders af te neem en dit na hul eie voorspelers aan te gee. Daar kan verder tussen hierdie posisies onderskei word deur die kant van die veld waar die speler die meeste tyd spandeer. Daar is byvoorbeeld verdedigende senters asook linker en regtervleuels in die middelveld. Die tien spelers in die veld kan in enige van hierdie posisies gerangskik word (daar kan byvoorbeeld vier verdedigers, vier middelspelers en twee voorspelers of drie verdedigers, twee middelspelers en vier voorspelers wees) en die aantal spelers in elke posisie bepaal die spelpatroon van 'n span; hoe meer voorspelers daar is en hoe minder verdedigers hoe aggressiewer en aanvallend is die spel terwyl die teenoorgestelde opstelling gewoonlik lei tot 'n stadiger meer verdedigende styl. Die rangskikking van spelers op die veld word gewoonlik deur die spanbestuurder bepaal. == Geskiedenis en ontwikkeling == [[Lêer:Ancient Greek Football Player.jpg|duimnael|links|'n Episkyros-speler op 'n ou klipsnywerk van [[Antieke Griekeland]]]] [[Lêer:One Hundred Children in the Long Spring.jpg|duimnael|Kinders in die China van die [[Song-dinastie]] speel ''[[cuju]]'']] [[Lêer:Fußballgeschichte (17. Jahrhundert).jpg|duimnael|links|In die 17de-eeuse [[Florence]] is ''Calcio Storico'', 'n soort sokker gespeel]] [[Lêer:Tepantitla mural, Ballplayer B Cropped.jpg|duimnael|Sokkerspeler op 'n muurskildery in Tepantitla naby [[Teotihuacán]] (ca. 6de eeu)]] Speletjies wat berus op die skop van 'n bal is in baie lande in die geskiedenis gespeel. Die eerste aangetekende vorm is die [[Meso-Amerika|Meso-Amerikaanse]] balspel wat deur die [[Olmeke]] reeds in 1500 v.C. gespeel is. Die [[China|Chinese]] spel ''[[cuju]]'' word ook in militêre handleidings uit die tydperk van die [[Qin-dinastie]] (255–206 v.C) genoem.<ref>{{Cite web |url=http://www.footballnetwork.org/dev/historyoffootball/history1.asp |title=argiefkopie |access-date=24 April 2007 |archive-date= 6 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106061612/http://www.footballnetwork.org/dev/historyoffootball/history1.asp |url-status=dead }}</ref> Ander antieke balspele sluit in ''[[kemari]]'' uit [[Japan]] en die [[Antieke Rome|Romeinse]] spel ''[[Harpastum]]''. Verskeie vorme van voetbal is ook in [[Europa]] tydens die [[Middeleeue]] gespeel. Die reëls van sokker soos hulle vandag neergelê is, is gebaseer op pogings sedert die middel van die 19de eeu om die wyd uiteenlopende vorme van die spel te standaardiseer by privaatskole in Engeland. Die eerste stelreëls wat ooreenkomste toon met die moderne spel is by die Trinity College te Cambridge in 1848 tydens 'n vergadering wat bygewoon is deur verteenwoordigers van [[Eton College]], Harrow School, Rugby School, Winchester College en Shrewsbury School aanvaar, maar die reëls was nie universeel aanvaar nie en het baie ander klubs hul eie stelreëls gevolg. Tydens die 1850's is baie klubs regdeur die Engelssprekende wêreld gestig wat nie verbonde was aan skole of universiteite nie. Baie van hiérdie klubs het hulle eie stel reëls saamgestel, soos onder ander die ''Sheffield Football Club'' wat in 1857 gestig is<ref>{{cite book |last=Harvey |first=Adrian |title=Football, the first hundred years |publisher=Routledge |pages=126 |date=2005 |location=London |isbn=0-415-35018-2}}</ref> en gelei het tot die stigting van 'n sokkervereniging daar in 1867. In 1862 het John Charles Thring van die Uppingham skool in Engeland 'n stel reëls opgestel wat later baie invloed op die spel sou hê.<ref>{{cite news |first=David |last=Winner |date=28 Maart 2005 |title=The hands-off approach to a man's game |work=The Times |url=http://www.timesonline.co.uk/article/0,,27-1544006,00.html |accessdate=7 Oktober 2007 |archive-date=28 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528033057/http://www.thetimes.co.uk/ |url-status=dead }}</ref> Hierdie deurlopende pogings het bygedra tot die stigting van die Football Association (die FA) in 1863 wat vir die eerste keer vergader het op 26 Oktober 1863 by 'n vrymesselaarslosie in Londen.<ref name="FAhistory">{{cite web |title=History of the FA |work=Football Association website |url=http://www.thefa.com/TheFA/TheOrganisation/Postings/2004/03/HISTORY_OF_THE_FA.htm |access-date=9 Oktober 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819122546/http://www.thefa.com/TheFA/TheOrganisation/Postings/2004/03/HISTORY_OF_THE_FA.htm |archive-date=19 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die FA het vyf verdere vergaderings gehou alvorens 'n volledige stel reëls saamgestel is. Op die laaste vergadering het die verteenwoordiger van Blackheath sy klub onttrek uit die FA oor die verwydering van twee voorgestelde reëls, die eerste hiervan het die dra van die bal in die hand toegelaat en die tweede sou die keer van 'n lopie deur 'n teenstander te pootjie of vas te hou toegelaat het. Ander voetbalklubs het ook as gevolg hiervan nie by die FA aangesluit nie en het toe die [[Rugby#Geskiedenis|Rugby Football Union]] gestig. Die oorblywende klubs onder leiding van Ebenezer Cobb Morley het toe voortgegaan en die oorspronklike dertien reëls bekragtig. Hierdie reëls het die hantering van die bal deur sekere spelers toegelaat en daar was ook nie 'n dwarslat oor die doelhok nie, reëls wat baie ooreengestem het met [[Australiese voetbal]] wat op daardie tydstip in [[Australië]] in ontwikkeling was. Die [[Sheffield]] Voetbalvereniging het met hulle eie stel reëls bly speel tot die 1870's en het die FA baie van hul reëls ingelyf totdat daar uiteindelik bitter min onderskeid tussen die twee variante van die spel was. Die reëls van die sport word tans deur die ''International Football Association Board'' (IFAB) bestuur. Die raad is in 1886 gestig<ref>{{cite web |title=The International FA Board |publisher=FIFA |url=http://access.fifa.com/en/history/history/0,3504,3,00.html |accessdate=2 September 2007 |archive-date=22 April 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070422035010/http://access.fifa.com/en/history/history/0,3504,3,00.html |url-status=dead }} (webarchive)</ref> na 'n vergadering te [[Manchester]] van die ''Football Association'', die ''Scottish Football Association'' en die ''Football Association of Wales'' asook die ''Irish Football Association''. Die wêreld se oudste sokkertoernooi is die [[FA Cup]] wat deur C.W. Alcock op die been gebring is en Engelse sokkerspanne ding al sedert 1872 om die beker mee. Die eerste amptelike internasionale wedstryd het in 1872 tussen [[Skotland]] en Engeland te [[Glasgow]] plaasgevind.<ref>{{cite web | title = The History Of The Football League | work = Football League website | url = http://www.football-league.premiumtv.co.uk/page/History/0,,10794,00.html | accessdate = 7 Oktober 2007 | archive-date = 11 Februarie 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070211234251/http://www.football-league.premiumtv.co.uk/page/History/0%2C%2C10794%2C00.html | url-status = dead }}</ref> Die ''Fédération Internationale de Football Association'' (FIFA) is in [[1904]] in [[Parys]] gestig. Die toenemende gewildheid van die spel het gelei tot die toelating van FIFA se verteenwoordigers tot IFAB in 1913. Die raad bestaan tans uit vier verteenwoordigers van FIFA en een elk van die vier Britse sokkerverenigings. Vandag word sokker oral ter wêreld as 'n beroepsport beoefen. Miljoene mense vul die stadions van die wêreld om hulle gunsteling spanne te ondersteun,<ref>{{cite news |url=http://football.guardian.co.uk/news/theknowledge/0,9204,1059366,00.html |title=Baseball or Football: which sport gets the higher attendance? |author=Ingle, Sean and Barry Glendenning |date=9 Oktober 2003 |publisher=Guardian Unlimited |access-date=5 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080411002757/http://football.guardian.co.uk/news/theknowledge/0,9204,1059366,00.html |archive-date=11 April 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> terwyl miljarde meer die sport op televisie volg.<ref>{{cite web |title=TV Data |work=FIFA website |url=http://www.fifa.com/aboutfifa/marketingtv/factsfigures/tvdata.html |access-date=2 September 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224112318/http://www.fifa.com/aboutfifa/marketingtv/factsfigures/tvdata.html |archive-date=24 Februarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> 'n Baie groot aantal mense speel die sport ook op amateursvlak. Volgens 'n FIFA-peiling wat in 2001 gepubliseer is, is daar meer as 240 miljoen mense uit meer as 200 lande wat gereeld sokker speel.<ref>{{cite web | title = FIFA Survey: approximately 250 million footballers worldwide | work = FIFA website | url = http://access.fifa.com/infoplus/IP-199_01E_big-count.pdf | format = PDF | accessdate = 15 September 2006 | archive-date = 15 September 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060915133001/http://access.fifa.com/infoplus/IP-199_01E_big-count.pdf | url-status = dead }} (webarchive)</ref> Die eenvoudige reëls en minimale toerustingvereistes het ongetwyfeld 'n groot rol gespeel in die verspreiding en groei in die gewildheid van die sport. == Sien ook == * [[Afrikanasiesbeker]] * [[UEFA Europa-beker]] * [[Paralimpiese sokker]] * [[Sokker-Wêreldbeker]] * [[Wêreldbeker]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Verdere leesstof == * Stefan Szymanski and Tim Kuypers (1999), ''Winners and Losers: The Business Strategy of Football'', Viking == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Association football|Sokker}} {{Wikt|sokker}} * [http://www.fifa.com/ Federation Internationale de Football Association (FIFA)] * [http://www.the-afc.com/ Asian Football Confederation (AFC)] * [http://www.cafonline.com/ Confederation of African Football (CAF)] * [http://www.concacaf.com/ Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football (CONCACAF)] * [http://www.uefa.com/ Union of European Football Associations (UEFA)] * [http://www.conmebol.com/ South American Football Confederation (CONMEBOL)] * [http://www.oceaniafootball.com/ Oceania Football Confederation (OFC)] * [http://www.fifa.com/en/regulations/index.html The Current Laws of the Game (LOTG)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070507040050/http://www.fifa.com/en/regulations/index.html |date= 7 Mei 2007 }} * [http://www.rsssf.com/ The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF)] * [http://www.11v11.co.uk/ Association of Football Statisticians (AFS)] {{Navigasie Olimpiese somersporte}} {{Normdata}} [[Kategorie:Olimpiese somersporte]] [[Kategorie:Sokker| ]] fri1mreq76vduoas28mb8vq101ehkrf 2918223 2918222 2026-07-18T20:40:45Z Oesjaar 7467 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-40338-47|~2026-40338-47]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:SpesBona|SpesBona]] 2857307 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Football pictogram.svg|duimnael|[[Piktogram]] wat Sokker aandui]] '''Sokker''', soms ook genoem '''assosiasie-voetbal''', is 'n spansport wat tussen twee spanne met elk elf spelers gespeel word, en dikwels as die gewildste sportsoort ter wêreld beskou word. Dit is 'n balspel wat op 'n reghoekige grasveld gespeel word. Die doel van die spel is om punte aan te teken deur die bal in die teenstanders se doelhok te skop. Een van die uitstaande kenmerke van die spel is dat geen spelers behalwe die [[doelwagter (sokker)|doelwagter]] hul hande of arms mag gebruik om die bal te manipuleer nie. Die wenner is die span wat die meeste doele aangeteken het teen die einde van die wedstryd. Die moderne spel het in [[Engeland]] ontwikkel met die vorming van die Football Association, wie se reëls van 1863 die grondslag gelê het vir die manier waarop die sport vandag gespeel word. Sokker word internasionaal gereguleer deur [[FIFA]]. Die bekendste internasionale sokkerkompetisie is die [[Sokker-Wêreldbeker]], 'n gewilde toernooi wat deur die meeste mense wêreldwyd dopgehou word.<ref>[http://www.fifa.com/en/marketing/newmedia/index/0,3509,10,00.html 2002 FIFA Wêreldbeker TV-dekking] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061230124633/http://www.fifa.com/en/marketing/newmedia/index/0,3509,10,00.html |date=30 Desember 2006 }}, FIFA se amptelike webwerf. Gelees op [[13 Mei]] [[2006]].</ref> == Aard van die spel == [[Lêer:Football pitch metric.svg|duimnael|links|Die afmetings van 'n sokkerveld]] [[Lêer:Football in Bloomington, Indiana, 1996.jpg|duimnael|Die aanvaller (met die rooi trui) is verby die verdediging (in die wit truie) en is op die punt om 'n skoot na die doel te waag. Die doelwagter sal probeer om te keer dat die bal by die doelhok ingaan]] [[Lêer:U20-WorldCup2007-Okotie-Onka edit2.jpg|duimnael|links|'n Doelwagter verhoed 'n naby-skoot van binne in die strafgebied]] [[Lêer:Soccer goalkeeper.jpg|duimnael|'n Doelwagter duik om te keer dat die bal sy doelhok binnegaan]] Sokker word gespeel volgens 'n stel reëls. Die spel word gespeel met 'n ronde bal en twee spanne van elf spelers elk en die twee spanne ding mee om die bal in mekaar se doelhokke in te kry om sodoende 'n doel aan te teken. Die span wat die meeste doele teen die einde van die wedstryd aangeteken het, is die wenner; as beide spanne ewe veel doele aangeteken het, eindig die spel gelykop. Let wel: In sekere toernooie waar daar uitkloprondtes gespeel word, word [[ekstra tyd]] en [[strafskop (sokker)|strafskoppe]] gebruik om te beslis wie die wenner is na 'n gelykopuitslag. Die hoofreël is dat die spelers (buiten die doelwagter) nie doelbewus aan die bal mag raak met hul arms of hande tydens spel nie (hulle mag egter hul hande gebruik om 'n bal in te gooi). Alhoewel spelers hoofsaaklik hulle voete gebruik om die bal rond te beweeg, mag hulle enige deel van hulle liggame buiten hul arms en hande gebruik. Tydens 'n tipiese spel probeer spelers om die bal na hul teenstanders se doelhok te beweeg deur indiwiduele beheer van die bal, soos om dit te dribbel (hardloop met die bal naby die voete), die bal na 'n spanmaat aan te gee en deur skote na die doel te waag wat deur 'n opponerende doelwagter beskerm word. Teenstanders mag probeer om die bal af te neem deur die bal te onderskep of deur die teenstander wat die bal beheer te aanval; die toelaatbare fisiese kontak tussen spelers word egter beperk. Sokker is oor die algemeen 'n vryvloeiende spel met die bal wat ten alle tye in spel is buiten wanneer dit die veld verlaat of wanneer die spel deur die [[skeidsregter]] gestop word. Op professionele vlak word daar slegs 'n paar doele tydens 'n wedstryd aangeteken. Tydens die 2005/2006-seisoen in die Engelse [[Premier League]] is daar byvoorbeeld 'n gemiddeld van 2,48 doele per wedstryd aangeteken.<ref>{{Cite web |url=http://www.sportpress.com/stats/en/738_england_premiership_2005_2006/11_league_summary.html |title=Opsomming van die 2005/2006 Engelse premierliga |access-date= 6 Julie 2006 |archive-date=27 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927023234/http://www.sportpress.com/stats/en/738_england_premiership_2005_2006/11_league_summary.html |url-status=dead }}</ref> Die reëls van die spel spesifiseer nie spelerposisies buiten dié van die doelwagter nie, maar 'n aantal posisies het mettertyd ontwikkel. Hulle kan breedweg in drie kategorieë verdeel word: [[voorspeler (sokker)|voorspelers]] (Engels: ''strikers'') wie se hooftaak dit is om doele aan te teken; [[Verdediger (sokker)|verdedigers]] (Engels: ''defender'') wie se hooftaak dit is om te verhoed dat hul teenstanders doele aanteken en [[middelspeler (sokker)|middelspelers]] (Engels: ''midfielders'') wat poog om die bal by die teenstanders af te neem en dit na hul eie voorspelers aan te gee. Daar kan verder tussen hierdie posisies onderskei word deur die kant van die veld waar die speler die meeste tyd spandeer. Daar is byvoorbeeld verdedigende senters asook linker en regtervleuels in die middelveld. Die tien spelers in die veld kan in enige van hierdie posisies gerangskik word (daar kan byvoorbeeld vier verdedigers, vier middelspelers en twee voorspelers of drie verdedigers, twee middelspelers en vier voorspelers wees) en die aantal spelers in elke posisie bepaal die spelpatroon van 'n span; hoe meer voorspelers daar is en hoe minder verdedigers hoe aggressiewer en aanvallend is die spel terwyl die teenoorgestelde opstelling gewoonlik lei tot 'n stadiger meer verdedigende styl. Die rangskikking van spelers op die veld word gewoonlik deur die spanbestuurder bepaal. == Geskiedenis en ontwikkeling == [[Lêer:Ancient Greek Football Player.jpg|duimnael|links|'n Episkyros-speler op 'n ou klipsnywerk van [[Antieke Griekeland]]]] [[Lêer:One Hundred Children in the Long Spring.jpg|duimnael|Kinders in die China van die [[Song-dinastie]] speel ''[[cuju]]'']] [[Lêer:Fußballgeschichte (17. Jahrhundert).jpg|duimnael|links|In die 17de-eeuse [[Florence]] is ''Calcio Storico'', 'n soort sokker gespeel]] [[Lêer:Tepantitla mural, Ballplayer B Cropped.jpg|duimnael|Sokkerspeler op 'n muurskildery in Tepantitla naby [[Teotihuacán]] (ca. 6de eeu)]] Speletjies wat berus op die skop van 'n bal is in baie lande in die geskiedenis gespeel. Die eerste aangetekende vorm is die [[Meso-Amerika|Meso-Amerikaanse]] balspel wat deur die [[Olmeke]] reeds in 1500 v.C. gespeel is. Die [[China|Chinese]] spel ''[[cuju]]'' word ook in militêre handleidings uit die tydperk van die [[Qin-dinastie]] (255–206 v.C) genoem.<ref>{{Cite web |url=http://www.footballnetwork.org/dev/historyoffootball/history1.asp |title=argiefkopie |access-date=24 April 2007 |archive-date= 6 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106061612/http://www.footballnetwork.org/dev/historyoffootball/history1.asp |url-status=dead }}</ref> Ander antieke balspele sluit in ''[[kemari]]'' uit [[Japan]] en die [[Antieke Rome|Romeinse]] spel ''[[Harpastum]]''. Verskeie vorme van voetbal is ook in [[Europa]] tydens die [[Middeleeue]] gespeel. Die reëls van sokker soos hulle vandag neergelê is, is gebaseer op pogings sedert die middel van die 19de eeu om die wyd uiteenlopende vorme van die spel te standaardiseer by privaatskole in Engeland. Die eerste stelreëls wat ooreenkomste toon met die moderne spel is by die Trinity College te Cambridge in 1848 tydens 'n vergadering wat bygewoon is deur verteenwoordigers van [[Eton College]], Harrow School, Rugby School, Winchester College en Shrewsbury School aanvaar, maar die reëls was nie universeel aanvaar nie en het baie ander klubs hul eie stelreëls gevolg. Tydens die 1850's is baie klubs regdeur die Engelssprekende wêreld gestig wat nie verbonde was aan skole of universiteite nie. Baie van hiérdie klubs het hulle eie stel reëls saamgestel, soos onder ander die ''Sheffield Football Club'' wat in 1857 gestig is<ref>{{cite book |last=Harvey |first=Adrian |title=Football, the first hundred years |publisher=Routledge |pages=126 |date=2005 |location=London |isbn=0-415-35018-2}}</ref> en gelei het tot die stigting van 'n sokkervereniging daar in 1867. In 1862 het John Charles Thring van die Uppingham skool in Engeland 'n stel reëls opgestel wat later baie invloed op die spel sou hê.<ref>{{cite news |first=David |last=Winner |date=28 Maart 2005 |title=The hands-off approach to a man's game |work=The Times |url=http://www.timesonline.co.uk/article/0,,27-1544006,00.html |accessdate=7 Oktober 2007 |archive-date=28 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528033057/http://www.thetimes.co.uk/ |url-status=dead }}</ref> Hierdie deurlopende pogings het bygedra tot die stigting van die Football Association (die FA) in 1863 wat vir die eerste keer vergader het op 26 Oktober 1863 by 'n vrymesselaarslosie in Londen.<ref name="FAhistory">{{cite web |title=History of the FA |work=Football Association website |url=http://www.thefa.com/TheFA/TheOrganisation/Postings/2004/03/HISTORY_OF_THE_FA.htm |access-date=9 Oktober 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819122546/http://www.thefa.com/TheFA/TheOrganisation/Postings/2004/03/HISTORY_OF_THE_FA.htm |archive-date=19 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die FA het vyf verdere vergaderings gehou alvorens 'n volledige stel reëls saamgestel is. Op die laaste vergadering het die verteenwoordiger van Blackheath sy klub onttrek uit die FA oor die verwydering van twee voorgestelde reëls, die eerste hiervan het die dra van die bal in die hand toegelaat en die tweede sou die keer van 'n lopie deur 'n teenstander te pootjie of vas te hou toegelaat het. Ander voetbalklubs het ook as gevolg hiervan nie by die FA aangesluit nie en het toe die [[Rugby#Geskiedenis|Rugby Football Union]] gestig. Die oorblywende klubs onder leiding van Ebenezer Cobb Morley het toe voortgegaan en die oorspronklike dertien reëls bekragtig. Hierdie reëls het die hantering van die bal deur sekere spelers toegelaat en daar was ook nie 'n dwarslat oor die doelhok nie, reëls wat baie ooreengestem het met [[Australiese voetbal]] wat op daardie tydstip in [[Australië]] in ontwikkeling was. Die [[Sheffield]] Voetbalvereniging het met hulle eie stel reëls bly speel tot die 1870's en het die FA baie van hul reëls ingelyf totdat daar uiteindelik bitter min onderskeid tussen die twee variante van die spel was. Die reëls van die sport word tans deur die ''International Football Association Board'' (IFAB) bestuur. Die raad is in 1886 gestig<ref>{{cite web |title=The International FA Board |publisher=FIFA |url=http://access.fifa.com/en/history/history/0,3504,3,00.html |accessdate=2 September 2007 |archive-date=22 April 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070422035010/http://access.fifa.com/en/history/history/0,3504,3,00.html |url-status=dead }} (webarchive)</ref> na 'n vergadering te [[Manchester]] van die ''Football Association'', die ''Scottish Football Association'' en die ''Football Association of Wales'' asook die ''Irish Football Association''. Die wêreld se oudste sokkertoernooi is die [[FA Cup]] wat deur C.W. Alcock op die been gebring is en Engelse sokkerspanne ding al sedert 1872 om die beker mee. Die eerste amptelike internasionale wedstryd het in 1872 tussen [[Skotland]] en Engeland te [[Glasgow]] plaasgevind.<ref>{{cite web | title = The History Of The Football League | work = Football League website | url = http://www.football-league.premiumtv.co.uk/page/History/0,,10794,00.html | accessdate = 7 Oktober 2007 | archive-date = 11 Februarie 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070211234251/http://www.football-league.premiumtv.co.uk/page/History/0%2C%2C10794%2C00.html | url-status = dead }}</ref> Die ''Fédération Internationale de Football Association'' (FIFA) is in [[1904]] in [[Parys]] gestig. Die toenemende gewildheid van die spel het gelei tot die toelating van FIFA se verteenwoordigers tot IFAB in 1913. Die raad bestaan tans uit vier verteenwoordigers van FIFA en een elk van die vier Britse sokkerverenigings. Vandag word sokker oral ter wêreld as 'n beroepsport beoefen. Miljoene mense vul die stadions van die wêreld om hulle gunsteling spanne te ondersteun,<ref>{{cite news |url=http://football.guardian.co.uk/news/theknowledge/0,9204,1059366,00.html |title=Baseball or Football: which sport gets the higher attendance? |author=Ingle, Sean and Barry Glendenning |date=9 Oktober 2003 |publisher=Guardian Unlimited |access-date=5 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080411002757/http://football.guardian.co.uk/news/theknowledge/0,9204,1059366,00.html |archive-date=11 April 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> terwyl miljarde meer die sport op televisie volg.<ref>{{cite web |title=TV Data |work=FIFA website |url=http://www.fifa.com/aboutfifa/marketingtv/factsfigures/tvdata.html |access-date=2 September 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224112318/http://www.fifa.com/aboutfifa/marketingtv/factsfigures/tvdata.html |archive-date=24 Februarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> 'n Baie groot aantal mense speel die sport ook op amateursvlak. Volgens 'n FIFA-peiling wat in 2001 gepubliseer is, is daar meer as 240 miljoen mense uit meer as 200 lande wat gereeld sokker speel.<ref>{{cite web | title = FIFA Survey: approximately 250 million footballers worldwide | work = FIFA website | url = http://access.fifa.com/infoplus/IP-199_01E_big-count.pdf | format = PDF | accessdate = 15 September 2006 | archive-date = 15 September 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060915133001/http://access.fifa.com/infoplus/IP-199_01E_big-count.pdf | url-status = dead }} (webarchive)</ref> Die eenvoudige reëls en minimale toerustingvereistes het ongetwyfeld 'n groot rol gespeel in die verspreiding en groei in die gewildheid van die sport. == Sien ook == * [[Afrikanasiesbeker]] * [[UEFA Europa-beker]] * [[Paralimpiese sokker]] * [[Sokker-Wêreldbeker]] * [[Wêreldbeker]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Verdere leesstof == * Stefan Szymanski and Tim Kuypers (1999), ''Winners and Losers: The Business Strategy of Football'', Viking == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Association football|Sokker}} {{Wikt|sokker}} * [http://www.fifa.com/ Federation Internationale de Football Association (FIFA)] * [http://www.the-afc.com/ Asian Football Confederation (AFC)] * [http://www.cafonline.com/ Confederation of African Football (CAF)] * [http://www.concacaf.com/ Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football (CONCACAF)] * [http://www.uefa.com/ Union of European Football Associations (UEFA)] * [http://www.conmebol.com/ South American Football Confederation (CONMEBOL)] * [http://www.oceaniafootball.com/ Oceania Football Confederation (OFC)] * [http://www.fifa.com/en/regulations/index.html The Current Laws of the Game (LOTG)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070507040050/http://www.fifa.com/en/regulations/index.html |date= 7 Mei 2007 }} * [http://www.rsssf.com/ The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF)] * [http://www.11v11.co.uk/ Association of Football Statisticians (AFS)] {{Navigasie Olimpiese somersporte}} {{Normdata}} [[Kategorie:Olimpiese somersporte]] [[Kategorie:Sokker| ]] dsmdbpsr4cauq1qt26cf3e7mjxbwaca 0 15851 2918153 2820253 2026-07-18T15:41:58Z Aliwal2012 39067 /* Verwysings */ definitief nie een van SA 50 grootste stede 2918153 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Louis Trichardt | ander_naam = <small>Makhado (2003–2007)</small> | inheemse_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | beeld_stadsilhoeët = Makhado.jpg | beeldbyskrif = Lugfoto van Louis Trichardt | bynaam = | slagspreuk = | beeld_kaart = | duimdrukkeretiketposisie= regs | latd = 23 |latm = 03 |lats = 0 | longd = 29 |longm = 54 |longs = 0 | provinsie = Limpopo | distrik = Vhembe | munisipaliteit = Makhado | stigtingsdatum = [[1899]] | regeringvoetnotas = | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = | leiertitel = <!-- Raadslid --> | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingnota = <!-- demografie (deel 1) --> | demografie1_voetnotas = 2011 | persent_swart = 72.7% | persent_kleurling = 1.3% | persent_wit = 20.0% | persent_asiër = 5.7% | persent_ander = 0.3% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Venda]] | demografie2_info1 = 39.5% | demografie2_titel2 = [[Afrikaans]] | demografie2_info2 = 22.8% | demografie2_titel3 = [[Engels]] | demografie2_info3 = 11.7% | demografie2_titel4 = [[Noord-Sotho]] | demografie2_info4 = 6.6% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 19.4% | poskode = 0920 | poskode2 = 0920 | skakelkode = 015 | sensuskode = 968079 | webwerf = }} '''Louis Trichardt''' is 'n dorp in die [[Limpopo (provinsie)|Limpopoprovinsie]] van Suid-Afrika. Dit lê aan die voet van die [[Soutpansberg]] wat 'n vrugbare gebied is vir die verbouing van [[lietsjie]]s, [[piesang]]s, [[veselperske]]s en [[neut]]e. Dit is in Februarie [[1899]] gestig. Louis Trichardt is vernoem na die Voortrekkerleier [[Louis Tregardt]]. Die amptelike naam is op 20 Junie 2003 verander na ''Makhado'', maar dié verandering is in 2007 deur die appèlhof omgekeer toe beslis is dat daar nie voldoende konsultasie met die gemeenskap was nie. Die aanvanklike naamsverandering was nie net ongewild by Afrikaners nie, maar ook by die [[Noord-Sotho's|BaPedi]] en [[Tsongas|Shangaan]], wat die eertydse [[Vendas|Vendaleier]], Makhado, as 'n onderdrukker beskou. == Ligging en uitleg== Louis Trichardt is geleë op die [[N1]] nasionale pad vanaf [[Gauteng]] na [[Zimbabwe]], en die [[R524 (Suid-Afrika)|R524 roete]] wat uit die weste en ooste by onderskeidelik Rissik- en Songwozistrate aansluit. Die dorp is 100&nbsp;km noord van [[Polokwane]] (Pietersburg) en 100&nbsp;km suid van [[Musina]] (voorheen Messina), en reg suid van Hanglip, oftewel Songwezi, 'n prominente kop in die bergreeks. Verskeie strate dra die name van Boereleiers. Dit is opmerklik dat etlike daarvan vrymesselaars soos [[Piet Retief]] gedenk, en [[Vrymesselary in Suid-Afrika|vrymesselary]] het in die ontstaansdae van die dorp inderdaad 'n sterk teenwoordigheid gehandhaaf.<ref name="tuc1">{{cite news |last1=Tucker |first1=Malcolm et al. |title=11. The (secret) story that started with Piet Retief |url= https://www.zoutpansberger.co.za/articles/history_streets/38046/2016-08-01/11-the-secret-story-that-started-with-piet-retief |access-date=11 Julie 2025 |agency=Zoutpansberger |date=1 Augustus 2016}}</ref> [[Gerard Moerdijk]], argitek van onder meer die [[Voortrekkermonument]], het die kerkgebou van die [[NG gemeente Louis Trichardt]] ontwerp. Dié gebou in die dorpsmidde is feitlik identies aan die ontwerp wat vir die kerkgebou van die [[NG gemeente Harare]] gebruik is. Ook in die dorpsmidde is die boomryke Voortrekkerplein en Fort Hendrina, 'n beweegbare yster-opslaanfort. Dit dateer uit die tyd van die [[Eerste Vryheidsoorlog]], en is in die [[Tweede Vryheidsoorlog]] deur die Britte oorgeneem, toe dit deur onder meer [[Breaker Morant]] as Fort Edward benut is. 'n Inheemse boomreservaat lê aan die N1. Forestryweg aan die dorp se noordekant lei na die bosboustasie en Hanglipbos. == Demografie == In 2011 het die dorp en omliggende dele 'n bevolking van 25&nbsp;360 gehad, waarvan 5&nbsp;077 (20,0%) Blank was.<ref>[http://census2011.adrianfrith.com/place/968079 2011-sensus]</ref> == Sien ook == * [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[NG gemeente Louis Trichardt]] * [[Albasinidam]] == Eksterne skakels == * [http://www.news24.com/Beeld/Suid-Afrika/0,8325,3-975_2091434,00.html Makhado nou weer Louis Trichardt, sê appèlhof] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001000048/http://www.news24.com/Beeld/Suid-Afrika/0,8325,3-975_2091434,00.html |date= 1 Oktober 2007 }} [[Beeld]], 29 Maart 2007 == Bronnelys == * [[Beeld]], 15 September 2005 ''Duur standbeeld loop deur onder vandale se verf''. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC34}} [[Kategorie:Nedersettings in Limpopo]] 1e3gddbprw1vxkt28juqyyd4mstrww5 0 16452 2918189 2738617 2026-07-18T18:35:23Z Oesjaar 7467 /* Yster en steenkool */ Skakel 2918189 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Maquina vapor Watt ETSIIM.jpg|duimnael|regs|300px|’n Watt-stoomenjin. Die stoomenjin het die Industriële Revolusie in Brittanje en elders ingelei.]] Die '''Industriële Revolusie''' (ook bekend as die '''Nywerheidsrevolusie''' of '''Nywerheidsomwenteling''') het omstreeks [[1750]] begin in [[Engeland]], toe nog die magtigste ryk op aarde. Dit het behels dat goedere al hoe minder met die hand gemaak is, maar eerder met [[masjien]]e in groot [[fabriek]]e. Die Industriële Revolusie het later ook na baie ander lande versprei en kan uiteindelik ’n "revolusie" (enorme omwenteling) genoem word omdat dit die hele wêreld en die doen en late van alle mense vir altyd verander het. Die Industriële Revolusie het Engeland so magtig gemaak dat dit ekonomies, en soms ook [[militêr]], ’n stewige greep op [[Europa]] gekry het. Engeland se militêre mag was gegrond op ’n ontploffende ekonomie en het onder meer daartoe gelei dat die land ’n reusevoorloper in die wedloop om kolonies was. Die Industriële Revolusie het Engeland ook gehelp om [[Frankryk]] onder die bewind van [[Napoleon Bonaparte]] militêr teen te staan. 'n Geïndustrialiseerde gemeenskap is deur die revolusie geskep – ’n gemeenskap waarin ’n gemeganiseerde vervaardigingsbedryf die landbou vervang het as die belangrikste [[Verskaffer (ekonomie)|verskaffer]] van werkgeleenthede. Talle mense het na geïndustrialiseerde gemeenskappe verhuis in die soeke na ’n werk met ’n bevredigende loon wat hulle in staat sou stel om kos en ander noodsaaklikhede te koop. Hierdie migrasieverskynsel het gelei tot enorme stedelike ontwikkelings en die wegkwyning van plattelandse gemeenskappe. Sedert die Industriële Revolusie die wêreld begin verander het, het tegnologiese ontwikkelings en nywerheidsgroei feitlik nooit stoom verloor nie. Trouens, sedert 1900, en veral sedert die [[Tweede Wêreldoorlog]], het dit in ’n enorme mate toegeneem. In ’n sekere sin het die revolusie wat teen nagenoeg 1750 begin het, nooit geëindig nie. == Algehele begrip == [[Beeld:Cottonopolis1.jpg|duimnael|300px|[[Manchester]] in Engeland ("Cottonopolis") in 1840 met sy talle fabriekskoorstene.]] Wanneer daar in ’n breë sin na die "Industriële Revolusie" verwys word, is dit gerieflik om dit in ’n aantal eras in te deel. Die datums is by benadering, en verskeie van die tydvakke oorvleuel mekaar. Elk is genoem na die vernaamste soort brandstof, produk of kragbron wat dit gekenmerk het of nog steeds kenmerk. Só is daar onder meer die houtera (1750-1840), die stoomera (1769-1900), die era van [[steenkool]] en [[yster]] (1840-1860), van [[staal]] (wat in 1860 begin het), die atoomera (beginnende in 1942), en die satellietera (wat in 1957 begin het met die eerste satelliet in ’n wentelbaan om die aarde). Die Industriële Revolusie kan ook ingedeel word in die "eerste" revolusie (1750-1860) en die "tweede" revolusie (wat in 1860 begin het). In die tweede tydperk het groot ontwikkelings plaasgevind, soos die moderne proses van staalvervaardiging, elektriese masjinerie en toestelle vir kommunikasie, binnebrandenjins, outomatisasie, transistors, rekenaars, atoomkrag en die verowering van die ruimte met al die geweldige tegnologiese vorderings wat daarmee saamgaan. In ’n meer beperkte sin verwys die term "Industriële Revolusie" na ’n land se verandering van ’n landbou- en handelsekonomie na ’n nywerheidsekonomie. Hierdie proses is omstreeks 1850 in Engeland voltooi. In ander lande het die proses later begin en later geëindig. Trouens, dit het in sekere plekke, soos lande in Afrika, eers in die middel van die 20ste eeu begin. Die meer beperkte betekenis van die term is die een wat gebruik is deur J.A. Blanqui, die 19de-eeuse Franse ekonoom wat met die term vorendag gekom het, en deur [[Arnold Toynbee]], die Engelse ekonoom wie se boek ''The Industrial Revolution'' (1884) die term gewild gemaak het. == Gevolge van die Industriële Revolusie == Die Industriële Revolusie het mense van die plattelandse gebiede na die stede laat stroom. Dit het tot hoër lewenstandaarde gelei deurdat goedkoop fabrieksgoedere te koop aangebied is. Die revolusie het ook in sy vroeë jare die uitbuiting van werkers veroorsaak, asook die ontstaan van krotbuurte en groot armoede weens periodieke werkloosheid. Die wondere van die moderne wetenskap is die gevolg van die Industriële Revolusie, maar daarteenoor ook die verskrikkings van moderne oorlogvoering. Op ekonomiese terrein het die Industriële Revolusie tot die totstandkoming van [[kapitalisme]] gelei — asook van [[sosialisme]] en [[kommunisme]]. Vakbonde en landswette vir die beskerming van werkers is ook uitvloeisels daarvan. == Agtergrond == Daar was in Engeland ’n lang aanloop na die Industriële Revolusie. Ten tyde van die [[Kruistogte]] (±1100-1200) is handelsroetes na verre lande oopgestel en het ’n handelsklas ontwikkel. In die 17de eeu het oorsese handel grootliks toegeneem vanweë ontdekkingsreise en die kolonisasie van die [[Amerikas]]. Handelaars het welvarend geword en ’n groot middelklas het ontstaan, wat tot ’n hoër lewenstandaard gelei het. Engeland het uitgeblink in die vervaardiging van [[wol]] en [[katoen]], en die groter vraag daarna in die land self en in die kolonies het die Engelse tekstielbedryf bestendig laat groei. Aan die vooraand van die Industriële Revolusie was ’n stelsel in werking waarvolgens handelaars onverwerkte wol of katoen opgekoop en dit aan werkers voorsien het, wat dit tuis tot draad gespin en materiaal geweef het. Met die verval van die [[feodalisme|feodale stelsel]] en die opbloei van die sogenaamde "huisstelsel" van vervaardiging, het kleinboerdery afgeneem. Wette het dit vir welgestelde mense moontlik gemaak om verspreide lappies grond te koop waarop dorpenaars voorheen geboer het en dit in groot plase te konsolideer. Baie dorpenaars moes hulle tot die stede wend om werk te probeer vind. Teen die middel van die 18de eeu het die huisstelsel begin verdwyn as gevolg van ’n reeks belangrike uitvindings. Handtoerusting kon nie meeding met duur, nuwe masjiene nie; laasgenoemde was kragaangedrewe en moes in groot geboue/fabrieke geïnstalleer word. Spinners en wewers is aangestel om in die fabrieke te werk, pleks van tuis. Die fabriekstelsel met sy kapitalisme was aan die ontwikkel, met werkers wat deur fabrieksbase gehuur is. == Die industrialisasie van Engeland == [[Beeld:Spinning jenny.jpg|duimnael|links|Die ''spinning jenny'' is een van die uitvindsels wat die Industriële Revolusie moontlik gemaak het.]] Die eerste ontwikkeling wat die tekstielbedryf heeltemal sou verander, was John Kay se uitvinding in [[1733]] van die [[skietspoel]], ’n toestel wat die weefproses aansienlik bespoedig het. Dit het egter nog nie werklik vinniger vervaardiging beteken nie, want die wewers moes steeds wag vir die gespinde drade, wat nog net so stadig as voorheen vervaardig is. Omstreeks [[1764]] het James Hargreaves met ’n spinmasjien vorendag gekom wat hy die ''spinning jenny'' genoem het (na sy vrou, Jenny). Hiermee kon een mens soveel spin as agt mense op die ou manier. Sir Richard Awkright het die spinnery nog verder bespoedig deur waterkrag te gebruik vir die aandrywing van sy spinraam, wat in 1769 gepatenteer is. Toe Samuel Crompton in 1779 sy spinmeul uitvind waardeur die werk honderd keer vinniger as voorheen gedoen kon word, was dit weer die wewers wat nie by die spinners kon byhou nie. Gelukkig het Edmund Cartwright toe uitgevind hoe om waterkrag vir die weeftoestel te gebruik en die agterstand is dus weer ingehaal. In 1793 het Eli Whitney in [[Amerika]] die katoenpluismeul uitgevind wat katoenvesels vyftig keer vinniger van katoensade kon skei as wat met die hand gedoen kon word. Hierdie masjien het dit vir Amerikaanse katoenkwekers moontlik gemaak om geweldig baie [[katoen]] aan die Engelse meulens te lewer. Die beroering wat deur die uitvinding van John Kay veroorsaak is, het ál verder uitgekring. == Begin van die fabriekstelsel == Die gevolge van die omwenteling in die tekstielbedryf is ook in ander bedrywe gevoel. [[Metaalbewerking]] het eweneens van ’n huis- in ’n fabrieksbedryf verander. Haastig geboude fabrieksdorpe het oral opgeskiet. Die meeste werkers het hulle in lelike nedersettings bevind wat ná die ingebruikneming van stoomkrag gedurig onder ’n kombers van steenkoolrook en [[roet]] gelê het. Die tekstielfabrieke het meestal vroue en kinders in diens geneem, want hulle kon die masjiene maklik hanteer en was tevrede met klein lone. Daar was geen wette wat lone, werkure of werkstoestande gereël het nie. Die werkdag kon selfs tot sestien uur lank wees. Weeskinders en kinders van arm mense wat vir die tekstielbase gewerk het, is partykeer aan hul masjiene vasgeketting en die fabrieke was smerig. Wanneer werkers siek geword of deur ’n masjien beseer is, het hulle geen geld ontvang nie. Hul karige lone kon hulle skaars aan die lewe hou. == Die stoomenjin == [[Beeld:coaltub.png|duimnael|’n Jong "trekker" trek ’n steenkoolwaentjie in ’n myn.<ref name="From Coal Mine Upwards: or Seventy Years of an Eventful Life">{{Cite book |last1= Dunn |first1= James |author1-link= |title= From Coal Mine Upwards: or Seventy Years of an Eventful Life |year= 1905 |isbn=1-4344-6870-4}}</ref> Engeland het eindelik in 1842 en 1844 wette aanvaar wat werktoestande in die myne verbeter het.]] Stoomkrag is die eerste keer in die nywerheidswese gebruik toe die stoompomp in die vroeë 18de eeu gebruik is om water uit myne te verwyder. [[James Watt]], ’n Skotse uitvinder en meganiese ingenieur, het daarop voortgebou en sy masjien het die ontwerp geword waarop alle moderne stoomenjins geskoei is. == Yster en steenkool == In die vroeë ysteroonde is houtskool as brandstof gebruik, maar teen die 17de eeu het Engeland se hout skaars begin raak. In die vroeë 18de eeu is gevind [[kooks]] ([[steenkool]] wat deur verhitting van gas, swawel en teer gesuiwer is) raak by verbranding warm genoeg om yster te smelt. Die ru-yster wat in ’n kooksoond geproduseer is, het egter soveel koolstof bevat dat dit swak en bros was. Die nuwe tekstielmasjiene en die stoomenjin het sterker metaal nodig gehad. In 1783 het [[Peter Onions]] en [[Henry Cort]] met ’n proses vorendag gekom waarin die meeste van die koolstof verwyder en smeeyster geskep is - ’n metaal wat sterk sowel as vormbaar is. Die gebruik van yster het vinnig toegeneem en daarmee saam die vraag na steenkool waarvan kooks gemaak word. Die toestande in die steenkoolmyne was selfs hagliker as in die fabrieke. Omdat die myngange so laag was, is vroue en tieners dikwels in diens geneem om die steenkoolwaentjies te trek. Klein kinders is ook ingespan. Die werkdag was 12 tot 16 uur lank. == Vervoer en kommunikasie == [[Beeld:Rakeman – First American Macadam Road.jpg|duimnael|260px|links|Die bou van die eerste macadampad in Amerika (1823). Op die voorgrond breek werkers klippe sodat dit die regte groote en gewig het.<ref name="rakemanPainting">[http://www.fhwa.dot.gov/rakeman/1823.htm "1823 – First American Macadam Road"] (skildery – Carl Rakeman) VSA-departement van vervoer – Federal Highway Administration (URL besoek op 10 Oktober 2008)</ref>]] In die middel van die 17de eeu was die enigste hoofweë in Engeland dié wat die [[Romeinse Ryk|Romeine]] 14 eeue tevore daar gebou het. Maar met die nywerheidsontwikkeling het ’n goeie vervoerstelsel noodsaaklik geword en in die laat 1700's is met ’n padbouprogram begin. Mense soos [[John Metcalf]], ’n blinde wat die gawe besit het om die geskikte roetes vir paaie met behulp van sy kierie aan te dui, en die twee Skotte [[Thomas Telford]] en [[John McAdam]] (uitvinder van die [[macadampad]]) het eintlik die moderne padnetwerk begin. Steenkool en yster was egter te swaar om per pad vervoer te word. Daar is met die grawe van kanale begin en een onmiddellike gevolg was dat die vervoerkoste van steenkool met die helfte verminder is. Teen 1830 was daar sowat 6&nmbsp;500&nmbsp;km kanale en verbeterde riviere. Intussen was [[Robert Fulton]] in Amerika besig om die stoomboot te vervolmaak. Gereelde stoomvaarte oor die [[Atlantiese Oseaan]] het in [[1838]] begin. == Politieke en maatskaplike veranderings == In die eerste deel van die Industriële Revolusie het die Britse regering hom daarvan weerhou om in die sake- en nywerheidswese in te meng. Die parlement is oorheers deur aristokrate en kapitaliste, wat deur die goedkoop arbeid bevoordeel is. Aan die einde van die 18de eeu was daar egter soveel besware oor die lot van die werkers dat die regering noodgedwonge moes optree. Die eerste twee fabriekswette (1802 en 1819) is uitgevaardig om die indiensneming van kinders te reguleer. Aangesien daar egter geen prosedure was om die wette af te dwing nie, is hulle nie nagekom nie. Tussen 1811 en 1816 het ’n groep werkers wat hulself ''Luddites'' genoem het, in ’n reeks onluste beswaar gemaak teen werkloosheid wat deur die ingebruikneming van masjiene veroorsaak is. Die aandrang uit baie oorde op politieke en maatskaplike hervorming het so groot geraak dat die parlement uiteindelik opgetree het. In 1832 is ’n hervormingswetsontwerp aanvaar waarkragtens die nuwe nywerheidstede se verteenwoordiging in die parlement vermeerder is. Daarmee is ’n belangrike tydperk van hervorming ingelui. Die stryd om algemene stemreg het ook voortgeduur totdat dit tot byna alle volwasse getroude mans uitgebrei is. Engeland het as regstreekse gevolg van die Industriële Revolusie in 1884 ’n demokratiese land geword, want toe het die meerderheid vir die eerste keer ’n aandeel in die landsbestuur gekry. == Londen en die "Groot Stank" == Die maatskaplike veranderings wat die Revolusie in ’n stad soos [[Londen]] teweeggebring het, verdien spesiale vermelding. In die eerste helfte van die 1800's het die Britse hoofstad ’n ongekende bevolkingsontploffing beleef wat sy getal inwoners tot 2,5&nbsp;miljoen laat opskiet het. Die stad het een van Europa se toonaangewende handels- en fabriekstede geword en hordes plattelanders het saam met hul vee op die Engelse hoofstad toegesak. Dikwels sou agt tot nege mense saam met hul diere in ’n kamer in ’n deelhuis woon. Londen, soos ander groot stede van destyds, kon die geweldige toevloei van nuwe inwoners nie hanteer nie. Saam met die steeds toenemende mensemenigte het die ontsettende stank gekom van meer as 200&nbsp;000 vuilputte en van die vullis wat in elke sloot en steeg opgehoop het. Boonop het die vuilgoed met die herhaalde reënstorms of met hoogwater van die [[Teems]] in die huise ingespoel en die markpleine oorstroom. Teen die somer van 1858 was die stad gehul in die sogenaamde "Groot Stank". Die Teems het so erg begin stink dat duisende Londenaars uit die stad gevlug het. Selfs die parlement moes naderhand as gevolg van die stank sluit. Die herhaalde uitbrake van siektes en ondraaglike reuke het die stadsvaders gedwing om nuwe riole te bou en die stad se water te beskerm. Die enorme herontwerpte rioolstelsel van Londen het as model gedien vir stadsbeplanners dwarsoor Europa, Amerika en elders. Hoewel epidemies en oorbevolkte agterbuurte die dryfveer was, het Engeland die leier op die gebiede van stedelike beplanning en openbare gesondheid geword. == Die uitbreiding van die Industriële Revolusie == Die Industriële Revolusie het oor etlike dekades oor die res van Europa versprei. Die voortou is geneem deur gebiede met die voordelige kombinasie van yster- en steenkoolhulpbronne, wat ook oor toegang tot globale markte via benutbare seeroetes, demografiese diepte en nywerheidsgesinde regerings met merendeels burgerlike regerings beskik het.<ref>[https://www.quora.com/Why-did-the-Industrial-Revolution-start-in-Europe Why did the Industrial Revolution start in Europe?], Ke'Aun, 2022</ref> Dit betreklik gou na lande soos Amerika, Frankryk en [[Duitsland]], en mettertyd na [[Japan]] en [[Rusland]] en eindelik dwarsoor die wêreld versprei. Engeland het ongetwyfeld die voortou geneem, en as gewese kolonies of protektorate in die Britse invloedsfeer sou die lande van [[Suider-Afrika]] (veral [[Suid-Afrika]]) deeglik daardeur beïnvloed word. Suid-Afrika kon byvoorbeeld myne ontwikkel met die masjiene wat deur die Industriële Revolusie moontlik gemaak is. Die Industriële Revolusie het ook die lewenstandaard van die gewone mens verhoog. Die industralisasie se uitwerking op die moderne beskawing was verreikend. Nie alleen is die produksiemetodes in die nywerhede en die landbou radikaal verbeter nie, maar die hele houding van die mensdom jeens die werkgewer en die werknemer en die welsyn van die werknemer is verander. In die verband was [[Demokratiese ontwikkeling as uitvloeisel van Industrialisering|demokrasie]] een van die uitvloeisels van die industrialisering. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Geskiedenis van Europa}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van tegnologie]] [[Kategorie:Nywerheid]] [[Kategorie:Rewolusies]] grayh9mc8wolfk21gfogedflkprc3ar 0 18083 2918184 2876910 2026-07-18T18:30:14Z Oesjaar 7467 /* Petrografie */ Skakel 2918184 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Coal.jpg|duimnael|regs|250px|Steenkool (antrasiet)]] '''Steenkool'''<ref>coal. (2008). [[Encyclopædia Britannica]]. Deluxe Edition. Chicago: Encyclopædia Britannica.</ref> is 'n harde, vaste, swart [[sediment|sedimentêre]] gesteente, wat as gevolg van karbonisasie (verkoling) uit die plantreste van prehistoriese oerwoude gevorm is. [[Koolstof]] beslaan meer as 50 persent van sy gewig en meer as 70 persent van sy volume. Steenkool speel 'n belangrike rol as [[fossielbrandstof]] en word saam met koolstof vir die staalvervaardiging gebruik. Vanweë sy ekonomiese belangrikheid word steenkool soms ook "swart goud" genoem. == Geskiedenis == Die verhaal van steenkool het in die [[Karboon]]tydperk, na raming ongeveer 300 miljoen jaar voordat mense die aarde bewoon het, begin. Gedurende hierdie tyd het digte woude, moerasse, riviere en welige plantegroei die aarde bedek. Mettertyd is 'n dik laag dooie plantmateriaal gevorm wat later ontbind het, en deur die suur [[water]] van omliggende moerasse bedek is. 'n Beperkte suurstofvoorraad het voorkom dat aanvallende bakterieë die plantmateriaal onder die water totaal vernietig. Oor 'n tydperk van miljoene jare het ontelbare ton grond en rots die dooie plantegroei stadigaan saamgepers en verander. As gevolg van die stygende hitte en druk, het dooie plantemateriaal [[veen]] gevorm. Die veen het ligniet ([[bruinkool]]) geword. Dit het verhard en eers bitumineuse steenkool gevorm voordat energieryke [[antrasiet]] uiteindelik ontstaan het. Hoe groter die hitte en druk, hoe hoër is die persentasie suiwer [[koolstof]] in die steenkool. Veen het 'n koolstofinhoud van ongeveer 60% en 'n energiewaarde van minder as 14 MJ per [[kilogram]], terwyl antrasiet 'n koolstofinhoud van 94% en 'n energiewaarde van meer as 30 MJ per kilogram het. == Vorming en petrografie == Steenkool is 'n organiese afsettingsgesteente wat uit die omsetting van plantaardige materiaal ontstaan. Die suiwerheid daarvan word bepaal deur die konsentrasie van die materiaal in die verskillende aardlae. Dit gebeur byvoorbeeld dikwels dat sand en [[klei]] saam met die plantmateriaal saamgepers word, wat na verbranding as vorm. Inkoling (proses van steenkoolvorming) het veral tydens die Bo-Karboon (ongeveer 300 miljoen jaar gelede) en die [[Tersiêr]] (ongeveer 40 miljoen jaar gelede) plaasgevind. Die versamelde plantmassas uit die Tersiêr het nog nie steenkool gevorm nie, maar wel bruinkool. Steenkoolvorming het veral in drie omgewings plaasgevind, naamlik in kusmoerasse, riviermoerasse en binnelandse veengebiede. Die steenkool in die kusmoerasse is gevorm tydens periodieke oorstromings deur die see, waarby massas plante onder sand en klei begrawe is. By riviermoerasse het die plantmateriaalversameling plaasgevind deur die verskuiwing van rivierbeddings en in die binnelandse veengebiede het die steenkoolvorming in swak gedreineerde grond plaasgevind. === Petrografie === Die elementêre mikroskopiese bestanddele van steenkool staan bekend as maserale. Dit word ingedeel in aktiewe maserale met die groepname vitriniet (waaronder kolliniet en teliniet) en eksiniet (alginiet, sporiniet en resiniet), en onaktiewe maserale met die groepnaam inertiniet (fusiniet, makriniet en mikriniet). 'n Belangrike maseraal is bv. kolliniet, 'n struktuurlose, kolloïdale stof wat ontstaan deur die polimerisasie (kettingvorming) van [[Ligniet|lignien]]. Dit vorm vitriet (glanskool), wat uit byvoorbeeld veengebiede afkomstig is. Dit het 'n hoë glans, maar is bros en kom slegs in klein brokkies voor. Vitriet word onder meer vir die bereiding van [[kooks]] gebruik. Duriet (matkool) is afkomstig uit moerasse en is dikwels afwisselend glansend en mat. Daarom staan dit ook as streepkool bekend. Dit bevat vlugtige bestanddele soos metaan en brand daarom redelik maklik. Fusiet (roetkool) het 'n gedeeltelik sigbare houtstruktuur en is bros en dof. Dit is nie geskik vir kooks nie, maar het 'n redelike warmtewaarde en kan vir verhitting gebruik word. Na gelang van die stadium van steenkoolvorming word steenkool oor die algemeen in die volgende groepe ingedeel: * [[Veen]], 'n bruin kool wat ongeveer 60 % [[koolstof]] (C) bevat. * [[Bruinkool]], wat donkerbruin tot swart is en 60 tot 80 % C bevat. * Steenkool, wat swart is en dikwels nog herkenbare plantreste bevat, met 70 tot 90 % C. * [[Antrasiet]], waarin plantreste nie meer herken kan word nie, met 90 tot 100 % C. * [[Grafiet]], wat 100 % C bevat. == Ontginning == Daar is twee soorte steenkoolmyne: die oopgroefmyn, en die [[mynskag]]. Dagmynbou (die oop myn) is geskik vir oppervlaklae waar die deklaag grond en rots eenvoudig weggeskraap kan word om die steenkool te bereik. Waar steenkoollae dieper geleë is, moet 'n skag gegrawe word. Moderne [[masjien]]e vergemaklik die taak van die mynwerkers. Reuse-aardbore boor in die blootgelegde steenkoollaag en gooi tonne steenkool op 'n vervoerband agter die boor. Terwyl die boormasjien vorder, word die dak ondersteun deur hidrouliese mynstutte wat hulle outomaties aanpas by die vrag wat hulle moet dra. Vroeër het oop myne die landskap ontsier, maar vandag grawe meganiese grawers die steenkool uit, terwyl groot meganiese skopgrawe die bogrond terugplaas sodat die landskap weer gou kan herstel. == Steenkoolprodukte == Gedurende die afgelope dekades het steenkool se aandeel in die wêreld se energiemark geleidelik gekrimp ten gunste van die [[Olieraffinadery|olie]]- en gasnywerheid. Baie produkte wat eers uit koolteer vervaardig is, word nou van olie gemaak. Daar is voorheen gespekuleer dat die bordjies egter teen die jaar 2000 verhang sou word, aangesien meer en meer steenkool in verskillende brandstowwe omgesit word. [[Brittanje]] en [[Amerika]] werk saam aan die ontwikkeling van die KOGAS-proses waardeur steenkool in vloeibare brandstowwe omgesit word en aardgas vervang. In [[Suid-Afrika]] skakel [[SASOL]] al sedert [[1955]] steenkool om in [[petroleum]], hierdie bedryf is in 2024 steeds aktief.<ref>{{cite web|url=https://www.engineering.pitt.edu/contentassets/d5000c4cfeca453ab8086ea7981160df/van-dyk-2012-plenary-presentation.pdf|publisher=SASOL|title=SASOL Technology Coal R&D}}</ref> == Wêreldreserwes == Soos brandstowwe duurder word en die tegnologie verbeter, word dit ekonomies om steenkool te delf wat voorheen as onbruikbaar beskou is as gevolg van die ligging of dunheid van steenkoollae. Na raming besit die [[VSA]] ongeveer 31% van die bruikbare steenkoolreserwes van 652 miljard ton, [[Rusland]] ongeveer 23%, [[Wes-Europa]] 18%, en [[China]] 14%. {{Panorama|Tagebau Garzweiler Panorama 2005.jpg|1200px|'n Oopgroefsteenkoolmyn in Garzweiler, Duitsland.}} == Bronne == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409672}}, volume 26, bl. 165, 166 ==Kyk ook== * [[Steenkoolanalise]] * [[Vloeibare aardgas]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|coal}} {{Wikt|steenkool}} {{Gesteentes}} {{Koolstofneerslae}} {{Normdata}} [[Kategorie:Brandstowwe]] [[Kategorie:Kunsmateriale]] [[Kategorie:Gesteentes]] [[Kategorie:Steenkool]] taelc9k0g7qezn2fajmp39kjfqm348z 2918216 2918184 2026-07-18T20:07:48Z Daniellouw 54542 /* Kyk ook */ 2918216 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Coal.jpg|duimnael|regs|250px|Steenkool (antrasiet)]] '''Steenkool'''<ref>coal. (2008). [[Encyclopædia Britannica]]. Deluxe Edition. Chicago: Encyclopædia Britannica.</ref> is 'n harde, vaste, swart [[sediment|sedimentêre]] gesteente, wat as gevolg van karbonisasie (verkoling) uit die plantreste van prehistoriese oerwoude gevorm is. [[Koolstof]] beslaan meer as 50 persent van sy gewig en meer as 70 persent van sy volume. Steenkool speel 'n belangrike rol as [[fossielbrandstof]] en word saam met koolstof vir die staalvervaardiging gebruik. Vanweë sy ekonomiese belangrikheid word steenkool soms ook "swart goud" genoem. == Geskiedenis == Die verhaal van steenkool het in die [[Karboon]]tydperk, na raming ongeveer 300 miljoen jaar voordat mense die aarde bewoon het, begin. Gedurende hierdie tyd het digte woude, moerasse, riviere en welige plantegroei die aarde bedek. Mettertyd is 'n dik laag dooie plantmateriaal gevorm wat later ontbind het, en deur die suur [[water]] van omliggende moerasse bedek is. 'n Beperkte suurstofvoorraad het voorkom dat aanvallende bakterieë die plantmateriaal onder die water totaal vernietig. Oor 'n tydperk van miljoene jare het ontelbare ton grond en rots die dooie plantegroei stadigaan saamgepers en verander. As gevolg van die stygende hitte en druk, het dooie plantemateriaal [[veen]] gevorm. Die veen het ligniet ([[bruinkool]]) geword. Dit het verhard en eers bitumineuse steenkool gevorm voordat energieryke [[antrasiet]] uiteindelik ontstaan het. Hoe groter die hitte en druk, hoe hoër is die persentasie suiwer [[koolstof]] in die steenkool. Veen het 'n koolstofinhoud van ongeveer 60% en 'n energiewaarde van minder as 14 MJ per [[kilogram]], terwyl antrasiet 'n koolstofinhoud van 94% en 'n energiewaarde van meer as 30 MJ per kilogram het. == Vorming en petrografie == Steenkool is 'n organiese afsettingsgesteente wat uit die omsetting van plantaardige materiaal ontstaan. Die suiwerheid daarvan word bepaal deur die konsentrasie van die materiaal in die verskillende aardlae. Dit gebeur byvoorbeeld dikwels dat sand en [[klei]] saam met die plantmateriaal saamgepers word, wat na verbranding as vorm. Inkoling (proses van steenkoolvorming) het veral tydens die Bo-Karboon (ongeveer 300 miljoen jaar gelede) en die [[Tersiêr]] (ongeveer 40 miljoen jaar gelede) plaasgevind. Die versamelde plantmassas uit die Tersiêr het nog nie steenkool gevorm nie, maar wel bruinkool. Steenkoolvorming het veral in drie omgewings plaasgevind, naamlik in kusmoerasse, riviermoerasse en binnelandse veengebiede. Die steenkool in die kusmoerasse is gevorm tydens periodieke oorstromings deur die see, waarby massas plante onder sand en klei begrawe is. By riviermoerasse het die plantmateriaalversameling plaasgevind deur die verskuiwing van rivierbeddings en in die binnelandse veengebiede het die steenkoolvorming in swak gedreineerde grond plaasgevind. === Petrografie === Die elementêre mikroskopiese bestanddele van steenkool staan bekend as maserale. Dit word ingedeel in aktiewe maserale met die groepname vitriniet (waaronder kolliniet en teliniet) en eksiniet (alginiet, sporiniet en resiniet), en onaktiewe maserale met die groepnaam inertiniet (fusiniet, makriniet en mikriniet). 'n Belangrike maseraal is bv. kolliniet, 'n struktuurlose, kolloïdale stof wat ontstaan deur die polimerisasie (kettingvorming) van [[Ligniet|lignien]]. Dit vorm vitriet (glanskool), wat uit byvoorbeeld veengebiede afkomstig is. Dit het 'n hoë glans, maar is bros en kom slegs in klein brokkies voor. Vitriet word onder meer vir die bereiding van [[kooks]] gebruik. Duriet (matkool) is afkomstig uit moerasse en is dikwels afwisselend glansend en mat. Daarom staan dit ook as streepkool bekend. Dit bevat vlugtige bestanddele soos metaan en brand daarom redelik maklik. Fusiet (roetkool) het 'n gedeeltelik sigbare houtstruktuur en is bros en dof. Dit is nie geskik vir kooks nie, maar het 'n redelike warmtewaarde en kan vir verhitting gebruik word. Na gelang van die stadium van steenkoolvorming word steenkool oor die algemeen in die volgende groepe ingedeel: * [[Veen]], 'n bruin kool wat ongeveer 60 % [[koolstof]] (C) bevat. * [[Bruinkool]], wat donkerbruin tot swart is en 60 tot 80 % C bevat. * Steenkool, wat swart is en dikwels nog herkenbare plantreste bevat, met 70 tot 90 % C. * [[Antrasiet]], waarin plantreste nie meer herken kan word nie, met 90 tot 100 % C. * [[Grafiet]], wat 100 % C bevat. == Ontginning == Daar is twee soorte steenkoolmyne: die oopgroefmyn, en die [[mynskag]]. Dagmynbou (die oop myn) is geskik vir oppervlaklae waar die deklaag grond en rots eenvoudig weggeskraap kan word om die steenkool te bereik. Waar steenkoollae dieper geleë is, moet 'n skag gegrawe word. Moderne [[masjien]]e vergemaklik die taak van die mynwerkers. Reuse-aardbore boor in die blootgelegde steenkoollaag en gooi tonne steenkool op 'n vervoerband agter die boor. Terwyl die boormasjien vorder, word die dak ondersteun deur hidrouliese mynstutte wat hulle outomaties aanpas by die vrag wat hulle moet dra. Vroeër het oop myne die landskap ontsier, maar vandag grawe meganiese grawers die steenkool uit, terwyl groot meganiese skopgrawe die bogrond terugplaas sodat die landskap weer gou kan herstel. == Steenkoolprodukte == Gedurende die afgelope dekades het steenkool se aandeel in die wêreld se energiemark geleidelik gekrimp ten gunste van die [[Olieraffinadery|olie]]- en gasnywerheid. Baie produkte wat eers uit koolteer vervaardig is, word nou van olie gemaak. Daar is voorheen gespekuleer dat die bordjies egter teen die jaar 2000 verhang sou word, aangesien meer en meer steenkool in verskillende brandstowwe omgesit word. [[Brittanje]] en [[Amerika]] werk saam aan die ontwikkeling van die KOGAS-proses waardeur steenkool in vloeibare brandstowwe omgesit word en aardgas vervang. In [[Suid-Afrika]] skakel [[SASOL]] al sedert [[1955]] steenkool om in [[petroleum]], hierdie bedryf is in 2024 steeds aktief.<ref>{{cite web|url=https://www.engineering.pitt.edu/contentassets/d5000c4cfeca453ab8086ea7981160df/van-dyk-2012-plenary-presentation.pdf|publisher=SASOL|title=SASOL Technology Coal R&D}}</ref> == Wêreldreserwes == Soos brandstowwe duurder word en die tegnologie verbeter, word dit ekonomies om steenkool te delf wat voorheen as onbruikbaar beskou is as gevolg van die ligging of dunheid van steenkoollae. Na raming besit die [[VSA]] ongeveer 31% van die bruikbare steenkoolreserwes van 652 miljard ton, [[Rusland]] ongeveer 23%, [[Wes-Europa]] 18%, en [[China]] 14%. {{Panorama|Tagebau Garzweiler Panorama 2005.jpg|1200px|'n Oopgroefsteenkoolmyn in Garzweiler, Duitsland.}} == Bronne == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409672}}, volume 26, bl. 165, 166 ==Kyk ook== * [[Steenkoolanalise]] * [[Vloeibare aardgas]] * [[Kooks]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|coal}} {{Wikt|steenkool}} {{Gesteentes}} {{Koolstofneerslae}} {{Normdata}} [[Kategorie:Brandstowwe]] [[Kategorie:Kunsmateriale]] [[Kategorie:Gesteentes]] [[Kategorie:Steenkool]] aeiz967bi7fgwrp0rzuzkfl0bncfndx 0 18811 2918228 2391737 2026-07-18T22:11:20Z Isaac Andersen 2010 210180 /* Lys van Eerste Ministers van Suid-Afrika (1910–1984) */ 2918228 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Coat of Arms of South Africa (1932-2000).svg|duimnael|[[Wapen van Suid-Afrika]] (1932–2000)]] Die '''Eerste Minister van Suid-Afrika''' was die regeringshoof van [[Suid-Afrika]] van 1910 tot 1984. Suid-Afrika het in daardie tydperk die Britse grondwetlike model gevolg, waar die [[Lys van Suid-Afrikaanse staatshoofde|staatshoof]] (die [[Goewerneur-generaal van Suid-Afrika]] tot 1961 en die [[Staatspresident van Suid-Afrika]] daarna) seremonieel en bo die partypolitiek verhewe was, terwyl die regeringshoof 'n politieke leier was. Die eerste minister is deur die staatshoof aangestel, maar in die praktyk was hy altyd die hoof van die politieke party of koalisie met die meerderheid van die setels in die parlement. Die ampte van staatshoof en regeringshoof is in 1984 saamgesnoer en die amp van Eerste Minister afgeskaf nadat 'n [[Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika Wet 110 van 1983|nuwe grondwet]] aangeneem is en die driekamerparlement ingevoer is. == Lys van Eerste Ministers van Suid-Afrika (1910–1984) == ; Partye {{Legend|#87CEEB|[[Suid-Afrikaanse Party]]}} {{Legend|#318CE7|[[Verenigde Party]]}} {{Legend|#ff9933|[[Nasionale Party]]}} {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! # ! width=25%| Naam<br /><small>(Geboorte–Dood)</small> ! width=100px| Portret ! Ampsaanvaarding ! Amp verlaat ! Verkies<br /><small>(Parlement)</small> ! Party |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#87CEEB; color:white;"|1 |[[Louis Botha]]<br /><small>(1862–1919)</small> |[[Lêer:General Louis Botha - from correspondence of PA Molteno.png|100px]] |31 Mei 1910 |27 Augustus 1919 |[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1910|1910]] (1)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1915|1915]] (2) |[[Suid-Afrikaanse Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#87CEEB; color:white;"|2 |[[Jan Christian Smuts]]<br /><small>(1870–1950)</small> |[[Lêer:Jan Smuts 1947.jpg|100px]] |3 September 1919 |30 Junie 1924 | — (2)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1920|1920]] (3)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1921|1921]] (4) |[[Suid-Afrikaanse Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;" height=60|3 |[[Barry Hertzog]]<br /><small>(1866–1942)</small> |[[Lêer:JBM Hertzog - SA.jpg|100px]] |30 Junie 1924 |5 September 1939 |[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1924|1924]] (5)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1929|1929]] (6)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1933|1933]] (7)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1938|1938]] (8) |[[Nasionale Party]] <br /><small>(tot 1934)</small><br>[[Verenigde Party]] <br /><small>(vanaf 1934)</small> |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#318CE7; color:white;"|<small>(2)</small> |[[Jan Christian Smuts]]<br /><small>(1870–1950)</small> |[[Lêer:Jan Smuts 1947.jpg|100px]] |5 September 1939 |4 Junie 1948 | — (8)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1943|1943]] (9) |[[Verenigde Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|4 |[[Daniël François Malan]]<br /><small>(1874–1959)</small> |[[Lêer:DFMalanPortret.jpg|100px]] |4 Junie 1948 |30 November 1954 |[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|1948]] (10)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|1953]] (11) |[[Nasionale Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|5 |[[Johannes Gerhardus Strijdom]]<br /><small>(1893–1958)</small> |[[Lêer:JG Strijdom.jpg|100px]] |30 November 1954 |24 Augustus 1958 | — (11)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|1958]] (12) |[[Nasionale Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|6 |[[Hendrik Verwoerd]]<br /><small>(1901–1966)</small> |[[Lêer:Dr HF Verwoerd.jpg|130x130px]] |2 September 1958 |6 September 1966 | — (12)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1961|1961]] (13)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1966|1966]] (14) |[[Nasionale Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|7 |[[John Vorster]]<br /><small>(1915–1983)</small> |[[Lêer:John Vorster.jpg|100px]] |13 September 1966 |2 Oktober 1978 | — (14)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1970|1970]] (15)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1974|1974]] (16)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1977|1977]] (17) |[[Nasionale Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|8 |[[Pieter Willem Botha]]<br /><small>(1916–2006)</small> |[[Lêer:PW Botha 1962.jpg|100px]] |9 Oktober 1978 |14 September 1984 | — (17)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1981|1981]] (18)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1984|1984]] (19) |[[Nasionale Party]] |} == Sien ook == {{CommonsKategorie|Prime ministers of South Africa}} * [[Adjunkpresident van Suid-Afrika]] * [[Goewerneur-generaal van Suid-Afrika]] * [[President van Suid-Afrika]] * [[Speaker van die Nasionale Vergadering]] * [[Staatspresident van Suid-Afrika]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse staatshoofde]] {{Eerste ministers}} {{Normdata}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste]] [[Kategorie:Lyste van eerste ministers|Suid-Afrika]] 4m9g4udlsqqtnwsdcfqawvbm0aqtye4 2918229 2918228 2026-07-18T22:13:24Z Isaac Andersen 2010 210180 /* Lys van Eerste Ministers van Suid-Afrika (1910–1984) */ 2918229 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Coat of Arms of South Africa (1932-2000).svg|duimnael|[[Wapen van Suid-Afrika]] (1932–2000)]] Die '''Eerste Minister van Suid-Afrika''' was die regeringshoof van [[Suid-Afrika]] van 1910 tot 1984. Suid-Afrika het in daardie tydperk die Britse grondwetlike model gevolg, waar die [[Lys van Suid-Afrikaanse staatshoofde|staatshoof]] (die [[Goewerneur-generaal van Suid-Afrika]] tot 1961 en die [[Staatspresident van Suid-Afrika]] daarna) seremonieel en bo die partypolitiek verhewe was, terwyl die regeringshoof 'n politieke leier was. Die eerste minister is deur die staatshoof aangestel, maar in die praktyk was hy altyd die hoof van die politieke party of koalisie met die meerderheid van die setels in die parlement. Die ampte van staatshoof en regeringshoof is in 1984 saamgesnoer en die amp van Eerste Minister afgeskaf nadat 'n [[Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika Wet 110 van 1983|nuwe grondwet]] aangeneem is en die driekamerparlement ingevoer is. == Lys van Eerste Ministers van Suid-Afrika (1910–1984) == ; Partye {{Legend|#87CEEB|[[Suid-Afrikaanse Party]]}} {{Legend|#318CE7|[[Verenigde Party]]}} {{Legend|#ff9933|[[Nasionale Party]]}} {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! # ! width=25%| Naam<br /><small>(Geboorte–Dood)</small> ! width=100px| Portret ! Ampsaanvaarding ! Amp verlaat ! Verkies<br /><small>(Parlement)</small> ! Party |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#87CEEB; color:white;"|1 |[[Louis Botha]]<br /><small>(1862–1919)</small> |[[Lêer:General Louis Botha - from correspondence of PA Molteno.png|100px]] |31 Mei 1910 |27 Augustus 1919 |[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1910|1910]] (1)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1915|1915]] (2) |[[Suid-Afrikaanse Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#87CEEB; color:white;"|2 |[[Jan Christian Smuts]]<br /><small>(1870–1950)</small> |[[Lêer:Jan Smuts 1947.jpg|100px]] |3 September 1919 |30 Junie 1924 | — (2)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1920|1920]] (3)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1921|1921]] (4) |[[Suid-Afrikaanse Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;" height=60|3 |[[Barry Hertzog]]<br /><small>(1866–1942)</small> |[[Lêer:JBM Hertzog - SA.jpg|100px]] |30 Junie 1924 |5 September 1939 |[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1924|1924]] (5)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1929|1929]] (6)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1933|1933]] (7)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1938|1938]] (8) |[[Nasionale Party]] <br /><small>(tot 1934)</small><br>[[Verenigde Party]] <br /><small>(vanaf 1934)</small> |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#318CE7; color:white;"|<small>(2)</small> |[[Jan Christian Smuts]]<br /><small>(1870–1950)</small> |[[Lêer:Jan Smuts 1947.jpg|100px]] |5 September 1939 |4 Junie 1948 | — (8)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1943|1943]] (9) |[[Verenigde Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|4 |[[Daniël François Malan]]<br /><small>(1874–1959)</small> |[[Lêer:DFMalanPortret.jpg|100px]] |4 Junie 1948 |30 November 1954 |[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|1948]] (10)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|1953]] (11) |[[Nasionale Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|5 |[[Johannes Gerhardus Strijdom]]<br /><small>(1893–1958)</small> |[[Lêer:Hans Strijdom.jpg|128x128px]] |30 November 1954 |24 Augustus 1958 | — (11)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|1958]] (12) |[[Nasionale Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|6 |[[Hendrik Verwoerd]]<br /><small>(1901–1966)</small> |[[Lêer:Dr HF Verwoerd.jpg|130x130px]] |2 September 1958 |6 September 1966 | — (12)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1961|1961]] (13)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1966|1966]] (14) |[[Nasionale Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|7 |[[John Vorster]]<br /><small>(1915–1983)</small> |[[Lêer:John Vorster.jpg|100px]] |13 September 1966 |2 Oktober 1978 | — (14)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1970|1970]] (15)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1974|1974]] (16)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1977|1977]] (17) |[[Nasionale Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|8 |[[Pieter Willem Botha]]<br /><small>(1916–2006)</small> |[[Lêer:PW Botha 1962.jpg|100px]] |9 Oktober 1978 |14 September 1984 | — (17)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1981|1981]] (18)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1984|1984]] (19) |[[Nasionale Party]] |} == Sien ook == {{CommonsKategorie|Prime ministers of South Africa}} * [[Adjunkpresident van Suid-Afrika]] * [[Goewerneur-generaal van Suid-Afrika]] * [[President van Suid-Afrika]] * [[Speaker van die Nasionale Vergadering]] * [[Staatspresident van Suid-Afrika]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse staatshoofde]] {{Eerste ministers}} {{Normdata}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste]] [[Kategorie:Lyste van eerste ministers|Suid-Afrika]] lcis43g05l40pmdxz0yizfaswxjkgbp 2918231 2918229 2026-07-18T22:37:55Z Isaac Andersen 2010 210180 /* Lys van Eerste Ministers van Suid-Afrika (1910–1984) */ 2918231 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Coat of Arms of South Africa (1932-2000).svg|duimnael|[[Wapen van Suid-Afrika]] (1932–2000)]] Die '''Eerste Minister van Suid-Afrika''' was die regeringshoof van [[Suid-Afrika]] van 1910 tot 1984. Suid-Afrika het in daardie tydperk die Britse grondwetlike model gevolg, waar die [[Lys van Suid-Afrikaanse staatshoofde|staatshoof]] (die [[Goewerneur-generaal van Suid-Afrika]] tot 1961 en die [[Staatspresident van Suid-Afrika]] daarna) seremonieel en bo die partypolitiek verhewe was, terwyl die regeringshoof 'n politieke leier was. Die eerste minister is deur die staatshoof aangestel, maar in die praktyk was hy altyd die hoof van die politieke party of koalisie met die meerderheid van die setels in die parlement. Die ampte van staatshoof en regeringshoof is in 1984 saamgesnoer en die amp van Eerste Minister afgeskaf nadat 'n [[Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika Wet 110 van 1983|nuwe grondwet]] aangeneem is en die driekamerparlement ingevoer is. == Lys van Eerste Ministers van Suid-Afrika (1910–1984) == ; Partye {{Legend|#87CEEB|[[Suid-Afrikaanse Party]]}} {{Legend|#318CE7|[[Verenigde Party]]}} {{Legend|#ff9933|[[Nasionale Party]]}} {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! # ! width=25%| Naam<br /><small>(Geboorte–Dood)</small> ! width=100px| Portret ! Ampsaanvaarding ! Amp verlaat ! Verkies<br /><small>(Parlement)</small> ! Party |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#87CEEB; color:white;"|1 |[[Louis Botha]]<br /><small>(1862–1919)</small> |[[Lêer:General Louis Botha - from correspondence of PA Molteno.png|100px]] |31 Mei 1910 |27 Augustus 1919 |[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1910|1910]] (1)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1915|1915]] (2) |[[Suid-Afrikaanse Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#87CEEB; color:white;"|2 |[[Jan Christian Smuts]]<br /><small>(1870–1950)</small> |[[Lêer:Jan Smuts 1947.jpg|100px]] |3 September 1919 |30 Junie 1924 | — (2)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1920|1920]] (3)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1921|1921]] (4) |[[Suid-Afrikaanse Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;" height=60|3 |[[Barry Hertzog]]<br /><small>(1866–1942)</small> |[[Lêer:JBM Hertzog - SA.jpg|100px]] |30 Junie 1924 |5 September 1939 |[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1924|1924]] (5)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1929|1929]] (6)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1933|1933]] (7)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1938|1938]] (8) |[[Nasionale Party]] <br /><small>(tot 1934)</small><br>[[Verenigde Party]] <br /><small>(vanaf 1934)</small> |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#318CE7; color:white;"|<small>(2)</small> |[[Jan Christian Smuts]]<br /><small>(1870–1950)</small> |[[Lêer:Genl JC Smuts.jpg|144x144px]] |5 September 1939 |4 Junie 1948 | — (8)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1943|1943]] (9) |[[Verenigde Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|4 |[[Daniël François Malan]]<br /><small>(1874–1959)</small> |[[Lêer:DFMalanPortret.jpg|100px]] |4 Junie 1948 |30 November 1954 |[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|1948]] (10)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|1953]] (11) |[[Nasionale Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|5 |[[Johannes Gerhardus Strijdom]]<br /><small>(1893–1958)</small> |[[Lêer:Hans Strijdom.jpg|128x128px]] |30 November 1954 |24 Augustus 1958 | — (11)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|1958]] (12) |[[Nasionale Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|6 |[[Hendrik Verwoerd]]<br /><small>(1901–1966)</small> |[[Lêer:Dr HF Verwoerd.jpg|130x130px]] |2 September 1958 |6 September 1966 | — (12)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1961|1961]] (13)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1966|1966]] (14) |[[Nasionale Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|7 |[[John Vorster]]<br /><small>(1915–1983)</small> |[[Lêer:John Vorster.jpg|100px]] |13 September 1966 |2 Oktober 1978 | — (14)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1970|1970]] (15)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1974|1974]] (16)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1977|1977]] (17) |[[Nasionale Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|8 |[[Pieter Willem Botha]]<br /><small>(1916–2006)</small> |[[Lêer:PW Botha 1962.jpg|100px]] |9 Oktober 1978 |14 September 1984 | — (17)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1981|1981]] (18)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1984|1984]] (19) |[[Nasionale Party]] |} == Sien ook == {{CommonsKategorie|Prime ministers of South Africa}} * [[Adjunkpresident van Suid-Afrika]] * [[Goewerneur-generaal van Suid-Afrika]] * [[President van Suid-Afrika]] * [[Speaker van die Nasionale Vergadering]] * [[Staatspresident van Suid-Afrika]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse staatshoofde]] {{Eerste ministers}} {{Normdata}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste]] [[Kategorie:Lyste van eerste ministers|Suid-Afrika]] og18rzz5wzr61kfb1dlxnsn7i7ziv8v 2918232 2918231 2026-07-18T22:38:53Z Isaac Andersen 2010 210180 /* Lys van Eerste Ministers van Suid-Afrika (1910–1984) */ 2918232 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Coat of Arms of South Africa (1932-2000).svg|duimnael|[[Wapen van Suid-Afrika]] (1932–2000)]] Die '''Eerste Minister van Suid-Afrika''' was die regeringshoof van [[Suid-Afrika]] van 1910 tot 1984. Suid-Afrika het in daardie tydperk die Britse grondwetlike model gevolg, waar die [[Lys van Suid-Afrikaanse staatshoofde|staatshoof]] (die [[Goewerneur-generaal van Suid-Afrika]] tot 1961 en die [[Staatspresident van Suid-Afrika]] daarna) seremonieel en bo die partypolitiek verhewe was, terwyl die regeringshoof 'n politieke leier was. Die eerste minister is deur die staatshoof aangestel, maar in die praktyk was hy altyd die hoof van die politieke party of koalisie met die meerderheid van die setels in die parlement. Die ampte van staatshoof en regeringshoof is in 1984 saamgesnoer en die amp van Eerste Minister afgeskaf nadat 'n [[Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika Wet 110 van 1983|nuwe grondwet]] aangeneem is en die driekamerparlement ingevoer is. == Lys van Eerste Ministers van Suid-Afrika (1910–1984) == ; Partye {{Legend|#87CEEB|[[Suid-Afrikaanse Party]]}} {{Legend|#318CE7|[[Verenigde Party]]}} {{Legend|#ff9933|[[Nasionale Party]]}} {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! # ! width=25%| Naam<br /><small>(Geboorte–Dood)</small> ! width=100px| Portret ! Ampsaanvaarding ! Amp verlaat ! Verkies<br /><small>(Parlement)</small> ! Party |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#87CEEB; color:white;"|1 |[[Louis Botha]]<br /><small>(1862–1919)</small> |[[Lêer:General Louis Botha - from correspondence of PA Molteno.png|100px]] |31 Mei 1910 |27 Augustus 1919 |[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1910|1910]] (1)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1915|1915]] (2) |[[Suid-Afrikaanse Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#87CEEB; color:white;"|2 |[[Jan Christian Smuts]]<br /><small>(1870–1950)</small> |[[Lêer:Genl JC Smuts.jpg|144x144px]] |3 September 1919 |30 Junie 1924 | — (2)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1920|1920]] (3)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1921|1921]] (4) |[[Suid-Afrikaanse Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;" height=60|3 |[[Barry Hertzog]]<br /><small>(1866–1942)</small> |[[Lêer:JBM Hertzog - SA.jpg|100px]] |30 Junie 1924 |5 September 1939 |[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1924|1924]] (5)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1929|1929]] (6)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1933|1933]] (7)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1938|1938]] (8) |[[Nasionale Party]] <br /><small>(tot 1934)</small><br>[[Verenigde Party]] <br /><small>(vanaf 1934)</small> |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#318CE7; color:white;"|<small>(2)</small> |[[Jan Christian Smuts]]<br /><small>(1870–1950)</small> |[[Lêer:Genl JC Smuts.jpg|144x144px]] |5 September 1939 |4 Junie 1948 | — (8)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1943|1943]] (9) |[[Verenigde Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|4 |[[Daniël François Malan]]<br /><small>(1874–1959)</small> |[[Lêer:DFMalanPortret.jpg|100px]] |4 Junie 1948 |30 November 1954 |[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|1948]] (10)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|1953]] (11) |[[Nasionale Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|5 |[[Johannes Gerhardus Strijdom]]<br /><small>(1893–1958)</small> |[[Lêer:Hans Strijdom.jpg|128x128px]] |30 November 1954 |24 Augustus 1958 | — (11)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|1958]] (12) |[[Nasionale Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|6 |[[Hendrik Verwoerd]]<br /><small>(1901–1966)</small> |[[Lêer:Dr HF Verwoerd.jpg|130x130px]] |2 September 1958 |6 September 1966 | — (12)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1961|1961]] (13)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1966|1966]] (14) |[[Nasionale Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|7 |[[John Vorster]]<br /><small>(1915–1983)</small> |[[Lêer:John Vorster.jpg|100px]] |13 September 1966 |2 Oktober 1978 | — (14)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1970|1970]] (15)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1974|1974]] (16)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1977|1977]] (17) |[[Nasionale Party]] |- style="background:#EEEEEE" ! style="background:#ff9933;"|8 |[[Pieter Willem Botha]]<br /><small>(1916–2006)</small> |[[Lêer:PW Botha 1962.jpg|100px]] |9 Oktober 1978 |14 September 1984 | — (17)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1981|1981]] (18)<br />[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1984|1984]] (19) |[[Nasionale Party]] |} == Sien ook == {{CommonsKategorie|Prime ministers of South Africa}} * [[Adjunkpresident van Suid-Afrika]] * [[Goewerneur-generaal van Suid-Afrika]] * [[President van Suid-Afrika]] * [[Speaker van die Nasionale Vergadering]] * [[Staatspresident van Suid-Afrika]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse staatshoofde]] {{Eerste ministers}} {{Normdata}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste]] [[Kategorie:Lyste van eerste ministers|Suid-Afrika]] 4yw8de30vhmboiv7g8x4qtbvdodj145 0 31098 2918195 2772290 2026-07-18T18:42:32Z Oesjaar 7467 /* Hotelbedryf */ Skakel 2918195 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Gotenburg'''<br />''Göteborg''<br /> [[Lêer:Gothenburg new montage 2015-2.png|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Göteborg Municipality in Västra Götaland County.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Göteborg kommunvapen - Riksarkivet Sverige.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Gothenburg.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Land]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Swede}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Landskappe''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Västergötlands vapen.svg|15px]] Västergötland,<br />[[Lêer:Bohusläns vapen.svg|15px]] Bohuslän<br />en [[Lêer:Hallands vapen.svg|15px]] Halland |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Län''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Västra Götalands län vapenflagga.svg|20px]] Västra Götaland |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|57|42|N|11|58|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1621 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (''kommun'') | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;025,32 [[vierkante kilometer|vk km]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.statistikdatabasen.scb.se/pxweb/en/ssd/START__MI__MI0802/Areal2012NN/table/tableViewLayout1/ |title=Square kilometre by region, type of area and year |publisher=Statistiek Swede |date=2024 |accessdate=11 Mei 2024}}</ref> |- | &nbsp;- waarvan ''tätort'' (kernstad) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 203,67 vk km |- | &nbsp;- water | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 14,5 vk km |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 12 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2023) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 604&nbsp;616<ref>{{sv}} {{cite web |url=https://www.scb.se/hitta-statistik/statistik-efter-amne/befolkning/befolkningens-sammansattning/befolkningsstatistik/pong/tabell-och-diagram/folkmangd-och-befolkningsforandringar---manad-kvartal-och-halvar/folkmangd-och-befolkningsforandringar---kvartal-4-2023/ |title=Folkmängd och befolkningsförändringar – Kvartal 4, 2023 |publisher=Statistiek Swede |date=22 Februarie 2024 |accessdate=11 Mei 2024}}</ref> |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid (''kommun'') | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 589,7/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;058&nbsp;278 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat'''<ref>{{de}} [https://www.klimadiagramme.de/Europa/goeteborg.html ''Bernhard Mühr: Die klimaat van Gotenburg'']</ref> | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Gematigde seeklimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 7,8&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | –0,9 / 16,6&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 791 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Axel Josefson (M) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.goteborg.se/ www.goteborg.se] |} '''Gotenburg''' ([[Sweeds]]: ''Göteborg'', [jœtɛˈbɔrj], {{Audio|Sv-Göteborg.ogg|luister}}) is die tweede grootste [[stad]] van [[Swede]] ná die [[hoofstad]] [[Stockholm]] en die vyfde grootste in [[Skandinawië]] met 'n bevolking van sowat 600&nbsp;000 in die stad (Sweeds: ''tätorten'') en meer as 1&nbsp;000&nbsp;000 in die metropolitaanse gebied van Storgöteborg ("Groot-Gotenburg"). Gotenburg is aan die weskus van Swede naby die monding van die rivier Göta älv in die [[Kattegat]] geleë. [[Lêer:Lilla Bommen in Gothenburg.jpg|duimnael|links|Die hawegebied ''Lilla Bommen'' in Gotenburg]] Die geografies gunstige ligging halfpad tussen Stockholm, [[Kopenhagen]] en [[Oslo]] het van Gotenburg die beduidendste seehawe vir vrag- en passasierskepe in [[Noord-Europa]] gemaak. Die Gotenburghawe hanteer met jaarliks 30 miljoen ton vrag 'n groot deel van Swede se in- en uitvoere en moderne passasierskepe van [[redery]]e soos ''Stena Line'' en ''Scandinavian Seaways'' doen hier aan en vervoer jaarliks meer as vier miljoen passasiers uit [[Denemarke]], [[Duitsland]], die [[Verenigde Koninkryk]] en [[Nederland]] na Swede. Die tradisionele skeepsbou het vanweë die sterk mededinging uit die [[Verre Ooste]] lankal agteruitgegaan, maar Gotenburg is nog steeds 'n beduidende nywerheidsentrum en die tuiste van groot maatskappye soos die motorvervaardiger ''Volvo'', ''SKF'' (koeëllaers) en ''Hasselblad'' (kameras) se hoofkwartiere. Die ryk kulturele lewe het van Gotenburg een van die leidende kunsmetropole in Skandinawië gemaak. Die huidige stad is reeds die tweede wat die naam Gotenburg dra. Die historiese voorloper is deur koning Karl IX op die nabygeleë eiland Hisingen gestig en in 1611 deur Deense en Noorse troepe verwoes. Vanaf 1621 is op inisiatief van koning [[Gustav II Adolf]] 'n nuwe stad deur [[Nederland]]se ingenieurs opgerig. Die terrein is opsetlik gekies – die Deense koning [[Christiaan IV van Denemarke|Christiaan IV]], 'n aartsvyand van Gustav II Adolf, was hier in oorlogstye nie in staat om sy swaar kanonne te gebruik nie. Gotenburg is volgens die tipiese voorbeeld van 'n Nederlandse stad uit die 16de en 17de eeu met [[Kanaal|kanale]], twintig [[Brug|brûe]] en 'n [[Kasteel|vesting]] beplan en gebou. Die eerste stadsraad het naas sewe Swede en 'n [[Skotland|Skot]] ook uit tien verteenwoordigers van die plaaslike Nederlandse bevolking bestaan. Alhoewel twee kanale intussen toegegooi is om plek te maak vir twee strate, Östra en Västra Hamngatan, het die stadsentrum van Gotenburg sy Nederlandse karakter grotendeels bewaar. == Etimologie == Die stad is na die [[Gaute]] (Sweeds: ''Götar'') vernoem, die oorspronklike bewoners van Suid-Swede, en sy naam kan dus letterlik as "versterking of bolwerk van die Gaute" vertaal word.<ref>{{sv}} Hellquist, Elof: ''Svensk etymologisk ordbok''. Twee boekdele. Lund: LiberLäromedel 1980. Pamp, Bengt: ''Ortnamnen i Sverige''. Tweede uitgawe. Malmö: Lundastudier i Nordisk Språkvetenskap. Serie B, 2. 1970</ref> In die 17de eeu het die skryfwyse nog gevarieer van ''Giötheborg'' (1605) en ''Göteborgh'' of ''Gothenburg'' (1607) tot ''Gamble Gotenborg'' in 1619. In [[Duits]], [[Nederlands]], [[Skots]] en [[Engels]] – almal tale wat vanweë Göteborg se geskiedenis as 'n belangrike seehawe en handelsentrum eeue lank hier gebesig is – is tradisioneel name soos ''Gotenburg'' en ''Gothenburg'' gebruik om na die stad te verwys. Die [[Afrikaans]]e ''Gotenburg'' word steeds in dié taal gebruik. Die tradisionele benamings is in sommige tale laat vaar en met die Sweedse vorm ''Göteborg'' vervang, byvoorbeeld ''Göteborg Opera'', ''Göteborg Ballet'' en ''Göteborg Film Festival''. Die stad verwys in amptelike Engelse tekste na homself eweneens as die ''City of Göteborg'', alhoewel die stad se universiteit ''University of Gothenburg'' as sy Engelse benaming gekies het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.gu.se/english/about_the_university/newsandevents/News_detail?contentId=778745 |title=''University of Gothenburg'', University of Gothenburg – the University's new English name |accessdate=18 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090418061453/http://www.gu.se/english/about_the_university/newsandevents/News_detail?contentId=778745 |archive-date=18 April 2009 |url-status=dead}}</ref> Gotenburg het in Swede die bynaam Lilla London ("Klein-Londen") gekry, terwyl die stad in die omgangstaal as ''Götet'' bekend staan. Dikwels word die term ''Sveriges framsida'' ("Swede se voorkant") gebruik om na die stad te verwys, alhoewel dit eintlik as benaming vir die hele Sweedse weskus bedoel is. == Geografie == [[Lêer:Göteborg Landsat 100% zoom.jpg|duimnael|'n Satellietbeeld van Gotenburg]] Die stadsgebied van Gotenburg het langs die oewers van die Göta älv-rivier en die valleie van die omgewing landinwaarts uitgebrei. Die stadsbuurte noord van die Göta älv is op Hisingen geleë, die vierde grootste eiland van Swede. Groot dele van die eiland maak in administratiewe opsig deel uit van die landskap Bohuslän, terwyl die res van Gotenburg in Västergötland geleë is. Die suidelike van die talle [[skeer|skere]] of klein eilandjies in die Kattegat maak deel uit van die munisipaliteit Gotenburg (Sweeds: ''Göteborgs kommun''), terwyl die noordelike gedeelte tot in die munisipaliteit Öckerö strek. Die eilande Tjörn en Orust is noord van die Gotenburghawe geleë. Die skoon seewater het van Gotenburg 'n eersterangse bestemming vir watersportentoesiaste gemaak. Volgens die amptelike Sweedse statistieke is daar verskillende definisies vir die geografiese uitbreiding van Groter Gotenburg. Die sogenaamde ''tätorten Göteborg'' (die digbeboude stadskern met sy voorstede) sluit ook dorpe en stede in die aangrensende munisipaliteite Mölndal (''Mölndals kommun'') en Partille (''Partille kommun'') in. Daar is egter ook 'n aantal ''tätorter'' in die munisipaliteit Gotenburg wat nie by die ''tätorten Göteborg'' gereken word nie, veral in die noordoostelike dele van die munisipaliteit en op Hisingen. == Klimaat == [[Lêer:Fjord Göteborg.jpg|duimnael|'n Fjord naby Gotenburg]] Danksy sy ligging aan die [[Noordsee]]kus en die matigende invloed van die [[Golfstroom]] het Gotenburg 'n tipiese seeklimaat met gematigde temperature en baie [[reën]]val dwarsdeur die jaar. Tydens die [[somer]] styg die kwik op sonskyndae bedags tot tussen 18 en 25&nbsp;°C. Die somerdae is langer, met 18 ure se daglig en merendeels helder nagte. Die najaar word deur helder lig en koel weer gekenmerk, met wind en reënbuie tussendeur. Die [[winter]]s in Gotenburg is in die algemeen gematig met temperature net bokant vriespunt. Sonnige weer kom net soos [[sneeu]]valle en temperature benede vriespunt dikwels voor. Die winterdae is betreklik korter met slegs ses ure se daglig in Desember en Januarie. Vroeg in die [[lente]] word die dae vinnig langer en die kwik begin duidelik styg. Die gemiddelde daaglikse temperature is tussen -1 en 1&nbsp;°C in die winter, tussen 3 en 12&nbsp;°C in die lente, tussen 18 en 25&nbsp;°C in die somer en tussen 4 en 13&nbsp;°C in die najaar. {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Gotenburg, 2002–2014; uiterstes sedert 1901 |jan_a_max=10.8 |feb_a_max=11.2 |mrt_a_max=18.9 |apr_a_max=28.5 |mei_a_max=29.8 |jun_a_max=32.0 |jul_a_max=33.8 |aug_a_max=33.5 |sep_a_max=28.5 |okt_a_max=20.7 |nov_a_max=14.2 |dec_a_max=11.5 |jaar_a_max=33.8 |jan_gem_max=2.3 |feb_gem_max=2.7 |mrt_gem_max=6.5 |apr_gem_max=12.6 |mei_gem_max=17.0 |jun_gem_max=20.1 |jul_gem_max=22.9 |aug_gem_max=21.8 |sep_gem_max=18.0 |okt_gem_max=12.0 |nov_gem_max=7.6 |dec_gem_max=3.9 |jaar_gem_max=12.2 |jan_gem=0.1 |feb_gem=0.3 |mrt_gem=3.0 |apr_gem=7.6 |mei_gem=12.7 |jun_gem=15.5 |jul_gem=18.9 |aug_gem=18.0 |sep_gem=14.4 |okt_gem=9.0 |nov_gem=5.6 |dec_gem=1.7 |jaar_gem=8.9 |jan_gem_min=−2.0 |feb_gem_min=−2.1 |mrt_gem_min=−0.5 |apr_gem_min=3.7 |mei_gem_min=8.4 |jun_gem_min=11.9 |jul_gem_min=14.9 |aug_gem_min=14.2 |sep_gem_min=10.7 |okt_gem_min=6.0 |nov_gem_min=3.7 |dec_gem_min=−0.4 |jaar_gem_min=5.7 |jan_a_min=−26.0 |feb_a_min=−22.8 |mrt_a_min=−19.2 |apr_a_min=−11.0 |mei_a_min=−4.3 |jun_a_min=1.8 |jul_a_min=5.3 |aug_a_min=3.5 |sep_a_min=−2.5 |okt_a_min=−8.5 |nov_a_min=−13.5 |dec_a_min=−21.9 |jaar_a_min=−26.0 |jan_gem_ns = 68 |feb_gem_ns = 41 |mrt_gem_ns = 54 |apr_gem_ns = 42 |mei_gem_ns = 48 |jun_gem_ns = 59 |jul_gem_ns = 72 |aug_gem_ns = 74 |sep_gem_ns = 84 |okt_gem_ns = 87 |nov_gem_ns = 87 |dec_gem_ns = 75 |jaar_gem_ns = 791 |rdjan = 15 |rdfeb = 12 |rdmrt = 10 |rdapr = 12 |rdmei = 10 |rdjun = 12 |rdjul = 14 |rdaug = 14 |rdsep = 16 |rdokt = 15 |rdnov = 16 |rddec = 17 |rdjaar = 163 |zujan = 40 |zufeb = 71 |zumrt = 126 |zuapr = 182 |zumei = 241 |zujun = 266 |zujul = 243 |zuaug = 220 |zusep = 143 |zuokt = 94 |zunov = 58 |zudec = 38 |zujaar = 1722 |bron = <ref>{{en}} {{cite web |url=ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/SN/02001.TXT |title=Climate Gothenburg |accessdate=18 Junie 2015}}</ref><ref>{{sv}} {{cite web |url=http://www.smhi.se/klimatdata/meteorologi/temperatur/2.1240 |title=Monthly & Yearly Statistics |accessdate=2 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502092934/http://www.smhi.se/klimatdata/meteorologi/temperatur/2.1240 |archive-date=2 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |accessdate2 = Junie 2015 }} === Lugbesoedeling === Gotenburg het die hoogste [[lugbesoedeling]]svlakke van alle Sweedse stede. Volgens die [[Europese Unie]] se riglyne mag die maksimale daaglikse meetwaarde vir [[stikstofoksied]] van 60 milligram per kubieke meter net op sewe dae per jaar oorskry word. Hierdie meetwaarde is in Gotenburg net in Januarie 2006 al meer as sewe keer oorskry. Daarnaas is in 2005 ook die maksimale toelaatbare meetwaarde vir fyn stof in bepaalde stadswyke oorskry. Inversie in die omgewing van Gotenburg is die grootste vraagstuk ten opsigte van lugbesoedeling vanaf uitlaatgasse. Luguitruiling word deur die topografiese besonderhede soos valleie sterk beperk, sodat baie hoë lugbesoedelingsvlakke bereik word. == Geskiedenis == === Vroeë geskiedenis === [[Lêer:Nya Lödöses gamla kyrka, minnessten, den 7 september 2005..JPG|duimnael|Die stad Gotenburg het in 1940 'n gedenksteen ter herdenking van sy historiese voorloper Nya Lödöse naby die ou kerk van die dorp laat oprig]] Omstreeks 1200 het die kusgebiede van die [[Skagerrak]] en die Kattegat deel uitgemaak van Denemarke en Noorweë. Van die eilande langs die kus is die Öckerö-eilande as Noorse en die Bränn-eilande as Deense gebied beskou, terwyl Swede destyds nog nie oor enige gebiede langs die weskus beskik het nie. In die tydperk tussen 1206 en 1261 het Swede nogtans 'n smal kusstrook aan die Noordseekus verwerf wat oor 'n afstand van sowat vyftien kilometer gestrek en uit die distrikte (Sweeds: ''härader'') Askim en Sävedal asook die parogieë Lundby en Truve op Hisingen bestaan het. Sodoende het die suidoewer van die Göta älv se mondingsgebied Sweeds geword, terwyl Halland in die suide Deens en Bohuslän vanaf Hisingen en verder noordwaarts Noors gebly het. Met die hawens in die Göta älv het Swede sy enigste toegang tot die Noordsee in die weste gekry. Met die bou van die vesting Älvsborg (naby die huidige Klippan) se stadsbuurt Kungsladugård teen die middel van die 14de eeu, het Swede sy aanspraak op die Göta älv se mondingsgebied bevestig. In die 15de eeu het Lödöse, 'n klein rivierhawe, vanweë die groeiende veeuitvoere uit die suidelike Västergötland tot 'n beduidende nedersetting ontwikkel. Handelsbetrekkinge is onder meer met die Hansestad [[Lübeck]] aangeknoop en in die periode tussen 1378 en 1400 het jaarliks agt handelskepe Lödöse-hawe aangedoen. Die belangrikste invoere was sout, [[haring]]s en [[bier]], terwyl Swede veral [[botter]], [[perd]]e en huide uitgevoer het. Naas Lübeck en Noorse en Deense stede het die handelsbetrekkinge ook seehawens in ander lande langs die Duitse, Vlaamse, Engelse en Skotse Noordseekus ingesluit. Tydens sy vergadering in Kalmar in 1473 het die Sweedse Ryksraad derhalwe besluit om 'n nuwe hawestad, Götaholm, op die riviereiland Säveholmen naby die samevloeiing van die Säveå met die Göta älv te stig. Dit het egter geblyk dat die terrein minder geskik was en die hawe is na die gebied van die huidige Gamlestaden (die historiese stadskern van Gotenburg) verskuif. Die nuwe seehawe, Nya Lödöse (wat ook as Nylöse bekend gestaan het), was slegs 'n halfmyl vanaf die see geleë en het op grond van hierdie geografies-voordelige ligging die ou Lödöse-hawe vinnig vervang. Nya Lödöse is reeds in 1493 as die vierde belangrikste handelstad in die Sweedse Ryk na Stockholm, Åbo en Söderköping beskryf. In die loop van die 16de eeu het dit selfs tot die tweede grootste handelsplek met sowat 1&nbsp;500 inwoners ontwikkel. [[Lêer:Älvsborgs fästning.jpg|duimnael|links|Die vesting Nya Elfsborg (17de eeu)]] Rondom die vesting in die weste het 'n kleiner nedersetting ontstaan. Älvsborg, wat in 1541 gestig is, het sodoende die derde, kortstondige voorloper van die huidige Gotenburg geword. Die vesting is twee keer, in 1563 en 1612, deur Deense troepe ingeneem, en in albei gevalle is die Swede genoodsaak om aansienlike bedrae as losgeld vir die teruggawe te betaal. Die eerste stad aan die monding van die Göta älv, wat amptelik Gotenburg genoem is, is deur koning Karl IX op die eiland Hisingen, net teenoor Ou-Älvsborg gestig. Die eerste geboue het in 1604 naby Färjenäs op Hisingen ontstaan. Op 14 Augustus 1607 het die koning 'n amptelike dokument onderteken waarin 'n aantal voorregte aan die nuwe stad toegeken is, waaronder belastingvryheid vir 'n tydperk van twintig jaar. Aanvanklik was Gotenburg 'n suiwer Nederlandse nedersetting: die name van die eerste sewe Nederlandse burgers – A. Cabeliau, Paulus de Kempenere, P. Coymans, Herman Pelgroms, Nyclaes de Hand, Peeter Langer en Paridon van Horn – verskyn in 'n brief aan koning Karl IX gedateer 5 Desember 1606, waarin die setlaars vermeld dat hulle 'n kompanjie gestig het met die doel om nuwe koloniste na Gotenburg te lok. Maar reeds in 1611 het Deense troepe die nuwe kolonie tydens die Kalmar-oorlog aan die brand gesteek en Gotenburg so volledig verwoes dat sy oorblyfsels eers tydens argeologiese opgrawings in die 20ste eeu herontdek is. === Die 17de eeu === [[Lêer:Historical location of Gothenburg.png|duimnael|'n Kaart wat die staatsgebiede van Swede (groen), Noorweë (olyfgroen) en Denemarke (geel) in die 17de eeu en die ligging van Gotenburg wys]] Die bou van die nuwe Gotenburg het in 1619 op bevel van koning Gustav II Adolf begin. Die koning het tydens sy terugreis na Stockholm op [[18 Maart]] [[1619]] in Jönköping die eerste dokument onderteken waarin voorlopige voorregte aan die stad toegeken is. In die middel van Julie 1619 is die eerste stadsplan vir "Gutenborgh" (soos dit destyds genoem is) deur die ingenieur Johan Schultz vasgestel en aan die stadhouer-generaal Nils Stiernsköld in Stockholm gestuur.<ref>{{sv}} Almquist, Helge: ''Göteborgs historia 1619–1680/Gbg Jubileumspubl. I'', Göteborgs Litografiska Aktiebolag 1929, bl.20</ref> In die 17de eeu was baie van Gotenburg se inwoners boorlinge van Nederland, Skotland en Duitsland, wat 'n groot bydrae tot die stad se vinnige ontwikkeling gelewer het. Die eerste burger was die Nederlander Johan van Lingen wat op [[13 Junie]] [[1621]] sy amptelike "burgerbrief" ontvang het.<ref>{{sv}} ''Göteborgs Stads Borgarelängd 1621–1864'', Personhistoriska Föreningen 1926, bl.28</ref> Die kerk het sy invloed al vroeg laat geld en op [[26 Julie]] [[1619]] is die eerste pastoor van Gotenburg, magister Sylvester Johannis Phrygius, benoem. Die eerste kerkgebou van hout met 'n hoë, spits toring het in 1621 op die nuwe katedraalplein langs die straat Kungsgatan ontstaan. Gustav II Adolf het die opdrag om Gotenburg te bou doelbewus aan Nederlanders gegee, wat destyds as die beste spesialiste vir die bebouing van moerasgrond beskou is. Die stadsplan van Gotenburg het die destydse Nederlandse praktyke van stadsbeplanning weerspieël wat onder meer ook in Batavia (die huidige Jakarta in Indonesië) toegepas is. Die eerste Nederlanders het hulle reeds vroeër as koperhandelaars in Gotenburg gevestig. Teen die middel van die 17de eeu is die ou vesting Älvsborg afgebreek en as deel van Gotenburg se versterking is Nya Elfsborg by die ingang tot die hawe opgerig. Met sy sigsagvormige sloot, stadsmure uit steen, en die skanse Lejonet en Kronan het Gotenburg tot een van die mees versterkte stede in Noord-Europa ontwikkel. === Die 18de en 19de eeu === [[Lêer:Ostindiefararen-Götheborg-avsegling-oktober-2005.jpg|duimnael|Die Oos-Indiëvaarder ''Götheborg'' in 2005]] Gedurende die eerste helfte van die 18de eeu is die plaaslike ekonomie deur die visserybedryf oorheers en eers toe steeds groter hoeveelhede [[yster]]- en houtprodukte via Gotenburghawe verskeep is, het dit 'n beduidende rol begin speel. In die jaar 1731 is die Sweedse Oos-Indiese Kompanjie gestig om handel met Indië en [[China]] te dryf. Gotenburg het tot die sentrum van die Sweedse handel met Sjina en ander lande in die Verre Ooste ontwikkel en in die periode tussen 1731 en 1806 het 132 skepe na [[Moembaai|Bombaai]] en [[Kanton, China|Kanton]] geseil en sodoende bygedra tot die stad se ekonomiese opswaai. [[Porselein]], [[tee]], [[spesery]]e, tekstiele en ander luukse goedere is uit Sjina ingevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.goteborg.com/templates/Page.aspx?id=584 |title=Die geskiedenis van Gotenburg |publisher=Goteburg |accessdate=5 Mei 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060505080508/http://www.goteborg.com/templates/Page.aspx?id=584 |archive-date=5 Mei 2006 |url-status=dead}}</ref> Ook met [[Groot-Brittanje]] is gedurende die 18de eeu nouer bande gesmee. As gevolg van [[Napoléon Bonaparte]] se seeblokkade teen hierdie land in die vroeë 19de eeu het sy handel met Swede en veral Gotenburg al hoe belangriker vir die Britte geword. Die intensiewe handelsbetrekkinge het die aanleiding tot Gotenburg se nywerheidsomwenteling gegee en 'n blywende stempel op die stad afgedruk. Die Britse lewenstyl het by die plaaslike bevolking gewild geraak en Gotenburg het in hierdie tydperk sy bynaam ''Lilla London'' gekry. Sekere Skotse en Engelse sakemanne het in Gotenburg heel welvarend geword en hul fortuine vir die bou van hospitale, biblioteke en universiteite aan die stad geskenk. Die beduidendste plaaslike nywerhede in hierdie periode was, naas verskillende ambagte, die [[tabak]]- en suikerbedryf. Die stad se versterkings het in die 18de eeu verouderd geraak en begin verval. In 1807 het die sloping van groot dele van die versterkings begin. Ná Napoléon se val en die opheffing van die Franse blokkade het Gotenburg se belangrikheid as handelstad afgeneem. Talle ondernemings het bankrot gegaan, terwyl ook die handel met Oos-Indië tot stilstand gekom het. In die volgende jare het Gotenburg se nywerheidsektor voordeel uit die bou van die Götakanaal getrek, wat die stad via die groot binnelandse mere [[Vänernmeer|Vänern]] en [[Vätternmeer|Vättern]] met die [[Oossee]] verbind het. Ook danksy die stigting van 'n aantal plaaslike banke en skeepswerwe het Gotenburg in die 19de eeu 'n nuwe bloeitydperk ervaar en sy posisie as ekonomiese en handelsentrum herwin. 'n Groot aantal van Gotenburg se indrukwekkende steengeboue, breë strate en parke het teen die einde van hierdie eeu ontstaan. === Die 20ste eeu === [[Lêer:OV4 1.JPG|duimnael|Die ''Ö4'' (1927) was ''Volvo'' se eerste grootskaals-vervaardigde motor]] In die 20ste eeu het Gotenburg tot die grootste Skandinawiese uitvoerhawe ontwikkel en van sy skeepswerwe en nywerheidsmaatskappye het tot wêreldleiers op hul onderskeie gebiede ontwikkel. Nogtans was dit die tekstielbedryf met ondernemings soos ''Gamlestadens Fabrikers AB'' en sy meer as 1000 werknemers in 1900 wat die stad se ekonomiese swaartepunt gevorm het. Die stigting van maatskappye soos ''Volvo'' en ''SKF'' was eweneens 'n kenmerkende voorbeeld van die vinnig groeiende nywerheidsektor in die eerste dekades van die 20ste eeu. Die uitgangspunt van hierdie ontwikkeling was juis ''Gamlestadens Fabriker AB'', wat vanweë die kleiagtige grond van sy nywerheidsperseel moeilikhede ondervind het – sy fabrieksgeboue het begin afsak en die weefstoele se laers het skeef geraak. Die jong ingenieur Sven Wingquist het 'n sferiese koeëllaer gekonstrueer wat die probleem opgelos het. Vir die vervaardiging van die nuwe koeëllaers is in 1906 'n nuwe maatskappy, ''AB Svenska Kullagerfabriken (SKF)'', gestig wat vinnig tot een van Swede se grootste uitvoernywerhede gegroei het. Die vraag na koeëllaers het egter gedurende die finansiële krisis van die 1920's duidelik afgeneem en ''SKF'' het derhalwe in 1926 besluit om sy afsetmark met die stigting van 'n motornywerheid onder die naam ''Volvo'' uit te brei. Die naam Volvo was al vroeër as 'n handelsmerk vir koeëllaers geregistreer. Die aandele van hierdie nuwe maatskappy is vervolgens aan ''SKF'' se aandeelhouers uitgereik en sodoende is die grondslag vir ''Volvo'' as 'n selfstandige onderneming gelê. Aangesien Gotenburg se skeepswerwe tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] onbeskadig gebly het, het hulle tot in die 1970's 'n beduidende rol in die plaaslike ekonomie gespeel. Met die kulturele lewe het dit egter aanvanklik sleg gegaan. Ten spyte van bekende persoonlikhede soos Viktor Rydberg en Wilhelm Stenhammar, het daar baie waarheid in die woorde van die Noorse digter [[Bjørnstjerne Bjørnson]] gesteek: "In Gotenburg word daar geen gedigte geskryf nie, maar fakture". Die skeepswerfkrisis van die 1970's het Gotenburg met sy oorheersende swaar nywerhede baie hard getref. Die groot plaaslike skeepswerwe soos ''Götaverken'', ''Lindholmen'' en ''Eriksberg'' het daarna geen beduidende rol meer in Gotenburg se ekonomiese lewe gespeel nie. Die stadsbuurt Norra Älvstranden, waar die skeepswerwe geleë was, is tot 'n moderne stadsdistrik met universiteitsgeboue en woongebiede omgeskep. Gotenburg het lankal tot 'n Skandinawiese sentrum van nuwe tegnologieë, tersiêre ondernemings, kultuur en sport ontwikkel. Dit was een van die gasheerstede tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958]]. == Stadsbeeld en argitektuur == [[Lêer:Götheborg gliding through the inner harbour of Goteborg.jpg|duimnael|Hierdie foto, wat tydens die Oos-Indiëvaarder ''Götheborg'' se terugkeer van 'n seereis na Sjina geneem is, wys die hawe van Gotenburg met die ''Skanskaskrapan'' links op die agtergrond]] Gotenburg verskil in twee opsigte van Stockholm: as gevolg van vyf verwoestende brande het daar min oorspronklike geboue van sy historiese stadskern bewaar gebly en aangesien die stad op 'n 120 meter dik kleilaag ontstaan het, maak die tekstuur van die grond die bou van groot [[wolkekrabber]]s of 'n moltreinstelsel onmoontlik.<ref>{{de}} ''Polyglott APA Guide Schweden''. Berlyn en München: APA Publications/Langenscheidt 2006, bl. 229</ref> Die belangrikste besienswaardighede kan vanweë die kort afstande maklik per voet of per trem bereik word. Die huidige stadsentrum tussen die sloot, die kanaal en die Göta älv verenig tans 'n verskeidenheid boustyle. Terwyl die stadskern en die kanale sterk Hollandse invloede toon, weerspieël Gotenburg se talle parke die 19de eeuse Engelse tuinboukuns wat saam met ander Britse invloede hier posgevat het. Reeds in 1746 het die beroemde Sweedse botanikus Carl von Linné na Gotenburg as die "mooiste stad in die hele land" verwys.<ref>{{de}} ''Polyglott APA Guide Schweden'', bl. 237</ref> Met tans twintig parke het Gotenburg die bynaam "Tuinstad" gekry. Die bekendste argitektoniese baken naas die Operahuis is die wolkekrabber ''Skanskaskrapan''. Die postmoderne gebou met 'n hoogte van 83 meter, 23 verdiepings en 'n kenmerkende rooi-wit fasade is in die stadsentrum naby die Göta älv, die Göta älvbrug en Barken Viking geleë. ''Skanskaskrapan'' is deur die argitek Ralph Erskine ontwerp en in die laat 1980's deur Skanska onder leiding van Gösta Backmark gebou. Ter stabilisering van die gebou se grondplaat is pilare tot 90 meter diep in die kleiagtige grond versink. Volgens sy geografiese ligging naby die Lilla Bommen-plein het die wolkekrabber die amptelike naam ''Lilla Bommen'' gekry, maar hierdie benaming word in die omgangstaal min gebruik. Die meeste Gotenburgers verwys na die gebou as ''Skanskaskrapan'' ("Skanska-wolkekrabber"), ''Legohuset'' ("Lego-huis"), ''Läppstiftet'' ("Lipstiffie") of ''Vattenståndet'' ("Watergebou"). Die wolkekrabber is in 1989 voltooi en beskik naas 27&nbsp;596 vierkante meter kantoorruimte en 2&nbsp;501&nbsp;m² winkelruimte oor 1&nbsp;528&nbsp;m² ruimte vir ander doeleindes. Die ''GöteborgsUtkiken'' is 'n gewilde kafee op die boonste verdieping wat 'n uitsig oor die stad, sy hawe en die omgewing van Gotenburg bied. === Die historiese stadskern === [[Lêer:Adolfstorg.JPG|duimnael|Gustav Adolfplein met die standbeeld van koning Gustav II Adolf in die middel]] [[Lêer:Kronhuset.jpg|duimnael|Die ''Kronhuset'']] [[Lêer:Paddan sightseeing gothenburg.jpg|duimnael|'n ''Paddan''-boot in die ''Vallgraven''-kanaal]] Gustav-Adolf-plein (Sweeds: ''Gustav Adolfs torg'', vroeër ''Stora Torget'' of ''Stortorget'', letterlik die "Groot Plein" genoem) lê digby die kanaal ''Vallgraven'' en word deur 'n aantal historiese geboue omsoom. Die meeste van hulle, soos die Ou Raadsaal (''Rådhuset'') wat in 1672 voltooi en in die 19de eeu uitgebrei is, dien as die setels van munisipale owerhede en instellings. Hier is ook die Börshuset (1844–1849), die vroeëre setel van die Gotenburgse Effektebeurs, die ''Stadshuset'' (1749) en die Nuwe Raadsaal geleë, sodat die plein tans as die administratiewe sentrum van Gotenburg fungeer. Die plein het sy huidige naam met die inwyding van die standbeeld van die stadstigter koning Gustav II Adolf op 18 November 1854 gekry wat deur die beeldhouer Bengt E. Fogelberg geskep is. Die ''Stadshuset'' is oorspronklik as 'n arsenaal opgerig en het later as waghuis vir die stedelike burgermag gedien. Die gebou huisves tans kantore van die stadsregering, net soos die ''Börshuset'', wat ook vir amptelike onthale en bankette gebruik word. Die beurse se fasade is met ses skulpture versier wat arbeidsaamheid, geluk, handel, skeepvaart, welvaart en nywerheid versinnebeeld. ''Kronhuset'' in die nabygeleë ''Postgatan'' ("Posstraat") is die oudste wêreldlike gebou in Gotenburg en het in die periode tussen 1643 en 1655 in die tipiese Hollandse Laat-Gotiese baksteenboustyl ontstaan. Kenmerkend is die gesofistikeerde dakkonstruksie wat van houtstutte gebruik gemaak het – in die grondverdieping is sodoende geen stutpilare benodig nie. Oorspronklik het die gebou as 'n arsenaal gedien, maar in 1660 het die Sweedse parlement hier vergader om die vyfjarige kroonprins Karl ná die afsterwe van sy vader, Karl X Gustav, as koning Karl XI te proklameer. Tydens die groot brandrampe van die jare 1746 en 1758 het die ''Kronhuset'' as die enigste gebou in die omgewing onbeskadig gebly. Die Gotenburgse Simfoniese Blaasorkes tree hier sedert 1998 gereeld op. Die klein geboue langsaan, die ''Kronhusbodarna'', is sowat 200 jaar gelede as werkswinkels vir plaaslike ambagsmanne opgerig en huisves tans 'n goudsmid, 'n historiese kruidenierswinkel, 'n glasmakery, 'n [[sjokolade]]fabriek, 'n pottebakkery en 'n kafee. Die statige geboue langs die ''Stora Hamnkanalen'' (Groot Hawekanaal) weerspieël die ekonomiese bloeitydperk van Gotenburg in die 18de eeu, waarby plaaslike koopmans en die Sweedse Oos-Indiese Kompanjie 'n beduidende rol gespeel het. Die historiese hoofkwartier van die kompanjie, die ''Östindiska Huset'', is deur die argitekte B.W. Carlberg en C. Hårleman tussen 1747 en 1762 as 'n gekombineerde kantoorgebou en pakhuis opgerig, maar reeds in 1861 tot 'n kultuurhistoriese museum omgeskep (met die Britse ''Victoria and Albert Museum'' as sy voorbeeld). Die gebou is verskeie kere verander en uitgebrei. Die ''Östindiska Huset'' huisves vandag die Stedelike Museum (''Stadsmuseum'') van Gotenburg. Sy uitstallings pronk met historiese meubels en versierings en behandel die geskiedenis van Gotenburg en Wes-Swede vanaf die [[Wikings|Wiking-tydperk]] tot vandag, asook die Oos-Indiese Kompanjie en die industriële geskiedenis van die 20ste eeu. Daarnaas dien die museum as 'n forum vir stadsbeplanners wat nuwe gedagtes en visies ten opsigte van Gotenburg se ontwikkeling aan die publiek wil bekend stel. Aan die suidelike kant van die ''Vallgraven'' loop die straat ''Södra Hamngatan'' ("Suidelike Hawestraat") met die ''Residenset'', wat in 1650 as ampswoning vir die veldmaarskalk Lennart Torstensson opgerig is. Die gebou is in 1850 uitgebrei en dien tans as die ampswoning van die goewerneur van Gotenburg en die landskap Bohuslän. Verder suidwaarts, by die plein ''Kungsportsplatsen'', lok die ''Saluhallen'' besoekers met 'n groot mark met talle verkoopstalletjies wat hulle veral op buitelandse spesialiteite toespits. Die plein is ook die beginpunt van rondvaarte in die binnewaters van Gotenburg. Die gewilde oop ''Paddan''-bote vaar op die blink water van die kanale en onder sowat twintig brûe tot by die hawe. ''Nordstan'' in ''Norra Hamngatan'' is die grootste winkelsentrum in Skandinawië met 150 winkels onder een dak wat in 1972 geopen is. Hier en op die plein ''Nordstadstorget'' word allerlei soorte aktiwiteite soos uitstallings en modeskoue gereël. === Avenyn en Götaplatsen === [[Lêer:Götaplatsen 01.JPG|duimnael|Götaplatsen en die Poseidon-standbeeld, met die Kungsportsavenyn (in die agtergrond) en die Stadsbiblioteek (aan die regterkant)]] [[Lêer:Haganygata.jpg|duimnael|Haga Nygata]] ''Kungsportsavenyn'', wat gewoonlik net ''Avenyn'' genoem word, is die mees elegante laan in Gotenburg met 'n breedte van byna vyftig meter en 'n lengte van sowat een kilometer. Sy kosmopolitiese karakter met straatmusikante, verkoop- en kosstalletjies, straatkafees en restourante het min in gemeen met 'n tipies Sweedse straat. Ondanks die kitskosrestourante, wat hier soos elders in die wêreld geopen is, bestaan 'n groot aantal gewilde tradisionele restourante en kroeë hier al generasies lank. ''Röhsska Museet'' is met sy gereelde ''Made in Sweden''-uitstallings en voorbeelde van Sweedse ontwerpkuns soos glas-, hout- en metaalprodukte, wat hier gekoop kan word, 'n gewilde trekpleister vir mense wat in plaaslike produkte van hoë gehalte belang stel. Die permanente uitstalling strek van werke deur die kunstenares Ellen Key tot by meubels en verbruikersware in die tipiese [[Ikea]]-styl. ''Götaplatsen'' is 'n ruim plein aan die suidelike ent van ''Avenyn'' en die sentrum van Gotenburg se kulturele lewe, met die Poseidon-fontein, wat in 1930 deur die beeldhouer Carl Milles geskep is, as sy middelpunt. Die plein behels die Kunsmuseum, Konserthuis, Stadsteater en Stadsbiblioteek van Gotenburg. Die Kunsmuseum beskik oor een van die omvattendste versameling van Skandinawiese kuns, asook 'n aantal werke deur [[Pablo Picasso]] en [[Rembrandt van Rijn]]. Die Konserthuis huisves die befaamde Simfonie-orkes van Gotenburg, terwyl die Stadsteater bekend staan vir sy ambisieuse opvoerings, waaronder 'n nuwe bewerking van [[Leonard Bernstein]] se ''West Side Story''. Die Stadsbiblioteek beskik oor meer as 400&nbsp;000 boeke. Die ''Stora Teatern'' aan die noordelike ent van Avenyn het hom hoofsaaklik op ligte vermaak soos operettes, musiekblyspelle en balletopvoerings toegespits. === Haga === Haga, tans een van die stadswyke in die middestad van Gotenburg, was in 1640 een van die eerste voorstede en het in die 19de eeu met sy kenmerkende ''landshövdinge''-huise 'n tipiese werkersklasbuurt geword. Hierdie huurhuise met drie verdiepings, wat na die amptelike titel van 'n plaaslike provinsiale leier vernoem is, het tot die tipiese Sweedse standaardhuurhuis ontwikkel. Haga was tot in die 1970's 'n woonkwartier met lae behuisingstandaarde en 'n boheemse naglewe met wettige en onwettige kroeë. Vanaf die 1970's is talle ou geboue afgebreek om plek te maak vir nuwe luukse woonstelle, maar die stadsbuurt het nogtans iets van sy voormalige karakter bewaar en is vandag 'n gesogte woonkwartier en besienswaardigheid met rustige wandellane, klein winkels, kafees en restourante in Haga Nygata en sy systrate. Die gerestoureerde 19de eeuse huise langs Haga Nygata het lankal 'n toeristetrekpleister geword, net soos die 17de eeuse vesting Skansen Kronan wat op 'n heuwel ontstaan het. Die vesting huisves tans die Militêre Museum van Gotenburg en bied 'n pragtige uitsig oor die dakke van die stad en die hawe. === Sakrale geboue === [[Lêer:Göteborgs domkyrka - Västgöten - 12 Sept 2005.jpg|duimnael|Die katedraal van Gotenburg]] Die katedraal van Gotenburg (Sweeds: ''Göteborgs domkyrka'' of ''Gustavi domkyrka'') is in die stadsentrum geleë. Die huidige gebou is al die derde nadat twee voormalige kerke deur brande verniel is. Die eerste kerk is in 1633 – een jaar ná die Slag van Lützen – ter ere van die gesneuwelde koning Gustav II Adolf ingewy. Die boubedrywighede vir die huidige katedraal het in 1804 begin. Die fondament van die tweede kerkgebou is hergebruik, alhoewel daar bepaalde veranderings aangebring is. Die nuwe katedraal is deur die argitek Carl Wilhelm Carlberg ontwerp, wat een jaar voor die inwyding van die gebou oorlede is. Sy leerling Justus F. Weinberg het met die werk voortgegaan. Die katedraal was tydens sy inwyding op 21 Mei 1815 nog nie heeltemal voltooi nie – die toring is eers twaalf jaar later voltooi. Die katedraal is verskeie kere (1904, 1954 tot 1957 en 1983 tot 1985) gerestoureer. Die Oscar Fredriks-kerk (Sweeds: ''Oscar Fredriks kyrka'') is in die stadswyk Olivedal geleë en vernoem na koning Oscar II wat Oscar Fredrik as skuilnaam vir sy literêre werke gebruik het. Hierdie relatief groot kerk met oorspronklik 1&nbsp;625 sitplekke is deur Helgo Zetterwall in die Noord-Europese Baksteengotiese styl ontwerp en in 1893 ingewy. Restourasiewerk is in die jare 1915, 1940 en 1975 deurgevoer. Die Masthuggs-kerk is op die heuwel Stigberget en digby die Göta älv-rivier geleë en word vanweë sy boustyl en ligging – die kerk met sy toring van 60 meter kan in die stadsgebied maklik raakgesien word – by die belangrikste argitektoniese besienswaardighede van Gotenburg gereken. Die kerkgebou is deur Sigfrid Ericson in die Nasionaalromantiese styl ontwerp en deur die boumeester Ivar Burman tussen 1910 en 1914 opgerig. Die kerk is op 11 Oktober 1914 amptelik ingewy, maar sy klokke is – net soos dié van ander kerke – reeds op 2 Augustus ter geleentheid van Swede se algemene mobilisering ná die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog gelui. === Botaniese tuin === [[Lêer:Goeteborg botanisk traedgaorden.jpg|duimnael|Die Botaniese Tuin van Gotenburg]] Gotenburg se Botaniese Tuin (Sweeds: ''Göteborgs Botaniska Trädgård'') is in 2003 aangewys as die mooiste tuin in die land en het in 2006 'n derde plek in die Europese wedstryd ''The most beautiful garden in Europe'' behaal.<ref>{{en}} [http://www.gotbot.se/engelska/english_start.html ''Göteborgs Botaniska Trädgård – Welcome''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070217162357/http://www.gotbot.se/engelska/english_start.html |date=17 Februarie 2007 }} {{en}}</ref> Die tuin verskil in baie opsigte van sy eweknieë in ander Europese lande. Toe dit in 1910 deur die Munisipaliteit Gotenburg as 'n botaniese tuin beplan en aangelê is, is die klemtoon op tuinbou en die tuin se funksie as ontspanningsgebied vir die publiek gelê. Behalwe vir die kweekhuise word geen verpligte toegangsgelde gevra nie, alhoewel die bestuurders op vrywillige bydraes reken. Die tuin is dekades lank deur die Munisipaliteit Gotenburg bestuur, maar word vandag deur die groter administratiewe gewes Västra Götaland bedryf. Die tuin beslaan 'n totale oppervlakte van 175 hektaar (ruim 430 akkers), waarvan die grootste deel deur 'n natuurbewarigsgebied en 'n [[arboretum]] beslaan word. Die botaniese tuin, waar omstreeks 16&nbsp;000 verskillende plantspesies en kultivars vertoon word, strek oor sowat 40 hektaar. Die gewildste trekpleisters in die tuin sluit 'n steentuin (wat drie sterre in die befaamde gids ''Michelin Green Guide'' behaal het en 'n verskeidenheid habitats, klein watervalle en poele behels), die Rododendronvallei en die Japannese vallei rondom 'n kunsmatige meer met wilde plante uit Oos-Asië in. In die tuin se kweekhuise word sowat 4&nbsp;000 verskillende [[spesie]]s en kultivars gegroei, waaronder 1&nbsp;500 orgideë en die skaars Paaseilandboom. Die palmhuis vertoon Mediterrense en tropiese plante, terwyl die rosarium meer as 4&nbsp;000 roossoorte vertoon. == Ekonomie == [[Lêer:Stena Carisma.jpg|duimnael|''Stena Line''-veerbote in die Deense hawe Frederikshavn]] Gotenburg het tradisioneel vir sy swaar nywerhede bekend gestaan, alhoewel sy nywerheidsbedryf al lank hoogs gediversifiseer is. Mediese nywerhede is tans een van die vinnigste groeiende sektore met meer as 300 ondernemings en 6&nbsp;000 werknemers. Die bekendstes hiervan is ''AstraZeneca'' en ''Nobel Biocare''. ''Sahlgrenska universitetssjukhuset'' is die grootste universiteitshospitaal in Noord-Europa met 2&nbsp;100 beddens en meer as 17&nbsp;000 werknemers. Wes-Swede is 'n wêreldleier op die gebied van siektes van kardiovaskulêre stelsel (hartbloedvatstelsel)), metaboliese siektes en selterapie. Saam met Stockholm beskik Gotenburg se mediese sektor oor meer as 30 persent van alle stamsellyne wat wêreldwyd versamel is.<ref>{{sv}} {{cite web |url=http://www.businessregion.se/huvudmeny/branschkluster/biomedicin.4.4a54cdf114f9ddc5da800073411.html |title=businessregion.se |accessdate=28 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111028021538/http://www.businessregion.se/huvudmeny/branschkluster/biomedicin.4.4a54cdf114f9ddc5da800073411.html |archive-date=28 Oktober 2011 |url-status=dead}}</ref> Die plaaslike motorbedryf word deur ''Volvo'' oorheers, een van die wêreld se leidende vervaardigers van vragmotors, busse, industriële masjiene, mariene en industriële aandryfstelsels en onderdele, asook 'n beduidende aanbieder van tegniese dienste vir die lugvaartbedryf. Volvo het produksieaanlegte in 25 lande met altesaam meer as 83&nbsp;000 werknemers en bied sy produkte op 185 markte aan. Saam met ''Saab'' het ''Volvo'' in Gotenburg sowat 50&nbsp;000 werknemers in diens.<ref>{{sv}} {{cite web |url=http://www.businessregion.se/huvudmeny/branschkluster/fordonsindustri.4.42d895c410678a3d6138000857.html |title=Fordonsindustri |publisher=Businessregion Göteborg |accessdate=6 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080506154252/http://www.businessregion.se/huvudmeny/branschkluster/fordonsindustri.4.42d895c410678a3d6138000857.html |archive-date=6 Mei 2008 |url-status=dead}}</ref><ref>{{sv}} [http://www.volvo.se/ ''Volvo.se'']</ref> ''Svenska kullagerfabriken (SKF)'' is in 1907 in Gotenburg gestig en het sy hoofkwartier nog steeds in die historiese stadskern ''Gamlestaden''. Die maatskappy is die wêreld se leidende verskaffer van produkte, klantspesifieke oplossings en dienste in verband met koeëllaers en afdigtings. Die maatskappy het in Swede sowat 3&nbsp;000 werknemers wat merendeels in Gotenburg gekonsentreer is. Die redery ''Stena Line'' is in 1962 deur Sten A. Olsson in Gotenburg gestig en het met die lyn tussen Gotenburg en die Deense seehawe Frederikshavn al vroeg ekonomiese sukses behaal. Later is die verbindings uitgebrei om ook [[Kiel (Duitsland)|Kiel]] in Duitsland in te sluit. Toe die maatskappy ''Sessanlinjen'' deur ''Stena Line'' oorgeneem is, is sy ou aanlegplek tot ''Stena Line'' se Duitsland-terminaal omgeskep. Later is nog meer rederye oorgeneem en ''Stena Line'' se internasionale aktiwiteite sluit tans Noorweë, Denemarke, Duitsland, Pole, die Verenigde Koninkryk, [[Republiek Ierland|Ierland]] en Nederland in. Die aantal werknemers beloop 5&nbsp;700 mense en die redery se omset was in 2006 9,5 miljard Sweedse kronor. Gotenburg is daarnaas die setel van 'n aantal groot maatskappye uit die tekstielbedryf. Die Hallandse kettingwinkel-groep ''JC'' se hoofkwartier was tot in 2007 in die Gotenburgse voorstad Mölnlycke en is daarna na Stockholm verskuif, terwyl ''Intersport'' uit Jönköping en ''MQ'' uit Borås in 2007/2008 hul hoofkwartiere na Gotenburg verskuif het. Ander belangrike plaaslike tekstielmaatskappye is ''Lindex'' en ''Kappahl''. == Kultuur == Gotenburg speel met sy musea, groot kulturele feeste, konserte, teatergeselskappe en sy ryk kunslewe 'n sentrale rol in die Sweedse kulturele lewe. Die grootste Skandinawiese filmfees en boekeskou (''Bok- & Biblioteksmässan'' in September) word eweneens in Gotenburg gehou. === Musiek === [[Lêer:GoteborgsOperan.jpg|duimnael|Die Operahuis van Gotenburg]] [[Lêer:Göteborg Stadsteatern.jpg|duimnael|Göteborg se ''Stadsteatern'']] Die Gotenburgse Simfonieorkes, wat gereeld in die plaaslike konsertsaal ''Göteborgs konserthus'' optree, is sedert 1997 die trotse draer van die titel "Nasionale orkes van Swede". Onder leiding van sy hoofdirigent Neeme Järvi (1982–2004) het die orkes deur die jare 'n verskeidenheid opnames van veral Skandinawiese musiek gemaak wat internasionale erkenning geniet. Die Operahuis van Gotenburg aan die suidoewer van die Göta älv is in 1994 ingewy en het sedertdien een van die stad se belangrikste argitektoniese besienswaardighede geword. Die operateater beskik oor sy eie ballet-, opera- en musiekblyspelgeselskappe. Gotenburg se musieklewe het lankal sy stempel op die Sweedse en internasionale pop- en rockmusiek afgedruk. Gedurende die punk- en postpunkgolf in die laat 1970's en vroeë 1980's was die sogenaamde ''Garageliga'' toonaangewend. Suksesvolle groepe het steeds met minder bekende musici saamgewerk en hierdie tradisie het ook die opkoms van 'n plaaslike onafhanklike pop-musiektoneel in die laat 1980's bevorder toe groepe soos [[Easy]] en [[Broder Daniel]] bekendheid verwerf het. Deesdae staan Gotenburg vir kunstenaars soos die groep [[The Soundtrack of Our Lives]] en die sanger [[Håkan Hellström]] bekend. Die plaaslike ''Gothenburg Sound'' of ''Melodic Death Metal''-styl het sedert die 1990's 'n belangrike bydrae tot die internasionale rockmusiek gelewer. Die Gotenburgse ''metal''-groepe [[At the Gates]], [[Dark Tranquillity]], [[Hammerfall]], [[Hardcore Superstar]] en [[In Flames]] het ook in die buiteland bekendheid verwerf. Terwyl die platemaatskappye ''Kning Disk'' en ''Ideal Recordings'' tot die bekendste Sweedse verspreiders van eksperimentele musiek en klankkuns behoort, staan die jazz- en nagklub ''Nefertiti'' in die stadsentrum sedert 1978 as die plek bekend waar eksperimentele en jazzmusiek net soos etno, hip-hop, blues en elektroniese musiek op hul beste aangebied word. === Teater en dans === Die eerste toneelgeselskap het teen die einde van die 17de eeu op Gotenburg besoek kom aflê en onder meer in verskeie skure en stoorhuise opgetree. Gotenburg se eerste publieke teater, die ''Comediehuset'', is in 1779 opgerig. In 1816 het die eerste teatergebou van die ''Stora Teatern'' ("Groot Skouburg") in Södra Hamngatan ontstaan wat in 1856 deur die ''Nya Theater'' vervang is. Sy naam is in die 1880's na ''Stora Teatern'' (of kort ''Storan'') verander. Ander belangrike teaters in Gotenburg sluit die ''Lorenbergsteatern'', ''Stadsteatern'' en die operahuis ''Göteborgsoperan'' in. Die ''Göteborg Dans & Teater Festival'', wat in 1994 vir die eerste keer plaasgevind het, word sedertdien tweejaarliks in die laaste week van Augustus gehou. Tydens die fees word toneelkuns van dwarsoor die wêreld net soos eksperimentele teater aangebied. === Kuns, ontwerp en kunshandwerk === [[Lêer:Museum of World Culture Göteborg entrance.jpeg|duimnael|Die ingang tot die ''Världskulturmuseet'' (Museum van Wêreldkultuur)]] Gotenburg se kunsmuseum beskik oor die grootste versameling van Nordiese kuns uit die 1880's en 1890's in Skandinawië, veral danksy Pontus Fürstenberg se kunsversameling wat aan die museum geskenk is. Daarnaas word ook twee skilderye van Rembrandt en Picasso vertoon. Die plaaslike kunswêreld het aan die begin van die 21ste eeu 'n voorspoedige tyd beleef, met musea soos ''Göteborgs konsthall'' en ''Röda sten'' asook 'n groeiende aantal kunsgalerye as dryfkragte. Gotenburg se Internasionale Kunsbiënnale, wat in 2001 vir die eerste keer plaasgevind het, het eweneens 'n belangrike bydrae tot die ontwikkeling van die plaaslike kunslewe gelewer. Jong kunstenaars word in die kunsskool Vagland opgelei wat op 4 Oktober 1865 ingewy is. Gotenburg huisves sowel die enigste staatsbeheerde museum buite die hoofstad Stockholm, die ''Världskulturmuseet'', asook Swede se enigste beduidende ontwerp- en kunshandwerkmuseum, die internasionaal erkende ''Röhsska museet''. Die museum, wat deur die argitek Carl Westman ontwerp en in 1914 voltooi is, huisves tans Swede se vernaamste versameling van ikonografiese vorm- en ontwerpprodukte naas 'n groot versameling Asiatiese kuns en kunshandwerk. Die ''Högskolan för design och konsthandverk (HDK)'', wat tersiêre opleiding aan jong ontwerpers en kunshandwerkers verskaf, is langsaan geleë. === Film === Die eerste rolprent in Gotenburg se geskiedenis is op die Tweede Kersdag in 1896 vertoon. Die eerste rolprentteater, ''Kinematografen'' in Gotenburg se arkades, is in 1902 geopen. Die rolprentateljee van ''Hasselblad Film AB'' op die heuwel Otterhällan, wat in Mei 1919 ingewy is, was destyds een van die grootste en modernste van sy soort in Swede. In die periode tussen 1916 en 1919 is meer as dertig rolprente in Gotenburg geskiet waarin onder meer [[Gösta Ekman]] hoofrolle vertolk het. Die bekendste filmregisseur in hierdie tydperk was [[Georg af Klercker]]. Met Gotenburg se ''Filmhögskolan'', wat tersiêre opleiding vir beroepe in die rolprentbedryf verskaf, en Gotenburg se ''Film Festival'', wat in 1979 vir die eerste keer plaasgevind het, het die plaaslike rolprentbedryf in die laaste dekades voorspoedig ontwikkel. Filmstaden Bergakungen, die grootste van Gotenburg se rolprentteaters, is in November 2006 geopen. == Toerisme == === Hotelbedryf === [[Lêer:Gothia Towers Dec 2014.JPG|duimnael|Die ''Hotel Gothia Towers'']] [[Lêer:Scandic opalen goteborg sweden 20100717.jpg|duimnael|''Scandic Hotel Opalen'']]Gotenburg was dekades lank 'n belangrike reisbestemming vir toeriste uit ander Skandinawiese lande, maar sedert die 1990's het die stad danksy die veerboot- en goedkoper lugverbindings en ryk kulturele lewe ook by toeriste uit ander Europese lande soos Duitsland, Nederland en die Verenigde Koninkryk gewild geraak. Die aantal besoekers het gevolglik skerp begin styg. Toeriste in Gotenburg bring vir die Sweedse staat jaarliks meer as 21 miljard Sweedse kronor (26,4 miljard ZAR) se belastinginkomste in.<ref>{{sv}} ''Göteborg drar in pengar''. In: Göteborgsposten, 16 Oktober 2007</ref> Drie nuwe hotelprojekte is in die vroeë 21ste eeu aangepak. Die ou ''Posthuset'' is tot 'n luukse hotel omgebou, ''Clarion Hotel Post'' en ''Hotell Avalon'' het ontstaan en die ''Hotel Gothia Towers'' is danksy 'n derde toring met 24 verdiepings en 500 nuwe kamers, wat oos van die twee bestaandes opgerig is, aansienlik vergroot. Die sentrale toring word van vyf bykomende verdiepings met 75 nuwe kamers en ontspanningsgeriewe op die dak voorsien. Gotenburg beskik sodoende altesaam oor meer as 6&nbsp;600 hotelkamers. [[Lêer:Barken viking gothenburg 20051011.jpg|duimnael|links|Die hotelskip ''Barken Viking'']] Die ''Hotel Gothia Towers'', 'n vierster-luukse hotel, is met sy 1&nbsp;200 kamers (waarvan elf luukse suites) tans die grootste in Noord-Europa en op een na ook die tweede grootste in Europa. Kleiner luukse hotelle sluit die ''Elite Plaza Hotel'' en die ''Elite Park Avenue Hotel'' in. Die hotelskip ''Barken Viking'' is 'n viermasbark wat oorspronklik in 1906 in die Deense hoofstad Kopenhagen gebou is om as 'n opleidingskip vir die Deense handelsvloot te dien. Die skip is die grootste bark wat ooit in Skandinawië gebou is. Op haar eerste reis het die ''Viking'' op 19 Julie 1907 na [[Hamburg]] geseil om 2&nbsp;530 ton se [[kooks]] (ontgaste steenkool) vir Peru te laai. In 1929 het die Ålandse reder Gustaf Erikson die skip vir 6&nbsp;500 pond gekoop en dit tot in 1939 op die graanroete na Australië gebruik. Die stad Gotenburg het die skip in 1951 gekoop om 'n stasionêre seevaart- en kookskool daarop te bedryf. In 1993 is ''Viking'' vir 'n simboliese prys van een Sweedse kroon aan die plaaslike opleidingsadministrasie verkoop. Vandag is die skip permanent in die hawe geanker om as hotel en gewilde konferensiesaal te dien. Dit is tans baie onwaarskynlik dat die ''Viking'' ooit weer in bedryf gestel sal word, aangesien dit nie oor 'n enjin beskik nie en haar groot mas hoër is as 'n brug wat tussen haar ankerplek en die oop see lê. === Liseberg === Liseberg in die stadsbuurt Heden is die grootste vermaaklikheidspark in Noord-Europa met jaarliks sowat drie miljoen besoekers. Die park, wat ter geleentheid van die Jubileumsuitstalling in 1923 ingewy is, is 'n aandelemaatskappy in besit van die Stad Gotenburg. Die park staan tydens die somerseisoen tussen die einde van April en die middel van Oktober en tydens die Kersfeestyd tussen die middel van November en Kersfees oop vir besoekers. Liseberg se kersfeesmark lok jaarliks meer as 600&nbsp;000 besoekers. == Lughawens == [[Lêer:Departures entrance at Landvetter.JPG|duimnael|Die ingang tot die vertreksaal van Gotenburg-Landvetterlughawe]] Die metropolitaanse gebied van Gotenburg beskik oor twee groot internasionale lughawens: Göteborg-Landvetter, enkele kilometers oos van die stad langs die ''riksväg'' (rykspad) 40 na Borås, en Göteborg City Airport op die eiland Hisingen. Göteborg-Landvetter, wat in Härryda geleë is, is Swede se tweede en Skandinawië se sesde grootste lughawe wat in 2007 4&nbsp;355&nbsp;455 passasiers gehanteer het, 'n styging van 4,2 persent teenoor die vorige jaar. Die aantal landings het in 2007 31&nbsp;615 beloop. Toe dit op 3 Oktober 1977 geopen is, het Landvetter die ou lughawe ''Göteborgs Lufthamn'' vervang. Die naam ''Landvetter'' is destyds gekies omdat dit deur buitelanders makliker uitgespreek kan word as ''Härryda''. Daarnaas is die letter ''ä'' slegs in Noord-Europa en Duitssprekende gebiede gebruiklik, terwyl die uitspraak van ''y'' in die verskeie Westerse tale sterk varieer. Göteborg City Airport het vroeër as Säve-vliegveld bekend gestaan en is veertien kilometer noordwes van Gotenburg op Hisingen geleë. Die lughawe het vroeër as 'n lugmagbasis gedien. Voordat die Ierse lae-koste-lugredery Ryanair die lughawe begin bedien het, was die jaarlikse aantal passasiers net sowat 9&nbsp;000. Hierdie getal het in 2005 tot sowat 500&nbsp;000 en in 2007 tot 744&nbsp;000 gestyg. Alhoewel die lughawe oor beperkte geriewe beskik, kan dit nogtans vliegtuie tot die grootte van 'n Boeing 767, Airbus A320 of soortgelyke modelle hanteer. Aangesien steeds meer lugrederye vlugte na Göteborg City Airport sal aanbied, word daar verwag dat die aantal passasiers nog aansienlik sal styg. Die lughawe is tans die snelste groeiende in die land. == Openbare vervoer == === Tremlyne === [[Lêer:Göteborg spårvagn.jpg|duimnael|Ritte met historiese tremwaens is gewild by toeriste. 'n Moderne tremwa verskyn aan die linkerkant van die beeld]] Gotenburg beskik oor 'n uitgebreide tremnetwerk – met 'n lengte van 150 kilometer die grootste in Skandinawië – met twaalf tremlyne wat bedags en vyf lyne wat snags ry. Die netwerk word tans uitgebou as deel van die ''Kollektivringen''-projek wat Gotenburg van 'n ringlyn sal voorsien. Die plaaslike tremstelsel is in 1879 deur die Britse vervoermaatskappy ''Gothenburg Tramway Ltd.'' ingestel. Aanvanklik is van perdewaens gebruik gemaak wat tussen die haltes Brunnsparken en Stigbergsliden gery het. Twee jaar nadat die Stad Gotenburg die tremnetwerk in 1900 gekoop het, is elektries aangedrewe trems ingevoer. Die tremstelsel is in die volgende vier dekades verder uitgebrei met lyne wat in 1907 tot by die stadsgrens en in 1940 tot by die eiland Hisingen gery het. In die 1960's het die owerhede oorweeg om die tremstelsel met moltreine te vervang, en die destydse nuwe tremspore is vry van oorweë en gedeeltelik ondergronds gebou om later maklik tot 'n moltreinstelsel te kan oorskakel. Die bou van 'n moltreinstelsel met tonnels in Gotenburg se kleiagtige grond het egter geblyk om te duur te wees. Toe Swede se padvervoer in 1967 na linkerhandse sture omgeskakel het, was Gotenburg naas Norrköping die enigste stad in die land wat sy tremstelsel in die stadsentrum behou het. Die huidige netwerk is ondanks die lae gemiddelde snelhede en die hoë onderhoudskoste steeds gewild by die plaaslike owerhede en passasiers. In bepaalde gebiede van die stadsentrum word motors – behalwe vir voertuie van plaaslike bewoners en vragmotors van leweransiers – nie meer toegelaat nie, sodat trems hier die belangrikste vervoermiddel geword het. Naas die nuwe tremspoorring rondom Gotenburg sal die tremstelsel ook met Italiaans-vervaardigde ''Sirio''-tremwaens en 'n nuwe elektroniese betaalstelsel opgegradeer word. === Spoorweë === [[Lêer:GothenburgCentral.jpg|duimnael|Die hoofstasie van Gotenburg]] [[Lêer:Göteborg Park Avenue.jpg|duimnael|'n Stadsbus in Kungsportsavenyn, met die ''Park Avenue''-hotel in die agtergrond]] Gotenburg is 'n belangrike knooppunt van die Sweedse en Skandinawiese spoornetwerke met regstreekse verbindings na Oslo, Stockholm, Malmö en Kopenhagen. Die hoofstasie van Gotenburg is die tweede grootste in die land ná Stockholm. Die plaaslike openbare vervoer word aangevul deur stadstreine, die sogenaamde ''pendeltåg'', wat Gotenburg met die voor- en buurstede in die omgewing verbind. Toe in Swede teen die middel van die 19de eeu met die bou van spoorweë begin is, was die verbinding tussen Gotenburg en Jonsered, wat op 1 Desember 1856 ingewy is, een van die eerstes in die land. Destyds het 'n behoefte vir 'n stasiegebou ontstaan en op 4 Oktober 1856 is die eerste hoofstasie geopen. Die gebou is sedertdien verskeie kere omgebou en uitgebrei. In die 1920's is die gebou van 'n wagkamer voorsien, terwyl die oorspronklike werkwinkelkompleks vir lokomotiewe lankal na Sävenäs verskuif is. Gedurende die groot emigrasiegolf in die 19de eeu het meer as een miljoen Sweedse emigrante op hulle weg na die hawe en uiteindelik Amerika by Gotenburg se hoofstasie aangekom. Gewoonlik word na die oorspronklike hoofstasie in Sweeds as ''Centralstationen'' verwys, terwyl die nuwe gebouekompleks, wat in 2003 ingewy is en uit die stasie self en 'n hotelgebou bestaan, as ''Centralhuset'' en die geboue in die nabye omgewing as ''Resecentrum Göteborg'' bekend staan. Die afdelingswinkel Nordstan en Drottningtorget, die hoofkwartier van die plaaslike spoorweë is eweneens naby die hoofstasie geleë. === Busse en snelbusse === Die tremlyne word deur 'n uitgebreide busnetwerk wat die hele stadsgebied dek, aangevul. Sommige buslyne is as hoëdigtheidslyne (''högtrafiklinjer'') geklassifiseer, terwyl die vier sogenaamde ''stombusslinjer'' op die besigste roetes ingestel is. Die laasgenoemde ry gedurende spitsure gedeeltelik elke vyf minute en passasiers mag alle deure benut om in- en af te klim. Frölunda-plein is een van die belangrikste knooppunte van die busnetwerk. Hier vertrek buslyne na die westelike stadsbuurte en Hisingen en tremlyne na die res van die stadsgebied. Sogenaamde ''flygbusserna'' verbind die busterminaal ''Nils Ericsson Terminalen'' met die twee lughawens van Gotenburg, ''Göteborg-Landvetter'' en ''Göteborg City Airport''. Vyf snelbuslyne verbind Gotenburg met stede in die omgewing, terwyl ander lyne soos die ''Uddevalla-'', ''Smögen-'', ''Orust-'', ''Dalslands-'' en ''Boråsexpressen'' tot by verder-af geleë stede in Wes-Swede ry. == Susterstede == Die naasgrootste stede van die vier Skandinawiese lande [[Aarhus]] (Denemarke), [[Bergen]] (Noorweë), Gotenburg en [[Turku]] (Finland) het reeds in 1946 susterstede geword en werk op verskeie gebiede nou saam.<ref name="Susterstede">{{sv}} {{cite web |url=https://goteborg.se/wps/portal/start/kommun-och-politik/internationellt-arbete/sa-skapas-goda-relationer-med-omvarlden |title=Så skapas goda relationer med omvärlden |publisher=Göteborgs Stad |accessdate=11 Mei 2024}}</ref> {{columns-list|3| * {{vlagikoon|Denemarke}} [[Aarhus]], [[Denemarke]], sedert 1946.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Noorweë}} [[Bergen]], [[Noorweë]], sedert 1946.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Finland}} [[Turku]], [[Finland]], sedert 1946.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Chicago]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1987.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Pole}} [[Krakow]], [[Pole]], sedert 1990.<ref name="Susterstede" /><ref>{{pl}} {{cite web |url=http://www.krakow.pl/otwarty_na_swiat/2531,kat,0,5,miasta_partnerskie.html |title=Kraków – Miasta Partnerskie |accessdate=24 Oktober 2019 |publisher=Miejska Platforma Internetowa Magiczny Kraków |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024074241/http://krakow.pl/otwarty_na_swiat/2531,kat,0,5,miasta_partnerskie.html |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * {{vlagikoon|Duitsland}} [[Kiel, Duitsland|Kiel]], [[Duitsland]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Frankryk}} [[Lyon]], [[Frankryk]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]], [[Verenigde Koninkryk]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Gqeberha]], [[Suid-Afrika]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Duitsland}} [[Rostock]], [[Duitsland]], sedert 1965.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Shanghai]], [[Volksrepubliek China]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Estland}} [[Tallinn]], [[Estland]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Xi'an]], Volksrepubliek China.<ref name="Susterstede" /> }} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Göteborg|Gotenburg}} * {{en}} {{Wikivoyage|Gothenburg|Gotenburg}} * {{sv}} [http://www.goteborg.se/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Gothenburg-Sweden|title=Gothenburg|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=11 Mei 2024}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Gotenburg| ]] [[Kategorie:Nedersettings langs die Noordsee]] fqgadwt48h0or9pfldj9q2u2twuy6g4 0 34595 2918194 2881789 2026-07-18T18:41:51Z Oesjaar 7467 /* Die moderne verbrandingsproses */ Skakel 2918194 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ubud Cremation 4.jpg|duimnael|Kremasie in Ubud, [[Bali]]]] '''Verassing''' (dikwels ook '''lykverbranding''' of '''kremasie''', van [[Latyn]]s ''cremare'' "verbrand") is naas 'n begrafnis (of teraardebestelling) een van die oudste maniere in die geskiedenis van die mensdom om met die dooie menslike liggaam om te gaan. Menslike lyke word deur middel van verbranding in 'n krematorium tot 'n klein stoflike oorskot verminder wat in teenstelling met die algemene oortuiging nie uit as bestaan nie, maar eerder uit gedroogde beenfragmente wat ná die verassing in 'n sogenaamde ''cremulator'' fyngemaal is. In sommige beskawings soos [[Indië]] word lyke ook op tradisionele brandstapels veras. Die verassing van 'n lyk kan deel wees van 'n begrafnisritueel en is sodoende 'n alternatief vir die teraardebestelling van 'n dooie menslike liggaam in 'n doodskis. Die as word gewoonlik in 'n houer geplaas en in 'n begraafplaas begrawe. Dikwels is daar nisse in gedenkmure vir hierdie soort begrafnis beskikbaar. In ander gevalle word die as van oorledenes op verskillende maniere verstrooi. == Geskiedenis == === Vroeë geskiedenis === [[Lêer:Urnfield culture 001.jpg|duimnael|regs|250px|Urns van die sogenaamde Urnveld-beskawing wat in Hesse (Duitsland) opgegrawe is]] Lykverbranding is in baie beskawings 'n gebruiklike begrafnisritueel wat in die verskillende periodes van die menslike geskiedenis steeds weer meegeding het teen ander rituele soos teraardebestelling en blootstelling aan elemente. Die as van die oorledene is volgens die verskillende plaaslike tradisies op land of op see verstrooi of in spesiale houers (veral urns, maar ook vase en kruike) gestoor. Die oudste argeologiese getuienis van die verassing is dié van die sogenaamde Mungo Lady - haar gedeeltelik veraste sterflike oorskot is naby Mungo Lake in [[Australië]] ontdek. In die Midde-Ooste en Europa was sowel teraardebestellings asook lykverbrandings die mees gebruiklikste maniere om met die sterflike oorskot van 'n mens om te gaan. Elke beskawing het gewoonlik sy eie voorkeure en afkeure ontwikkel. Die ou Egiptenaars was aanhangers van 'n ingewikkelde godsdiens waarin die gedagte van sielsverhuising 'n belangrike rol gespeel het sodat lykverbrandings nie as aanvaarbaar beskou is nie. Hierdie houding is uiteindelik ook deur ander Semitiese volke gedeel. Die Babiloniërs het hul oorledenes volgens die geskiedskrywer Herodotus gebalsem. Die vroeë Perse het lyke nog verbrand, tog is in die Zoroastriese periode 'n verbod op verassings geplaas. Die Fenisiërs het hul oorledenes sowel teraarde bestel asook veras. Die ou Grieke het vanaf die Sikladiese beskawing omstreeks 3&nbsp;000 v.C. tot in die Hipo-Mikeense periode (1&nbsp;200 tot 1&nbsp;100 v.C.) die voorkeur aan teraardebestellings gegee. Lykverbrandings kom vir die eerste keer in die 11de eeu v.C. voor en moet waarskynlik as 'n kulturele invloed uit Klein-Asië beskou word. Tot in die Christelike tydperk, toe teraardebestellings weer die enigste aanvaarde begrafnisritueel geword het, het albei metodes in die Griekse wêreld voorgekom. In Sentraal-Europa is oorledenes vanaf die Bronstydperk veras en daarna begrawe; hierdie verskynsel het saam met die uitbreiding van die Urnveld-beskawing tussen 1&nbsp;250 en 750 v.C. versprei. Daar is egter geen aanduidings dat daar 'n algemene oorgang van die teraardebestelling tot verassing plaasgevind het nie. Die as van lykverbrandings is reeds in die Neolithiese tydperk versamel en soms saam met grafgifte begrawe. Die Schönfelder-beskawing was die eerste wat veraste persone in versierde houers gestoor en op spesiale begraafplase begrawe het. In die Jong-Bronstydperk is urns dikwels in klein steenkiste geplaas om hulle te beskerm, soos blyk uit argeologiese opgrawings in [[Duitsland]]. Urnbegraafplase was ook in die Ystertydperk nog steeds gebruiklik en is soms selfs met stene gemarkeer. === Rome === [[Lêer:Museo Barracco - urna funeraria da Preneste III aC 1010641.JPG|duimnael|regs|250px|Hierdie urn uit die 3de eeu v.C., wat in Praeneste (tans Palestrina, [[Latium]]) ontdek is, het die vorm van 'n tempel]] Die Romeine het reeds vanaf die begin van hul geskiedenis sowel teraardebestellings asook verassings as begrafnisrituele geken - die Romeinse Twaalftafelwet uit die 5de eeu v.C. het aandag aan albei rituele geskenk en vaste voorskrifte ten opsigte van hul verloop gegee. Nogtans is die meeste oorledenes gedurende die klassieke periode veras, en eers in die Keisertyd het teraardebestellings meer gewild geraak. Met die uitbreiding van die Christendom omstreeks 400 n.C. het verassings nog nouliks voorgekom. Verassings is uitsluitlik buite die stadsmure toegelaat. Die oorledene is in 'n feestelike lykstoet (Latyns: ''pompa'') na die versierde brandstapel geneem. Terwyl hulle hul aangesigte van die brandstapel afgewend het, het familielede van die oorledenes die vuur ontsteek. Die oorledene is met klaagliedere betreur, en uiteindelik het sy familie sy beendere versamel en in 'n urn van marmer of klei geplaas. Die urn, wat dikwels in die vorm van 'n klein huisie vervaardig is (dit is as die oorledene se woning beskou), is vervolgens in 'n grafmonument begrawe sodat dit toeganklik was vir offergawes.<ref>Pleticha, Dr. Heinrich en Dr. Otto Schönberger (reds.): ''Die Römer. Ein enzyklopädisches Sachbuch zur frühen Geschichte Europas''. Bindlach: Gondrom 1992, bl. 88</ref> === Middeleeue en moderne tydperk === Saam met die uitbreiding van die Christendom en sy teologiese leerstelling van die opstanding van die dooies was daar in Europa eeue lank 'n afkeur aan die praktyk van verassing - Christene was oortuig dat dit as 'n teken van oneerbiedigheid teen God beskou kon word as hulle 'n menslike liggaam deur middel van vuur sou vernietig. Die Christelike praktyk van teraardebestelling van oorledenes het sy geskiedkundige voorbeeld daarnaas ook in die graflegging van [[Jesus van Nasaret|Jesus Christus]] gehad. In 'n dekreet van [[Karel die Grote]] uit die jaar 789 is die verassing van oorledenes summier verbied. Verbranding is gedurende die Middeleeue as 'n doodstraf veral vir ketters toegepas terwyl die liggaam vir sy latere opstanding nie vermink is nie. Soms is lyke selfs ná hulle teraardebestelling nog veras - hierdie straf is byvoorbeeld op die sterflike oorskot van John Wycliff toegepas wat jare ná sy begrafnis opgegrawe en verbrand is omdat hy teen die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] leerstelling van transsubstansiasie gekant was. Sy as is in 'n rivier verstrooi. Ook in moderne tye is lyke deur owerhede veras soos in die geval van die twaalf Nazi-oorlogsmisdadigers wat ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] in [[Neurenberg]] tereggestel is. Hul stoflike oorskot is nie aan hul families terugbesorg nie, maar veras en op 'n geheime plek begrawe. Hierdie maatreël was deel van die destydse regsproses om te voorkom dat hul grafte tot 'n soort gedenkteken vir Nazi-aanhangers sou ontwikkel. In kommunistiese lande is politieke teenstanders soms tereggestel en hul lyke as 'n soort vernedering vir hulself en hul families heimlik veras en begrawe. In sommige lande van die voormalige Oosblok word verassings nog steeds as 'n skandelike verwydering van 'n menslike lyk beskou. Die vereenselwiging met heidense praktyke en die doodstraf vir ketters was rede genoeg om verassings in Christelike kringe tot in die laat 19de eeu uiters ongewild te maak. Nogtans was daar in die geskiedenis sekere gevalle wanneer daar geen ander keuse was as om groot getalle lyke te veras nie, byvoorbeeld in oorlogstye en tydens die uitbreiding van aansteeklike siektes wat die gevaar van besmetting ingehou het. [[Lêer:A Schultes Krematorium Baumschulenweg Berlin inside1.JPG|duimnael|regs|250px|Die moderne krematorium in Berlyn-Baumschulenweg (Duitsland) is deur die argitek Axel Schultes ontwerp en tussen 1996 en 1998 opgerig. Die foto wys die roukamer]] [[Lêer:Die Gartenlaube (1874) b 311.jpg|duimnael|links|250px|'n Oond vir lykverbranding wat deur ''Siemens'' vervaardig is. Illustrasie van 1874]] Om higiëniese redes is byvoorbeeld in Pruise reeds in 1794 volgens § 814 van die Algemene Landwet die teraardebestelling van lyke in bewoonde gebiede verbied. Vanaf die middel van die 19de eeu het die belangstelling in en die bevordering van verassing duidelik toegeneem. Geneeskundige kringe het verassing as die mees higiëniese manier beskou om met die dooie menslike liggaam om te gaan, terwyl werkersbonde en die groeiende Sosiaal-Demokratiese beweging verassings as 'n meer bekostigbare begrafnisritueel beskou het. Daarnaas het ook ongebonde verenigings soos die Vrydenkers, wat in die 19de eeu steeds meer aanhangers gekry het, doelbewus vir verassings as 'n alternatief tot die Christelike begrafnisritueel en sy veronderstelling van 'n opstanding gepleit. In die laaste kwart van die 19de eeu is uiteindelik die eerste krematoria in Westerse lande ingewy. In Duitsland het Vrydenkers in 1905 selfs 'n vereniging ter bevordering van verassings gestig, terwyl ander organisasies privaat begraafplase vir urngrafte beskikbaar gestel het. Die Rooms-Katolieke Kerk het verassing aanvanklik nog as 'n alternatiewe begrafnisritueel geduld, tog het pous Leo XIII op 19 Mei 1886 die lidmaatskap in verassingsverenigings vir Rooms-Katolieke Christene summier verbied - verassings is as 'n "barbaarse praktyk" en 'n skending van natuurlike piëteit veroordeel. Daarnaas sou dit geskik wees om meer aandag aan die leerstelings van die [[materialisme]] te gee. Aan Rooms-Katolieke, wat ingestem het om ná hul afsterwe veras te word, is gevolglik die kerklike begrafnis geweier. Die veraste stoflike oorskot van kerklidmate is ook nie meer in die "gewyde aarde" van kerklike begraafplase toegelaat nie. Die verbod op verassings is eers in 1964 in die Rooms-Katolieke kerkreg opgehef, mits die oorledene met sy verassing nie uitdrukking aan sy ongeloof in die opstanding wil gee nie (aldus die Rooms-Katolieke Kategisme vir Volwassenes). Die Protestantse kerke het - net soos hul Rooms-Katolieke eweknie - in die laat 19de en vroeë 20ste eeu verassings aanvanklik afgekeur, maar later 'n meer versoenbare standpunt daaroor ingeneem, alhoewel dit nie uitdruklik goedgekeur word nie. Die Ortodokse kerke gaan vandag nog steeds voort om verassings af te keur. === Huidige situasie === Veral vanweë die laer koste, wat daaraan verbonde is, verkies steeds meer mense in Wes-Europa verassing bo 'n tradisionele teraardebestelling. Die gewildheid van verassing as 'n begrafnisritueel is daarnaas ook aan estetiese en higiëniese oorwegings te danke. In teenstelling met die ontbinding van 'n lyk in 'n graf word verassing as 'n skoon metode beskou, byvoorbeeld in gevalle waar 'n mens aan 'n aansteeklike siekte oorlede is. Omgewingsbewustes voer aan dat 'n veraste stoflike oorskot minder toksiese stowwe sal vrystel as 'n ontbindende liggaam, mits die krematorium alle voorgeskrewe prosedures voor en tydens die verassing volg. Die persentasie verassings neem in Europa steeds toe en het in 1997 in die [[Verenigde Koninkryk]] reeds 70, in [[Denemarke]] 65, [[Swede]] 60, [[Switserland]] 55, [[Nederland]] 47,8 en [[België]] 29,5 persent beloop.<ref>[http://www.eu-info.de/leben-wohnen-eu/5861/8257/eu-leichentransport/?searchwords=Leichenpass ''www.eu-info.de'']</ref> == Die moderne verbrandingsproses == [[Lêer:Hauptfriedhof-ffm-krematoriums-ofen-kammer-001.jpg|duimnael|Verbrandingsoond van die krematorium op [[Frankfurt am Main]] se [[Hoofbegraafplaas van Frankfurt am Main|hoofbegraafplaas]]]] [[Lêer:Hauptfriedhof-ffm-krematoriums-ofen-ausgang-001.jpg|duimnael|Die agterkant van die verbrandingsoond]] In die meeste lande word die sterflike oorskot van mense in krematoria verbrand. Moderne verassingsoonde, wat gewoonlik net plek vir een lyk bied, kan tot temperature van tussen 870 en 980&nbsp;°C verhit word om seker te maak dat 'n menslike liggaam volledig verbrand word. Terwyl tot in die vroeë 1960's nog kool en [[kooks]] gebruik is, word tans hoofsaaklik natuurgas en [[propaan]] as brandstowwe ingespan. Rekenaargesteunde kontrolestelsels verseker dat die verbrandingsproses ongehinderd voltooi kan word. Die verbrandingskamers van 'n oond het binnewande wat met hittebestande stene uitgevoer is. Hierdie sogenaamde refraktorstene word voorverhit voordat die kis met die stoflike oorskot in die oond geplaas word. In sommige krematoria word familielede toegelaat om die verassingsproses by te woon, dikwels om religieuse redes soos in die geval van tradisionele Hindoe- en Jain-begrafnisse.<ref>Carlson, Lisa: ''Caring for the Dead''. Hinesburg (VT): Upper Access 1997, bl. 78. {{ISBN|0-942679-21-0}}</ref> === Houers vir die verbrandingsproses === 'n Aantal lande het voorskrifte ten opsigte van die houers waarin die stoflike oorskot van die oorledene vir die verbranding in 'n krematorium geplaas moet word. In die VSA mag naas gewone houtkiste ook kartonhouers vir hierdie doeleinde gebruik word. Vervaardigers van doodskiste bied 'n reeks kiste aan wat vir verassings ontwerp is. 'n Ander oplossing is kartonhouers wat in 'n spesiale houtkis geplaas word. Hierdie spesiale houtkis lyk soos 'n gewone doodskis en kan voor die verbranding verwyder word vir maklike hergebruik. Begrafnisondernemers bied dikwels ook doodskiste te huur aan wat vir die roudiens gebruik kan word. Die stoflike oorskot van die oorledene word dan voor die verassing in 'n ander houer oorgeplaas. Daarenteen word lyke in die Verenigde Koninkryk gewoonlik nie uit die doodskis verwyder nie. Die stoflike oorskot word saam met die doodskis, wat van brandbare materiaal vervaardig moet wees, nog op dieselfde dag as die roudiens veras. Doodskiste mag volgens die Britse ''Code of Cremation Practice'' nie meer geopen word nadat hulle in die krematorium aangekom het nie. Juweliersware moet dus verwyder word voordat die kis verseël word. Ná die verassingsproses word enige metaalstukke deur middel van 'n magnetiese veld uit die stoflike oorskot uitgehaal en elders op die krematoriumterrein begrawe. Die as word vervolgens aan familielede of ander nabestaandes terugbesorg. === Verbranding en asversameling === [[Lêer:Verbrennung eines Toten in einem Krematorium 2009-09-05.JPG|duimnael|regs|Verbranding van 'n oorledene in die oond van 'n krematorium]] Die houer met die stoflike oorskot word in die verassingsoond teen 'n temperatuur van tussen 760 en 1&nbsp;150&nbsp;°C verbrand. Tydens die verbrandingsproses verdamp en oksideer 'n groot deel van die liggaam (veral die organe en ander sagte weefsel) vanweë die groot hitte, en die verbrandingsgasse wat ontwikkel word deur die krematorium se uitlaatstelsel afgevoer. Die verbrandingsproses neem sowat twee ure. Die enigste stoflike oorskot ná die verassing bestaan uit droë beenfragmente (veral soute soos kalsiumfosfaat en minerale) wat gewoonlik 'n heldergrys kleur het. Hulle verteenwoordig rofweg 3,5 persent van die oorspronklike liggaamsmassa (of 2,5 persent in die geval van kinders). Die gewig van droë beenfragmente word bepaal deur die menslike skelet, maar veral die geslag en grootte van die oorledene en kan sodoende grootliks varieer. Die gemiddelde gewig van veraste stoflike oorskot is in die VSA-deelstaat [[Florida]] vasgestel as sowat 2,4 kilogram vir volwassenes (tussen 1,8 en 3,6 kilogram vir mans en tussen 0,9 en 2,7 kilogram vir vroue).<ref>Warren, M. en W. Maples: ''The anthropometry of contemporary commercial cremation''. In: ''Journal of Forensic Science'', volume 42, uitgawe 3, 1997, bl. 417-423</ref> Juweliersware soos horlosies en ringe word gewoonlik verwyder en aan die naasbestaandes terugbesorg. Die enigste "onnatuurlike" item, wat in elk geval verwyder moet word, is 'n hartgangmaker wat anders gedurende die verbrandingsproses sou kon ontplof en die verbrandingskamer ernstig sou kan beskadig. Ná die verassing word die beenfragmente uit die oond gevee en in 'n sogenaamde kremulator fyngemaal. Hulle lyk - afhanklik van die maalproses - uiteindelik baie na sandkorrels, alhoewel daar nog herkenbare klein beenfragmente in die as oorbly. Die kremulator bevat gewoonlik 'n soort roterende of maalmeganisme (soos swaar metaalkoeëls in ouer modelle) om die bene te verpoeier.<ref>Davies, Douglas J. en Lewis H. Mates: ''Cremulation''. In: ''Encyclopedia of Cremation''. Ashgate Publishing 2005: bl. 152. {{ISBN|0-7546-3773-5}}</ref> In [[Japan]] en die [[Republiek China]] (Taiwan) word bene net op versoek verpoeier en gewoonlik deur naasbestaandes versamel. Die as word in 'n spesiale houer geplaas wat 'n eenvoudige kartonmodel of 'n versierde urn kan wees. 'n Klein hoeveelheid as word steeds in die verbrandingskamer agtergelaat en met die stoflike oorskot van die opvolgende verassings vermeng. Nie alle stoflike oorskot bestaan noodwendig uit beenfragmente nie. Ander oorblyfsels sluit klein stukke gesmelte metaal van juweliersware in wat voor die verbranding nie raakgesien is nie, maar ook oorblyfsels van die doodskis, tandvulsels en geneeskundige implantate soos kunsmatige heupe in. Groter items soos titaan-heupproteses word voor die maalproses verwyder aangesien hulle die meul kan beskadig. Ná die maalproses word kleiner metaalfragmente uitgesif en op 'n afgeleë plek op die begraafplaas begrawe. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Dood]] [[Kategorie:Kultuur]] 8mvfig3wie7twqfr6e4pkond2snexzu 0 36091 2918183 2865235 2026-07-18T18:29:08Z Oesjaar 7467 /* Steenkool */ Skakel 2918183 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Lephalale | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | latd = 23 |latm = 40 |lats = | longd = 27 |longm = 45 |longs = | provinsie = Limpopo | distrik = Waterberg | munisipaliteit = Lephalale | stigtingsdatum = [[1960]] | regeringstipe = [[Plaaslike Munisipaliteit]] | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 58.0% | persent_kleurling = 3.3% | persent_asiër = 1.1% | persent_wit = 37.2% | persent_ander = 0.4% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Afrikaans]] | demographics2_info1 = 39.0% | demographics2_title2 = [[Noord-Sotho]] | demographics2_info2 = 22.1% | demographics2_title3 = [[Engels]] | demographics2_info3 = 12.0% | demographics2_title4 = [[Tswana]] | demographics2_info4 = 7.6% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 19.2% | poskode = 0555 | poskode2 = 0555 | skakelkode = 014 | sensuskode = 978038 | webwerf = http://www.lephalale.gov.za/ }} '''Ellisras''' of amptelik '''Lephalale''' is 'n steenkoolmynboudorp in die weste van die [[Limpopo (provinsie)|Limpopoprovinsie]], in die noorde van [[Suid-Afrika]]. == Geskiedenis == Ellisras is een van die jongste dorpe in Suid-Afrika en is vernoem na [[Patrick Ellis]] en [[Piet Erasmus]]. Die dorp is in 1960 op die plaas Waterkloof uitgelê en het in 1986 munisipale status verwerf. == Distrik == Die dorp is die hart van die Bosveld se [[wildsvleis|wildbedryf]]; daar is 'n groot verskeidenheid en oorvloed wild in die omgewing. Trofeejagters kom van oor die hele wêreld na Ellisras. Veeboerdery is gevestig in die distrik terwyl [[grondboontjie|grondbone]] en [[tabak]] ook verbou word. Die jaarlikse Bosveldfees word ook hier gehou. == Steenkool == [[Steenkool]] is in die 1920's op die plaas Grootgeluk ontdek toe daar vir [[water]] geboor is. Die reserwes is ongelooflik groot; daar word beraam dat ongeveer die helfte van Suid-Afrika se reserwes hier geleë is. Die steenkool vorm deel van die [[Waterberg-steenkoolveld]]. [[Yskor]] bedryf 'n oopgroefmyn by Grootgeluk wat steenkool verskaf aan [[Matimba-kragstasie]], die grootste lugverkoelde kragstasie ter wêreld. Die myn en kragstasie is in die 1970's gebou. Van die steenkool word as hoëgraadse metallurgiese [[kooks]] vir Yskor se aanlegte verwerk.<ref>[[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995 {{ISBN|1-86842-026-4}}</ref> == Medupi Kragsentrale == Die [[Medupi Kragsentrale]] is tans in aabou in die omgewing. == Sien ook == * [[Gereformeerde kerk Magol]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[NG gemeente Albertyn]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC36}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Limpopo]] i0a3z8fpcp3bajyi0mxhpjwyhrwbgn5 0 41978 2918186 2853204 2026-07-18T18:32:57Z Oesjaar 7467 /* Kooks */ Skakel 2918186 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Alcohol fuel pump in Brazil.jpg|duimnael|regs|250px|Brandstofpompe in [[Brasilië]] wat alkohol en petrol as voertuigbrandstof verkoop.]] 'n '''Brandstof''' is enige materiaal wat verbrand of verander kan word om energie, hitte of lig vry te stel of om 'n voorwerp te beweeg. 'n Brandstof stel sy energie vry deur of 'n chemiese reaksie te ondergaan, soos tydens [[verbranding]] of 'n kernreaksie soos [[kernsplitsing]] of [[kernsmelting]]. Onder "brandstowwe" word ook ingesluit die [[Chemiese element|chemiese stowwe]] wat gebruik word vir vuurpylaandrywing en die radioaktiewe elemente soos [[uraan]], wat in [[kernreaktor]]s gebruik word. Verbranding behels gewoonlik oksidasie deur [[suurstof]] in die lug. 'n Belangrike eienskap van 'n nuttige brandstof is dat dit sy energie moet vrystel slegs wanneer dit benodig word en dat die vrystelling op so 'n wyse beheer kan word dat die energie omgeskakel kan word na meganiese [[arbeid]]. Voorbeelde van brandstowwe is [[petrol]] en [[aardgas]]. Alle koolstofgebaseerde lewensvorme van die kleinste mikro-organismes tot diere en mense is afhanklik van brandstof in die vorm van voedsel as energiebron. Hulle selle ondergaan chemiese prosesse wat deur ensieme aangehelp word om die energie van voedsel om te skakel en sodoende lewe te onderhou. Hierdie chemiese reaksies staan bekend as [[metabolisme]]. Mense maak ook van 'n groot verskeidenheid tegnieke gebruik om die energie in brandstof om te skakel na nuttige energie. Die gebruik van hierdie energie wissel van die hitte vir kookdoeleindes tot die opwekking van [[elektrisiteit]] en aandryf van wapentuig. == Algemeen == Brandstowwe van organiese oorsprong, soos [[aardolie]], aardgas en [[steenkool]], is miljoene jare gelede gevorm toe die see groot dele van die huidige landmassas bedek het. Oor lang tydperke het dooie seeplante en -diertjies afgesak bodem toe. Daar is dit bedek met [[Sedimentêre gesteente|sedimentêre lae sand en modder]], wat uiteindelik versteen het. Die ontsaglike druk en gepaardgaande hitte van hierdie gesteentes het die organiese stowwe omgesit in [[ruolie|olie]], gas en steenkool. Hierdie brandstowwe bestaan hoofsaaklik uit [[koolstof]] en [[waterstof]], die sogenaamde koolwaterstowwe. Die verhouding tussen dié twee elemente is belangrik in die hele brandstoftegnologie. Hoe groter die verhouding van waterstof tot koolstof, hoe vloeibaarder is die brandstof. Die hoeveelheid warmte wat per kilogram brandstof gelewer word, is bekend as die verbrandingswaarde en dit word in joule per kilogram uitgedruk. Hout se verbrandingswaarde is heelwat laer as dié van steenkool, wat weer laer is as die verbrandingswaarde van die meeste petroleumprodukte. Die [[temperatuur]] waarby 'n brandstof sal vlamvat as dit met 'n vonk of vlam in aanraking kom, word die ontbrandingstemperatuur of vlampunt genoem. As brandstowwe geberg of vervoer word, is dit belangrik om die vlampunt in ag te neem om brand of ontploffings te voorkom. Brandstowwe wat geen bewerking nodig het nie, soos steenkool, hout en aardgas, word primêre brandstowwe genoem. Sekondêre brandstowwe - petrol, [[paraffien]], [[etanol]], ens. - word deur chemiese of fisiese prosesse uit die primêre brandstowwe verkry. == Energiebronne == Die brandstowwe wat tans hoofsaaklik deur die mensdom gebruik word se energie-inhoud kom uit 'n klein aantal bronne. Die meeste brandstowwe se chemiese energie is uiteindelik van lewensvorme afkomstig, soos in die geval van [[fossielbrandstof|fossielbrandstowwe]] wat oorspronklik afkomstig is van plantlewe wat [[sonenergie]] deur middel van fotosintese opgegaar het. Sonenergie word op sy beurt opgewek deur kernsmeltingsreaksies op die [[son]]. Die radio-aktiewe [[isotoop|isotope]] wat as kernbrandstof gebruik word in kernkragstasies is gevorm in [[supernova]]ontploffings. Chemiese brandstowwe is stowwe wat energie opwek deur te reageer met stowwe rondom hulle, gewoonlik met [[suurstof]] in die lug deur die proses van [[oksidasie]]. Hierdie stowwe is tans die mees algemene soort brandstof in gebruik. === Fossielbrandstowwe === [[Fossielbrandstof]] is koolstof en [[koolwaterstof|koolwaterstowwe]] wat oor miljoene jare gevorm het uit die oorblyfsels van dooie plante en diere deur blootstelling aan hitte en druk in die aarde se kors.<ref>{{cite web |title=Fossil fuel |url=http://oaspub.epa.gov/trs/trs_proc_qry.navigate_term?p_term_id=7068&p_term_cd=TERM |publisher=EPA |accessdate=2007-01-18 |archive-date=2007-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312054557/http://oaspub.epa.gov/trs/trs_proc_qry.navigate_term?p_term_id=7068&p_term_cd=TERM |url-status=dead}}</ref> Hieronder val hoofsaaklik [[steenkool]], [[ru-olie]] en [[aardgas]].<ref>{{cite web |author=Dr. Irene Novaczek |title=Canada's Fossil Fuel Dependency |url=http://www.elements.nb.ca/theme/fuels/irene/novaczek.htm |publisher=Elements |access-date=18 Januarie 2007 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904215820/http://www.elements.nb.ca/theme/fuels/irene/novaczek.htm |archive-date= 4 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die grootskaalse moderne nywerheidsontwikkeling in die wêreld steun grootliks op die gebruik van fossielbrandstowwe. Die nywerheidsomwenteling van die 20^ste en 21^ste eeue het die vraag na fossielbrandstowwe aangevuur en is die oorsaak van vele wêreldwye en streekskonflikte en ook omgewingsprobleme. Daar is tans 'n wêreldwye strewe om [[hernubare energie]]bronne te ontwikkel om aan die groeiende vraag na brandstowwe te voldoen. Die verbranding van fossielbrandstowwe is die grootste bron van [[koolstofdioksied]] vrystellings in die atmosfeer, wat 'n [[kweekhuis-effek|kweekhuisgas]] is wat tot onwenslike [[aardverwarming]] bydra. === Biobrandstowwe === [[Biodiesel|Biobrandstof]] kan breedweg gedefinieer word as vastestof-, vloeistof- of gasbrandstowwe wat afkomstig is van [[biomassa]]. Biomassa kan direk gebruik word en word dikwels na verwys as ''biomassa-brandstof''. Biobrandstowwe kan vervaardig word van verskeie [[koolstof]]bronne wat vinnig weer aangevul kan word soos in die geval van plante. Baie verskillende plantsoorte word gebruik in die vervaardiging van biobrandstowwe. Die eerste brandstof wat algemeen deur mense gebruik was, is hout. By [[Swartkrans]] in [[Suid-Afrika]] is bewyse gevind dat vuur so lank terug as 1,5 miljoen jaar gelede al as brandstof gebruik is. Dit is onbekend watter mensagtige spesie eerste vuur gebruik het, aangesien beide ''Homo Sapiens'' en ''Australopithecus'' reeds teenwoordig was op daardie tydstip.<ref>{{cite news |last=Rincon |first=Paul |date=22 Maart 2004 |title=Bones hint at first use of fire |publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/3557077.stm |access-date=11 September 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200202124624/http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/3557077.stm |archive-date=2 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Tot vandag toe word hout as brandstof gebruik al is dit deur baie ander bronne vervang. Hout se [[energiedigtheid]] is 10&ndash;20 [[Joule|MJ]]/[[Kilogram|kg]].<ref>{{cite web |last=Elert |first=Glenn |year=2007 |url=http://hypertextbook.com/physics/matter/energy-chemical/ |title=Chemical Potential Energy |publisher=The Physics Hypertextbook |access-date=11 September 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090421123025/http://www.hypertextbook.com/physics/matter/energy-chemical/ |archive-date=21 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die gewildheid van biobrandstowwe vir gebruik in voertuie (onder andere [[biodiesel]] en [[etanol]]) het onlangs baie toegeneem maar daar heers 'n debat oor die omgewingsimpak van hierdie brandstowwe. == Vaste brandstowwe == === Hout === Hout en ander organiese stowwe soos mis en strooi word veral in onderontwikkelde gebiede gebruik. Hout egter te waardevol as 'n konstruksiemateriaal om op groot skaal vir verbranding te gebruik. === Houtskool === [[Houtskool]] word gemaak deur hout in oonde te verhit om die gasse en vog af te dryf. As brandstof word dit deesdae maar min gebruik - gewoonlik in sekere chemiese prosesse en vir vleisbraaivure. === Turf === Turf ([[veen]]) bestaan uit plantaardige materiaal wat nog nie steenkool geword het nie. Dit het 'n taamlik hoë voggehalte en sy verbrandingswaarde is laag. Droë turfsooie word in lande soos [[Ierland]] nog vir huishoudelike stowe en verwarming gebruik. === Steenkool === [[Steenkool]] is een van die wêreld se waardevolste en volopste brandstowwe. [[Bruinkool]] (ligniet) en [[antrasiet]] behoort tot dieselfde familie as steenkool. Bruinkool, die jongste van die drie, is gedurende ʼn later geologiese tydperk as steenkool gevorm. Dit bevat ook baie vog. Antrasiet is 'n baie harde soort steenkool wat heelwat meer hitte afgee as die ander. Omdat Suid-Afrika nie ryk oliebronne het nie, het die klem van ons navorsing op die moontlikhede van steenkool geval. Op hierdie gebied het Suid-Afrikaners baanbrekerswerk gedoen en die reusagtige Sasol-installasies, waar olie uit steenkool vervaardig word, is 'n bewys daarvan. Die kragsentrales vir die opwekking van elektrisiteit is ook van steenkool afhanklik. Suid- Afrika se jaarlikse opbrengs van meer as 100 miljoen ton steenkool voorsien in 80% van die land se energiebehoeftes. Die verwerking van steenkool by Sasol lewer 'n groot aantal neweprodukte wat omgesit word in gas, plastiek, misstowwe, teer, ens. Twee nadele van steenkoolverwerking is dat dit duur is om te vervoer (olie kan makIik oor groot afstande deur middel van pypleidings vervoer word) en dat die as na verbranding verwyder moet word. === Kooks === [[Kooks]] word verkry as steenkool in oonde verhit word om die gasse te verdryf. Dié gasse, byvoorbeeld koolgas, is ook brandstowwe. Kooks word veral in die [[yster]]- en staalbedryf gebruik. == Vloeibare brandstowwe == === Aardolie === [[Aardolie]] is 'n ryk mengsel van 'n hele reeks swaar en ligte koolwaterstowwe. In raffinaderye word hierdie mengsel geskei om 'n groot aantal produkte, soos petrol, diesel en ligte en swaar olies, te lewer. Aardolie is eeue lank al aan die mensdom bekend. Etlike eeue voor Christus se geboorte het die Chinese gate in die grond geboor om die olie te bekom. In vergelyking met vandag was die gebruike daarvan beperk - dit is meestal in lampe of as pik gebruik. Gedurende die 19e eeu het mense die moontlikhede van aardolie begin insien. Namate nuwe gebruike daarvoor gevind is, het die koorsagtige gesoek na olie begin. Dit duur steeds wêreldwyd voort. === Petrol, dieselolie en paraffien (keroseen) === Dit is die algemeenste vloeibare brandstowwe wat jaarliks in ontsaglike hoeveelhede vir vervoer, landbou, industriële en militêre doeleindes gebruik word. Paraffien word in huishoudelike apparate soos lampe, primusstofies en verwarmers gebruik, maar veral ook as brandstof vir straalvliegtuie, waarvoor dit net minder geraffineer word. Dieselolie is 'n ligte [[olie]]. Die swaar olies, soos [[Swaar olie|stookolie]], word vir kragsentrales, industriële doeIeindes en skeepvaart gebruik. Sommige groot skepe se masjiene word regstreeks daarmee gestook. === Etanol === Etanol is 'n [[alkohol]] wat uit die gisting van plante, byvoorbeeld mielies of suikerriet, verkry word. [[Etanol]] se moontlikhede as brandstof geniet al hoe meer aandag namate olie skaarser en duurder word. Heelwat navorsing word in dié verband gedoen. == Gasvormige brandstowwe == === Aardgas === Dit is 'n natuurlike gas wat op groot skaal gebruik word. Soos aardolie, is dit diep onder die grond gevorm; dit word deur middel van pypleidings direk van die bron na stede en dorpe gepomp. [[Aardgas]] is 'n ideale brandstof, want dit het geen verwerking nodig nie, sy verbrandingswaarde is twee keer hoër as dié van ander gasse, dit vervoer maklik en as dit brand, word feitlik geen afvalstowwe gevorm nie. Die enigste probleem is om dit te berg, want dan moet dit tot 'n baie lae temperatuur afgekoel word. === VP-gas (vloeibare petroleumgas) === Dit bestaan gewoonlik uit [[propaan]] en [[butaan]] (baie ligte koolwaterstowwe) wat uit aardgas verkry word. Die [[VPG|VP-gas]] word onder hoë druk in silinders geberg, gereed vir kampering of huishoudelike gebruik soos verhitting, kook of beligting. === Watergas, koolgas, ens. === Dit word as neweprodukte verkry wanneer steenkool verwerk word. == Chemiese brandstowwe == Dit word vervaardig vir [[Vuurpyl|vuurpyle]]. Solank hulle in die atmosfeer om die aarde beweeg, is die suurstof in die lug beskikbaar om die ontbrandingsproses aan die gang te hou, maar sodra die vuurpyl die ruimte inskiet, moet dit sy eie suurstof saamdra. Omdat suurstof in gasvorm te veel ruimte beslaan, word dit aansienlik afgekoel totdat dit ʼn vloeistof word. Soms word 'n oksideerder (soos [[salpetersuur]], HN0₃) gebruik. Vaste chemiese brandstowwe is ook al ontwikkel- dit het die voordeel dat dit nie gedurig by 'n baie lae temperatuur gehou hoef te word nie. == Kernbrandstof == 'n Kernbrandstof is enige materiaal waaruit [[kernkrag]] verkry kan word. Kernbrandstowwe soos verrykte uraan, torium en plutonium (by die kernsplytingproses) en waterstof in litium (kernfusie) lewer ontsaglike hoeveelhede energie, en sal in die toekoms 'n groot rol in die verskaffing van energie speel. Omdat daar nog heelwat gevare en probleme aan kernenergie verbonde is, word pogings aangewend om alternatiewe vorme van energieverskaffing te vind. Al die ontwikkelde lande het reeds kernreaktors en navorsing gaan onverpoos voort. === Kernsplitsing === Die algemeenste kernbrandstowwe tans in gebruik is die swaarelemente wat [[kernsplitsing]][[kettingreaksie]]s kan ondergaan in 'n [[kernreaktor]]. 'Kernbrandstof' verwys hier na die materiaal of fisiese brandstofelemente wat uit die splitsbare materiaal vervaardig is. Die algemeenste kernbrandstowwe is [[Uraan|Uraan-235]] en [[Plutonium|Plutonium-239]]. === Kernsmelting === Daar bestaan tans nog nie tegnologie om brandstowwe wat energie kan vrystel deur [[kernsmelting]] (of 'kernfusie') op 'n beheerbare wyse te benut nie. Kernsmelting is van die kragtigste energiebronne in die natuur en is die bron van [[ster]]re se energie. Brandstowwe vir kernsmelting is ligte elemente soos waterstof wat maklik versmelt word. Die brandstof vir kernsmelting in sterre is atoomkerne wat energie kan vrystel deur 'n [[proton]] of 'n [[neutron]] te absorbeer. In die meeste sterre word hierdie energie verkry vanaf waterstof wat saamsmelt om [[helium]] te vorm deur 'n proton-proton kettingreaksie. Wanneer die waterstof uitgeput is kan die reaksie plaasvind met toenemend swaarder elemente alhoewel die energie wat vrygestel word verminder namate die elemente wat aan die versmeltingsreaksie deelneem swaarder word. Wanneer die reaksies [[yster|yster-56]] of [[nikkel|nikkel-56]] vervaardig kan geen verdere energie uit verdere versmeltingsreaksies verkry word nie aangesien hierdie elemente die hoogste bindingsenergieë het.<ref>{{cite journal | last = Fewell | first = M. P. | title=The atomic nuclide with the highest mean binding energy | journal=American Journal of Physics | year=1995 | volume=63 | issue=7 | pages=653–658 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1995AmJPh..63..653F | doi=10.1119/1.17828 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bron == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409443}} band {{Normdata}} [[Kategorie:Brandstowwe| ]] r3mu0qndhr1syz5uaf9ag5uunrxrbwf 0 51431 2918198 2485194 2026-07-18T18:54:52Z Oesjaar 7467 Skakel 2918198 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} {{Inligtingskas Maatskappy |naam = ZAO Sibplaz |kenteken = [[Lêer:SIBPLAZ-LOGO- NEW-2011.png|220px]] |tipe = Aandelemaatskappy |stigting = 1996 |ligging_stad = [[Kemerowo]] |ligging_land = [[Rusland]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = [[Konstantin Golosenko]] (voorsitter van die Raad)<br />Igor Belousof (hoof uitvoerende beampte) |gebied_bedien = |industrie = Mynbou, Metallurgie |produkte = [[Nikkel]], [[aluminium]], [[sink]], [[lood]], [[palladium]], [[koper]], [[platinum]], [[goud]], [[kobalt]], [[seleen]], [[rodium]], [[silwer]], [[iridium]], [[rutenium]], [[Titaan (element)|titaan]], skaarsmetale, [[steenkool]], [[kooks]], mineraalolie |dienste = |inkomste = VS$840 miljoen (2009) |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |getal_werknemers = 96&nbsp;193 |ouer = |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = |ontbind = |voetnotas = |intl = }} '''SIBPLAZ''' ([[Russies]]: СИБПЛАЗ) is 'n [[Rusland|Russiese]] maatskappy wat spesialiseer in mynbou en olie. Die hoofkwartier is in [[Kemerowo]], die maatskappy se verteenwoordiging is in [[Moskou]]. == Geskiedenis == SIBPLAZ is geskep in 1991 in die stelsel van die Russiese Akademie van mynbouwetenskap, Wetenskaplike en tegniese mynbou-vereniging, Federale amptelike liggaam "Die Nasionale sentrum van die wetenskap van mynbou - Instituut van mynbou by die naam AASkochinskogo" die Ministeries van energie van die Russiese Federasie, as gespesialiseerde Siberiese navorsing vestiging en die industriële organisasie vir die verwesenliking van navorsing-programme op die gebied van mynbou: doeltreffende ontginning en verwerking van brandstof en energie en 'n минерально-bron van grondstowwe, geologiese studies en reproduksie van 'n минерально-rou-materiaal basis van minerale in die Russiese Federasie, die voormalige lande van die Sowjetunie en in die buiteland. Gedurende herstrukturering van die Russiese mynbou-takke onder beheer van vestiging-aktiwiteite van die tak wetenskaplike navorsing-instellings, spesiaal-ontwerpte kantore, die eksperimentele en industriële ondernemings mynbou, 'n masjien-gebou en chemiese struktuur word gekonsolideer. In 1996 is dit omskep in 'n geslote gesamentlike-effekte maatskappy. Met 2008 SIBPLAZ branche-organisasie hou van die maatskappy, met die steun van die president van die Russiese Federasie. == Bedrywighede == Aktiwiteite is gekonsentreer in die mynbou-tak, chemie, nie ysterhoudende metallurgie in Rusland, en 38% van die aksies geskied onder toesig van die staat. Die portefeulje van die aanbiedings sluit in olie en minerale olie, natuurlike gas (metaan), kole van krag en coked punte, [[antrasiet]], coke, nie-ysterhoudende metale, polimetale, skaars metale, natuurlike en sintetiese minerale, meer as 2000 name van chemiese verbindings van 'n hoë mooi, navorsing-toerusting en analitiese toerusting, mynbou-toerusting en spesiale toerusting. Die organisasies van die groep vorm 'n volledige siklus van werke van wetenskaplike navorsing, ontwerp en die ontwerp van voor die begin-up van die ondernemings en argitektoniese toesig van die konstruksie en werk waar die produksie bied ontwikkeling van steenkool en mynbou-tak, kern- en alternatiewe krag, huishoudelike elektronika, instrument-vervaardiging, vliegtuie, ruimte-vuurpyltegnieke, moderne beteken en kommunikasie- en navigasiestelsels. Struktuur SIBPLAZ - 'n kombinasie fundamentele en toegepaste wetenskap, vir die verwesenliking van navorsing-programme op die industriële ondernemings wat op sy beurt innovasies en ontwikkeling van die navorsingswerk finansier. === Verkope === * SIBPLAZ Trading AG * SIBPLAZ Trading House == Bronne == * [http://www.ras.ru/digest/showdnews.aspx?id=077bff84-5f3d-44d9-aceb-3950ff3141ad&_Language=ru The Russian academy of sciences. The decree of the President of the Russian Federation about association SIBPLAZ on the basis of the National research center] * [http://www.agentix.org/de/r31/2639.html Traditionelle Steel Recruitment Forum - 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724225936/http://www.agentix.org/de/r31/2639.html |date=2011-07-24 }} * [http://www.pr.cnews.ru/pr_body.shtml?cid=14330&pr=2010/07/17/81481 CNews - the Edition about high technologies. State corporation "ROSATOM" and SIBPLAZ at 1 Ural international exhibition and a forum of the industry and innovations " Иннопром 2010 ", within the limits of 12 rounds of the Russian-German intergovernmental consultations top-level] * [http://www.zondir.ru/article/analytical/article-1017.htm The basic participants of the market of coked coal in the Russian Federation]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Eksterne skakels == * [http://www.sibplaz.web.ru SIBPLAZ - All about geology] * [http://www.igds.ru Federal Official body "The National centre of science of mining - Institute of mining by name A.A.Skochinskogo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190703200717/http://www.igds.ru/ |date= 3 Julie 2019 }} * [http://wikimapia.org/#lat=55.3912509&lon=86.117363&z=14&l=1&m=b&show=/18131030/SIBPLAZ-Interbranch-holding Koördinate in Kemerovo 55°23'28"N 86°7'2"E] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sibplaz}} [[Kategorie:Russiese maatskappye]] o0eqqjmuzw26gcomv74bh7780dm8tbx 0 65695 2918182 2918035 2026-07-18T18:22:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918182 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Bosboomvaring | image = | taxon = Gymnosphaera capensis | authority = (L.f.) S.Y.Dong, (2018) | synonyms =* ''Alsophila capensis'' <small>(L.f.) J.Sm.</small> * ''Alsophila humbertiana'' <small>(C.Chr.) R.M.Tryon</small> * ''Amphicosmia capensis'' <small>(L.f.) Klotzsch</small> * ''Amphicosmia riparia'' <small>Gardner</small> * ''Aspidium capense'' <small>(L.f.) Sw.</small> * ''Cormophyllum capense'' <small>(L.f.) Newman</small> * ''Cyathea capensis'' <small>(L.f.) Sm.</small> * ''Cyathea humbertiana'' <small>(C.Chr.) Domin</small> * ''Cyathea riparia'' <small>Willd.</small> * ''Gymnosphaera capensis subsp. capensis'' * ''Hemitelia capensis'' <small>(L.f.) Kaulf.</small> * ''Hemitelia capensis f. nana'' <small>Sehnem</small> * ''Hemitelia humbertiana'' <small>C.Chr.</small> * ''Hemitelia riparia'' <small>Desv.</small> * ''Polypodium capense'' <small>L.f.</small> * ''Polystichum capense'' <small>(L.f.) J.Sm.</small> * ''Trichomanes cormophyllum'' <small>Kaulf.</small> * ''Trichomanes incisum'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> }} Die '''bosboomvaring''' (''Gymnosphaera capensis'') is 'n [[boomvaring]] wat deel van die Cyatheaceae [[Familie (biologie)|familie]] is, een van slegs twee [[spesie]]s in [[Suid-Afrika]]. Die boom word tot 3 meter hoog en die blare 2 tot 3 m lank. Die plant groei in immergroen woude en kom voor vanaf [[Knysna]] ooswaarts deur [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]] tot in [[Limpopo]]. Die blaartjies se rande is fyn getand; aan die onderkant is daar een sonus per lob. Die blaarbasis is in die laer blaartjies gewysig om fyn wortelagtige ''aflebieë'' te vorm. Die boom se FSA-nommer is 2.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Sien ook == {{Commons-kategorie|Cyathea capensis}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * ''[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77187580-1 Plants of the World Online] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Gymnosphaera|capensis]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] edl2i5k52ad2pueqty5aml3z6k6h8z3 0 87234 2918149 2472049 2026-07-18T15:08:03Z Aliwal2012 39067 2918149 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Lugmagbasis Makhado | nativename = Air Force Base Makhado | nativename-a = | nativename-r = | image = | image-width = | caption = | IATA = Geen | ICAO = FALM | type = Militêr | owner = | operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | city-served = | location = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]] | elevation-f = 3,069 | elevation-m = 935 | coordinates ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}} | latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S | longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E | coordinates_type = | coordinates_region = ZA-LP | coordinates_notitle = | image_map = | image_mapsize = | image_map_alt = | image_map_caption = | pushpin_map = Limpopo | pushpin_label_position = | pushpin_label = FALM | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_image = | pushpin_map_caption = Ligging in Limpopo | website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za] | metric-rwy = Yes | r1-number = 10/28 | r1-length-f = 13 189 | r1-length-m = 4 020 | r1-surface = Teer | r2-number = 10L/28R | r2-length-f = 1 640 | r2-length-m = 500 | r2-surface = Teer | footnotes = }} '''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre lugmagbasis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika geleë naby [[Louis Trichardt]], net suid van die grens met [[Zimbabwe]]. Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde). == Tuiste van eenhede == * [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader) * 85 Vlieggevegskool, SALM * 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag) * 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste * 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste == Geskiedenis == Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar na 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt). == Eksterne skakels == *[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }} <!-- == Verwysings == {{Verwysings}}--> {{Lugvaart-saadjie}} {{en-vertaal|Air Force Base Makhado}} [[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] 7padulnfjo5u5udzaf9ir0rzuuoepni 2918152 2918149 2026-07-18T15:35:48Z Aliwal2012 39067 2918152 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Lugmagbasis Makhado | nativename = Air Force Base Makhado | nativename-a = | nativename-r = | image = | image-width = | caption = | IATA = Geen | ICAO = FALM | type = Militêr | owner = | operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | city-served = | location = [[Louis Trichardt]], [[Limpopo]] | elevation-f = 3,069 | elevation-m = 935 | coordinates ={{Koördinate|23|9|36|S|29|41|48|E|aansig=inlyn,titel}} | latd = 23 | latm = 09 | lats = 36 | latNS = S | longd=029 | longm= 41 | longs= 48 | longEW= E | coordinates_type = | coordinates_region = ZA-LP | coordinates_notitle = | image_map = | image_mapsize = | image_map_alt = | image_map_caption = | pushpin_map = Limpopo | pushpin_label_position = | pushpin_label = FALM | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_image = | pushpin_map_caption = Ligging in Limpopo | website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm www.af.mil.za] | metric-rwy = Yes | r1-number = 10/28 | r1-length-f = 13 189 | r1-length-m = 4 020 | r1-surface = Teer | r2-number = 10L/28R | r2-length-f = 1 640 | r2-length-m = 500 | r2-surface = Teer | footnotes = }} '''Lugmagbasis Makhado''' ([[ICAO]]: '''FALM''') is 'n militêre lugmagbasis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] en die verste noord in Suid-Afrika, net suid van die grens met [[Zimbabwe]]..Dit is ongeveer 12 km suidwes van [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] geleë Dit is die modernste basis van die lugmag en staan nie-amptelik bekend as ''Fighter Town, RSA''. Die basis se leuse is ''Castrum Borealis'' (Fort van die Noorde). == Tuiste van eenhede == * [[2 Eskader SALM]] (gevegseskader) * 85 Vlieggevegskool, SALM * 102 Eskader - Ligte vervoer (reserwemag) * 515 Eskader, SALM - Sekerheidsdienste * 3 Lugonderhoudseenheid - Onderhoudsdienste == Geskiedenis == Die basis is op 14 Oktober [[1987]] geopen as '''LMB Louis Trichardt''', maar na 'n naamsverandering op 7 November 2003 is dit hernoem na die nabygeleë dorp Makhado (Louis Trichardt). == Eksterne skakels == *[http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728024950/http://www.af.mil.za/bases/afb_makhado/default.htm |date=28 Julie 2018 }} <!-- == Verwysings == {{Verwysings}}--> {{Lugvaart-saadjie}} {{en-vertaal|Air Force Base Makhado}} [[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] fmzc2a5iqkgvmcp6q80qt3i73phuxyv 0 89208 2918254 2918101 2026-07-19T08:09:19Z Gaius le Roux 203341 Teks is bygevoeg en foto's is in galerye gesit . 2918254 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Atlas Cheetah |subsjabloon= |beeld=Lêer:Atlas Cheetah 3 (DanieVDM) crop.jpg |byskrif=<center><small>''''n Atlas Cheetah in vlug.'''</small></center> |tipe=Vegvliegtuig |vervaardiger=Atlas Aviation |ontwerper= |eerste vlug= |bekendstelling=1986 |vrygestel= |onttrek= |status=In gebruik |hoofgebruiker=[[Suid-Afrikaanse Lugmag]] <small>(histories)</small><br />[[Chileense Lugmag]]<br />[[Ecuadorse Lugmag]] |meer gebruikers= |vorige gebruikers=Suid-Afrikaanse Lugmag |vervaardig= |aantal gebou=C: 38<br />D: 16<br />E: 16 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van=[[Dassault Mirage III]] |variante met eie artikels= }} Die '''Atlas Cheetah''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[vegvliegtuig]] wat ontwikkel is vir die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM)<ref name="Isolated">{{cite book |last=Geldenhuys |first=Deon |title=Isolated States: A Comparative Analysis |url=https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld |url-access=registration |date=1990 |page=[https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld/page/510 510] |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=978-0521283267}}</ref> en tans nog deur die [[Ecuadorse Lugmag]] en [[Chileense Lugmag]] gebruik word.<ref>[http://americasforum.com/content/ex-south-african-air-force-cheetah-fighter-jets-arriving-ecuador "Ex-South African Air Force Cheetah fighter jets arriving in Ecuador."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120402211834/http://americasforum.com/content/ex-south-african-air-force-cheetah-fighter-jets-arriving-ecuador |date=2 April 2012 }} AmericasForum.com, 20 April 2011.</ref> Dit was die eerstes wat gebou is as 'n groot opgradering van die [[Dassault Mirage III]] deur die Atlas Vliegtuigkorporasie (later Denel Aviation) van Suid-Afrika (gestig in 1965) en is gebaseer op die [[Israel]]iese [[IAI Kfir|Kfir]] vegter. Drie verskillende weergawes is geskep: 16 tweesitplek Cheetah D, 16 enkelsitplek Cheetah E en 38 enkelsitplek Cheetah C. Die Cheetah E is in 1992 onttrek en uit diens gestel en die Cheetah C en D in April 2008, hulle is almal in Suid-Afrika vervang deur die [[Saab JAS 39 Gripen]]. 'n Beperkte aantal word nog in Suid-Afrika bedryf as toetsvliegtuie vir Denel by die [[Lugmagbasis Overberg|Overberg toetsbaan]]. Daar is heelwat oor die oorsprong van die SALM-Cheetahs gespekuleer (veral van die Cheetahs met die reeksnommers van 858 tot 862). Die oorblywende Mirage IIIEZ’s, DZ’s en D2Z’s is in onderskeidelik Cheetah E’s (1986) en Cheetah D’s omskep (die eerste Cheetah D is op 16 Julie 1986 amptelik bekendgestel). Die reeksnommers van die oorspronklike Mirage III’s is vir die Cheetah E’s en D’s hergebruik. Wanneer die reeksnommers van die tweesitplek-Cheetahs ontleed word, blyk dit dat die SALM iewers vyf ekstra lugrame gekry het. (Die oorspronklike SALM-Mirage III’s was van 800 tot 857 genommer en die reeksnommers van die tweesitplek-Cheetahs eindig by 862.) Niks van die Mirage IIICZ’s, BZ’s en RZ’s is in Cheetahs omskep nie. Net een Mirage IIIR2Z is in ’n Cheetah omskep. Die Cheetah C-straalvegters was omskeppings van lugrame wat van ander bronne verkry is en het ’n heeltemal nuwe reeks nommers gekry (341 tot 378).<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah "Guardians of the Nation" |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 19, 22, 23, 43, 44, 94, 96 |language=en}}</ref> Daar is nog altyd aangeneem dat die tweesitplekweergawes van die Cheetah Cheetah D’s genoem word omdat die oorblywende Mirage IIIDZ’s en D2Z’s in Cheetahs omskep is en hulle oorspronklike Mirage III-reeksnommers behou het. ’n Paar nuwe vliegtuie is egter van ’n ander bron verkry en het ’n nuwe reeks nommers (beginnende by 858) ontvang. Dit het sedertdien aan die lig gekom dat die tweesitplek-Cheetahs verskillende name het. Let ook daarop dat die enkelsitplek-Cheetahs (die C’s en E’s) op die vliegtuig deur middel van die variantnaam geïdentifiseer is maar nie die tweesitplekvariante nie.<ref name=":1">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=22 |language=en}}</ref> == Besonderhede van die opgradering van die Mirage III’s na Cheetahs == Die Cheetah het uit SALM-personeelvereiste 15/81 van September 1981 voortgespruit, waarvolgens die Mirage III’s opgegradeer is. Vliegtuie wat vir omskepping gekies is, het die Mirage IIIDZ’s, Mirage IIID2Z’s en die Mirage IIIEZ’s ingesluit.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=16, 18, 22, 23, 81 |language=en}}</ref> [[Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|duimnael|SALM Boeing 707 en drie Cheetahs boots lugherbunkering na.]] Gedurende omskepping van die Mirage IIIDZ’s en IIID2Z’s is die volgende struktuurverbeterings aangebring, naamlik nuwe vlerke, ’n nuwe neusdeel, niebewegende stertvlakke aan die buitekant van die luginlaat, ’n stelsel om brandstof in die lug aan te vul, groter interne brandstofkapasiteit, verbeterde uitskietstoele en versterking van die onderstelstelsel. Wat avionikaverbeterings betref, het die tweesitplek-Cheetahs die volgende bygekry: ’n nuwe wapenaflewering-en-navigasiestelsel, ’n nuwe wapenbeheer-en-lossing-stelsel, ’n nuwe elektroniese-oorlogvoering-/selfbeskermingstelsel, ’n stabiliteitverbeteringstelsel, ’n omgewingsverbeteringstelsel en ’n elektriesekragtoevoer-en-distribusiestelsel. Nommer 89 Gevegvliegskool is op 1 Julie 1986 vir die gebruik van die tweesitplek-Cheetahs gestig.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 18 |language=en}}</ref> === Die omskepping van die Mirage IIID2Z’s === [[Lêer:847 1992-09-19 Piet 330 crop dust LR lias 800x486.jpg|duimnael|SALM Atlas Cheetah D2]] Al agt die oorblywende Mirage IIID2Z’s is ingevolge Projek Brahman in Cheetah D2’s omskep. Die Mirage IIID2Z met die reeksnommer 845 was die eerste tweesitplek-Mirage III wat opgegradeer is en is op 16 Julie 1986 amptelik bekendgestel. Hierdie vliegtuig was ook die eerste Cheetah wat aan die SALM oorhandig is (afleweringsdatum 28 Julie 1986). Die omskeppingstydperke van hierdie vliegtuie het van 12 maande (reeksnommer 849) tot 15 maande (reeksnommer 847) gewissel. Die laaste omskepte Mirage IIID2Z is op 30 Junie 1987 aan die SALM afgelewer. Hierdie vliegtuie het as Cheetah D2’s bekend gestaan. Die Cheetah D2’s het die reeksnommers 843, 844, 845, 846, 847, 849, 852 en 853 gehad.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 19, 22, 23, 27 |language=en}}</ref> === Die Mirages met die reeksnommers 858 tot 862 === [[Lêer:862 1995-10-00 FAWK 905 crop file 800x486.jpg|duimnael|Atlas Cheetah B reeksnommer 862 Oktober 1995 by Lugmagbasis Waterkloof.]] Daar is heelwat gespekuleer oor die bron van die Mirages wat van 858 tot 862 genommer was. Hierdie vliegtuie was moontlik Mirage 5B’s/Israeli Nesher T’s. Al vyf hierdie vliegtuie is in Cheetah B’s omskep. Die Cheetah B’s is soos volg afgelewer:<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 22, 23 |language=en}}</ref> * Reeksnommer 858 is op 22 April 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 23 Julie 1987 aan die SALM afgelewer. * Nommer 859 is op 22 April 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 17 November 1987 aan die SALM afgelewer. * Nommer 860 is op 24 Julie 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 12 Januarie 1988 aan die SALM afgelewer. * Nommer 861 is op 24 Julie 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 17 Februarie 1988 aan die SALM afgelewer. * Nommer 862 is op 9 Desember 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 28 Julie 1988 aan die SALM afgelewer. === Die omskepping van die Mirage IIIEZ’s === [[Lêer:828 1991-09-28 FALA 313a LR spot file 800x486.jpg|duimnael|Cheetah E reeksnommer 828 op 28 September 1991 te Lanseria- lughawe.]] Die Mirage IIIEZ’s is ook ingevolge Projek Brahman in Cheetahs omskep. Die Mirage IIIEZ met die reeksnommer 820, is, soos in die geval van die Mirage IIID2Z met die reeksnommer 845, na Israel oorgeplaas om as prototipe vir die projek te dien. Ná omskepping in Israel is die Cheetah E met die reeksnommer 820 weer in Suid-Afrika aanmekaargesit en is op 21 April 1987 getoetsvlieg. Dieselfde struktuur- en avionikaverbeterings as dié van die Cheetah D/D2 is op die Cheetah E aangebring. Opgraderings het ’n neus soortgelyk aan dié van die Kfir C1 ingesluit. Die Cheetah E, ’n onderskepper, het die SNECMA Atar 09C as [[kragbron]] behou. Wat wapens betref, kon hierdie weergawe van die Cheetah missiele soos die Suid-Afrikaanse V3B Kukri en V3C Darter dra. Die Cheetah E het sy twee DEFA-kanonne behou en kon Merk 81-bomme (250-pondbomme), Merk 82-bomme (500-pondbomme) en trosbomme dra en ongerigte 68 mm-vuurpyle afvuur. Die gasheereenheid vir die Cheetah E was 5 Eskader. Die Cheetah E met die reeksnommer 820 is op 3 Maart 1988 aan 5 Eskader afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 80 |language=en}}</ref> Die Cheetah E wat hieronder geïllustreer word, het die reeksnommer 828. Die oorspronklike Mirage IIIEZ is op 3 November 1986 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 14 April 1988 aan die SALM afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=81 |language=en}}</ref> Die Cheetah E is van 3 Maart 1988 tot Oktober 1992 gebruik (5 Eskader is op 31 Oktober 1992 ontbind). Die oorblywende Cheetah E’s is na Lugmagbasis Pietersburg gevlieg en daar gestoor en bewaar. Tien jaar nadat die Cheetah E’s aan diens onttrek is, het Chile vyf van die bewaarde straalvegters as onderdeelbron gekoop (dit was die Cheetah E’s met die reeksnommers 819, 820, 827, 832 en 833).<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=80, 122 |language=en}}</ref> === Cheetah R === [[Lêer:855 1992-09-19 Piet 334 crop 600x364.jpg|duimnael|Cheetah R reeksnommer 855 op 19 September 1992 te Lugmagbasis Pietersburg.]] In die laattagtigerjare van die vorige eeu sou die oorblywende Mirage IIIRZ’s en IIIR2Z’s ingevolge Projek Bark in ’n fotoverkenningsweergawe van die Cheetah omskep word. Die Mirage R2Z met die reeksnommer 855 is as prototipe vir hierdie projek gebruik. Die SALM het egter nie hierdie weergawe in gebruik geneem nie en nommer 855 was die enigste van sy soort. Die SALM het gekies om die Cheetah C as verkenningsplatform benewens sy rol as onderskepper te gebruik. Daar is egter berig dat Cheetah R 855 in die verkenningsrol deur 2 Eskader gebruik is. Die Cheetah R is gebruik om die sogenaamde gevorderde vegvlerk (die ACW) te toets.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 - 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41, 45 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=17, 44 |language=en}}</ref> === Super Cheetah === In 1994 is die Klimov SMR-95- gesamentlike onderneming tussen Rusland en Suid-Afrika van stapel gestuur om ’n nuwe vegvliegtuigenjin te ontwikkel ([[tegnologie]] van die Klimov RD-33-enjin is gebruik). Die SMR-95 is in die Cheetah D2 met die reeksnommer 847 gemonteer. <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 41 |language=en}}</ref> [[Lêer:847 1997-03-17 FAWK 628 crop dust LR 800x486.jpg|geen|duimnael|Cheetah D2 reeksnommer 847 op 17 Maart 1997 met Klimov SMR-95-enjin te Waterkloof.]] === Cheetah C === ’n Totaal van 38 Cheetah C’s is ingevolge Projek Tunny geskep.  Dieselfde Atar-enjins as wat in die Mirage F1’s gebruik is, moes egter in die Cheetah C’s gemonteer word, aangesien ’n embargo op die oorspronklike Amerikaanse enjins geplaas is. Dit blyk dat Israelse Kfir C1’s/C2’s as bronne gebruik is om die Atlas Cheetah C-multimissievegvliegtuig te skep. Altesaam 38 vliegtuie met lae ure is gekies. Hulle vlerke en vinne is met nuwes vervang en dele is by hulle rompe ingevoeg. Verbeterings het ’n nuwe avionikasuite, nuwe bedrading, die voorsiening van ’n brandstofherbunkeringstoestel aan die regterkant van die romp en die ontwikkeling van ’n nuwe eenstukwindskerm ingesluit. Die SNECMA Atar 09K-50-11-enjin is in die Cheetah C gemonteer. Die eerste twee vliegtuie (reeksnommers 341 en 342) is op 13 Januarie 1993 en die laaste een (reeksnommer 378) is op 23 Junie 1995 aan die SALM afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 94 |language=en}}</ref> <gallery> 344 2005-11-26 FAOB 011 cr 600x400.jpg|Cheetah C-verbeterings sluit ’n nuwe eenstukwindskerm en ’n toestel (agter die windskerm) om brandstofherbunkering in die lug moontlik te maak. 345 1995-08-25 LT 874 crop dust file 600x364.jpg|Die Cheetah C met die reeksnommer 345 word op 25 Augustus 1995 by Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. </gallery> == Basisse waar Cheetahs gehou is == === Pietersburg === Verskillende eenhede was by Pietersburg gebaseer. In 1992 het die tuiseenhede 89 Gevegvliegskool met sy tweesitplek-Cheetahs ingesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/38/89-combat-flying-school|title=THE AIR FORCE – SQUADRONS – 89 Combat Flying School|last=Wingrin|first=Dean|date=Accessed 5 March 2026|website=The unofficial website on the South African Air Force|access-date=5 March 2026}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:00a 1992-09-19 FAPB flightline 763 600x400.jpg|Lugmagbasis Pietersburg op 19 September 1992 Lêer:847 1992-09-19 FAPB 639 LR lias 800x486.jpg|Ses tweesitplek-Cheetahs van 89 Gevegvliegskool 19 September 1992 te Lugmagbasis Pietersburg </gallery> === Louis Trichardt/Makhado === Lugmagbasis Louis Trichardt is op 14 Oktober 1987 amptelik geopen.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/6/air-force-base-makhado|title=THE AIRFORCE – BASES – AIR FORCE BASE MAKHADO|last=Wingrin|first=Dean|date=Accessed 5 March 2026|website=The unofficial website on the South African Air Force}}</ref> Nommer 5 Eskader was van Maart 1988 tot Oktober 1992 by Louis Trichardt gebaseer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=95 |language=en}}</ref> Die tweesitplek-Cheetahs van 2 Eskader-opleidingsvlug het in 1992 by Louis Trichardt aangekom.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41 |language=en}}</ref> Nommer 2 Eskader (die Cheetah C’s) was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=44 |language=en}}</ref> Lugmagbasis Louis Trichardt se naam is op 7 November 2003 na Makhado verander.<ref name=":2" /> Die Saab Gripen-straalvegters was bestem om die Cheetah-vloot vanaf Maart 2008 te vervang.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=42 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Cheetah E 831 van 5 Eskader 21 September 1991 te Louis Trichardt Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Die beheertoring by Makhado word op 8 Oktober 2005 gesien. </gallery> == Die volgende eenhede het Cheetahs gebruik == === Nommer 89 Gevegvliegskool === Die tweesitplek-Cheetahs is aanvanklik deur 89 Gevegvliegskool gebruik, wat op 1 Julie 1986 geskep is en by Pietersburg gebaseer was (die laaste parade van 89 Gevegvliegskool is op 26 November 1992 by die basis gehou). Die eerste Atlas Cheetah D2 (reeksnommer 845) het op 26 Julie 1986 by Pietersburg geland. Die eenheid is op 29 November 1992 toegemaak, en ná die sluiting is die vliegtuie van die eenheid met ingang van 28 Februarie 1993 deur 2 Eskader-opleidingsvlug geabsorbeer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=413 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:840 1990-03-24 Piet 325 spot crop ELshd 800x486.jpg|Cheetah D reeksnommer 840 van 89 Gevegvliegskool 24 Maart 1990 te Lugmagbasis Pietersburg Lêer:840 1990-03-24 FAPB 002 her crhor 600x419.jpg|89 Gevegvliegskool-wapen 24 Maart 1990 op Cheetah D met die reeksnommer 840 </gallery> === Nommer 5 Eskader === [[Lêer:828 1991-09-28 FALA 030 LR2 repair 800x486.jpg|duimnael|Die 5 Eskader-wapen op 28 September 1991 op Cheetah E reeksnommer 828]] Die Cheetah E’s is deur 5 Eskader gebruik (het in 1988 operasioneel geword) en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 by Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=93, 94, 95 |language=en}}</ref> Op 21 September 1991 is 5 Eskader se vyftigjarige bestaan met ’n funksie by Louis Trichardt gevier.<ref>{{Cite book |title=5 Squadron 50th Anniversary |year=1991 |pages=4 |language=en}}</ref> Een Cheetah E is vir die geleentheid spesiaal [[goud]] geverf en het ’n groot 50 op die romp gehad (dit was die vliegtuig met die reeksnommer 831).<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles – South African Military Aviation History |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2nd |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}</ref> === Nommer 2 Eskader === Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is van die begin af deur 2 Eskader gebruik. Die eerste Cheetah C het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41, 44, 413 |language=en}}</ref> [[Lêer:000 1995-03-04 FALW 695 resize LR 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Cheetah C’s wat op 4 Maart 1995 by die Sentrale Vliegskool te Langebaanweg gesien is, het hierdie 2 Eskader-wapen opgehad.]] === Toetsvlieg-en-ontwikkelingsentrum === Die SALM het ’n spesiale eenheid vir die toets van vliegtuie en wapenstelsels gestig. Hierdie eenheid staan as die Toetsvlieg-en-ontwikkelingsentrum (TVOS) bekend en is tans in die Overbergstreek, naby Bredasdorp, geleë. Bredasdorp is naby Agulhas, wat geografies die suidelikste punt in Suid-Afrika is. Agulhas is in die [[Wes-Kaap]]. Verskillende vliegtuie in die SALM se arsenaal word van tyd tot tyd deur hierdie eenheid gebruik. Sommige van die Cheetah C’s en die tweesitplek-Cheetahs is ook deur hierdie eenheid gebruik.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=416, 417 |language=en}}</ref> <gallery> Lêer:344 2005-11-26 FAOB 015 LR 800x533.jpg|Die Atlas Cheetah C met die reeksnommer 344 word op 26 November 2005 by die TVOS gesien. Lêer:344 2005-11-26 FAOB 006 600x400.jpg|Twee eenheidswapens word op 26 November 2005 op die Cheetah C met die reeksnommer 344 gesien. Lêer:845 2005-11-26 FAOB 396 LR 800x533.jpg|Die Atlas Cheetah D2 met die reeksnommer 845 word op 26 November 2005 by die TVOS gesien. Daar is ’n groot eenheidswapen op die stertvin van die masjien. </gallery> == Kleure en merke van die Cheetahs in SALM-diens == === Inleiding tot en oorsig van die kleurskemas van die Cheetahs === Toe die Cheetah E’s en die tweesitplek-Cheetahs rondom die middel van die 1980’s in gebruik geneem is, het hulle ’n laesigbaarheidkamoefleerskema gehad.<ref name="brent184+186">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=184, 186 |language=en}}</ref> Die Cheetah C is oorspronklik in die 1990’s in die SALM in gebruik geneem.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=94 |language=en}}</ref> Die kleurskema op die Cheetah C’s het uiteindelik uit ’n soortgelyke laesigbaarheidskema as dié van die Mirage IIICZ bestaan.<ref name="brent184+186" /> === Kriptiese geskiedenis van SALM- nasionale merke === Gedurende die tyd wat die Cheetahs operasioneel was, is verskillende nasionale kentekens gebruik. Tot ongeveer 1994/1995 is ’n springende springbok binne ’n kasteelmerk as nasionale merk gebruik. Hierdie kenteken word die Springbokkasteel genoem. Laasgenoemde nasionale merk is in ongeveer 1993 verander, toe ’n arend binne die kasteel bekendgestel is (die sogenaamde Arendkasteel). Tot die 2000’s het die nasionale kenteken bestaan uit ’n arend in ’n ronde merk waarop ’n negepuntster geplaas is. Hierdie kenteken is in 2003 bekendgestel en word in hierdie artikel die negepuntster-kenteken genoem. Tydens die Cheetah-era is nasionale kentekens oor die algemeen in ses standaardposisies aangebring, naamlik op die boonste en onderste oppervlakke van die vlerke en twee aan weerskante van die romp.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=September 2003 |title=The evolution of the SAAF’s National Insignia |url=https://www.saairforce.co.za/forum/ |journal=SA Flyer |via=Posted 17 August 2012 on the SAAF forum at the unofficial South African Air Force website}}</ref> === Die posisies van die Arendkasteel === [[Lêer:858 1995-08-26 LT 890 LR 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Twee posisies van die Arendkasteel word op 26 Augustus 1995 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gewys. Die kasteel is aan die buitekant van die luginlaat en op die boonste oppervlak van die vlerk.]] === Negepuntster-kenteken === [[Lêer:858 2005-05-21 FAPB107 ELshd 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die negepuntster-kenteken is op 29 April 2003 bekendgestel. Die laesigweergawe van hierdie merk word op 21 Mei 2005 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gesien.]] == Kleurskemas op die verskillende Cheetah-variante == Die kleurskemas van die verskillende Cheetah-variante word by wyse van foto’s geïllustreer. === Die Cheetah E === Die standaardskema vir die Cheetah E was ’n laesigskema met een skakering van grys. Daar was ’n 5 Eskader-wapen op die stertvin, die boonste deel van die stertvin was wit en die Springbokkasteel het ’n bou agtergrond gehad. Die Atlas Cheetah E met die reeksnommer 842 is op 19 September 1992 in ’n ongewone laesigskema van twee skakerings grys gesien. Die kasteel op hom was in die vorm van ’n buitelyn, die springbok was grys en die 5 Eskader-wapen op die stertvin het ’n laesigvoorkoms gehad. Die laaste twee syfers van die reeksnommer was in grys op die neus.<gallery mode="packed"> Lêer:828 1991-09-28 Lans 311a crop ELshd 600x364.jpg|Cheetah E reeksnommer 828 op 28 September 1991 in standaard skema. Lêer:842 1992-09-19 Piet 318 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 842 op 19 September 1992 in ’n ongewone laesigskema. </gallery> === Die tweesitplek-Cheetahs === <gallery mode="packed"> Lêer:847 1992-09-19 Piet 329 dust ELshd 600x400.jpg|Cheetah D2 reeksnommer 847 op 19 September 1992 te Lugmagbasis Pietersburg. Lêer:858 2005-05-21 FAPB 178 crop LR 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 21 Mei 2005 in laesigskema met twee skakerings grys. </gallery> === Die Cheetah C's === Soos in die volgende reeks foto’s gesien kan word, het die Cheetah C’s ’n laesigskema met twee skakerings grys gehad. Aan die begin het sommige van hulle die Springbokkasteel opgehad, maar die meeste se kenteken was die Arendkasteel. Die skakerings van sommige Cheetah C’s was donkerder as dié van ander.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=184, 188, 189 |language=en}}</ref> Die Cheetah C-kenteken van die 2000’s was die negepuntster. Die radarkoepel van die Cheetah C’s was lig grys. Die vliegtuie se model-identifisering en laaste twee syfers van die reeksnommer was onder die stuurkajuit. Die Cheetah C-kenteken van die 2000’s was die negepuntster. Die details op die onderkant van die Cheetah C’s het bestaan uit ’n vals stuurkajuitkap op die voorste deel van die romp en die laaste twee syfers van die reeksnommer op die deur van die voorste onderstel. Daar was geen negepuntsterre onder die vlerke nie.<gallery mode="packed"> Lêer:351 1995-09-22 Hspt 896 800x486.jpg|Donker en ligter skakerings op 22 September 1995. Cheetah C 354 in middel en 351 regs (met Springbok-kastele). Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 812 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C 370 van 2 Eskader op 4 Maart 1995 by Sentrale Vliegskool te Langebaanweg met Arendkasteel. Lêer:352 2005-09-17 FASK 412 crop LR 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 352 op 17 September 2005. Lêer:352 2005-05-21 FAPB184 600x400.jpg|Cheetah C 352 op 21 Mei 2005 met negepuntster-kenteken, sentrale deel in ligte grys. </gallery> === Spesiale kleurskemas === Toe 5 Eskader op 21 September 1991 sy vyftigste bestaansjaar by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier het, was die Cheetah E met die reeksnommer 831 goud geverf. Daar was ’n groot 50 op die middelste deel van die romp.<gallery mode="packed"> Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 van 5 Eskader op 21 September 1991 te Louis Trichardt Lêer:831 1991-09-21 FALO 004 LR ELshd 600x364.jpg|Model-identifisering (onder die stuurkajuit) op nommer 831 </gallery>Die Cheetah C met die reeksnommer 342 is vir die SALM se 75ste bestaanjaar geverf in ’n spesiale skema wat uit die kleure en merke van sy eweknie in die diereryk bestaan het. Die stertvin was blou. Daar was ’n Pride of the Nation-driehoek op die stertvin en Pride of the Nation-driehoeke was in die plek van die kastele op die onderkante van die vlerk. Die langafstandbrandstoftenk onderaan die vliegtuig was ook geverf.<gallery mode="packed"> Lêer:342 1995-04-08 Dbn 833 crop (2) 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 op 8 April 1995 te Durban Lêer:342 1995-05-13 Blspt 845 600x364.jpg|Logo en bewoording op stertvin van Cheetah C reeksnommer 342 Lêer:342 1995-05-13 Blspt 860 dust file 600x400.jpg|Die details op die onderkant van Cheetah C reeksnommer 342 se vlerk </gallery> Die Cheetah C met die reeksnommer 370 is in die 2000’s in die kleure van die 1994- Suid-Afrikaanse nasionale vlag oorgeverf en het as “Vlaggie” bekendgestaan.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=107, 192 |language=en}}</ref> Hierdie kleurskema word in die meegaande drie foto’s op 8 Oktober 2005 by [[Lugmagbasis Makhado]] geïllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:370 2005-10-08 FALO 352 crop LR 800x533.jpg Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg Lêer:370 2005-10-08 FALO 513 crop2 LR 800x533.jpg </gallery>Die Atlas Cheetah B met die reeksnommer 861 was op 8 Oktober 2005 ook in die kleure van die 1994- nasionale vlag geverf.<gallery mode="packed"> Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 shd50 600x400.jpg Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 shd25 600x400.jpg </gallery> == Hoe om die verskillende modelle van die Cheetah uit te ken en die Cheetah van die Mirage III te onderskei == Die Cheetah het ’n deltavlerkuitleg (nes die Mirage III) en twee niebewegende stertvlakke aan die buitekant van die luginlaat. Hy het ook ’n lugherbunkeringstoestel aan die regterkant. Die Mirage III het nie die laaste twee eienskappe nie.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 95 |language=en}}</ref> [[Lêer:852 2005-10-08 FALO 229 crop LR 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah het dieselfde deltavlerkuitleg as die Mirage III, maar die Mirage III het nie die ekstra stertvlakke of 'n lugherbunkeringskapasiteit nie.]] [[Lêer:369 1995-03-04 Lbwg 726 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah C het ’n groot C met ’n hardlopende cheetah, soos op 4 Maart 1995 op die Cheetah C met die reeksnommer 369 gesien word.]] [[Lêer:828 1991-09-28 FALA 024 LR spot LR repair 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah E is onder die stuurkajuit as ’n Cheetah E geïdentifiseer en het daar ook ’n hardlopende cheetah gehad.]] [[Lêer:858 2005-05-21 FAPB108 ELshd 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Daar was op die meeste tweesitplek-Cheetahs ’n hardlopende cheetah, soos op 21 Mei 2005 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gesien word.]] Die ooglopende verskil tussen die enkelsitplek-Cheetahs en dié met twee sitplekke is die sitplekrangskikking.  Die Cheetah C’s (die twee vliegtuie in die agtergond) het ook ’n dikker neusprofiel as die tweesitplek-Cheetahs gehad. [[Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|geen|duimnael|250x250px|'n Tweesitplek-Cheetah en twee Cheetah C's styg op 8 Oktober 2005 by Makhado op.]] Van voor gesien is die hoek van die herbunkeringstoestel van die Cheetah C nie so skerp soos op die Cheetah E nie. (Die toestel is aan die regterkant, bo die enjinluginlaat aan die romp van die vliegtuig geheg.) [[Lêer:342 1995-05-13 Blspt 847 dust ELshd 800x533.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah C met die reeksnommer 342 ("Spotty") word op 13 Mei 1995 by Lugmagbasis Bloemspruit gesien.]] Die Cheetah E het ’n dun neus wat geleidelik taps vanaf ’n punt voor die stuurkajuit is en ’n skerp punt het. Sy pitotvoelpen is onder die neus en hy het vinvlakke net agter die skerp neus. [[Lêer:828 1991-09-28 FALA 021 LR ELshd 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die neus van Cheetah E reeksnommer 828 word op 28 September 1991 by Lanseria-lughawe gesien.]] Die Cheetah C het ’n dikker neus as die Cheetah E en ’n radarkoepel wat skerp taps is. Die pitotvoelpen is in die middel van die neus en daar is neusvinvlakke op die romp, net voor die stuurkajuit. [[Lêer:344 2005-11-26 FAOB 010 ELshd 800x533.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die neus van Cheetah C reeksnommer 344 word op 26 November 2005 by Lugmagbasis Overberg gesien.]] Die Cheetah R (wat hieronder geïllustreer word) het, net soos die Cheetah E, ’n tapse neus. Sy pitotvoelpen is egter bo-op die neus gemonteer en daar is kameras in die neus van die Cheetah R. [[Lêer:855 1992-04-00 FAJS 049 spot2 crop ELshd 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die voorste deel van die romp van Cheetah R reeksnommer 855 word in April 1992 by Jan Smuts-lughawe gesien.]] Die tweesitplek-Cheetah het ’n hangende neus, wat ook taps is (nes die neus van die Cheetah E). [[Lêer:860 1995-08-25 LT 893 crop dust ELshd 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Cheetah B met die reeksnommer 860 word op 25 Augustus 1995 by Lugmagbasis Louis Trichardt gesien.]] Die lugherbunkeringstoestelle van die Cheetah C en die tweesitplek-Cheetahs is op verskillende plekke op die romp van die verskillende variante gemonteer. Sien die foto's hieronder. [[Lêer:352 2005-05-21 FAPB148 800x533.jpg|geen|duimnael|250x250px|Op die Cheetah C is die lugherbunkeringstoestel net agter die stuurkajuit aan die regterkant aan die romp van die vliegtuig geheg.]] [[Lêer:858 2005-05-21 FAPB150 800x533.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die lugherbunkeringstoestel van die tweesitplek-Cheetah is in ’n hulsel wat aan die regterkant aan die vliegtuig geheg is.]] == Sien ook == * [[Lys van vegvliegtuie]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commonskat-inlyn|Cheetah (SAAF)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] [[Kategorie:Vegvliegtuie]] 36dtqcshbkp7p3oinc6oinjjkquvn23 2918258 2918254 2026-07-19T08:27:10Z Gaius le Roux 203341 Teks is bygevoeg en foto's is in galerye gesit . 2918258 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Atlas Cheetah |subsjabloon= |beeld=Lêer:Atlas Cheetah 3 (DanieVDM) crop.jpg |byskrif=<center><small>''''n Atlas Cheetah in vlug.'''</small></center> |tipe=Vegvliegtuig |vervaardiger=Atlas Aviation |ontwerper= |eerste vlug= |bekendstelling=1986 |vrygestel= |onttrek= |status=In gebruik |hoofgebruiker=[[Suid-Afrikaanse Lugmag]] <small>(histories)</small><br />[[Chileense Lugmag]]<br />[[Ecuadorse Lugmag]] |meer gebruikers= |vorige gebruikers=Suid-Afrikaanse Lugmag |vervaardig= |aantal gebou=C: 38<br />D: 16<br />E: 16 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van=[[Dassault Mirage III]] |variante met eie artikels= }} Die '''Atlas Cheetah''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[vegvliegtuig]] wat ontwikkel is vir die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM)<ref name="Isolated">{{cite book |last=Geldenhuys |first=Deon |title=Isolated States: A Comparative Analysis |url=https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld |url-access=registration |date=1990 |page=[https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld/page/510 510] |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=978-0521283267}}</ref> en tans nog deur die [[Ecuadorse Lugmag]] en [[Chileense Lugmag]] gebruik word.<ref>[http://americasforum.com/content/ex-south-african-air-force-cheetah-fighter-jets-arriving-ecuador "Ex-South African Air Force Cheetah fighter jets arriving in Ecuador."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120402211834/http://americasforum.com/content/ex-south-african-air-force-cheetah-fighter-jets-arriving-ecuador |date=2 April 2012 }} AmericasForum.com, 20 April 2011.</ref> Dit was die eerstes wat gebou is as 'n groot opgradering van die [[Dassault Mirage III]] deur die Atlas Vliegtuigkorporasie (later Denel Aviation) van Suid-Afrika (gestig in 1965) en is gebaseer op die [[Israel]]iese [[IAI Kfir|Kfir]] vegter. Drie verskillende weergawes is geskep: 16 tweesitplek Cheetah D, 16 enkelsitplek Cheetah E en 38 enkelsitplek Cheetah C. Die Cheetah E is in 1992 onttrek en uit diens gestel en die Cheetah C en D in April 2008, hulle is almal in Suid-Afrika vervang deur die [[Saab JAS 39 Gripen]]. 'n Beperkte aantal word nog in Suid-Afrika bedryf as toetsvliegtuie vir Denel by die [[Lugmagbasis Overberg|Overberg toetsbaan]]. Daar is heelwat oor die oorsprong van die SALM-Cheetahs gespekuleer (veral van die Cheetahs met die reeksnommers van 858 tot 862). Die oorblywende Mirage IIIEZ’s, DZ’s en D2Z’s is in onderskeidelik Cheetah E’s (1986) en Cheetah D’s omskep (die eerste Cheetah D is op 16 Julie 1986 amptelik bekendgestel). Die reeksnommers van die oorspronklike Mirage III’s is vir die Cheetah E’s en D’s hergebruik. Wanneer die reeksnommers van die tweesitplek-Cheetahs ontleed word, blyk dit dat die SALM iewers vyf ekstra lugrame gekry het. (Die oorspronklike SALM-Mirage III’s was van 800 tot 857 genommer en die reeksnommers van die tweesitplek-Cheetahs eindig by 862.) Niks van die Mirage IIICZ’s, BZ’s en RZ’s is in Cheetahs omskep nie. Net een Mirage IIIR2Z is in ’n Cheetah omskep. Die Cheetah C-straalvegters was omskeppings van lugrame wat van ander bronne verkry is en het ’n heeltemal nuwe reeks nommers gekry (341 tot 378).<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah "Guardians of the Nation" |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 19, 22, 23, 43, 44, 94, 96 |language=en}}</ref> Daar is nog altyd aangeneem dat die tweesitplekweergawes van die Cheetah Cheetah D’s genoem word omdat die oorblywende Mirage IIIDZ’s en D2Z’s in Cheetahs omskep is en hulle oorspronklike Mirage III-reeksnommers behou het. ’n Paar nuwe vliegtuie is egter van ’n ander bron verkry en het ’n nuwe reeks nommers (beginnende by 858) ontvang. Dit het sedertdien aan die lig gekom dat die tweesitplek-Cheetahs verskillende name het. Let ook daarop dat die enkelsitplek-Cheetahs (die C’s en E’s) op die vliegtuig deur middel van die variantnaam geïdentifiseer is maar nie die tweesitplekvariante nie.<ref name=":1">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=22 |language=en}}</ref> == Besonderhede van die opgradering van die Mirage III’s na Cheetahs == Die Cheetah het uit SALM-personeelvereiste 15/81 van September 1981 voortgespruit, waarvolgens die Mirage III’s opgegradeer is. Vliegtuie wat vir omskepping gekies is, het die Mirage IIIDZ’s, Mirage IIID2Z’s en die Mirage IIIEZ’s ingesluit.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=16, 18, 22, 23, 81 |language=en}}</ref> [[Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|duimnael|SALM Boeing 707 en drie Cheetahs boots lugherbunkering na.]] Gedurende omskepping van die Mirage IIIDZ’s en IIID2Z’s is die volgende struktuurverbeterings aangebring, naamlik nuwe vlerke, ’n nuwe neusdeel, niebewegende stertvlakke aan die buitekant van die luginlaat, ’n stelsel om brandstof in die lug aan te vul, groter interne brandstofkapasiteit, verbeterde uitskietstoele en versterking van die onderstelstelsel. Wat avionikaverbeterings betref, het die tweesitplek-Cheetahs die volgende bygekry: ’n nuwe wapenaflewering-en-navigasiestelsel, ’n nuwe wapenbeheer-en-lossing-stelsel, ’n nuwe elektroniese-oorlogvoering-/selfbeskermingstelsel, ’n stabiliteitverbeteringstelsel, ’n omgewingsverbeteringstelsel en ’n elektriesekragtoevoer-en-distribusiestelsel. Nommer 89 Gevegvliegskool is op 1 Julie 1986 vir die gebruik van die tweesitplek-Cheetahs gestig.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 18 |language=en}}</ref> === Die omskepping van die Mirage IIID2Z’s === [[Lêer:847 1992-09-19 Piet 330 crop dust LR lias 800x486.jpg|duimnael|SALM Atlas Cheetah D2]] Al agt die oorblywende Mirage IIID2Z’s is ingevolge Projek Brahman in Cheetah D2’s omskep. Die Mirage IIID2Z met die reeksnommer 845 was die eerste tweesitplek-Mirage III wat opgegradeer is en is op 16 Julie 1986 amptelik bekendgestel. Hierdie vliegtuig was ook die eerste Cheetah wat aan die SALM oorhandig is (afleweringsdatum 28 Julie 1986). Die omskeppingstydperke van hierdie vliegtuie het van 12 maande (reeksnommer 849) tot 15 maande (reeksnommer 847) gewissel. Die laaste omskepte Mirage IIID2Z is op 30 Junie 1987 aan die SALM afgelewer. Hierdie vliegtuie het as Cheetah D2’s bekend gestaan. Die Cheetah D2’s het die reeksnommers 843, 844, 845, 846, 847, 849, 852 en 853 gehad.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 19, 22, 23, 27 |language=en}}</ref> === Die Mirages met die reeksnommers 858 tot 862 === [[Lêer:862 1995-10-00 FAWK 905 crop file 800x486.jpg|duimnael|Atlas Cheetah B reeksnommer 862 Oktober 1995 by Lugmagbasis Waterkloof.]] Daar is heelwat gespekuleer oor die bron van die Mirages wat van 858 tot 862 genommer was. Hierdie vliegtuie was moontlik Mirage 5B’s/Israeli Nesher T’s. Al vyf hierdie vliegtuie is in Cheetah B’s omskep. Die Cheetah B’s is soos volg afgelewer:<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 22, 23 |language=en}}</ref> * Reeksnommer 858 is op 22 April 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 23 Julie 1987 aan die SALM afgelewer. * Nommer 859 is op 22 April 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 17 November 1987 aan die SALM afgelewer. * Nommer 860 is op 24 Julie 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 12 Januarie 1988 aan die SALM afgelewer. * Nommer 861 is op 24 Julie 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 17 Februarie 1988 aan die SALM afgelewer. * Nommer 862 is op 9 Desember 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 28 Julie 1988 aan die SALM afgelewer. === Die omskepping van die Mirage IIIEZ’s === [[Lêer:828 1991-09-28 FALA 313a LR spot file 800x486.jpg|duimnael|Cheetah E reeksnommer 828 op 28 September 1991 te Lanseria- lughawe.]] Die Mirage IIIEZ’s is ook ingevolge Projek Brahman in Cheetahs omskep. Die Mirage IIIEZ met die reeksnommer 820, is, soos in die geval van die Mirage IIID2Z met die reeksnommer 845, na Israel oorgeplaas om as prototipe vir die projek te dien. Ná omskepping in Israel is die Cheetah E met die reeksnommer 820 weer in Suid-Afrika aanmekaargesit en is op 21 April 1987 getoetsvlieg. Dieselfde struktuur- en avionikaverbeterings as dié van die Cheetah D/D2 is op die Cheetah E aangebring. Opgraderings het ’n neus soortgelyk aan dié van die Kfir C1 ingesluit. Die Cheetah E, ’n onderskepper, het die SNECMA Atar 09C as [[kragbron]] behou. Wat wapens betref, kon hierdie weergawe van die Cheetah missiele soos die Suid-Afrikaanse V3B Kukri en V3C Darter dra. Die Cheetah E het sy twee DEFA-kanonne behou en kon Merk 81-bomme (250-pondbomme), Merk 82-bomme (500-pondbomme) en trosbomme dra en ongerigte 68 mm-vuurpyle afvuur. Die gasheereenheid vir die Cheetah E was 5 Eskader. Die Cheetah E met die reeksnommer 820 is op 3 Maart 1988 aan 5 Eskader afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 80 |language=en}}</ref> Die Cheetah E wat hieronder geïllustreer word, het die reeksnommer 828. Die oorspronklike Mirage IIIEZ is op 3 November 1986 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 14 April 1988 aan die SALM afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=81 |language=en}}</ref> Die Cheetah E is van 3 Maart 1988 tot Oktober 1992 gebruik (5 Eskader is op 31 Oktober 1992 ontbind). Die oorblywende Cheetah E’s is na Lugmagbasis Pietersburg gevlieg en daar gestoor en bewaar. Tien jaar nadat die Cheetah E’s aan diens onttrek is, het Chile vyf van die bewaarde straalvegters as onderdeelbron gekoop (dit was die Cheetah E’s met die reeksnommers 819, 820, 827, 832 en 833).<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=80, 122 |language=en}}</ref> === Cheetah R === [[Lêer:855 1992-09-19 Piet 334 crop 600x364.jpg|duimnael|Cheetah R reeksnommer 855 op 19 September 1992 te Lugmagbasis Pietersburg.]] In die laattagtigerjare van die vorige eeu sou die oorblywende Mirage IIIRZ’s en IIIR2Z’s ingevolge Projek Bark in ’n fotoverkenningsweergawe van die Cheetah omskep word. Die Mirage R2Z met die reeksnommer 855 is as prototipe vir hierdie projek gebruik. Die SALM het egter nie hierdie weergawe in gebruik geneem nie en nommer 855 was die enigste van sy soort. Die SALM het gekies om die Cheetah C as verkenningsplatform benewens sy rol as onderskepper te gebruik. Daar is egter berig dat Cheetah R 855 in die verkenningsrol deur 2 Eskader gebruik is. Die Cheetah R is gebruik om die sogenaamde gevorderde vegvlerk (die ACW) te toets.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 - 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41, 45 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=17, 44 |language=en}}</ref> === Super Cheetah === In 1994 is die Klimov SMR-95- gesamentlike onderneming tussen Rusland en Suid-Afrika van stapel gestuur om ’n nuwe vegvliegtuigenjin te ontwikkel ([[tegnologie]] van die Klimov RD-33-enjin is gebruik). Die SMR-95 is in die Cheetah D2 met die reeksnommer 847 gemonteer. <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 41 |language=en}}</ref> [[Lêer:847 1997-03-17 FAWK 628 crop dust LR 800x486.jpg|geen|duimnael|Cheetah D2 reeksnommer 847 op 17 Maart 1997 met Klimov SMR-95-enjin te Waterkloof.]] === Cheetah C === ’n Totaal van 38 Cheetah C’s is ingevolge Projek Tunny geskep.  Dieselfde Atar-enjins as wat in die Mirage F1’s gebruik is, moes egter in die Cheetah C’s gemonteer word, aangesien ’n embargo op die oorspronklike Amerikaanse enjins geplaas is. Dit blyk dat Israelse Kfir C1’s/C2’s as bronne gebruik is om die Atlas Cheetah C-multimissievegvliegtuig te skep. Altesaam 38 vliegtuie met lae ure is gekies. Hulle vlerke en vinne is met nuwes vervang en dele is by hulle rompe ingevoeg. Verbeterings het ’n nuwe avionikasuite, nuwe bedrading, die voorsiening van ’n brandstofherbunkeringstoestel aan die regterkant van die romp en die ontwikkeling van ’n nuwe eenstukwindskerm ingesluit. Die SNECMA Atar 09K-50-11-enjin is in die Cheetah C gemonteer. Die eerste twee vliegtuie (reeksnommers 341 en 342) is op 13 Januarie 1993 en die laaste een (reeksnommer 378) is op 23 Junie 1995 aan die SALM afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 94 |language=en}}</ref> <gallery> 344 2005-11-26 FAOB 011 cr 600x400.jpg|Cheetah C-verbeterings sluit ’n nuwe eenstukwindskerm en ’n toestel (agter die windskerm) om brandstofherbunkering in die lug moontlik te maak. 345 1995-08-25 LT 874 crop dust file 600x364.jpg|Die Cheetah C met die reeksnommer 345 word op 25 Augustus 1995 by Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. </gallery> == Basisse waar Cheetahs gehou is == === Pietersburg === Verskillende eenhede was by Pietersburg gebaseer. In 1992 het die tuiseenhede 89 Gevegvliegskool met sy tweesitplek-Cheetahs ingesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/38/89-combat-flying-school|title=THE AIR FORCE – SQUADRONS – 89 Combat Flying School|last=Wingrin|first=Dean|date=Accessed 5 March 2026|website=The unofficial website on the South African Air Force|access-date=5 March 2026}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:00a 1992-09-19 FAPB flightline 763 600x400.jpg|Lugmagbasis Pietersburg op 19 September 1992 Lêer:847 1992-09-19 FAPB 639 LR lias 800x486.jpg|Ses tweesitplek-Cheetahs van 89 Gevegvliegskool 19 September 1992 te Lugmagbasis Pietersburg </gallery> === Louis Trichardt/Makhado === Lugmagbasis Louis Trichardt is op 14 Oktober 1987 amptelik geopen.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/6/air-force-base-makhado|title=THE AIRFORCE – BASES – AIR FORCE BASE MAKHADO|last=Wingrin|first=Dean|date=Accessed 5 March 2026|website=The unofficial website on the South African Air Force}}</ref> Nommer 5 Eskader was van Maart 1988 tot Oktober 1992 by Louis Trichardt gebaseer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=95 |language=en}}</ref> Die tweesitplek-Cheetahs van 2 Eskader-opleidingsvlug het in 1992 by Louis Trichardt aangekom.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41 |language=en}}</ref> Nommer 2 Eskader (die Cheetah C’s) was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=44 |language=en}}</ref> Lugmagbasis Louis Trichardt se naam is op 7 November 2003 na Makhado verander.<ref name=":2" /> Die Saab Gripen-straalvegters was bestem om die Cheetah-vloot vanaf Maart 2008 te vervang.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=42 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Cheetah E 831 van 5 Eskader 21 September 1991 te Louis Trichardt Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Die beheertoring by Makhado word op 8 Oktober 2005 gesien. </gallery> == Die volgende eenhede het Cheetahs gebruik == === Nommer 89 Gevegvliegskool === Die tweesitplek-Cheetahs is aanvanklik deur 89 Gevegvliegskool gebruik, wat op 1 Julie 1986 geskep is en by Pietersburg gebaseer was (die laaste parade van 89 Gevegvliegskool is op 26 November 1992 by die basis gehou). Die eerste Atlas Cheetah D2 (reeksnommer 845) het op 26 Julie 1986 by Pietersburg geland. Die eenheid is op 29 November 1992 toegemaak, en ná die sluiting is die vliegtuie van die eenheid met ingang van 28 Februarie 1993 deur 2 Eskader-opleidingsvlug geabsorbeer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=413 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:840 1990-03-24 Piet 325 spot crop ELshd 800x486.jpg|Cheetah D reeksnommer 840 van 89 Gevegvliegskool 24 Maart 1990 te Lugmagbasis Pietersburg Lêer:840 1990-03-24 FAPB 002 her crhor 600x419.jpg|89 Gevegvliegskool-wapen 24 Maart 1990 op Cheetah D met die reeksnommer 840 </gallery> === Nommer 5 Eskader === [[Lêer:828 1991-09-28 FALA 030 LR2 repair 800x486.jpg|duimnael|Die 5 Eskader-wapen op 28 September 1991 op Cheetah E reeksnommer 828]] Die Cheetah E’s is deur 5 Eskader gebruik (het in 1988 operasioneel geword) en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 by Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=93, 94, 95 |language=en}}</ref> Op 21 September 1991 is 5 Eskader se vyftigjarige bestaan met ’n funksie by Louis Trichardt gevier.<ref>{{Cite book |title=5 Squadron 50th Anniversary |year=1991 |pages=4 |language=en}}</ref> Een Cheetah E is vir die geleentheid spesiaal [[goud]] geverf en het ’n groot 50 op die romp gehad (dit was die vliegtuig met die reeksnommer 831).<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles – South African Military Aviation History |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2nd |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}</ref> === Nommer 2 Eskader === Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is van die begin af deur 2 Eskader gebruik. Die eerste Cheetah C het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41, 44, 413 |language=en}}</ref> [[Lêer:000 1995-03-04 FALW 695 resize LR 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Cheetah C’s wat op 4 Maart 1995 by die Sentrale Vliegskool te Langebaanweg gesien is, het hierdie 2 Eskader-wapen opgehad.]] === Toetsvlieg-en-ontwikkelingsentrum === Die SALM het ’n spesiale eenheid vir die toets van vliegtuie en wapenstelsels gestig. Hierdie eenheid staan as die Toetsvlieg-en-ontwikkelingsentrum (TVOS) bekend en is tans in die Overbergstreek, naby Bredasdorp, geleë. Bredasdorp is naby Agulhas, wat geografies die suidelikste punt in Suid-Afrika is. Agulhas is in die [[Wes-Kaap]]. Verskillende vliegtuie in die SALM se arsenaal word van tyd tot tyd deur hierdie eenheid gebruik. Sommige van die Cheetah C’s en die tweesitplek-Cheetahs is ook deur hierdie eenheid gebruik.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=416, 417 |language=en}}</ref> <gallery> Lêer:344 2005-11-26 FAOB 015 LR 800x533.jpg|Die Atlas Cheetah C met die reeksnommer 344 word op 26 November 2005 by die TVOS gesien. Lêer:344 2005-11-26 FAOB 006 600x400.jpg|Twee eenheidswapens word op 26 November 2005 op die Cheetah C met die reeksnommer 344 gesien. Lêer:845 2005-11-26 FAOB 396 LR 800x533.jpg|Die Atlas Cheetah D2 met die reeksnommer 845 word op 26 November 2005 by die TVOS gesien. Daar is ’n groot eenheidswapen op die stertvin van die masjien. </gallery> == Kleure en merke van die Cheetahs in SALM-diens == === Inleiding tot en oorsig van die kleurskemas van die Cheetahs === Toe die Cheetah E’s en die tweesitplek-Cheetahs rondom die middel van die 1980’s in gebruik geneem is, het hulle ’n laesigbaarheidkamoefleerskema gehad.<ref name="brent184+186">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=184, 186 |language=en}}</ref> Die Cheetah C is oorspronklik in die 1990’s in die SALM in gebruik geneem.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=94 |language=en}}</ref> Die kleurskema op die Cheetah C’s het uiteindelik uit ’n soortgelyke laesigbaarheidskema as dié van die Mirage IIICZ bestaan.<ref name="brent184+186" /> === Kriptiese geskiedenis van SALM- nasionale merke === Gedurende die tyd wat die Cheetahs operasioneel was, is verskillende nasionale kentekens gebruik. Tot ongeveer 1994/1995 is ’n springende springbok binne ’n kasteelmerk as nasionale merk gebruik. Hierdie kenteken word die Springbokkasteel genoem. Laasgenoemde nasionale merk is in ongeveer 1993 verander, toe ’n arend binne die kasteel bekendgestel is (die sogenaamde Arendkasteel). Tot die 2000’s het die nasionale kenteken bestaan uit ’n arend in ’n ronde merk waarop ’n negepuntster geplaas is. Hierdie kenteken is in 2003 bekendgestel en word in hierdie artikel die negepuntster-kenteken genoem. Tydens die Cheetah-era is nasionale kentekens oor die algemeen in ses standaardposisies aangebring, naamlik op die boonste en onderste oppervlakke van die vlerke en twee aan weerskante van die romp.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=September 2003 |title=The evolution of the SAAF’s National Insignia |url=https://www.saairforce.co.za/forum/ |journal=SA Flyer |via=Posted 17 August 2012 on the SAAF forum at the unofficial South African Air Force website}}</ref> === Die posisies van die Arendkasteel === [[Lêer:858 1995-08-26 LT 890 LR 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Twee posisies van die Arendkasteel word op 26 Augustus 1995 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gewys. Die kasteel is aan die buitekant van die luginlaat en op die boonste oppervlak van die vlerk.]] === Negepuntster-kenteken === [[Lêer:858 2005-05-21 FAPB107 ELshd 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die negepuntster-kenteken is op 29 April 2003 bekendgestel. Die laesigweergawe van hierdie merk word op 21 Mei 2005 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gesien.]] == Kleurskemas op die verskillende Cheetah-variante == Die kleurskemas van die verskillende Cheetah-variante word by wyse van foto’s geïllustreer. === Die Cheetah E === Die standaardskema vir die Cheetah E was ’n laesigskema met een skakering van grys. Daar was ’n 5 Eskader-wapen op die stertvin, die boonste deel van die stertvin was wit en die Springbokkasteel het ’n bou agtergrond gehad. Die Atlas Cheetah E met die reeksnommer 842 is op 19 September 1992 in ’n ongewone laesigskema van twee skakerings grys gesien. Die kasteel op hom was in die vorm van ’n buitelyn, die springbok was grys en die 5 Eskader-wapen op die stertvin het ’n laesigvoorkoms gehad. Die laaste twee syfers van die reeksnommer was in grys op die neus.<gallery mode="packed"> Lêer:828 1991-09-28 Lans 311a crop ELshd 600x364.jpg|Cheetah E reeksnommer 828 op 28 September 1991 in standaard skema. Lêer:842 1992-09-19 Piet 318 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 842 op 19 September 1992 in ’n ongewone laesigskema. </gallery> === Die tweesitplek-Cheetahs === <gallery mode="packed"> Lêer:847 1992-09-19 Piet 329 dust ELshd 600x400.jpg|Cheetah D2 reeksnommer 847 op 19 September 1992 te Lugmagbasis Pietersburg. Lêer:858 2005-05-21 FAPB 178 crop LR 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 21 Mei 2005 in laesigskema met twee skakerings grys. </gallery> === Die Cheetah C's === Soos in die volgende reeks foto’s gesien kan word, het die Cheetah C’s ’n laesigskema met twee skakerings grys gehad. Aan die begin het sommige van hulle die Springbokkasteel opgehad, maar die meeste se kenteken was die Arendkasteel. Die skakerings van sommige Cheetah C’s was donkerder as dié van ander.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=184, 188, 189 |language=en}}</ref> Die Cheetah C-kenteken van die 2000’s was die negepuntster. Die radarkoepel van die Cheetah C’s was lig grys. Die vliegtuie se model-identifisering en laaste twee syfers van die reeksnommer was onder die stuurkajuit. Die Cheetah C-kenteken van die 2000’s was die negepuntster. Die details op die onderkant van die Cheetah C’s het bestaan uit ’n vals stuurkajuitkap op die voorste deel van die romp en die laaste twee syfers van die reeksnommer op die deur van die voorste onderstel. Daar was geen negepuntsterre onder die vlerke nie.<gallery mode="packed"> Lêer:351 1995-09-22 Hspt 896 800x486.jpg|Donker en ligter skakerings op 22 September 1995. Cheetah C 354 in middel en 351 regs (met Springbok-kastele). Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 812 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C 370 van 2 Eskader op 4 Maart 1995 by Sentrale Vliegskool te Langebaanweg met Arendkasteel. Lêer:352 2005-09-17 FASK 412 crop LR 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 352 op 17 September 2005. Lêer:352 2005-05-21 FAPB184 600x400.jpg|Cheetah C 352 op 21 Mei 2005 met negepuntster-kenteken, sentrale deel in ligte grys. </gallery> === Spesiale kleurskemas === Toe 5 Eskader op 21 September 1991 sy vyftigste bestaansjaar by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier het, was die Cheetah E met die reeksnommer 831 goud geverf. Daar was ’n groot 50 op die middelste deel van die romp.<gallery mode="packed"> Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 van 5 Eskader op 21 September 1991 te Louis Trichardt Lêer:831 1991-09-21 FALO 004 LR ELshd 600x364.jpg|Model-identifisering (onder die stuurkajuit) op nommer 831 </gallery>Die Cheetah C met die reeksnommer 342 is vir die SALM se 75ste bestaanjaar geverf in ’n spesiale skema wat uit die kleure en merke van sy eweknie in die diereryk bestaan het. Die stertvin was blou. Daar was ’n Pride of the Nation-driehoek op die stertvin en Pride of the Nation-driehoeke was in die plek van die kastele op die onderkante van die vlerk. Die langafstandbrandstoftenk onderaan die vliegtuig was ook geverf.<gallery mode="packed"> Lêer:342 1995-04-08 Dbn 833 crop (2) 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 op 8 April 1995 te Durban Lêer:342 1995-05-13 Blspt 845 600x364.jpg|Logo en bewoording op stertvin van Cheetah C reeksnommer 342 Lêer:342 1995-05-13 Blspt 860 dust file 600x400.jpg|Die details op die onderkant van Cheetah C reeksnommer 342 se vlerk </gallery> Die Cheetah C met die reeksnommer 370 is in die 2000’s in die kleure van die 1994- Suid-Afrikaanse nasionale vlag oorgeverf en het as “Vlaggie” bekendgestaan.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=107, 192 |language=en}}</ref> Hierdie kleurskema word in die meegaande drie foto’s op 8 Oktober 2005 by [[Lugmagbasis Makhado]] geïllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:370 2005-10-08 FALO 352 crop LR 800x533.jpg Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg Lêer:370 2005-10-08 FALO 513 crop2 LR 800x533.jpg </gallery>Die Atlas Cheetah B met die reeksnommer 861 was op 8 Oktober 2005 ook in die kleure van die 1994- nasionale vlag geverf.<gallery mode="packed"> Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 shd50 600x400.jpg Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 shd25 600x400.jpg </gallery> == Hoe om die verskillende modelle van die Cheetah uit te ken en die Cheetah van die Mirage III te onderskei == * Die Cheetah het ’n deltavlerkuitleg (nes die Mirage III) en twee niebewegende stertvlakke aan die buitekant van die luginlaat. Hy het ook ’n lugherbunkeringstoestel aan die regterkant. Die Mirage III het nie die laaste twee eienskappe nie.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 95 |language=en}}</ref> * Die Cheetah C het ’n groot C met ’n hardlopende cheetah, soos op 4 Maart 1995 op die Cheetah C met die reeksnommer 369 gesien word. * Daar was op die meeste tweesitplek-Cheetahs ’n hardlopende cheetah, soos op 21 Mei 2005 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gesien word. * Die ooglopende verskil tussen die enkelsitplek-Cheetahs en dié met twee sitplkekke is die sitplekrangskikking.  Die Cheetah C’s (die twee vliegtuie in die agtergond) het ook ’n dikker neusprofiel as die tweesitplek-Cheetahs gehad. * Van voor gesien is die hoek van die herbunkeringstoestel van die Cheetah C nie so skerp soos op die Cheetah E nie. (Die toestel is aan die regterkant, bo die enjinluginlaat aan die romp van die vliegtuig geheg.) * Die Cheetah E het ’n dun neus wat geleidelik taps vanaf ’n punt voor die stuurkajuit is en ’n skerp punt het. Sy pitotvoelpen is onder die neus en hy het vinvlakke net agter die skerp neus. * Die Cheetah C het ’n dikker neus as die Cheetah E en ’n radarkoepel wat skerp taps is. Die pitotvoelpen is in die middel van die neus en daar is neusvinvlakke op die romp, net voor die stuurkajuit. * Die Cheetah R het, net soos die Cheetah E, ’n tapse neus, maar let op die posisie van die pitotvoelpen en die kameras in die neus. * Die tweesitplek-Cheetah het ’n hangende neus, wat ook taps is (nes die neus van die Cheetah E). * Op die Cheetah C is die lugherbunkeringstoestel net agter die stuurkajuit aan die regterkant aan die romp van die vliegtuig geheg. * Die lugherbunkeringstoestel van die tweesitplek-Cheetah is in ’n hulsel wat aan die regterkant aan die vliegtuig geheg is. (In hierdie geval word die Cheetah B geïllustreer.) <gallery mode="packed"> Lêer:852 2005-10-08 FALO 229 crop LR 600x400.jpg|Cheetah: deltavlerkuitleg, niebewegende stertvlakke aan buitekant van luginlaat en lugherbunkeringstoestel aan regterkant. Lêer:369 1995-03-04 Lbwg 726 600x364.jpg|Cheetah C reeksnommer 369 op 4 Maart 1995. Lêer:828 1991-09-28 FALA 024 LR spot LR repair 600x364.jpg|Cheetah E reeksnommer 828 op 28 September 1991. Lêer:858 2005-05-21 FAPB108 ELshd 600x400.jpg|Tweesitplek-Cheetah reeksnommer 858 op 21 Mei 2005. Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Tweesitplek-Cheetah (links) en enkelsitplek-Cheetahs (regs) op 8 Oktober 2005. Lêer:342 1995-05-13 Blspt 847 dust ELshd 800x533.jpg|Vooraansig van Cheetah C met herbunkeringstoestel aan regterkant, bo enjinluginlaat. Lêer:828 1991-09-28 FALA 021 LR ELshd 800x486.jpg|Cheetah E met skerp en dun tapse neus; pitotvoelpen onder neus, vinvlakke agter neus. Lêer:344 2005-11-26 FAOB 010 ELshd 800x533.jpg|Cheetah C met dik neus, tapse radarkoepel; pitotvoelpen middel van neus en neusvinvlakke. Lêer:855 1992-04-00 FAJS 049 spot2 crop ELshd 800x486.jpg|Cheetah R met tapse neus; pitotvoelpen bo neus, die kameras in neus. Lêer:860 1995-08-25 LT 893 crop dust ELshd 800x486.jpg|Tweesitplek-Cheetah met hangende, tapse neus. Lêer:352 2005-05-21 FAPB148 800x533.jpg|Cheetah C met lugherbunkering-toestel agter die stuurkajuit aan die regterkant. Lêer:858 2005-05-21 FAPB150 800x533.jpg|Tweesitplek-Cheetah met lugherbunkering-toestel in hulsel aan die regterkant. </gallery> == Sien ook == * [[Lys van vegvliegtuie]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commonskat-inlyn|Cheetah (SAAF)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] [[Kategorie:Vegvliegtuie]] h6x5satwrufhvk9n491m9mxy38sbzql 2918261 2918258 2026-07-19T08:31:27Z Gaius le Roux 203341 /* Hoe om die verskillende modelle van die Cheetah uit te ken en die Cheetah van die Mirage III te onderskei */ 2918261 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Atlas Cheetah |subsjabloon= |beeld=Lêer:Atlas Cheetah 3 (DanieVDM) crop.jpg |byskrif=<center><small>''''n Atlas Cheetah in vlug.'''</small></center> |tipe=Vegvliegtuig |vervaardiger=Atlas Aviation |ontwerper= |eerste vlug= |bekendstelling=1986 |vrygestel= |onttrek= |status=In gebruik |hoofgebruiker=[[Suid-Afrikaanse Lugmag]] <small>(histories)</small><br />[[Chileense Lugmag]]<br />[[Ecuadorse Lugmag]] |meer gebruikers= |vorige gebruikers=Suid-Afrikaanse Lugmag |vervaardig= |aantal gebou=C: 38<br />D: 16<br />E: 16 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van=[[Dassault Mirage III]] |variante met eie artikels= }} Die '''Atlas Cheetah''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[vegvliegtuig]] wat ontwikkel is vir die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM)<ref name="Isolated">{{cite book |last=Geldenhuys |first=Deon |title=Isolated States: A Comparative Analysis |url=https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld |url-access=registration |date=1990 |page=[https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld/page/510 510] |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=978-0521283267}}</ref> en tans nog deur die [[Ecuadorse Lugmag]] en [[Chileense Lugmag]] gebruik word.<ref>[http://americasforum.com/content/ex-south-african-air-force-cheetah-fighter-jets-arriving-ecuador "Ex-South African Air Force Cheetah fighter jets arriving in Ecuador."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120402211834/http://americasforum.com/content/ex-south-african-air-force-cheetah-fighter-jets-arriving-ecuador |date=2 April 2012 }} AmericasForum.com, 20 April 2011.</ref> Dit was die eerstes wat gebou is as 'n groot opgradering van die [[Dassault Mirage III]] deur die Atlas Vliegtuigkorporasie (later Denel Aviation) van Suid-Afrika (gestig in 1965) en is gebaseer op die [[Israel]]iese [[IAI Kfir|Kfir]] vegter. Drie verskillende weergawes is geskep: 16 tweesitplek Cheetah D, 16 enkelsitplek Cheetah E en 38 enkelsitplek Cheetah C. Die Cheetah E is in 1992 onttrek en uit diens gestel en die Cheetah C en D in April 2008, hulle is almal in Suid-Afrika vervang deur die [[Saab JAS 39 Gripen]]. 'n Beperkte aantal word nog in Suid-Afrika bedryf as toetsvliegtuie vir Denel by die [[Lugmagbasis Overberg|Overberg toetsbaan]]. Daar is heelwat oor die oorsprong van die SALM-Cheetahs gespekuleer (veral van die Cheetahs met die reeksnommers van 858 tot 862). Die oorblywende Mirage IIIEZ’s, DZ’s en D2Z’s is in onderskeidelik Cheetah E’s (1986) en Cheetah D’s omskep (die eerste Cheetah D is op 16 Julie 1986 amptelik bekendgestel). Die reeksnommers van die oorspronklike Mirage III’s is vir die Cheetah E’s en D’s hergebruik. Wanneer die reeksnommers van die tweesitplek-Cheetahs ontleed word, blyk dit dat die SALM iewers vyf ekstra lugrame gekry het. (Die oorspronklike SALM-Mirage III’s was van 800 tot 857 genommer en die reeksnommers van die tweesitplek-Cheetahs eindig by 862.) Niks van die Mirage IIICZ’s, BZ’s en RZ’s is in Cheetahs omskep nie. Net een Mirage IIIR2Z is in ’n Cheetah omskep. Die Cheetah C-straalvegters was omskeppings van lugrame wat van ander bronne verkry is en het ’n heeltemal nuwe reeks nommers gekry (341 tot 378).<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah "Guardians of the Nation" |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 19, 22, 23, 43, 44, 94, 96 |language=en}}</ref> Daar is nog altyd aangeneem dat die tweesitplekweergawes van die Cheetah Cheetah D’s genoem word omdat die oorblywende Mirage IIIDZ’s en D2Z’s in Cheetahs omskep is en hulle oorspronklike Mirage III-reeksnommers behou het. ’n Paar nuwe vliegtuie is egter van ’n ander bron verkry en het ’n nuwe reeks nommers (beginnende by 858) ontvang. Dit het sedertdien aan die lig gekom dat die tweesitplek-Cheetahs verskillende name het. Let ook daarop dat die enkelsitplek-Cheetahs (die C’s en E’s) op die vliegtuig deur middel van die variantnaam geïdentifiseer is maar nie die tweesitplekvariante nie.<ref name=":1">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=22 |language=en}}</ref> == Besonderhede van die opgradering van die Mirage III’s na Cheetahs == Die Cheetah het uit SALM-personeelvereiste 15/81 van September 1981 voortgespruit, waarvolgens die Mirage III’s opgegradeer is. Vliegtuie wat vir omskepping gekies is, het die Mirage IIIDZ’s, Mirage IIID2Z’s en die Mirage IIIEZ’s ingesluit.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=16, 18, 22, 23, 81 |language=en}}</ref> [[Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|duimnael|SALM Boeing 707 en drie Cheetahs boots lugherbunkering na.]] Gedurende omskepping van die Mirage IIIDZ’s en IIID2Z’s is die volgende struktuurverbeterings aangebring, naamlik nuwe vlerke, ’n nuwe neusdeel, niebewegende stertvlakke aan die buitekant van die luginlaat, ’n stelsel om brandstof in die lug aan te vul, groter interne brandstofkapasiteit, verbeterde uitskietstoele en versterking van die onderstelstelsel. Wat avionikaverbeterings betref, het die tweesitplek-Cheetahs die volgende bygekry: ’n nuwe wapenaflewering-en-navigasiestelsel, ’n nuwe wapenbeheer-en-lossing-stelsel, ’n nuwe elektroniese-oorlogvoering-/selfbeskermingstelsel, ’n stabiliteitverbeteringstelsel, ’n omgewingsverbeteringstelsel en ’n elektriesekragtoevoer-en-distribusiestelsel. Nommer 89 Gevegvliegskool is op 1 Julie 1986 vir die gebruik van die tweesitplek-Cheetahs gestig.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 18 |language=en}}</ref> === Die omskepping van die Mirage IIID2Z’s === [[Lêer:847 1992-09-19 Piet 330 crop dust LR lias 800x486.jpg|duimnael|SALM Atlas Cheetah D2]] Al agt die oorblywende Mirage IIID2Z’s is ingevolge Projek Brahman in Cheetah D2’s omskep. Die Mirage IIID2Z met die reeksnommer 845 was die eerste tweesitplek-Mirage III wat opgegradeer is en is op 16 Julie 1986 amptelik bekendgestel. Hierdie vliegtuig was ook die eerste Cheetah wat aan die SALM oorhandig is (afleweringsdatum 28 Julie 1986). Die omskeppingstydperke van hierdie vliegtuie het van 12 maande (reeksnommer 849) tot 15 maande (reeksnommer 847) gewissel. Die laaste omskepte Mirage IIID2Z is op 30 Junie 1987 aan die SALM afgelewer. Hierdie vliegtuie het as Cheetah D2’s bekend gestaan. Die Cheetah D2’s het die reeksnommers 843, 844, 845, 846, 847, 849, 852 en 853 gehad.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 19, 22, 23, 27 |language=en}}</ref> === Die Mirages met die reeksnommers 858 tot 862 === [[Lêer:862 1995-10-00 FAWK 905 crop file 800x486.jpg|duimnael|Atlas Cheetah B reeksnommer 862 Oktober 1995 by Lugmagbasis Waterkloof.]] Daar is heelwat gespekuleer oor die bron van die Mirages wat van 858 tot 862 genommer was. Hierdie vliegtuie was moontlik Mirage 5B’s/Israeli Nesher T’s. Al vyf hierdie vliegtuie is in Cheetah B’s omskep. Die Cheetah B’s is soos volg afgelewer:<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 22, 23 |language=en}}</ref> * Reeksnommer 858 is op 22 April 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 23 Julie 1987 aan die SALM afgelewer. * Nommer 859 is op 22 April 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 17 November 1987 aan die SALM afgelewer. * Nommer 860 is op 24 Julie 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 12 Januarie 1988 aan die SALM afgelewer. * Nommer 861 is op 24 Julie 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 17 Februarie 1988 aan die SALM afgelewer. * Nommer 862 is op 9 Desember 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 28 Julie 1988 aan die SALM afgelewer. === Die omskepping van die Mirage IIIEZ’s === [[Lêer:828 1991-09-28 FALA 313a LR spot file 800x486.jpg|duimnael|Cheetah E reeksnommer 828 op 28 September 1991 te Lanseria- lughawe.]] Die Mirage IIIEZ’s is ook ingevolge Projek Brahman in Cheetahs omskep. Die Mirage IIIEZ met die reeksnommer 820, is, soos in die geval van die Mirage IIID2Z met die reeksnommer 845, na Israel oorgeplaas om as prototipe vir die projek te dien. Ná omskepping in Israel is die Cheetah E met die reeksnommer 820 weer in Suid-Afrika aanmekaargesit en is op 21 April 1987 getoetsvlieg. Dieselfde struktuur- en avionikaverbeterings as dié van die Cheetah D/D2 is op die Cheetah E aangebring. Opgraderings het ’n neus soortgelyk aan dié van die Kfir C1 ingesluit. Die Cheetah E, ’n onderskepper, het die SNECMA Atar 09C as [[kragbron]] behou. Wat wapens betref, kon hierdie weergawe van die Cheetah missiele soos die Suid-Afrikaanse V3B Kukri en V3C Darter dra. Die Cheetah E het sy twee DEFA-kanonne behou en kon Merk 81-bomme (250-pondbomme), Merk 82-bomme (500-pondbomme) en trosbomme dra en ongerigte 68 mm-vuurpyle afvuur. Die gasheereenheid vir die Cheetah E was 5 Eskader. Die Cheetah E met die reeksnommer 820 is op 3 Maart 1988 aan 5 Eskader afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 80 |language=en}}</ref> Die Cheetah E wat hieronder geïllustreer word, het die reeksnommer 828. Die oorspronklike Mirage IIIEZ is op 3 November 1986 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 14 April 1988 aan die SALM afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=81 |language=en}}</ref> Die Cheetah E is van 3 Maart 1988 tot Oktober 1992 gebruik (5 Eskader is op 31 Oktober 1992 ontbind). Die oorblywende Cheetah E’s is na Lugmagbasis Pietersburg gevlieg en daar gestoor en bewaar. Tien jaar nadat die Cheetah E’s aan diens onttrek is, het Chile vyf van die bewaarde straalvegters as onderdeelbron gekoop (dit was die Cheetah E’s met die reeksnommers 819, 820, 827, 832 en 833).<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=80, 122 |language=en}}</ref> === Cheetah R === [[Lêer:855 1992-09-19 Piet 334 crop 600x364.jpg|duimnael|Cheetah R reeksnommer 855 op 19 September 1992 te Lugmagbasis Pietersburg.]] In die laattagtigerjare van die vorige eeu sou die oorblywende Mirage IIIRZ’s en IIIR2Z’s ingevolge Projek Bark in ’n fotoverkenningsweergawe van die Cheetah omskep word. Die Mirage R2Z met die reeksnommer 855 is as prototipe vir hierdie projek gebruik. Die SALM het egter nie hierdie weergawe in gebruik geneem nie en nommer 855 was die enigste van sy soort. Die SALM het gekies om die Cheetah C as verkenningsplatform benewens sy rol as onderskepper te gebruik. Daar is egter berig dat Cheetah R 855 in die verkenningsrol deur 2 Eskader gebruik is. Die Cheetah R is gebruik om die sogenaamde gevorderde vegvlerk (die ACW) te toets.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 - 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41, 45 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=17, 44 |language=en}}</ref> === Super Cheetah === In 1994 is die Klimov SMR-95- gesamentlike onderneming tussen Rusland en Suid-Afrika van stapel gestuur om ’n nuwe vegvliegtuigenjin te ontwikkel ([[tegnologie]] van die Klimov RD-33-enjin is gebruik). Die SMR-95 is in die Cheetah D2 met die reeksnommer 847 gemonteer. <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 41 |language=en}}</ref> [[Lêer:847 1997-03-17 FAWK 628 crop dust LR 800x486.jpg|geen|duimnael|Cheetah D2 reeksnommer 847 op 17 Maart 1997 met Klimov SMR-95-enjin te Waterkloof.]] === Cheetah C === ’n Totaal van 38 Cheetah C’s is ingevolge Projek Tunny geskep.  Dieselfde Atar-enjins as wat in die Mirage F1’s gebruik is, moes egter in die Cheetah C’s gemonteer word, aangesien ’n embargo op die oorspronklike Amerikaanse enjins geplaas is. Dit blyk dat Israelse Kfir C1’s/C2’s as bronne gebruik is om die Atlas Cheetah C-multimissievegvliegtuig te skep. Altesaam 38 vliegtuie met lae ure is gekies. Hulle vlerke en vinne is met nuwes vervang en dele is by hulle rompe ingevoeg. Verbeterings het ’n nuwe avionikasuite, nuwe bedrading, die voorsiening van ’n brandstofherbunkeringstoestel aan die regterkant van die romp en die ontwikkeling van ’n nuwe eenstukwindskerm ingesluit. Die SNECMA Atar 09K-50-11-enjin is in die Cheetah C gemonteer. Die eerste twee vliegtuie (reeksnommers 341 en 342) is op 13 Januarie 1993 en die laaste een (reeksnommer 378) is op 23 Junie 1995 aan die SALM afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 94 |language=en}}</ref> <gallery> 344 2005-11-26 FAOB 011 cr 600x400.jpg|Cheetah C-verbeterings sluit ’n nuwe eenstukwindskerm en ’n toestel (agter die windskerm) om brandstofherbunkering in die lug moontlik te maak. 345 1995-08-25 LT 874 crop dust file 600x364.jpg|Die Cheetah C met die reeksnommer 345 word op 25 Augustus 1995 by Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. </gallery> == Basisse waar Cheetahs gehou is == === Pietersburg === Verskillende eenhede was by Pietersburg gebaseer. In 1992 het die tuiseenhede 89 Gevegvliegskool met sy tweesitplek-Cheetahs ingesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/38/89-combat-flying-school|title=THE AIR FORCE – SQUADRONS – 89 Combat Flying School|last=Wingrin|first=Dean|date=Accessed 5 March 2026|website=The unofficial website on the South African Air Force|access-date=5 March 2026}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:00a 1992-09-19 FAPB flightline 763 600x400.jpg|Lugmagbasis Pietersburg op 19 September 1992 Lêer:847 1992-09-19 FAPB 639 LR lias 800x486.jpg|Ses tweesitplek-Cheetahs van 89 Gevegvliegskool 19 September 1992 te Lugmagbasis Pietersburg </gallery> === Louis Trichardt/Makhado === Lugmagbasis Louis Trichardt is op 14 Oktober 1987 amptelik geopen.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/6/air-force-base-makhado|title=THE AIRFORCE – BASES – AIR FORCE BASE MAKHADO|last=Wingrin|first=Dean|date=Accessed 5 March 2026|website=The unofficial website on the South African Air Force}}</ref> Nommer 5 Eskader was van Maart 1988 tot Oktober 1992 by Louis Trichardt gebaseer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=95 |language=en}}</ref> Die tweesitplek-Cheetahs van 2 Eskader-opleidingsvlug het in 1992 by Louis Trichardt aangekom.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41 |language=en}}</ref> Nommer 2 Eskader (die Cheetah C’s) was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=44 |language=en}}</ref> Lugmagbasis Louis Trichardt se naam is op 7 November 2003 na Makhado verander.<ref name=":2" /> Die Saab Gripen-straalvegters was bestem om die Cheetah-vloot vanaf Maart 2008 te vervang.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=42 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Cheetah E 831 van 5 Eskader 21 September 1991 te Louis Trichardt Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Die beheertoring by Makhado word op 8 Oktober 2005 gesien. </gallery> == Die volgende eenhede het Cheetahs gebruik == === Nommer 89 Gevegvliegskool === Die tweesitplek-Cheetahs is aanvanklik deur 89 Gevegvliegskool gebruik, wat op 1 Julie 1986 geskep is en by Pietersburg gebaseer was (die laaste parade van 89 Gevegvliegskool is op 26 November 1992 by die basis gehou). Die eerste Atlas Cheetah D2 (reeksnommer 845) het op 26 Julie 1986 by Pietersburg geland. Die eenheid is op 29 November 1992 toegemaak, en ná die sluiting is die vliegtuie van die eenheid met ingang van 28 Februarie 1993 deur 2 Eskader-opleidingsvlug geabsorbeer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=413 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:840 1990-03-24 Piet 325 spot crop ELshd 800x486.jpg|Cheetah D reeksnommer 840 van 89 Gevegvliegskool 24 Maart 1990 te Lugmagbasis Pietersburg Lêer:840 1990-03-24 FAPB 002 her crhor 600x419.jpg|89 Gevegvliegskool-wapen 24 Maart 1990 op Cheetah D met die reeksnommer 840 </gallery> === Nommer 5 Eskader === [[Lêer:828 1991-09-28 FALA 030 LR2 repair 800x486.jpg|duimnael|Die 5 Eskader-wapen op 28 September 1991 op Cheetah E reeksnommer 828]] Die Cheetah E’s is deur 5 Eskader gebruik (het in 1988 operasioneel geword) en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 by Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=93, 94, 95 |language=en}}</ref> Op 21 September 1991 is 5 Eskader se vyftigjarige bestaan met ’n funksie by Louis Trichardt gevier.<ref>{{Cite book |title=5 Squadron 50th Anniversary |year=1991 |pages=4 |language=en}}</ref> Een Cheetah E is vir die geleentheid spesiaal [[goud]] geverf en het ’n groot 50 op die romp gehad (dit was die vliegtuig met die reeksnommer 831).<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles – South African Military Aviation History |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2nd |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}</ref> === Nommer 2 Eskader === Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is van die begin af deur 2 Eskader gebruik. Die eerste Cheetah C het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41, 44, 413 |language=en}}</ref> [[Lêer:000 1995-03-04 FALW 695 resize LR 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Cheetah C’s wat op 4 Maart 1995 by die Sentrale Vliegskool te Langebaanweg gesien is, het hierdie 2 Eskader-wapen opgehad.]] === Toetsvlieg-en-ontwikkelingsentrum === Die SALM het ’n spesiale eenheid vir die toets van vliegtuie en wapenstelsels gestig. Hierdie eenheid staan as die Toetsvlieg-en-ontwikkelingsentrum (TVOS) bekend en is tans in die Overbergstreek, naby Bredasdorp, geleë. Bredasdorp is naby Agulhas, wat geografies die suidelikste punt in Suid-Afrika is. Agulhas is in die [[Wes-Kaap]]. Verskillende vliegtuie in die SALM se arsenaal word van tyd tot tyd deur hierdie eenheid gebruik. Sommige van die Cheetah C’s en die tweesitplek-Cheetahs is ook deur hierdie eenheid gebruik.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=416, 417 |language=en}}</ref> <gallery> Lêer:344 2005-11-26 FAOB 015 LR 800x533.jpg|Die Atlas Cheetah C met die reeksnommer 344 word op 26 November 2005 by die TVOS gesien. Lêer:344 2005-11-26 FAOB 006 600x400.jpg|Twee eenheidswapens word op 26 November 2005 op die Cheetah C met die reeksnommer 344 gesien. Lêer:845 2005-11-26 FAOB 396 LR 800x533.jpg|Die Atlas Cheetah D2 met die reeksnommer 845 word op 26 November 2005 by die TVOS gesien. Daar is ’n groot eenheidswapen op die stertvin van die masjien. </gallery> == Kleure en merke van die Cheetahs in SALM-diens == === Inleiding tot en oorsig van die kleurskemas van die Cheetahs === Toe die Cheetah E’s en die tweesitplek-Cheetahs rondom die middel van die 1980’s in gebruik geneem is, het hulle ’n laesigbaarheidkamoefleerskema gehad.<ref name="brent184+186">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=184, 186 |language=en}}</ref> Die Cheetah C is oorspronklik in die 1990’s in die SALM in gebruik geneem.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=94 |language=en}}</ref> Die kleurskema op die Cheetah C’s het uiteindelik uit ’n soortgelyke laesigbaarheidskema as dié van die Mirage IIICZ bestaan.<ref name="brent184+186" /> === Kriptiese geskiedenis van SALM- nasionale merke === Gedurende die tyd wat die Cheetahs operasioneel was, is verskillende nasionale kentekens gebruik. Tot ongeveer 1994/1995 is ’n springende springbok binne ’n kasteelmerk as nasionale merk gebruik. Hierdie kenteken word die Springbokkasteel genoem. Laasgenoemde nasionale merk is in ongeveer 1993 verander, toe ’n arend binne die kasteel bekendgestel is (die sogenaamde Arendkasteel). Tot die 2000’s het die nasionale kenteken bestaan uit ’n arend in ’n ronde merk waarop ’n negepuntster geplaas is. Hierdie kenteken is in 2003 bekendgestel en word in hierdie artikel die negepuntster-kenteken genoem. Tydens die Cheetah-era is nasionale kentekens oor die algemeen in ses standaardposisies aangebring, naamlik op die boonste en onderste oppervlakke van die vlerke en twee aan weerskante van die romp.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=September 2003 |title=The evolution of the SAAF’s National Insignia |url=https://www.saairforce.co.za/forum/ |journal=SA Flyer |via=Posted 17 August 2012 on the SAAF forum at the unofficial South African Air Force website}}</ref> === Die posisies van die Arendkasteel === [[Lêer:858 1995-08-26 LT 890 LR 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Twee posisies van die Arendkasteel word op 26 Augustus 1995 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gewys. Die kasteel is aan die buitekant van die luginlaat en op die boonste oppervlak van die vlerk.]] === Negepuntster-kenteken === [[Lêer:858 2005-05-21 FAPB107 ELshd 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die negepuntster-kenteken is op 29 April 2003 bekendgestel. Die laesigweergawe van hierdie merk word op 21 Mei 2005 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gesien.]] == Kleurskemas op die verskillende Cheetah-variante == Die kleurskemas van die verskillende Cheetah-variante word by wyse van foto’s geïllustreer. === Die Cheetah E === Die standaardskema vir die Cheetah E was ’n laesigskema met een skakering van grys. Daar was ’n 5 Eskader-wapen op die stertvin, die boonste deel van die stertvin was wit en die Springbokkasteel het ’n bou agtergrond gehad. Die Atlas Cheetah E met die reeksnommer 842 is op 19 September 1992 in ’n ongewone laesigskema van twee skakerings grys gesien. Die kasteel op hom was in die vorm van ’n buitelyn, die springbok was grys en die 5 Eskader-wapen op die stertvin het ’n laesigvoorkoms gehad. Die laaste twee syfers van die reeksnommer was in grys op die neus.<gallery mode="packed"> Lêer:828 1991-09-28 Lans 311a crop ELshd 600x364.jpg|Cheetah E reeksnommer 828 op 28 September 1991 in standaard skema. Lêer:842 1992-09-19 Piet 318 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 842 op 19 September 1992 in ’n ongewone laesigskema. </gallery> === Die tweesitplek-Cheetahs === <gallery mode="packed"> Lêer:847 1992-09-19 Piet 329 dust ELshd 600x400.jpg|Cheetah D2 reeksnommer 847 op 19 September 1992 te Lugmagbasis Pietersburg. Lêer:858 2005-05-21 FAPB 178 crop LR 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 21 Mei 2005 in laesigskema met twee skakerings grys. </gallery> === Die Cheetah C's === Soos in die volgende reeks foto’s gesien kan word, het die Cheetah C’s ’n laesigskema met twee skakerings grys gehad. Aan die begin het sommige van hulle die Springbokkasteel opgehad, maar die meeste se kenteken was die Arendkasteel. Die skakerings van sommige Cheetah C’s was donkerder as dié van ander.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=184, 188, 189 |language=en}}</ref> Die Cheetah C-kenteken van die 2000’s was die negepuntster. Die radarkoepel van die Cheetah C’s was lig grys. Die vliegtuie se model-identifisering en laaste twee syfers van die reeksnommer was onder die stuurkajuit. Die Cheetah C-kenteken van die 2000’s was die negepuntster. Die details op die onderkant van die Cheetah C’s het bestaan uit ’n vals stuurkajuitkap op die voorste deel van die romp en die laaste twee syfers van die reeksnommer op die deur van die voorste onderstel. Daar was geen negepuntsterre onder die vlerke nie.<gallery mode="packed"> Lêer:351 1995-09-22 Hspt 896 800x486.jpg|Donker en ligter skakerings op 22 September 1995. Cheetah C 354 in middel en 351 regs (met Springbok-kastele). Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 812 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C 370 van 2 Eskader op 4 Maart 1995 by Sentrale Vliegskool te Langebaanweg met Arendkasteel. Lêer:352 2005-09-17 FASK 412 crop LR 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 352 op 17 September 2005. Lêer:352 2005-05-21 FAPB184 600x400.jpg|Cheetah C 352 op 21 Mei 2005 met negepuntster-kenteken, sentrale deel in ligte grys. </gallery> === Spesiale kleurskemas === Toe 5 Eskader op 21 September 1991 sy vyftigste bestaansjaar by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier het, was die Cheetah E met die reeksnommer 831 goud geverf. Daar was ’n groot 50 op die middelste deel van die romp.<gallery mode="packed"> Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 van 5 Eskader op 21 September 1991 te Louis Trichardt Lêer:831 1991-09-21 FALO 004 LR ELshd 600x364.jpg|Model-identifisering (onder die stuurkajuit) op nommer 831 </gallery>Die Cheetah C met die reeksnommer 342 is vir die SALM se 75ste bestaanjaar geverf in ’n spesiale skema wat uit die kleure en merke van sy eweknie in die diereryk bestaan het. Die stertvin was blou. Daar was ’n Pride of the Nation-driehoek op die stertvin en Pride of the Nation-driehoeke was in die plek van die kastele op die onderkante van die vlerk. Die langafstandbrandstoftenk onderaan die vliegtuig was ook geverf.<gallery mode="packed"> Lêer:342 1995-04-08 Dbn 833 crop (2) 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 op 8 April 1995 te Durban Lêer:342 1995-05-13 Blspt 845 600x364.jpg|Logo en bewoording op stertvin van Cheetah C reeksnommer 342 Lêer:342 1995-05-13 Blspt 860 dust file 600x400.jpg|Die details op die onderkant van Cheetah C reeksnommer 342 se vlerk </gallery> Die Cheetah C met die reeksnommer 370 is in die 2000’s in die kleure van die 1994- Suid-Afrikaanse nasionale vlag oorgeverf en het as “Vlaggie” bekendgestaan.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=107, 192 |language=en}}</ref> Hierdie kleurskema word in die meegaande drie foto’s op 8 Oktober 2005 by [[Lugmagbasis Makhado]] geïllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:370 2005-10-08 FALO 352 crop LR 800x533.jpg Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg Lêer:370 2005-10-08 FALO 513 crop2 LR 800x533.jpg </gallery>Die Atlas Cheetah B met die reeksnommer 861 was op 8 Oktober 2005 ook in die kleure van die 1994- nasionale vlag geverf.<gallery mode="packed"> Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 shd50 600x400.jpg Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 shd25 600x400.jpg </gallery> == Hoe om die verskillende modelle van die Cheetah uit te ken en die Cheetah van die Mirage III te onderskei == * Die Cheetah het ’n deltavlerkuitleg (nes die Mirage III) en twee niebewegende stertvlakke aan die buitekant van die luginlaat. Hy het ook ’n lugherbunkeringstoestel aan die regterkant. Die Mirage III het nie die laaste twee eienskappe nie.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 95 |language=en}}</ref> * Die Cheetah C het ’n groot C met ’n hardlopende cheetah, soos op 4 Maart 1995 op die Cheetah C met die reeksnommer 369 gesien word. * Daar was op die meeste tweesitplek-Cheetahs ’n hardlopende cheetah, soos op 21 Mei 2005 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gesien word. * Die ooglopende verskil tussen die enkelsitplek-Cheetahs en dié met twee sitplkekke is die sitplekrangskikking.  Die Cheetah C’s (die twee vliegtuie in die agtergond) het ook ’n dikker neusprofiel as die tweesitplek-Cheetahs gehad. * Van voor gesien is die hoek van die herbunkeringstoestel van die Cheetah C nie so skerp soos op die Cheetah E nie. (Die toestel is aan die regterkant, bo die enjinluginlaat aan die romp van die vliegtuig geheg.) * Die Cheetah E het ’n dun neus wat geleidelik taps vanaf ’n punt voor die stuurkajuit is en ’n skerp punt het. Sy pitotvoelpen is onder die neus en hy het vinvlakke net agter die skerp neus. * Die Cheetah C het ’n dikker neus as die Cheetah E en ’n radarkoepel wat skerp taps is. Die pitotvoelpen is in die middel van die neus en daar is neusvinvlakke op die romp, net voor die stuurkajuit. * Die Cheetah R het, net soos die Cheetah E, ’n tapse neus, maar let op die posisie van die pitotvoelpen en die kameras in die neus. * Die tweesitplek-Cheetah het ’n hangende neus, wat ook taps is (nes die neus van die Cheetah E). * Op die Cheetah C is die lugherbunkeringstoestel net agter die stuurkajuit aan die regterkant aan die romp van die vliegtuig geheg. * Die lugherbunkeringstoestel van die tweesitplek-Cheetah is in ’n hulsel wat aan die regterkant aan die vliegtuig geheg is. (In hierdie geval word die Cheetah B geïllustreer.) <gallery mode="packed"> Lêer:852 2005-10-08 FALO 229 crop LR 600x400.jpg|Cheetah: deltavlerkuitleg, niebewegende stertvlakke aan buitekant van luginlaat en lugherbunkeringstoestel aan regterkant. Lêer:369 1995-03-04 Lbwg 726 600x364.jpg|Cheetah C reeksnommer 369 op 4 Maart 1995. Lêer:828 1991-09-28 FALA 024 LR spot LR repair 600x364.jpg|Cheetah E reeksnommer 828 op 28 September 1991. Lêer:858 2005-05-21 FAPB108 ELshd 600x400.jpg|Tweesitplek-Cheetah reeksnommer 858 op 21 Mei 2005. Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Tweesitplek-Cheetah (links) en enkelsitplek-Cheetahs (regs) op 8 Oktober 2005. Lêer:342 1995-05-13 Blspt 847 dust ELshd 800x533.jpg|Vooraansig van Cheetah C met herbunkeringstoestel aan regterkant, bo enjinluginlaat. Lêer:828 1991-09-28 FALA 021 LR ELshd 800x486.jpg|Cheetah E met skerp en dun tapse neus; pitotvoelpen onder neus, vinvlakke agter neus. Lêer:344 2005-11-26 FAOB 010 ELshd 800x533.jpg|Cheetah C met dik neus, tapse radarkoepel; pitotvoelpen middel van neus en neusvinvlakke. Lêer:855 1992-04-00 FAJS 049 spot2 crop ELshd 800x486.jpg|Cheetah R met tapse neus; pitotvoelpen bo neus, kameras in neus. Lêer:860 1995-08-25 LT 893 crop dust ELshd 800x486.jpg|Tweesitplek-Cheetah met hangende, tapse neus. Lêer:352 2005-05-21 FAPB148 800x533.jpg|Cheetah C met lugherbunkering-toestel agter die stuurkajuit aan die regterkant. Lêer:858 2005-05-21 FAPB150 800x533.jpg|Tweesitplek-Cheetah met lugherbunkering-toestel in hulsel aan die regterkant. </gallery> == Sien ook == * [[Lys van vegvliegtuie]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commonskat-inlyn|Cheetah (SAAF)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] [[Kategorie:Vegvliegtuie]] jrkwn70n9csotsihk9vnvu7xeifch8e 2918263 2918261 2026-07-19T08:39:06Z Gaius le Roux 203341 /* Die Cheetah C's */ 2918263 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Atlas Cheetah |subsjabloon= |beeld=Lêer:Atlas Cheetah 3 (DanieVDM) crop.jpg |byskrif=<center><small>''''n Atlas Cheetah in vlug.'''</small></center> |tipe=Vegvliegtuig |vervaardiger=Atlas Aviation |ontwerper= |eerste vlug= |bekendstelling=1986 |vrygestel= |onttrek= |status=In gebruik |hoofgebruiker=[[Suid-Afrikaanse Lugmag]] <small>(histories)</small><br />[[Chileense Lugmag]]<br />[[Ecuadorse Lugmag]] |meer gebruikers= |vorige gebruikers=Suid-Afrikaanse Lugmag |vervaardig= |aantal gebou=C: 38<br />D: 16<br />E: 16 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van=[[Dassault Mirage III]] |variante met eie artikels= }} Die '''Atlas Cheetah''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[vegvliegtuig]] wat ontwikkel is vir die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM)<ref name="Isolated">{{cite book |last=Geldenhuys |first=Deon |title=Isolated States: A Comparative Analysis |url=https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld |url-access=registration |date=1990 |page=[https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld/page/510 510] |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=978-0521283267}}</ref> en tans nog deur die [[Ecuadorse Lugmag]] en [[Chileense Lugmag]] gebruik word.<ref>[http://americasforum.com/content/ex-south-african-air-force-cheetah-fighter-jets-arriving-ecuador "Ex-South African Air Force Cheetah fighter jets arriving in Ecuador."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120402211834/http://americasforum.com/content/ex-south-african-air-force-cheetah-fighter-jets-arriving-ecuador |date=2 April 2012 }} AmericasForum.com, 20 April 2011.</ref> Dit was die eerstes wat gebou is as 'n groot opgradering van die [[Dassault Mirage III]] deur die Atlas Vliegtuigkorporasie (later Denel Aviation) van Suid-Afrika (gestig in 1965) en is gebaseer op die [[Israel]]iese [[IAI Kfir|Kfir]] vegter. Drie verskillende weergawes is geskep: 16 tweesitplek Cheetah D, 16 enkelsitplek Cheetah E en 38 enkelsitplek Cheetah C. Die Cheetah E is in 1992 onttrek en uit diens gestel en die Cheetah C en D in April 2008, hulle is almal in Suid-Afrika vervang deur die [[Saab JAS 39 Gripen]]. 'n Beperkte aantal word nog in Suid-Afrika bedryf as toetsvliegtuie vir Denel by die [[Lugmagbasis Overberg|Overberg toetsbaan]]. Daar is heelwat oor die oorsprong van die SALM-Cheetahs gespekuleer (veral van die Cheetahs met die reeksnommers van 858 tot 862). Die oorblywende Mirage IIIEZ’s, DZ’s en D2Z’s is in onderskeidelik Cheetah E’s (1986) en Cheetah D’s omskep (die eerste Cheetah D is op 16 Julie 1986 amptelik bekendgestel). Die reeksnommers van die oorspronklike Mirage III’s is vir die Cheetah E’s en D’s hergebruik. Wanneer die reeksnommers van die tweesitplek-Cheetahs ontleed word, blyk dit dat die SALM iewers vyf ekstra lugrame gekry het. (Die oorspronklike SALM-Mirage III’s was van 800 tot 857 genommer en die reeksnommers van die tweesitplek-Cheetahs eindig by 862.) Niks van die Mirage IIICZ’s, BZ’s en RZ’s is in Cheetahs omskep nie. Net een Mirage IIIR2Z is in ’n Cheetah omskep. Die Cheetah C-straalvegters was omskeppings van lugrame wat van ander bronne verkry is en het ’n heeltemal nuwe reeks nommers gekry (341 tot 378).<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah "Guardians of the Nation" |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 19, 22, 23, 43, 44, 94, 96 |language=en}}</ref> Daar is nog altyd aangeneem dat die tweesitplekweergawes van die Cheetah Cheetah D’s genoem word omdat die oorblywende Mirage IIIDZ’s en D2Z’s in Cheetahs omskep is en hulle oorspronklike Mirage III-reeksnommers behou het. ’n Paar nuwe vliegtuie is egter van ’n ander bron verkry en het ’n nuwe reeks nommers (beginnende by 858) ontvang. Dit het sedertdien aan die lig gekom dat die tweesitplek-Cheetahs verskillende name het. Let ook daarop dat die enkelsitplek-Cheetahs (die C’s en E’s) op die vliegtuig deur middel van die variantnaam geïdentifiseer is maar nie die tweesitplekvariante nie.<ref name=":1">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=22 |language=en}}</ref> == Besonderhede van die opgradering van die Mirage III’s na Cheetahs == Die Cheetah het uit SALM-personeelvereiste 15/81 van September 1981 voortgespruit, waarvolgens die Mirage III’s opgegradeer is. Vliegtuie wat vir omskepping gekies is, het die Mirage IIIDZ’s, Mirage IIID2Z’s en die Mirage IIIEZ’s ingesluit.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=16, 18, 22, 23, 81 |language=en}}</ref> [[Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|duimnael|SALM Boeing 707 en drie Cheetahs boots lugherbunkering na.]] Gedurende omskepping van die Mirage IIIDZ’s en IIID2Z’s is die volgende struktuurverbeterings aangebring, naamlik nuwe vlerke, ’n nuwe neusdeel, niebewegende stertvlakke aan die buitekant van die luginlaat, ’n stelsel om brandstof in die lug aan te vul, groter interne brandstofkapasiteit, verbeterde uitskietstoele en versterking van die onderstelstelsel. Wat avionikaverbeterings betref, het die tweesitplek-Cheetahs die volgende bygekry: ’n nuwe wapenaflewering-en-navigasiestelsel, ’n nuwe wapenbeheer-en-lossing-stelsel, ’n nuwe elektroniese-oorlogvoering-/selfbeskermingstelsel, ’n stabiliteitverbeteringstelsel, ’n omgewingsverbeteringstelsel en ’n elektriesekragtoevoer-en-distribusiestelsel. Nommer 89 Gevegvliegskool is op 1 Julie 1986 vir die gebruik van die tweesitplek-Cheetahs gestig.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 18 |language=en}}</ref> === Die omskepping van die Mirage IIID2Z’s === [[Lêer:847 1992-09-19 Piet 330 crop dust LR lias 800x486.jpg|duimnael|SALM Atlas Cheetah D2]] Al agt die oorblywende Mirage IIID2Z’s is ingevolge Projek Brahman in Cheetah D2’s omskep. Die Mirage IIID2Z met die reeksnommer 845 was die eerste tweesitplek-Mirage III wat opgegradeer is en is op 16 Julie 1986 amptelik bekendgestel. Hierdie vliegtuig was ook die eerste Cheetah wat aan die SALM oorhandig is (afleweringsdatum 28 Julie 1986). Die omskeppingstydperke van hierdie vliegtuie het van 12 maande (reeksnommer 849) tot 15 maande (reeksnommer 847) gewissel. Die laaste omskepte Mirage IIID2Z is op 30 Junie 1987 aan die SALM afgelewer. Hierdie vliegtuie het as Cheetah D2’s bekend gestaan. Die Cheetah D2’s het die reeksnommers 843, 844, 845, 846, 847, 849, 852 en 853 gehad.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 19, 22, 23, 27 |language=en}}</ref> === Die Mirages met die reeksnommers 858 tot 862 === [[Lêer:862 1995-10-00 FAWK 905 crop file 800x486.jpg|duimnael|Atlas Cheetah B reeksnommer 862 Oktober 1995 by Lugmagbasis Waterkloof.]] Daar is heelwat gespekuleer oor die bron van die Mirages wat van 858 tot 862 genommer was. Hierdie vliegtuie was moontlik Mirage 5B’s/Israeli Nesher T’s. Al vyf hierdie vliegtuie is in Cheetah B’s omskep. Die Cheetah B’s is soos volg afgelewer:<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 22, 23 |language=en}}</ref> * Reeksnommer 858 is op 22 April 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 23 Julie 1987 aan die SALM afgelewer. * Nommer 859 is op 22 April 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 17 November 1987 aan die SALM afgelewer. * Nommer 860 is op 24 Julie 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 12 Januarie 1988 aan die SALM afgelewer. * Nommer 861 is op 24 Julie 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 17 Februarie 1988 aan die SALM afgelewer. * Nommer 862 is op 9 Desember 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 28 Julie 1988 aan die SALM afgelewer. === Die omskepping van die Mirage IIIEZ’s === [[Lêer:828 1991-09-28 FALA 313a LR spot file 800x486.jpg|duimnael|Cheetah E reeksnommer 828 op 28 September 1991 te Lanseria- lughawe.]] Die Mirage IIIEZ’s is ook ingevolge Projek Brahman in Cheetahs omskep. Die Mirage IIIEZ met die reeksnommer 820, is, soos in die geval van die Mirage IIID2Z met die reeksnommer 845, na Israel oorgeplaas om as prototipe vir die projek te dien. Ná omskepping in Israel is die Cheetah E met die reeksnommer 820 weer in Suid-Afrika aanmekaargesit en is op 21 April 1987 getoetsvlieg. Dieselfde struktuur- en avionikaverbeterings as dié van die Cheetah D/D2 is op die Cheetah E aangebring. Opgraderings het ’n neus soortgelyk aan dié van die Kfir C1 ingesluit. Die Cheetah E, ’n onderskepper, het die SNECMA Atar 09C as [[kragbron]] behou. Wat wapens betref, kon hierdie weergawe van die Cheetah missiele soos die Suid-Afrikaanse V3B Kukri en V3C Darter dra. Die Cheetah E het sy twee DEFA-kanonne behou en kon Merk 81-bomme (250-pondbomme), Merk 82-bomme (500-pondbomme) en trosbomme dra en ongerigte 68 mm-vuurpyle afvuur. Die gasheereenheid vir die Cheetah E was 5 Eskader. Die Cheetah E met die reeksnommer 820 is op 3 Maart 1988 aan 5 Eskader afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 80 |language=en}}</ref> Die Cheetah E wat hieronder geïllustreer word, het die reeksnommer 828. Die oorspronklike Mirage IIIEZ is op 3 November 1986 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 14 April 1988 aan die SALM afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=81 |language=en}}</ref> Die Cheetah E is van 3 Maart 1988 tot Oktober 1992 gebruik (5 Eskader is op 31 Oktober 1992 ontbind). Die oorblywende Cheetah E’s is na Lugmagbasis Pietersburg gevlieg en daar gestoor en bewaar. Tien jaar nadat die Cheetah E’s aan diens onttrek is, het Chile vyf van die bewaarde straalvegters as onderdeelbron gekoop (dit was die Cheetah E’s met die reeksnommers 819, 820, 827, 832 en 833).<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=80, 122 |language=en}}</ref> === Cheetah R === [[Lêer:855 1992-09-19 Piet 334 crop 600x364.jpg|duimnael|Cheetah R reeksnommer 855 op 19 September 1992 te Lugmagbasis Pietersburg.]] In die laattagtigerjare van die vorige eeu sou die oorblywende Mirage IIIRZ’s en IIIR2Z’s ingevolge Projek Bark in ’n fotoverkenningsweergawe van die Cheetah omskep word. Die Mirage R2Z met die reeksnommer 855 is as prototipe vir hierdie projek gebruik. Die SALM het egter nie hierdie weergawe in gebruik geneem nie en nommer 855 was die enigste van sy soort. Die SALM het gekies om die Cheetah C as verkenningsplatform benewens sy rol as onderskepper te gebruik. Daar is egter berig dat Cheetah R 855 in die verkenningsrol deur 2 Eskader gebruik is. Die Cheetah R is gebruik om die sogenaamde gevorderde vegvlerk (die ACW) te toets.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 - 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41, 45 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=17, 44 |language=en}}</ref> === Super Cheetah === In 1994 is die Klimov SMR-95- gesamentlike onderneming tussen Rusland en Suid-Afrika van stapel gestuur om ’n nuwe vegvliegtuigenjin te ontwikkel ([[tegnologie]] van die Klimov RD-33-enjin is gebruik). Die SMR-95 is in die Cheetah D2 met die reeksnommer 847 gemonteer. <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 41 |language=en}}</ref> [[Lêer:847 1997-03-17 FAWK 628 crop dust LR 800x486.jpg|geen|duimnael|Cheetah D2 reeksnommer 847 op 17 Maart 1997 met Klimov SMR-95-enjin te Waterkloof.]] === Cheetah C === ’n Totaal van 38 Cheetah C’s is ingevolge Projek Tunny geskep.  Dieselfde Atar-enjins as wat in die Mirage F1’s gebruik is, moes egter in die Cheetah C’s gemonteer word, aangesien ’n embargo op die oorspronklike Amerikaanse enjins geplaas is. Dit blyk dat Israelse Kfir C1’s/C2’s as bronne gebruik is om die Atlas Cheetah C-multimissievegvliegtuig te skep. Altesaam 38 vliegtuie met lae ure is gekies. Hulle vlerke en vinne is met nuwes vervang en dele is by hulle rompe ingevoeg. Verbeterings het ’n nuwe avionikasuite, nuwe bedrading, die voorsiening van ’n brandstofherbunkeringstoestel aan die regterkant van die romp en die ontwikkeling van ’n nuwe eenstukwindskerm ingesluit. Die SNECMA Atar 09K-50-11-enjin is in die Cheetah C gemonteer. Die eerste twee vliegtuie (reeksnommers 341 en 342) is op 13 Januarie 1993 en die laaste een (reeksnommer 378) is op 23 Junie 1995 aan die SALM afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 94 |language=en}}</ref> <gallery> 344 2005-11-26 FAOB 011 cr 600x400.jpg|Cheetah C-verbeterings sluit ’n nuwe eenstukwindskerm en ’n toestel (agter die windskerm) om brandstofherbunkering in die lug moontlik te maak. 345 1995-08-25 LT 874 crop dust file 600x364.jpg|Die Cheetah C met die reeksnommer 345 word op 25 Augustus 1995 by Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. </gallery> == Basisse waar Cheetahs gehou is == === Pietersburg === Verskillende eenhede was by Pietersburg gebaseer. In 1992 het die tuiseenhede 89 Gevegvliegskool met sy tweesitplek-Cheetahs ingesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/38/89-combat-flying-school|title=THE AIR FORCE – SQUADRONS – 89 Combat Flying School|last=Wingrin|first=Dean|date=Accessed 5 March 2026|website=The unofficial website on the South African Air Force|access-date=5 March 2026}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:00a 1992-09-19 FAPB flightline 763 600x400.jpg|Lugmagbasis Pietersburg op 19 September 1992 Lêer:847 1992-09-19 FAPB 639 LR lias 800x486.jpg|Ses tweesitplek-Cheetahs van 89 Gevegvliegskool 19 September 1992 te Lugmagbasis Pietersburg </gallery> === Louis Trichardt/Makhado === Lugmagbasis Louis Trichardt is op 14 Oktober 1987 amptelik geopen.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/6/air-force-base-makhado|title=THE AIRFORCE – BASES – AIR FORCE BASE MAKHADO|last=Wingrin|first=Dean|date=Accessed 5 March 2026|website=The unofficial website on the South African Air Force}}</ref> Nommer 5 Eskader was van Maart 1988 tot Oktober 1992 by Louis Trichardt gebaseer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=95 |language=en}}</ref> Die tweesitplek-Cheetahs van 2 Eskader-opleidingsvlug het in 1992 by Louis Trichardt aangekom.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41 |language=en}}</ref> Nommer 2 Eskader (die Cheetah C’s) was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=44 |language=en}}</ref> Lugmagbasis Louis Trichardt se naam is op 7 November 2003 na Makhado verander.<ref name=":2" /> Die Saab Gripen-straalvegters was bestem om die Cheetah-vloot vanaf Maart 2008 te vervang.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=42 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Cheetah E 831 van 5 Eskader 21 September 1991 te Louis Trichardt Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Die beheertoring by Makhado word op 8 Oktober 2005 gesien. </gallery> == Die volgende eenhede het Cheetahs gebruik == === Nommer 89 Gevegvliegskool === Die tweesitplek-Cheetahs is aanvanklik deur 89 Gevegvliegskool gebruik, wat op 1 Julie 1986 geskep is en by Pietersburg gebaseer was (die laaste parade van 89 Gevegvliegskool is op 26 November 1992 by die basis gehou). Die eerste Atlas Cheetah D2 (reeksnommer 845) het op 26 Julie 1986 by Pietersburg geland. Die eenheid is op 29 November 1992 toegemaak, en ná die sluiting is die vliegtuie van die eenheid met ingang van 28 Februarie 1993 deur 2 Eskader-opleidingsvlug geabsorbeer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=413 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:840 1990-03-24 Piet 325 spot crop ELshd 800x486.jpg|Cheetah D reeksnommer 840 van 89 Gevegvliegskool 24 Maart 1990 te Lugmagbasis Pietersburg Lêer:840 1990-03-24 FAPB 002 her crhor 600x419.jpg|89 Gevegvliegskool-wapen 24 Maart 1990 op Cheetah D met die reeksnommer 840 </gallery> === Nommer 5 Eskader === [[Lêer:828 1991-09-28 FALA 030 LR2 repair 800x486.jpg|duimnael|Die 5 Eskader-wapen op 28 September 1991 op Cheetah E reeksnommer 828]] Die Cheetah E’s is deur 5 Eskader gebruik (het in 1988 operasioneel geword) en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 by Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=93, 94, 95 |language=en}}</ref> Op 21 September 1991 is 5 Eskader se vyftigjarige bestaan met ’n funksie by Louis Trichardt gevier.<ref>{{Cite book |title=5 Squadron 50th Anniversary |year=1991 |pages=4 |language=en}}</ref> Een Cheetah E is vir die geleentheid spesiaal [[goud]] geverf en het ’n groot 50 op die romp gehad (dit was die vliegtuig met die reeksnommer 831).<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles – South African Military Aviation History |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2nd |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}</ref> === Nommer 2 Eskader === Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is van die begin af deur 2 Eskader gebruik. Die eerste Cheetah C het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41, 44, 413 |language=en}}</ref> [[Lêer:000 1995-03-04 FALW 695 resize LR 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Cheetah C’s wat op 4 Maart 1995 by die Sentrale Vliegskool te Langebaanweg gesien is, het hierdie 2 Eskader-wapen opgehad.]] === Toetsvlieg-en-ontwikkelingsentrum === Die SALM het ’n spesiale eenheid vir die toets van vliegtuie en wapenstelsels gestig. Hierdie eenheid staan as die Toetsvlieg-en-ontwikkelingsentrum (TVOS) bekend en is tans in die Overbergstreek, naby Bredasdorp, geleë. Bredasdorp is naby Agulhas, wat geografies die suidelikste punt in Suid-Afrika is. Agulhas is in die [[Wes-Kaap]]. Verskillende vliegtuie in die SALM se arsenaal word van tyd tot tyd deur hierdie eenheid gebruik. Sommige van die Cheetah C’s en die tweesitplek-Cheetahs is ook deur hierdie eenheid gebruik.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=416, 417 |language=en}}</ref> <gallery> Lêer:344 2005-11-26 FAOB 015 LR 800x533.jpg|Die Atlas Cheetah C met die reeksnommer 344 word op 26 November 2005 by die TVOS gesien. Lêer:344 2005-11-26 FAOB 006 600x400.jpg|Twee eenheidswapens word op 26 November 2005 op die Cheetah C met die reeksnommer 344 gesien. Lêer:845 2005-11-26 FAOB 396 LR 800x533.jpg|Die Atlas Cheetah D2 met die reeksnommer 845 word op 26 November 2005 by die TVOS gesien. Daar is ’n groot eenheidswapen op die stertvin van die masjien. </gallery> == Kleure en merke van die Cheetahs in SALM-diens == === Inleiding tot en oorsig van die kleurskemas van die Cheetahs === Toe die Cheetah E’s en die tweesitplek-Cheetahs rondom die middel van die 1980’s in gebruik geneem is, het hulle ’n laesigbaarheidkamoefleerskema gehad.<ref name="brent184+186">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=184, 186 |language=en}}</ref> Die Cheetah C is oorspronklik in die 1990’s in die SALM in gebruik geneem.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=94 |language=en}}</ref> Die kleurskema op die Cheetah C’s het uiteindelik uit ’n soortgelyke laesigbaarheidskema as dié van die Mirage IIICZ bestaan.<ref name="brent184+186" /> === Kriptiese geskiedenis van SALM- nasionale merke === Gedurende die tyd wat die Cheetahs operasioneel was, is verskillende nasionale kentekens gebruik. Tot ongeveer 1994/1995 is ’n springende springbok binne ’n kasteelmerk as nasionale merk gebruik. Hierdie kenteken word die Springbokkasteel genoem. Laasgenoemde nasionale merk is in ongeveer 1993 verander, toe ’n arend binne die kasteel bekendgestel is (die sogenaamde Arendkasteel). Tot die 2000’s het die nasionale kenteken bestaan uit ’n arend in ’n ronde merk waarop ’n negepuntster geplaas is. Hierdie kenteken is in 2003 bekendgestel en word in hierdie artikel die negepuntster-kenteken genoem. Tydens die Cheetah-era is nasionale kentekens oor die algemeen in ses standaardposisies aangebring, naamlik op die boonste en onderste oppervlakke van die vlerke en twee aan weerskante van die romp.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=September 2003 |title=The evolution of the SAAF’s National Insignia |url=https://www.saairforce.co.za/forum/ |journal=SA Flyer |via=Posted 17 August 2012 on the SAAF forum at the unofficial South African Air Force website}}</ref> === Die posisies van die Arendkasteel === [[Lêer:858 1995-08-26 LT 890 LR 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Twee posisies van die Arendkasteel word op 26 Augustus 1995 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gewys. Die kasteel is aan die buitekant van die luginlaat en op die boonste oppervlak van die vlerk.]] === Negepuntster-kenteken === [[Lêer:858 2005-05-21 FAPB107 ELshd 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die negepuntster-kenteken is op 29 April 2003 bekendgestel. Die laesigweergawe van hierdie merk word op 21 Mei 2005 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gesien.]] == Kleurskemas op die verskillende Cheetah-variante == Die kleurskemas van die verskillende Cheetah-variante word by wyse van foto’s geïllustreer. === Die Cheetah E === Die standaardskema vir die Cheetah E was ’n laesigskema met een skakering van grys. Daar was ’n 5 Eskader-wapen op die stertvin, die boonste deel van die stertvin was wit en die Springbokkasteel het ’n bou agtergrond gehad. Die Atlas Cheetah E met die reeksnommer 842 is op 19 September 1992 in ’n ongewone laesigskema van twee skakerings grys gesien. Die kasteel op hom was in die vorm van ’n buitelyn, die springbok was grys en die 5 Eskader-wapen op die stertvin het ’n laesigvoorkoms gehad. Die laaste twee syfers van die reeksnommer was in grys op die neus.<gallery mode="packed"> Lêer:828 1991-09-28 Lans 311a crop ELshd 600x364.jpg|Cheetah E reeksnommer 828 op 28 September 1991 in standaard skema. Lêer:842 1992-09-19 Piet 318 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 842 op 19 September 1992 in ’n ongewone laesigskema. </gallery> === Die tweesitplek-Cheetahs === <gallery mode="packed"> Lêer:847 1992-09-19 Piet 329 dust ELshd 600x400.jpg|Cheetah D2 reeksnommer 847 op 19 September 1992 te Lugmagbasis Pietersburg. Lêer:858 2005-05-21 FAPB 178 crop LR 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 21 Mei 2005 in laesigskema met twee skakerings grys. </gallery> === Die Cheetah C's === Soos in die volgende reeks foto’s gesien kan word, het die Cheetah C’s ’n laesigskema met twee skakerings grys gehad. Aan die begin het sommige van hulle die Springbokkasteel opgehad, maar die meeste se kenteken was die Arendkasteel. Die sentrale gedeelte van die tweeskakeringgrysskema van sommige Cheetah C’s was donkerder as dié van ander.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=184, 188, 189 |language=en}}</ref> Die Cheetah C-kenteken van die 2000’s was die negepuntster. Die radarkoepel van die Cheetah C’s was lig grys. Die vliegtuie se model-identifisering en laaste twee syfers van die reeksnommer was onder die stuurkajuit. Die Cheetah C-kenteken van die 2000’s was die negepuntster. Die details op die onderkant van die Cheetah C’s het bestaan uit ’n vals stuurkajuitkap op die voorste deel van die romp en die laaste twee syfers van die reeksnommer op die deur van die voorste onderstel. Daar was geen negepuntsterre onder die vlerke nie.<gallery mode="packed"> Lêer:351 1995-09-22 Hspt 896 800x486.jpg|Donker en ligter skakerings op 22 September 1995. Cheetah C 354 in middel en 351 regs (met Springbok-kastele). Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 812 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C 370 van 2 Eskader op 4 Maart 1995 by Sentrale Vliegskool te Langebaanweg met Arendkasteel. Lêer:352 2005-09-17 FASK 412 crop LR 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 352 op 17 September 2005. Lêer:352 2005-05-21 FAPB184 600x400.jpg|Cheetah C 352 op 21 Mei 2005 met negepuntster-kenteken, sentrale deel in ligte grys. </gallery> === Spesiale kleurskemas === Toe 5 Eskader op 21 September 1991 sy vyftigste bestaansjaar by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier het, was die Cheetah E met die reeksnommer 831 goud geverf. Daar was ’n groot 50 op die middelste deel van die romp.<gallery mode="packed"> Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 van 5 Eskader op 21 September 1991 te Louis Trichardt Lêer:831 1991-09-21 FALO 004 LR ELshd 600x364.jpg|Model-identifisering (onder die stuurkajuit) op nommer 831 </gallery>Die Cheetah C met die reeksnommer 342 is vir die SALM se 75ste bestaanjaar geverf in ’n spesiale skema wat uit die kleure en merke van sy eweknie in die diereryk bestaan het. Die stertvin was blou. Daar was ’n Pride of the Nation-driehoek op die stertvin en Pride of the Nation-driehoeke was in die plek van die kastele op die onderkante van die vlerk. Die langafstandbrandstoftenk onderaan die vliegtuig was ook geverf.<gallery mode="packed"> Lêer:342 1995-04-08 Dbn 833 crop (2) 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 op 8 April 1995 te Durban Lêer:342 1995-05-13 Blspt 845 600x364.jpg|Logo en bewoording op stertvin van Cheetah C reeksnommer 342 Lêer:342 1995-05-13 Blspt 860 dust file 600x400.jpg|Die details op die onderkant van Cheetah C reeksnommer 342 se vlerk </gallery> Die Cheetah C met die reeksnommer 370 is in die 2000’s in die kleure van die 1994- Suid-Afrikaanse nasionale vlag oorgeverf en het as “Vlaggie” bekendgestaan.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=107, 192 |language=en}}</ref> Hierdie kleurskema word in die meegaande drie foto’s op 8 Oktober 2005 by [[Lugmagbasis Makhado]] geïllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:370 2005-10-08 FALO 352 crop LR 800x533.jpg Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg Lêer:370 2005-10-08 FALO 513 crop2 LR 800x533.jpg </gallery>Die Atlas Cheetah B met die reeksnommer 861 was op 8 Oktober 2005 ook in die kleure van die 1994- nasionale vlag geverf.<gallery mode="packed"> Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 shd50 600x400.jpg Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 shd25 600x400.jpg </gallery> == Hoe om die verskillende modelle van die Cheetah uit te ken en die Cheetah van die Mirage III te onderskei == * Die Cheetah het ’n deltavlerkuitleg (nes die Mirage III) en twee niebewegende stertvlakke aan die buitekant van die luginlaat. Hy het ook ’n lugherbunkeringstoestel aan die regterkant. Die Mirage III het nie die laaste twee eienskappe nie.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 95 |language=en}}</ref> * Die Cheetah C het ’n groot C met ’n hardlopende cheetah, soos op 4 Maart 1995 op die Cheetah C met die reeksnommer 369 gesien word. * Daar was op die meeste tweesitplek-Cheetahs ’n hardlopende cheetah, soos op 21 Mei 2005 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gesien word. * Die ooglopende verskil tussen die enkelsitplek-Cheetahs en dié met twee sitplkekke is die sitplekrangskikking.  Die Cheetah C’s (die twee vliegtuie in die agtergond) het ook ’n dikker neusprofiel as die tweesitplek-Cheetahs gehad. * Van voor gesien is die hoek van die herbunkeringstoestel van die Cheetah C nie so skerp soos op die Cheetah E nie. (Die toestel is aan die regterkant, bo die enjinluginlaat aan die romp van die vliegtuig geheg.) * Die Cheetah E het ’n dun neus wat geleidelik taps vanaf ’n punt voor die stuurkajuit is en ’n skerp punt het. Sy pitotvoelpen is onder die neus en hy het vinvlakke net agter die skerp neus. * Die Cheetah C het ’n dikker neus as die Cheetah E en ’n radarkoepel wat skerp taps is. Die pitotvoelpen is in die middel van die neus en daar is neusvinvlakke op die romp, net voor die stuurkajuit. * Die Cheetah R het, net soos die Cheetah E, ’n tapse neus, maar let op die posisie van die pitotvoelpen en die kameras in die neus. * Die tweesitplek-Cheetah het ’n hangende neus, wat ook taps is (nes die neus van die Cheetah E). * Op die Cheetah C is die lugherbunkeringstoestel net agter die stuurkajuit aan die regterkant aan die romp van die vliegtuig geheg. * Die lugherbunkeringstoestel van die tweesitplek-Cheetah is in ’n hulsel wat aan die regterkant aan die vliegtuig geheg is. (In hierdie geval word die Cheetah B geïllustreer.) <gallery mode="packed"> Lêer:852 2005-10-08 FALO 229 crop LR 600x400.jpg|Cheetah: deltavlerkuitleg, niebewegende stertvlakke aan buitekant van luginlaat en lugherbunkeringstoestel aan regterkant. Lêer:369 1995-03-04 Lbwg 726 600x364.jpg|Cheetah C reeksnommer 369 op 4 Maart 1995. Lêer:828 1991-09-28 FALA 024 LR spot LR repair 600x364.jpg|Cheetah E reeksnommer 828 op 28 September 1991. Lêer:858 2005-05-21 FAPB108 ELshd 600x400.jpg|Tweesitplek-Cheetah reeksnommer 858 op 21 Mei 2005. Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Tweesitplek-Cheetah (links) en enkelsitplek-Cheetahs (regs) op 8 Oktober 2005. Lêer:342 1995-05-13 Blspt 847 dust ELshd 800x533.jpg|Vooraansig van Cheetah C met herbunkeringstoestel aan regterkant, bo enjinluginlaat. Lêer:828 1991-09-28 FALA 021 LR ELshd 800x486.jpg|Cheetah E met skerp en dun tapse neus; pitotvoelpen onder neus, vinvlakke agter neus. Lêer:344 2005-11-26 FAOB 010 ELshd 800x533.jpg|Cheetah C met dik neus, tapse radarkoepel; pitotvoelpen middel van neus en neusvinvlakke. Lêer:855 1992-04-00 FAJS 049 spot2 crop ELshd 800x486.jpg|Cheetah R met tapse neus; pitotvoelpen bo neus, kameras in neus. Lêer:860 1995-08-25 LT 893 crop dust ELshd 800x486.jpg|Tweesitplek-Cheetah met hangende, tapse neus. Lêer:352 2005-05-21 FAPB148 800x533.jpg|Cheetah C met lugherbunkering-toestel agter die stuurkajuit aan die regterkant. Lêer:858 2005-05-21 FAPB150 800x533.jpg|Tweesitplek-Cheetah met lugherbunkering-toestel in hulsel aan die regterkant. </gallery> == Sien ook == * [[Lys van vegvliegtuie]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commonskat-inlyn|Cheetah (SAAF)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] [[Kategorie:Vegvliegtuie]] shzzaeyprb5rfxt54fdw89j05f4qqlx 2918264 2918263 2026-07-19T08:40:19Z Gaius le Roux 203341 Teksredigering 2918264 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Atlas Cheetah |subsjabloon= |beeld=Lêer:Atlas Cheetah 3 (DanieVDM) crop.jpg |byskrif=<center><small>''''n Atlas Cheetah in vlug.'''</small></center> |tipe=Vegvliegtuig |vervaardiger=Atlas Aviation |ontwerper= |eerste vlug= |bekendstelling=1986 |vrygestel= |onttrek= |status=In gebruik |hoofgebruiker=[[Suid-Afrikaanse Lugmag]] <small>(histories)</small><br />[[Chileense Lugmag]]<br />[[Ecuadorse Lugmag]] |meer gebruikers= |vorige gebruikers=Suid-Afrikaanse Lugmag |vervaardig= |aantal gebou=C: 38<br />D: 16<br />E: 16 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van=[[Dassault Mirage III]] |variante met eie artikels= }} Die '''Atlas Cheetah''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[vegvliegtuig]] wat ontwikkel is vir die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM)<ref name="Isolated">{{cite book |last=Geldenhuys |first=Deon |title=Isolated States: A Comparative Analysis |url=https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld |url-access=registration |date=1990 |page=[https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld/page/510 510] |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=978-0521283267}}</ref> en tans nog deur die [[Ecuadorse Lugmag]] en [[Chileense Lugmag]] gebruik word.<ref>[http://americasforum.com/content/ex-south-african-air-force-cheetah-fighter-jets-arriving-ecuador "Ex-South African Air Force Cheetah fighter jets arriving in Ecuador."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120402211834/http://americasforum.com/content/ex-south-african-air-force-cheetah-fighter-jets-arriving-ecuador |date=2 April 2012 }} AmericasForum.com, 20 April 2011.</ref> Dit was die eerstes wat gebou is as 'n groot opgradering van die [[Dassault Mirage III]] deur die Atlas Vliegtuigkorporasie (later Denel Aviation) van Suid-Afrika (gestig in 1965) en is gebaseer op die [[Israel]]iese [[IAI Kfir|Kfir]] vegter. Drie verskillende weergawes is geskep: 16 tweesitplek Cheetah D, 16 enkelsitplek Cheetah E en 38 enkelsitplek Cheetah C. Die Cheetah E is in 1992 onttrek en uit diens gestel en die Cheetah C en D in April 2008, hulle is almal in Suid-Afrika vervang deur die [[Saab JAS 39 Gripen]]. 'n Beperkte aantal word nog in Suid-Afrika bedryf as toetsvliegtuie vir Denel by die [[Lugmagbasis Overberg|Overberg toetsbaan]]. Daar is heelwat oor die oorsprong van die SALM-Cheetahs gespekuleer (veral van die Cheetahs met die reeksnommers van 858 tot 862). Die oorblywende Mirage IIIEZ’s, DZ’s en D2Z’s is in onderskeidelik Cheetah E’s (1986) en Cheetah D’s omskep (die eerste Cheetah D is op 16 Julie 1986 amptelik bekendgestel). Die reeksnommers van die oorspronklike Mirage III’s is vir die Cheetah E’s en D’s hergebruik. Wanneer die reeksnommers van die tweesitplek-Cheetahs ontleed word, blyk dit dat die SALM iewers vyf ekstra lugrame gekry het. (Die oorspronklike SALM-Mirage III’s was van 800 tot 857 genommer en die reeksnommers van die tweesitplek-Cheetahs eindig by 862.) Niks van die Mirage IIICZ’s, BZ’s en RZ’s is in Cheetahs omskep nie. Net een Mirage IIIR2Z is in ’n Cheetah omskep. Die Cheetah C-straalvegters was omskeppings van lugrame wat van ander bronne verkry is en het ’n heeltemal nuwe reeks nommers gekry (341 tot 378).<ref name=":0">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah "Guardians of the Nation" |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 19, 22, 23, 43, 44, 94, 96 |language=en}}</ref> Daar is nog altyd aangeneem dat die tweesitplekweergawes van die Cheetah Cheetah D’s genoem word omdat die oorblywende Mirage IIIDZ’s en D2Z’s in Cheetahs omskep is en hulle oorspronklike Mirage III-reeksnommers behou het. ’n Paar nuwe vliegtuie is egter van ’n ander bron verkry en het ’n nuwe reeks nommers (beginnende by 858) ontvang. Dit het sedertdien aan die lig gekom dat die tweesitplek-Cheetahs verskillende name het. Let ook daarop dat die enkelsitplek-Cheetahs (die C’s en E’s) op die vliegtuig deur middel van die variantnaam geïdentifiseer is maar nie die tweesitplekvariante nie.<ref name=":1">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=22 |language=en}}</ref> == Besonderhede van die opgradering van die Mirage III’s na Cheetahs == Die Cheetah het uit SALM-personeelvereiste 15/81 van September 1981 voortgespruit, waarvolgens die Mirage III’s opgegradeer is. Vliegtuie wat vir omskepping gekies is, het die Mirage IIIDZ’s, Mirage IIID2Z’s en die Mirage IIIEZ’s ingesluit.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=16, 18, 22, 23, 81 |language=en}}</ref> [[Lêer:1 mass fly open 2005-10-08 FALO 220 colour2SH EL 600x400.jpg|duimnael|SALM Boeing 707 en drie Cheetahs boots lugherbunkering na.]] Gedurende omskepping van die Mirage IIIDZ’s en IIID2Z’s is die volgende struktuurverbeterings aangebring, naamlik nuwe vlerke, ’n nuwe neusdeel, niebewegende stertvlakke aan die buitekant van die luginlaat, ’n stelsel om brandstof in die lug aan te vul, groter interne brandstofkapasiteit, verbeterde uitskietstoele en versterking van die onderstelstelsel. Wat avionikaverbeterings betref, het die tweesitplek-Cheetahs die volgende bygekry: ’n nuwe wapenaflewering-en-navigasiestelsel, ’n nuwe wapenbeheer-en-lossing-stelsel, ’n nuwe elektroniese-oorlogvoering-/selfbeskermingstelsel, ’n stabiliteitverbeteringstelsel, ’n omgewingsverbeteringstelsel en ’n elektriesekragtoevoer-en-distribusiestelsel. Nommer 89 Gevegvliegskool is op 1 Julie 1986 vir die gebruik van die tweesitplek-Cheetahs gestig.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 18 |language=en}}</ref> === Die omskepping van die Mirage IIID2Z’s === [[Lêer:847 1992-09-19 Piet 330 crop dust LR lias 800x486.jpg|duimnael|SALM Atlas Cheetah D2]] Al agt die oorblywende Mirage IIID2Z’s is ingevolge Projek Brahman in Cheetah D2’s omskep. Die Mirage IIID2Z met die reeksnommer 845 was die eerste tweesitplek-Mirage III wat opgegradeer is en is op 16 Julie 1986 amptelik bekendgestel. Hierdie vliegtuig was ook die eerste Cheetah wat aan die SALM oorhandig is (afleweringsdatum 28 Julie 1986). Die omskeppingstydperke van hierdie vliegtuie het van 12 maande (reeksnommer 849) tot 15 maande (reeksnommer 847) gewissel. Die laaste omskepte Mirage IIID2Z is op 30 Junie 1987 aan die SALM afgelewer. Hierdie vliegtuie het as Cheetah D2’s bekend gestaan. Die Cheetah D2’s het die reeksnommers 843, 844, 845, 846, 847, 849, 852 en 853 gehad.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 19, 22, 23, 27 |language=en}}</ref> === Die Mirages met die reeksnommers 858 tot 862 === [[Lêer:862 1995-10-00 FAWK 905 crop file 800x486.jpg|duimnael|Atlas Cheetah B reeksnommer 862 Oktober 1995 by Lugmagbasis Waterkloof.]] Daar is heelwat gespekuleer oor die bron van die Mirages wat van 858 tot 862 genommer was. Hierdie vliegtuie was moontlik Mirage 5B’s/Israeli Nesher T’s. Al vyf hierdie vliegtuie is in Cheetah B’s omskep. Die Cheetah B’s is soos volg afgelewer:<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 22, 23 |language=en}}</ref> * Reeksnommer 858 is op 22 April 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 23 Julie 1987 aan die SALM afgelewer. * Nommer 859 is op 22 April 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 17 November 1987 aan die SALM afgelewer. * Nommer 860 is op 24 Julie 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 12 Januarie 1988 aan die SALM afgelewer. * Nommer 861 is op 24 Julie 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 17 Februarie 1988 aan die SALM afgelewer. * Nommer 862 is op 9 Desember 1987 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 28 Julie 1988 aan die SALM afgelewer. === Die omskepping van die Mirage IIIEZ’s === [[Lêer:828 1991-09-28 FALA 313a LR spot file 800x486.jpg|duimnael|Cheetah E reeksnommer 828 op 28 September 1991 te Lanseria- lughawe.]] Die Mirage IIIEZ’s is ook ingevolge Projek Brahman in Cheetahs omskep. Die Mirage IIIEZ met die reeksnommer 820, is, soos in die geval van die Mirage IIID2Z met die reeksnommer 845, na Israel oorgeplaas om as prototipe vir die projek te dien. Ná omskepping in Israel is die Cheetah E met die reeksnommer 820 weer in Suid-Afrika aanmekaargesit en is op 21 April 1987 getoetsvlieg. Dieselfde struktuur- en avionikaverbeterings as dié van die Cheetah D/D2 is op die Cheetah E aangebring. Opgraderings het ’n neus soortgelyk aan dié van die Kfir C1 ingesluit. Die Cheetah E, ’n onderskepper, het die SNECMA Atar 09C as [[kragbron]] behou. Wat wapens betref, kon hierdie weergawe van die Cheetah missiele soos die Suid-Afrikaanse V3B Kukri en V3C Darter dra. Die Cheetah E het sy twee DEFA-kanonne behou en kon Merk 81-bomme (250-pondbomme), Merk 82-bomme (500-pondbomme) en trosbomme dra en ongerigte 68 mm-vuurpyle afvuur. Die gasheereenheid vir die Cheetah E was 5 Eskader. Die Cheetah E met die reeksnommer 820 is op 3 Maart 1988 aan 5 Eskader afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 80 |language=en}}</ref> Die Cheetah E wat hieronder geïllustreer word, het die reeksnommer 828. Die oorspronklike Mirage IIIEZ is op 3 November 1986 aan Atlas afgelewer en die omskepte vliegtuig is op 14 April 1988 aan die SALM afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=81 |language=en}}</ref> Die Cheetah E is van 3 Maart 1988 tot Oktober 1992 gebruik (5 Eskader is op 31 Oktober 1992 ontbind). Die oorblywende Cheetah E’s is na Lugmagbasis Pietersburg gevlieg en daar gestoor en bewaar. Tien jaar nadat die Cheetah E’s aan diens onttrek is, het Chile vyf van die bewaarde straalvegters as onderdeelbron gekoop (dit was die Cheetah E’s met die reeksnommers 819, 820, 827, 832 en 833).<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=80, 122 |language=en}}</ref> === Cheetah R === [[Lêer:855 1992-09-19 Piet 334 crop 600x364.jpg|duimnael|Cheetah R reeksnommer 855 op 19 September 1992 te Lugmagbasis Pietersburg.]] In die laattagtigerjare van die vorige eeu sou die oorblywende Mirage IIIRZ’s en IIIR2Z’s ingevolge Projek Bark in ’n fotoverkenningsweergawe van die Cheetah omskep word. Die Mirage R2Z met die reeksnommer 855 is as prototipe vir hierdie projek gebruik. Die SALM het egter nie hierdie weergawe in gebruik geneem nie en nommer 855 was die enigste van sy soort. Die SALM het gekies om die Cheetah C as verkenningsplatform benewens sy rol as onderskepper te gebruik. Daar is egter berig dat Cheetah R 855 in die verkenningsrol deur 2 Eskader gebruik is. Die Cheetah R is gebruik om die sogenaamde gevorderde vegvlerk (die ACW) te toets.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 - 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41, 45 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=17, 44 |language=en}}</ref> === Super Cheetah === In 1994 is die Klimov SMR-95- gesamentlike onderneming tussen Rusland en Suid-Afrika van stapel gestuur om ’n nuwe vegvliegtuigenjin te ontwikkel ([[tegnologie]] van die Klimov RD-33-enjin is gebruik). Die SMR-95 is in die Cheetah D2 met die reeksnommer 847 gemonteer. <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 41 |language=en}}</ref> [[Lêer:847 1997-03-17 FAWK 628 crop dust LR 800x486.jpg|geen|duimnael|Cheetah D2 reeksnommer 847 op 17 Maart 1997 met Klimov SMR-95-enjin te Waterkloof.]] === Cheetah C === ’n Totaal van 38 Cheetah C’s is ingevolge Projek Tunny geskep.  Dieselfde Atar-enjins as wat in die Mirage F1’s gebruik is, moes egter in die Cheetah C’s gemonteer word, aangesien ’n embargo op die oorspronklike Amerikaanse enjins geplaas is. Dit blyk dat Israelse Kfir C1’s/C2’s as bronne gebruik is om die Atlas Cheetah C-multimissievegvliegtuig te skep. Altesaam 38 vliegtuie met lae ure is gekies. Hulle vlerke en vinne is met nuwes vervang en dele is by hulle rompe ingevoeg. Verbeterings het ’n nuwe avionikasuite, nuwe bedrading, die voorsiening van ’n brandstofherbunkeringstoestel aan die regterkant van die romp en die ontwikkeling van ’n nuwe eenstukwindskerm ingesluit. Die SNECMA Atar 09K-50-11-enjin is in die Cheetah C gemonteer. Die eerste twee vliegtuie (reeksnommers 341 en 342) is op 13 Januarie 1993 en die laaste een (reeksnommer 378) is op 23 Junie 1995 aan die SALM afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=18, 94 |language=en}}</ref> <gallery> 344 2005-11-26 FAOB 011 cr 600x400.jpg|Cheetah C-verbeterings sluit ’n nuwe eenstukwindskerm en ’n toestel (agter die windskerm) om brandstofherbunkering in die lug moontlik te maak. 345 1995-08-25 LT 874 crop dust file 600x364.jpg|Die Cheetah C met die reeksnommer 345 word op 25 Augustus 1995 by Lugmagbasis Louis Trichardt gesien. </gallery> == Basisse waar Cheetahs gehou is == === Pietersburg === Verskillende eenhede was by Pietersburg gebaseer. In 1992 het die tuiseenhede 89 Gevegvliegskool met sy tweesitplek-Cheetahs ingesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/38/89-combat-flying-school|title=THE AIR FORCE – SQUADRONS – 89 Combat Flying School|last=Wingrin|first=Dean|date=Accessed 5 March 2026|website=The unofficial website on the South African Air Force|access-date=5 March 2026}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:00a 1992-09-19 FAPB flightline 763 600x400.jpg|Lugmagbasis Pietersburg op 19 September 1992 Lêer:847 1992-09-19 FAPB 639 LR lias 800x486.jpg|Ses tweesitplek-Cheetahs van 89 Gevegvliegskool 19 September 1992 te Lugmagbasis Pietersburg </gallery> === Louis Trichardt/Makhado === Lugmagbasis Louis Trichardt is op 14 Oktober 1987 amptelik geopen.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/6/air-force-base-makhado|title=THE AIRFORCE – BASES – AIR FORCE BASE MAKHADO|last=Wingrin|first=Dean|date=Accessed 5 March 2026|website=The unofficial website on the South African Air Force}}</ref> Nommer 5 Eskader was van Maart 1988 tot Oktober 1992 by Louis Trichardt gebaseer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=95 |language=en}}</ref> Die tweesitplek-Cheetahs van 2 Eskader-opleidingsvlug het in 1992 by Louis Trichardt aangekom.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41 |language=en}}</ref> Nommer 2 Eskader (die Cheetah C’s) was vanaf Februarie 1993 by Louis Trichardt gebaseer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=44 |language=en}}</ref> Lugmagbasis Louis Trichardt se naam is op 7 November 2003 na Makhado verander.<ref name=":2" /> Die Saab Gripen-straalvegters was bestem om die Cheetah-vloot vanaf Maart 2008 te vervang.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=42 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:831 1991-09-21 FALO 012 LR 800x486.jpg|Cheetah E 831 van 5 Eskader 21 September 1991 te Louis Trichardt Lêer:1 control 2005-10-08 FALO 123 LR 600x400.jpg|Die beheertoring by Makhado word op 8 Oktober 2005 gesien. </gallery> == Die volgende eenhede het Cheetahs gebruik == === Nommer 89 Gevegvliegskool === Die tweesitplek-Cheetahs is aanvanklik deur 89 Gevegvliegskool gebruik, wat op 1 Julie 1986 geskep is en by Pietersburg gebaseer was (die laaste parade van 89 Gevegvliegskool is op 26 November 1992 by die basis gehou). Die eerste Atlas Cheetah D2 (reeksnommer 845) het op 26 Julie 1986 by Pietersburg geland. Die eenheid is op 29 November 1992 toegemaak, en ná die sluiting is die vliegtuie van die eenheid met ingang van 28 Februarie 1993 deur 2 Eskader-opleidingsvlug geabsorbeer.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=413 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:840 1990-03-24 Piet 325 spot crop ELshd 800x486.jpg|Cheetah D reeksnommer 840 van 89 Gevegvliegskool 24 Maart 1990 te Lugmagbasis Pietersburg Lêer:840 1990-03-24 FAPB 002 her crhor 600x419.jpg|89 Gevegvliegskool-wapen 24 Maart 1990 op Cheetah D met die reeksnommer 840 </gallery> === Nommer 5 Eskader === [[Lêer:828 1991-09-28 FALA 030 LR2 repair 800x486.jpg|duimnael|Die 5 Eskader-wapen op 28 September 1991 op Cheetah E reeksnommer 828]] Die Cheetah E’s is deur 5 Eskader gebruik (het in 1988 operasioneel geword) en was van Maart 1988 tot Oktober 1992 by Louis Trichardt gebaseer. Die eerste Cheetah E (reeksnommer 820) is op 3 Maart 1988 deur 5 Eskader ontvang en die eenheid is op 2 Oktober 1992 toegemaak.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=93, 94, 95 |language=en}}</ref> Op 21 September 1991 is 5 Eskader se vyftigjarige bestaan met ’n funksie by Louis Trichardt gevier.<ref>{{Cite book |title=5 Squadron 50th Anniversary |year=1991 |pages=4 |language=en}}</ref> Een Cheetah E is vir die geleentheid spesiaal [[goud]] geverf en het ’n groot 50 op die romp gehad (dit was die vliegtuig met die reeksnommer 831).<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles – South African Military Aviation History |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2nd |location=Durban, South Africa |pages=154 |language=en}}</ref> === Nommer 2 Eskader === Nadat 89 Gevegvliegskool op 29 November 1992 ontbind is, is die tweesitplek-Cheetahs vanaf die einde van Februarie 1993 deur 2 Eskader-opleidingsvlug in gebruik geneem en later deur die herstigte 2 Eskader geabsorbeer. Die eerste Cheetah D (reeksnommer 841) het in November 1992 gearriveer. Die Cheetah C’s is van die begin af deur 2 Eskader gebruik. Die eerste Cheetah C het op 13 Januarie 1993 gearriveer en 2 Eskader is op 26 Februarie 1993 herstig.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=41, 44, 413 |language=en}}</ref> [[Lêer:000 1995-03-04 FALW 695 resize LR 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Cheetah C’s wat op 4 Maart 1995 by die Sentrale Vliegskool te Langebaanweg gesien is, het hierdie 2 Eskader-wapen opgehad.]] === Toetsvlieg-en-ontwikkelingsentrum === Die SALM het ’n spesiale eenheid vir die toets van vliegtuie en wapenstelsels gestig. Hierdie eenheid staan as die Toetsvlieg-en-ontwikkelingsentrum (TVOS) bekend en is tans in die Overbergstreek, naby Bredasdorp, geleë. Bredasdorp is naby Agulhas, wat geografies die suidelikste punt in Suid-Afrika is. Agulhas is in die [[Wes-Kaap]]. Verskillende vliegtuie in die SALM se arsenaal word van tyd tot tyd deur hierdie eenheid gebruik. Sommige van die Cheetah C’s en die tweesitplek-Cheetahs is ook deur hierdie eenheid gebruik.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their Aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Western Cape, South Africa |pages=416, 417 |language=en}}</ref> <gallery> Lêer:344 2005-11-26 FAOB 015 LR 800x533.jpg|Die Atlas Cheetah C met die reeksnommer 344 word op 26 November 2005 by die TVOS gesien. Lêer:344 2005-11-26 FAOB 006 600x400.jpg|Twee eenheidswapens word op 26 November 2005 op die Cheetah C met die reeksnommer 344 gesien. Lêer:845 2005-11-26 FAOB 396 LR 800x533.jpg|Die Atlas Cheetah D2 met die reeksnommer 845 word op 26 November 2005 by die TVOS gesien. Daar is ’n groot eenheidswapen op die stertvin van die masjien. </gallery> == Kleure en merke van die Cheetahs in SALM-diens == === Inleiding tot en oorsig van die kleurskemas van die Cheetahs === Toe die Cheetah E’s en die tweesitplek-Cheetahs rondom die middel van die 1980’s in gebruik geneem is, het hulle ’n laesigbaarheidkamoefleerskema gehad.<ref name="brent184+186">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=184, 186 |language=en}}</ref> Die Cheetah C is oorspronklik in die 1990’s in die SALM in gebruik geneem.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=94 |language=en}}</ref> Die kleurskema op die Cheetah C’s het uiteindelik uit ’n soortgelyke laesigbaarheidskema as dié van die Mirage IIICZ bestaan.<ref name="brent184+186" /> === Kriptiese geskiedenis van SALM- nasionale merke === Gedurende die tyd wat die Cheetahs operasioneel was, is verskillende nasionale kentekens gebruik. Tot ongeveer 1994/1995 is ’n springende springbok binne ’n kasteelmerk as nasionale merk gebruik. Hierdie kenteken word die Springbokkasteel genoem. Laasgenoemde nasionale merk is in ongeveer 1993 verander, toe ’n arend binne die kasteel bekendgestel is (die sogenaamde Arendkasteel). Tot die 2000’s het die nasionale kenteken bestaan uit ’n arend in ’n ronde merk waarop ’n negepuntster geplaas is. Hierdie kenteken is in 2003 bekendgestel en word in hierdie artikel die negepuntster-kenteken genoem. Tydens die Cheetah-era is nasionale kentekens oor die algemeen in ses standaardposisies aangebring, naamlik op die boonste en onderste oppervlakke van die vlerke en twee aan weerskante van die romp.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=September 2003 |title=The evolution of the SAAF’s National Insignia |url=https://www.saairforce.co.za/forum/ |journal=SA Flyer |via=Posted 17 August 2012 on the SAAF forum at the unofficial South African Air Force website}}</ref> === Die posisies van die Arendkasteel === [[Lêer:858 1995-08-26 LT 890 LR 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Twee posisies van die Arendkasteel word op 26 Augustus 1995 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gewys. Die kasteel is aan die buitekant van die luginlaat en op die boonste oppervlak van die vlerk.]] === Negepuntster-kenteken === [[Lêer:858 2005-05-21 FAPB107 ELshd 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die negepuntster-kenteken is op 29 April 2003 bekendgestel. Die laesigweergawe van hierdie merk word op 21 Mei 2005 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gesien.]] == Kleurskemas op die verskillende Cheetah-variante == Die kleurskemas van die verskillende Cheetah-variante word by wyse van foto’s geïllustreer. === Die Cheetah E === Die standaardskema vir die Cheetah E was ’n laesigskema met een skakering van grys. Daar was ’n 5 Eskader-wapen op die stertvin, die boonste deel van die stertvin was wit en die Springbokkasteel het ’n bou agtergrond gehad. Die Atlas Cheetah E met die reeksnommer 842 is op 19 September 1992 in ’n ongewone laesigskema van twee skakerings grys gesien. Die kasteel op hom was in die vorm van ’n buitelyn, die springbok was grys en die 5 Eskader-wapen op die stertvin het ’n laesigvoorkoms gehad. Die laaste twee syfers van die reeksnommer was in grys op die neus.<gallery mode="packed"> Lêer:828 1991-09-28 Lans 311a crop ELshd 600x364.jpg|Cheetah E reeksnommer 828 op 28 September 1991 in standaard skema. Lêer:842 1992-09-19 Piet 318 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 842 op 19 September 1992 in ’n ongewone laesigskema. </gallery> === Die tweesitplek-Cheetahs === <gallery mode="packed"> Lêer:847 1992-09-19 Piet 329 dust ELshd 600x400.jpg|Cheetah D2 reeksnommer 847 op 19 September 1992 te Lugmagbasis Pietersburg. Lêer:858 2005-05-21 FAPB 178 crop LR 600x400.jpg|Cheetah B reeksnommer 858 op 21 Mei 2005 in laesigskema met twee skakerings grys. </gallery> === Die Cheetah C's === Soos in die volgende reeks foto’s gesien kan word, het die Cheetah C’s ’n laesigskema met twee skakerings grys gehad. Aan die begin het sommige van hulle die Springbokkasteel opgehad, maar die meeste se kenteken was die Arendkasteel. Die sentrale gedeelte van die tweeskakeringgrysskema van sommige Cheetah C’s was donkerder as dié van ander.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=184, 188, 189 |language=en}}</ref> Die Cheetah C-kenteken van die 2000’s was die negepuntster. Die radarkoepel van die Cheetah C’s was lig grys. Die vliegtuie se model-identifisering en laaste twee syfers van die reeksnommer was onder die stuurkajuit. Die Cheetah C-kenteken van die 2000’s was die negepuntster. Die details op die onderkant van die Cheetah C’s het bestaan uit ’n vals stuurkajuitkap op die voorste deel van die romp en die laaste twee syfers van die reeksnommer op die deur van die voorste onderstel. Daar was geen negepuntsterre onder die vlerke nie.<gallery mode="packed"> Lêer:351 1995-09-22 Hspt 896 800x486.jpg|Donker en ligter skakerings op 22 September 1995. Cheetah C 354 in middel en 351 regs (met Springbok-kastele). Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 812 ELshd 800x486.jpg|Cheetah C 370 van 2 Eskader op 4 Maart 1995 by Sentrale Vliegskool te Langebaanweg met Arendkasteel. Lêer:352 2005-09-17 FASK 412 crop LR 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 352 op 17 September 2005. Lêer:352 2005-05-21 FAPB184 600x400.jpg|Cheetah C 352 op 21 Mei 2005 met negepuntster-kenteken, sentrale deel in ligte grys. </gallery> === Spesiale kleurskemas === Toe 5 Eskader op 21 September 1991 sy vyftigste bestaansjaar by Lugmagbasis Louis Trichardt gevier het, was die Cheetah E met die reeksnommer 831 goud geverf. Daar was ’n groot 50 op die middelste deel van die romp.<gallery mode="packed"> Lêer:831 1991-09-21 FALO 306a 800x486.jpg|Cheetah E reeksnommer 831 van 5 Eskader op 21 September 1991 te Louis Trichardt Lêer:831 1991-09-21 FALO 004 LR ELshd 600x364.jpg|Model-identifisering (onder die stuurkajuit) op nommer 831 </gallery>Die Cheetah C met die reeksnommer 342 is vir die SALM se 75ste bestaanjaar geverf in ’n spesiale skema wat uit die kleure en merke van sy eweknie in die diereryk bestaan het. Die stertvin was blou. Daar was ’n Pride of the Nation-driehoek op die stertvin en Pride of the Nation-driehoeke was in die plek van die kastele op die onderkante van die vlerk. Die langafstandbrandstoftenk onderaan die vliegtuig was ook geverf.<gallery mode="packed"> Lêer:342 1995-04-08 Dbn 833 crop (2) 600x400.jpg|Cheetah C reeksnommer 342 op 8 April 1995 te Durban Lêer:342 1995-05-13 Blspt 845 600x364.jpg|Logo en bewoording op stertvin van Cheetah C reeksnommer 342 Lêer:342 1995-05-13 Blspt 860 dust file 600x400.jpg|Die details op die onderkant van Cheetah C reeksnommer 342 se vlerk </gallery> Die Cheetah C met die reeksnommer 370 is in die 2000’s in die kleure van die 1994- Suid-Afrikaanse nasionale vlag oorgeverf en het as “Vlaggie” bekendgestaan.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=107, 192 |language=en}}</ref> Hierdie kleurskema word in die meegaande drie foto’s op 8 Oktober 2005 by [[Lugmagbasis Makhado]] geïllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:370 2005-10-08 FALO 352 crop LR 800x533.jpg Lêer:370 2005-10-08 FALO 354 crop LR 800x533.jpg Lêer:370 2005-10-08 FALO 513 crop2 LR 800x533.jpg </gallery>Die Atlas Cheetah B met die reeksnommer 861 was op 8 Oktober 2005 ook in die kleure van die 1994- nasionale vlag geverf.<gallery mode="packed"> Lêer:861 2005-10-08 FALO 139 shd50 600x400.jpg Lêer:861 2005-10-08 FALO 142 shd25 600x400.jpg </gallery> == Hoe om die verskillende modelle van die Cheetah uit te ken en die Cheetah van die Mirage III te onderskei == * Die Cheetah het ’n deltavlerkuitleg (nes die Mirage III) en twee niebewegende stertvlakke aan die buitekant van die luginlaat. Hy het ook ’n lugherbunkeringstoestel aan die regterkant. Die Mirage III het nie die laaste twee eienskappe nie.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Cheetah “Guardians of the Nation” |date=April 2008 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2008 |isbn=978-0-9802797-1-9 |location=Nelspruit |pages=19, 95 |language=en}}</ref> * Die Cheetah C het ’n groot C met ’n hardlopende cheetah, soos op 4 Maart 1995 op die Cheetah C met die reeksnommer 369 gesien word. * Daar was op die meeste tweesitplek-Cheetahs ’n hardlopende cheetah, soos op 21 Mei 2005 op die Cheetah B met die reeksnommer 858 gesien word. * Die ooglopende verskil tussen die enkelsitplek-Cheetahs en dié met twee sitplkekke is die sitplekrangskikking.  Die Cheetah C’s (die twee vliegtuie in die agtergond) het ook ’n dikker neusprofiel as die tweesitplek-Cheetahs gehad. * Van voor gesien is die hoek van die herbunkeringstoestel van die Cheetah C nie so skerp soos op die Cheetah E nie. (Die toestel is aan die regterkant, bo die enjinluginlaat aan die romp van die vliegtuig geheg.) * Die Cheetah E het ’n dun neus wat geleidelik taps vanaf ’n punt voor die stuurkajuit is en ’n skerp punt het. Sy pitotvoelpen is onder die neus en hy het vinvlakke net agter die skerp neus. * Die Cheetah C het ’n dikker neus as die Cheetah E en ’n radarkoepel wat skerp taps is. Die pitotvoelpen is in die middel van die neus en daar is neusvinvlakke op die romp, net voor die stuurkajuit. * Die Cheetah R het, net soos die Cheetah E, ’n tapse neus, maar let op die posisie van die pitotvoelpen en die kameras in die neus. * Die tweesitplek-Cheetah het ’n hangende neus, wat ook taps is (nes die neus van die Cheetah E). * Op die Cheetah C is die lugherbunkeringstoestel net agter die stuurkajuit aan die regterkant aan die romp van die vliegtuig geheg. * Die lugherbunkeringstoestel van die tweesitplek-Cheetah is in ’n hulsel wat aan die regterkant aan die vliegtuig geheg is. (In hierdie geval word die Cheetah B geïllustreer.) <gallery mode="packed"> Lêer:852 2005-10-08 FALO 229 crop LR 600x400.jpg|Cheetah: deltavlerkuitleg, niebewegende stertvlakke aan buitekant van luginlaat en lugherbunkeringstoestel aan regterkant. Lêer:369 1995-03-04 Lbwg 726 600x364.jpg|Cheetah C reeksnommer 369 op 4 Maart 1995. Lêer:828 1991-09-28 FALA 024 LR spot LR repair 600x364.jpg|Cheetah E reeksnommer 828 op 28 September 1991. Lêer:858 2005-05-21 FAPB108 ELshd 600x400.jpg|Tweesitplek-Cheetah reeksnommer 858 op 21 Mei 2005. Lêer:Two-on-one 2005-10-08 FALO 237 shd25 cr 800x533.jpg|Tweesitplek-Cheetah (links) en enkelsitplek-Cheetahs (regs) op 8 Oktober 2005. Lêer:342 1995-05-13 Blspt 847 dust ELshd 800x533.jpg|Vooraansig van Cheetah C met herbunkeringstoestel aan regterkant, bo enjinluginlaat. Lêer:828 1991-09-28 FALA 021 LR ELshd 800x486.jpg|Cheetah E met skerp en dun tapse neus; pitotvoelpen onder neus, vinvlakke agter neus. Lêer:344 2005-11-26 FAOB 010 ELshd 800x533.jpg|Cheetah C met dik neus, tapse radarkoepel; pitotvoelpen middel van neus en neusvinvlakke. Lêer:855 1992-04-00 FAJS 049 spot2 crop ELshd 800x486.jpg|Cheetah R met tapse neus; pitotvoelpen bo neus, kameras in neus. Lêer:860 1995-08-25 LT 893 crop dust ELshd 800x486.jpg|Tweesitplek-Cheetah met hangende, tapse neus. Lêer:352 2005-05-21 FAPB148 800x533.jpg|Cheetah C met lugherbunkering-toestel agter die stuurkajuit aan die regterkant. Lêer:858 2005-05-21 FAPB150 800x533.jpg|Tweesitplek-Cheetah met lugherbunkering-toestel in hulsel aan die regterkant. </gallery> == Sien ook == * [[Lys van vegvliegtuie]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commonskat-inlyn|Cheetah (SAAF)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] [[Kategorie:Vegvliegtuie]] ki7uwlu70p4itf9x9k37k8r39hb5e7y 0 90677 2918266 2633677 2026-07-19T08:48:08Z ZioNicco 3824 2918266 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline | airline = {{kleiner|150%|Germanwings}} | image = GW Logo 72 dpi.png | image_size = | alt = <!-- Describe the logo to a sight impared user --> | IATA = 4U | ICAO = GWI | callsign = GERMANWINGS | founded = [[2002]] | commenced = | ceased =[[2020]] | aoc = | bases = Lughawe Keulen-Bonn | hubs = | secondary_hubs = | focus_cities = | frequent_flyer = Boomerang Club<br />Miles&More | lounge = | alliance = | subsidiaries = | fleet_size = 81 | destinations = Omtrent 100 in Duitsland, Europa en Noord-Afrika | company_slogan = | parent = Lufthansa Groep | headquarters = [[Keulen]], [[Duitsland]] | key_people = Jörg Beißel <br /> Michael Knitter <br /> Oliver Wagner | revenue = 1,8 miljard € (2013) | operating_income = | net_income = | profit = | assets = | equity = | num_employees = 2&nbsp;073 | website = [http://www.eurowings.com/ ''eurowings.com''] }} '''Germanwings''' is 'n [[Duitsland|Duitse]] [[laekostelugredery]] en dogtermaatskappy van [[Lufthansa]] wat in 2002 gestig is. Die lugredery, met sy hoofkwartier in [[Keulen]], het volgens Lufthansa se nuwe sakekonsep sedert 2012 gaandeweg alle nasionale en [[Europa|Europese]] roetes, wat nie vanaf Lufthansa se spilpunte in [[Frankfurt am Main]] en [[München]] bedien word nie, van sy moedermaatskappy oorgeneem. In 2013 het Germanwings sowat 16 miljoen passasiers vervoer. Dit was in 2015 die derde grootste Duitse lugredery volgens vlootgrootte en passasiersgetalle. Germanwings staan sentraal in Lufthansa se pogings om in die snelgroeiende Europese laekostemark te kan meeding wat deur die [[Republiek van Ierland|Ierse]] lugredery [[Ryanair]] en die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] [[EasyJet]] oorheers word. Germanwings, wat oorspronklik in 2002 as 'n dogteronderneming van [[Eurowings]] gestig is en huurvlugte aangebied het, is in 2009 deur Lufthansa oorgeneem. Aanvanklik is Germanwings se bedrywighede met opset beperk om mededinging met die moedermaatskappy te vermy. Dié beleid is later heroorweeg nadat Lufthansa deur mededinging met laekoste-lugrederye soos EasyJet, AirBerlin en TUIfly in die gesig gestaar is, en grootskaalse beleggings is in Germanwings gedoen. [[Lêer:Germanwings - Service.jpg|duimnael|links|Germanwings-kajuitdiens in die "Beste Sitplekke"-klas tydens 'n vlug tussen [[Hannover]] en [[Londen]]]] Vroeg in 2013 het Germanwings steeds meer Europese kortafstandroetes namens Lufthansa bedien. In Januarie 2015 is die herstruktureringsproses, waarvolgens Germanwings die meeste van Lufthansa se verliesgewende Europese roetes oorgeneem het, afgesluit – met die uitsondering van internasionale dienste wat vanaf die lughawens in [[Lughawe Frankfurt|Frankfurt am Main]] en [[München Internasionale Lughawe|München]] aangebied word. Met sy vloot van meer as sewentig vliegtuie en 2&nbsp;000 werknemers, het Germanwings in 2014 sowat 16 miljoen passasiers vervoer deur 130 Europese bestemmings te bedien. Vakbonde het kritiek op Lufthansa se beleid gelewer en Germanwings as 'n instrument beskou waarmee die bestuur bestaande ooreenkomste oor salarisse en diensvoorwaardes vir vlieëniers en kajuitpersoneel probeer ondermyn. Die geskille het vanaf 2014 maande lank tot stakings gelei. Lufthansa het in die najaar van 2015 begin om Germanwings as handelsmerk uit te faseer en dit met Eurowings in 'n gemeenskaplike houermaatskappy saam te smelt.<ref>[http://www.bbc.com/news/business-32033929 ''BBC News, 25 Maart 2015: Germanwings: Lufthansa's budget hope. Besoek op 25 Maart 2015'']</ref> Sedert 25 Oktober 2015 word dié maatskappy deur Eurowings GmbH bestuur wat alle kort- en langafstandvlugte onder die handelsmerk Eurowings bedryf. Germanwings is sedert 1 November 2015 'n sogenaamde Wetlease-lugredery, dit wil sê dat alle Germanwings-vliegtuie in opdrag van Eurowings deur Germanwings-personeel bedryf word.<ref>[http://www.aero.de/content/pics/p_8117.jpg ''aero.de: Eurowings se nuwe bedryfsmodel'']</ref> Germanwings, wat net drie prysmodelle en dienspakkette vir sy vliegkaartjies aanbied – ''Basic'' (sonder versnaperings en drankies), ''Smart'' en ''Best'', is as een van die veiligste lugrederye beskou voordat 'n Airbus A320 op 24 Maart 2015 op pad van [[Barcelona]] in [[Katalonië]], [[Spanje]] na [[Düsseldorf]], [[Noordryn-Wesfale]] in die [[Frankryk|Franse]] [[Alpe]] teen 'n berghelling vasgevlieg het. 150 passasiers en bemanningslede is in die ramp dood. == Vlugramp van 2015 == Die [[straler]] het 'n misterieuse daalvlug begin kort nadat dit sy beplande kruishoogte van 38&nbsp;000 voet bereik het. Die omstandighede van die ramp – daar is hoegenaamd geen noodseine ontvang nie – het volgens deskundiges aanvanklik daarop gedui dat die twee vlieëniers weens 'n drukverlies in die kajuit reeds bewusteloos was òf tevergeefs probeer het om 'n foutiewe program van die outovlieënier om te keer toe die straler met 'n snelheid van tot 740&nbsp;km per uur teen 'n bergpiek gebots het. Die vliegtuig het met impak in duisende dele gebreek.<ref>[http://www.bbc.com/news/world-europe-32056861 ''BBC News, 25 Maart 2015: Germanwings plane crash: Black box 'has usable data'. Besoek op 25 Maart 2015'']</ref> Nadat kajuitopnames ontleed is, het dit aan die lig gekom dat een van die twee vlieëniers voor die ongeluk uit die kajuit gesluit was. Dié opnames toon dat een van die sitplekke teruggestoot is en die kajuit se deur oop- en toegemaak is. Daar is later 'n ligte klop aan die deur gehoor, maar daar was geen verdere gesprekke van daardie punt af tot en met die ongeluk nie. Net voor die ongeluk het dit geklink of iemand die deur probeer oopbreek.<ref>[http://praag.co.za/?p=30873 Vlieënier van Alpe-rampvlug ‘uitgesluit’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150628093735/http://praag.co.za/?p=30873 |date=28 Junie 2015 }}, [[PRAAG]], 26 Maart 2015</ref> Volgens die staatsaanklaer van [[Marseille]], Brice Robin, word die 27-jarige medevlieënier daarvan verdink dat hy die straler opsetlik en doelbewus in 'n beheerde dalingspatroon geplaas het totdat dit teen 'n bergpiek vasgevlieg het. Die motief daarvoor bly egter raaiselagtig.<ref>{{Cite web |url=http://www.netwerk24.com/nuus/2015-03-26-vlienier-wou-lufthansa-airbus-laat-neerstort |title=''www.netwerk24.com, 26 Maart 2015: Germanwings: Vlieënier het vliegtuig glo doelbewus laat val'' |access-date=27 Maart 2015 |archive-date=28 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150328131905/http://www.netwerk24.com/nuus/2015-03-26-vlienier-wou-lufthansa-airbus-laat-neerstort |url-status=dead }}</ref> Die passasiers was blykbaar tot die laaste oomblikke onbewus van wat in die kajuit aan die gang was. Die polisie het die medevlieënier se woonstel in Düsseldorf vir moontlike leidrade deursoek. Eerste ondersoeke staaf die teorie van 'n ernstige sielkundige probleem.<ref>[http://www.spiegel.de/panorama/andreas-l-hinweise-auf-psychische-erkrankung-von-germanwings-pilot-a-1025835.html ''www.spiegel.de, 26 Maart 2015: Hausdurchsuchung bei Co-Pilot: Ermittler finden Hinweise auf psychische Erkrankung. Besoek op 27 Maart 2015'']</ref> Die medevlieënier was nog in Maart 2015 vir behandeling in 'n Düsseldorfse hospitaal. Hospitaalwerknemers ontken egter dat hy vir [[depressie]] behandel is, soos deur sommige van die Duitse media beweer is.<ref>[http://www.spiegel.de/panorama/germanwings-absturz-das-heimliche-leid-des-co-piloten-a-1025985.html ''www.spiegel.de: Co-Pilot des Unglücksfliegers: Heimliches Leid'']</ref> == Vloot == [[Lêer:D-AIQR (14612687163).jpg|duimnael|'n Germanwings-Airbus A320 land op die lughawe Keulen-Bonn]] In Januarie 2016 het Germanwings se vloot uit 62 vliegtuie bestaan,<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/airline/4U#al_profile_tab_fleet ''ch-aviation.com – Germanwings'']</ref> met 'n gemiddelde ouderdom van 14 jaar:<ref>[http://www.airfleets.net/ageflotte/Germanwings.htm ''airfleets.net – Fleet age Germanwings'']</ref> {| class="wikitable" |- !Tipe !aktief !bestel<ref>{{Cite web |url=http://www.lh-taufnamen.de/lufthansa/ |title=''lh-taufnamen.de – Lufthansa'' |access-date=26 Augustus 2014 |archive-date=10 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150410202627/http://www.lh-taufnamen.de/lufthansa/ |url-status=dead }}</ref> !Notas !Sitplekke<ref>{{Cite web |url=http://www.germanwings.com/de/Unternehmen-Technik-und-Flotte.htm |title=''germanwings.com – Technik & Flotte'' |access-date=26 Augustus 2014 |archive-date=19 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819124855/https://www.germanwings.com/de/Unternehmen-Technik-und-Flotte.htm |url-status=dead }}</ref> |- | [[Airbus A319]]-100 | style="text-align:center" | 43 | style="text-align:center" | | | style="text-align:center" | 144 / 150 |- | [[Airbus A320]]-200 | style="text-align:center" | 19 | style="text-align:center" | | | style="text-align:center" | 174 |- ! Totaal ! 62 ! {{0}} ! ! |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn}} {{Normdata}} [[Kategorie:Duitse lugrederye]] 3zsh5l0mub2ngkx9av86dp7uvh0s0j3 2918267 2918266 2026-07-19T08:55:47Z Ziv 115288 ([[c:GR|GR]]) [[File:GW Logo 72 dpi.png]] → [[File:Germanwings logo.png]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a meaningless name 2918267 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline | airline = {{kleiner|150%|Germanwings}} | image = Germanwings logo.png | image_size = | alt = <!-- Describe the logo to a sight impared user --> | IATA = 4U | ICAO = GWI | callsign = GERMANWINGS | founded = [[2002]] | commenced = | ceased =[[2020]] | aoc = | bases = Lughawe Keulen-Bonn | hubs = | secondary_hubs = | focus_cities = | frequent_flyer = Boomerang Club<br />Miles&More | lounge = | alliance = | subsidiaries = | fleet_size = 81 | destinations = Omtrent 100 in Duitsland, Europa en Noord-Afrika | company_slogan = | parent = Lufthansa Groep | headquarters = [[Keulen]], [[Duitsland]] | key_people = Jörg Beißel <br /> Michael Knitter <br /> Oliver Wagner | revenue = 1,8 miljard € (2013) | operating_income = | net_income = | profit = | assets = | equity = | num_employees = 2&nbsp;073 | website = [http://www.eurowings.com/ ''eurowings.com''] }} '''Germanwings''' is 'n [[Duitsland|Duitse]] [[laekostelugredery]] en dogtermaatskappy van [[Lufthansa]] wat in 2002 gestig is. Die lugredery, met sy hoofkwartier in [[Keulen]], het volgens Lufthansa se nuwe sakekonsep sedert 2012 gaandeweg alle nasionale en [[Europa|Europese]] roetes, wat nie vanaf Lufthansa se spilpunte in [[Frankfurt am Main]] en [[München]] bedien word nie, van sy moedermaatskappy oorgeneem. In 2013 het Germanwings sowat 16 miljoen passasiers vervoer. Dit was in 2015 die derde grootste Duitse lugredery volgens vlootgrootte en passasiersgetalle. Germanwings staan sentraal in Lufthansa se pogings om in die snelgroeiende Europese laekostemark te kan meeding wat deur die [[Republiek van Ierland|Ierse]] lugredery [[Ryanair]] en die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] [[EasyJet]] oorheers word. Germanwings, wat oorspronklik in 2002 as 'n dogteronderneming van [[Eurowings]] gestig is en huurvlugte aangebied het, is in 2009 deur Lufthansa oorgeneem. Aanvanklik is Germanwings se bedrywighede met opset beperk om mededinging met die moedermaatskappy te vermy. Dié beleid is later heroorweeg nadat Lufthansa deur mededinging met laekoste-lugrederye soos EasyJet, AirBerlin en TUIfly in die gesig gestaar is, en grootskaalse beleggings is in Germanwings gedoen. [[Lêer:Germanwings - Service.jpg|duimnael|links|Germanwings-kajuitdiens in die "Beste Sitplekke"-klas tydens 'n vlug tussen [[Hannover]] en [[Londen]]]] Vroeg in 2013 het Germanwings steeds meer Europese kortafstandroetes namens Lufthansa bedien. In Januarie 2015 is die herstruktureringsproses, waarvolgens Germanwings die meeste van Lufthansa se verliesgewende Europese roetes oorgeneem het, afgesluit – met die uitsondering van internasionale dienste wat vanaf die lughawens in [[Lughawe Frankfurt|Frankfurt am Main]] en [[München Internasionale Lughawe|München]] aangebied word. Met sy vloot van meer as sewentig vliegtuie en 2&nbsp;000 werknemers, het Germanwings in 2014 sowat 16 miljoen passasiers vervoer deur 130 Europese bestemmings te bedien. Vakbonde het kritiek op Lufthansa se beleid gelewer en Germanwings as 'n instrument beskou waarmee die bestuur bestaande ooreenkomste oor salarisse en diensvoorwaardes vir vlieëniers en kajuitpersoneel probeer ondermyn. Die geskille het vanaf 2014 maande lank tot stakings gelei. Lufthansa het in die najaar van 2015 begin om Germanwings as handelsmerk uit te faseer en dit met Eurowings in 'n gemeenskaplike houermaatskappy saam te smelt.<ref>[http://www.bbc.com/news/business-32033929 ''BBC News, 25 Maart 2015: Germanwings: Lufthansa's budget hope. Besoek op 25 Maart 2015'']</ref> Sedert 25 Oktober 2015 word dié maatskappy deur Eurowings GmbH bestuur wat alle kort- en langafstandvlugte onder die handelsmerk Eurowings bedryf. Germanwings is sedert 1 November 2015 'n sogenaamde Wetlease-lugredery, dit wil sê dat alle Germanwings-vliegtuie in opdrag van Eurowings deur Germanwings-personeel bedryf word.<ref>[http://www.aero.de/content/pics/p_8117.jpg ''aero.de: Eurowings se nuwe bedryfsmodel'']</ref> Germanwings, wat net drie prysmodelle en dienspakkette vir sy vliegkaartjies aanbied – ''Basic'' (sonder versnaperings en drankies), ''Smart'' en ''Best'', is as een van die veiligste lugrederye beskou voordat 'n Airbus A320 op 24 Maart 2015 op pad van [[Barcelona]] in [[Katalonië]], [[Spanje]] na [[Düsseldorf]], [[Noordryn-Wesfale]] in die [[Frankryk|Franse]] [[Alpe]] teen 'n berghelling vasgevlieg het. 150 passasiers en bemanningslede is in die ramp dood. == Vlugramp van 2015 == Die [[straler]] het 'n misterieuse daalvlug begin kort nadat dit sy beplande kruishoogte van 38&nbsp;000 voet bereik het. Die omstandighede van die ramp – daar is hoegenaamd geen noodseine ontvang nie – het volgens deskundiges aanvanklik daarop gedui dat die twee vlieëniers weens 'n drukverlies in die kajuit reeds bewusteloos was òf tevergeefs probeer het om 'n foutiewe program van die outovlieënier om te keer toe die straler met 'n snelheid van tot 740&nbsp;km per uur teen 'n bergpiek gebots het. Die vliegtuig het met impak in duisende dele gebreek.<ref>[http://www.bbc.com/news/world-europe-32056861 ''BBC News, 25 Maart 2015: Germanwings plane crash: Black box 'has usable data'. Besoek op 25 Maart 2015'']</ref> Nadat kajuitopnames ontleed is, het dit aan die lig gekom dat een van die twee vlieëniers voor die ongeluk uit die kajuit gesluit was. Dié opnames toon dat een van die sitplekke teruggestoot is en die kajuit se deur oop- en toegemaak is. Daar is later 'n ligte klop aan die deur gehoor, maar daar was geen verdere gesprekke van daardie punt af tot en met die ongeluk nie. Net voor die ongeluk het dit geklink of iemand die deur probeer oopbreek.<ref>[http://praag.co.za/?p=30873 Vlieënier van Alpe-rampvlug ‘uitgesluit’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150628093735/http://praag.co.za/?p=30873 |date=28 Junie 2015 }}, [[PRAAG]], 26 Maart 2015</ref> Volgens die staatsaanklaer van [[Marseille]], Brice Robin, word die 27-jarige medevlieënier daarvan verdink dat hy die straler opsetlik en doelbewus in 'n beheerde dalingspatroon geplaas het totdat dit teen 'n bergpiek vasgevlieg het. Die motief daarvoor bly egter raaiselagtig.<ref>{{Cite web |url=http://www.netwerk24.com/nuus/2015-03-26-vlienier-wou-lufthansa-airbus-laat-neerstort |title=''www.netwerk24.com, 26 Maart 2015: Germanwings: Vlieënier het vliegtuig glo doelbewus laat val'' |access-date=27 Maart 2015 |archive-date=28 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150328131905/http://www.netwerk24.com/nuus/2015-03-26-vlienier-wou-lufthansa-airbus-laat-neerstort |url-status=dead }}</ref> Die passasiers was blykbaar tot die laaste oomblikke onbewus van wat in die kajuit aan die gang was. Die polisie het die medevlieënier se woonstel in Düsseldorf vir moontlike leidrade deursoek. Eerste ondersoeke staaf die teorie van 'n ernstige sielkundige probleem.<ref>[http://www.spiegel.de/panorama/andreas-l-hinweise-auf-psychische-erkrankung-von-germanwings-pilot-a-1025835.html ''www.spiegel.de, 26 Maart 2015: Hausdurchsuchung bei Co-Pilot: Ermittler finden Hinweise auf psychische Erkrankung. Besoek op 27 Maart 2015'']</ref> Die medevlieënier was nog in Maart 2015 vir behandeling in 'n Düsseldorfse hospitaal. Hospitaalwerknemers ontken egter dat hy vir [[depressie]] behandel is, soos deur sommige van die Duitse media beweer is.<ref>[http://www.spiegel.de/panorama/germanwings-absturz-das-heimliche-leid-des-co-piloten-a-1025985.html ''www.spiegel.de: Co-Pilot des Unglücksfliegers: Heimliches Leid'']</ref> == Vloot == [[Lêer:D-AIQR (14612687163).jpg|duimnael|'n Germanwings-Airbus A320 land op die lughawe Keulen-Bonn]] In Januarie 2016 het Germanwings se vloot uit 62 vliegtuie bestaan,<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/airline/4U#al_profile_tab_fleet ''ch-aviation.com – Germanwings'']</ref> met 'n gemiddelde ouderdom van 14 jaar:<ref>[http://www.airfleets.net/ageflotte/Germanwings.htm ''airfleets.net – Fleet age Germanwings'']</ref> {| class="wikitable" |- !Tipe !aktief !bestel<ref>{{Cite web |url=http://www.lh-taufnamen.de/lufthansa/ |title=''lh-taufnamen.de – Lufthansa'' |access-date=26 Augustus 2014 |archive-date=10 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150410202627/http://www.lh-taufnamen.de/lufthansa/ |url-status=dead }}</ref> !Notas !Sitplekke<ref>{{Cite web |url=http://www.germanwings.com/de/Unternehmen-Technik-und-Flotte.htm |title=''germanwings.com – Technik & Flotte'' |access-date=26 Augustus 2014 |archive-date=19 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819124855/https://www.germanwings.com/de/Unternehmen-Technik-und-Flotte.htm |url-status=dead }}</ref> |- | [[Airbus A319]]-100 | style="text-align:center" | 43 | style="text-align:center" | | | style="text-align:center" | 144 / 150 |- | [[Airbus A320]]-200 | style="text-align:center" | 19 | style="text-align:center" | | | style="text-align:center" | 174 |- ! Totaal ! 62 ! {{0}} ! ! |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn}} {{Normdata}} [[Kategorie:Duitse lugrederye]] 2e2mm40l44akjvnd2cackkro1b2baxq 0 101101 2918268 2731187 2026-07-19T09:04:41Z Aliwal2012 39067 /* Grand Prix-uitslae by die baan */ 2025 Oscar Piastri 2918268 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorsportplek |Name = Circuit de Barcelona-Catalunya |Location = Montmeló, [[Barcelona]], Katalonië, [[Spanje]] |Coordinates = {{koördinate|41|34|12|N|2|15|40|O|type:landmark_region:ES-CT|aansig=inlyn,titel}} |Image = |Time = [[UTC+01:00]] |FIAGrade = 1 |Events = [[Olimpiese Somerspele 1992]]<br />'''[[FIA]] [[Formule Een]]'''<br />'''[[Spaanse Grand Prix]]'''<br />Motorfiets Grand Prix |Capacity = 140&nbsp;700 |Layout1 = |Length_km = 4.655 |Length_mi = 2.892 |Turns = 16 |Record_time = 1:21.670 |Record_driver = [[Kimi Räikkönen]] |Record_team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Record_year = 2008 }} [[Lêer:Formula1 Circuit Catalunya.svg|regs|500px]] Die '''Barcelona-Catalunya-renbaan''' (amptelik ''Circuit de Barcelona-Catalunya'') is 'n motorsportrenbaan in Montmeló, [[Barcelona]], Katalonië, [[Spanje]]. Die baan is sedert 1991 die tuiste van die jaarlikse [[Formule Een]] [[Spaanse Grand Prix]]. Met 'n lang pylvak en 'n verskeidenheid draaie, is die Circuit de Catalunya Barcelona 'n baie uitdagende renbaan. Die baan het netjiese pawiljoene met 'n kapasiteit van 140&nbsp;700 toeskouers<ref>{{Cite web |url=http://www.worldstadiums.com/europe/countries/spain/catalonia.shtml |title=argiefkopie |access-date= 6 Julie 2015 |archive-date=15 Maart 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100315100621/http://www.worldstadiums.com/europe/countries/spain/catalonia.shtml |url-status=dead }}</ref> en beskik oor 'n FIA Graad 1-lisensie.<ref>{{cite web|url=http://www.fia.com/sites/default/files/tableaulicencescircuit.pdf|title=List of FIA licensed circuits|date=6 Februarie 2015|publisher=[[FIA]]|accessdate=28 Mei 2015}}</ref> Tot in 2013 was die baan net bekend as die ''Circuit de Catalunya'', voor 'n borgskap deur die Stadsraad van Barcelona "Barcelona" by die titel gevoeg het.<ref name=namechange>{{cite web |url=http://www.circuitcat.com/en/circuit/noticia.php?&id=3474 |title=Circuit de Catalunya includes Barcelona in its name |date=2 September 2013 |access-date=4 September 2013 |publisher=Circuit de Barcelona-Catalunya |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306035040/http://www.circuitcat.com/en/circuit/noticia.php |archive-date= 6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die '''Circuit de Catalunya''' is in 1991 gebou en het die Spaanse Grand Prix in dieselfde jaar begin aanbied. Konstruksie het ook saamgeval met die [[Olimpiese Somerspele 1992|Olimpiese Spele]] wat geskeduleer was om in Barcelona plaas te vind die volgende jaar,<ref name=espnCatalunya>{{cite web |url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/circuit/1315.html |title=Circuit de Catalunya |date=November 2009 |access-date=13 Augustus 2010 |last=Furnell |first=Claire |work=en.espnf1.com |publisher=ESPN EMEA Ltd. |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150325040148/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/circuit/1315.html |archive-date=25 Maart 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> toe die baan gebruik is as die begin- en eindpunt vir 'n spanfietsry-item.<ref>[http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1992/1992s2.pdf 1992 Summer Olympics official report.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090907200115/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1992/1992s2.pdf |date= 7 September 2009 }} Volume 2. pp. 305–7.</ref> Die Barcelona-Catalunya-renbaan moet nie verwar word met die Montjuïc-renbaan wat die Spaanse Grand Prix vier keer tussen 1969 en 1975 aangebied het nie. Omdat so baie toetse by hierdie baan gedoen word, is Formule Een bestuurders en werktuigkundiges baie vertroud daarmee. Dit het kritiek uitgelok dat hulle té vertroud is met Catalunya, wat moontlik van die toeskouergenot tydens wedrenne in die wiele mag ry. == Grand Prix-uitslae by die baan == {| class="wikitable" ! colspan="4" | Uitslae van die Spaanse Grand Prix (Catalunya) |- ! Jaar ! Renjaer ! colspan="2" | Motor |- |[[1991]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Nigel Mansell]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Williams F1|Williams-Renault]] |- |[[1992]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Nigel Mansell]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Williams F1|Williams-Renault]] |- |[[1993]] |{{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Williams F1|Williams-Renault]] |- |[[1994]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Damon Hill]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Williams F1|Williams-Renault]] |- |[[1995]] |{{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Benetton Formula|Benetton-Renault]] |- |[[1996]] |{{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- |[[1997]] |{{vlagikoon|CAN}} [[Jacques Villeneuve]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Williams F1|Williams-Renault]] |- |[[1998]] |{{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] |{{vlagikoon|GBR}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] |- |[[1999]] |{{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] |{{vlagikoon|GBR}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] |- |[[2000]] |{{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]] |{{vlagikoon|GBR}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] |- |[[2001]] |{{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- |[[2002]] |{{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- |[[2003]] |{{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- |[[2004]] |{{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- |[[2005]] |{{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] |{{vlagikoon|GBR}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] |- |[[2006]] |{{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |{{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] |- |[[2007]] |{{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- |[[2008]] |{{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- |[[2009]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Jenson Button]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Mercedes-Benz|Brawn-Mercedes]] |- | [[2010 Spaanse Grand Prix|2010]] |{{vlagikoon|AUS}} [[Mark Webber]] |{{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull-Renault]] |- | [[2011 Spaanse Grand Prix|2011]] |{{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] |{{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull-Renault]] |- | [[2012 Spaanse Grand Prix|2012]] |{{vlagikoon|VEN}} [[Pastor Maldonado]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Williams F1|Williams-Renault]] |- | [[2013 Spaanse Grand Prix|2013]] |{{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |{{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |- | [[2014 Spaanse Grand Prix|2014]] |{{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |{{vlagikoon|GER}} [[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- | [[2015 Spaanse Grand Prix|2015]] |{{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]] |{{vlagikoon|GER}} [[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- | [[2016 Spaanse Grand Prix|2016]] |{{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull-TAG Heuer]] |- | [[2017 Spaanse Grand Prix|2017]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- | [[2018 Spaanse Grand Prix|2018]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- | [[2019 Spaanse Grand Prix|2019]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- | [[2020 Spaanse Grand Prix|2020]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- | [[2021 Spaanse Grand Prix|2021]] | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- | [[2022 Spaanse Grand Prix|2022]] |{{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] |- | [[2023 Spaanse Grand Prix|2023]] |{{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- | [[2024 Spaanse Grand Prix|2024]] |{{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Honda RBPT]] |- | [[2025 Spaanse Grand Prix|2025]] |{{vlagikoon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |{{vlagikoon|GBR}} [[McLaren|McLaren-Mercedes]] |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Formule Een-renbane}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Renbane in Spanje]] ppk2nvcltd02cbz8oi6f9wrullzxx26 0 101614 2918271 2917803 2026-07-19T09:19:41Z Aliwal2012 39067 2918271 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula1 Circuit Baku.svg|duimnael|Die [[Bakoe-straatrenbaan]] wat in 2016 die laaste Europese Grand Prix gehuisves het.]] Die '''Europese Grand Prix''' is die naam wat aan verskeie [[Formule Een]]-kampioenskapswedrenne gegee is wat by verskillende renbane in [[Europa]] plaasgevind het. Die Europese Grand Prix is gedurende die mid-1980's ingestel en gereeld gehou vanaf 1999 tot 2012. 'n Onlangse gasheer vir hierdie geleentheid was die [[Valencia Straatbaan]] in Valencia, [[Spanje]], wat die ren van 2008 tot 2012 aangebied het. Die wedren is van die kalender verwyder in 2013, maar is hervat in [[2016 Europese Grand Prix|2016]], hierdie keer aangebied op die nuwe [[Bakoe-straatrenbaan]] in [[Bakoe]], die hoofstad van [[Azerbeidjan]]. Laasgenoemde wedren staan egter vanaf die [[2017 Formule Een-seisoen]] bekend as die [[Azerbeidjanse Grand Prix]], en nie meer as die Europese Grand Prix nie. == Vorige wenners van die Grand Prix (1983-2016) == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Vervaardiger ! Plek gehou ! Verslag |- ! [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] | {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | {{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan|Bakoe]] | [[2016 Europese Grand Prix|Verslag]] |- |colspan=5 align=center| '''Tussen 2013 en 2015 is die Europese Grand Prix nie aangebied nie.''' |- ! [[2012 Formule Een-seisoen|2012]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2012 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2011 Formule Een-seisoen|2011]] | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2011 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2010 Formule Een-seisoen|2010]] | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2010 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Mercedes-Benz|Braun-Mercedes]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2009 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2008 Formule Een-seisoen|2008]] | {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{ES-VLAG}} [[Valenciastraatbaan]] | [[2008 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2007 Formule Een-seisoen|2007]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2007 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2006 Formule Een-seisoen|2006]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2006 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2005 Formule Een-seisoen|2005]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Renault F1|Renault]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2005 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2004 Formule Een-seisoen|2004]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2004 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] | {{DE-VLAG}} [[Ralf Schumacher]] | [[Williams F1|Williams]]-[[BMW]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2003 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2002 Formule Een-seisoen|2002]] | {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2002 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2001 Formule Een-seisoen|2001]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2001 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[2000 Formule Een-seisoen|2000]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[2000 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1999 Formule Een-seisoen|1999]] | {{GB-VLAG}} Johnny Herbert | Stewart-[[Cosworth|Ford]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[1999 Europese Grand Prix|Verslag]] |- |colspan=4 align=center| '''In 1998 is die Europese Grand Prix nie aangebied nie.''' |- ! [[1997 Formule Een-seisoen|1997]] | {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | {{ES-VLAG}} [[Jerez-renbaan|Jerez]] | [[1997 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1996 Formule Een-seisoen|1996]] | {{CA-VLAG}} [[Jacques Villeneuve]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Renault]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[1996 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1995 Formule Een-seisoen|1995]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Renault]] | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[1995 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1994 Formule Een-seisoen|1994]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Cosworth|Ford]] | {{ES-VLAG}} [[Jerez-renbaan|Jerez]] | [[1994 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1993 Formule Een-seisoen|1993]] | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]] | {{GB-VLAG}} Donington Park | [[1993 Europese Grand Prix|Verslag]] |- |colspan=4 align=center| '''Tussen 1986 en 1992 is die Europese Grand Prix nie aangebied nie.''' |- ! [[1985 Formule Een-seisoen|1985]] | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | {{GB-VLAG}} [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] | [[1985 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1984 Formule Een-seisoen|1984]] | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-TAG | {{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] GP-Strecke | [[1984 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! [[1983 Formule Een-seisoen|1983]] | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | {{GB-VLAG}} [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] | [[1983 Europese Grand Prix|Verslag]] |} [[Kategorie:Europese Grand Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] 7atk6b2uyonrhpc38o3ii45d4j9x4ml 0 104236 2918270 2915392 2026-07-19T09:15:37Z Aliwal2012 39067 /* 1980 – 1989 */ blou skakel na Caesars Palace Grand Prix 2918270 wikitext text/x-wiki Die volgende is 'n volledige lys van Grands Prix wat deel is/was van die [[Formule Een]] Wêreldkampioenskap sedert sy ontstaan in [[1950]]. Tot en met die Meksikaanse Grand Prix in 2015 was daar 933 Wêreldkampioenskaps-Grands Prix gehou, insluitende die [[Indianapolis 500]] renne wat deel was van die Wêreldkampioenskap vanaf 1950 tot die 1960 Formule Eenseisoen. 'n Groot motorren word gewoonlik 'n ''Grand Prix'' (mv. ''Grands Prix'') genoem, 'n tradisie wat dateer uit die 20ste eeu en die Grands Prix motorrenne van die 1920's en 1930's-era. Vir 'n motorwedren om 'n Grand Prix genoem te mag word moet dit oor 'n minimumafstand van 300&nbsp;km beslis word. == Gesorteer volgens naam van Grand Prix == Die Grands Prix van die huidige jaar word in '''vetgedruk''' aangedui. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" |- ! Nr. ! Wedren ! Aktiewe jare ! Aantal renne |- ! 1 | [[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|20px|border|F1 70 Logo]] [[70ste Herdenking Grand Prix]]<ref>Die 70ste Herdenking Grand Prix is op [[Silverstone-renbaan|Silverstone]], Brittanje gehou.</ref> | 2020 | align=center| 1 |- ! 2 | {{vlagikoon|UAE}} '''[[Aboe Dhabi Grand Prix]]''' | 2009 – '''2025''' | align=center|'''17''' |- ! 3 | {{vlagikoon|ARG}} [[Argentynse Grand Prix]] | 1953 – 1958, 1960, 1972 – 1975, 1977 – 1981, 1995 – 1998 | align=center|20 |- ! 4 | {{vlagikoon|AUS}} '''[[Australiese Grand Prix]]''' | 1985 – 2019, 2022 – '''2026''' | align=center|'''40''' |- ! 5 | {{vlagikoon|AZE}} '''[[Azerbeidjanse Grand Prix]]''' | 2017 – 2019, 2021 – '''2025''' | align=center|'''8''' |- ! 6 | {{vlagikoon|BHR}} '''[[Bahreinse Grand Prix]]''' | 2004 – 2010, 2012 – 2025 | align=center|'''21''' |- ! 7 | {{vlagikoon|BEL}} '''[[Belgiese Grand Prix]]''' | 1950 – 1956, 1958, 1960 – 1968, 1970, 1972 – 2002, 2004 – 2005, 2007 – '''2025''' | align=center|'''70''' |- ! 8 | {{vlagikoon|BRA}} [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 1973 – 2019 (vanaf 2020, sien São Paulo GP) | align=center|47 |- ! 9 | {{vlagikoon|VK}} '''[[Britse Grand Prix]]''' | 1950 – '''2025''' | align=center|'''76''' |- ! 10 | {{vlagikoon|CHN}} [[Chinese Grand Prix]] | 2004 – 2019, '''2026''' | align=center|'''19''' |- ! 11 | [[Lêer:Flag of Dallas.svg|22px|Vlag van Dallas]] Dallas Grand Prix | 1984 | align=center|1 |- ! 12 | {{nowrap|[[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[Detroit Grand Prix]]}} | 1982 – 1988 | align=center|7 |- ! 13 | {{vlagikoon|GER}} [[Duitse Grand Prix]] | 1951 – 1954, 1956 – 1959, 1961 – 2006, 2008 – 2014, 2016, 2018– 2019 | align=center|64 |- ! 14 | {{vlagikoon|GER}} [[2020 Eifelse Grand Prix|Eifelse Grand Prix]]<ref>Die Eifelse Grand Prix is op die [[Nürburgring]] in Duitsland gehou.</ref> | 2020 | align=center|1 |- ! 15 | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[Emilia-Romagna Grand Prix]]<ref>Die Emilia-Romagna Grand Prix word op die [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan]] in Italië gehou.</ref> | 2020 – 2022, '''2025''' | align=center|'''5''' |- ! 16 | {{Vlaggie|Europe|}} [[Europese Grand Prix]]<ref>Die Europese Grand Prix is in verskillende lande gehou:<br/>{{vlagikoon|GER}} [[Nürburgring]] (12)<br/>{{vlagikoon|ESP}} [[Valenciastraatbaan]] (5)<br/>{{vlagikoon|GBR}} [[Brands Hatch-renbaan]] (2)<br/>{{vlagikoon|ESP}} [[Jerez-renbaan]] (2)<br/>{{vlagikoon|GBR}} [[Donington Park-renbaan]] (1)<br/>{{vlagikoon|AZE}} [[Bakoe-straatrenbaan]] (1)</ref> | 1983 – 1985, 1993 – 1997, 1999 – 2012, 2016 | align=center|23 |- ! 17 | {{vlagikoon|FRA}} [[Franse Grand Prix]] | 1950 – 1954, 1956 – 2008, 2018 – 2019, 2021 – 2022 | align=center|62 |- ! 17 | {{vlagikoon|HUN}} '''[[Hongaarse Grand Prix]]''' | 1986 – '''2025''' | align=center|'''40''' |- ! 18 | {{vlagikoon|IND}} [[Indiese Grand Prix]] | 2011 – 2013 | align=center|3 |- ! 19 | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[Indianapolis 500]]<ref>Streng gesproke is die Indianapolis 500 nie 'n "Grand Prix" nie, maar dit het deel gevorm van die kampioenskap van 1950 tot 1960.</ref> | 1950 – 1960 | align=center|11 |- ! 20 | {{vlagikoon|ITA}} '''[[Italiaanse Grand Prix]]''' | 1950 – '''2025''' | align=center|'''76''' |- ! 21 | {{vlagikoon|JPN}} '''[[Japannese Grand Prix]]''' | 1976 – 1977, 1987 – 2019, 2022 – '''2026''' | align=center|'''40''' |- ! 22 | {{vlagikoon|CAN}} '''[[Kanadese Grand Prix]]''' | 1967 – 1974, 1976 – 1986, 1988 – 2008, 2010 – 2019, 2022 – '''2025''' | align=center|'''54''' |- ! 23 | {{vlagikoon|QAT}} '''[[Katarse Grand Prix]]''' | 2021, 2023 – '''2025''' | align=center|'''4''' |- ! 24 | {{vlagikoon|KOR}} [[Koreaanse Grand Prix]] | 2010 – 2013 | align=center|4 |- ! 25 | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px|rand|Vlag van Las Vegas]] '''[[Las Vegas Grand Prix]]''' | 1981 – 1982, 2023 – '''2025''' | align=center|'''5''' |- ! 26 | {{vlagikoon|LUX}} Luxemburgse Grand Prix<ref>Die Luxemburgse Grand Prix is op die [[Nürburgring|Nürburgring GP-Strecke]] in Duitsland gehou.</ref> | 1997 – 1998 | align=center|2 |- ! 27 | {{vlagikoon|MYS}} [[Maleisiese Grand Prix]] | 1999 – 2017 | align=center|19 |- ! 28 | {{vlagikoon|MAR}} Marokkaanse Grand Prix | 1958 | align=center|1 |- ! 29 | {{vlagikoon|MEX}} [[Meksikaanse Grand Prix]] | 1963–1970, 1986–1992, 2015 – 2019 | align=center|20 |- ! 30 | {{vlagikoon|MEX}} '''[[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]]''' | 2021 – '''2025''' | align=center|'''5''' |- ! 31 | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] '''[[Miami Grand Prix]]''' | 2022 – '''2026''' | align=center|'''5''' |- ! 32 | {{vlagikoon|Monaco}} '''[[Monaco Grand Prix]]''' | 1950, 1955 – 2019, 2021 – '''2025''' | align=center|'''71''' |- ! 33 | {{vlagikoon|NED}} '''[[Nederlandse Grand Prix]]''' | 1952 – 1953, 1955, 1958 – 1971, 1973 – 1985, 2021 – '''2025''' | align=center|'''35''' |- ! 34 | {{vlagikoon|AUT}} '''[[Oostenrykse Grand Prix]]''' | 1964, 1970 – 1987, 1997 – 2003, 2014 – '''2025''' | align=center|'''38''' |- ! 35 | Pasifiese Grand Prix<ref>Die Pasifiese Grand Prix is op die TI Aida-renbaan in Japan gehou.</ref> | 1994 – 1995 | align=center|2 |- ! 36 | [[Lêer:Abruzzo_bandiera.svg|22px|Vlag van Pescara]] Pescara Grand Prix<ref>Die Pescara Grand Prix is op die [[Pescara-renbaan]] in Italië gehou.</ref> | 1957 | align=center|1 |- ! 37 | {{vlagikoon|POR}} [[Portugese Grand Prix]] | 1958 – 1960, 1984 – 1996, 2020 – 2021 | align=center|18 |- ! 38 | {{vlagikoon|RUS}} [[Russiese Grand Prix]] | 2014 – 2021 | align=center|8 |- ! 39 | {{vlagikoon|BHR}} [[2020 Sakhir Grand Prix|Sakhir Grand Prix]]<ref>Die Sakhir Grand Prix is op die buiterenbaan-variant van die [[Bahrein Internasionale Renbaan]] in Bahrein gehou.</ref> | 2020 | align=center|1 |- ! 40 | {{Vlaggie|San Marino|}} [[San Marino Grand Prix]]<ref>Die San Marino Grand Prix is op [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Imola-renbaan]] in Italië gehou.</ref> | 1981 – 2006 | align=center|26 |- ! 41 | {{vlagikoon|SAU}} '''[[Saoedi-Arabiese Grand Prix]]''' | 2021 – '''2025''' | align=center|'''5''' |- ! 42 | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px|Vlag van São Paulo]] '''[[São Paulo Grand Prix]]''' | 2021 – '''2025''' | align=center|'''5''' |- ! 43 | {{Vlaggie|Singapore|}} '''[[Singapoerse Grand Prix]]''' | 2008 – 2019, 2022 – '''2025''' | align=center|'''16''' |- ! 44 | {{vlagikoon|ESP}} '''[[Spaanse Grand Prix]]''' | 1951, 1954, 1968 – 1979, 1981, 1986 – '''2025''' | align=center|'''55''' |- ! 45 | [[Lêer:Flagge_Steiermark_(mit_Rand).png|22px|Vlag van Stiermarken]] [[Stiermarkse Grand Prix]]<ref>Die Stiermarkse Grand Prix is op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, Oostenryk gehou.</ref> | 2020 – 2021 | align=center|2 |- ! 46 | {{vlagikoon|ZAF|1928}} [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | 1962 – 1963, 1965, 1967 – 1980, 1982 – 1985, 1992 – 1993 | align=center|23 |- ! 47 | {{vlagikoon|SWE}} [[Sweedse Grand Prix]] | 1973 – 1978 | align=center|6 |- ! 48 | {{vlagikoon|SUI}} [[Switserse Grand Prix]] | 1950–1954, 1982<ref>In 1982 is die Switserse Grand Prix in Frankryk op die [[Dijon-Prenois-renbaan]] gehou.</ref> | align=center|6 |- ! 49 | [[Lêer:Flag_of_Tuscany.svg|22px|Vlag van Toskane]] [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse Grand Prix]]<ref>Die Toskaanse Grand Prix is op die Mugello-renbaan in Italië gehou.</ref> | 2020 | align=center|1 |- ! 50 | {{vlagikoon|TUR}} [[Turkse Grand Prix]] | 2005 – 2011, 2020, 2021 | align=center|9 |- ! 51 | {{vlagikoon|USA}} '''[[Verenigde State Grand Prix]]''' | 1959 – 1980, 1989 – 1991, 2000 – 2007, 2012 – 2019, 2021 – '''2025''' | align=center|'''46''' |- ! 52 | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] Verenigde State Wes Grand Prix | 1976 – 1983 | align=center|8 |} == Renne volgens seisoen == === 1950 – 1959 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;" |- !Rondte ![[1950 Formule Een-seisoen|1950]] ![[1951 Formule Een-seisoen|1951]] ![[1952 Formule Een-seisoen|1952]] ![[1953 Formule Een-seisoen|1953]] ![[1954 Formule Een-seisoen|1954]] ![[1955 Formule Een-seisoen|1955]] ![[1956 Formule Een-seisoen|1956]] ![[1957 Formule Een-seisoen|1957]] ![[1958 Formule Een-seisoen|1958]] ![[1959 Formule Een-seisoen|1959]] |- !1 | {{Vlaggie|UK|}} [[1950 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Switzerland|}}[[1951 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1952 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1953 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1954 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1955 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1956 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1957 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1958 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1959 Monaco Grand Prix|MON]] |- !2 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1950 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1951 Indy 500|500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1952 Indy 500|500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1953 Indy 500|500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1954 Indy 500|500]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1955 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1956 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1957 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1958 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1959 Indy 500|500]] |- !3 | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1950 Indy 500|500]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1951 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1952 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1953 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1954 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1955 Indy 500|500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1956 Indy 500|500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1957 Indy 500|500]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1958 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1959 Nederlandse Grand Prix|NED]] |- !4 | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1950 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|France|}} [[1951 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1952 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1953 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|France|}} [[1954 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1955 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1956 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|France|}} [[1957 Franse Grand Prix|FRA]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1958 Indy 500|500]] | {{Vlaggie|France|}} [[1959 Franse Grand Prix|FRA]] |- !5 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1950 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1951 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1952 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1953 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1954 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1955 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1956 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1957 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1958 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1959 Britse Grand Prix|GBR]] |- !6 | {{Vlaggie|France|}} [[1950 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1951 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1952 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1953 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1954 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1955 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1956 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1957 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|France|}} [[1958 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1959 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !7 | {{Vlaggie|Italy|}} [[1950 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1951 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1952 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1953 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1954 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1955 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1956 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[Lêer:Abruzzo_bandiera.svg|22px|Vlag van Pescara]] [[1957 Pescara Grand Prix|PES]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1958 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1959 Portugese Grand Prix|POR]] |- !8 | — | {{Vlaggie|Spain|}} [[1951 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1952 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1953 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1954 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | — | {{Vlaggie|Italy|}} [[1956 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1957 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1958 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1959 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !9 | — | — | — | {{Vlaggie|Italy|}} [[1953 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1954 Spaanse Grand Prix|SPA]] | — | — | — | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1958 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1958 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !10 | — | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Italy|}} [[1958 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | — |- !11 | — | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Morocco|}} [[1958 Marokkaanse Grand Prix|MAR]] | — |} === 1960 – 1969 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;" |- !Rondte ![[1960 Formule Een-seisoen|1960]] ![[1961 Formule Een-seisoen|1961]] ![[1962 Formule Een-seisoen|1962]] ![[1963 Formule Een-seisoen|1963]] ![[1964 Formule Een-seisoen|1964]] ![[1965 Formule Een-seisoen|1965]] ![[1966 Formule Een-seisoen|1966]] ![[1967 Formule Een-seisoen|1967]] ![[1968 Formule Een-seisoen|1968]] ![[1969 Formule Een-seisoen|1969]] |- !1 | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1960 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1961 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1962 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1963 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1964 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1965 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1966 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1967 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1968 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1969 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] |- !2 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1960 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1961 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1962 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1963 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1964 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1965 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1966 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1967 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1968 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1969 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !3 | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1960 Indy 500|Indy 500]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1961 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1962 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1963 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1964 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1965 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|France|}} [[1966 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1967 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1968 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1969 Monaco Grand Prix|MON]] |- !4 | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1960 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1961 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1962 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1963 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1964 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1965 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1966 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1967 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1968 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1969 Nederlandse Grand Prix|NED]] |- !5 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1960 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1961 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1962 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1963 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1964 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1965 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1966 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1967 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1968 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1969 Franse Grand Prix|FRA]] |- !6 | {{Vlaggie|France|}} [[1960 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1961 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1962 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1963 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1964 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1965 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1966 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1967 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1968 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1969 Britse Grand Prix|GBR]] |- !7 | {{Vlaggie|UK|}} [[1960 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1961 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1962 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1963 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1964 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1965 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1966 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1967 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1968 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1969 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !8 | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1960 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1961 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1962 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1963 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1964 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1965 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1966 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1967 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1968 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1969 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !9 | {{Vlaggie|Italy|}} [[1960 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | — | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1962 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1963 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1964 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1965 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1966 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1967 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1968 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1969 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !10 | {{Vlaggie|USA|}} [[1960 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | — | — | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1963 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1964 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1965 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | — | {{Vlaggie|USA|}} [[1967 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1968 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1969 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !11 | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1967 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1968 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1969 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] |- !12 | — | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1968 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | — |} === 1970 – 1979 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[1970 Formule Een-seisoen|1970]] ![[1971 Formule Een-seisoen|1971]] ![[1972 Formule Een-seisoen|1972]] ![[1973 Formule Een-seisoen|1973]] ![[1974 Formule Een-seisoen|1974]] ![[1975 Formule Een-seisoen|1975]] ![[1976 Formule Een-seisoen|1976]] ![[1977 Formule Een-seisoen|1977]] ![[1978 Formule Een-seisoen|1978]] ![[1979 Formule Een-seisoen|1979]] |- !1 | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1970 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1971 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1972 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1973 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1974 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1975 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1976 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1977 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]] |- !2 | {{Vlaggie|Spain|}} [[1970 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1971 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1972 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1973 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1974 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1975 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1976 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1977 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !3 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1970 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1971 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1972 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1973 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1974 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1975 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1976 Verenigde State Grand Prix Wes|VSW]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1977 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] |- !4 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1970 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1971 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1972 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1973 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1974 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1975 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1976 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1977 Verenigde State Grand Prix Wes|VSW]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1978 Verenigde State Grand Prix Wes|VSW]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1979 Verenigde State Grand Prix Wes|VSW]] |- !5 | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1970 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1971 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1972 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1973 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1974 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1975 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1976 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1977 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1978 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !6 | {{Vlaggie|France|}} [[1970 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1971 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1972 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1973 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1974 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1975 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1976 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1977 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !7 | {{Vlaggie|UK|}} [[1970 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1971 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1972 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1973 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1974 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1975 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1976 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1977 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1979 Monaco Grand Prix|MON]] |- !8 | {{Vlaggie|Germany|}} [[1970 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1971 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1972 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|France|}} [[1973 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1974 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1975 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1976 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1977 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|France|}} [[1979 Franse Grand Prix|FRA]] |- !9 | {{Vlaggie|Austria|}} [[1970 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1971 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1972 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1973 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1974 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1975 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1976 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1977 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1978 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1979 Britse Grand Prix|GBR]] |- !10 | {{Vlaggie|Italy|}} [[1970 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1971 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1972 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1973 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1974 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1975 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1976 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1977 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1978 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !11 | {{Vlaggie|Canada|}} [[1970 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1971 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1972 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1973 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1974 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1975 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1976 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1977 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] |- !12 | {{Vlaggie|USA|}} [[1970 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | — | {{Vlaggie|USA|}} [[1972 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1973 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1974 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1975 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1976 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1977 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]] |- !13 | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1970 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | — | — | {{Vlaggie|Italy|}} [[1973 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1974 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1975 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1976 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1977 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !14 | — | — | — | {{Vlaggie|Canada|}} [[1973 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1974 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1975 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1976 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1977 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !15 | — | — | — | {{Vlaggie|USA|}} [[1973 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1974 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | — | {{Vlaggie|USA|}} [[1976 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1977 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1978 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !16 | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Japan|}} [[1976 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1977 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1978 Kanadese Grand Prix|KAN]] | — |- !17 | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Japan|}} [[1977 Japannese Grand Prix|JPN]] | — | — |} === 1980 – 1989 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ![[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ![[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ![[1983 Formule Een-seisoen|1983]] ![[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ![[1985 Formule Een-seisoen|1985]] ![[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ![[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ![[1989 Formule Een-seisoen|1989]] |- !1 | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{BR-VLAG}} [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1985 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !2 | {{BR-VLAG}} [[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{PT-VLAG}} [[1985 Portugese Grand Prix|POR]] | {{ES-VLAG}} [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]] |- !3 | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | {{FR-VLAG}} [[1983 Franse Grand Prix|FRA]] | {{BE-VLAG}} [[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{BE-VLAG}} [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{MC-VLAG}} [[1988 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1989 Monaco Grand Prix|MON]] |- !4 | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{MC-VLAG}} [[1985 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1986 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1987 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MX-VLAG}} [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{MX-VLAG}} [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] |- !5 | {{BE-VLAG}} [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{BE-VLAG}} [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{BE-VLAG}} [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{MC-VLAG}} [[1983 Monaco Grand Prix|MON]] | {{FR-VLAG}} [[1984 Franse Grand Prix|FRA]] | {{CA-VLAG}} [[1985 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{BE-VLAG}} [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1987 Detroit Grand Prix|DET]] | {{CA-VLAG}} [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{US-VLAG}} [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[1980 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1981 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1982 Monaco Grand Prix|MON]] | {{BE-VLAG}} [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{MC-VLAG}} [[1984 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1985 Detroit Grand Prix|DET]] | {{CA-VLAG}} [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{FR-VLAG}} [[1987 Franse Grand Prix|FRA]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1988 Detroit Grand Prix|DET]] | {{CA-VLAG}} [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !7 | {{FR-VLAG}} [[1980 Franse Grand Prix|FRA]] | {{ES-VLAG}} [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1982 Detroit Grand Prix|DET]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1983 Detroit Grand Prix|DET]] | {{CA-VLAG}} [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{FR-VLAG}} [[1985 Franse Grand Prix|FRA]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1986 Detroit Grand Prix|DET]] | {{GB-VLAG}} [[1987 Britse Grand Prix|GBR]] | {{FR-VLAG}} [[1988 Franse Grand Prix|FRA]] | {{FR-VLAG}} [[1989 Franse Grand Prix|FRA]] |- !8 | {{GB-VLAG}} [[1980 Britse Grand Prix|GBR]] | {{FR-VLAG}} [[1981 Franse Grand Prix|FRA]] | {{CA-VLAG}} [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{CA-VLAG}} [[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1984 Detroit Grand Prix|DET]] | {{GB-VLAG}} [[1985 Britse Grand Prix|GBR]] | {{FR-VLAG}} [[1986 Franse Grand Prix|FRA]] | {{DE-VLAG}} [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1988 Britse Grand Prix|GBR]] | {{GB-VLAG}} [[1989 Britse Grand Prix|GBR]] |- !9 | {{DE-VLAG}} [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1981 Britse Grand Prix|GBR]] | {{NL-VLAG}} [[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{GB-VLAG}} [[1983 Britse Grand Prix|GBR]] | [[Lêer:Flag of Dallas.svg|22px|Vlag van Dallas]] [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]] | {{DE-VLAG}} [[1985 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1986 Britse Grand Prix|GBR]] | {{HU-VLAG}} [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{DE-VLAG}} [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{DE-VLAG}} [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !10 | {{AT-VLAG}} [[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{DE-VLAG}} [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1982 Britse Grand Prix|GBR]] | {{DE-VLAG}} [[1983 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1984 Britse Grand Prix|GBR]] | {{AT-VLAG}} [[1985 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{DE-VLAG}} [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{AT-VLAG}} [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{HU-VLAG}} [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{HU-VLAG}} [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]] |- !11 | {{NL-VLAG}} [[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{AT-VLAG}} [[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{FR-VLAG}} [[1982 Franse Grand Prix|FRA]] | {{AT-VLAG}} [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{DE-VLAG}} [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{NL-VLAG}} [[1985 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{HU-VLAG}} [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{IT-VLAG}} [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{BE-VLAG}} [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{BE-VLAG}} [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !12 | {{IT-VLAG}} [[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{NL-VLAG}} [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{DE-VLAG}} [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{NL-VLAG}} [[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{AT-VLAG}} [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{IT-VLAG}} [[1985 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{AT-VLAG}} [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{PT-VLAG}} [[1987 Portugese Grand Prix|POR]] | {{IT-VLAG}} [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{IT-VLAG}} [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !13 | {{CA-VLAG}} [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{IT-VLAG}} [[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{AT-VLAG}} [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{IT-VLAG}} [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{NL-VLAG}} [[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{BE-VLAG}} [[1985 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{IT-VLAG}} [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{ES-VLAG}} [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{PT-VLAG}} [[1988 Portugese Grand Prix|POR]] | {{PT-VLAG}} [[1989 Portugese Grand Prix|POR]] |- !14 | {{US-VLAG}} [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{CA-VLAG}} [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{CH-VLAG}} [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{EU-VLAG}} [[1983 Europese Grand Prix|EUR]] | {{IT-VLAG}} [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{EU-VLAG}} [[1985 Europese Grand Prix|EUR]] | {{PT-VLAG}} [[1986 Portugese Grand Prix|POR]] | {{MX-VLAG}} [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{ES-VLAG}} [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{ES-VLAG}} [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !15 | — | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]] | {{IT-VLAG}} [[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{EU-VLAG}} [[1984 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1985 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{MX-VLAG}} [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{JP-VLAG}} [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{JP-VLAG}} [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{JP-VLAG}} [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]] |- !16 | — | — | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]] | — | {{PT-VLAG}} [[1984 Portugese Grand Prix|POR]] | {{AU-VLAG}} [[1985 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]] |} === 1990 – 1999 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[1990 Formule Een-seisoen|1990]] ![[1991 Formule Een-seisoen|1991]] ![[1992 Formule Een-seisoen|1992]] ![[1993 Formule Een-seisoen|1993]] ![[1994 Formule Een-seisoen|1994]] ![[1995 Formule Een-seisoen|1995]] ![[1996 Formule Een-seisoen|1996]] ![[1997 Formule Een-seisoen|1997]] ![[1998 Formule Een-seisoen|1998]] ![[1999 Formule Een-seisoen|1999]] |- !1 | {{Vlaggie|USA|}} [[1990 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1991 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1992 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1993 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1994 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1995 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1996 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1997 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1998 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1999 Australiese Grand Prix|AUS]] |- !2 | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1990 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1991 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1992 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1993 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1994 Pasifiese Grand Prix|PAS]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1995 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1996 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1997 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1998 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1999 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !3 | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1992 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1993 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1994 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1995 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1996 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1997 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1998 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1999 San Marino Grand Prix|SMR]] |- !4 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1990 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1991 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1992 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1993 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1994 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1995 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1996 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1997 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1998 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1999 Monaco Grand Prix|MON]] |- !5 | {{Vlaggie|Canada|}} [[1990 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1991 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1992 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1993 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1994 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1995 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1996 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1997 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1998 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1999 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !6 | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1990 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1991 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1992 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1993 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1994 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1995 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1996 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1997 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1998 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1999 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !7 | {{Vlaggie|France|}} [[1990 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1991 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1992 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1993 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|France|}} [[1994 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1995 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1996 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1997 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1998 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|France|}} [[1999 Franse Grand Prix|FRA]] |- !8 | {{Vlaggie|UK|}} [[1990 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1991 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1992 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1993 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1994 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1995 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1996 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|France|}} [[1997 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1998 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1999 Britse Grand Prix|GBR]] |- !9 | {{Vlaggie|Germany|}} [[1990 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1991 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1992 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1993 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1994 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1995 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|France|}} [[1996 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1997 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1998 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1999 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] |- !10 | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1990 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1991 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1992 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1993 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1994 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1995 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1996 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1997 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1998 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1999 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !11 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1990 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1991 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1992 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1993 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1994 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1995 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1996 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1997 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1998 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1999 Hongaarse Grand Prix|HON]] |- !12 | {{Vlaggie|Italy|}} [[1990 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1991 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1992 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1993 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1994 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1995 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1996 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1997 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1998 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1999 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !13 | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1990 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1991 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1992 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1993 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1994 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1995 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1996 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1997 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1998 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1999 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !14 | {{Vlaggie|Spain|}} [[1990 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1991 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1992 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1993 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1994 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1995 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1996 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1997 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1998 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1999 Europese Grand Prix|EUR]] |- !15 | {{Vlaggie|Japan|}} [[1990 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1991 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1992 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1993 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1994 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[1995 Pasifiese Grand Prix|PAS]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1996 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Luxembourg|}} [[1997 Luxemburgse Grand Prix|LUX]] | {{Vlaggie|Luxembourg|}} [[1998 Luxemburgse Grand Prix|LUX]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[1999 Maleisiese Grand Prix|MAL]] |- !16 | {{Vlaggie|Australia|}} [[1990 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1991 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1992 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1993 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1994 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1995 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1996 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1997 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1998 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1999 Japannese Grand Prix|JPN]] |- !17 | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Australia|}} [[1995 Australiese Grand Prix|AUS]] | — | {{Vlaggie|Europe|}} [[1997 Europese Grand Prix|EUR]] | — | — |} === 2000 – 2009 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[2000 Formule Een-seisoen|2000]] ![[2001 Formule Een-seisoen|2001]] ![[2002 Formule Een-seisoen|2002]] ![[2003 Formule Een-seisoen|2003]] ![[2004 Formule Een-seisoen|2004]] ![[2005 Formule Een-seisoen|2005]] ![[2006 Formule Een-seisoen|2006]] ![[2007 Formule Een-seisoen|2007]] ![[2008 Formule Een-seisoen|2008]] ![[2009 Formule Een-seisoen|2009]] |- !1 | {{Vlaggie|Australia|}} [[2000 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2001 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2002 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2003 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2004 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2005 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2007 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2008 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2009 Australiese Grand Prix|AUS]] |- !2 | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2000 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2001 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2002 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2003 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2004 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2008 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2009 Maleisiese Grand Prix|MAL]] |- !3 | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2000 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2001 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2002 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2003 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2004 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2006 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2008 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2009 Chinese Grand Prix|CHN]] |- !4 | {{Vlaggie|UK|}} [[2000 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2001 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2002 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2003 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2004 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2005 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2006 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2008 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2009 Bahreinse Grand Prix|BHR]] |- !5 | {{Vlaggie|Spain|}} [[2000 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2001 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2002 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2003 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2004 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2006 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2007 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2008 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2009 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !6 | {{Vlaggie|Europe|}} [[2000 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[2001 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[2002 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[2003 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2004 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2005 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2008 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2009 Monaco Grand Prix|MON]] |- !7 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2000 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2001 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2002 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2003 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2004 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2005 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2006 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2007 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2008 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2009 Turkse Grand Prix|TUR]] |- !8 | {{Vlaggie|Canada|}} [[2000 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2001 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2002 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2003 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2004 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2006 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[2007 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[2008 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2009 Britse Grand Prix|GBR]] |- !9 | {{Vlaggie|France|}} [[2000 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2001 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2002 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2003 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2007 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2008 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2009 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !10 | {{Vlaggie|Austria|}} [[2000 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|France|}} [[2001 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2002 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[2003 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[2004 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[2005 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2007 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2008 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2009 Hongaarse Grand Prix|HON]] |- !11 | {{Vlaggie|Germany|}} [[2000 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2001 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[2002 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2003 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2004 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2005 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[2006 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2008 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2009 Europese Grand Prix|EUR]] |- !12 | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2000 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2001 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2002 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2003 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2004 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2005 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2006 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2007 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2008 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2009 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !13 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2000 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2001 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2002 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2003 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2004 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2008 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2009 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !14 | {{Vlaggie|Italy|}} [[2000 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2001 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2002 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2003 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2004 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2005 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2006 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2008 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2009 Singapoerse Grand Prix|SIN]] |- !15 | {{Vlaggie|USA|}} [[2000 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2001 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2002 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2003 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2004 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2007 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2008 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2009 Japannese Grand Prix|JPN]] |- !16 | {{Vlaggie|Japan|}} [[2000 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2001 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2002 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2003 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2004 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|China|}} [[2006 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2007 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2008 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !17 | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2000 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2001 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2002 Japannese Grand Prix|JPN]] | — | {{Vlaggie|Japan|}} [[2004 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2006 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|China|}} [[2008 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |- !18 | — | — | — | — | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2005 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | — | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | — |- !19 | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|China|}} [[2005 Chinese Grand Prix|CHN]] | — | — | — | — |} === 2010 – 2019 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[2010 Formule Een-seisoen|2010]] ![[2011 Formule Een-seisoen|2011]] ![[2012 Formule Een-seisoen|2012]] ![[2013 Formule Een-seisoen|2013]] ![[2014 Formule Een-seisoen|2014]] ![[2015 Formule Een-seisoen|2015]] ![[2016 Formule Een-seisoen|2016]] ![[2017 Formule Een-seisoen|2017]] ![[2018 Formule Een-seisoen|2018]] ![[2019 Formule Een-seisoen|2019]] |- !1 | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2011 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2012 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2013 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2014 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]] |- !2 | {{Vlaggie|Australia|}} [[2010 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]] |{{Vlaggie|Bahrain|}} [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]] |- !3 | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|China|}} [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2012 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2013 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]] |{{Vlaggie|China|}} [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]] |- !4 | {{Vlaggie|China|}} [[2010 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2014 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{vlagikoon|AZE}} [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{vlagikoon|AZE}} [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] |- !5 | {{Vlaggie|Spain|}} [[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !6 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2010 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2011 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2012 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2013 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2014 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2015 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2017 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2018 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2019 Monaco Grand Prix|MON]] |- !7 | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2010 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !8 | {{Vlaggie|Canada|}} [[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2011 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2012 Europese Grand Prix|EUR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2013 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] | {{vlagikoon|AZE}} [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{vlagikoon|FRA}} [[2018 Franse Grand Prix|FRA]] | {{vlagikoon|FRA}} [[2019 Franse Grand Prix|FRA]] |- !9 | {{Vlaggie|Europe|}} [[2010 Europese Grand Prix|EUR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2011 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2012 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|GER}} [[2013 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{vlagikoon|VK}} [[2014 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2015 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] |- !10 | {{vlagikoon|VK}} [[2010 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|GER}} [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{vlagikoon|GER}} [[2012 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|GER}} [[2014 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|VK}} [[2016 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2017 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2018 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2019 Britse Grand Prix|GBR]] |- !11 | {{vlagikoon|GER}} [[2010 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !12 | {{vlagikoon|HUN}} [[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]] |- !13 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !14 | {{Vlaggie|Italy|}} [[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlagikoon|KOR}} [[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !15 | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2012 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2013 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2014 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]] |- !16 | {{Vlaggie|Japan|}} [[2010 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlagikoon|KOR}} [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]] | {{Vlagikoon|KOR}} [[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]] | {{Vlaggie|India|}} [[2013 Indiese Grand Prix|IND]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2014 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]] |- !17 | {{Vlagikoon|KOR}} [[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]] | {{Vlaggie|India|}} [[2011 Indiese Grand Prix|IND]] | {{Vlaggie|India|}} [[2012 Indiese Grand Prix|IND]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]] |- !18 | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !19 | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] |- !20 | — | — | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | — | — | — | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !21 | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | — | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |} === 2020 – 2029 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[2020 Formule Een-seisoen|2020]] ![[2021 Formule Een-seisoen|2021]] ![[2022 Formule Een-seisoen|2022]] ![[2023 Formule Een-seisoen|2023]] ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]] ![[2027 Formule Een-seisoen|2027]] ![[2028 Formule Een-seisoen|2028]] ![[2029 Formule Een-seisoen|2029]] |- !1 | {{AT-VLAG}} [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{BH-VLAG}} [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{BH-VLAG}} [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{BH-VLAG}} [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{BH-VLAG}} [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{AU-VLAG}} [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] | | | |- !2 | [[Lêer:Flagge_Steiermark_(mit_Rand).png|22px|Vlag van Stiermarken]] [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]] | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | {{Vlagikoon|SAU}} [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | {{Vlagikoon|SAU}} [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | {{Vlagikoon|SAU}} [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | {{CN-VLAG}} [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{CN-VLAG}} [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] | | | |- !3 | {{HU-VLAG}} [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{PT-VLAG}} [[2021 Portugese Grand Prix|POR]] | {{AU-VLAG}} [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{JP-VLAG}} [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{JP-VLAG}} [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] | | | |- !4 | {{GB-VLAG}} [[2020 Britse Grand Prix|GBR]] | {{ES-VLAG}} [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | {{AZ-VLAG}} [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{JP-VLAG}} [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{BH-VLAG}} [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2026 Miami Grand Prix|MIA]] | | | |- !5 | [[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|20px|border|F1 70 Logo]] [[70ste Herdenking Grand Prix|70H]] | {{MC-VLAG}} [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2022 Miami Grand Prix|MIA]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2023 Miami Grand Prix|MIA]] | {{CN-VLAG}} [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlagikoon|SAU}} [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | {{CA-VLAG}} [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] | | | |- !6 | {{ES-VLAG}} [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{AZ-VLAG}} [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{ES-VLAG}} [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{MC-VLAG}} [[2023 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2024 Miami Grand Prix|MIA]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2025 Miami Grand Prix|MIA]] | {{MC-VLAG}} [[2026 Monaco Grand Prix|MON]] | | | |- !7 | {{BE-VLAG}} [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{FR-VLAG}} [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] | {{MC-VLAG}} [[2022 Monaco Grand Prix|MON]] | {{ES-VLAG}} [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | [[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] | | | |- !8 | {{IT-VLAG}} [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[Lêer:Flagge_Steiermark_(mit_Rand).png|22px|Vlag van Stiermarken]] [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] | {{AZ-VLAG}} [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{CA-VLAG}} [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{MC-VLAG}} [[2024 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[2025 Monaco Grand Prix|MON]] | {{AT-VLAG}} [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | | | |- !9 | [[Lêer:Flag_of_Tuscany.svg|22px|Vlag van Toskane]] [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]] | {{AT-VLAG}} [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{CA-VLAG}} [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{AT-VLAG}} [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{CA-VLAG}} [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{ES-VLAG}} [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{GB-VLAG}} [[2026 Britse Grand Prix|GBR]] | | | |- !10 | {{RU-VLAG}} [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{GB-VLAG}} [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] | {{GB-VLAG}} [[2022 Britse Grand Prix|GBR]] | {{GB-VLAG}} [[2023 Britse Grand Prix|GBR]] | {{ES-VLAG}} [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{CA-VLAG}} [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{BE-VLAG}} [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] | | | |- !11 | {{DE-VLAG}} [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]] | {{HU-VLAG}} [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{AT-VLAG}} [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{HU-VLAG}} [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{AT-VLAG}} [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{AT-VLAG}} [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{HU-VLAG}} [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] | | | |- !12 | {{PT-VLAG}} [[2020 Portugese Grand Prix|POR]] | {{BE-VLAG}} [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{FR-VLAG}} [[2022 Franse Grand Prix|FRA]] | {{BE-VLAG}} [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{GB-VLAG}} [[2024 Britse Grand Prix|GBR]] | {{GB-VLAG}} [[2025 Britse Grand Prix|GBR]] | {{NL-VLAG}} [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] | | | |- !13 | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | {{NL-VLAG}} [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{HU-VLAG}} [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{NL-VLAG}} [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{HU-VLAG}} [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{BE-VLAG}} [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{IT-VLAG}} [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | | | |- !14 | {{TR-VLAG}} [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{IT-VLAG}} [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{BE-VLAG}} [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{IT-VLAG}} [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{BE-VLAG}} [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{HU-VLAG}} [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{ES-VLAG}} [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] | | | |- !15 | {{BH-VLAG}} [[2020 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{RU-VLAG}} [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{NL-VLAG}} [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{SG-VLAG}} [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{NL-VLAG}} [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{NL-VLAG}} [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{AZ-VLAG}} [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | | | |- !16 | {{BH-VLAG}} [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]] | {{TR-VLAG}} [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{IT-VLAG}} [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{JP-VLAG}} [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{IT-VLAG}} [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{IT-VLAG}} [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{SG-VLAG}} [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | | | |- !17 | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{VS-VLAG}} [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{SG-VLAG}} [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlagikoon|QAT}} [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]] | {{AZ-VLAG}} [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{AZ-VLAG}} [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{VS-VLAG}} [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | | | |- !18 | — | {{MX-VLAG}} [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | {{JP-VLAG}} [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{VS-VLAG}} [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{SG-VLAG}} [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{SG-VLAG}} [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{MX-VLAG}} [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | | | |- !19 | — | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px|Vlag van São Paulo]] [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] | {{VS-VLAG}} [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{MX-VLAG}} [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | {{VS-VLAG}} [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{VS-VLAG}} [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px]] [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] | | | |- !20 | — | {{Vlagikoon|QAT}} [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] | {{MX-VLAG}} [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px|Vlag van São Paulo]] [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]] | {{MX-VLAG}} [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | {{MX-VLAG}} [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px]] [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] | | | |- !21 | — | {{Vlagikoon|SAU}} [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px]] [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]] | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px]] [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px]] [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px]] [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]] | {{Vlagikoon|QAT}} [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] | | | |- !22 | — | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px]] [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]] | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px]] [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]] | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | | | |- !23 | — | — | — | — | {{Vlagikoon|QAT}} [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]] | {{Vlagikoon|QAT}} [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]] | | | | |- !24 | — | — | — | — | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | | | | |} == Voetnotas == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een Grands Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een lyste|Grands Prix]] 30754rmxad4m4ne49asqljurewr17bw 2918272 2918270 2026-07-19T09:28:05Z Aliwal2012 39067 /* Gesorteer volgens naam van Grand Prix */ opd 2026 2918272 wikitext text/x-wiki Die volgende is 'n volledige lys van Grands Prix wat deel is/was van die [[Formule Een]] Wêreldkampioenskap sedert sy ontstaan in [[1950]]. Tot en met die Meksikaanse Grand Prix in 2015 was daar 933 Wêreldkampioenskaps-Grands Prix gehou, insluitende die [[Indianapolis 500]] renne wat deel was van die Wêreldkampioenskap vanaf 1950 tot die 1960 Formule Eenseisoen. 'n Groot motorren word gewoonlik 'n ''Grand Prix'' (mv. ''Grands Prix'') genoem, 'n tradisie wat dateer uit die 20ste eeu en die Grands Prix motorrenne van die 1920's en 1930's-era. Vir 'n motorwedren om 'n Grand Prix genoem te mag word moet dit oor 'n minimumafstand van 300&nbsp;km beslis word. == Gesorteer volgens naam van Grand Prix == Die Grands Prix van die huidige jaar word in '''vetgedruk''' aangedui. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" |- ! Nr. ! Wedren ! Aktiewe jare ! Aantal renne |- ! 1 | [[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|20px|border|F1 70 Logo]] [[70ste Herdenking Grand Prix]]<ref>Die 70ste Herdenking Grand Prix is op [[Silverstone-renbaan|Silverstone]], Brittanje gehou.</ref> | 2020 | align=center| 1 |- ! 2 | {{vlagikoon|UAE}} '''[[Aboe Dhabi Grand Prix]]''' | 2009 – '''2026''' | align=center|'''18''' |- ! 3 | {{vlagikoon|ARG}} [[Argentynse Grand Prix]] | 1953 – 1958, 1960, 1972 – 1975, 1977 – 1981, 1995 – 1998 | align=center|20 |- ! 4 | {{vlagikoon|AUS}} '''[[Australiese Grand Prix]]''' | 1985 – 2019, 2022 – '''2026''' | align=center|'''40''' |- ! 5 | {{vlagikoon|AZE}} '''[[Azerbeidjanse Grand Prix]]''' | 2017 – 2019, 2021 – '''2026''' | align=center|'''9''' |- ! 6 | {{vlagikoon|BHR}} [[Bahreinse Grand Prix]] | 2004 – 2010, 2012 – 2025 | align=center|21 |- ! 7 | {{vlagikoon|BEL}} '''[[Belgiese Grand Prix]]''' | 1950 – 1956, 1958, 1960 – 1968, 1970, 1972 – 2002, 2004 – 2005, 2007 – '''2026''' | align=center|'''71''' |- ! 8 | {{vlagikoon|BRA}} [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 1973 – 2019 (vanaf 2020, sien São Paulo GP) | align=center|47 |- ! 9 | {{vlagikoon|VK}} '''[[Britse Grand Prix]]''' | 1950 – '''2026''' | align=center|'''77''' |- ! 10 | {{vlagikoon|CHN}} [[Chinese Grand Prix]] | 2004 – 2019, '''2026''' | align=center|'''19''' |- ! 11 | [[Lêer:Flag of Dallas.svg|22px|Vlag van Dallas]] Dallas Grand Prix | 1984 | align=center|1 |- ! 12 | {{nowrap|[[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[Detroit Grand Prix]]}} | 1982 – 1988 | align=center|7 |- ! 13 | {{vlagikoon|GER}} [[Duitse Grand Prix]] | 1951 – 1954, 1956 – 1959, 1961 – 2006, 2008 – 2014, 2016, 2018– 2019 | align=center|64 |- ! 14 | {{vlagikoon|GER}} [[2020 Eifelse Grand Prix|Eifelse Grand Prix]]<ref>Die Eifelse Grand Prix is op die [[Nürburgring]] in Duitsland gehou.</ref> | 2020 | align=center|1 |- ! 15 | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[Emilia-Romagna Grand Prix]]<ref>Die Emilia-Romagna Grand Prix word op die [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan]] in Italië gehou.</ref> | 2020 – 2022, 2025 | align=center|5 |- ! 16 | {{Vlaggie|Europe|}} [[Europese Grand Prix]]<ref>Die Europese Grand Prix is in verskillende lande gehou:<br/>{{vlagikoon|GER}} [[Nürburgring]] (12)<br/>{{vlagikoon|ESP}} [[Valenciastraatbaan]] (5)<br/>{{vlagikoon|GBR}} [[Brands Hatch-renbaan]] (2)<br/>{{vlagikoon|ESP}} [[Jerez-renbaan]] (2)<br/>{{vlagikoon|GBR}} [[Donington Park-renbaan]] (1)<br/>{{vlagikoon|AZE}} [[Bakoe-straatrenbaan]] (1)</ref> | 1983 – 1985, 1993 – 1997, 1999 – 2012, 2016 | align=center|23 |- ! 17 | {{vlagikoon|FRA}} [[Franse Grand Prix]] | 1950 – 1954, 1956 – 2008, 2018 – 2019, 2021 – 2022 | align=center|62 |- ! 17 | {{vlagikoon|HUN}} '''[[Hongaarse Grand Prix]]''' | 1986 – '''2026''' | align=center|'''41''' |- ! 18 | {{vlagikoon|IND}} [[Indiese Grand Prix]] | 2011 – 2013 | align=center|3 |- ! 19 | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[Indianapolis 500]]<ref>Streng gesproke is die Indianapolis 500 nie 'n "Grand Prix" nie, maar dit het deel gevorm van die kampioenskap van 1950 tot 1960.</ref> | 1950 – 1960 | align=center|11 |- ! 20 | {{vlagikoon|ITA}} '''[[Italiaanse Grand Prix]]''' | 1950 – '''2026''' | align=center|'''77''' |- ! 21 | {{vlagikoon|JPN}} '''[[Japannese Grand Prix]]''' | 1976 – 1977, 1987 – 2019, 2022 – '''2026''' | align=center|'''40''' |- ! 22 | {{vlagikoon|CAN}} '''[[Kanadese Grand Prix]]''' | 1967 – 1974, 1976 – 1986, 1988 – 2008, 2010 – 2019, 2022 – '''2026''' | align=center|'''55''' |- ! 23 | {{vlagikoon|QAT}} '''[[Katarse Grand Prix]]''' | 2021, 2023 – '''2026''' | align=center|'''5''' |- ! 24 | {{vlagikoon|KOR}} [[Koreaanse Grand Prix]] | 2010 – 2013 | align=center|4 |- ! 25 | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px|rand|Vlag van Las Vegas]] '''[[Las Vegas Grand Prix]]''' | 1981 – 1982, 2023 – '''2026''' | align=center|'''6''' |- ! 26 | {{vlagikoon|LUX}} Luxemburgse Grand Prix<ref>Die Luxemburgse Grand Prix is op die [[Nürburgring|Nürburgring GP-Strecke]] in Duitsland gehou.</ref> | 1997 – 1998 | align=center|2 |- ! 27 | {{vlagikoon|MYS}} [[Maleisiese Grand Prix]] | 1999 – 2017 | align=center|19 |- ! 28 | {{vlagikoon|MAR}} Marokkaanse Grand Prix | 1958 | align=center|1 |- ! 29 | {{vlagikoon|MEX}} [[Meksikaanse Grand Prix]] | 1963–1970, 1986–1992, 2015 – 2019 | align=center|20 |- ! 30 | {{vlagikoon|MEX}} '''[[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]]''' | 2021 – '''2026''' | align=center|'''6''' |- ! 31 | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] '''[[Miami Grand Prix]]''' | 2022 – '''2026''' | align=center|'''5''' |- ! 32 | {{vlagikoon|Monaco}} '''[[Monaco Grand Prix]]''' | 1950, 1955 – 2019, 2021 – '''2026''' | align=center|'''73''' |- ! 33 | {{vlagikoon|NED}} '''[[Nederlandse Grand Prix]]''' | 1952 – 1953, 1955, 1958 – 1971, 1973 – 1985, 2021 – '''2026''' | align=center|'''36''' |- ! 34 | {{vlagikoon|AUT}} '''[[Oostenrykse Grand Prix]]''' | 1964, 1970 – 1987, 1997 – 2003, 2014 – '''2026''' | align=center|'''39''' |- ! 35 | Pasifiese Grand Prix<ref>Die Pasifiese Grand Prix is op die TI Aida-renbaan in Japan gehou.</ref> | 1994 – 1995 | align=center|2 |- ! 36 | [[Lêer:Abruzzo_bandiera.svg|22px|Vlag van Pescara]] Pescara Grand Prix<ref>Die Pescara Grand Prix is op die [[Pescara-renbaan]] in Italië gehou.</ref> | 1957 | align=center|1 |- ! 37 | {{vlagikoon|POR}} [[Portugese Grand Prix]] | 1958 – 1960, 1984 – 1996, 2020 – 2021 | align=center|18 |- ! 38 | {{vlagikoon|RUS}} [[Russiese Grand Prix]] | 2014 – 2021 | align=center|8 |- ! 39 | {{vlagikoon|BHR}} [[2020 Sakhir Grand Prix|Sakhir Grand Prix]]<ref>Die Sakhir Grand Prix is op die buiterenbaan-variant van die [[Bahrein Internasionale Renbaan]] in Bahrein gehou.</ref> | 2020 | align=center|1 |- ! 40 | {{Vlaggie|San Marino|}} [[San Marino Grand Prix]]<ref>Die San Marino Grand Prix is op [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Imola-renbaan]] in Italië gehou.</ref> | 1981 – 2006 | align=center|26 |- ! 41 | {{vlagikoon|SAU}} '''[[Saoedi-Arabiese Grand Prix]]''' | 2021 – '''2026''' | align=center|'''6''' |- ! 42 | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px|Vlag van São Paulo]] '''[[São Paulo Grand Prix]]''' | 2021 – '''2026''' | align=center|'''6''' |- ! 43 | {{Vlaggie|Singapore|}} '''[[Singapoerse Grand Prix]]''' | 2008 – 2019, 2022 – '''2026''' | align=center|'''17''' |- ! 44 | {{vlagikoon|ESP}} '''[[Spaanse Grand Prix]]''' | 1951, 1954, 1968 – 1979, 1981, 1986 – '''2026''' | align=center|'''56''' |- ! 45 | [[Lêer:Flagge_Steiermark_(mit_Rand).png|22px|Vlag van Stiermarken]] [[Stiermarkse Grand Prix]]<ref>Die Stiermarkse Grand Prix is op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, Oostenryk gehou.</ref> | 2020 – 2021 | align=center|2 |- ! 46 | {{vlagikoon|ZAF|1928}} [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | 1962 – 1963, 1965, 1967 – 1980, 1982 – 1985, 1992 – 1993 | align=center|23 |- ! 47 | {{vlagikoon|SWE}} [[Sweedse Grand Prix]] | 1973 – 1978 | align=center|6 |- ! 48 | {{vlagikoon|SUI}} [[Switserse Grand Prix]] | 1950–1954, 1982<ref>In 1982 is die Switserse Grand Prix in Frankryk op die [[Dijon-Prenois-renbaan]] gehou.</ref> | align=center|6 |- ! 49 | [[Lêer:Flag_of_Tuscany.svg|22px|Vlag van Toskane]] [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse Grand Prix]]<ref>Die Toskaanse Grand Prix is op die Mugello-renbaan in Italië gehou.</ref> | 2020 | align=center|1 |- ! 50 | {{vlagikoon|TUR}} [[Turkse Grand Prix]] | 2005 – 2011, 2020, 2021 | align=center|9 |- ! 51 | {{vlagikoon|USA}} '''[[Verenigde State Grand Prix]]''' | 1959 – 1980, 1989 – 1991, 2000 – 2007, 2012 – 2019, 2021 – '''2026''' | align=center|'''47''' |- ! 52 | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] Verenigde State Wes Grand Prix | 1976 – 1983 | align=center|8 |} == Renne volgens seisoen == === 1950 – 1959 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;" |- !Rondte ![[1950 Formule Een-seisoen|1950]] ![[1951 Formule Een-seisoen|1951]] ![[1952 Formule Een-seisoen|1952]] ![[1953 Formule Een-seisoen|1953]] ![[1954 Formule Een-seisoen|1954]] ![[1955 Formule Een-seisoen|1955]] ![[1956 Formule Een-seisoen|1956]] ![[1957 Formule Een-seisoen|1957]] ![[1958 Formule Een-seisoen|1958]] ![[1959 Formule Een-seisoen|1959]] |- !1 | {{Vlaggie|UK|}} [[1950 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Switzerland|}}[[1951 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1952 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1953 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1954 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1955 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1956 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1957 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1958 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1959 Monaco Grand Prix|MON]] |- !2 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1950 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1951 Indy 500|500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1952 Indy 500|500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1953 Indy 500|500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1954 Indy 500|500]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1955 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1956 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1957 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1958 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1959 Indy 500|500]] |- !3 | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1950 Indy 500|500]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1951 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1952 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1953 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1954 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1955 Indy 500|500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1956 Indy 500|500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1957 Indy 500|500]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1958 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1959 Nederlandse Grand Prix|NED]] |- !4 | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1950 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|France|}} [[1951 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1952 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1953 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|France|}} [[1954 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1955 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1956 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|France|}} [[1957 Franse Grand Prix|FRA]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1958 Indy 500|500]] | {{Vlaggie|France|}} [[1959 Franse Grand Prix|FRA]] |- !5 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1950 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1951 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1952 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1953 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1954 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1955 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1956 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1957 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1958 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1959 Britse Grand Prix|GBR]] |- !6 | {{Vlaggie|France|}} [[1950 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1951 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1952 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1953 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1954 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1955 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1956 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1957 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|France|}} [[1958 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1959 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !7 | {{Vlaggie|Italy|}} [[1950 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1951 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1952 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1953 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1954 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1955 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1956 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[Lêer:Abruzzo_bandiera.svg|22px|Vlag van Pescara]] [[1957 Pescara Grand Prix|PES]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1958 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1959 Portugese Grand Prix|POR]] |- !8 | — | {{Vlaggie|Spain|}} [[1951 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1952 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1953 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1954 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | — | {{Vlaggie|Italy|}} [[1956 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1957 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1958 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1959 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !9 | — | — | — | {{Vlaggie|Italy|}} [[1953 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1954 Spaanse Grand Prix|SPA]] | — | — | — | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1958 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1958 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !10 | — | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Italy|}} [[1958 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | — |- !11 | — | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Morocco|}} [[1958 Marokkaanse Grand Prix|MAR]] | — |} === 1960 – 1969 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;" |- !Rondte ![[1960 Formule Een-seisoen|1960]] ![[1961 Formule Een-seisoen|1961]] ![[1962 Formule Een-seisoen|1962]] ![[1963 Formule Een-seisoen|1963]] ![[1964 Formule Een-seisoen|1964]] ![[1965 Formule Een-seisoen|1965]] ![[1966 Formule Een-seisoen|1966]] ![[1967 Formule Een-seisoen|1967]] ![[1968 Formule Een-seisoen|1968]] ![[1969 Formule Een-seisoen|1969]] |- !1 | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1960 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1961 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1962 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1963 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1964 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1965 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1966 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1967 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1968 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1969 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] |- !2 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1960 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1961 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1962 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1963 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1964 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1965 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1966 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1967 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1968 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1969 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !3 | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1960 Indy 500|Indy 500]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1961 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1962 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1963 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1964 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1965 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|France|}} [[1966 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1967 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1968 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1969 Monaco Grand Prix|MON]] |- !4 | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1960 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1961 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1962 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1963 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1964 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1965 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1966 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1967 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1968 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1969 Nederlandse Grand Prix|NED]] |- !5 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1960 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1961 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1962 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1963 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1964 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1965 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1966 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1967 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1968 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1969 Franse Grand Prix|FRA]] |- !6 | {{Vlaggie|France|}} [[1960 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1961 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1962 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1963 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1964 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1965 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1966 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1967 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1968 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1969 Britse Grand Prix|GBR]] |- !7 | {{Vlaggie|UK|}} [[1960 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1961 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1962 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1963 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1964 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1965 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1966 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1967 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1968 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1969 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !8 | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1960 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1961 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1962 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1963 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1964 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1965 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1966 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1967 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1968 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1969 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !9 | {{Vlaggie|Italy|}} [[1960 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | — | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1962 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1963 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1964 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1965 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1966 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1967 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1968 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1969 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !10 | {{Vlaggie|USA|}} [[1960 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | — | — | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1963 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1964 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1965 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | — | {{Vlaggie|USA|}} [[1967 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1968 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1969 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !11 | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1967 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1968 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1969 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] |- !12 | — | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1968 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | — |} === 1970 – 1979 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[1970 Formule Een-seisoen|1970]] ![[1971 Formule Een-seisoen|1971]] ![[1972 Formule Een-seisoen|1972]] ![[1973 Formule Een-seisoen|1973]] ![[1974 Formule Een-seisoen|1974]] ![[1975 Formule Een-seisoen|1975]] ![[1976 Formule Een-seisoen|1976]] ![[1977 Formule Een-seisoen|1977]] ![[1978 Formule Een-seisoen|1978]] ![[1979 Formule Een-seisoen|1979]] |- !1 | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1970 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1971 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1972 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1973 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1974 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1975 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1976 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1977 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]] |- !2 | {{Vlaggie|Spain|}} [[1970 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1971 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1972 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1973 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1974 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1975 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1976 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1977 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !3 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1970 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1971 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1972 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1973 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1974 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1975 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1976 Verenigde State Grand Prix Wes|VSW]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1977 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] |- !4 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1970 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1971 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1972 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1973 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1974 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1975 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1976 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1977 Verenigde State Grand Prix Wes|VSW]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1978 Verenigde State Grand Prix Wes|VSW]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1979 Verenigde State Grand Prix Wes|VSW]] |- !5 | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1970 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1971 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1972 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1973 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1974 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1975 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1976 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1977 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1978 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !6 | {{Vlaggie|France|}} [[1970 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1971 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1972 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1973 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1974 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1975 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1976 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1977 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !7 | {{Vlaggie|UK|}} [[1970 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1971 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1972 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1973 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1974 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1975 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1976 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1977 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1979 Monaco Grand Prix|MON]] |- !8 | {{Vlaggie|Germany|}} [[1970 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1971 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1972 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|France|}} [[1973 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1974 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1975 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1976 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1977 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|France|}} [[1979 Franse Grand Prix|FRA]] |- !9 | {{Vlaggie|Austria|}} [[1970 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1971 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1972 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1973 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1974 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1975 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1976 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1977 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1978 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1979 Britse Grand Prix|GBR]] |- !10 | {{Vlaggie|Italy|}} [[1970 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1971 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1972 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1973 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1974 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1975 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1976 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1977 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1978 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !11 | {{Vlaggie|Canada|}} [[1970 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1971 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1972 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1973 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1974 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1975 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1976 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1977 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] |- !12 | {{Vlaggie|USA|}} [[1970 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | — | {{Vlaggie|USA|}} [[1972 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1973 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1974 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1975 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1976 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1977 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]] |- !13 | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1970 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | — | — | {{Vlaggie|Italy|}} [[1973 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1974 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1975 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1976 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1977 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !14 | — | — | — | {{Vlaggie|Canada|}} [[1973 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1974 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1975 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1976 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1977 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !15 | — | — | — | {{Vlaggie|USA|}} [[1973 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1974 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | — | {{Vlaggie|USA|}} [[1976 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1977 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1978 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !16 | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Japan|}} [[1976 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1977 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1978 Kanadese Grand Prix|KAN]] | — |- !17 | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Japan|}} [[1977 Japannese Grand Prix|JPN]] | — | — |} === 1980 – 1989 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ![[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ![[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ![[1983 Formule Een-seisoen|1983]] ![[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ![[1985 Formule Een-seisoen|1985]] ![[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ![[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ![[1989 Formule Een-seisoen|1989]] |- !1 | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{BR-VLAG}} [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1985 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !2 | {{BR-VLAG}} [[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{PT-VLAG}} [[1985 Portugese Grand Prix|POR]] | {{ES-VLAG}} [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]] |- !3 | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | {{FR-VLAG}} [[1983 Franse Grand Prix|FRA]] | {{BE-VLAG}} [[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{BE-VLAG}} [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{MC-VLAG}} [[1988 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1989 Monaco Grand Prix|MON]] |- !4 | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{MC-VLAG}} [[1985 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1986 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1987 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MX-VLAG}} [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{MX-VLAG}} [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] |- !5 | {{BE-VLAG}} [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{BE-VLAG}} [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{BE-VLAG}} [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{MC-VLAG}} [[1983 Monaco Grand Prix|MON]] | {{FR-VLAG}} [[1984 Franse Grand Prix|FRA]] | {{CA-VLAG}} [[1985 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{BE-VLAG}} [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1987 Detroit Grand Prix|DET]] | {{CA-VLAG}} [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{US-VLAG}} [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[1980 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1981 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1982 Monaco Grand Prix|MON]] | {{BE-VLAG}} [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{MC-VLAG}} [[1984 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1985 Detroit Grand Prix|DET]] | {{CA-VLAG}} [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{FR-VLAG}} [[1987 Franse Grand Prix|FRA]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1988 Detroit Grand Prix|DET]] | {{CA-VLAG}} [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !7 | {{FR-VLAG}} [[1980 Franse Grand Prix|FRA]] | {{ES-VLAG}} [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1982 Detroit Grand Prix|DET]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1983 Detroit Grand Prix|DET]] | {{CA-VLAG}} [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{FR-VLAG}} [[1985 Franse Grand Prix|FRA]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1986 Detroit Grand Prix|DET]] | {{GB-VLAG}} [[1987 Britse Grand Prix|GBR]] | {{FR-VLAG}} [[1988 Franse Grand Prix|FRA]] | {{FR-VLAG}} [[1989 Franse Grand Prix|FRA]] |- !8 | {{GB-VLAG}} [[1980 Britse Grand Prix|GBR]] | {{FR-VLAG}} [[1981 Franse Grand Prix|FRA]] | {{CA-VLAG}} [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{CA-VLAG}} [[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1984 Detroit Grand Prix|DET]] | {{GB-VLAG}} [[1985 Britse Grand Prix|GBR]] | {{FR-VLAG}} [[1986 Franse Grand Prix|FRA]] | {{DE-VLAG}} [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1988 Britse Grand Prix|GBR]] | {{GB-VLAG}} [[1989 Britse Grand Prix|GBR]] |- !9 | {{DE-VLAG}} [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1981 Britse Grand Prix|GBR]] | {{NL-VLAG}} [[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{GB-VLAG}} [[1983 Britse Grand Prix|GBR]] | [[Lêer:Flag of Dallas.svg|22px|Vlag van Dallas]] [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]] | {{DE-VLAG}} [[1985 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1986 Britse Grand Prix|GBR]] | {{HU-VLAG}} [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{DE-VLAG}} [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{DE-VLAG}} [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !10 | {{AT-VLAG}} [[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{DE-VLAG}} [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1982 Britse Grand Prix|GBR]] | {{DE-VLAG}} [[1983 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1984 Britse Grand Prix|GBR]] | {{AT-VLAG}} [[1985 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{DE-VLAG}} [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{AT-VLAG}} [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{HU-VLAG}} [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{HU-VLAG}} [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]] |- !11 | {{NL-VLAG}} [[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{AT-VLAG}} [[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{FR-VLAG}} [[1982 Franse Grand Prix|FRA]] | {{AT-VLAG}} [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{DE-VLAG}} [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{NL-VLAG}} [[1985 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{HU-VLAG}} [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{IT-VLAG}} [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{BE-VLAG}} [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{BE-VLAG}} [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !12 | {{IT-VLAG}} [[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{NL-VLAG}} [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{DE-VLAG}} [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{NL-VLAG}} [[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{AT-VLAG}} [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{IT-VLAG}} [[1985 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{AT-VLAG}} [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{PT-VLAG}} [[1987 Portugese Grand Prix|POR]] | {{IT-VLAG}} [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{IT-VLAG}} [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !13 | {{CA-VLAG}} [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{IT-VLAG}} [[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{AT-VLAG}} [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{IT-VLAG}} [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{NL-VLAG}} [[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{BE-VLAG}} [[1985 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{IT-VLAG}} [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{ES-VLAG}} [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{PT-VLAG}} [[1988 Portugese Grand Prix|POR]] | {{PT-VLAG}} [[1989 Portugese Grand Prix|POR]] |- !14 | {{US-VLAG}} [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{CA-VLAG}} [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{CH-VLAG}} [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{EU-VLAG}} [[1983 Europese Grand Prix|EUR]] | {{IT-VLAG}} [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{EU-VLAG}} [[1985 Europese Grand Prix|EUR]] | {{PT-VLAG}} [[1986 Portugese Grand Prix|POR]] | {{MX-VLAG}} [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{ES-VLAG}} [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{ES-VLAG}} [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !15 | — | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]] | {{IT-VLAG}} [[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{EU-VLAG}} [[1984 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1985 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{MX-VLAG}} [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{JP-VLAG}} [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{JP-VLAG}} [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{JP-VLAG}} [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]] |- !16 | — | — | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]] | — | {{PT-VLAG}} [[1984 Portugese Grand Prix|POR]] | {{AU-VLAG}} [[1985 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]] |} === 1990 – 1999 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[1990 Formule Een-seisoen|1990]] ![[1991 Formule Een-seisoen|1991]] ![[1992 Formule Een-seisoen|1992]] ![[1993 Formule Een-seisoen|1993]] ![[1994 Formule Een-seisoen|1994]] ![[1995 Formule Een-seisoen|1995]] ![[1996 Formule Een-seisoen|1996]] ![[1997 Formule Een-seisoen|1997]] ![[1998 Formule Een-seisoen|1998]] ![[1999 Formule Een-seisoen|1999]] |- !1 | {{Vlaggie|USA|}} [[1990 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1991 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1992 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1993 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1994 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1995 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1996 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1997 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1998 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1999 Australiese Grand Prix|AUS]] |- !2 | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1990 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1991 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1992 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1993 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1994 Pasifiese Grand Prix|PAS]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1995 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1996 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1997 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1998 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1999 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !3 | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1992 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1993 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1994 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1995 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1996 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1997 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1998 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1999 San Marino Grand Prix|SMR]] |- !4 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1990 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1991 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1992 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1993 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1994 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1995 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1996 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1997 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1998 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1999 Monaco Grand Prix|MON]] |- !5 | {{Vlaggie|Canada|}} [[1990 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1991 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1992 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1993 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1994 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1995 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1996 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1997 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1998 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1999 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !6 | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1990 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1991 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1992 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1993 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1994 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1995 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1996 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1997 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1998 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1999 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !7 | {{Vlaggie|France|}} [[1990 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1991 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1992 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1993 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|France|}} [[1994 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1995 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1996 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1997 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1998 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|France|}} [[1999 Franse Grand Prix|FRA]] |- !8 | {{Vlaggie|UK|}} [[1990 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1991 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1992 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1993 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1994 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1995 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1996 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|France|}} [[1997 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1998 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1999 Britse Grand Prix|GBR]] |- !9 | {{Vlaggie|Germany|}} [[1990 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1991 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1992 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1993 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1994 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1995 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|France|}} [[1996 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1997 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1998 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1999 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] |- !10 | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1990 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1991 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1992 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1993 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1994 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1995 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1996 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1997 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1998 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1999 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !11 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1990 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1991 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1992 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1993 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1994 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1995 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1996 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1997 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1998 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1999 Hongaarse Grand Prix|HON]] |- !12 | {{Vlaggie|Italy|}} [[1990 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1991 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1992 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1993 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1994 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1995 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1996 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1997 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1998 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1999 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !13 | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1990 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1991 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1992 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1993 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1994 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1995 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1996 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1997 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1998 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1999 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !14 | {{Vlaggie|Spain|}} [[1990 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1991 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1992 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1993 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1994 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1995 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1996 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1997 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1998 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1999 Europese Grand Prix|EUR]] |- !15 | {{Vlaggie|Japan|}} [[1990 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1991 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1992 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1993 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1994 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[1995 Pasifiese Grand Prix|PAS]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1996 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Luxembourg|}} [[1997 Luxemburgse Grand Prix|LUX]] | {{Vlaggie|Luxembourg|}} [[1998 Luxemburgse Grand Prix|LUX]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[1999 Maleisiese Grand Prix|MAL]] |- !16 | {{Vlaggie|Australia|}} [[1990 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1991 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1992 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1993 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1994 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1995 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1996 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1997 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1998 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1999 Japannese Grand Prix|JPN]] |- !17 | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Australia|}} [[1995 Australiese Grand Prix|AUS]] | — | {{Vlaggie|Europe|}} [[1997 Europese Grand Prix|EUR]] | — | — |} === 2000 – 2009 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[2000 Formule Een-seisoen|2000]] ![[2001 Formule Een-seisoen|2001]] ![[2002 Formule Een-seisoen|2002]] ![[2003 Formule Een-seisoen|2003]] ![[2004 Formule Een-seisoen|2004]] ![[2005 Formule Een-seisoen|2005]] ![[2006 Formule Een-seisoen|2006]] ![[2007 Formule Een-seisoen|2007]] ![[2008 Formule Een-seisoen|2008]] ![[2009 Formule Een-seisoen|2009]] |- !1 | {{Vlaggie|Australia|}} [[2000 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2001 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2002 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2003 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2004 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2005 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2007 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2008 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2009 Australiese Grand Prix|AUS]] |- !2 | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2000 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2001 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2002 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2003 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2004 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2008 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2009 Maleisiese Grand Prix|MAL]] |- !3 | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2000 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2001 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2002 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2003 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2004 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2006 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2008 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2009 Chinese Grand Prix|CHN]] |- !4 | {{Vlaggie|UK|}} [[2000 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2001 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2002 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2003 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2004 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2005 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2006 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2008 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2009 Bahreinse Grand Prix|BHR]] |- !5 | {{Vlaggie|Spain|}} [[2000 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2001 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2002 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2003 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2004 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2006 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2007 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2008 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2009 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !6 | {{Vlaggie|Europe|}} [[2000 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[2001 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[2002 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[2003 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2004 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2005 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2008 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2009 Monaco Grand Prix|MON]] |- !7 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2000 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2001 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2002 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2003 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2004 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2005 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2006 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2007 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2008 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2009 Turkse Grand Prix|TUR]] |- !8 | {{Vlaggie|Canada|}} [[2000 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2001 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2002 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2003 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2004 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2006 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[2007 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[2008 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2009 Britse Grand Prix|GBR]] |- !9 | {{Vlaggie|France|}} [[2000 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2001 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2002 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2003 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2007 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2008 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2009 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !10 | {{Vlaggie|Austria|}} [[2000 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|France|}} [[2001 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2002 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[2003 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[2004 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[2005 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2007 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2008 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2009 Hongaarse Grand Prix|HON]] |- !11 | {{Vlaggie|Germany|}} [[2000 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2001 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[2002 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2003 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2004 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2005 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[2006 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2008 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2009 Europese Grand Prix|EUR]] |- !12 | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2000 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2001 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2002 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2003 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2004 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2005 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2006 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2007 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2008 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2009 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !13 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2000 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2001 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2002 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2003 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2004 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2008 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2009 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !14 | {{Vlaggie|Italy|}} [[2000 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2001 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2002 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2003 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2004 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2005 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2006 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2008 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2009 Singapoerse Grand Prix|SIN]] |- !15 | {{Vlaggie|USA|}} [[2000 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2001 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2002 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2003 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2004 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2007 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2008 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2009 Japannese Grand Prix|JPN]] |- !16 | {{Vlaggie|Japan|}} [[2000 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2001 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2002 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2003 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2004 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|China|}} [[2006 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2007 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2008 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !17 | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2000 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2001 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2002 Japannese Grand Prix|JPN]] | — | {{Vlaggie|Japan|}} [[2004 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2006 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|China|}} [[2008 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |- !18 | — | — | — | — | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2005 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | — | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | — |- !19 | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|China|}} [[2005 Chinese Grand Prix|CHN]] | — | — | — | — |} === 2010 – 2019 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[2010 Formule Een-seisoen|2010]] ![[2011 Formule Een-seisoen|2011]] ![[2012 Formule Een-seisoen|2012]] ![[2013 Formule Een-seisoen|2013]] ![[2014 Formule Een-seisoen|2014]] ![[2015 Formule Een-seisoen|2015]] ![[2016 Formule Een-seisoen|2016]] ![[2017 Formule Een-seisoen|2017]] ![[2018 Formule Een-seisoen|2018]] ![[2019 Formule Een-seisoen|2019]] |- !1 | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2011 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2012 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2013 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2014 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]] |- !2 | {{Vlaggie|Australia|}} [[2010 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]] |{{Vlaggie|Bahrain|}} [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]] |- !3 | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|China|}} [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2012 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2013 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]] |{{Vlaggie|China|}} [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]] |- !4 | {{Vlaggie|China|}} [[2010 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2014 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{vlagikoon|AZE}} [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{vlagikoon|AZE}} [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] |- !5 | {{Vlaggie|Spain|}} [[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !6 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2010 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2011 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2012 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2013 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2014 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2015 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2017 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2018 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2019 Monaco Grand Prix|MON]] |- !7 | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2010 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !8 | {{Vlaggie|Canada|}} [[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2011 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2012 Europese Grand Prix|EUR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2013 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] | {{vlagikoon|AZE}} [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{vlagikoon|FRA}} [[2018 Franse Grand Prix|FRA]] | {{vlagikoon|FRA}} [[2019 Franse Grand Prix|FRA]] |- !9 | {{Vlaggie|Europe|}} [[2010 Europese Grand Prix|EUR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2011 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2012 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|GER}} [[2013 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{vlagikoon|VK}} [[2014 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2015 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] |- !10 | {{vlagikoon|VK}} [[2010 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|GER}} [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{vlagikoon|GER}} [[2012 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|GER}} [[2014 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|VK}} [[2016 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2017 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2018 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2019 Britse Grand Prix|GBR]] |- !11 | {{vlagikoon|GER}} [[2010 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !12 | {{vlagikoon|HUN}} [[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]] |- !13 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !14 | {{Vlaggie|Italy|}} [[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlagikoon|KOR}} [[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !15 | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2012 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2013 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2014 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]] |- !16 | {{Vlaggie|Japan|}} [[2010 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlagikoon|KOR}} [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]] | {{Vlagikoon|KOR}} [[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]] | {{Vlaggie|India|}} [[2013 Indiese Grand Prix|IND]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2014 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]] |- !17 | {{Vlagikoon|KOR}} [[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]] | {{Vlaggie|India|}} [[2011 Indiese Grand Prix|IND]] | {{Vlaggie|India|}} [[2012 Indiese Grand Prix|IND]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]] |- !18 | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !19 | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] |- !20 | — | — | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | — | — | — | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !21 | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | — | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |} === 2020 – 2029 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[2020 Formule Een-seisoen|2020]] ![[2021 Formule Een-seisoen|2021]] ![[2022 Formule Een-seisoen|2022]] ![[2023 Formule Een-seisoen|2023]] ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]] ![[2027 Formule Een-seisoen|2027]] ![[2028 Formule Een-seisoen|2028]] ![[2029 Formule Een-seisoen|2029]] |- !1 | {{AT-VLAG}} [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{BH-VLAG}} [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{BH-VLAG}} [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{BH-VLAG}} [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{BH-VLAG}} [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{AU-VLAG}} [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] | | | |- !2 | [[Lêer:Flagge_Steiermark_(mit_Rand).png|22px|Vlag van Stiermarken]] [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]] | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | {{Vlagikoon|SAU}} [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | {{Vlagikoon|SAU}} [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | {{Vlagikoon|SAU}} [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | {{CN-VLAG}} [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{CN-VLAG}} [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] | | | |- !3 | {{HU-VLAG}} [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{PT-VLAG}} [[2021 Portugese Grand Prix|POR]] | {{AU-VLAG}} [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{JP-VLAG}} [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{JP-VLAG}} [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] | | | |- !4 | {{GB-VLAG}} [[2020 Britse Grand Prix|GBR]] | {{ES-VLAG}} [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | {{AZ-VLAG}} [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{JP-VLAG}} [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{BH-VLAG}} [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2026 Miami Grand Prix|MIA]] | | | |- !5 | [[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|20px|border|F1 70 Logo]] [[70ste Herdenking Grand Prix|70H]] | {{MC-VLAG}} [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2022 Miami Grand Prix|MIA]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2023 Miami Grand Prix|MIA]] | {{CN-VLAG}} [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlagikoon|SAU}} [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | {{CA-VLAG}} [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] | | | |- !6 | {{ES-VLAG}} [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{AZ-VLAG}} [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{ES-VLAG}} [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{MC-VLAG}} [[2023 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2024 Miami Grand Prix|MIA]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2025 Miami Grand Prix|MIA]] | {{MC-VLAG}} [[2026 Monaco Grand Prix|MON]] | | | |- !7 | {{BE-VLAG}} [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{FR-VLAG}} [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] | {{MC-VLAG}} [[2022 Monaco Grand Prix|MON]] | {{ES-VLAG}} [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | [[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] | | | |- !8 | {{IT-VLAG}} [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[Lêer:Flagge_Steiermark_(mit_Rand).png|22px|Vlag van Stiermarken]] [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] | {{AZ-VLAG}} [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{CA-VLAG}} [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{MC-VLAG}} [[2024 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[2025 Monaco Grand Prix|MON]] | {{AT-VLAG}} [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | | | |- !9 | [[Lêer:Flag_of_Tuscany.svg|22px|Vlag van Toskane]] [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]] | {{AT-VLAG}} [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{CA-VLAG}} [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{AT-VLAG}} [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{CA-VLAG}} [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{ES-VLAG}} [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{GB-VLAG}} [[2026 Britse Grand Prix|GBR]] | | | |- !10 | {{RU-VLAG}} [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{GB-VLAG}} [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] | {{GB-VLAG}} [[2022 Britse Grand Prix|GBR]] | {{GB-VLAG}} [[2023 Britse Grand Prix|GBR]] | {{ES-VLAG}} [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{CA-VLAG}} [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{BE-VLAG}} [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] | | | |- !11 | {{DE-VLAG}} [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]] | {{HU-VLAG}} [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{AT-VLAG}} [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{HU-VLAG}} [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{AT-VLAG}} [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{AT-VLAG}} [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{HU-VLAG}} [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] | | | |- !12 | {{PT-VLAG}} [[2020 Portugese Grand Prix|POR]] | {{BE-VLAG}} [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{FR-VLAG}} [[2022 Franse Grand Prix|FRA]] | {{BE-VLAG}} [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{GB-VLAG}} [[2024 Britse Grand Prix|GBR]] | {{GB-VLAG}} [[2025 Britse Grand Prix|GBR]] | {{NL-VLAG}} [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] | | | |- !13 | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | {{NL-VLAG}} [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{HU-VLAG}} [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{NL-VLAG}} [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{HU-VLAG}} [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{BE-VLAG}} [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{IT-VLAG}} [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | | | |- !14 | {{TR-VLAG}} [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{IT-VLAG}} [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{BE-VLAG}} [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{IT-VLAG}} [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{BE-VLAG}} [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{HU-VLAG}} [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{ES-VLAG}} [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] | | | |- !15 | {{BH-VLAG}} [[2020 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{RU-VLAG}} [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{NL-VLAG}} [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{SG-VLAG}} [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{NL-VLAG}} [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{NL-VLAG}} [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{AZ-VLAG}} [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | | | |- !16 | {{BH-VLAG}} [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]] | {{TR-VLAG}} [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{IT-VLAG}} [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{JP-VLAG}} [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{IT-VLAG}} [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{IT-VLAG}} [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{SG-VLAG}} [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | | | |- !17 | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{VS-VLAG}} [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{SG-VLAG}} [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlagikoon|QAT}} [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]] | {{AZ-VLAG}} [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{AZ-VLAG}} [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{VS-VLAG}} [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | | | |- !18 | — | {{MX-VLAG}} [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | {{JP-VLAG}} [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{VS-VLAG}} [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{SG-VLAG}} [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{SG-VLAG}} [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{MX-VLAG}} [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | | | |- !19 | — | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px|Vlag van São Paulo]] [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] | {{VS-VLAG}} [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{MX-VLAG}} [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | {{VS-VLAG}} [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{VS-VLAG}} [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px]] [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] | | | |- !20 | — | {{Vlagikoon|QAT}} [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] | {{MX-VLAG}} [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px|Vlag van São Paulo]] [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]] | {{MX-VLAG}} [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | {{MX-VLAG}} [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px]] [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] | | | |- !21 | — | {{Vlagikoon|SAU}} [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px]] [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]] | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px]] [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px]] [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px]] [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]] | {{Vlagikoon|QAT}} [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] | | | |- !22 | — | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px]] [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]] | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px]] [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]] | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | | | |- !23 | — | — | — | — | {{Vlagikoon|QAT}} [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]] | {{Vlagikoon|QAT}} [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]] | | | | |- !24 | — | — | — | — | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | | | | |} == Voetnotas == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een Grands Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een lyste|Grands Prix]] np47n9cpmdu0brmsya5fbqh5j82byo6 2918273 2918272 2026-07-19T09:29:07Z Aliwal2012 39067 /* 1950 – 1959 */ 2918273 wikitext text/x-wiki Die volgende is 'n volledige lys van Grands Prix wat deel is/was van die [[Formule Een]] Wêreldkampioenskap sedert sy ontstaan in [[1950]]. Tot en met die Meksikaanse Grand Prix in 2015 was daar 933 Wêreldkampioenskaps-Grands Prix gehou, insluitende die [[Indianapolis 500]] renne wat deel was van die Wêreldkampioenskap vanaf 1950 tot die 1960 Formule Eenseisoen. 'n Groot motorren word gewoonlik 'n ''Grand Prix'' (mv. ''Grands Prix'') genoem, 'n tradisie wat dateer uit die 20ste eeu en die Grands Prix motorrenne van die 1920's en 1930's-era. Vir 'n motorwedren om 'n Grand Prix genoem te mag word moet dit oor 'n minimumafstand van 300&nbsp;km beslis word. == Gesorteer volgens naam van Grand Prix == Die Grands Prix van die huidige jaar word in '''vetgedruk''' aangedui. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" |- ! Nr. ! Wedren ! Aktiewe jare ! Aantal renne |- ! 1 | [[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|20px|border|F1 70 Logo]] [[70ste Herdenking Grand Prix]]<ref>Die 70ste Herdenking Grand Prix is op [[Silverstone-renbaan|Silverstone]], Brittanje gehou.</ref> | 2020 | align=center| 1 |- ! 2 | {{vlagikoon|UAE}} '''[[Aboe Dhabi Grand Prix]]''' | 2009 – '''2026''' | align=center|'''18''' |- ! 3 | {{vlagikoon|ARG}} [[Argentynse Grand Prix]] | 1953 – 1958, 1960, 1972 – 1975, 1977 – 1981, 1995 – 1998 | align=center|20 |- ! 4 | {{vlagikoon|AUS}} '''[[Australiese Grand Prix]]''' | 1985 – 2019, 2022 – '''2026''' | align=center|'''40''' |- ! 5 | {{vlagikoon|AZE}} '''[[Azerbeidjanse Grand Prix]]''' | 2017 – 2019, 2021 – '''2026''' | align=center|'''9''' |- ! 6 | {{vlagikoon|BHR}} [[Bahreinse Grand Prix]] | 2004 – 2010, 2012 – 2025 | align=center|21 |- ! 7 | {{vlagikoon|BEL}} '''[[Belgiese Grand Prix]]''' | 1950 – 1956, 1958, 1960 – 1968, 1970, 1972 – 2002, 2004 – 2005, 2007 – '''2026''' | align=center|'''71''' |- ! 8 | {{vlagikoon|BRA}} [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 1973 – 2019 (vanaf 2020, sien São Paulo GP) | align=center|47 |- ! 9 | {{vlagikoon|VK}} '''[[Britse Grand Prix]]''' | 1950 – '''2026''' | align=center|'''77''' |- ! 10 | {{vlagikoon|CHN}} [[Chinese Grand Prix]] | 2004 – 2019, '''2026''' | align=center|'''19''' |- ! 11 | [[Lêer:Flag of Dallas.svg|22px|Vlag van Dallas]] Dallas Grand Prix | 1984 | align=center|1 |- ! 12 | {{nowrap|[[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[Detroit Grand Prix]]}} | 1982 – 1988 | align=center|7 |- ! 13 | {{vlagikoon|GER}} [[Duitse Grand Prix]] | 1951 – 1954, 1956 – 1959, 1961 – 2006, 2008 – 2014, 2016, 2018– 2019 | align=center|64 |- ! 14 | {{vlagikoon|GER}} [[2020 Eifelse Grand Prix|Eifelse Grand Prix]]<ref>Die Eifelse Grand Prix is op die [[Nürburgring]] in Duitsland gehou.</ref> | 2020 | align=center|1 |- ! 15 | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[Emilia-Romagna Grand Prix]]<ref>Die Emilia-Romagna Grand Prix word op die [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan]] in Italië gehou.</ref> | 2020 – 2022, 2025 | align=center|5 |- ! 16 | {{Vlaggie|Europe|}} [[Europese Grand Prix]]<ref>Die Europese Grand Prix is in verskillende lande gehou:<br/>{{vlagikoon|GER}} [[Nürburgring]] (12)<br/>{{vlagikoon|ESP}} [[Valenciastraatbaan]] (5)<br/>{{vlagikoon|GBR}} [[Brands Hatch-renbaan]] (2)<br/>{{vlagikoon|ESP}} [[Jerez-renbaan]] (2)<br/>{{vlagikoon|GBR}} [[Donington Park-renbaan]] (1)<br/>{{vlagikoon|AZE}} [[Bakoe-straatrenbaan]] (1)</ref> | 1983 – 1985, 1993 – 1997, 1999 – 2012, 2016 | align=center|23 |- ! 17 | {{vlagikoon|FRA}} [[Franse Grand Prix]] | 1950 – 1954, 1956 – 2008, 2018 – 2019, 2021 – 2022 | align=center|62 |- ! 17 | {{vlagikoon|HUN}} '''[[Hongaarse Grand Prix]]''' | 1986 – '''2026''' | align=center|'''41''' |- ! 18 | {{vlagikoon|IND}} [[Indiese Grand Prix]] | 2011 – 2013 | align=center|3 |- ! 19 | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[Indianapolis 500]]<ref>Streng gesproke is die Indianapolis 500 nie 'n "Grand Prix" nie, maar dit het deel gevorm van die kampioenskap van 1950 tot 1960.</ref> | 1950 – 1960 | align=center|11 |- ! 20 | {{vlagikoon|ITA}} '''[[Italiaanse Grand Prix]]''' | 1950 – '''2026''' | align=center|'''77''' |- ! 21 | {{vlagikoon|JPN}} '''[[Japannese Grand Prix]]''' | 1976 – 1977, 1987 – 2019, 2022 – '''2026''' | align=center|'''40''' |- ! 22 | {{vlagikoon|CAN}} '''[[Kanadese Grand Prix]]''' | 1967 – 1974, 1976 – 1986, 1988 – 2008, 2010 – 2019, 2022 – '''2026''' | align=center|'''55''' |- ! 23 | {{vlagikoon|QAT}} '''[[Katarse Grand Prix]]''' | 2021, 2023 – '''2026''' | align=center|'''5''' |- ! 24 | {{vlagikoon|KOR}} [[Koreaanse Grand Prix]] | 2010 – 2013 | align=center|4 |- ! 25 | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px|rand|Vlag van Las Vegas]] '''[[Las Vegas Grand Prix]]''' | 1981 – 1982, 2023 – '''2026''' | align=center|'''6''' |- ! 26 | {{vlagikoon|LUX}} Luxemburgse Grand Prix<ref>Die Luxemburgse Grand Prix is op die [[Nürburgring|Nürburgring GP-Strecke]] in Duitsland gehou.</ref> | 1997 – 1998 | align=center|2 |- ! 27 | {{vlagikoon|MYS}} [[Maleisiese Grand Prix]] | 1999 – 2017 | align=center|19 |- ! 28 | {{vlagikoon|MAR}} Marokkaanse Grand Prix | 1958 | align=center|1 |- ! 29 | {{vlagikoon|MEX}} [[Meksikaanse Grand Prix]] | 1963–1970, 1986–1992, 2015 – 2019 | align=center|20 |- ! 30 | {{vlagikoon|MEX}} '''[[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]]''' | 2021 – '''2026''' | align=center|'''6''' |- ! 31 | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] '''[[Miami Grand Prix]]''' | 2022 – '''2026''' | align=center|'''5''' |- ! 32 | {{vlagikoon|Monaco}} '''[[Monaco Grand Prix]]''' | 1950, 1955 – 2019, 2021 – '''2026''' | align=center|'''73''' |- ! 33 | {{vlagikoon|NED}} '''[[Nederlandse Grand Prix]]''' | 1952 – 1953, 1955, 1958 – 1971, 1973 – 1985, 2021 – '''2026''' | align=center|'''36''' |- ! 34 | {{vlagikoon|AUT}} '''[[Oostenrykse Grand Prix]]''' | 1964, 1970 – 1987, 1997 – 2003, 2014 – '''2026''' | align=center|'''39''' |- ! 35 | Pasifiese Grand Prix<ref>Die Pasifiese Grand Prix is op die TI Aida-renbaan in Japan gehou.</ref> | 1994 – 1995 | align=center|2 |- ! 36 | [[Lêer:Abruzzo_bandiera.svg|22px|Vlag van Pescara]] Pescara Grand Prix<ref>Die Pescara Grand Prix is op die [[Pescara-renbaan]] in Italië gehou.</ref> | 1957 | align=center|1 |- ! 37 | {{vlagikoon|POR}} [[Portugese Grand Prix]] | 1958 – 1960, 1984 – 1996, 2020 – 2021 | align=center|18 |- ! 38 | {{vlagikoon|RUS}} [[Russiese Grand Prix]] | 2014 – 2021 | align=center|8 |- ! 39 | {{vlagikoon|BHR}} [[2020 Sakhir Grand Prix|Sakhir Grand Prix]]<ref>Die Sakhir Grand Prix is op die buiterenbaan-variant van die [[Bahrein Internasionale Renbaan]] in Bahrein gehou.</ref> | 2020 | align=center|1 |- ! 40 | {{Vlaggie|San Marino|}} [[San Marino Grand Prix]]<ref>Die San Marino Grand Prix is op [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Imola-renbaan]] in Italië gehou.</ref> | 1981 – 2006 | align=center|26 |- ! 41 | {{vlagikoon|SAU}} '''[[Saoedi-Arabiese Grand Prix]]''' | 2021 – '''2026''' | align=center|'''6''' |- ! 42 | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px|Vlag van São Paulo]] '''[[São Paulo Grand Prix]]''' | 2021 – '''2026''' | align=center|'''6''' |- ! 43 | {{Vlaggie|Singapore|}} '''[[Singapoerse Grand Prix]]''' | 2008 – 2019, 2022 – '''2026''' | align=center|'''17''' |- ! 44 | {{vlagikoon|ESP}} '''[[Spaanse Grand Prix]]''' | 1951, 1954, 1968 – 1979, 1981, 1986 – '''2026''' | align=center|'''56''' |- ! 45 | [[Lêer:Flagge_Steiermark_(mit_Rand).png|22px|Vlag van Stiermarken]] [[Stiermarkse Grand Prix]]<ref>Die Stiermarkse Grand Prix is op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, Oostenryk gehou.</ref> | 2020 – 2021 | align=center|2 |- ! 46 | {{vlagikoon|ZAF|1928}} [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | 1962 – 1963, 1965, 1967 – 1980, 1982 – 1985, 1992 – 1993 | align=center|23 |- ! 47 | {{vlagikoon|SWE}} [[Sweedse Grand Prix]] | 1973 – 1978 | align=center|6 |- ! 48 | {{vlagikoon|SUI}} [[Switserse Grand Prix]] | 1950–1954, 1982<ref>In 1982 is die Switserse Grand Prix in Frankryk op die [[Dijon-Prenois-renbaan]] gehou.</ref> | align=center|6 |- ! 49 | [[Lêer:Flag_of_Tuscany.svg|22px|Vlag van Toskane]] [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse Grand Prix]]<ref>Die Toskaanse Grand Prix is op die Mugello-renbaan in Italië gehou.</ref> | 2020 | align=center|1 |- ! 50 | {{vlagikoon|TUR}} [[Turkse Grand Prix]] | 2005 – 2011, 2020, 2021 | align=center|9 |- ! 51 | {{vlagikoon|USA}} '''[[Verenigde State Grand Prix]]''' | 1959 – 1980, 1989 – 1991, 2000 – 2007, 2012 – 2019, 2021 – '''2026''' | align=center|'''47''' |- ! 52 | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] Verenigde State Wes Grand Prix | 1976 – 1983 | align=center|8 |} == Renne volgens seisoen == === 1950 – 1959 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;" |- !Rondte ![[1950 Formule Een-seisoen|1950]] ![[1951 Formule Een-seisoen|1951]] ![[1952 Formule Een-seisoen|1952]] ![[1953 Formule Een-seisoen|1953]] ![[1954 Formule Een-seisoen|1954]] ![[1955 Formule Een-seisoen|1955]] ![[1956 Formule Een-seisoen|1956]] ![[1957 Formule Een-seisoen|1957]] ![[1958 Formule Een-seisoen|1958]] ![[1959 Formule Een-seisoen|1959]] |- !1 | {{Vlaggie|UK|}} [[1950 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1951 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1952 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1953 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1954 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1955 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1956 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1957 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1958 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1959 Monaco Grand Prix|MON]] |- !2 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1950 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1951 Indy 500|500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1952 Indy 500|500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1953 Indy 500|500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1954 Indy 500|500]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1955 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1956 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1957 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1958 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1959 Indy 500|500]] |- !3 | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1950 Indy 500|500]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1951 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1952 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1953 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1954 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1955 Indy 500|500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1956 Indy 500|500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1957 Indy 500|500]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1958 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1959 Nederlandse Grand Prix|NED]] |- !4 | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1950 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|France|}} [[1951 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1952 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1953 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|France|}} [[1954 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1955 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1956 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|France|}} [[1957 Franse Grand Prix|FRA]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1958 Indy 500|500]] | {{Vlaggie|France|}} [[1959 Franse Grand Prix|FRA]] |- !5 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1950 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1951 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1952 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1953 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1954 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1955 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1956 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1957 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1958 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1959 Britse Grand Prix|GBR]] |- !6 | {{Vlaggie|France|}} [[1950 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1951 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1952 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1953 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1954 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1955 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1956 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1957 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|France|}} [[1958 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1959 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !7 | {{Vlaggie|Italy|}} [[1950 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1951 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1952 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1953 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1954 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1955 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1956 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[Lêer:Abruzzo_bandiera.svg|22px|Vlag van Pescara]] [[1957 Pescara Grand Prix|PES]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1958 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1959 Portugese Grand Prix|POR]] |- !8 | — | {{Vlaggie|Spain|}} [[1951 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1952 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1953 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1954 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | — | {{Vlaggie|Italy|}} [[1956 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1957 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1958 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1959 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !9 | — | — | — | {{Vlaggie|Italy|}} [[1953 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1954 Spaanse Grand Prix|SPA]] | — | — | — | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1958 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1958 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !10 | — | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Italy|}} [[1958 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | — |- !11 | — | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Morocco|}} [[1958 Marokkaanse Grand Prix|MAR]] | — |} === 1960 – 1969 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;" |- !Rondte ![[1960 Formule Een-seisoen|1960]] ![[1961 Formule Een-seisoen|1961]] ![[1962 Formule Een-seisoen|1962]] ![[1963 Formule Een-seisoen|1963]] ![[1964 Formule Een-seisoen|1964]] ![[1965 Formule Een-seisoen|1965]] ![[1966 Formule Een-seisoen|1966]] ![[1967 Formule Een-seisoen|1967]] ![[1968 Formule Een-seisoen|1968]] ![[1969 Formule Een-seisoen|1969]] |- !1 | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1960 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1961 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1962 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1963 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1964 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1965 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1966 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1967 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1968 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1969 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] |- !2 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1960 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1961 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1962 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1963 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1964 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1965 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1966 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1967 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1968 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1969 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !3 | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1960 Indy 500|Indy 500]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1961 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1962 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1963 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1964 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1965 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|France|}} [[1966 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1967 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1968 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1969 Monaco Grand Prix|MON]] |- !4 | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1960 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1961 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1962 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1963 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1964 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1965 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1966 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1967 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1968 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1969 Nederlandse Grand Prix|NED]] |- !5 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1960 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1961 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1962 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1963 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1964 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1965 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1966 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1967 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1968 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1969 Franse Grand Prix|FRA]] |- !6 | {{Vlaggie|France|}} [[1960 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1961 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1962 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1963 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1964 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1965 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1966 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1967 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1968 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1969 Britse Grand Prix|GBR]] |- !7 | {{Vlaggie|UK|}} [[1960 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1961 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1962 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1963 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1964 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1965 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1966 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1967 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1968 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1969 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !8 | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1960 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1961 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1962 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1963 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1964 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1965 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1966 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1967 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1968 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1969 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !9 | {{Vlaggie|Italy|}} [[1960 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | — | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1962 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1963 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1964 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1965 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1966 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1967 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1968 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1969 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !10 | {{Vlaggie|USA|}} [[1960 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | — | — | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1963 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1964 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1965 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | — | {{Vlaggie|USA|}} [[1967 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1968 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1969 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !11 | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1967 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1968 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1969 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] |- !12 | — | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1968 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | — |} === 1970 – 1979 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[1970 Formule Een-seisoen|1970]] ![[1971 Formule Een-seisoen|1971]] ![[1972 Formule Een-seisoen|1972]] ![[1973 Formule Een-seisoen|1973]] ![[1974 Formule Een-seisoen|1974]] ![[1975 Formule Een-seisoen|1975]] ![[1976 Formule Een-seisoen|1976]] ![[1977 Formule Een-seisoen|1977]] ![[1978 Formule Een-seisoen|1978]] ![[1979 Formule Een-seisoen|1979]] |- !1 | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1970 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1971 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1972 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1973 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1974 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1975 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1976 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1977 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]] |- !2 | {{Vlaggie|Spain|}} [[1970 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1971 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1972 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1973 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1974 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1975 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1976 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1977 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !3 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1970 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1971 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1972 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1973 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1974 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1975 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1976 Verenigde State Grand Prix Wes|VSW]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1977 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] |- !4 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1970 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1971 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1972 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1973 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1974 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1975 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1976 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1977 Verenigde State Grand Prix Wes|VSW]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1978 Verenigde State Grand Prix Wes|VSW]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1979 Verenigde State Grand Prix Wes|VSW]] |- !5 | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1970 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1971 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1972 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1973 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1974 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1975 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1976 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1977 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1978 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !6 | {{Vlaggie|France|}} [[1970 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1971 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1972 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1973 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1974 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1975 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1976 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1977 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !7 | {{Vlaggie|UK|}} [[1970 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1971 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1972 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1973 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1974 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1975 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1976 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1977 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1979 Monaco Grand Prix|MON]] |- !8 | {{Vlaggie|Germany|}} [[1970 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1971 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1972 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|France|}} [[1973 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1974 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1975 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1976 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1977 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|France|}} [[1979 Franse Grand Prix|FRA]] |- !9 | {{Vlaggie|Austria|}} [[1970 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1971 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1972 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1973 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1974 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1975 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1976 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1977 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1978 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1979 Britse Grand Prix|GBR]] |- !10 | {{Vlaggie|Italy|}} [[1970 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1971 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1972 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1973 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1974 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1975 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1976 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1977 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1978 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !11 | {{Vlaggie|Canada|}} [[1970 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1971 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1972 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1973 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1974 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1975 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1976 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1977 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] |- !12 | {{Vlaggie|USA|}} [[1970 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | — | {{Vlaggie|USA|}} [[1972 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1973 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1974 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1975 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1976 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1977 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]] |- !13 | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1970 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | — | — | {{Vlaggie|Italy|}} [[1973 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1974 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1975 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1976 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1977 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !14 | — | — | — | {{Vlaggie|Canada|}} [[1973 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1974 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1975 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1976 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1977 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !15 | — | — | — | {{Vlaggie|USA|}} [[1973 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1974 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | — | {{Vlaggie|USA|}} [[1976 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1977 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1978 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !16 | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Japan|}} [[1976 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1977 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1978 Kanadese Grand Prix|KAN]] | — |- !17 | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Japan|}} [[1977 Japannese Grand Prix|JPN]] | — | — |} === 1980 – 1989 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ![[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ![[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ![[1983 Formule Een-seisoen|1983]] ![[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ![[1985 Formule Een-seisoen|1985]] ![[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ![[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ![[1989 Formule Een-seisoen|1989]] |- !1 | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{BR-VLAG}} [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1985 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !2 | {{BR-VLAG}} [[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{PT-VLAG}} [[1985 Portugese Grand Prix|POR]] | {{ES-VLAG}} [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]] |- !3 | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | {{FR-VLAG}} [[1983 Franse Grand Prix|FRA]] | {{BE-VLAG}} [[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{BE-VLAG}} [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{MC-VLAG}} [[1988 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1989 Monaco Grand Prix|MON]] |- !4 | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{MC-VLAG}} [[1985 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1986 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1987 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MX-VLAG}} [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{MX-VLAG}} [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] |- !5 | {{BE-VLAG}} [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{BE-VLAG}} [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{BE-VLAG}} [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{MC-VLAG}} [[1983 Monaco Grand Prix|MON]] | {{FR-VLAG}} [[1984 Franse Grand Prix|FRA]] | {{CA-VLAG}} [[1985 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{BE-VLAG}} [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1987 Detroit Grand Prix|DET]] | {{CA-VLAG}} [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{US-VLAG}} [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[1980 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1981 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1982 Monaco Grand Prix|MON]] | {{BE-VLAG}} [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{MC-VLAG}} [[1984 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1985 Detroit Grand Prix|DET]] | {{CA-VLAG}} [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{FR-VLAG}} [[1987 Franse Grand Prix|FRA]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1988 Detroit Grand Prix|DET]] | {{CA-VLAG}} [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !7 | {{FR-VLAG}} [[1980 Franse Grand Prix|FRA]] | {{ES-VLAG}} [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1982 Detroit Grand Prix|DET]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1983 Detroit Grand Prix|DET]] | {{CA-VLAG}} [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{FR-VLAG}} [[1985 Franse Grand Prix|FRA]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1986 Detroit Grand Prix|DET]] | {{GB-VLAG}} [[1987 Britse Grand Prix|GBR]] | {{FR-VLAG}} [[1988 Franse Grand Prix|FRA]] | {{FR-VLAG}} [[1989 Franse Grand Prix|FRA]] |- !8 | {{GB-VLAG}} [[1980 Britse Grand Prix|GBR]] | {{FR-VLAG}} [[1981 Franse Grand Prix|FRA]] | {{CA-VLAG}} [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{CA-VLAG}} [[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1984 Detroit Grand Prix|DET]] | {{GB-VLAG}} [[1985 Britse Grand Prix|GBR]] | {{FR-VLAG}} [[1986 Franse Grand Prix|FRA]] | {{DE-VLAG}} [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1988 Britse Grand Prix|GBR]] | {{GB-VLAG}} [[1989 Britse Grand Prix|GBR]] |- !9 | {{DE-VLAG}} [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1981 Britse Grand Prix|GBR]] | {{NL-VLAG}} [[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{GB-VLAG}} [[1983 Britse Grand Prix|GBR]] | [[Lêer:Flag of Dallas.svg|22px|Vlag van Dallas]] [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]] | {{DE-VLAG}} [[1985 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1986 Britse Grand Prix|GBR]] | {{HU-VLAG}} [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{DE-VLAG}} [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{DE-VLAG}} [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !10 | {{AT-VLAG}} [[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{DE-VLAG}} [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1982 Britse Grand Prix|GBR]] | {{DE-VLAG}} [[1983 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1984 Britse Grand Prix|GBR]] | {{AT-VLAG}} [[1985 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{DE-VLAG}} [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{AT-VLAG}} [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{HU-VLAG}} [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{HU-VLAG}} [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]] |- !11 | {{NL-VLAG}} [[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{AT-VLAG}} [[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{FR-VLAG}} [[1982 Franse Grand Prix|FRA]] | {{AT-VLAG}} [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{DE-VLAG}} [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{NL-VLAG}} [[1985 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{HU-VLAG}} [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{IT-VLAG}} [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{BE-VLAG}} [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{BE-VLAG}} [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !12 | {{IT-VLAG}} [[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{NL-VLAG}} [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{DE-VLAG}} [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{NL-VLAG}} [[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{AT-VLAG}} [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{IT-VLAG}} [[1985 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{AT-VLAG}} [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{PT-VLAG}} [[1987 Portugese Grand Prix|POR]] | {{IT-VLAG}} [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{IT-VLAG}} [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !13 | {{CA-VLAG}} [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{IT-VLAG}} [[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{AT-VLAG}} [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{IT-VLAG}} [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{NL-VLAG}} [[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{BE-VLAG}} [[1985 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{IT-VLAG}} [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{ES-VLAG}} [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{PT-VLAG}} [[1988 Portugese Grand Prix|POR]] | {{PT-VLAG}} [[1989 Portugese Grand Prix|POR]] |- !14 | {{US-VLAG}} [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{CA-VLAG}} [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{CH-VLAG}} [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{EU-VLAG}} [[1983 Europese Grand Prix|EUR]] | {{IT-VLAG}} [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{EU-VLAG}} [[1985 Europese Grand Prix|EUR]] | {{PT-VLAG}} [[1986 Portugese Grand Prix|POR]] | {{MX-VLAG}} [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{ES-VLAG}} [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{ES-VLAG}} [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !15 | — | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]] | {{IT-VLAG}} [[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{EU-VLAG}} [[1984 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1985 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{MX-VLAG}} [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{JP-VLAG}} [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{JP-VLAG}} [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{JP-VLAG}} [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]] |- !16 | — | — | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]] | — | {{PT-VLAG}} [[1984 Portugese Grand Prix|POR]] | {{AU-VLAG}} [[1985 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]] |} === 1990 – 1999 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[1990 Formule Een-seisoen|1990]] ![[1991 Formule Een-seisoen|1991]] ![[1992 Formule Een-seisoen|1992]] ![[1993 Formule Een-seisoen|1993]] ![[1994 Formule Een-seisoen|1994]] ![[1995 Formule Een-seisoen|1995]] ![[1996 Formule Een-seisoen|1996]] ![[1997 Formule Een-seisoen|1997]] ![[1998 Formule Een-seisoen|1998]] ![[1999 Formule Een-seisoen|1999]] |- !1 | {{Vlaggie|USA|}} [[1990 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1991 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1992 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1993 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1994 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1995 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1996 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1997 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1998 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1999 Australiese Grand Prix|AUS]] |- !2 | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1990 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1991 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1992 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1993 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1994 Pasifiese Grand Prix|PAS]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1995 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1996 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1997 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1998 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1999 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !3 | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1992 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1993 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1994 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1995 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1996 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1997 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1998 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1999 San Marino Grand Prix|SMR]] |- !4 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1990 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1991 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1992 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1993 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1994 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1995 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1996 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1997 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1998 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1999 Monaco Grand Prix|MON]] |- !5 | {{Vlaggie|Canada|}} [[1990 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1991 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1992 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1993 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1994 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1995 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1996 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1997 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1998 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1999 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !6 | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1990 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1991 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1992 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1993 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1994 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1995 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1996 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1997 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1998 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1999 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !7 | {{Vlaggie|France|}} [[1990 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1991 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1992 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1993 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|France|}} [[1994 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1995 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1996 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1997 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1998 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|France|}} [[1999 Franse Grand Prix|FRA]] |- !8 | {{Vlaggie|UK|}} [[1990 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1991 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1992 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1993 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1994 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1995 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1996 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|France|}} [[1997 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1998 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1999 Britse Grand Prix|GBR]] |- !9 | {{Vlaggie|Germany|}} [[1990 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1991 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1992 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1993 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1994 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1995 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|France|}} [[1996 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1997 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1998 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1999 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] |- !10 | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1990 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1991 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1992 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1993 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1994 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1995 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1996 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1997 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1998 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1999 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !11 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1990 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1991 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1992 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1993 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1994 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1995 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1996 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1997 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1998 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1999 Hongaarse Grand Prix|HON]] |- !12 | {{Vlaggie|Italy|}} [[1990 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1991 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1992 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1993 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1994 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1995 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1996 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1997 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1998 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1999 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !13 | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1990 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1991 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1992 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1993 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1994 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1995 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1996 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1997 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1998 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1999 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !14 | {{Vlaggie|Spain|}} [[1990 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1991 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1992 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1993 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1994 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1995 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1996 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1997 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1998 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1999 Europese Grand Prix|EUR]] |- !15 | {{Vlaggie|Japan|}} [[1990 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1991 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1992 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1993 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1994 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[1995 Pasifiese Grand Prix|PAS]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1996 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Luxembourg|}} [[1997 Luxemburgse Grand Prix|LUX]] | {{Vlaggie|Luxembourg|}} [[1998 Luxemburgse Grand Prix|LUX]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[1999 Maleisiese Grand Prix|MAL]] |- !16 | {{Vlaggie|Australia|}} [[1990 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1991 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1992 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1993 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1994 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1995 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1996 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1997 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1998 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1999 Japannese Grand Prix|JPN]] |- !17 | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Australia|}} [[1995 Australiese Grand Prix|AUS]] | — | {{Vlaggie|Europe|}} [[1997 Europese Grand Prix|EUR]] | — | — |} === 2000 – 2009 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[2000 Formule Een-seisoen|2000]] ![[2001 Formule Een-seisoen|2001]] ![[2002 Formule Een-seisoen|2002]] ![[2003 Formule Een-seisoen|2003]] ![[2004 Formule Een-seisoen|2004]] ![[2005 Formule Een-seisoen|2005]] ![[2006 Formule Een-seisoen|2006]] ![[2007 Formule Een-seisoen|2007]] ![[2008 Formule Een-seisoen|2008]] ![[2009 Formule Een-seisoen|2009]] |- !1 | {{Vlaggie|Australia|}} [[2000 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2001 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2002 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2003 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2004 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2005 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2007 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2008 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2009 Australiese Grand Prix|AUS]] |- !2 | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2000 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2001 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2002 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2003 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2004 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2008 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2009 Maleisiese Grand Prix|MAL]] |- !3 | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2000 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2001 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2002 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2003 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2004 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2006 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2008 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2009 Chinese Grand Prix|CHN]] |- !4 | {{Vlaggie|UK|}} [[2000 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2001 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2002 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2003 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2004 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2005 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2006 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2008 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2009 Bahreinse Grand Prix|BHR]] |- !5 | {{Vlaggie|Spain|}} [[2000 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2001 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2002 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2003 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2004 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2006 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2007 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2008 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2009 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !6 | {{Vlaggie|Europe|}} [[2000 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[2001 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[2002 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[2003 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2004 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2005 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2008 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2009 Monaco Grand Prix|MON]] |- !7 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2000 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2001 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2002 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2003 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2004 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2005 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2006 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2007 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2008 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2009 Turkse Grand Prix|TUR]] |- !8 | {{Vlaggie|Canada|}} [[2000 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2001 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2002 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2003 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2004 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2006 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[2007 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[2008 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2009 Britse Grand Prix|GBR]] |- !9 | {{Vlaggie|France|}} [[2000 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2001 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2002 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2003 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2007 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2008 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2009 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !10 | {{Vlaggie|Austria|}} [[2000 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|France|}} [[2001 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2002 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[2003 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[2004 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[2005 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2007 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2008 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2009 Hongaarse Grand Prix|HON]] |- !11 | {{Vlaggie|Germany|}} [[2000 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2001 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[2002 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2003 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2004 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2005 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[2006 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2008 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2009 Europese Grand Prix|EUR]] |- !12 | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2000 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2001 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2002 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2003 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2004 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2005 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2006 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2007 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2008 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2009 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !13 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2000 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2001 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2002 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2003 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2004 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2008 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2009 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !14 | {{Vlaggie|Italy|}} [[2000 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2001 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2002 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2003 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2004 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2005 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2006 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2008 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2009 Singapoerse Grand Prix|SIN]] |- !15 | {{Vlaggie|USA|}} [[2000 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2001 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2002 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2003 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2004 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2007 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2008 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2009 Japannese Grand Prix|JPN]] |- !16 | {{Vlaggie|Japan|}} [[2000 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2001 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2002 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2003 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2004 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|China|}} [[2006 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2007 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2008 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !17 | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2000 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2001 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2002 Japannese Grand Prix|JPN]] | — | {{Vlaggie|Japan|}} [[2004 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2006 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|China|}} [[2008 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |- !18 | — | — | — | — | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2005 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | — | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | — |- !19 | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|China|}} [[2005 Chinese Grand Prix|CHN]] | — | — | — | — |} === 2010 – 2019 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[2010 Formule Een-seisoen|2010]] ![[2011 Formule Een-seisoen|2011]] ![[2012 Formule Een-seisoen|2012]] ![[2013 Formule Een-seisoen|2013]] ![[2014 Formule Een-seisoen|2014]] ![[2015 Formule Een-seisoen|2015]] ![[2016 Formule Een-seisoen|2016]] ![[2017 Formule Een-seisoen|2017]] ![[2018 Formule Een-seisoen|2018]] ![[2019 Formule Een-seisoen|2019]] |- !1 | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2011 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2012 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2013 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2014 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]] |- !2 | {{Vlaggie|Australia|}} [[2010 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]] |{{Vlaggie|Bahrain|}} [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]] |- !3 | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|China|}} [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2012 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2013 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]] |{{Vlaggie|China|}} [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]] |- !4 | {{Vlaggie|China|}} [[2010 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2014 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{vlagikoon|AZE}} [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{vlagikoon|AZE}} [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] |- !5 | {{Vlaggie|Spain|}} [[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !6 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2010 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2011 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2012 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2013 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2014 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2015 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2017 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2018 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2019 Monaco Grand Prix|MON]] |- !7 | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2010 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !8 | {{Vlaggie|Canada|}} [[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2011 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2012 Europese Grand Prix|EUR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2013 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] | {{vlagikoon|AZE}} [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{vlagikoon|FRA}} [[2018 Franse Grand Prix|FRA]] | {{vlagikoon|FRA}} [[2019 Franse Grand Prix|FRA]] |- !9 | {{Vlaggie|Europe|}} [[2010 Europese Grand Prix|EUR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2011 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2012 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|GER}} [[2013 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{vlagikoon|VK}} [[2014 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2015 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] |- !10 | {{vlagikoon|VK}} [[2010 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|GER}} [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{vlagikoon|GER}} [[2012 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|GER}} [[2014 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|VK}} [[2016 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2017 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2018 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2019 Britse Grand Prix|GBR]] |- !11 | {{vlagikoon|GER}} [[2010 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !12 | {{vlagikoon|HUN}} [[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]] |- !13 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !14 | {{Vlaggie|Italy|}} [[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlagikoon|KOR}} [[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !15 | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2012 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2013 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2014 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]] |- !16 | {{Vlaggie|Japan|}} [[2010 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlagikoon|KOR}} [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]] | {{Vlagikoon|KOR}} [[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]] | {{Vlaggie|India|}} [[2013 Indiese Grand Prix|IND]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2014 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]] |- !17 | {{Vlagikoon|KOR}} [[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]] | {{Vlaggie|India|}} [[2011 Indiese Grand Prix|IND]] | {{Vlaggie|India|}} [[2012 Indiese Grand Prix|IND]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]] |- !18 | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !19 | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] |- !20 | — | — | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | — | — | — | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !21 | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | — | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |} === 2020 – 2029 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[2020 Formule Een-seisoen|2020]] ![[2021 Formule Een-seisoen|2021]] ![[2022 Formule Een-seisoen|2022]] ![[2023 Formule Een-seisoen|2023]] ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]] ![[2027 Formule Een-seisoen|2027]] ![[2028 Formule Een-seisoen|2028]] ![[2029 Formule Een-seisoen|2029]] |- !1 | {{AT-VLAG}} [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{BH-VLAG}} [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{BH-VLAG}} [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{BH-VLAG}} [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{BH-VLAG}} [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{AU-VLAG}} [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] | | | |- !2 | [[Lêer:Flagge_Steiermark_(mit_Rand).png|22px|Vlag van Stiermarken]] [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]] | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | {{Vlagikoon|SAU}} [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | {{Vlagikoon|SAU}} [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | {{Vlagikoon|SAU}} [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | {{CN-VLAG}} [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{CN-VLAG}} [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] | | | |- !3 | {{HU-VLAG}} [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{PT-VLAG}} [[2021 Portugese Grand Prix|POR]] | {{AU-VLAG}} [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{JP-VLAG}} [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{JP-VLAG}} [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] | | | |- !4 | {{GB-VLAG}} [[2020 Britse Grand Prix|GBR]] | {{ES-VLAG}} [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | {{AZ-VLAG}} [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{JP-VLAG}} [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{BH-VLAG}} [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2026 Miami Grand Prix|MIA]] | | | |- !5 | [[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|20px|border|F1 70 Logo]] [[70ste Herdenking Grand Prix|70H]] | {{MC-VLAG}} [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2022 Miami Grand Prix|MIA]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2023 Miami Grand Prix|MIA]] | {{CN-VLAG}} [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlagikoon|SAU}} [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | {{CA-VLAG}} [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] | | | |- !6 | {{ES-VLAG}} [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{AZ-VLAG}} [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{ES-VLAG}} [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{MC-VLAG}} [[2023 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2024 Miami Grand Prix|MIA]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2025 Miami Grand Prix|MIA]] | {{MC-VLAG}} [[2026 Monaco Grand Prix|MON]] | | | |- !7 | {{BE-VLAG}} [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{FR-VLAG}} [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] | {{MC-VLAG}} [[2022 Monaco Grand Prix|MON]] | {{ES-VLAG}} [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | [[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] | | | |- !8 | {{IT-VLAG}} [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[Lêer:Flagge_Steiermark_(mit_Rand).png|22px|Vlag van Stiermarken]] [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] | {{AZ-VLAG}} [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{CA-VLAG}} [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{MC-VLAG}} [[2024 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[2025 Monaco Grand Prix|MON]] | {{AT-VLAG}} [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | | | |- !9 | [[Lêer:Flag_of_Tuscany.svg|22px|Vlag van Toskane]] [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]] | {{AT-VLAG}} [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{CA-VLAG}} [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{AT-VLAG}} [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{CA-VLAG}} [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{ES-VLAG}} [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{GB-VLAG}} [[2026 Britse Grand Prix|GBR]] | | | |- !10 | {{RU-VLAG}} [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{GB-VLAG}} [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] | {{GB-VLAG}} [[2022 Britse Grand Prix|GBR]] | {{GB-VLAG}} [[2023 Britse Grand Prix|GBR]] | {{ES-VLAG}} [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{CA-VLAG}} [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{BE-VLAG}} [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] | | | |- !11 | {{DE-VLAG}} [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]] | {{HU-VLAG}} [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{AT-VLAG}} [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{HU-VLAG}} [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{AT-VLAG}} [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{AT-VLAG}} [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{HU-VLAG}} [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] | | | |- !12 | {{PT-VLAG}} [[2020 Portugese Grand Prix|POR]] | {{BE-VLAG}} [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{FR-VLAG}} [[2022 Franse Grand Prix|FRA]] | {{BE-VLAG}} [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{GB-VLAG}} [[2024 Britse Grand Prix|GBR]] | {{GB-VLAG}} [[2025 Britse Grand Prix|GBR]] | {{NL-VLAG}} [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] | | | |- !13 | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | {{NL-VLAG}} [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{HU-VLAG}} [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{NL-VLAG}} [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{HU-VLAG}} [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{BE-VLAG}} [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{IT-VLAG}} [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | | | |- !14 | {{TR-VLAG}} [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{IT-VLAG}} [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{BE-VLAG}} [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{IT-VLAG}} [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{BE-VLAG}} [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{HU-VLAG}} [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{ES-VLAG}} [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] | | | |- !15 | {{BH-VLAG}} [[2020 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{RU-VLAG}} [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{NL-VLAG}} [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{SG-VLAG}} [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{NL-VLAG}} [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{NL-VLAG}} [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{AZ-VLAG}} [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | | | |- !16 | {{BH-VLAG}} [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]] | {{TR-VLAG}} [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{IT-VLAG}} [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{JP-VLAG}} [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{IT-VLAG}} [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{IT-VLAG}} [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{SG-VLAG}} [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | | | |- !17 | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{VS-VLAG}} [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{SG-VLAG}} [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlagikoon|QAT}} [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]] | {{AZ-VLAG}} [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{AZ-VLAG}} [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{VS-VLAG}} [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | | | |- !18 | — | {{MX-VLAG}} [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | {{JP-VLAG}} [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{VS-VLAG}} [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{SG-VLAG}} [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{SG-VLAG}} [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{MX-VLAG}} [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | | | |- !19 | — | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px|Vlag van São Paulo]] [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] | {{VS-VLAG}} [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{MX-VLAG}} [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | {{VS-VLAG}} [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{VS-VLAG}} [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px]] [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] | | | |- !20 | — | {{Vlagikoon|QAT}} [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] | {{MX-VLAG}} [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px|Vlag van São Paulo]] [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]] | {{MX-VLAG}} [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | {{MX-VLAG}} [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px]] [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] | | | |- !21 | — | {{Vlagikoon|SAU}} [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px]] [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]] | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px]] [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px]] [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px]] [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]] | {{Vlagikoon|QAT}} [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] | | | |- !22 | — | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px]] [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]] | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px]] [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]] | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | | | |- !23 | — | — | — | — | {{Vlagikoon|QAT}} [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]] | {{Vlagikoon|QAT}} [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]] | | | | |- !24 | — | — | — | — | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | | | | |} == Voetnotas == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een Grands Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een lyste|Grands Prix]] h9qrg775mef3asawzzcdpzo08ougrcd 2918274 2918273 2026-07-19T09:33:11Z Aliwal2012 39067 /* 1950 – 1959 */ Indy 500 2918274 wikitext text/x-wiki Die volgende is 'n volledige lys van Grands Prix wat deel is/was van die [[Formule Een]] Wêreldkampioenskap sedert sy ontstaan in [[1950]]. Tot en met die Meksikaanse Grand Prix in 2015 was daar 933 Wêreldkampioenskaps-Grands Prix gehou, insluitende die [[Indianapolis 500]] renne wat deel was van die Wêreldkampioenskap vanaf 1950 tot die 1960 Formule Eenseisoen. 'n Groot motorren word gewoonlik 'n ''Grand Prix'' (mv. ''Grands Prix'') genoem, 'n tradisie wat dateer uit die 20ste eeu en die Grands Prix motorrenne van die 1920's en 1930's-era. Vir 'n motorwedren om 'n Grand Prix genoem te mag word moet dit oor 'n minimumafstand van 300&nbsp;km beslis word. == Gesorteer volgens naam van Grand Prix == Die Grands Prix van die huidige jaar word in '''vetgedruk''' aangedui. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" |- ! Nr. ! Wedren ! Aktiewe jare ! Aantal renne |- ! 1 | [[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|20px|border|F1 70 Logo]] [[70ste Herdenking Grand Prix]]<ref>Die 70ste Herdenking Grand Prix is op [[Silverstone-renbaan|Silverstone]], Brittanje gehou.</ref> | 2020 | align=center| 1 |- ! 2 | {{vlagikoon|UAE}} '''[[Aboe Dhabi Grand Prix]]''' | 2009 – '''2026''' | align=center|'''18''' |- ! 3 | {{vlagikoon|ARG}} [[Argentynse Grand Prix]] | 1953 – 1958, 1960, 1972 – 1975, 1977 – 1981, 1995 – 1998 | align=center|20 |- ! 4 | {{vlagikoon|AUS}} '''[[Australiese Grand Prix]]''' | 1985 – 2019, 2022 – '''2026''' | align=center|'''40''' |- ! 5 | {{vlagikoon|AZE}} '''[[Azerbeidjanse Grand Prix]]''' | 2017 – 2019, 2021 – '''2026''' | align=center|'''9''' |- ! 6 | {{vlagikoon|BHR}} [[Bahreinse Grand Prix]] | 2004 – 2010, 2012 – 2025 | align=center|21 |- ! 7 | {{vlagikoon|BEL}} '''[[Belgiese Grand Prix]]''' | 1950 – 1956, 1958, 1960 – 1968, 1970, 1972 – 2002, 2004 – 2005, 2007 – '''2026''' | align=center|'''71''' |- ! 8 | {{vlagikoon|BRA}} [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 1973 – 2019 (vanaf 2020, sien São Paulo GP) | align=center|47 |- ! 9 | {{vlagikoon|VK}} '''[[Britse Grand Prix]]''' | 1950 – '''2026''' | align=center|'''77''' |- ! 10 | {{vlagikoon|CHN}} [[Chinese Grand Prix]] | 2004 – 2019, '''2026''' | align=center|'''19''' |- ! 11 | [[Lêer:Flag of Dallas.svg|22px|Vlag van Dallas]] Dallas Grand Prix | 1984 | align=center|1 |- ! 12 | {{nowrap|[[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[Detroit Grand Prix]]}} | 1982 – 1988 | align=center|7 |- ! 13 | {{vlagikoon|GER}} [[Duitse Grand Prix]] | 1951 – 1954, 1956 – 1959, 1961 – 2006, 2008 – 2014, 2016, 2018– 2019 | align=center|64 |- ! 14 | {{vlagikoon|GER}} [[2020 Eifelse Grand Prix|Eifelse Grand Prix]]<ref>Die Eifelse Grand Prix is op die [[Nürburgring]] in Duitsland gehou.</ref> | 2020 | align=center|1 |- ! 15 | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[Emilia-Romagna Grand Prix]]<ref>Die Emilia-Romagna Grand Prix word op die [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan]] in Italië gehou.</ref> | 2020 – 2022, 2025 | align=center|5 |- ! 16 | {{Vlaggie|Europe|}} [[Europese Grand Prix]]<ref>Die Europese Grand Prix is in verskillende lande gehou:<br/>{{vlagikoon|GER}} [[Nürburgring]] (12)<br/>{{vlagikoon|ESP}} [[Valenciastraatbaan]] (5)<br/>{{vlagikoon|GBR}} [[Brands Hatch-renbaan]] (2)<br/>{{vlagikoon|ESP}} [[Jerez-renbaan]] (2)<br/>{{vlagikoon|GBR}} [[Donington Park-renbaan]] (1)<br/>{{vlagikoon|AZE}} [[Bakoe-straatrenbaan]] (1)</ref> | 1983 – 1985, 1993 – 1997, 1999 – 2012, 2016 | align=center|23 |- ! 17 | {{vlagikoon|FRA}} [[Franse Grand Prix]] | 1950 – 1954, 1956 – 2008, 2018 – 2019, 2021 – 2022 | align=center|62 |- ! 17 | {{vlagikoon|HUN}} '''[[Hongaarse Grand Prix]]''' | 1986 – '''2026''' | align=center|'''41''' |- ! 18 | {{vlagikoon|IND}} [[Indiese Grand Prix]] | 2011 – 2013 | align=center|3 |- ! 19 | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[Indianapolis 500]]<ref>Streng gesproke is die Indianapolis 500 nie 'n "Grand Prix" nie, maar dit het deel gevorm van die kampioenskap van 1950 tot 1960.</ref> | 1950 – 1960 | align=center|11 |- ! 20 | {{vlagikoon|ITA}} '''[[Italiaanse Grand Prix]]''' | 1950 – '''2026''' | align=center|'''77''' |- ! 21 | {{vlagikoon|JPN}} '''[[Japannese Grand Prix]]''' | 1976 – 1977, 1987 – 2019, 2022 – '''2026''' | align=center|'''40''' |- ! 22 | {{vlagikoon|CAN}} '''[[Kanadese Grand Prix]]''' | 1967 – 1974, 1976 – 1986, 1988 – 2008, 2010 – 2019, 2022 – '''2026''' | align=center|'''55''' |- ! 23 | {{vlagikoon|QAT}} '''[[Katarse Grand Prix]]''' | 2021, 2023 – '''2026''' | align=center|'''5''' |- ! 24 | {{vlagikoon|KOR}} [[Koreaanse Grand Prix]] | 2010 – 2013 | align=center|4 |- ! 25 | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px|rand|Vlag van Las Vegas]] '''[[Las Vegas Grand Prix]]''' | 1981 – 1982, 2023 – '''2026''' | align=center|'''6''' |- ! 26 | {{vlagikoon|LUX}} Luxemburgse Grand Prix<ref>Die Luxemburgse Grand Prix is op die [[Nürburgring|Nürburgring GP-Strecke]] in Duitsland gehou.</ref> | 1997 – 1998 | align=center|2 |- ! 27 | {{vlagikoon|MYS}} [[Maleisiese Grand Prix]] | 1999 – 2017 | align=center|19 |- ! 28 | {{vlagikoon|MAR}} Marokkaanse Grand Prix | 1958 | align=center|1 |- ! 29 | {{vlagikoon|MEX}} [[Meksikaanse Grand Prix]] | 1963–1970, 1986–1992, 2015 – 2019 | align=center|20 |- ! 30 | {{vlagikoon|MEX}} '''[[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]]''' | 2021 – '''2026''' | align=center|'''6''' |- ! 31 | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] '''[[Miami Grand Prix]]''' | 2022 – '''2026''' | align=center|'''5''' |- ! 32 | {{vlagikoon|Monaco}} '''[[Monaco Grand Prix]]''' | 1950, 1955 – 2019, 2021 – '''2026''' | align=center|'''73''' |- ! 33 | {{vlagikoon|NED}} '''[[Nederlandse Grand Prix]]''' | 1952 – 1953, 1955, 1958 – 1971, 1973 – 1985, 2021 – '''2026''' | align=center|'''36''' |- ! 34 | {{vlagikoon|AUT}} '''[[Oostenrykse Grand Prix]]''' | 1964, 1970 – 1987, 1997 – 2003, 2014 – '''2026''' | align=center|'''39''' |- ! 35 | Pasifiese Grand Prix<ref>Die Pasifiese Grand Prix is op die TI Aida-renbaan in Japan gehou.</ref> | 1994 – 1995 | align=center|2 |- ! 36 | [[Lêer:Abruzzo_bandiera.svg|22px|Vlag van Pescara]] Pescara Grand Prix<ref>Die Pescara Grand Prix is op die [[Pescara-renbaan]] in Italië gehou.</ref> | 1957 | align=center|1 |- ! 37 | {{vlagikoon|POR}} [[Portugese Grand Prix]] | 1958 – 1960, 1984 – 1996, 2020 – 2021 | align=center|18 |- ! 38 | {{vlagikoon|RUS}} [[Russiese Grand Prix]] | 2014 – 2021 | align=center|8 |- ! 39 | {{vlagikoon|BHR}} [[2020 Sakhir Grand Prix|Sakhir Grand Prix]]<ref>Die Sakhir Grand Prix is op die buiterenbaan-variant van die [[Bahrein Internasionale Renbaan]] in Bahrein gehou.</ref> | 2020 | align=center|1 |- ! 40 | {{Vlaggie|San Marino|}} [[San Marino Grand Prix]]<ref>Die San Marino Grand Prix is op [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Imola-renbaan]] in Italië gehou.</ref> | 1981 – 2006 | align=center|26 |- ! 41 | {{vlagikoon|SAU}} '''[[Saoedi-Arabiese Grand Prix]]''' | 2021 – '''2026''' | align=center|'''6''' |- ! 42 | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px|Vlag van São Paulo]] '''[[São Paulo Grand Prix]]''' | 2021 – '''2026''' | align=center|'''6''' |- ! 43 | {{Vlaggie|Singapore|}} '''[[Singapoerse Grand Prix]]''' | 2008 – 2019, 2022 – '''2026''' | align=center|'''17''' |- ! 44 | {{vlagikoon|ESP}} '''[[Spaanse Grand Prix]]''' | 1951, 1954, 1968 – 1979, 1981, 1986 – '''2026''' | align=center|'''56''' |- ! 45 | [[Lêer:Flagge_Steiermark_(mit_Rand).png|22px|Vlag van Stiermarken]] [[Stiermarkse Grand Prix]]<ref>Die Stiermarkse Grand Prix is op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, Oostenryk gehou.</ref> | 2020 – 2021 | align=center|2 |- ! 46 | {{vlagikoon|ZAF|1928}} [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]] | 1962 – 1963, 1965, 1967 – 1980, 1982 – 1985, 1992 – 1993 | align=center|23 |- ! 47 | {{vlagikoon|SWE}} [[Sweedse Grand Prix]] | 1973 – 1978 | align=center|6 |- ! 48 | {{vlagikoon|SUI}} [[Switserse Grand Prix]] | 1950–1954, 1982<ref>In 1982 is die Switserse Grand Prix in Frankryk op die [[Dijon-Prenois-renbaan]] gehou.</ref> | align=center|6 |- ! 49 | [[Lêer:Flag_of_Tuscany.svg|22px|Vlag van Toskane]] [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse Grand Prix]]<ref>Die Toskaanse Grand Prix is op die Mugello-renbaan in Italië gehou.</ref> | 2020 | align=center|1 |- ! 50 | {{vlagikoon|TUR}} [[Turkse Grand Prix]] | 2005 – 2011, 2020, 2021 | align=center|9 |- ! 51 | {{vlagikoon|USA}} '''[[Verenigde State Grand Prix]]''' | 1959 – 1980, 1989 – 1991, 2000 – 2007, 2012 – 2019, 2021 – '''2026''' | align=center|'''47''' |- ! 52 | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] Verenigde State Wes Grand Prix | 1976 – 1983 | align=center|8 |} == Renne volgens seisoen == === 1950 – 1959 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;" |- !Rondte ![[1950 Formule Een-seisoen|1950]] ![[1951 Formule Een-seisoen|1951]] ![[1952 Formule Een-seisoen|1952]] ![[1953 Formule Een-seisoen|1953]] ![[1954 Formule Een-seisoen|1954]] ![[1955 Formule Een-seisoen|1955]] ![[1956 Formule Een-seisoen|1956]] ![[1957 Formule Een-seisoen|1957]] ![[1958 Formule Een-seisoen|1958]] ![[1959 Formule Een-seisoen|1959]] |- !1 | {{Vlaggie|UK|}} [[1950 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1951 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1952 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1953 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1954 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1955 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1956 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1957 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1958 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1959 Monaco Grand Prix|MON]] |- !2 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1950 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1951 Indy 500|Indy 500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1952 Indy 500|Indy 500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1953 Indy 500|Indy 500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1954 Indy 500|Indy 500]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1955 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1956 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1957 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1958 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1959 Indy 500|Indy 500]] |- !3 | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1950 Indy 500|Indy 500]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1951 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1952 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1953 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1954 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1955 Indy 500|Indy 500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1956 Indy 500|Indy 500]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1957 Indy 500|Indy 500]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1958 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1959 Nederlandse Grand Prix|NED]] |- !4 | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1950 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|France|}} [[1951 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1952 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1953 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|France|}} [[1954 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1955 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1956 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|France|}} [[1957 Franse Grand Prix|FRA]] | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1958 Indy 500|Indy 500]] | {{Vlaggie|France|}} [[1959 Franse Grand Prix|FRA]] |- !5 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1950 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1951 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1952 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1953 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1954 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1955 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1956 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1957 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1958 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1959 Britse Grand Prix|GBR]] |- !6 | {{Vlaggie|France|}} [[1950 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1951 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1952 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1953 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1954 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1955 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1956 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1957 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|France|}} [[1958 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1959 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !7 | {{Vlaggie|Italy|}} [[1950 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1951 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1952 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1953 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1954 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1955 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1956 Duitse Grand Prix|DUI]] | [[Lêer:Abruzzo_bandiera.svg|22px|Vlag van Pescara]] [[1957 Pescara Grand Prix|PES]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1958 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1959 Portugese Grand Prix|POR]] |- !8 | — | {{Vlaggie|Spain|}} [[1951 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1952 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Switzerland|}} [[1953 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1954 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | — | {{Vlaggie|Italy|}} [[1956 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1957 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1958 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1959 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !9 | — | — | — | {{Vlaggie|Italy|}} [[1953 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1954 Spaanse Grand Prix|SPA]] | — | — | — | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1958 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1958 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !10 | — | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Italy|}} [[1958 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | — |- !11 | — | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Morocco|}} [[1958 Marokkaanse Grand Prix|MAR]] | — |} === 1960 – 1969 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;" |- !Rondte ![[1960 Formule Een-seisoen|1960]] ![[1961 Formule Een-seisoen|1961]] ![[1962 Formule Een-seisoen|1962]] ![[1963 Formule Een-seisoen|1963]] ![[1964 Formule Een-seisoen|1964]] ![[1965 Formule Een-seisoen|1965]] ![[1966 Formule Een-seisoen|1966]] ![[1967 Formule Een-seisoen|1967]] ![[1968 Formule Een-seisoen|1968]] ![[1969 Formule Een-seisoen|1969]] |- !1 | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1960 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1961 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1962 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1963 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1964 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1965 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1966 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1967 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1968 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1969 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] |- !2 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1960 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1961 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1962 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1963 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1964 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1965 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1966 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1967 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1968 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1969 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !3 | [[Lêer:Flag of Indianapolis.svg|22px|rand|Vlag van Indianapolis]] [[1960 Indy 500|Indy 500]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1961 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1962 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1963 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1964 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1965 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|France|}} [[1966 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1967 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1968 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1969 Monaco Grand Prix|MON]] |- !4 | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1960 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1961 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1962 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1963 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1964 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1965 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1966 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1967 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1968 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1969 Nederlandse Grand Prix|NED]] |- !5 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1960 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1961 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1962 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1963 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1964 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1965 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1966 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1967 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1968 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1969 Franse Grand Prix|FRA]] |- !6 | {{Vlaggie|France|}} [[1960 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1961 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1962 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1963 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1964 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1965 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1966 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1967 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1968 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1969 Britse Grand Prix|GBR]] |- !7 | {{Vlaggie|UK|}} [[1960 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1961 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1962 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1963 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1964 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1965 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1966 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1967 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1968 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1969 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !8 | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1960 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1961 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1962 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1963 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1964 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1965 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1966 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1967 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1968 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1969 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !9 | {{Vlaggie|Italy|}} [[1960 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | — | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1962 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1963 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1964 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1965 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1966 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1967 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1968 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1969 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !10 | {{Vlaggie|USA|}} [[1960 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | — | — | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1963 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1964 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1965 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | — | {{Vlaggie|USA|}} [[1967 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1968 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1969 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !11 | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1967 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1968 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1969 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] |- !12 | — | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1968 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | — |} === 1970 – 1979 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[1970 Formule Een-seisoen|1970]] ![[1971 Formule Een-seisoen|1971]] ![[1972 Formule Een-seisoen|1972]] ![[1973 Formule Een-seisoen|1973]] ![[1974 Formule Een-seisoen|1974]] ![[1975 Formule Een-seisoen|1975]] ![[1976 Formule Een-seisoen|1976]] ![[1977 Formule Een-seisoen|1977]] ![[1978 Formule Een-seisoen|1978]] ![[1979 Formule Een-seisoen|1979]] |- !1 | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1970 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1971 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1972 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1973 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1974 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1975 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1976 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1977 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]] |- !2 | {{Vlaggie|Spain|}} [[1970 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1971 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1972 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1973 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1974 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1975 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1976 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1977 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !3 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1970 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1971 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1972 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1973 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1974 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1975 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1976 Verenigde State Grand Prix Wes|VSW]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1977 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] |- !4 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1970 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1971 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1972 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1973 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1974 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1975 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1976 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1977 Verenigde State Grand Prix Wes|VSW]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1978 Verenigde State Grand Prix Wes|VSW]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1979 Verenigde State Grand Prix Wes|VSW]] |- !5 | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1970 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1971 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1972 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1973 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1974 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1975 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1976 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1977 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1978 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !6 | {{Vlaggie|France|}} [[1970 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1971 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1972 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1973 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1974 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1975 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1976 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1977 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !7 | {{Vlaggie|UK|}} [[1970 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1971 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1972 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1973 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1974 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1975 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1976 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1977 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1979 Monaco Grand Prix|MON]] |- !8 | {{Vlaggie|Germany|}} [[1970 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1971 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1972 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|France|}} [[1973 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1974 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1975 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|France|}} [[1976 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1977 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|Sweden|}} [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]] | {{Vlaggie|France|}} [[1979 Franse Grand Prix|FRA]] |- !9 | {{Vlaggie|Austria|}} [[1970 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1971 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1972 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1973 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1974 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1975 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1976 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1977 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1978 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1979 Britse Grand Prix|GBR]] |- !10 | {{Vlaggie|Italy|}} [[1970 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1971 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1972 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1973 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1974 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1975 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1976 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1977 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1978 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !11 | {{Vlaggie|Canada|}} [[1970 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1971 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1972 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1973 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1974 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1975 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1976 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1977 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] |- !12 | {{Vlaggie|USA|}} [[1970 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | — | {{Vlaggie|USA|}} [[1972 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1973 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1974 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1975 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1976 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1977 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]] |- !13 | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1970 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | — | — | {{Vlaggie|Italy|}} [[1973 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1974 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1975 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1976 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1977 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Netherlands|}} [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !14 | — | — | — | {{Vlaggie|Canada|}} [[1973 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1974 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1975 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1976 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1977 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !15 | — | — | — | {{Vlaggie|USA|}} [[1973 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1974 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | — | {{Vlaggie|USA|}} [[1976 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1977 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1978 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !16 | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Japan|}} [[1976 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1977 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1978 Kanadese Grand Prix|KAN]] | — |- !17 | — | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Japan|}} [[1977 Japannese Grand Prix|JPN]] | — | — |} === 1980 – 1989 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[1980 Formule Een-seisoen|1980]] ![[1981 Formule Een-seisoen|1981]] ![[1982 Formule Een-seisoen|1982]] ![[1983 Formule Een-seisoen|1983]] ![[1984 Formule Een-seisoen|1984]] ![[1985 Formule Een-seisoen|1985]] ![[1986 Formule Een-seisoen|1986]] ![[1987 Formule Een-seisoen|1987]] ![[1988 Formule Een-seisoen|1988]] ![[1989 Formule Een-seisoen|1989]] |- !1 | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{BR-VLAG}} [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1985 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !2 | {{BR-VLAG}} [[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{BR-VLAG}} [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{PT-VLAG}} [[1985 Portugese Grand Prix|POR]] | {{ES-VLAG}} [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]] |- !3 | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]] | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | {{FR-VLAG}} [[1983 Franse Grand Prix|FRA]] | {{BE-VLAG}} [[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{BE-VLAG}} [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{MC-VLAG}} [[1988 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1989 Monaco Grand Prix|MON]] |- !4 | [[Lêer:Flag of Long Beach, California.png|22px|Vlag van Kalifornië]] [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{MC-VLAG}} [[1985 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1986 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1987 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MX-VLAG}} [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{MX-VLAG}} [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] |- !5 | {{BE-VLAG}} [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{BE-VLAG}} [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{BE-VLAG}} [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{MC-VLAG}} [[1983 Monaco Grand Prix|MON]] | {{FR-VLAG}} [[1984 Franse Grand Prix|FRA]] | {{CA-VLAG}} [[1985 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{BE-VLAG}} [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1987 Detroit Grand Prix|DET]] | {{CA-VLAG}} [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{US-VLAG}} [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[1980 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1981 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[1982 Monaco Grand Prix|MON]] | {{BE-VLAG}} [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{MC-VLAG}} [[1984 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1985 Detroit Grand Prix|DET]] | {{CA-VLAG}} [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{FR-VLAG}} [[1987 Franse Grand Prix|FRA]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1988 Detroit Grand Prix|DET]] | {{CA-VLAG}} [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !7 | {{FR-VLAG}} [[1980 Franse Grand Prix|FRA]] | {{ES-VLAG}} [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1982 Detroit Grand Prix|DET]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1983 Detroit Grand Prix|DET]] | {{CA-VLAG}} [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{FR-VLAG}} [[1985 Franse Grand Prix|FRA]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1986 Detroit Grand Prix|DET]] | {{GB-VLAG}} [[1987 Britse Grand Prix|GBR]] | {{FR-VLAG}} [[1988 Franse Grand Prix|FRA]] | {{FR-VLAG}} [[1989 Franse Grand Prix|FRA]] |- !8 | {{GB-VLAG}} [[1980 Britse Grand Prix|GBR]] | {{FR-VLAG}} [[1981 Franse Grand Prix|FRA]] | {{CA-VLAG}} [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{CA-VLAG}} [[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]] | [[Lêer:Flag of Detroit.svg|22px|Vlag van Detroit]] [[1984 Detroit Grand Prix|DET]] | {{GB-VLAG}} [[1985 Britse Grand Prix|GBR]] | {{FR-VLAG}} [[1986 Franse Grand Prix|FRA]] | {{DE-VLAG}} [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1988 Britse Grand Prix|GBR]] | {{GB-VLAG}} [[1989 Britse Grand Prix|GBR]] |- !9 | {{DE-VLAG}} [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1981 Britse Grand Prix|GBR]] | {{NL-VLAG}} [[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{GB-VLAG}} [[1983 Britse Grand Prix|GBR]] | [[Lêer:Flag of Dallas.svg|22px|Vlag van Dallas]] [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]] | {{DE-VLAG}} [[1985 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1986 Britse Grand Prix|GBR]] | {{HU-VLAG}} [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{DE-VLAG}} [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{DE-VLAG}} [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !10 | {{AT-VLAG}} [[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{DE-VLAG}} [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1982 Britse Grand Prix|GBR]] | {{DE-VLAG}} [[1983 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{GB-VLAG}} [[1984 Britse Grand Prix|GBR]] | {{AT-VLAG}} [[1985 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{DE-VLAG}} [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{AT-VLAG}} [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{HU-VLAG}} [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{HU-VLAG}} [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]] |- !11 | {{NL-VLAG}} [[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{AT-VLAG}} [[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{FR-VLAG}} [[1982 Franse Grand Prix|FRA]] | {{AT-VLAG}} [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{DE-VLAG}} [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{NL-VLAG}} [[1985 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{HU-VLAG}} [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{IT-VLAG}} [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{BE-VLAG}} [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{BE-VLAG}} [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !12 | {{IT-VLAG}} [[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{NL-VLAG}} [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{DE-VLAG}} [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{NL-VLAG}} [[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{AT-VLAG}} [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{IT-VLAG}} [[1985 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{AT-VLAG}} [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{PT-VLAG}} [[1987 Portugese Grand Prix|POR]] | {{IT-VLAG}} [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{IT-VLAG}} [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !13 | {{CA-VLAG}} [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{IT-VLAG}} [[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{AT-VLAG}} [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{IT-VLAG}} [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{NL-VLAG}} [[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{BE-VLAG}} [[1985 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{IT-VLAG}} [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{ES-VLAG}} [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{PT-VLAG}} [[1988 Portugese Grand Prix|POR]] | {{PT-VLAG}} [[1989 Portugese Grand Prix|POR]] |- !14 | {{US-VLAG}} [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{CA-VLAG}} [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{CH-VLAG}} [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]] | {{EU-VLAG}} [[1983 Europese Grand Prix|EUR]] | {{IT-VLAG}} [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{EU-VLAG}} [[1985 Europese Grand Prix|EUR]] | {{PT-VLAG}} [[1986 Portugese Grand Prix|POR]] | {{MX-VLAG}} [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{ES-VLAG}} [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{ES-VLAG}} [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !15 | — | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]] | {{IT-VLAG}} [[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{EU-VLAG}} [[1984 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1985 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{MX-VLAG}} [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{JP-VLAG}} [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{JP-VLAG}} [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{JP-VLAG}} [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]] |- !16 | — | — | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]] | — | {{PT-VLAG}} [[1984 Portugese Grand Prix|POR]] | {{AU-VLAG}} [[1985 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]] |} === 1990 – 1999 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[1990 Formule Een-seisoen|1990]] ![[1991 Formule Een-seisoen|1991]] ![[1992 Formule Een-seisoen|1992]] ![[1993 Formule Een-seisoen|1993]] ![[1994 Formule Een-seisoen|1994]] ![[1995 Formule Een-seisoen|1995]] ![[1996 Formule Een-seisoen|1996]] ![[1997 Formule Een-seisoen|1997]] ![[1998 Formule Een-seisoen|1998]] ![[1999 Formule Een-seisoen|1999]] |- !1 | {{Vlaggie|USA|}} [[1990 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[1991 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1992 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|South Africa (1928-1994)|}} [[1993 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1994 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1995 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1996 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1997 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1998 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1999 Australiese Grand Prix|AUS]] |- !2 | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1990 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1991 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1992 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1993 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | [[1994 Pasifiese Grand Prix|PAS]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1995 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1996 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1997 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1998 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1999 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !3 | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[1992 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1993 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1994 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1995 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1996 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1997 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|Argentina|}} [[1998 Argentynse Grand Prix|ARG]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1999 San Marino Grand Prix|SMR]] |- !4 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1990 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1991 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1992 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1993 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1994 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1995 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1996 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1997 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1998 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1999 Monaco Grand Prix|MON]] |- !5 | {{Vlaggie|Canada|}} [[1990 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1991 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1992 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1993 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1994 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1995 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[1996 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1997 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1998 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1999 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !6 | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1990 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[1991 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1992 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1993 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1994 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1995 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1996 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1997 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[1998 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1999 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !7 | {{Vlaggie|France|}} [[1990 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1991 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1992 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1993 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|France|}} [[1994 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1995 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1996 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1997 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1998 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|France|}} [[1999 Franse Grand Prix|FRA]] |- !8 | {{Vlaggie|UK|}} [[1990 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1991 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[1992 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1993 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1994 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1995 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[1996 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|France|}} [[1997 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[1998 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1999 Britse Grand Prix|GBR]] |- !9 | {{Vlaggie|Germany|}} [[1990 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1991 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1992 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1993 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1994 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1995 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|France|}} [[1996 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1997 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1998 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1999 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] |- !10 | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1990 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1991 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1992 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1993 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1994 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1995 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|UK|}} [[1996 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1997 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1998 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1999 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !11 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1990 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1991 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1992 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1993 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1994 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1995 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1996 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1997 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[1998 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1999 Hongaarse Grand Prix|HON]] |- !12 | {{Vlaggie|Italy|}} [[1990 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1991 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1992 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1993 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1994 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1995 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1996 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1997 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[1998 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1999 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !13 | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1990 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1991 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1992 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1993 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1994 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1995 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1996 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1997 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[1998 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1999 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !14 | {{Vlaggie|Spain|}} [[1990 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[1991 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1992 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1993 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1994 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1995 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1996 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[1997 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[1998 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[1999 Europese Grand Prix|EUR]] |- !15 | {{Vlaggie|Japan|}} [[1990 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1991 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1992 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1993 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1994 Japannese Grand Prix|JPN]] | [[1995 Pasifiese Grand Prix|PAS]] | {{Vlaggie|Portugal|}} [[1996 Portugese Grand Prix|POR]] | {{Vlaggie|Luxembourg|}} [[1997 Luxemburgse Grand Prix|LUX]] | {{Vlaggie|Luxembourg|}} [[1998 Luxemburgse Grand Prix|LUX]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[1999 Maleisiese Grand Prix|MAL]] |- !16 | {{Vlaggie|Australia|}} [[1990 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1991 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1992 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1993 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[1994 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1995 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1996 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1997 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1998 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[1999 Japannese Grand Prix|JPN]] |- !17 | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|Australia|}} [[1995 Australiese Grand Prix|AUS]] | — | {{Vlaggie|Europe|}} [[1997 Europese Grand Prix|EUR]] | — | — |} === 2000 – 2009 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[2000 Formule Een-seisoen|2000]] ![[2001 Formule Een-seisoen|2001]] ![[2002 Formule Een-seisoen|2002]] ![[2003 Formule Een-seisoen|2003]] ![[2004 Formule Een-seisoen|2004]] ![[2005 Formule Een-seisoen|2005]] ![[2006 Formule Een-seisoen|2006]] ![[2007 Formule Een-seisoen|2007]] ![[2008 Formule Een-seisoen|2008]] ![[2009 Formule Een-seisoen|2009]] |- !1 | {{Vlaggie|Australia|}} [[2000 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2001 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2002 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2003 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2004 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2005 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2007 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2008 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2009 Australiese Grand Prix|AUS]] |- !2 | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2000 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2001 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2002 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2003 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2004 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2008 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2009 Maleisiese Grand Prix|MAL]] |- !3 | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2000 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2001 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2002 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2003 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2004 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2006 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2008 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2009 Chinese Grand Prix|CHN]] |- !4 | {{Vlaggie|UK|}} [[2000 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2001 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2002 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2003 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2004 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2005 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|San Marino|}} [[2006 San Marino Grand Prix|SMR]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2008 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2009 Bahreinse Grand Prix|BHR]] |- !5 | {{Vlaggie|Spain|}} [[2000 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2001 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2002 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2003 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2004 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2006 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2007 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2008 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2009 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !6 | {{Vlaggie|Europe|}} [[2000 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[2001 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[2002 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Austria|}} [[2003 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2004 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2005 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2008 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2009 Monaco Grand Prix|MON]] |- !7 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2000 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2001 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2002 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2003 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2004 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2005 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2006 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2007 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2008 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2009 Turkse Grand Prix|TUR]] |- !8 | {{Vlaggie|Canada|}} [[2000 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2001 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2002 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2003 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2004 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2006 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[2007 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[2008 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2009 Britse Grand Prix|GBR]] |- !9 | {{Vlaggie|France|}} [[2000 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2001 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2002 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2003 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2007 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2008 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2009 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !10 | {{Vlaggie|Austria|}} [[2000 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|France|}} [[2001 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2002 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[2003 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[2004 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|France|}} [[2005 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2007 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2008 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2009 Hongaarse Grand Prix|HON]] |- !11 | {{Vlaggie|Germany|}} [[2000 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2001 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[2002 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2003 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2004 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|UK|}} [[2005 Britse Grand Prix|GBR]] | {{Vlaggie|France|}} [[2006 Franse Grand Prix|FRA]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2008 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2009 Europese Grand Prix|EUR]] |- !12 | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2000 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2001 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2002 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2003 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2004 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2005 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2006 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2007 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2008 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2009 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !13 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2000 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2001 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2002 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2003 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2004 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2008 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2009 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !14 | {{Vlaggie|Italy|}} [[2000 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2001 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2002 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2003 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2004 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2005 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2006 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2008 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2009 Singapoerse Grand Prix|SIN]] |- !15 | {{Vlaggie|USA|}} [[2000 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2001 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2002 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2003 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2004 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2007 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2008 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2009 Japannese Grand Prix|JPN]] |- !16 | {{Vlaggie|Japan|}} [[2000 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2001 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2002 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2003 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2004 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|China|}} [[2006 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2007 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2008 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !17 | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2000 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2001 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2002 Japannese Grand Prix|JPN]] | — | {{Vlaggie|Japan|}} [[2004 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2006 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|China|}} [[2008 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |- !18 | — | — | — | — | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2005 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | — | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | — |- !19 | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|China|}} [[2005 Chinese Grand Prix|CHN]] | — | — | — | — |} === 2010 – 2019 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[2010 Formule Een-seisoen|2010]] ![[2011 Formule Een-seisoen|2011]] ![[2012 Formule Een-seisoen|2012]] ![[2013 Formule Een-seisoen|2013]] ![[2014 Formule Een-seisoen|2014]] ![[2015 Formule Een-seisoen|2015]] ![[2016 Formule Een-seisoen|2016]] ![[2017 Formule Een-seisoen|2017]] ![[2018 Formule Een-seisoen|2018]] ![[2019 Formule Een-seisoen|2019]] |- !1 | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2011 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2012 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2013 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2014 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Australia|}} [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]] |- !2 | {{Vlaggie|Australia|}} [[2010 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]] |{{Vlaggie|Bahrain|}} [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]] |- !3 | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|China|}} [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2012 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2013 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|China|}} [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]] |{{Vlaggie|China|}} [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]] |- !4 | {{Vlaggie|China|}} [[2010 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|China|}} [[2014 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlaggie|Bahrain|}} [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{vlagikoon|AZE}} [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{vlagikoon|AZE}} [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] |- !5 | {{Vlaggie|Spain|}} [[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{Vlaggie|Spain|}} [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]] |- !6 | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2010 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2011 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2012 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2013 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2014 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2015 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2017 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2018 Monaco Grand Prix|MON]] | {{Vlaggie|Monaco|}} [[2019 Monaco Grand Prix|MON]] |- !7 | {{Vlaggie|Turkey|}} [[2010 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Canada|}} [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]] |- !8 | {{Vlaggie|Canada|}} [[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2011 Europese Grand Prix|EUR]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2012 Europese Grand Prix|EUR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2013 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{Vlaggie|Europe|}} [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] | {{vlagikoon|AZE}} [[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{vlagikoon|FRA}} [[2018 Franse Grand Prix|FRA]] | {{vlagikoon|FRA}} [[2019 Franse Grand Prix|FRA]] |- !9 | {{Vlaggie|Europe|}} [[2010 Europese Grand Prix|EUR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2011 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2012 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|GER}} [[2013 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{vlagikoon|VK}} [[2014 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2015 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{vlagikoon|AUT}} [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] |- !10 | {{vlagikoon|VK}} [[2010 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|GER}} [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{vlagikoon|GER}} [[2012 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Hungary|}} [[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|GER}} [[2014 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|VK}} [[2016 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2017 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2018 Britse Grand Prix|GBR]] | {{vlagikoon|VK}} [[2019 Britse Grand Prix|GBR]] |- !11 | {{vlagikoon|GER}} [[2010 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]] |- !12 | {{vlagikoon|HUN}} [[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Germany|}} [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{vlagikoon|HUN}} [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]] |- !13 | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{Vlaggie|Belgium|}} [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]] |- !14 | {{Vlaggie|Italy|}} [[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlagikoon|KOR}} [[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{Vlaggie|Italy|}} [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]] |- !15 | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2012 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2013 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2014 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlaggie|Singapore|}} [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]] |- !16 | {{Vlaggie|Japan|}} [[2010 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlagikoon|KOR}} [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]] | {{Vlagikoon|KOR}} [[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]] | {{Vlaggie|India|}} [[2013 Indiese Grand Prix|IND]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2014 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Malaysia|}} [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{Vlaggie|Russia|}} [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]] |- !17 | {{Vlagikoon|KOR}} [[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]] | {{Vlaggie|India|}} [[2011 Indiese Grand Prix|IND]] | {{Vlaggie|India|}} [[2012 Indiese Grand Prix|IND]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{Vlaggie|Japan|}} [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]] |- !18 | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]] |- !19 | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|USA|}} [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] | {{Vlaggie|Mexico|}} [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] |- !20 | — | — | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | — | — | — | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] | {{Vlaggie|Brazil|}} [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] |- !21 | — | — | — | — | — | — | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | — | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{Vlaggie|United Arab Emirates|}} [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |} === 2020 – 2029 === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; text-align:center;"" |- !Rondte ![[2020 Formule Een-seisoen|2020]] ![[2021 Formule Een-seisoen|2021]] ![[2022 Formule Een-seisoen|2022]] ![[2023 Formule Een-seisoen|2023]] ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]] ![[2027 Formule Een-seisoen|2027]] ![[2028 Formule Een-seisoen|2028]] ![[2029 Formule Een-seisoen|2029]] |- !1 | {{AT-VLAG}} [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{BH-VLAG}} [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{BH-VLAG}} [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{BH-VLAG}} [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{BH-VLAG}} [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{AU-VLAG}} [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] | | | |- !2 | [[Lêer:Flagge_Steiermark_(mit_Rand).png|22px|Vlag van Stiermarken]] [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]] | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | {{Vlagikoon|SAU}} [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | {{Vlagikoon|SAU}} [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | {{Vlagikoon|SAU}} [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | {{CN-VLAG}} [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{CN-VLAG}} [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] | | | |- !3 | {{HU-VLAG}} [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{PT-VLAG}} [[2021 Portugese Grand Prix|POR]] | {{AU-VLAG}} [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{AU-VLAG}} [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]] | {{JP-VLAG}} [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{JP-VLAG}} [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] | | | |- !4 | {{GB-VLAG}} [[2020 Britse Grand Prix|GBR]] | {{ES-VLAG}} [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | {{AZ-VLAG}} [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{JP-VLAG}} [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{BH-VLAG}} [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2026 Miami Grand Prix|MIA]] | | | |- !5 | [[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|20px|border|F1 70 Logo]] [[70ste Herdenking Grand Prix|70H]] | {{MC-VLAG}} [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2022 Miami Grand Prix|MIA]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2023 Miami Grand Prix|MIA]] | {{CN-VLAG}} [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]] | {{Vlagikoon|SAU}} [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | {{CA-VLAG}} [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] | | | |- !6 | {{ES-VLAG}} [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{AZ-VLAG}} [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{ES-VLAG}} [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{MC-VLAG}} [[2023 Monaco Grand Prix|MON]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2024 Miami Grand Prix|MIA]] | [[Lêer:Flag of Miami, Florida.svg|22px|rand|Vlag van Miami]] [[2025 Miami Grand Prix|MIA]] | {{MC-VLAG}} [[2026 Monaco Grand Prix|MON]] | | | |- !7 | {{BE-VLAG}} [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{FR-VLAG}} [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] | {{MC-VLAG}} [[2022 Monaco Grand Prix|MON]] | {{ES-VLAG}} [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]] | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | [[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] | | | |- !8 | {{IT-VLAG}} [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | [[Lêer:Flagge_Steiermark_(mit_Rand).png|22px|Vlag van Stiermarken]] [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] | {{AZ-VLAG}} [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{CA-VLAG}} [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{MC-VLAG}} [[2024 Monaco Grand Prix|MON]] | {{MC-VLAG}} [[2025 Monaco Grand Prix|MON]] | {{AT-VLAG}} [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | | | |- !9 | [[Lêer:Flag_of_Tuscany.svg|22px|Vlag van Toskane]] [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]] | {{AT-VLAG}} [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{CA-VLAG}} [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{AT-VLAG}} [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{CA-VLAG}} [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{ES-VLAG}} [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{GB-VLAG}} [[2026 Britse Grand Prix|GBR]] | | | |- !10 | {{RU-VLAG}} [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{GB-VLAG}} [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] | {{GB-VLAG}} [[2022 Britse Grand Prix|GBR]] | {{GB-VLAG}} [[2023 Britse Grand Prix|GBR]] | {{ES-VLAG}} [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]] | {{CA-VLAG}} [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]] | {{BE-VLAG}} [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] | | | |- !11 | {{DE-VLAG}} [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]] | {{HU-VLAG}} [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{AT-VLAG}} [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{HU-VLAG}} [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{AT-VLAG}} [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{AT-VLAG}} [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] | {{HU-VLAG}} [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] | | | |- !12 | {{PT-VLAG}} [[2020 Portugese Grand Prix|POR]] | {{BE-VLAG}} [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{FR-VLAG}} [[2022 Franse Grand Prix|FRA]] | {{BE-VLAG}} [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{GB-VLAG}} [[2024 Britse Grand Prix|GBR]] | {{GB-VLAG}} [[2025 Britse Grand Prix|GBR]] | {{NL-VLAG}} [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] | | | |- !13 | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|22px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] | {{NL-VLAG}} [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{HU-VLAG}} [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{NL-VLAG}} [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{HU-VLAG}} [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{BE-VLAG}} [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{IT-VLAG}} [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | | | |- !14 | {{TR-VLAG}} [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{IT-VLAG}} [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{BE-VLAG}} [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{IT-VLAG}} [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{BE-VLAG}} [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]] | {{HU-VLAG}} [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]] | {{ES-VLAG}} [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] | | | |- !15 | {{BH-VLAG}} [[2020 Bahreinse Grand Prix|BHR]] | {{RU-VLAG}} [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] | {{NL-VLAG}} [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{SG-VLAG}} [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{NL-VLAG}} [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{NL-VLAG}} [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]] | {{AZ-VLAG}} [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | | | |- !16 | {{BH-VLAG}} [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]] | {{TR-VLAG}} [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] | {{IT-VLAG}} [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{JP-VLAG}} [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{IT-VLAG}} [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{IT-VLAG}} [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]] | {{SG-VLAG}} [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | | | |- !17 | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | {{VS-VLAG}} [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{SG-VLAG}} [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{Vlagikoon|QAT}} [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]] | {{AZ-VLAG}} [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{AZ-VLAG}} [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] | {{VS-VLAG}} [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | | | |- !18 | — | {{MX-VLAG}} [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | {{JP-VLAG}} [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]] | {{VS-VLAG}} [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{SG-VLAG}} [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{SG-VLAG}} [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]] | {{MX-VLAG}} [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | | | |- !19 | — | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px|Vlag van São Paulo]] [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] | {{VS-VLAG}} [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{MX-VLAG}} [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | {{VS-VLAG}} [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | {{VS-VLAG}} [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px]] [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] | | | |- !20 | — | {{Vlagikoon|QAT}} [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] | {{MX-VLAG}} [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px|Vlag van São Paulo]] [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]] | {{MX-VLAG}} [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | {{MX-VLAG}} [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]] | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px]] [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] | | | |- !21 | — | {{Vlagikoon|SAU}} [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px]] [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]] | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px]] [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px]] [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]] | [[Lêer:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|22px]] [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]] | {{Vlagikoon|QAT}} [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] | | | |- !22 | — | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px]] [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]] | [[Lêer:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|22px]] [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]] | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | | | |- !23 | — | — | — | — | {{Vlagikoon|QAT}} [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]] | {{Vlagikoon|QAT}} [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]] | | | | |- !24 | — | — | — | — | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|22px]] [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] | | | | |} == Voetnotas == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een Grands Prix| ]] [[Kategorie:Formule Een lyste|Grands Prix]] p8ktn0ai4c61ses1irv2dj5mrc04ul5 0 106259 2918226 2858164 2026-07-18T21:26:34Z Frnw26 204363 /* */ 2918226 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Jane Fonda | Beeld = Jane Fonda 1963.jpg | Beeldonderskrif = Fonda in 1963. | Geboortenaam = Jayne Seymour Fonda | Geboortedatum = {{GDEO|1937|12|21}} | Geboorteplek = [[New York-stad]], [[New York (deelstaat)|New York]], [[VSA]] | Nasionaliteit = Amerikaans | Beroep = Aktrise, skryfster, aktivis | Aktiewe jare = 1959–tans | imdb = 0000404 }} '''Jane Fonda''' (geb. '''Jayne Seymour Fonda'''<ref>{{cite book |title=Jane Fonda: An Intimate Biography |publisher=Dutton |year=1990 |isbn=978-0-525-24888-0 |last=Davidson |first=Bill |page=39}}</ref> op [[21 Desember]] [[1937]]) is ’n [[VSA|Amerikaanse]] aktrise, skryfster en politieke aktivis, asook ’n fiksheidsghoeroe en voormalige model. Sy het die [[Oscar]] al twee keer gewen en in 2014 het sy ’n prys vir haar lewenslange bydrae tot die rolprentbedryf van die Amerikaanse Filminstituut ontvang. Fonda het in 1960 haar verhoogdebuut gemaak in ''There Was a Little Girl'', en vir haar spel is sy vir die eerste van twee [[Tony]]-pryse benoem. Later in dié jaar het sy haar rolprentdebuut gemaak in ''Tall Story''. Sy het in die 1960's bekend geword danksy rolle in prente soos ''Period of Adjustment'' (1962), ''Sunday in New York'' (1963), ''Cat Ballou'' (1965), ''Barefoot in the Park'' (1967) en ''Barbarella'' (1968). Haar eerste benoeming vir ’n Oscar was vir die prent ''They Shoot Horses, Don't They?'' (1969), en daarna het nog ses benoemings gevolg. Sy het twee Oscars gewen: vir ''Klute'' (1971) en ''Coming Home'' (1978). == Vroeë lewe == Fonda is die dogter van die akteur [[Henry Fonda]] en die [[Kanada|Kanadees gebore]] sosiale vlinder Frances Ford Brokaw (geb. Seymour). Een van Jane se voorouers aan vaderskant was die stigter van die stad Fonda in die deelstaat New York (sien {{cite web|url=http://www.fonda.org|title=Descendants of Jellis Douw Fonda (1614–1659)|publisher=fonda.org}} en {{cite web|url=http://www.genealogy.com/famousfolks/peter-fonda/index.html|publisher=genealogy.com|title=Ancestry of Peter Fonda|archivedate=15 Maart 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120315121423/http://www.genealogy.com/famousfolks/peter-fonda/index.html}})<ref>''Jane: an intimate biography of Jane Fonda'', Thomas Kiernan, Putnam, 1973, p. 12</ref><ref>''Citizen Jane: The Turbulent Life of Jane Fonda'', Christopher P. Andersen, Dell Pub., 1991, p. 14</ref> Sy is genoem na [[Jane Seymour]], die derde vrou van [[Hendrik VIII van Engeland|koning Hendrik VIII]] van [[Engeland]], aan wie sy verlangs verwant is deur haar ma se familie.<ref>Fonda, 2005, p. 41.</ref> Sy het ’n broer, [[Peter Fonda|Peter]], ook ’n akteur, en ’n halfsuster, Frances de Villers Brokaw.<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/art/3562051/Pilar-Corrias-a-new-gallery-for-a-new-era.html |location=London |title=Pilar Corrias: a new gallery for a new era |first=Jo |last=Craven |date=12 Oktober 2008 |work=The Daily Telegraph |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326080022/https://www.telegraph.co.uk/culture/art/3562051/Pilar-Corrias-a-new-gallery-for-a-new-era.html |archive-date=26 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Voor haar toneellooppbaan was Fonda ’n model en het sy twee keer op die voorblad van die tydskrif ''Vogue'' verskyn.<ref name="Browne2001">{{cite book|last1=Browne|first1=Pat|last2=Browne|first2=Ray Broadus|title=The guide to United States popular culture|year=2001|publisher=Bowling Green State University Popular Press|location=Bowling Green, OH|isbn=0-87972-821-3|page=288}}</ref> == Loopbaan == === Rolprente === [[Beeld:Jane Fonda 1990.jpg|duimnael|links|Fonda en die fotograaf Alan Light in 1990 by die Oscars.]] Fonda het in 1954 in toneelspel begin belangstel terwyl sy saam met haar pa in ’n welsynopvoering van ''The Country Girl'' gespeel het.<ref name="Browne2001" /> In 1958 het sy die akteur, regisseur en toneelafrigter Lee Strasberg ontmoet en hy het vir haar gesê sy het talent. Dit het volgens Fonda haar hele lewe verander en toneelspeel was al waaraan sy daarna kon dink.<ref>Foster, Arnold W., and Blau, Judith R. ''Art and Society: Readings in the Sociology of the Arts'', SUNY Press (1989) pp. 118–119. {{ISBN|978-0-7914-0116-3}}.</ref> Ná haar verhoogloopbaan in die 1950's het sy in die 1960's in amper twee rolprente per jaar verskyn. Die eerste was ''Tall Story'' (1960). Daarna het ''Period of Adjustment'' en ''Walk on the Wild Side'' in 1962 gevolg. Vir laasgenoemde het sy ’n [[Golden Globe]] gewen vir die beste nuweling. Ná nog ’n paar rolle het haar deurbraak in 1965 gekom met ''Cat Ballou''. Dié komedie-western het vyf Oscar-benoemings gekry en was een van die top-10-prente by die loket. Hierna het die komedies ''Any Wednesday'' (1966) en ''Barefoot in the Park'' saam met [[Robert Redford]] (1967) gevolg. In 1968 is haar rol as ’n sekssimbool gevestig met die prent ''Barbarella''. Vir haar spel in die tragedie ''They Shoot Horses, Don't They?'' (1969) het sy groot lof gekry, asook haar eerste Oscar-benoeming. [[Beeld:Jane Fonda Cannes 2013.jpg|duimnael|Fonda in 2013 in [[Cannes]].]] Fonda het in 1971 haar eerste Oscar vir beste aktrise gewen vir haar rol as ’n [[prostitusie|prostituut]] in die moordraaisel ''Klute''. Sy het ook ’n [[Golden Globe]] daarvoor gewen, en in 1978 nog een vir ''Coming Home''. Vir laasgenoemde het sy ook nog ’n Oscar gewen. Tussen die twee laasgenoemde prente het Fonda op politieke aktivisme gefokus en nie eintlik in suksesvolle prente verskyn nie. Die komedie ''Fun with Dick and Jane'' (1977) word algemeen beskou as haar terugkeer. In dié jaar was sy ook in ''Julia'', waarvoor sy positiewe resensies, ’n [[Bafta]] vir beste aktrise in ’n hoofrol, ’n Golden Globe vir beste aktrise in ’n dramaprent en ’n Oscar-benoeming gekry het.<ref name="actors">Uit ’n onderhoud in die Amerikaanse televisieprogram ''Inside the Actors Studio''</ref> In dié tyd het sy aangekondig sy gaan haar toespits op prente oor belangrike sake, en sy het dit gedoen. Sy het nog ’n Bafta vir beste aktrise gewen vir haar spel in ''The China Syndrome'', oor ’n toesmeerdery ná ’n ongeluk by ’n [[kernkrag|kernaanleg]]. In 1980 het Fonda in ''9 to 5'' verskyn saam met [[Lily Tomlin]] en [[Dolly Parton]]. Dit was baie gewild by die loket en die prent in dié jaar met die tweede grootste finansiële sukses.<ref>[http://www.boxofficemojo.com/yearly/chart/?yr=1980 1980 Yearly Box Office Results. ''boxofficemojo.com'']</ref> Fonda wou al lank saam met haar pa werk en het gehoop dit sal hul stram verhouding verbeter.<ref name="actors" /> Sy het die rolprentregte vir die toneelstuk ''On Golden Pond'' gekoop vir hulle twee.<ref>[http://www.theage.com.au/news/Film/Barbarella-comes-of-age/2005/05/12/1115843302558.html "Barbarella comes of age"], ''The Age'', 4 Mei 2005; URL besoek op 5 Mei 2008</ref> Vir die prent, met ook [[Katharine Hepburn]] in, het Henry Fonda sy enigste Oscar vir beste akteur gewen. Jane het dit namens haar pa ontvang omdat hy siek was. Hy is vyf maande later dood.<ref name="actors" /> In die 1980's het Fonda in nog ’n paar prente gespeel en ’n [[Emmy]] in 1984 gewen vir ''The Dollmaker''. Die romatiese drama ''Stanley & Iris'' (1990) saam met [[Robert de Niro]] was haar laaste rolprent vir 15 jaar. === Oefeningvideo's === Fonda het baie jare lank [[ballet]] geneem om fiks te bly, maar nadat sy haar voet seergemaak het tydens die verfilming van ''The China Syndrome'', kon sy nie meer dans nie. Sy het aan [[aërobiese oefeninge]] begin deelneem onder Leni Cazden. Die ''Leni Workout'' het die ''Jane Fonda Workout'' geword, wat vir ’n tweede loopbaan vir Fonda gesorg het. Sy het jare daarmee volgehou.<ref name="actors" /> Dit word beskou as een van die redes vir die fiksheidsbewustheid onder middeljarige vroue destyds. In 1982 het Fonda haar eerste oefeningvideo, ''Jane Fonda's Workout'', uitgereik wat geïnspireer is deur haar trefferboek ''Jane Fonda's Workout Book''. Die video was ’n paar jaar lank die beste verkoper onder tuisvideo's; meer as ’n miljoen is verkoop. Nog 23 video's in die reeks het gevolg, waarvan altesaam 17 miljoen verkoop is – meer as enige ander oefeningvideoreeks.<ref name="actors" /> Sy het tot in 1995 vyf boeke met oefeninge uitgereik asook 13 oudioprogramme. Twee fiksheid-[[DVD]]'s het in 2010 gevolg, wat gemik was op ’n ouer gehoor.<ref>{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/life-style/health/jane-fonda-back-leotard-72-iconic-actress-fitness-guru-debut-new-fitness-dvds-article-1.438610 |title=Jane Fonda is back in her leotard, at 72; iconic actress and fitness guru to debut new fitness DVDs |last=Goldwert |first=Lindsay |date=14 September 2010 |work=Daily News |location=New York |access-date=23 Julie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328170546/https://www.nydailynews.com/life-style/health/jane-fonda-back-leotard-72-iconic-actress-fitness-guru-debut-new-fitness-dvds-article-1.438610 |archive-date=28 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Beeld:Cannes 2015 29.jpg|duimnael|280px|Fonda saam met die regisseur en ander akteurs van ''Youth'' by die Cannes-rolprentfees in 2015.]] === Aftrede en terugkeer === In die vroeë 1990's, ná drie dekades as aktrise, het Fonda haar uittrede uit die rolprentbedryf aangekondig.<ref>{{cite news |url=http://topics.nytimes.com/topics/reference/timestopics/people/f/jane_fonda/index.html |title=Jane Fonda profile |work=The New York Times |access-date=19 Julie 2011 |first=Deborah |last=Solomon |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806172846/http://topics.nytimes.com/topics/reference/timestopics/people/f/jane_fonda/index.html |archive-date=6 Augustus 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Mei 2005 het sy na die skerm teruggekeer in die prent ''Monster-in-Law'', saam met [[Jennifer Lopez]].<ref name="actors" /> Twee jaar later het sy ’n byrol gehad in die drama ''Georgia Rule'', saam met [[Felicity Huffman]] en [[Lindsay Lohan]]. In 2009 het sy vir die eerste keer sedert 1963 weer op die verhoog verskyn in Moisés Kaufman se ''33 Variations''.<ref>[http://www.usatoday.com/life/theater/news/2008-11-03-jane-fonda_N.htm "Jane Fonda returns to Broadway in '33 Variations' "]. ''USA Today''. Associated Press. 3 November 2008; URL besoek op 19 Julie 2011.</ref><ref>{{cite news |date=3 Maart 2009 |last1=Frey |first1=Hillary |url=http://www.observer.com/2009/broadway-bows-down-power-dames-fonda-sarandon-lansbury |title=Broadway Bows Down to Power Dames Fonda, Sarandon, Lansbury |newspaper=The New York Observer |access-date=6 Maart 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119043534/http://www.observer.com/2009/broadway-bows-down-power-dames-fonda-sarandon-lansbury |archive-date=19 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sy is vir ’n Tony vir beste aktrise in ’n verhooghoofrol benoem vir haar spel.<ref>[http://www.tonyawards.com/en_US/history/pastwinners/index.html "Search Past Winners"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130818181336/http://www.tonyawards.com/en_US/history/pastwinners/index.html |date=18 Augustus 2013 }}. Tony Awards. URL besoek op 19 Julie 2011.</ref> Hierna het nog rolprentrolle gevolg in ''All Together'' (2011), ''Peace, Love and Misunderstanding'' (2011), ''The Butler'' (2013), ''Better Living Through Chemistry'', ''This is Where I Leave You'' (2014) en ''Youth'' (2015). == Politieke aktivisme == [[Beeld:Jane Fonda 1975d.jpg|duimnael|links|Fonda in Januarie 1975 op ’n konferensie in [[Den Haag]] teen die Viëtnamoorlog.]] In die 1960's het Fonda begin deelneem aan die aktivistiese bedrywighede van die Amerikaanse burgerregtebeweging. Sy was sterk gekant teen die [[Viëtnamoorlog]]<ref name="actors" /> en het saam met ander akteurs op ’n toer na militêre dorpe aan die Amerikaanse weskus gegaan om met soldate te praat oor hul deelname. ’n Fliek is in 1972 van die toer gemaak, met sterk, openlike kritiek teen die oorlog deur manlike en vroulike soldate. Sy het [[Hanoi]] in Julie 1972 tydens die oorlog besoek om die skade aan dyke in Noord-Viëtnam te bekyk en die Amerikaanse regering daarvan beskuldig dat hulle die dyke met opset vernietig.<ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,879148,00.html |title=The Battle of the Dikes |work=Time |date=7 Augustus 1972 |access-date=1 April 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806173032/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,879148,00.html |archive-date=6 Augustus 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Benewens kritiek wat sy ontlok het met haar besoek aan beskadigde dorpe, hospitale, skole en fabrieke en haar kritisering van die Amerikaanse regering, is sy afgeneem waar sy op ’n Viëtnamese lugafweerwapen sit; die foto het sommige Amerikaners woedend gemaak<ref>{{cite news |title=Jane Fonda relives her protest days on the set of her new film |url=http://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/7911158/Jane-Fonda-relives-her-protest-days-on-the-set-of-her-new-film.html |date=26 Julie 2010 |first=Laura |last=Roberts |work=[[The Daily Telegraph]] |location=Londen |access-date=19 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924224803/https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/7911158/Jane-Fonda-relives-her-protest-days-on-the-set-of-her-new-film.html |archive-date=24 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en haar die bynaam "Hanoi Jane" besorg. In haar outobiografie van 2005 het sy geskryf sy is gemanipuleer om op die wapen te sit terwyl sy uitgeput was, en sy is jammer dat foto's daarvan geneem is.<ref name=truth2011july>[http://janefonda.com/the-truth-about-my-trip-to-hanoi "The Truth About My Trip To Hanoi"]. 22 Julie 2011. Op Jane Fonda se amptelike webtuiste. URL besoek op 27 Januarie 2014.</ref> In ’n onderhoud in 1988 met [[Barbara Walters]] het Fonda gesê sy is jammer oor sommige van haar dade en kommentaar en verskoning gevra vir Viëtnamsoldate wat sy seergemaak het. Sy het toe ook gesê sy is spyt oor die foto van haar op ’n lagafweerwapen van die vyand, wat dit laat lyk het of sy op Amerikaanse vliegtuie probeer skiet.<ref>{{cite web |title=Interview with Barbara Walters |url=http://www.lib.berkeley.edu/MRC/pacificaviet.html#aftermath |publisher=UC Berkeley Library Sound Recording Project |year=1988 |access-date=16 Februarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008102714/http://www.lib.berkeley.edu/MRC/pacificaviet.html |archive-date=8 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref></blockquote> In ’n onderhoud op 31 Maart 2005 in ''60 Minutes'' het sy gesê: "The image of Jane Fonda, Barbarella, Henry Fonda's daughter … sitting on an enemy aircraft gun was a betrayal … the largest lapse of judgment that I can even imagine."<ref>{{cite news |url=http://www.cbsnews.com/stories/2005/03/31/60minutes/main684295_page2.shtml |title=Jane Fonda: Wish I Hadn't |publisher=CBS |work=60 minutes |access-date=16 Februarie 2008 |date=31 Maart 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130821045407/http://www.cbsnews.com/stories/2005/03/31/60minutes/main684295_page2.shtml |archive-date=21 Augustus 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Saam met ander bekendes het Fonda in 1969 die besetting van [[Alcatraz]]-eiland deur Amerikaanse [[Indiane]] gesteun; hulle wou daarmee die aandag vestig op die mislukking van die Amerikaanse regering in verdrae vir Indiaanse sowereiniteit.<ref>{{cite web |url=http://www.pbs.org/itvs/alcatrazisnotanisland/occupation.html |title=Alcatraz is Not an Island |publisher=PBS |year=2002 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150503164740/http://www.pbs.org/itvs/alcatrazisnotanisland/occupation.html |archive-date= 3 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=16 Januarie 2016 }}</ref> Sy het die [[Black Panthers]] en hul medestigter die aktivis en rewolusionêr [[Huey Newton]] in die vroeë 1970's gesteun en gesê: "Rewolusie is ’n daad van liefde; ons is die kinders van rewolusie, gebore om rebelle te wees. Dit is in ons bloed." Sy het die Black Panthers "ons rewolusionêre voorhoede" genoem en gesê: "Ons moet hulle ondersteun met liefde, geld, propaganda en waagmoed."<ref>{{cite news |title=The Black Panthers |work=Socialist Worker |location=Londen, UK |url=http://www.socialistworker.co.uk/art.php?id=10386 |date=6 Januarie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130807074004/http://www.socialistworker.co.uk/art.php?id=10386 |archive-date=7 Augustus 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sy is sedert die 1970's ook betrokke by die [[feminisme|feministiese beweging]]. == Persoonlike lewe == [[Beeld:Ted Turner Jane Fonda 1992.jpg|duimnael|Fonda en Ted Turner in 1992 by die [[Emmy]]s.]] Fonda is op 14 Augustus 1965 in [[Las Vegas]] met haar eerste man, die Franse regisseur [[Roger Vadim]], getroud.<ref>{{cite news|title= Jane Fonda Marries Frenchman|work= The Miami News|date= 14 Augustus 1965|url= https://news.google.com/newspapers?id=K7gyAAAAIBAJ&sjid=AOsFAAAAIBAJ&pg=4338,4161089}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hulle het ’n dogter, Vanessa, wat in 1968 in [[Parys]] gebore is. Sy is genoem na die aktrise en aktivis [[Vanessa Redgrave]].<ref>Fonda, 2005, p. 203.</ref> Op 19 Januarie 1973, kort ná hul egskeiding, is Fonda in [[Los Angeles]] met die aktivis [[Tom Hayden]] getroud.<ref>{{cite news|title= Jane Fonda Weds Chicago 7 Member|work= Gadsden Times | date=22 Januarie 1973|url= https://news.google.com/newspapers?nid=1891&dat=19730122&id=8hRHAAAAIBAJ&sjid=nv0MAAAAIBAJ&pg=694,3411079}}</ref> Hul seun, Troy Garity, is in 1973 in Los Angeles gebore. Hy het sy ouma aan vaderskant se van gekry omdat die vanne "Fonda en Hayden te veel bagasie saamdra".<ref name="mylife342">Fonda, 2005, p. 342.</ref> In 1982 het Fonda en Hayden ’n swart Amerikaanse tiener, Mary Luana Williams, nieamptelik aangeneem.<ref name="beingjane">{{cite news |url=http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1044648,00.html |title=Being Jane |last=Tyrangiel |first=Josh |date=2 April 2005 |work=Time |access-date=24 Desember 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825213456/http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1044648,00.html |archive-date=25 Augustus 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sy was die dogter van lede van die Black Panthers.<ref>Fonda, 2005, pp. 382–84.</ref> Fonda en Hayden is in 1990 geskei.<ref>{{cite web |url=http://www.people.com/people/article/0,,20118114,00.html |title=Star Tracks |date=2 Julie 1990 |work=People |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064405/http://www.people.com/people/article/0,,20118114,00.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sy is op 21 Desember 1991 in [[Florida]] met haar derde man, die [[CNN]]-stigter [[Ted Turner]], getroud.<ref>{{cite news|title= Ted Turner, Jane Fonda Tie Not|work= Observer-Reporter | date=22 Desember 1991|url= https://news.google.com/newspapers?nid=2519&dat=19911222&id=opFiAAAAIBAJ&sjid=1ncNAAAAIBAJ&pg=5065,7988874}}</ref> Hulle is in Mei 2001 geskei.<ref>{{cite news|title=Jane Fonda Gets Divorce From Turner|work= Bangor Daily News | date=24 Mei 2001|url= https://news.google.com/newspapers?nid=2457&dat=20010524&id=q6NJAAAAIBAJ&sjid=cg0NAAAAIBAJ&pg=1374,2540874}}</ref> [[Borskanker]] is daarna by haar gediagnoseer en in November 2010 het sy ’n kwaadaardige knop laat uitsny.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/8130804/Jane-Fonda-suffers-breast-cancer-scare.html "Jane Fonda suffers &#91;from&#93; breast cancer"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101116122008/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/8130804/Jane-Fonda-suffers-breast-cancer-scare.html |date=16 November 2010 }}. ''The Daily Telegraph''. 13 November 2010.</ref> == Pryse == In 1981 het Fonda die Kristalprys van Women in Film Los Angeles ontvang.<ref name=WIF>{{cite web |title=Past Recipients: Crystal Award |url=http://wif.org/past-recipients |work=Women In Film |access-date=10 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215230321/http://www.wif.org/past-recipients |archive-date=15 Februarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en in 1994 het die [[Verenigde Nasies]] haar ’n welwillendheidsambassadeur gemaak.<ref name="Museum">{{cite web |url=http://www.californiamuseum.org/inductee/jane-fonda |title=California Hall of Fame biography of Jane Fonda |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221115306/https://www.californiamuseum.org/inductee/jane-fonda |archive-date=21 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2004 het sy die Women's eNews 21 Leaders for the 21st Century-prys gekry as een van "sewe wat die wêreld verander het".<ref>[http://www.womensenews.org/story/21-leaders-the-21st-century/031223/seven-who-change-their-worlds "21 Leaders for the 21st Century – Seven Who Change Their Worlds"]. ''Womens News''. 23 Desember 2003.</ref> In 2007 het sy ’n ere-[[Palme d'Or]] by die [[Cannes-rolprentfees]] ontvang.<ref>{{cite web |url=http://www.festival-cannes.fr/en/theDailyArticle/55661.html |title=An Exceptional Palme d'Or to Jane Fonda |date=26 Mei 2007 |publisher=festival-cannes.fr |access-date=4 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104001254/http://www.festival-cannes.fr/en/theDailyArticle/55661.html |archive-date=4 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Nog net drie ander mense het dié spesiale prys ontvang. In Desember 2008 is Fonda in die [[Kalifornië|Kaliforniese]] eresaal (''Hall of Fame'') opgeneem.<ref name="Museum" /><ref>[http://www.celebitchy.com/26964/jack_nicholson_jane_fonda_inducted_into_california_hall_of_fame/ Jack Nicholson, Jane Fonda inducted into California Hall of Fame], Celebrity.Com, 15 Desember 2008.</ref> In 2009 het sy ’n lewensbydraeprys van die New York Women's Agenda gekry en in 2014 een van die Amerikaanse Filminstituut.<ref>[http://www.afi.com/laa/default.aspx AFI Life Achievement Awards]; American Film Institute; 26 Desember 2013; URL besoek op 27 Januarie 2014.</ref> === Rolprentpryse === Benewens talle benoemings het Fonda die volgende pryse vir haar toneelspel gewen: {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;" |+ |- ! Jaar ! Titel ! Prys |- | 1965 | ''Cat Ballou'' | [[Laurel]]-prys vir beste spel deur ’n aktrise in ’n komedie |- | 1969 | ''They Shoot Horses, Don't They?'' | Kansas City Film Critics Circle Award vir beste aktrise<br />New York Film Critics Circle Award vir beste aktrise |- | 1971 | ''Klute'' | [[Oscar]] vir beste aktrise<br />Fotogramas de Plata-prys vir beste spel in ’n buitelandse prent<br />[[Golden Globe]] vir beste aktrise in ’n rolprentdrama<br />Kansas City Film Critics Circle Award vir beste aktrise<br />National Society of Film Critics Award vir beste aktrise <br />New York Film Critics Circle Award vir beste aktrise |- | 1977 | ''Julia'' | [[Bafta]] vir beste hoofrolaktrise<br />David di Donatello vir beste buitelandse aktrise<br />[[Golden Globe]] vir beste aktrise in ’n rolprentdrama |- | 1978 | ''Coming Home'' | [[Oscar]] vir beste aktrise<br />[[Golden Globe]] vir beste aktrise in ’n rolprentdrama<br />Los Angeles Film Critics Association Award vir beste aktrise |- | 1978 | ''Comes a Horseman'' en ''California Suite'' | Los Angeles Film Critics Association Award vir beste aktrise |- | 1979 | ''The China Syndrome'' | Bafta vir beste hoofrolaktrise |- | 1981 | ''On Golden Pond'' | American Movie Award vir beste vroulike byspeler<br />Utah Film Critics Association Award vir beste vroulike byspeler |- | 2015 | ''Youth'' | Hollywood Film Award vir beste vroulike byspeler |} == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * {{IMDb naam|0000404}} * {{Commons-kategorie inlyn|Jane Fonda}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Jane Fonda|Engelse Wikipedia]] {{Los Angeles Film Critics Association Award vir beste aktrise}} {{National Society of Film Critics Award vir beste aktrise}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fonda, Jane}} [[Kategorie:Amerikaanse aktiviste]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Klimaataktiviste]] [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Lewende mense]] fiw766nek6pgsrpusbxp9bxotl7wcgm 0 107013 2918187 2863040 2026-07-18T18:33:36Z Oesjaar 7467 /* Karbied */ Skakel 2918187 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |formule={{chem|Ca|O}} |struktuur=Calcium oxide powder.JPG |struktuur2=Calcium-oxide-3D-vdW.png |CASNo=1305-78-8<ref name=SciLab>{{cite web |url=http://www.sciencelab.com/msds.php?msdsId=9927480 |title=Science Lab MSDS |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181127013635/http://www.sciencelab.com/msds.php?msdsId=9927480 |archive-date=27 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 4 Februarie 2016 }}</ref> |AnderName=Ongebluste kalk |Digtheid= 3,33 (rel)<ref name=SciLab /> |Smeltpunt=2572&nbsp;[[Celsius|°C]]<ref name=SciLab /> |Kookpunt=2850&nbsp;[[Celsius|°C]]<ref name=SciLab /> |MolereMassa=56.08 [g/mol]<ref name=SciLab /> |Flitspunt=onbrandbaar |Selparms= a=481.1&nbsp;pm<ref name=CompChem> Computational Chemistry of Solid Sate Materials, {{Aut|Richard Dronskowski}}, 2005, {{ISBN|978-3-527-31410-2}}</ref> |Ruimtegroep = Fm3m (Haliet-tipe)<ref name=CompChem /> |Ruimtegroepnummer=225 |Strukturbericht=B1 }} '''Kalsiumoksied''' of '''ongebluste kalk''' ({{chem|Ca|O}}) is 'n belangrike grondstof wat baie toepassings het. == Vorming == Ongebluste kalk word uit kalksteen (wat uit [[kalsiumkarbonaat]] bestaan) deur 'n ontbindingsreaksie by hoë temperature vervaardig. ::<math>CaCO_3 \to CaO + CO_2</math> == Blusreaksie == Ongebluste kalk gee die gebluste vorm in 'n reaksie met water wat baie hitte vrystel.<ref name=Ropp>{{cite book | last=Ropp | first=R. C. | title=Encyclopedia of the alkaline earth compounds | publisher=Elsevier | publication-place=Oxford | year=2013 | isbn=978-0-444-59553-9 | oclc=827243061 | page=1216}}</ref> ::<math>CaO + H_2O \to Ca(OH)_2 + 63,7 kJ/mol</math> == Eienskappe en gebruik == Ongebluste kalk is 'n korrosiewe stof wat heftig met water reageer. Dit is 'n sterk [[Lewis-basis]]. Die produksie van ongebluste kalk deur ''kalsinering'' is een van die oudste chemiese prosesse. Die eienskappe van die produk hang af van die kalsineringstemperatuur. Gewoonlik is dit ongeveer 850&nbsp;°C, maar die spesifieke oppervlak van 'n produk wat by 1250&nbsp;°C gekalsineer is, is laer (ong. 4 cm²/g) en by 1750&nbsp;°C is die produk amper volledig gesinter met 'n relatiewe digtheid van 91-92%. Die sintering verminder die gevoeligheid vir vog. === Glas === Ongebluste kalk word saam met silika (sand) en [[natriumkarbonaat]] (soda) gesmelt om [[glas]] te vervaardig. Hierdie proses is ook baie oud (ongeveer 12&nbsp;000 jaar).<ref name=Ropp/> === Silikate === 'n Ander belangrike toepassing is in die ysterproduksie. Ystererts bevat [[silikaat|silikate]]. Kalsiumoksied word toegevoeg (ongeveer 40 kg per 1000 kg yster) om kalsiumsilikate te vorm. Hierdie slak is nie [[mengbaarheid|mengbaar]] met die vloeibare yster nie en kan afgetap word. Dieselfde word ook gedoen tydens aluminiumproduksie.<ref name=Shakh/> === Karbied === Saam met [[koolstof]] ([[kooks]]) vorm dit kalsiumkarbied ::<math>2CaO + 5C \to 2CaC_2 + CO_2(g)</math> Saam met water gee karbied [[etyn]], wat gebruik word as grondstof vir polimere en as brandstof.<ref name=Shakh>{{cite web|url=http://scifun.chem.wisc.edu/chemweek/PDF/LIME_CalciumOxide.pdf|title={{Aut|Shakhashiri}} scifun.chem.wisc.edu|language=en|access-date= 5 Februarie 2016|archive-date= 7 Augustus 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150807075646/http://scifun.chem.wisc.edu/chemweek/PDF/LIME_CalciumOxide.pdf|url-status=dead}}</ref> === Sulfate en fosfate === Uitlaatgasse van elektrisiteitsprodusente bevat dikwels [[swawel]] in die vorm van swaeldioksied {{chem|S|O|2}}. Ongebluste kalk word gebruik om die gasse daarvan te suiwer. Dié reaksie produseer kalsiumsulfiet:<ref name=Shakh/> ::<math>SO_2 + CaO \to CaSO_3</math> Op dieselfde wyse kan fosfate uit afvalwater verwyder word: ::<math>3CaO + 3H_2O + 2PO_4^{3-} \to Ca_3(PO_4)_2 +6OH^{-}</math> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Oksiede}} {{Normdata}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van kalsium]] 1skd2b6jri87kvx2t4yisd65pgtki40 0 109260 2918227 2903867 2026-07-18T21:28:22Z Frnw26 204363 2918227 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas pryse |naam = {{nowrap|{{Kleurstreep|#FAF0BE|[[Lêer:Ausuebende Audiovision.png|50px]] Cecil B. DeMille-prys}}}} |beeld = Cecil-b-demille paramount-pictures.jpg |breedte = 200 |onderskrif = Cecil B. DeMille in 1914 |toegeken = "Uitmuntende bydrae tot die wêreld van vermaak" (Ere-[[Golden Globe]]) |borg = Hollywood Foreign Press Association |land = {{vlagland|Verenigde State}} |datum = Jaarliks in Januarie |vorigenaam = |eerste = {{Geboortedatum en ouderdom|1952|2|21}} |ander = |webtuiste = [http://www.goldenglobes.com/ goldenglobes.com] }} Die '''Cecil B. DeMille-prys''' is ’n ere-[[Golden Globe]] wat deur die ''Hollywood Foreign Press Association'' toegeken word vir "uitmuntende bydrae tot die wêreld van vermaak". Dit is die eerste keer op [[21 Februarie]] [[1952]], op die [[9de Golden Globe-toekenningsaand]], toegeken en is later genoem na die eerste ontvanger, die regisseur [[Cecil B. DeMille]]. Dit word jaarliks toegeken (behalwe in 1976, 2008, 2022 en 2024).<ref name="award">{{en}} {{cite web|title=The Cecil B. DeMille Award – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/cecil-b-demille-award-0|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=23 Januarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123234953/https://www.goldenglobes.com/cecil-b-demille-award-0|archive-date=23 Januarie 2023|url-status=live}}</ref> Die eerste vrou wat dit ontvang het, was [[Judy Garland]] in 1962 wat op 39-jarige ouderdom ook die jongste ontvanger nog is. [[Samuel Goldwyn]] was in 1973 op 93 die oudste.<ref name="GoldenGlobes.org">{{en}} {{cite web |url=http://www.hfpa.org/browse/?param=/category_year/615 |title=The Cecil B. DeMille Award |accessdate=9 Oktober 2011 |publisher=GoldenGlobes.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924030031/http://www.hfpa.org/browse/?param=%2Fcategory_year%2F615 |archive-date=24 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die eerste [[Afro-Amerikaners|Afro-Amerikaner]] wat dit gekry het, was [[Sidney Poitier]] in 1982. == Ontvangers == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Jaar van seremonie, naam van die geëerde, nasionaliteit en sy of haar amptelike HFPA-beskrywing ! scope="col" width="1%"|Jaar ! scope="col" class="unsortable" width="1%"|Beeld ! scope="col" width="5%"|Ontvangers ! scope="col" width="5%"|Nasionaliteit ! scope="col" class="unsortable" width="30%"|Beskrywing<ref name="award" /> ! scope="col" class="unsortable" width="1%"|{{Abbr|Ver.|Verwysing}} |- | [[9de Golden Globe-toekenningsaand|1952]] | [[Lêer:Demille - c1920.JPG|100px|alt=Cecil B. DeMille circa 1920]] ! scope="row"| {{sort|DeMille|[[Cecil B. DeMille]]}} | {{vlagland|Verenigde State|1912}} | style="text-align:left;"| "A Hollywood pioneer, he directed and produced films such as ''[[The Ten Commandments (1923-rolprent)|The Ten Commandments]]'' (1923), ''[[The King of Kings (1927-rolprent)|The King of Kings]]'' (1927), ''[[The Greatest Show on Earth (rolprent)|The Greatest Show on Earth]]'' (1952) and ''[[The Ten Commandments (1956-rolprent)|The Ten Commandments]]'' (1956)." | <ref name="award" /> |- | [[10de Golden Globe-toekenningsaand|1953]] | [[Lêer:Walt Disney 1946.JPG|100px|alt=Walt Disney in 1946]] ! scope="row"| {{sort|Disney|[[Walt Disney]]}}{{efn|[[Stanley Kramer]] en [[Adolph Zukor]] het nominasies vir die toekenning ontvang.<ref name="1953 award" />}} | {{vlagland|Verenigde State|1912}} | style="text-align:left;"| "In 1928, he created ''[[Steamboat Willie]]'' introducing [[Mickey Muis|Mickey Mouse]], and from that point there was no stopping the king of family entertainment in the U.S." | <ref name="1953 award">{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1953 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1953|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120651/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1953|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[11de Golden Globe-toekenningsaand|1954]] | [[Lêer:Darryl F. Zanuck 1964.jpg|100px|alt=Darryl F. Zanuck in 1964]] ! scope="row"| {{sort|Zanuck|[[Darryl F. Zanuck]]}} | {{vlagland|Verenigde State|1912}} | style="text-align:left;"| "Child actor at 8, [[Eerste Wêreldoorlog|World War I]] soldier at 15 (he lied about his age), bantamweight boxer, screenwriter, producer and co-founder of [[20th Century Fox]]." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1954 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1954|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120617/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1954|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[12de Golden Globe-toekenningsaand|1955]] | [[Lêer:Jean Hersholt 1929.jpg|100px|alt=Jean Hersholt circa 1929]] ! scope="row"| {{sort|Hersholt|[[Jean Hersholt]]}}{{efn|[[Stanley Kramer]] en [[Joan Crawford]] het nominasies vir die toekenning ontvang.<ref name="1955 award" />}} | {{vlagland|Denemarke}} | style="text-align:left;"| "A Dane who came to Hollywood in 1914 when he was 28 and became a leading character actor and well-known humanitarian." | <ref name="1955 award">{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1955 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1955|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120725/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1955|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[13de Golden Globe-toekenningsaand|1956]] | [[Lêer:Jack Warner portrait copy.jpg|100px|alt=Jack Warner in 1955]] ! scope="row"| {{sort|Warner|[[Jack L. Warner]]}} | {{vlagland|Kanada|1921}} | style="text-align:left;"| "Youngest of twelve children of Jewish immigrants from [[Pole|Poland]] who, with three brothers, established [[Warner Bros.]] which he ran with a firm hand until 1967." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1956 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1956|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120244/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1956|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[14de Golden Globe-toekenningsaand|1957]] | [[Lêer:Mervyn LeRoy (SAYRE 5738).jpg|100px|alt=Mervyn LeRoy in 1945]] ! scope="row"| {{sort|LeRoy|[[Mervyn LeRoy]]}} | {{vlagland|Verenigde State|1912}} | style="text-align:left;"| "Child actor and newsboy who started in the wardrobe department in 1919 and became a top director/producer." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1957 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1957|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120543/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1957|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[15de Golden Globe-toekenningsaand|1958]] | [[Lêer:Buddy Adler.jpg|100px|alt=An image of Buddy Adler]] ! scope="row"| {{sort|Adler|[[Buddy Adler]]}} | {{vlagland|Verenigde State|1912}} | style="text-align:left;"| "Began as a writer and always looked for the strong story, as evidenced in the films during his time as the head of production for 20th Century Fox." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1958 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1958|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203153838/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1958|archive-date=3 Desember 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[16de Golden Globe-toekenningsaand|1959]] | [[Lêer:Maurice Chevalier-publicity.jpg|100px|alt=Publicity photo of Maurice Chevalier]] ! scope="row"| {{sort|Chevalier|[[Maurice Chevalier]]}} | {{vlagland|Frankryk}} | style="text-align:left;"| "The beloved Frenchman came to Hollywood in 1929 but was denied re-entry in 1935 due to his political views. By 1959, he was back, however." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1959 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1959|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120139/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1959|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[17de Golden Globe-toekenningsaand|1960]] | [[Lêer:Bing Crosby 1951.jpg|100px|alt=Bing Crosby in 1951]] ! scope="row"| {{sort|Crosby|[[Bing Crosby]]}} | {{vlagland|Verenigde State|1959}} | style="text-align:left;"| "Vocalist-drummer turned singer turned actor – the world loved that memorable voice and personality, and so did the HFPA." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1960 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1960|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120708/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1960|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[18de Golden Globe-toekenningsaand|1961]] | [[Lêer:Astaire, Fred - Never Get Rich.jpg|100px|alt=Fred Astaire in You'll Never Get Rich (1941)]] ! scope="row"| {{sort|Astaire|[[Fred Astaire]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "One of the immortals; began his career at age 7, danced with [[Ginger Rogers]] in ten films and then with [[Rita Hayworth]], [[Eleanor Powell]] and [[Cyd Charisse]]." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1961 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1961|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120746/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1961|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[19de Golden Globe-toekenningsaand|1962]] | [[Lêer:Judy Garland The Harvey Girls MGM Publicity still.jpeg|100px|alt=Judy Garland in 1946]] ! scope="row"| {{sort|Garland|[[Judy Garland]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Born in a trunk, working in films since 1935. When she received the award, ''[[A Star Is Born (1954-rolprent)|A Star Is Born]]'' and her dramatic vignette in ''[[Judgment at Nuremberg]]'' were fresh in everyone's memory." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1962 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1962|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120152/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1962|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[20ste Golden Globe-toekenningsaand|1963]] | [[Lêer:Bob Hope, 1978.jpg|100px|alt=Bob Hope in 1978]] ! scope="row"| {{sort|Hope|[[Bob Hope]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "From vaudeville to movies where seven ''[[Road to ...|Road]]'' pictures with Bing Crosby and [[Dorothy Lamour]] as well as parodies and comedies made the world love him." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1963 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1963|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033220/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1963|archive-date=1 Desember 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[21ste Golden Globe-toekenningsaand|1964]] | {{CSS image crop|Image = Joseph Levine and Cathy Ryan (1975).jpg|bSize = 250|cWidth = 100|cHeight = 140|oTop = 40|oLeft = 30|Location = center|alt=Joseph E. Levine in 1975}} ! scope="row"| {{sort|Levine|[[Joseph E. Levine]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Born in direst poverty, a school drop-out at 14. As producer and founder of [[Embassy Pictures]], he knew how to create excitement around his movies." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1964 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1964|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120507/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1964|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[22ste Golden Globe-toekenningsaand|1965]] | [[Lêer:Annex - Stewart, James (Call Northside 777) 01.jpg|100px|alt=James Stewart in 1948]] ! scope="row"| {{sort|Stewart|[[James Stewart]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "An intriguing leading man who came to represent the finest of American character traits." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1965 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1965|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120348/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1965|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[23ste Golden Globe-toekenningsaand|1966]] | [[Lêer:John Wayne - still portrait.jpg|100px|alt=John Wayne in 1965]] ! scope="row"| {{sort|Wayne|[[John Wayne]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "He became the cinematic symbol of the strong man of few words who could solve every tricky situation and problem." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1966 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1966|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201041823/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1966|archive-date=1 Desember 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[24ste Golden Globe-toekenningsaand|1967]] | [[Lêer:Charlton Heston - 1953.jpg|100px|alt=Charlton Heston in The President's Lady (1953)]] ! scope="row"| {{sort|Heston|[[Charlton Heston]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Since his debut as [[Mark Antony]] in ''[[Julius Caesar (1950-rolprent)|Julius Caesar]]'' in 1950, he remained the quintessential portrayer of heroes." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1967 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1967|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201034816/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1967|archive-date=1 Desember 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[25ste Golden Globe-toekenningsaand|1968]] | [[Lêer:Kirk douglas photo signed.JPG|100px|alt=Kirk Douglas circa 1955]] ! scope="row"| {{sort|Douglas, Kirk|[[Kirk Douglas]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "An actor in films since 1946, a producer of films such as ''[[Spartacus (rolprent)|Spartacus]]'', he was also the U.S. [[Goodwill ambassador|Goodwill Ambassador]] since 1963." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1968 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1968|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120628/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1968|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[26ste Golden Globe-toekenningsaand|1969]] | [[Lêer:Gregory Peck 1948.jpg|100px|alt=Gregory Peck in 1948]] ! scope="row"| {{sort|Peck|[[Gregory Peck]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "He combined his acting (''[[To Kill a Mockingbird (rolprent)|To Kill a Mockingbird]]'') with being active in charitable, civil rights and film industry causes." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1969 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1969|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180120065632/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1969|archive-date=20 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[27ste Golden Globe-toekenningsaand|1970]] | [[Lêer:Joan Crawford - 1936 - Hurrell.JPG|100px|alt=Joan Crawford in 1936]] ! scope="row"| {{sort|Crawford|[[Joan Crawford]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "From 1925 and throughout the '60s, she was the reigning queen of the Hollywood filmscape." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1970 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1970|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120821/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1970|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[28ste Golden Globe-toekenningsaand|1971]] | [[Lêer:Frank Sinatra (1942 photo portrait).jpg|100px|alt=Frank Sinatra in 1959]] ! scope="row"| {{sort|Sinatra|[[Frank Sinatra]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "A singing/acting legend, loved and revered by countless fans all over the world." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1971 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1971|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120645/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1971|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[29ste Golden Globe-toekenningsaand|1972]] | [[Lêer:Hitchcock, Alfred 02.jpg|100px|alt=Alfred Hitchcock in 1956]] ! scope="row"| {{sort|Hitchcock|[[Alfred Hitchcock]]}} | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | style="text-align:left;"| "Hailed as the unmatched master of the thriller genre, first during his so-called British period, then in American films." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1972 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1972|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413203425/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1972|archive-date=13 April 2019|url-status=live}}</ref> |- | [[30ste Golden Globe-toekenningsaand|1973]] | [[Lêer:Samuel Goldwyn - Jul 1919 EH.jpg|100px|alt=Samuel Goldwyn in 1919]] ! scope="row"| {{sort|Goldwyn|[[Samuel Goldwyn]]}} | {{vlagland|Pole}} | style="text-align:left;"| "A true Hollywood pioneer also known for his [[Samuel Goldwyn#Goldwynisms|Goldwynisms]] such as 'Anyone seeing a psychiatrist should have his head examined.'" | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1973 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1973|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120204/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1973|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[31ste Golden Globe-toekenningsaand|1974]] | [[Lêer:Bette Davis - portrait.jpg|100px|alt=Bette Davis, c. 1930s]] ! scope="row"| {{sort|Davis|[[Bette Davis]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "She began her screen career in 1931 and remained active for nearly 60 years, playing willful, liberated, spitefully independent females." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1974 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1974|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120325/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1974|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[32ste Golden Globe-toekenningsaand|1975]] | [[Lêer:Hal B. Wallis - Universal Pictures, c. 1971.jpg|100px|alt=Hal B. Wallis, c. 1971]] ! scope="row"| {{sort|Wallis|[[Hal B. Wallis]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "From motion picture theater manager to assistant to head of publicity at [[Warner Bros.]] to becoming one of Hollywood's most successful producers." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1975 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1975|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120530/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1975|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[33ste Golden Globe-toekenningsaand|1976]] ! colspan="4" scope="row" style="text-align:center;" | {{sort|ZZ|Nie toegeken nie}} | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1976 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1976|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120605/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1976|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[34ste Golden Globe-toekenningsaand|1977]] | – ! scope="row"| {{sort|Mirisch|[[Walter Mirisch]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "A [[Harvard-universiteit|Harvard]] graduate who worked his way up the administrative ladder, formed [[The Mirisch Company|the Mirisch Company, Inc.]], with two brothers." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1977 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1977|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120723/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1977|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[35ste Golden Globe-toekenningsaand|1978]] | [[Lêer:Red Skelton 1960 rebalance.jpg|100px|alt=Red Skelton in 1960]] ! scope="row"| {{sort|Skelton|[[Red Skelton]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "The son of a circus clown who died before he was born, he was the star of many [[Metro-Goldwyn-Mayer|MGM]] comedies, combining these with superstardom on television." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1978 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1978|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201042628/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1978|archive-date=1 Desember 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[36ste Golden Globe-toekenningsaand|1979]] | [[Lêer:Lucille ball 1976.JPG|100px|alt=Lucille Ball in 1955]] ! scope="row"| {{sort|Ball|[[Lucille Ball]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Hollywood's greatest female clown... and the world still proclaims ''[[I Love Lucy]]''." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1979 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1979|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120713/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1979|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[37ste Golden Globe-toekenningsaand|1980]] | [[Lêer:Henry Fonda, 1940.jpg|100px|alt=Henry Fonda in 1959]] ! scope="row"| {{sort|Fonda|[[Henry Fonda]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "When the HFPA honored him, there were memorable roles to look back on, except one – his last... ''[[On Golden Pond (1981-rolprent)|On Golden Pond]]'' hit the screens the following year." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1980 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1980|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120657/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1980|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[38ste Golden Globe-toekenningsaand|1981]] | [[Lêer:Gene kelly.jpg|100px|alt=Gene Kelly in 1943]] ! scope="row"| {{sort|Kelly|[[Gene Kelly]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "He danced, choreographed, sang and acted his way into our hearts from 1942 (''[[For Me and My Gal (rolprent)|For Me and My Gal]]'') and on (''[[Singin' in the Rain]]'', ''[[On the Town (rolprent)|On the Town]]'', ''[[An American in Paris (rolprent)|An American in Paris]]'')." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1981 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1981|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222104951/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1981|archive-date=22 Desember 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[39ste Golden Globe-toekenningsaand|1982]] | [[Lêer:Sidney Poitier 1968.jpg|100px|alt=Sidney Poitier in 1968]] ! scope="row"| {{sort|Poitier|[[Sidney Poitier]]}} | {{vlagland|Bahamas}}<br />{{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "His charismatic screen persona brought him into definite leading man status (''[[To Sir, with Love]]'', ''[[In the Heat of the Night (rolprent)|In the Heat of the Night]]'', ''[[Guess Who's Coming to Dinner]]''). By the time of this award, he had also directed films for ten years." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1982 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1982|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030501/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1982|archive-date=1 Desember 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[40ste Golden Globe-toekenningsaand|1983]] | [[Lêer:Laurence Olivier - Rebecca.jpg|100px|alt=Laurence Olivier in 1973]] ! scope="row"| {{sort|Olivier|[[Laurence Olivier]]}} | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | style="text-align:left;"| "Lord Olivier acted from age 9 and was especially known for making Shakespearean plays and characters come alive." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1983 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1983|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033138/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1983|archive-date=1 Desember 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[41ste Golden Globe-toekenningsaand|1984]] | [[Lêer:Paul Newman - 1963.jpg|100px|alt=Paul Newman in 1963]] ! scope="row"| {{sort|Newman|[[Paul Newman]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "An enduring superstar (''[[Hud (1963-rolprent)|Hud]]'', ''[[Cool Hand Luke]]'', ''[[The Sting]]'', ''[[Butch Cassidy and the Sundance Kid]]'') with intelligence and humor saturating his roles, who had also demonstrated a distinct flair for directing." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1984 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1984|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120519/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1984|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[42ste Golden Globe-toekenningsaand|1985]] | [[Lêer:Elizabeth Taylor, late 1950s.jpg|100px|alt=Elizabeth Taylor in 1956]] ! scope="row"| {{sort|Taylor|[[Elizabeth Taylor]]}} | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}<br />{{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Having made her Hollywood screen debut at age 10, she became part of the world's cinematic royalty, from ''[[National Velvet (rolprent)|National Velvet]]'' in 1944 to ''[[Who's Afraid of Virginia Woolf? (rolprent)|Who’s Afraid of Virginia Woolf?]]'' in 1966 – and beyond." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1985 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1985|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://archive.today/20160326221910/http://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1985|archive-date=26 Maart 2016|url-status=live}}</ref> |- | [[43ste Golden Globe-toekenningsaand|1986]] | [[Lêer:BarbaraS39.jpg|100px|alt=Barbara Stanwyck in 1939]] ! scope="row"| {{sort|Stanwyck|[[Barbara Stanwyck]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Cecil B. DeMille's favorite actress, equally at ease in comedy and drama—this was the year she left films to concentrate on television." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1986 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1986|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180110174650/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1986|archive-date=10 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[44ste Golden Globe-toekenningsaand|1987]] | [[Lêer:Anthony Quinn signed.JPG|100px|alt=Anthony Quinn in 1988 (photo by Alan Light)]] ! scope="row"| {{sort|Quinn|[[Anthony Quinn]]}} | {{vlagland|Meksiko}}<br />{{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Born in Mexico, he entered films in 1936 after a brief stage experience. In addition to his acting (''[[Zorba the Greek (rolprent)|Zorba the Greek]]'', ''[[Lawrence of Arabia (rolprent)|Lawrence of Arabia]]'', ''[[La Strada]]''), he was an accomplished painter and sculptor." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1987 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1987|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120554/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1987|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[45ste Golden Globe-toekenningsaand|1988]] | [[Lêer:Clint Eastwood J. Edgar Premier, November 2011 (cropped).jpg|100px|alt=Clint Eastwood in 2010]] ! scope="row"| {{sort|Eastwood|[[Clint Eastwood]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "The '[[Man with No Name]]' who ended up by being known by just about everyone on Earth. Versatile as an actor and also as a top director." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1988 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1988|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120639/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1988|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[46ste Golden Globe-toekenningsaand|1989]] | [[Lêer:DorisDay-midnightlace-full.jpg|100px|alt=Doris Day in Midnight Lace (1960)]] ! scope="row"| {{sort|Day|[[Doris Day]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "A singer whose voice sold millions of copies and opened the door to a movie career in comedy, then also in drama as in ''[[The Man Who Knew Too Much (1956-rolprent)|The Man Who Knew Too Much]]''." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1989 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1989|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201080818/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1989|archive-date=1 Desember 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[47ste Golden Globe-toekenningsaand|1990]] | [[Lêer:Audrey Hepburn 1956om (3x4 cropped).jpg|100px|alt=Audrey Hepburn in 1956]] ! scope="row"| {{sort|Hepburn|[[Audrey Hepburn]]}} | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | style="text-align:left;"| "She came to represent grace, radiance and soulfulness—her appearance brought to mind delicate china but with the endurance of stainless steel." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1990 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1990|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120809/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1990|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[48ste Golden Globe-toekenningsaand|1991]] | [[Lêer:Jack Lemmon - 1968.jpg|100px|alt=Jack Lemmon in 1968]] ! scope="row"| {{sort|Lemmon|[[Jack Lemmon]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "This [[Harvard-universiteit|Harvard]]-educated, piano-playing actor with a remarkably broad range had by this time made some forty-four motion pictures." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1991 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1991|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180329032427/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1991|archive-date=29 Maart 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[49ste Golden Globe-toekenningsaand|1992]] | [[Lêer:Robert Mitchum 1949 (no signature).jpg|100px|alt=Robert Mitchum in 1949]] ! scope="row"| {{sort|Mitchum|[[Robert Mitchum]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "A rugged leading man for more than four decades, whom [[Deborah Kerr]] said was a hundred times greater as an actor than he himself believed." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1992 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1992|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120424/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1992|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[50ste Golden Globe-toekenningsaand|1993]] | [[Lêer:Lauren Bacall 1945 (cropped).jpg|100px|alt=Lauren Bacall in 1945]] ! scope="row"| {{sort|Bacall|[[Lauren Bacall]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Being publicized as 'The Look' early on, she soon proved to be much more than that—having 'cinema personality to burn,' to quote [[James Agee]]." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1993 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1993|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215053332/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1993|archive-date=15 Desember 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[51ste Golden Globe-toekenningsaand|1994]] | [[Lêer:Robert Redford (cropped).jpg|100px|alt=Robert Redford in 2012]] ! scope="row"| {{sort|Redford|[[Robert Redford]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "A movie hero with boyish looks whose strong ideas and ideals led into producing, directing, and the establishment of the [[Sundance Institute]]." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1994 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1994|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120336/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1994|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[52ste Golden Globe-toekenningsaand|1995]] | [[Lêer:Sophia Loren 1962.jpg|100px|alt=Sophia Loren in 1962]] ! scope="row"| {{sort|Loren|[[Sophia Loren]]}} | {{vlagland|Italië}} | style="text-align:left;"| "The slave girl in ''[[Quo Vadis (1951-rolprent)|Quo Vadis]]'' in 1951 went on to impress in a succession of roles (who can forget ''[[Two Women]]''?) in more than eighty films in Italy and Hollywood." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1995 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1995|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209044213/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1995|archive-date=9 Desember 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[53ste Golden Globe-toekenningsaand|1996]] | [[Lêer:Sean Connery (1983).jpg|100px|alt=Sean Connery in 1983]] ! scope="row"| {{sort|Connery|[[Sean Connery]]}} | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | style="text-align:left;"| "The handsome Scotsman began acting in films and on British TV in 1954. After being [[James Bond]], he went on creating strong men in scores of films." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1996 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1996|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701112330/http://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1996/|archive-date=1 Julie 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[54ste Golden Globe-toekenningsaand|1997]] | [[Lêer:Dustin Hoffman Cannes 2017.jpg|100px|alt=Dustin Hoffman in 2013]] ! scope="row"| {{sort|Hoffman|[[Dustin Hoffman]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Erupting on the screen in ''[[The Graduate]]'' (1967), he has not stopped acting with body, soul and heart since." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1997 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1997|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180107061612/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1997|archive-date=7 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[55ste Golden Globe-toekenningsaand|1998]] | [[Lêer:Shirley MacLaine - 1960.jpg|100px|alt=Shirley MacLaine in 1960]] ! scope="row"| {{sort|MacLaine|[[Shirley MacLaine]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "A Renaissance woman who acts (comedy and drama), dances, sings, and writes about her spiritual wanderings, always ready to go out on a limb." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1998 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1998|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120812/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1998|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[56ste Golden Globe-toekenningsaand|1999]] | [[Lêer:Jack Nicholson 2002.jpg|100px|alt=Jack Nicholson in 2002]] ! scope="row"| {{sort|Nicholson|[[Jack Nicholson]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "A [[living legend (person)|living legend]] who doesn't think of himself as such, an enduring superstar simply because he is a terrific actor." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 1999 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1999|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120702/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1999|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[57ste Golden Globe-toekenningsaand|2000]] | [[Lêer:Barbra Streisand - 1966.jpg|100px|alt=Barbra Streisand in 1966]] ! scope="row"| {{sort|Streisand|[[Barbra Streisand]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Singer, actress, film director, producer, writer, and composer whose popularity has endured and grown for nearly four decades." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 2000 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2000|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120735/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2000|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[58ste Golden Globe-toekenningsaand|2001]] | [[Lêer:Al Pacino.jpg|100px|alt=Al Pacino in 2004]] ! scope="row"| {{sort|Pacino|[[Al Pacino]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "One of the greatest actors in all of film history, Al Pacino established himself during one of film's greatest decades, the 70s, and has become an enduring and iconic figure in the world of American movies." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 2001 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2001|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180107061507/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2001|archive-date=7 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[59ste Golden Globe-toekenningsaand|2002]] | [[Lêer:Harrison Ford Cannes.jpg|100px|alt=Harrison Ford in 2008]] ! scope="row"| {{sort|Ford|[[Harrison Ford]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Ruggedly handsome, tightlipped leading man whose filmic output includes starring roles in four of the 10 highest-grossing films of all time: ''[[Star Wars (rolprent)|Star Wars]]'' (1977), ''[[The Empire Strikes Back]]'' (1980), ''[[Raiders of the Lost Ark]]'' (1981), and ''[[Return of the Jedi]]'' (1983)." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 2002 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2002|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171208070744/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2002|archive-date=8 Desember 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[60ste Golden Globe-toekenningsaand|2003]] | [[Lêer:Gene Hackman - 1972.jpg|100px|alt=Gene Hackman in 1972]] ! scope="row"| {{sort|Hackman|[[Gene Hackman]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "His tremendous ability with 'ordinary guy' roles has been rightly praised, sometimes at the expense of his equally impressive comic timing and the undercurrent of eccentricity that sometimes floats to the surface of his straightest roles." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 2003 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2003|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120313/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2003|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[61ste Golden Globe-toekenningsaand|2004]] | [[Lêer:Michael Douglas Deauville 2013.jpg|100px|alt=Michael Douglas in 2013]] ! scope="row"| {{sort|Douglas, Michael|[[Michael Douglas]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "A Hollywood icon who has not allowed his star-studded pedigree to impede him from becoming one of the industry's greatest." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 2004 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2004|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120215/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2004|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[62ste Golden Globe-toekenningsaand|2005]] | [[Lêer:Robin Williams Happy Feet premiere.jpg|100px|alt=Robin Williams in 2011]] ! scope="row"| {{sort|Williams|[[Robin Williams]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Educated at [[Juilliard School|Juilliard]], his talent has carried him gracefully through roles hilarious, dramatic and bizarre." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 2005 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2005|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120436/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2005|archive-date=19 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[63ste Golden Globe-toekenningsaand|2006]] | [[Lêer:Oliver Mark - Anthony Hopkins, Berlin 2001.jpg|100px|alt=Anthony Hopkins in 2001]] ! scope="row"| {{sort|Hopkins|[[Anthony Hopkins]]}} | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | style="text-align:left;"| "His reserved character and personality belie his explosive energy on screen and his outstanding power of expression." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 2006 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2006|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095046/http://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2006|archive-date=20 Desember 2016|url-status=live}}</ref> |- | [[64ste Golden Globe-toekenningsaand|2007]] | [[Lêer:Warren Beatty.jpg|100px|alt=Warren Beatty in 2001]] ! scope="row"| {{sort|Beatty|[[Warren Beatty]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "One of the most fascinating characters in the history of Hollywood, Warren Beatty received five Golden Globes, including one as [[Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Musical or Comedy|Best Actor (Comedy or Musical)]] for ''[[Heaven Can Wait (1978-rolprent)|Heaven Can Wait]]'' and another as [[Golden Globe Award for Best Director|Best Director]] for ''[[Reds (rolprent)|Reds]]''." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 2007 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2007|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190414000338/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2007|archive-date=14 April 2019|url-status=live}}</ref> |- | [[65ste Golden Globe-toekenningsaand|2008]] ! colspan="4" scope="row" style="text-align:center;" | {{sort|ZZ|Nie toegeken nie}}{{efn|2008 se Golden Globe-aand is gekanselleer weens die staking van die Amerikaanse Skrywersgilde die vorige jaar; die prys is oorgedra na die 2009-seremonie.<ref name="2008 writer's strike">{{en}} {{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/7179401.stm|publisher=[[BBC]]|title=Spielberg Globe honour 'deferred'|date=9 Januarie 2008|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://archive.today/20120525133030/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/7179401.stm|archive-date=25 Mei 2012|url-status=dead}}</ref>}} | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 2008 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2008|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171207085146/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2008|archive-date=7 Desember 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[66ste Golden Globe-toekenningsaand|2009]] | [[Lêer:MKr25402 Steven Spielberg (Berlinale 2023).jpg|100px|alt=Steven Spielberg in 2017]] ! scope="row"| {{sort|Spielberg|[[Steven Spielberg]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Director, producer, studio founder ([[DreamWorks Pictures|DreamWorks]]), Spielberg has received Golden Globes for ''[[Schindler's List]]'', ''[[Saving Private Ryan]]'' and ''[[E.T. the Extra-Terrestrial]]''." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 2009 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2009|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410120857/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2009|archive-date=10 April 2019|url-status=live}}</ref> |- | [[67ste Golden Globe-toekenningsaand|2010]] | [[Lêer:Martin Scorsese-68749.jpg|100px|alt=Martin Scorsese in 2010]] ! scope="row"| {{sort|Scorsese|[[Martin Scorsese]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Scorsese received two Golden Globe Awards for Best Director of a Motion Picture for ''[[The Departed]]'' and ''[[Gangs of New York]]''. He received five additional Golden Globe nominations, including four as Best Director (''[[Casino (1995-rolprent)|Casino]]'', ''[[The Age of Innocence (1993-rolprent)|The Age of Innocence]]'', ''[[Goodfellas]]'' and ''[[Raging Bull]]'') and one for [[Golden Globe Award for Best Screenplay|Best Screenplay]] for ''Goodfellas'' (with [[Nicholas Pileggi]])." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 2010 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2010|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180110174737/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2010|archive-date=10 Januarie 2018|url-status=live}}</ref> |- | [[68ste Golden Globe-toekenningsaand|2011]] | [[Lêer:Robert De Niro Cannes 2016.jpg|100px|alt=Robert De Niro in 2011]] ! scope="row"| {{sort|De Niro|[[Robert De Niro]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "An actors' actor, from ''[[Mean Streets]]'' and ''[[The Godfather Part II]]'' to ''[[Silver Linings Playbook]]'' and ''[[Joy (2015-rolprent)|Joy]]''. Nominated for eight Golden Globes, winner as [[Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Drama|Best Actor/Drama]] for ''[[Raging Bull]]''." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 2011 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2011|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171208070819/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2011|archive-date=8 Desember 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[69ste Golden Globe-toekenningsaand|2012]] | [[Lêer:Morgan Freeman at The Pentagon on 2 August 2023 - 230802-D-PM193-3363 (cropped).jpg|100px|alt=Morgan Freeman in 2018]] ! scope="row"| {{sort|Freeman|[[Morgan Freeman]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "A stellar career spanning over forty years in film, stage and television. One of the most respected figures in the entertainment industry." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 2012 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2012|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171119102921/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2012|archive-date=19 November 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[70ste Golden Globe-toekenningsaand|2013]] | [[Lêer:Jodie Foster-8667.jpg|100px|alt=Jodie Foster in 2011]] ! scope="row"| {{sort|Foster|[[Jodie Foster]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "From child star to movie superstar and beyond: director, producer, industry leader, icon. Her acceptance speech at 70th Golden Globe Awards became the highlights of the evening." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 2013 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2013|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20151115101236/http://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2013|archive-date=15 November 2015|url-status=live}}</ref> |- | [[71ste Golden Globe-toekenningsaand|2014]] | [[Lêer:Woody Allen Cannes 2015.jpg|100px|alt=Woody Allen in 2015]] ! scope="row"| {{sort|Allen|[[Woody Allen]]}}{{efn|Woody Allen se prys is deur [[Diane Keaton]] in ontvangs geneem.<ref name="keaton">{{en}} {{cite web|last1=Lewis|first1=Hilary|title=Golden Globes: Diane Keaton Accepts Woody Allen's Cecil B. DeMille Award|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/golden-globes-diane-keaton-accepts-670372|publisher=[[The Hollywood Reporter]]|accessdate=2 Februarie 2018|archive-url=https://archive.today/20180202155925/https://www.hollywoodreporter.com/news/golden-globes-diane-keaton-accepts-670372|archive-date=2 Februarie 2018|date=12 Januarie 2014|url-status=dead}}</ref>}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "A king of comedy who moved at ease into drama and psychological observation throughout a massive career spanning seven decades. Eight times a Golden Globe nominee, winner twice, both times as a screenwriter, for ''[[The Purple Rose of Cairo]]'' and ''[[Midnight in Paris]]''." | <ref name="2014 award">{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 2014 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2014|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=18 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171213143513/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2014|archive-date=13 Desember 2017|url-status=live}}</ref> |- | [[72ste Golden Globe-toekenningsaand|2015]] | [[Lêer:George Clooney-69990.jpg|100px|alt=George Clooney in 2016]] ! scope="row"| {{sort|Clooney|[[George Clooney]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Actor, writer, director, producer and humanitarian. Ten Golden Globe nominations, three wins: ''[[O Brother, Where Art Thou?]]'' ([[Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Musical or Comedy|Actor – Motion Picture Comedy or Musical]]), ''[[Syriana]]'' ([[Golden Globe Award for Best Supporting Actor – Motion Picture|Supporting Actor]]) and ''[[The Descendants]]'' ([[Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Drama|Actor – Motion Picture Drama]])." | <ref>{{en}} {{cite web|last1=de Moraes|first1=Lisa|title=George Clooney at Golden Globes 2015: Cecil B. DeMille Award|url=https://deadline.com/2015/01/george-clooney-golden-globes-2015-cecil-b-demille-award-speech-1201347632/|publisher=[[Deadline Hollywood]]|accessdate=6 Februarie 2018|archive-url=https://archive.today/20180206202256/http://deadline.com/2015/01/george-clooney-golden-globes-2015-cecil-b-demille-award-speech-1201347632/|archive-date=6 Februarie 2018|date=11 Januarie 2015|url-status=dead}}</ref> |- | [[73ste Golden Globe-toekenningsaand|2016]] | [[Lêer:Denzel Washington at the 2025 Cannes Film Festival.jpg|100px|alt=Denzel Washington in 2000]] ! scope="row"| {{sort|Washington|[[Denzel Washington]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Washington’s achievements as a performer and a filmmaker have earned him seven Golden Globe Award nominations in two categories, resulting in two wins." | <ref>{{en}} {{cite web|last1=Jang|first1=Meena|title=Golden Globes 2016: Denzel Washington Accepts Cecil B. DeMille Award|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/golden-globes-2016-denzel-washington-853375|publisher=[[The Hollywood Reporter]]|accessdate=6 Februarie 2018|archive-url=https://archive.today/20180206201945/https://www.hollywoodreporter.com/news/golden-globes-2016-denzel-washington-853375|archive-date=6 Februarie 2018|date=10 Januarie 2016|url-status=dead}}</ref> |- | [[74ste Golden Globe-toekenningsaand|2017]] | [[Lêer:Meryl Streep December 2018 (cropped).jpg|100px|alt=Meryl Streep in 2016]] ! scope="row"| {{sort|Streep|[[Meryl Streep]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "With eight Golden Globes and 29 nominations, Meryl Streep is an icon of the performing arts." | <ref>{{en}} {{cite web|last1=Lee|first1=Ashley|title=Watch Meryl Streep Accept Cecil B. DeMille Award|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/watch-meryl-streep-accept-cecil-b-demille-award-golden-globes-2017-961510|publisher=[[The Hollywood Reporter]]|accessdate=6 Februarie 2018|archive-url=https://archive.today/20180206201835/https://www.hollywoodreporter.com/news/watch-meryl-streep-accept-cecil-b-demille-award-golden-globes-2017-961510|archive-date=6 Februarie 2018|date=8 Januarie 2017|url-status=dead}}</ref> |- | [[75ste Golden Globe-toekenningsaand|2018]] | [[Lêer:Oprah in 2014.jpg|100px|alt=Oprah Winfrey in 2014]] ! scope="row"| {{sort|Winfrey|[[Oprah Winfrey]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Acclaimed actress, producer, television star, entrepreneur, and philanthropist, Oprah Winfrey is a Golden Globe nominee for her work in ''[[The Color Purple (1985-rolprent)|The Color Purple]]''." | <ref>{{en}} {{cite web|last1=Corinthios|first1=Aurelie|title=Golden Globes 2018: Oprah Winfrey Accepts Cecil B. DeMille Award|url=http://people.com/tv/golden-globes-2018-oprah-winfrey-cecil-b-demille-award/|publisher=People|accessdate=6 Februarie 2018|archive-url=https://archive.today/20180126031211/http://people.com/tv/golden-globes-2018-oprah-winfrey-cecil-b-demille-award/|archive-date=26 Januarie 2018|date=7 Januarie 2018}}</ref> |- | [[76ste Golden Globe-toekenningsaand|2019]] | [[Lêer:Jeff Bridges by Gage Skidmore 3.jpg|100px|alt=Jeff Bridges in 2017]] ! scope="row"| {{sort|Bridges|[[Jeff Bridges]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Part of an illustrious Hollywood family, Jeff Bridges built a long, eclectic and celebrated career. A Golden Globe winner and four-time Golden Globe nominee, Bridges is also a musician and passionate philanthropist." | <ref>{{en}} {{cite web |title=Jeff Bridges to receive Cecil B. DeMille Award at Golden Globes |url=https://www.usatoday.com/story/life/people/2018/12/17/jeff-bridges-receive-cecil-b-demille-award-golden-globes/2334627002/ |publisher=[[USA Today]] |accessdate=17 Desember 2018 |date=17 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403204713/https://www.usatoday.com/story/life/people/2018/12/17/jeff-bridges-receive-cecil-b-demille-award-golden-globes/2334627002/ |archive-date=3 April 2019 |url-status=live }}</ref> |- | [[77ste Golden Globe-toekenningsaand|2020]] | [[Lêer:Tom Hanks TIFF 2019.jpg|100px|alt=Tom Hanks in 2019]] ! scope="row"| {{sort|Hanks|[[Tom Hanks]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Actor, director, producer, writer, winner of eight Golden Globes." | <ref>{{en}} {{cite web |title=Tom Hanks to Receive Cecil B. DeMille Award at Golden GlobesGlobes |url=https://www.nytimes.com/aponline/2019/09/24/us/ap-us-golden-globes-tom-hanks.html |publisher=[[The New York Times]] |accessdate=24 September 2019 |date=24 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190924125910/https://www.nytimes.com/aponline/2019/09/24/us/ap-us-golden-globes-tom-hanks.html |archive-date=24 September 2019 |url-status=live }}</ref> |- | [[78ste Golden Globe-toekenningsaand|2021]] | [[Lêer:Jane Fonda 1963.jpg|100px|alt=Jane Fonda in 1963]] ! scope="row"| {{sort|Fonda|[[Jane Fonda]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Actor, author, and producer, winner of eight Golden Globes and 15 nominations." | <ref>{{en}} {{cite web |title=Golden Globes: Jane Fonda to Receive Cecil B. DeMille Award |url=https://www.hollywoodreporter.com/race/golden-globes-jane-fonda-to-receive-cecil-b-demille-award |publisher=[[The Hollywood Reporter]] |accessdate=26 Januarie 2021 |date=26 Januarie 2021 |archive-date=26 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126180844/https://www.hollywoodreporter.com/race/golden-globes-jane-fonda-to-receive-cecil-b-demille-award |url-status=live }}</ref> |- | [[79ste Golden Globe-toekenningsaand|2022]] ! colspan="4" scope="row" style="text-align:center;" | {{sort|ZZ|Nie toegeken nie}}{{efn|Die 2022-toekenningseremonie is gekanselleer weens 'n boikot wat voortspruit uit verskeie mediamaatskappye, akteurs en ander kreatiewe persone oor hul gebrek aan aksie om die lidmaatskapdiversiteit van die HFPA te verhoog. Verder het die uitsaaier [[NBC]] in Mei 2021 aangekondig dat die netwerk sou weier om die seremonie uit te saai ter ondersteuning van die boikot.<ref name="2022 boycott">{{en}} {{cite web |last1=Rottenberg |first1=Josh |title=No Host. No Stars. No Televised Ceremony. The Golden Globes are Going Ahead Anyway |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/story/2022-01-04/golden-globes-hfpa-ceremony-plans |accessdate=21 Januarie 2022 |publisher=[[Los Angeles Times]] |date=4 Januarie 2022 |archive-date=8 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220108132021/https://www.latimes.com/entertainment-arts/story/2022-01-04/golden-globes-hfpa-ceremony-plans |url-status=live }}</ref>}} | <ref>{{en}} {{cite web|title=Winners & Nominees 2022 – Golden Globes|url=https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2022|work=The Golden Globes|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=21 Januarie 2021|archive-date=13 Desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211213144511/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2022|url-status=live}}</ref> |- | [[80ste Golden Globe-toekenningsaand|2023]] | [[Lêer:Eddie Murphy by David Shankbone.jpg|100px]] ! scope="row"| {{sort|Murphy|[[Eddie Murphy]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "Actor, comedian, writer, producer, singer and one of the 100 Greatest Stand-ups of All Time." | <ref>{{en}} {{cite web |last1=Schneider |first1=Michael |title=Eddie Murphy to Receive Cecil B. DeMille Award at the Golden Globes |url=https://variety.com/2022/film/news/eddie-murphy-golden-globes-2023-cecil-b-demille-1235461559/%60 |publisher=Variety |accessdate=23 Januarie 2023 |date=14 Desember 2022 |archive-date=23 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123235203/https://variety.com/2022/film/news/eddie-murphy-golden-globes-2023-cecil-b-demille-1235461559/%60 |url-status=live }}</ref> |- | [[81ste Golden Globe-toekenningsaand|2024]] ! colspan="4" scope="row" style="text-align:center;" | {{sort|ZZ|Nie toegeken nie}}{{efn|Die 2024-toekenning is op die lange baan geskuif om plek te maak vir bykomende kategorieë tydens die seremonie.<ref>{{en}} {{cite web |last=Andreeva |first=Nellie |title=Golden Globes: No Cecil B. DeMille & Carol Burnett Awards In 2024 Amid Change |url=https://deadline.com/2024/01/golden-globes-2024-cecil-b-demille-carol-burnett-award-1235695269/ |publisher=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |accessdate=10 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240108050949/https://deadline.com/2024/01/golden-globes-2024-cecil-b-demille-carol-burnett-award-1235695269/ |archive-date=8 Januarie 2024 |date=4 Januarie 2024 |url-status=live}}</ref>}} | <ref name="2024 no award">{{en}} {{cite web |last=Grein |first=Paul |title=At 2024 Golden Globes, Here's What's Happening With the Cecil B. DeMille & Carol Burnett Awards |url=https://www.billboard.com/music/awards/2024-golden-globes-cecil-b-demille-carol-burnett-awards-shelved-1235575456/ |publisher=Billboard |accessdate=10 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240105225124/https://www.billboard.com/music/awards/2024-golden-globes-cecil-b-demille-carol-burnett-awards-shelved-1235575456/ |archive-date=5 Januarie 2024 |date=4 Januarie 2024 |url-status=live}}</ref> |- | [[82ste Golden Globe-toekenningsaand|2025]] | [[Lêer:Viola Davis at the Air Premiere at SXSW (cropped).jpg|100px]] ! scope="row"| {{sort|Davis|[[Viola Davis]]}} | {{vlagland|Verenigde State}} | style="text-align:left;"| "A revered artist, activist, philanthropist, best-selling author and an [[EGOT]]." | <ref>{{en}} {{cite web |last=Davis |first=Clayton |title=Viola Davis to Receive Cecil B. DeMille Award at the Golden Globes |url=https://variety.com/2024/film/awards/viola-davis-cecil-b-demille-golden-globes-1236214990/ |publisher=Variety |accessdate=20 November 2024 |date=20 November 2024 |archive-date=20 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120235203/https://variety.com/2024/film/awards/viola-davis-cecil-b-demille-golden-globes-1236214990/|url-status=live }}</ref> |- | [[83ste Golden Globe-toekenningsaand|2026]] | [[Lêer:HelenMirrenHWOFJan2013.jpg|100px]] ! scope="row"| {{sort|Mirren|[[Helen Mirren]]}} | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | style="text-align:left;"| "A force of nature and her career is nothing short of extraordinary. Her transcendent performances and commitment to her craft continue to inspire generations of artists and audiences alike." | <ref>{{en}} {{cite web|title=Helen Mirren to receive Golden Globes' Cecil B. DeMille Award|url=https://goldenglobes.com/articles/helen-mirren-placeholder/|website=The Golden Globes|date=5 November 2025 |publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|accessdate=5 November 2025}}</ref> |} == Statistiek == {| class="sortable wikitable plainrowheaders" style="text-align: center" |+ Wenners volgens nasionaliteit |- ! scope="col" | Land ! scope="col" data-sort-type="number" | Wenners |- ! scope="row" | {{vlagland|Verenigde State}} | 60 |- ! scope="row" | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | 8 |- ! scope="row" | {{vlagland|Bahamas}} | 1 |- ! scope="row" | {{vlagland|Kanada}} | 1 |- ! scope="row" | {{vlagland|Denemarke}} | 1 |- ! scope="row" | {{vlagland|Frankryk}} | 1 |- ! scope="row" | {{vlagland|Italië}} | 1 |- ! scope="row" | {{vlagland|Meksiko}} | 1 |- ! scope="row" | {{vlagland|Pole}} | 1 |} == Notas == <references group="lower-alpha" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://www.goldenglobes.com/ Amptelike webtuiste van die Golden Globes] {{Normdata}} [[Kategorie:Golden Globes]] 2okgd5tk1ck1h35gymwlir20mkckf12 0 116872 2918147 2916598 2026-07-18T14:47:06Z ~2026-40331-14 211218 2918147 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:LGBT Ensign of Pakistan.svg|raamloos|regs|LGBT-regte in Pakistan, herontwerp van Pakistan se vlag volgens die Nasionale Gay Vlae van die Wêreld]] [[Lêer:Transgender Pakistani Pride Ensign.png|raamloos|regs|Vlag vir transgenderregte in Pakistan.]] [[Pakistan]] besit min of geen LGBT-regte. Sedert 6 Oktober 1860 is dit onwettig om deel te neem aan homoseksuele dade (seksuele kontak met 'n persoon van dieselfde geslag) in Pakistan. Anders as in hulle buurland, [[Indië]], is hierdie wet nog nie herroep nie. Homoseksualiteit word ook as taboe beskou in Pakistan. Die vernaamste godsdiensgroepe in Pakistan keur nie homoseksualiteit goed nie. As gevolg hiervan is baie mense in die land gekant teen homoseksualiteit, asook ander vorme van alternatiewe seksuele oriëntasie. Pakistan is amptelik 'n Islamitiese Republiek. Maar in werklikheid is Pakistan grootliks 'n sekulêre (nie-godsdienstige) staat, wat hoofsaaklik Anglo-Saksiese wette van die Britte geërf het. Deesdae is daar tendense (of patrone) van liberalisering (meer liberaal) in die land. Globalisering en sosiale verdraagsaamheid is ook aan die toeneem. As gevolg hiervan, kon openbare gaypartytjies begin plaasvind in die land, en bloei hierdie partye reeds vir 'n aantal jare op.<ref name="CITEREFGuardian1">{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/gayrights/story/0,,1730228,00.html |author=Walsh, Declan |title=Pakistani society looks other way as gay men party |publisher=[[The Guardian]] Newspaper |access-date=5 Mei 2008 |location=London |date=14 Maart 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070808103446/http://www.guardian.co.uk/gayrights/story/0,,1730228,00.html |archive-date= 8 Augustus 2007 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die Grondwet van Pakistan verwys nie spesifiek na seksuele oriëntasie of geslagsidentiteit nie. Daar is egter sekere dele in die grondwet wat die regte van Pakistanse LGBT-burgers kan beïnvloed. == Verwysings == {{Verwysings}} <br /> {{simple-vertaal|LGBT rights in Pakistan}} [[Kategorie:LGBT]] [[Kategorie:Pakistan]] qh0a6mju9dc65cevby9sefqga63tgdz 10 123956 2918262 2915764 2026-07-19T08:32:48Z Aliwal2012 39067 2026 Belgiese Grand Prix 2918262 wikitext text/x-wiki [[2026 Belgiese Grand Prix]] <noinclude> [[Kategorie:Formule Een lyste]] </noinclude> oazayv3o72groez5olyozvq5mcqq6lj 0 125590 2918192 2906162 2026-07-18T18:38:15Z Oesjaar 7467 /* Produksie */ Skakel 2918192 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |struktuur=Bariumsulfat.JPG |struktuur2=BaSO4.png |IUPACNaam= Bariumsulfaat |teks= |CASNo=7727-43-7<ref name="SA">{{cite web|publisher=Sigma Aldrich|title=Safety data sheet|url=https://www.sigmaaldrich.com/US/en/sds/aldrich/202762|accessdate=26 Julie 2023}}</ref> |formule= {{chem|Ba|S|O|4}} |Voorkoms= Wit vastestof |Reuk=Reukloos<ref name="SA"/> |MolereMassa=233.39 [g/mol]<ref name="SA"/> |Digtheid= 3,97&nbsp;g/cm{{Sup|3}}<ref name="SA"/> |Smeltpunt = 1580 °C<ref name="SA"/> |Kookpunt = 1600 °C<ref name="SA"/> |Oplosbaarheid = onoplosbaar in water |Ksp=1,1 10{{sup|-10}}<ref>{{cite web|url=https://www.chm.uri.edu/weuler/chm112/refmater/KspTable.html|publisher=University of Rhode Island|title=Solubility Product Constants near 25 °C.}}</ref> |LD50= 307.000 [mg/kg] (rol; oraal) <ref name="SA"/> |Flitspunt= onbrandbaar |Ruimtegroep=Pnma <ref name="aflow">{{cite web|url=https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/AB4C_oP24_62_c_2cd_c.html|accessdate=25{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Julie 2023|publisher=Aflow|title=Barite|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918205534/https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/AB4C_oP24_62_c_2cd_c.html|url-status=dead}}</ref> |Ruimtegroepnommer=62 |Strukturbericht=H0{{subb|2}} |Selparms=a=888,4pm b=545,8pm c=715,3<ref name="aflow"/> }} '''Bariumsulfaat''' is die anorganiese verbinding met die chemiese formule BaSO₄. Dit is 'n reuklose wit kristallyne vaste stof en [[Oplosbaarheid|onoplosbaar]] in [[water]]. Dit kom voor as die mineraal [[bariet]], wat die belangrikste kommersiële bron van [[barium]] en bariumprodukte is. Sy hoë digtheid en ondeursigtige wit voorkoms is die eienskappe wat lei tot sy belangrikste toepassings.<ref name="Holleman">Holleman, A. F. and Wiberg, E. (2001) ''Inorganic Chemistry'', San Diego, CA : Academic Press, [[Spesiaal:Boekbronne/0-12-352651-5|ISBN 0-12-352651-5]]</ref> == Gebruike == === Boorvloeistowwe === Sowat 80% van die wêreld se bariumsulfaat produksie, meestal die gesuiwerde mineraal, word as 'n bestanddeel van olieboorvloeistof aangewend. Dit verhoog die digtheid van die vloeistof,<ref name="Ullmann">Robert Kresse, Ulrich Baudis, Paul Jäger, H. Hermann Riechers, Heinz Wagner, Jochen Winkler, Hans Uwe Wolf, "Barium and Barium Compounds" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, 2007 Wiley-VCH, Weinheim. {{DOI|10.1002/14356007.a03_325.pub2}}</ref> en verhoog sodoende die hidrostatiese druk in die put, wat die risiko van 'n uitbarsting verminder. === Radiokontrasmiddel === Bariumsulfaat suspensies vind mediese aanwending as radiokontrasmiddel vir [[X-straal]] radiografie en ander diagnostiese prosedures. Die mees bekende gebruik is in radiografie van die [[spysverteringskanaal]]. Dit word mondelings toegedien, of deur enema, as 'n suspensie van fyn deeltjies in 'n dik melkagte oplossing (dikwels met bykomende versoeters en geure). Hoewel barium 'n swaar metaal is, en sy water-oplosbare verbindings dikwels hoogs giftig is, beskerm die lae oplosbaarheid van bariumsulfaat die pasiënt teen die absorbsie van skadelike hoeveelhede van die metaal. Bariumsulfaat word ook geredelik uit die liggaam verwyder, in teenstelling met [[Thorotrast]], 'n suspensie van Toriumdioksied wat deur bariumsulfaat vervang is. As gevolg van die relatief hoë [[atoomgetal]] van barium (''Z'' = 56), absorbeer bariumverbindings X-strale sterker as verbindings van atome met ligter kerne. === Pigment === Die grootste aanwending van sintetiese bariumsulfaat is as 'n komponent van wit pigment vir verf. In [[olieverf]] is bariumsulfaat byna deursigtig, en word as 'n vulmiddel gebruik om of die tekstuur van die verf te verander. Een van die grootste vervaardigers van olieverf verkoop "permanente wit" wat 'n mengsel van titaan pigment (TiO₂) en bariumsulfaat gebruik. Die kombinasie van bariumsulfaat en [[sinksulfied]] (ZnS) as 'n anorganiese pigment word lithopone genoem. In fotografie word dit gebruik as 'n deklaag vir sekere fotografiese papiere. === Papier === 'n Dun laag bariumsulfaat, sogenaamde baryta, word op die basisoppervlak van meeste fotografiese papier aangebring om die weerkaatsingsvermoë te verhoog. Die eerste sodanige papier is in 1884 in [[Duitsland]] vervaardig.<ref name="getty-sg">The Getty Conservation Institute, ''Silver Gelatin. ''</ref> Die ligsensitiewe [[Silwerhalogenide|silwerhalogeniedemulsie]] word dan bo-oor die baryta laag gesprei. Die baryta laag beperk die penetrasie van die emulsie in die vesels van die papier en maak die emulsie meer egalig, wat lei tot meer uniforme swart skakerings lei.<ref>Salvaggio, ''Nanette L. Basic Photographic Materials and Processes.''</ref> Verdere bedekkings kan daaroor aangebring word om die beeld vas te lê en te beskerm. Meer onlangs is baryta ook gebruik om ink-jet drukkerpapier helderder te maak.<ref>Nikitas, Theano.</ref> === Plastiekvuller === Bariumsulfaat word algemeen gebruik as 'n vulmiddel vir plastiek om die digtheid van die polimeer in vibrasie massa dempingsaanwendings te verhoog. In polipropileen en polistireen plastiek kan dit tot by 'n massapersentasie van 70% gebruik. Benewens die digtheidsverhoging verbeter dit ook die suur- en alkaliweerstand, en maak die plastiek meer ondeurlaatbaar vir lig. === Ander gebruike === Bariumsulfaat word gebruik in analise van grond. Toetsstelle wat die pH en ander eienskappe van die grond meet gebruik gekleurde [[aanduider|indikatore]], en klein deeltjies van die grond (gewoonlik klei) kan die toets mengsel troebel maak en dit moeilik maak om die kleur van die indikator waar te neem. Wanner bariumsulfaat bygevoeg word, bind dit met hierdie deeltjies, wat hulle swaarder maak sodat hulle neerslaan en 'n helderder oplossing agterlaat. In kleurmeting, word bariumsulfaat as 'n hoë-kwaliteit diffusor gebruik vir die meting van ligbronne. Metaal gietvorms word dikwels met bariumsulfaat bedek om te verhoed dat die gesmelte metaal aan die vorm vaskleef. Dit word ook in remvoerings, anakoestiese skuim, poeierbedekkings, en [[wortelkanaal]] stopsels gebruik. ==== Katalisatordraer ==== Bariumsulfaat word ook gebruik as 'n katalisatordraer wanneer funksionele groepe wat sensitief is vir [[Redoksreaksie|oorreduksie]] gehidrogeneer word. 'n Lae oppervlakarea verlaag die kontaktyd van die substraat met die katalisator is korter, wat selektiwiteit verhoog. Palladium op bariumsulfaat word ook gebruik as 'n katalisator in die Rosenmund reduksiereaksie. ==== Vuurwerke ==== Bariumverbindings gee 'n groen lig af wanneer hulle verbrand, sodat bariumsoute gebruik word in groen vuurwerkformules, maar nitrate en chlorate is meer algemeen. Bariumsulfaat word algemeen gebruik word as 'n komponent van flikkerende vuurwerke. ==== Koperindustrie ==== Bariumsulfaat se hoë brandpunt en onoplosbaarheid in water lei daartoe dat dit gebruik word as 'n bedekking in die gietproses van koper anodeplate. Die anodeplate word gooi in koper gietvorms gegiet, en en 'n oplossing van bariumsulfaat in water word gebruik om te verhoed dat die vloeibare koper en die soliede koper kontak maak. Sodoende kan die gietstuk maklik vrygestel word uit die vorm. ==== Radiometriese metings ==== Bariumsulfaat of [[PTFE]] word dikwels gebruik om die binnekant van integrasiesfere te bedek as gevolg van die hoë reflektansie van die materiaal en en die feit dat dit die Lambert-wet baie goed gehoorsaam. == Produksie == Byna al die barium wat kommersieel gebruik word, word uit bariet gewin, wat dikwels baie onsuiwer is. Bariet word verwerk deur karbotermiese reduksie (verhitting met [[kooks]]) om bariumsulfied te lewer: : BaSO₄ + 4 C → BaS + 4 CO In teenstelling met bariumsulfaat, is bariumsulfied oplosbaar in water en word geredelik omgeskakel na die bariumoksied, bariumkarbonaat, en haliede. Om suiwer bariumsulfaat te produseer, word die sulfied of chloried met [[Swaelsuur|swawelsuur]] of alkaliese soute behandel: : BaS + H₂SO₄ → BaSO₄ + H₂S Bariumsulfaat wat in hierdie manier geproduseer word, word dikwels ''blanc-fixe'' genoem, Frans vir "permanente wit." Blanc-fixe is die vorm van barium wat in die verbruikersprodukte soos verf voorkom. In die laboratorium word bariumsulfaat geproduseer deur oplossings van bariumione en sulfate te kombineer. Omdat bariumsulfaat weens sy onoplosbaarheid die mins toksiese bariumsout is, word afval wat barium soute bevat soms met [[magnesiumsulfaat]] behandel om die barium te immobiliseer en sodoende te ontgiftig. Sy lae oplosbaarheid word ook uitgebuit in kwalitatiewe anorganiese analise as 'n toets vir die Ba²⁺ ione sowel as vir sulfate. == Geskiedenis == Bariumsulfaat word deur koolstof tot bariumsulfied gereduseer. Die toevallige ontdekking van hierdie omskakeling baie eeue gelede het gelei tot die ontdekking van die eerste sintetiese fosfor. Die sulfied, in teenstelling met die sulfaat, is water-oplosbaar. Aan die begin van die 20ste eeu, tydens die Japannese besetting, is hokutoliet in die Beitou warm bronne gebied naby Taipei, Taiwan. Hokutoliet is 'n radioaktiewe mineraal wat meestal uit PbSO₄ en BaSO₄ bestaan, maar ook spore van [[uraan]], [[Torium]] en [[Radium]] bevat. Die Japanese het hierdie elemente vir industriële gebruik gewin, en het ook dosyne "terapeutiese warmbad bronne" in die gebied ontwikkel.<ref>{{Cite journal|last=Chu|first=Tieh-Chi|year=2000|url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/jnrs2000/1/1/1_1_5/_pdf|title=Radioactive Disequilibrium of Uranium and Thorium Nuclide Series in Hot Spring and River Water from Peitou Hot Spring Basin in Taipei|journal=Journal of Nuclear and Radiochemical Sciences|volume=1|issue=1|pages=5–10|doi=10.14494/jnrs2000.1.5}}</ref> == Veiligheidsaspekte == Hoewel oplosbare soute van barium is matig giftig vir die mens, is bariumsulfaat as gevolg van sy onoplosbaarheid nie toksies nie. Die mees algemene rede vir bariumvergiftiging is wanneer oplosbare bariumsoute verkeerdelik as BaSO₄ geëtiketteer is, en ingeneem word. In die Celobar voorval (Brasilië, 2003), het nege pasiënte gesterf omdat radiokontrasmiddel verkeerd voorberei is. Die Beroepsveiligheid en Gesondheidsadministrasie van die VSA stel 'n toelaatbare blootstellingsperk van 15&nbsp;mg/m³ voor, terwyl die Nasionale Instituut vir beroepsveiligheid en Gesondheid 'n aanbevole blootstellingsperk van 10&nbsp;mg/m³ stel. Vir asemhalingsblootstelling, stel beide agentskappe 'n beroepsblootstellingsperk van 5&nbsp;mg/m³.<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0047.html}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{Sulfate}} [[Kategorie:Verbindings van barium|sulfaat]] [[Kategorie:Verbindings van swael]] [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] 4zfnnmxoqb9dugpg7zr5g6xjffrmx6l 0 195508 2918196 2895068 2026-07-18T18:52:59Z Oesjaar 7467 /* Eindgebruik */ Skakel 2918196 wikitext text/x-wiki '''Energievoorsiening''' verwys na die wêreldwye ontginning en voorbereiding van [[brandstof]], die opwekking van [[elektrisiteit]], en energievervoer. Dit verteenwoordig 'n reuse en komplekse bedryf. Die energievoorsiening is van kardinale belang vir die ekonomie en lewensgehalte. Baie lande publiseer statistieke oor die energievoorsiening uit hul eie land of ander lande of die wêreld. ''World Energy Balances'' is van een van die grootste organisasies op hierdie gebied, die ''International Energy Agency'' IEA.<ref>{{Cite web |url=https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019 |title=argiefkopie |access-date= 4 Oktober 2019 |archive-date=23 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190923170025/https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019 |url-status=dead }}</ref> Hierdie energiebalanse is baie groot. Hierdie artikel bevat 'n kort beskrywing en opsomming in tabelle. Die tabelle bevat statistiese data oor die gebiede in die wêreld waar bykans alle energie onttrek word, en die lande waar die meeste energie gebruik word. Tussen hierdie twee afdelings word die enorme omskakelings- en vervoeraktiwiteit tussen ekstraksie en gebruik kortliks aangedui. Ten slotte word die IEA se skatting van energieverbruik tot 2040 opgesom en die moontlike aanpassings van die energiebeleid om aan die klimaatkonvensie van Parys te voldoen. == Ontginning == Wêreldwyd word primêre energie onttrek uit fossiel-, kern- en hernubare bronne. Primêre middele: direk verkry uit natuurlike bronne, nie omgeskakel of omskep nie. * Fossiel: [[Steenkool|steen-]] en [[bruinkool]], [[ruolie]] en [[aardgas]] * Kern: [[uraan]] * Hernubare: onder andere [[waterkrag]], [[biomassa]], [[Windenergie|wind-]] en [[sonenergie]] Die statistieke van primêre energie volg sekere reëls<ref>[https://www.iea.org/publications/freepublications/publication/statistics_manual.pdf IEA Statistics manual, chapter 7] * Fossiel: gebaseer op netto brandwaarde. * Kern: hitte wat deur kernreaksies veroorsaak word, 3 keer die elektriese energie, gebaseer op 33% doeltreffendheid van kernkragsentrales. Hierdie produksie word toegeken aan die land waar die kernkragsentrales geleë is – dit is dikwels nie die land waar die uraanerts gemyn is nie. * Hernubare: biomassa gebaseer op netto brandwaarde. Elektrisiteit geproduseer met hidrokrag, [[windturbine]]s en [[Sonpaneel|sonpanele]]. Geotermiese hitte wat in kragstasies gebruik word, 10 keer die gegenereerde elektrisiteit, gebaseer op 10% doeltreffendheid. Die vloei energie van water en lug wat hidrouliese en wind turbines dryf, en die lig wat op sonpanele skyn, word nie in primêre energiestatistieke ingesluit nie.</ref> wat gemik is op eenvoudige meetbaarheid en vergelykbaarheid van energiebronne. Die tabel toon die wêreld se energieproduksie en die lande / streke wat die grootste deel (90%) daarvan wen. Die hoeveelhede word uitgedruk in miljoen ton olie ekwivalent per jaar (1 Mtoe/a = 11,63 terawattuur per jaar = 1,327 gigawatt). Die datums is van 2017.<ref name="Balances">{{Cite web |url=https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019 |title=argiefkopie |access-date= 4 Oktober 2019 |archive-date=23 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190923170025/https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019 |url-status=dead }}</ref> Klik op 'n kolomkop om lande / streke te reël vir die energietipe. {| class="wikitable sortable" ! width="30%" | || width="15%" |Total || width="15%" | Kole || width="15%" | Olie & Gas || width="15%" | Kern || width="15%" | Hernubaar |- | '''WÊRELD''' ||align="right"| 14000 ||align="right"| 3770 ||align="right"| 7650 ||align="right"| 677 ||align="right"| 1932 |- | China ||align="right"| 2450 ||align="right"| 1786 ||align="right"| 316 ||align="right"| 65 ||align="right"| 283 |- | Verenigde State ||align="right"| 1993 ||align="right"| 373 ||align="right"| 1233 ||align="right"| 219 ||align="right"| 169 |- | Midde-Ooste ||align="right"| 2030 ||align="right"| 1 ||align="right"| 2026 ||align="right"| 1 ||align="right"| 2 |- | Rusland ||align="right"| 1430 ||align="right"| 222 ||align="right"| 1130 ||align="right"| 53 ||align="right"| 24 |- | Afrika ||align="right"| 1135 ||align="right"| 157 ||align="right"| 590 ||align="right"| 4 ||align="right"| 385 |- | Europa ||align="right"| 1070 ||align="right"| 159 ||align="right"| 400 ||align="right"| 244 ||align="right"| 266 |- | India ||align="right"| 554 ||align="right"| 270 ||align="right"| 68 ||align="right"| 10 ||align="right"| 206 |- | Kanada ||align="right"| 510 ||align="right"| 31 ||align="right"| 402 ||align="right"| 26 ||align="right"| 51 |- | Indonesië ||align="right"| 448 ||align="right"| 263 ||align="right"| 105 ||align="right"| 0 ||align="right"| 80 |- | Australië ||align="right"| 405 ||align="right"| 293 ||align="right"| 103 ||align="right"| 0 ||align="right"| 8 |- | Brazilië ||align="right"| 293 ||align="right"| 2 ||align="right"| 163 ||align="right"| 4 ||align="right"| 123 |- | Kazakhstan ||align="right"| 180 ||align="right"| 49 ||align="right"| 130 ||align="right"| 0 ||align="right"| 1 |- | Mexico ||align="right"| 165 ||align="right"| 7 ||align="right"| 140 ||align="right"| 3 ||align="right"| 16 |} In die Midde-Ooste produseer die Persiese Golfstate Iran, Irak, Koeweit, Oman, Qatar, Saoedi-Arabië en die Verenigde Arabiese Emirate die meeste. In mindere mate ook Bahrain, Jordanië, Libanon, Sirië en Jemen in hierdie streek. Die grootste produsente in Afrika is Nigerië (249), Suid-Afrika (158), Algerië (153) en Angola (92). In Europa het Noorweë (206, veral olie en gas), Frankryk (138, veral kern), Duitsland (120), Ver. Koninkryk (119), Pole (68, veral steenkool) en Nederland (42, veral aardgas) die meeste. Van die wêreld se hernubare produksie is 68% biobrandstowwe en afval, meestal in ontwikkelende lande. 18% is gegenereer met hidrokrag en 14% met die ander hernubare bronne.<ref>https://webstore.iea.org/renewables-information-2019-overview</ref> === Tendense === Van 2015 tot 2017 het die wêreldproduksie met 2% gegroei, hoofsaaklik in Rusland 7%, die Midde-Ooste 8% en Indië 5%, terwyl China 3% minder en die EU 2% minder opgelewer het. In 2018 het die wêreldenergie met 3% gestyg, veral in die VSA, + 8%.<ref>[https://www.enerdata.net/publications/world-energy-statistics-supply-and-demand.html Enerdata – World Energy Statistics]</ref> Van 2015 tot 2017 het windenergie met 37% gegroei en sonenergie 73%.<ref>[https://www.irena.org/publications/2019/Jul/Renewable-energy-statistics-2019 Renewable energy Statistics – 2019]</ref> == Energie omskakeling en handel == {| class="wikitable sortable" width="20%" style="float:right;" ! || UItvoer minus Invoer |- | Midde-Ooste ||align="right"| 1243 |- | Rusland ||align="right"| 664 |- | Afrika || align="right"| 309 |- | Australië || align="right"| 269 |- | Kanada ||align="right"| 217 |- | Indonesië ||align="right"| 201 |- | Noorweë ||align="right"| 185 |- | Verenigde State ||align="right"| -174 |- | S-Korea ||align="right"| -267 |- | India ||align="right"| -330 |- | Japan ||align="right"| -400 |- | China ||align="right"| -632 |- | Europa ||align="right"| -849 |} Die primêre energie word op baie maniere omgeskakel voordat dit geskik is vir eindgebruik.<ref>Encyclopaedia Britannica, vol.18, Energy Conversion, 15th ed., 1992</ref> * Bruin- en steenkool gaan hoofsaaklik na kragsentrales. Steenkool gaan ook na 'n kooksaanleg. * Ruolie word verwerk, sien [[Olieraffinadery]]. * Kernreaksiehitte word gebruik in kernkragsentrales. * Biomassa word verwerk tot biobrandstof, soos [[biodiesel]]. Elektrisiteit word gegenereer met 'n wisselstroomgenerator wat meganies gekoppel is * 'n stoom- of gasturbine in 'n termiese kragsentrale, * of 'n hidrouliese turbine in 'n [[waterkrag]] sentrale, * of 'n [[windturbine]], enkel of op 'n windplaas. Na die uitvinding van die silikon PV-sel in 1954 het elektrisiteitsopwekking begin met sonpanele, gekoppel aan 'n DC/AC-omskakelaar. Dit was eers na 2000 dat sonkrag ekonomies doeltreffend geword het weens die massaproduksie van sonpanele. Ongeveer 5350 Mtoe van die primêre en omgeskakelde energie word wêreldwyd verhandel tussen lande, veral olie en gas. Die tabel toon uitvoer minus invoer van sommige lande en streke. 'n Negatiewe waarde beteken dat baie energie vir die ekonomie ingevoer word. Die hoeveelhede word in Mtoe/a uitgedruk en die datums is 2017.<ref name="Balances" /> Omvattende energie vervoer word gedoen met olie- en gastenks, vragmotors, gasnetwerke en hoëspanning elektrisiteitsnetwerke. == Total Primary Energy Supply == {| class="wikitable sortable" width="30%" style="float:right;" ! || TPES<br /><small>Mtoe/a</small> || TPES pp<br /><small>toe/a</small> |- | WÊRELD ||align="right"| 13970 ||align="right"| 1.9 |- | China ||align="right"| 3063 ||align="right"| 2.2 |- | Verenigde State ||align="right"| 2155 ||align="right"| 6.6 |- | Europa ||align="right"| 1826 ||align="right"| 3.2 |- | India ||align="right"| 882 ||align="right"| 0.6 |- | Afrika ||align="right"| 812 ||align="right"| 0.6 |- | Midde-Ooste ||align="right"| 750 ||align="right"| 3.2 |- | Rusland ||align="right"| 732 ||align="right"| 4.9 |- | Japan ||align="right"| 430 ||align="right"| 3.4 |- | Brazilië ||align="right"| 290 ||align="right"| 1.4 |- | S-Korea ||align="right"| 282 ||align="right"| 5.5 |- | Kanada ||align="right"| 289 ||align="right"| 7.9 |} '''Total Primary Energy Supply (TPES)''' dui die som van produksie en invoer aan na aftrekking van uitvoer- en opbergingsveranderings.<ref>{{Cite web |url=https://www.iea.org/publications/freepublications/publication/KeyWorld2017.pdf |title=IEA KeyWorld2017, see Glossary |access-date=28 September 2019 |archive-date= 7 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707173253/https://www.iea.org/publications/freepublications/publication/KeyWorld2017.pdf |url-status=dead }}</ref> TPES is amper dieselfde as primêre energie PE vir die hele wêreld, maar vir lande verskil TPES en PE in hoeveelheid en kwaliteit. Gewoonlik gaan dit oor sekondêre energie, byvoorbeeld die invoer van 'n olie-raffinaderijproduk, dus is TPES dikwels nie 'n PE nie. P in TPES het nie dieselfde betekenis as in PE nie. Dit verwys na energie wat benodig word as 'insette' om 'n deel van of al die energie vir eindgebruikers te produseer. Die tabel bevat 'n oorsig van die wêreldwye TPES en die lande / streke wat die meeste gebruik (83%) hiervan in 2017, en die TPES per persoon.<ref name="Balances" /> 31% van die wêreldwye primêre produksie word gebruik vir omskakeling en vervoer, en 6% vir nie-energie produkte soos smeermiddels, asfalt en petrochemikalieë. 63% bly vir eindgebruikers. Die meerderheid van die energie wat deur omskakeling verlore gaan, vind plaas in termiese kragsentrales en in die eie gebruik van die energiebedryf. == Eindgebruik == Dit bestaan uit brandstof (80%) en elektrisiteit (20%). '''Brandstof''': * fossiel: natuurlike gas, brandstof vervaardig uit ruolie (LPG, petrol, kerosine, diesel, brandstofolie), uit steenkool ([[antrasiet]], [[kooks]]). * hernubaar: biobrandstof en brandstof wat uit afval vervaardig word. * vir stadsverwarming. Die hoeveelhede is gebaseer op die netto brandwaarde. Die tabel toon die wêreldwye eindgebruik en lande / streke wat die meeste gebruik (83%), hoeveel hiervan is hernubaar en verbruik per persoon per jaar. Die datums is van 2017.<ref name="Balances" /> In ontwikkelende lande is die gebruik per persoon laag en die brandstofverbruik is relatief hernubaar. Kanada, Venezuela en Brasilië skep hoofsaaklik elektrisiteit met waterkrag. Die hoeveelhede word uitgedruk in miljoen ton olie ekwivalent per jaar (1 Mtoe = 11.63 TWh). {| class="wikitable sortable" ! width="15%" | || width=15% | Brandstof<br /><small>Mtoe/a</small> || width=15% | waarvan hernubaar || width=15% | Elektriciteit<br /><small>Mtoe/a</small> || width=15% | waarvan hernubaar |- | '''WÊRELD''' ||align="right"| 7000 ||align="right"| 15% ||align="right"| 1838 ||align="right"| 25% |- | China ||align="right"| 1357 ||align="right"| 6% ||align="right"| 476 ||align="right"| 25% |- | Verenigde State ||align="right"| 1054 ||align="right"| 8% ||align="right"| 321 ||align="right"| 17% |- | Europa ||align="right"| 900 ||align="right"| 10% ||align="right"| 275 ||align="right"| 33% |- | Afrika ||align="right"| 516 ||align="right"| 60% ||align="right"| 56 ||align="right"| 18% |- | India ||align="right"| 445 ||align="right"| 36% ||align="right"| 100 ||align="right"| 17% |- | Rusland ||align="right"| 354 ||align="right"| 1% ||align="right"| 65 ||align="right"| 17% |- | Japan ||align="right"| 175 ||align="right"| 3% ||align="right"| 83 ||align="right"| 16% |- | Brazilië ||align="right"| 170 ||align="right"| 36% ||align="right"| 43 ||align="right"| 79% |- | Indonesië ||align="right"| 148 ||align="right"| 38% ||align="right"| 19 ||align="right"| 13% |- | Kanada ||align="right"| 131 ||align="right"| 9% ||align="right"| 44 ||align="right"| 66% |- | Iran ||align="right"| 141 ||align="right"| 0% ||align="right"| 22 ||align="right"| 5% |- | Meksiko ||align="right"| 94 ||align="right"| 7% ||align="right"| 23 ||align="right"| 16% |- | S-Korea ||align="right"| 85 ||align="right"| 6% ||align="right"| 45 ||align="right"| 3% |- | Australië ||align="right"| 59 ||align="right"| 7% ||align="right"| 18 ||align="right"| 16% |- | Argentinië ||align="right"| 45 ||align="right"| 7% ||align="right"| 11 ||align="right"| 30% |- | Venezuela ||align="right"| 23 ||align="right"| 26% ||align="right"| 6 ||align="right"| 61% |} Die grootste eindgebruikers in Afrika is Nigerië 119, Suid-Afrika 70 en Egipte 50. In 2015 is 53 brandstof in Suid-Afrika gebruik, waarvan 17% hernubaar, en 17 elektrisiteit waarvan 2% hernubaar. Die gebruik per persoon was 1,3 toe. Van die 48 Afrika-lande is 32 in 'n energiekrisis volgens die Wêreldbank. === Tendens === Finale verbruik van brandstof en elektrisiteit wêreldwyd gedurende die periode 2010–2017: * steenkool het met 3% gedaal, * olie en gas het met 11% gestyg, * elektrisiteit het met 19% gestyg. === Verhouding van die energieopbrengste tot die energiekoste === Brandstof en elektrisiteit word deels gebruik vir die konstruksie, instandhouding en sloping of hergebruik van installasies wat brandstof en elektrisiteit produseer, soos olie derricks, uraan isotoop skeiding en windturbines. Vir die produsente se nuttige effek, moet die verhouding tussen die energieopbrengs en die energiekoste groot genoeg wees. Engelse terme wat algemeen gebruik word, is '''EROI''' (energy return on investment) of '''ERoEI''' (energy returned on energy invested). In die tegniese literatuur bestaan min ooreenkoms oor die metodes en resultate van die berekening van hierdie verhoudings. Volgens James Conca is die ERoEI-waardes vir fossiel- en kernenergie en waterkrag meer as 25. Vir windturbines 16, maar slegs 4 as energieberging in ag geneem word. Sonenergie het selfs laer waardes.<ref>https://www.forbes.com/sites/jamesconca/2015/02/11/eroi-a-tool-to-predict-the-best-energy-mix/#7aa1e5f2a027</ref> Maar Paul Brockway et al. vind dat sulke verhoudings gemeet word vir primêre energie by die bron (bv. ru-olie) en dat dit in plaas daarvan geskat moet word vir eindgebruik (bv. petrol). Dan vind hulle dat 1 Mtoe finale energie gebruik word om 8 Mtoe brandstof of 3 Mtoe elektrisiteit te produseer, dus baie laag EROI, gemiddeld 6. Hulle kom tot die gevolgtrekking dat lae en dalende EROI-waardes kan lei tot die beperking van die beskikbare energie vir die samelewing. En dat EROI op hernubare energie hoër kan wees as EROI op fossielbrandstof as dit gemeet word vir eindgebruik.<ref>https://www.nature.com/articles/s41560-019-0425-z</ref> Marco Raugei et al. vind EROI 9-10 vir PV-stelsels in Switserland as die verhouding tussen die elektriese opbrengs en die 'ekwivalente elektriese' koste. Hulle kritiseer die insluiting van energieberging in die berekening van EROI vir PV-panele of windturbines, omdat dit die resultaat onverenigbaar sou maak met die konvensionele EROI-berekening van ander elektrisiteitopwekkingsinstallasies. Die prestasie van energietegnologieë moet gemeet word in 'n uitgebreide ontleding van die energiestelsel van 'n land.<ref>http://dx.doi.org/10.1016/j.enpol.2016.12.042</ref> == Verwagting tot 2040 == Op grond van navorsing van '''Huidige beleid''' verwag die IEA ''toenemende spanning in bykans alle aspekte van energie sekuriteit''. Met inbegrip van die nuut aangekondigde beleid, '''Nuwe beleid''', skat die IEA dat die wêreldwye vraag na energie teen 2040 met meer as 'n kwart deur die ontwikkelende lande onder leiding van Indië gestyg het. Hernubare energie lewer byna 40% van hierdie groei, olie- en gasverbruik styg met 50% en die gebruik van steenkool sal nie groei nie. Globale energieverwante CO₂ emissies neem effens toe. Die IEA noem dit Scenario ''ver van wat wetenskaplike kennis sê dat nodig sal wees om klimaatsverandering aan te pak.''<ref name="outlook">IEA World Energy Outlook 2018[https://webstore.iea.org/download/summary/190?fileName=English-WEO-2018-ES.pdf]</ref> Die '''Volhoubare ontwikkeling''' scenario voldoen aan die ''internasionaal ooreengekome doelwit vir klimaatsverandering, luggehalte en universele toegang tot moderne energie''. Die totale vraag na primêre energie kan in 2040 op die huidige vlak gehou word deur verhoogde doeltreffendheid. Hernubare bronne kan hul aandeel verhoog tot 30%, waarvan die helfte son- en windenergie is, kernenergie styg tot 10% as gevolg van die groei in Asië, aardgas styg effens, die maksimum in olie kom vinnig, steenkool daal dadelik. Fossiele brandstowwe sal 60% van die totale vraag dek, terug van 82% nou. CO₂ uitstoot kan in 2040 verminder word vanaf 33 gigaton in 2017 tot 18 Gt deur opname en berging, verminderde metaanvrystellings en eliminasie van flaring. Globale elektrisiteitsopwekking kan met 40% toeneem tot 36000 TWh (= 3200 Mtoe), waarvan 64% hernubaar is. Die direkte gebruik van hernubare energie (bio-energie, son- en geotermiese hitte) om hitte en mobiliteit te bied, kan sterk groei.<ref name="outlook" /><ref>IEA [https://www.iea.org/weo/] select Sustainable Development Scenario</ref> Baie scenario's is moontlik. Die optrede van regerings sal deurslaggewend wees om die pad te volg. Vanaf 2019 is daar nog 'n kans om aardverwarming onder 1,5 ° C te hou as daar nie meer fossielbrandstofaanlegte gebou word nie en sommige bestaande fossielbrandstofaanlegte vroeg gesluit word, tesame met ander maatreëls soos herbebossing.<ref>{{cite web |url=https://www.nationalgeographic.com/environment/2019/07/we-have-too-many-fossil-fuel-power-plants-to-meet-climate-goals/ |title=We have too many fossil-fuel power plants to meet climate goals |date=1 Julie 2019 |website=Environment |access-date=8 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200602233902/https://www.nationalgeographic.com/environment/2019/07/we-have-too-many-fossil-fuel-power-plants-to-meet-climate-goals/ |archive-date=2 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Alternatiewe '''Parys Klimaatverdrag''' scenario's is ontwikkel deur 'n span van 20 wetenskaplikes aan die University of Technology Sydney, die Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt, en die University of Melbourne,<ref>Sven Teske et al., ''Achieving the Paris Climate Agreement Goals'', Springer Nature Switzerland AG [https://www.springer.com/us/book/9783030058425]</ref> met IEA data, maar streef na 'n oorgang na byna 100% volhoubare energie teen 2050, en deur middel van herbebossing, maar sonder die risiko's van kernenergie, koolstofdioksiedopname en onvolhoubare biomassa gebruik (Hoofstuk 1). Die koste sal veel minder wees as die $ 5 triljoen per jaar wat regerings nou spandeer op subsidies vir die fossielbrandstofbedryf verantwoordelik vir klimaatsverandering (p.ix). In die scenario van +2.0 C (aardverwarming) kan die wêreldwye primêre energieproduksie in 2040 450 EJ = 10755 Mtoe, of 400 EJ = 9560 Mtoe in die +1.5 Scenario wees, veel laer as nou. Volhoubare bronne kan hul aandeel verhoog tot 300 EJ in die +2.0 C Scenario of 330 PJ in die +1.5 Scenario in 2040. In 2050 kan hernubare energie byna alle energie-aanvraag dek. Nie-energieke gebruik sal steeds fossielbrandstof benodig. Sien Fig.5 op p.xxvii in die ''Executive Summary''. Volhoubare energiebronne sal in die alternatiewe scenario's 88% van die elektrisiteit in die wêreld teen 2040 en 100% teen 2050 genereer. "Nuwe" volhoubare – grootliks wind-, son- en geotermiese energie – sal 83% bydra tot alle elektrisiteitsopwekking (p.xxiv). Skofte is nodig van binnelandse lugvaart na spoor en van weg na spoor. Die gebruik van passasiersmotors moet na 2020 in die OESO-lande verminder (maar sal in ontwikkelende lande toeneem). Die afname in die gebruik van passasiersmotors sal gedeeltelik vergoed word deur 'n sterk toename in openbare vervoer deur spoor- en busstelsels. Sien Fig.4 op p.xxii. CO₂ uitstoot kan in 2040 verminder word vanaf 32 Gt tot 7 Gt (+2.0 Scenario) of 2,7 Gt (+1.5 Scenario) in 2040 en tot nul in 2050 (p.xxviii). == Sien ook == * [[Energie ontwikkeling]] * [[Energiehuishouding]] * [[Mark Z. Jacobson]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Energie]] s5qx1da8laiurm9kht7smjzcacjp2mr 2918202 2918196 2026-07-18T19:26:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918202 wikitext text/x-wiki '''Energievoorsiening''' verwys na die wêreldwye ontginning en voorbereiding van [[brandstof]], die opwekking van [[elektrisiteit]] en energievervoer. Dit verteenwoordig 'n reuse en komplekse bedryf. Die energievoorsiening is van kardinale belang vir die ekonomie en lewensgehalte. Baie lande publiseer statistieke oor die energievoorsiening uit hul eie land of ander lande of die wêreld. ''World Energy Balances'' is van een van die grootste organisasies op hierdie gebied, die ''International Energy Agency'' IEA.<ref>{{Cite web |url=https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019 |title=argiefkopie |access-date= 4 Oktober 2019 |archive-date=23 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190923170025/https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019 |url-status=dead }}</ref> Hierdie energiebalanse is baie groot. Hierdie artikel bevat 'n kort beskrywing en opsomming in tabelle. Die tabelle bevat statistiese data oor die gebiede in die wêreld waar bykans alle energie onttrek word en die lande waar die meeste energie gebruik word. Tussen hierdie twee afdelings word die enorme omskakelings- en vervoeraktiwiteit tussen ekstraksie en gebruik kortliks aangedui. Ten slotte word die IEA se skatting van energieverbruik tot 2040 opgesom en die moontlike aanpassings van die energiebeleid om aan die klimaatkonvensie van Parys te voldoen. == Ontginning == Wêreldwyd word primêre energie onttrek uit fossiel-, kern- en hernubare bronne. Primêre middele: direk verkry uit natuurlike bronne, nie omgeskakel of omskep nie. * Fossiel: [[Steenkool|steen-]] en [[bruinkool]], [[ruolie]] en [[aardgas]] * Kern: [[uraan]] * Hernubare: onder andere [[waterkrag]], [[biomassa]], [[Windenergie|wind-]] en [[sonenergie]] Die statistieke van primêre energie volg sekere reëls<ref>[https://www.iea.org/publications/freepublications/publication/statistics_manual.pdf IEA Statistics manual, chapter 7] * Fossiel: gebaseer op netto brandwaarde. * Kern: hitte wat deur kernreaksies veroorsaak word, 3 keer die elektriese energie, gebaseer op 33% doeltreffendheid van kernkragsentrales. Hierdie produksie word toegeken aan die land waar die kernkragsentrales geleë is – dit is dikwels nie die land waar die uraanerts gemyn is nie. * Hernubare: biomassa gebaseer op netto brandwaarde. Elektrisiteit geproduseer met hidrokrag, [[windturbine]]s en [[Sonpaneel|sonpanele]]. Geotermiese hitte wat in kragstasies gebruik word, 10 keer die gegenereerde elektrisiteit, gebaseer op 10% doeltreffendheid. Die vloei energie van water en lug wat hidrouliese en wind turbines dryf, en die lig wat op sonpanele skyn, word nie in primêre energiestatistieke ingesluit nie.</ref> wat gemik is op eenvoudige meetbaarheid en vergelykbaarheid van energiebronne. Die tabel toon die wêreld se energieproduksie en die lande / streke wat die grootste deel (90%) daarvan wen. Die hoeveelhede word uitgedruk in miljoen ton olie ekwivalent per jaar (1 Mtoe/a = 11,63 terawattuur per jaar = 1,327 gigawatt). Die datums is van 2017.<ref name="Balances">{{Cite web |url=https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019 |title=argiefkopie |access-date= 4 Oktober 2019 |archive-date=23 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190923170025/https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019 |url-status=dead }}</ref> Klik op 'n kolomkop om lande / streke te reël vir die energietipe. {| class="wikitable sortable" ! width="30%" | || width="15%" |Total || width="15%" | Kole || width="15%" | Olie & Gas || width="15%" | Kern || width="15%" | Hernubaar |- | '''WÊRELD''' ||align="right"| 14000 ||align="right"| 3770 ||align="right"| 7650 ||align="right"| 677 ||align="right"| 1932 |- | China ||align="right"| 2450 ||align="right"| 1786 ||align="right"| 316 ||align="right"| 65 ||align="right"| 283 |- | Verenigde State ||align="right"| 1993 ||align="right"| 373 ||align="right"| 1233 ||align="right"| 219 ||align="right"| 169 |- | Midde-Ooste ||align="right"| 2030 ||align="right"| 1 ||align="right"| 2026 ||align="right"| 1 ||align="right"| 2 |- | Rusland ||align="right"| 1430 ||align="right"| 222 ||align="right"| 1130 ||align="right"| 53 ||align="right"| 24 |- | Afrika ||align="right"| 1135 ||align="right"| 157 ||align="right"| 590 ||align="right"| 4 ||align="right"| 385 |- | Europa ||align="right"| 1070 ||align="right"| 159 ||align="right"| 400 ||align="right"| 244 ||align="right"| 266 |- | India ||align="right"| 554 ||align="right"| 270 ||align="right"| 68 ||align="right"| 10 ||align="right"| 206 |- | Kanada ||align="right"| 510 ||align="right"| 31 ||align="right"| 402 ||align="right"| 26 ||align="right"| 51 |- | Indonesië ||align="right"| 448 ||align="right"| 263 ||align="right"| 105 ||align="right"| 0 ||align="right"| 80 |- | Australië ||align="right"| 405 ||align="right"| 293 ||align="right"| 103 ||align="right"| 0 ||align="right"| 8 |- | Brazilië ||align="right"| 293 ||align="right"| 2 ||align="right"| 163 ||align="right"| 4 ||align="right"| 123 |- | Kazakhstan ||align="right"| 180 ||align="right"| 49 ||align="right"| 130 ||align="right"| 0 ||align="right"| 1 |- | Mexico ||align="right"| 165 ||align="right"| 7 ||align="right"| 140 ||align="right"| 3 ||align="right"| 16 |} In die Midde-Ooste produseer die Persiese Golfstate Iran, Irak, Koeweit, Oman, Qatar, Saoedi-Arabië en die Verenigde Arabiese Emirate die meeste. In mindere mate ook Bahrain, Jordanië, Libanon, Sirië en Jemen in hierdie streek. Die grootste produsente in Afrika is Nigerië (249), Suid-Afrika (158), Algerië (153) en Angola (92). In Europa het Noorweë (206, veral olie en gas), Frankryk (138, veral kern), Duitsland (120), Ver. Koninkryk (119), Pole (68, veral steenkool) en Nederland (42, veral aardgas) die meeste. Van die wêreld se hernubare produksie is 68% biobrandstowwe en afval, meestal in ontwikkelende lande. 18% is gegenereer met hidrokrag en 14% met die ander hernubare bronne.<ref>https://webstore.iea.org/renewables-information-2019-overview</ref> === Tendense === Van 2015 tot 2017 het die wêreldproduksie met 2% gegroei, hoofsaaklik in Rusland 7%, die Midde-Ooste 8% en Indië 5%, terwyl China 3% minder en die EU 2% minder opgelewer het. In 2018 het die wêreldenergie met 3% gestyg, veral in die VSA, + 8%.<ref>[https://www.enerdata.net/publications/world-energy-statistics-supply-and-demand.html Enerdata – World Energy Statistics]</ref> Van 2015 tot 2017 het windenergie met 37% gegroei en sonenergie 73%.<ref>[https://www.irena.org/publications/2019/Jul/Renewable-energy-statistics-2019 Renewable energy Statistics – 2019]</ref> == Energie omskakeling en handel == {| class="wikitable sortable" width="20%" style="float:right;" ! || UItvoer minus Invoer |- | Midde-Ooste ||align="right"| 1243 |- | Rusland ||align="right"| 664 |- | Afrika || align="right"| 309 |- | Australië || align="right"| 269 |- | Kanada ||align="right"| 217 |- | Indonesië ||align="right"| 201 |- | Noorweë ||align="right"| 185 |- | Verenigde State ||align="right"| -174 |- | S-Korea ||align="right"| -267 |- | India ||align="right"| -330 |- | Japan ||align="right"| -400 |- | China ||align="right"| -632 |- | Europa ||align="right"| -849 |} Die primêre energie word op baie maniere omgeskakel voordat dit geskik is vir eindgebruik.<ref>Encyclopaedia Britannica, vol.18, Energy Conversion, 15th ed., 1992</ref> * Bruin- en steenkool gaan hoofsaaklik na kragsentrales. Steenkool gaan ook na 'n kooksaanleg. * Ruolie word verwerk, sien [[Olieraffinadery]]. * Kernreaksiehitte word gebruik in kernkragsentrales. * Biomassa word verwerk tot biobrandstof, soos [[biodiesel]]. Elektrisiteit word gegenereer met 'n wisselstroomgenerator wat meganies gekoppel is * 'n stoom- of gasturbine in 'n termiese kragsentrale, * of 'n hidrouliese turbine in 'n [[waterkrag]] sentrale, * of 'n [[windturbine]], enkel of op 'n windplaas. Na die uitvinding van die silikon PV-sel in 1954 het elektrisiteitsopwekking begin met sonpanele, gekoppel aan 'n DC/AC-omskakelaar. Dit was eers na 2000 dat sonkrag ekonomies doeltreffend geword het weens die massaproduksie van sonpanele. Ongeveer 5350 Mtoe van die primêre en omgeskakelde energie word wêreldwyd verhandel tussen lande, veral olie en gas. Die tabel toon uitvoer minus invoer van sommige lande en streke. 'n Negatiewe waarde beteken dat baie energie vir die ekonomie ingevoer word. Die hoeveelhede word in Mtoe/a uitgedruk en die datums is 2017.<ref name="Balances" /> Omvattende energie vervoer word gedoen met olie- en gastenks, vragmotors, gasnetwerke en hoëspanning elektrisiteitsnetwerke. == Total Primary Energy Supply == {| class="wikitable sortable" width="30%" style="float:right;" ! || TPES<br /><small>Mtoe/a</small> || TPES pp<br /><small>toe/a</small> |- | WÊRELD ||align="right"| 13970 ||align="right"| 1.9 |- | China ||align="right"| 3063 ||align="right"| 2.2 |- | Verenigde State ||align="right"| 2155 ||align="right"| 6.6 |- | Europa ||align="right"| 1826 ||align="right"| 3.2 |- | India ||align="right"| 882 ||align="right"| 0.6 |- | Afrika ||align="right"| 812 ||align="right"| 0.6 |- | Midde-Ooste ||align="right"| 750 ||align="right"| 3.2 |- | Rusland ||align="right"| 732 ||align="right"| 4.9 |- | Japan ||align="right"| 430 ||align="right"| 3.4 |- | Brazilië ||align="right"| 290 ||align="right"| 1.4 |- | S-Korea ||align="right"| 282 ||align="right"| 5.5 |- | Kanada ||align="right"| 289 ||align="right"| 7.9 |} '''Total Primary Energy Supply (TPES)''' dui die som van produksie en invoer aan na aftrekking van uitvoer- en opbergingsveranderings.<ref>{{Cite web |url=https://www.iea.org/publications/freepublications/publication/KeyWorld2017.pdf |title=IEA KeyWorld2017, see Glossary |access-date=28 September 2019 |archive-date= 7 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707173253/https://www.iea.org/publications/freepublications/publication/KeyWorld2017.pdf |url-status=dead }}</ref> TPES is amper dieselfde as primêre energie PE vir die hele wêreld, maar vir lande verskil TPES en PE in hoeveelheid en kwaliteit. Gewoonlik gaan dit oor sekondêre energie, byvoorbeeld die invoer van 'n olie-raffinaderijproduk, dus is TPES dikwels nie 'n PE nie. P in TPES het nie dieselfde betekenis as in PE nie. Dit verwys na energie wat benodig word as 'insette' om 'n deel van of al die energie vir eindgebruikers te produseer. Die tabel bevat 'n oorsig van die wêreldwye TPES en die lande / streke wat die meeste gebruik (83%) hiervan in 2017, en die TPES per persoon.<ref name="Balances" /> 31% van die wêreldwye primêre produksie word gebruik vir omskakeling en vervoer, en 6% vir nie-energie produkte soos smeermiddels, asfalt en petrochemikalieë. 63% bly vir eindgebruikers. Die meerderheid van die energie wat deur omskakeling verlore gaan, vind plaas in termiese kragsentrales en in die eie gebruik van die energiebedryf. == Eindgebruik == Dit bestaan uit brandstof (80%) en elektrisiteit (20%). '''Brandstof''': * fossiel: natuurlike gas, brandstof vervaardig uit ruolie (LPG, petrol, kerosine, diesel, brandstofolie), uit steenkool ([[antrasiet]], [[kooks]]). * hernubaar: biobrandstof en brandstof wat uit afval vervaardig word. * vir stadsverwarming. Die hoeveelhede is gebaseer op die netto brandwaarde. Die tabel toon die wêreldwye eindgebruik en lande / streke wat die meeste gebruik (83%), hoeveel hiervan is hernubaar en verbruik per persoon per jaar. Die datums is van 2017.<ref name="Balances" /> In ontwikkelende lande is die gebruik per persoon laag en die brandstofverbruik is relatief hernubaar. Kanada, Venezuela en Brasilië skep hoofsaaklik elektrisiteit met waterkrag. Die hoeveelhede word uitgedruk in miljoen ton olie ekwivalent per jaar (1 Mtoe = 11.63 TWh). {| class="wikitable sortable" ! width="15%" | || width=15% | Brandstof<br /><small>Mtoe/a</small> || width=15% | waarvan hernubaar || width=15% | Elektriciteit<br /><small>Mtoe/a</small> || width=15% | waarvan hernubaar |- | '''WÊRELD''' ||align="right"| 7000 ||align="right"| 15% ||align="right"| 1838 ||align="right"| 25% |- | China ||align="right"| 1357 ||align="right"| 6% ||align="right"| 476 ||align="right"| 25% |- | Verenigde State ||align="right"| 1054 ||align="right"| 8% ||align="right"| 321 ||align="right"| 17% |- | Europa ||align="right"| 900 ||align="right"| 10% ||align="right"| 275 ||align="right"| 33% |- | Afrika ||align="right"| 516 ||align="right"| 60% ||align="right"| 56 ||align="right"| 18% |- | India ||align="right"| 445 ||align="right"| 36% ||align="right"| 100 ||align="right"| 17% |- | Rusland ||align="right"| 354 ||align="right"| 1% ||align="right"| 65 ||align="right"| 17% |- | Japan ||align="right"| 175 ||align="right"| 3% ||align="right"| 83 ||align="right"| 16% |- | Brazilië ||align="right"| 170 ||align="right"| 36% ||align="right"| 43 ||align="right"| 79% |- | Indonesië ||align="right"| 148 ||align="right"| 38% ||align="right"| 19 ||align="right"| 13% |- | Kanada ||align="right"| 131 ||align="right"| 9% ||align="right"| 44 ||align="right"| 66% |- | Iran ||align="right"| 141 ||align="right"| 0% ||align="right"| 22 ||align="right"| 5% |- | Meksiko ||align="right"| 94 ||align="right"| 7% ||align="right"| 23 ||align="right"| 16% |- | S-Korea ||align="right"| 85 ||align="right"| 6% ||align="right"| 45 ||align="right"| 3% |- | Australië ||align="right"| 59 ||align="right"| 7% ||align="right"| 18 ||align="right"| 16% |- | Argentinië ||align="right"| 45 ||align="right"| 7% ||align="right"| 11 ||align="right"| 30% |- | Venezuela ||align="right"| 23 ||align="right"| 26% ||align="right"| 6 ||align="right"| 61% |} Die grootste eindgebruikers in Afrika is Nigerië 119, Suid-Afrika 70 en Egipte 50. In 2015 is 53 brandstof in Suid-Afrika gebruik, waarvan 17% hernubaar, en 17 elektrisiteit waarvan 2% hernubaar. Die gebruik per persoon was 1,3 toe. Van die 48 Afrika-lande is 32 in 'n energiekrisis volgens die Wêreldbank. === Tendens === Finale verbruik van brandstof en elektrisiteit wêreldwyd gedurende die periode 2010–2017: * steenkool het met 3% gedaal, * olie en gas het met 11% gestyg, * elektrisiteit het met 19% gestyg. === Verhouding van die energieopbrengste tot die energiekoste === Brandstof en elektrisiteit word deels gebruik vir die konstruksie, instandhouding en sloping of hergebruik van installasies wat brandstof en elektrisiteit produseer, soos olie derricks, uraan isotoop skeiding en windturbines. Vir die produsente se nuttige effek, moet die verhouding tussen die energieopbrengs en die energiekoste groot genoeg wees. Engelse terme wat algemeen gebruik word, is '''EROI''' (energy return on investment) of '''ERoEI''' (energy returned on energy invested). In die tegniese literatuur bestaan min ooreenkoms oor die metodes en resultate van die berekening van hierdie verhoudings. Volgens James Conca is die ERoEI-waardes vir fossiel- en kernenergie en waterkrag meer as 25. Vir windturbines 16, maar slegs 4 as energieberging in ag geneem word. Sonenergie het selfs laer waardes.<ref>https://www.forbes.com/sites/jamesconca/2015/02/11/eroi-a-tool-to-predict-the-best-energy-mix/#7aa1e5f2a027</ref> Maar Paul Brockway et al. vind dat sulke verhoudings gemeet word vir primêre energie by die bron (bv. ru-olie) en dat dit in plaas daarvan geskat moet word vir eindgebruik (bv. petrol). Dan vind hulle dat 1 Mtoe finale energie gebruik word om 8 Mtoe brandstof of 3 Mtoe elektrisiteit te produseer, dus baie laag EROI, gemiddeld 6. Hulle kom tot die gevolgtrekking dat lae en dalende EROI-waardes kan lei tot die beperking van die beskikbare energie vir die samelewing. En dat EROI op hernubare energie hoër kan wees as EROI op fossielbrandstof as dit gemeet word vir eindgebruik.<ref>https://www.nature.com/articles/s41560-019-0425-z</ref> Marco Raugei et al. vind EROI 9-10 vir PV-stelsels in Switserland as die verhouding tussen die elektriese opbrengs en die 'ekwivalente elektriese' koste. Hulle kritiseer die insluiting van energieberging in die berekening van EROI vir PV-panele of windturbines, omdat dit die resultaat onverenigbaar sou maak met die konvensionele EROI-berekening van ander elektrisiteitopwekkingsinstallasies. Die prestasie van energietegnologieë moet gemeet word in 'n uitgebreide ontleding van die energiestelsel van 'n land.<ref>http://dx.doi.org/10.1016/j.enpol.2016.12.042</ref> == Verwagting tot 2040 == Op grond van navorsing van '''Huidige beleid''' verwag die IEA ''toenemende spanning in bykans alle aspekte van energie sekuriteit''. Met inbegrip van die nuut aangekondigde beleid, '''Nuwe beleid''', skat die IEA dat die wêreldwye vraag na energie teen 2040 met meer as 'n kwart deur die ontwikkelende lande onder leiding van Indië gestyg het. Hernubare energie lewer byna 40% van hierdie groei, olie- en gasverbruik styg met 50% en die gebruik van steenkool sal nie groei nie. Globale energieverwante CO₂ emissies neem effens toe. Die IEA noem dit Scenario ''ver van wat wetenskaplike kennis sê dat nodig sal wees om klimaatsverandering aan te pak.''<ref name="outlook">IEA World Energy Outlook 2018[https://webstore.iea.org/download/summary/190?fileName=English-WEO-2018-ES.pdf]</ref> Die '''Volhoubare ontwikkeling''' scenario voldoen aan die ''internasionaal ooreengekome doelwit vir klimaatsverandering, luggehalte en universele toegang tot moderne energie''. Die totale vraag na primêre energie kan in 2040 op die huidige vlak gehou word deur verhoogde doeltreffendheid. Hernubare bronne kan hul aandeel verhoog tot 30%, waarvan die helfte son- en windenergie is, kernenergie styg tot 10% as gevolg van die groei in Asië, aardgas styg effens, die maksimum in olie kom vinnig, steenkool daal dadelik. Fossiele brandstowwe sal 60% van die totale vraag dek, terug van 82% nou. CO₂ uitstoot kan in 2040 verminder word vanaf 33 gigaton in 2017 tot 18 Gt deur opname en berging, verminderde metaanvrystellings en eliminasie van flaring. Globale elektrisiteitsopwekking kan met 40% toeneem tot 36000 TWh (= 3200 Mtoe), waarvan 64% hernubaar is. Die direkte gebruik van hernubare energie (bio-energie, son- en geotermiese hitte) om hitte en mobiliteit te bied, kan sterk groei.<ref name="outlook" /><ref>IEA [https://www.iea.org/weo/] select Sustainable Development Scenario</ref> Baie scenario's is moontlik. Die optrede van regerings sal deurslaggewend wees om die pad te volg. Vanaf 2019 is daar nog 'n kans om aardverwarming onder 1,5 ° C te hou as daar nie meer fossielbrandstofaanlegte gebou word nie en sommige bestaande fossielbrandstofaanlegte vroeg gesluit word, tesame met ander maatreëls soos herbebossing.<ref>{{cite web |url=https://www.nationalgeographic.com/environment/2019/07/we-have-too-many-fossil-fuel-power-plants-to-meet-climate-goals/ |title=We have too many fossil-fuel power plants to meet climate goals |date=1 Julie 2019 |website=Environment |access-date=8 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200602233902/https://www.nationalgeographic.com/environment/2019/07/we-have-too-many-fossil-fuel-power-plants-to-meet-climate-goals/ |archive-date=2 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Alternatiewe '''Parys Klimaatverdrag''' scenario's is ontwikkel deur 'n span van 20 wetenskaplikes aan die University of Technology Sydney, die Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt, en die University of Melbourne,<ref>Sven Teske et al., ''Achieving the Paris Climate Agreement Goals'', Springer Nature Switzerland AG [https://www.springer.com/us/book/9783030058425]</ref> met IEA data, maar streef na 'n oorgang na byna 100% volhoubare energie teen 2050, en deur middel van herbebossing, maar sonder die risiko's van kernenergie, koolstofdioksiedopname en onvolhoubare biomassa gebruik (Hoofstuk 1). Die koste sal veel minder wees as die $ 5 triljoen per jaar wat regerings nou spandeer op subsidies vir die fossielbrandstofbedryf verantwoordelik vir klimaatsverandering (p.ix). In die scenario van +2.0 C (aardverwarming) kan die wêreldwye primêre energieproduksie in 2040 450 EJ = 10755 Mtoe, of 400 EJ = 9560 Mtoe in die +1.5 Scenario wees, veel laer as nou. Volhoubare bronne kan hul aandeel verhoog tot 300 EJ in die +2.0 C Scenario of 330 PJ in die +1.5 Scenario in 2040. In 2050 kan hernubare energie byna alle energie-aanvraag dek. Nie-energieke gebruik sal steeds fossielbrandstof benodig. Sien Fig.5 op p.xxvii in die ''Executive Summary''. Volhoubare energiebronne sal in die alternatiewe scenario's 88% van die elektrisiteit in die wêreld teen 2040 en 100% teen 2050 genereer. "Nuwe" volhoubare – grootliks wind-, son- en geotermiese energie – sal 83% bydra tot alle elektrisiteitsopwekking (p.xxiv). Skofte is nodig van binnelandse lugvaart na spoor en van weg na spoor. Die gebruik van passasiersmotors moet na 2020 in die OESO-lande verminder (maar sal in ontwikkelende lande toeneem). Die afname in die gebruik van passasiersmotors sal gedeeltelik vergoed word deur 'n sterk toename in openbare vervoer deur spoor- en busstelsels. Sien Fig.4 op p.xxii. CO₂ uitstoot kan in 2040 verminder word vanaf 32 Gt tot 7 Gt (+2.0 Scenario) of 2,7 Gt (+1.5 Scenario) in 2040 en tot nul in 2050 (p.xxviii). == Sien ook == * [[Energie ontwikkeling]] * [[Energiehuishouding]] * [[Mark Z. Jacobson]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Energie]] gedunw2gg7cvsifml68lqolvz2aq2gi 2918203 2918202 2026-07-18T19:29:23Z Oesjaar 7467 /* Energie omskakeling en handel */ Taal... 2918203 wikitext text/x-wiki '''Energievoorsiening''' verwys na die wêreldwye ontginning en voorbereiding van [[brandstof]], die opwekking van [[elektrisiteit]] en energievervoer. Dit verteenwoordig 'n reuse en komplekse bedryf. Die energievoorsiening is van kardinale belang vir die ekonomie en lewensgehalte. Baie lande publiseer statistieke oor die energievoorsiening uit hul eie land of ander lande of die wêreld. ''World Energy Balances'' is van een van die grootste organisasies op hierdie gebied, die ''International Energy Agency'' IEA.<ref>{{Cite web |url=https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019 |title=argiefkopie |access-date= 4 Oktober 2019 |archive-date=23 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190923170025/https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019 |url-status=dead }}</ref> Hierdie energiebalanse is baie groot. Hierdie artikel bevat 'n kort beskrywing en opsomming in tabelle. Die tabelle bevat statistiese data oor die gebiede in die wêreld waar bykans alle energie onttrek word en die lande waar die meeste energie gebruik word. Tussen hierdie twee afdelings word die enorme omskakelings- en vervoeraktiwiteit tussen ekstraksie en gebruik kortliks aangedui. Ten slotte word die IEA se skatting van energieverbruik tot 2040 opgesom en die moontlike aanpassings van die energiebeleid om aan die klimaatkonvensie van Parys te voldoen. == Ontginning == Wêreldwyd word primêre energie onttrek uit fossiel-, kern- en hernubare bronne. Primêre middele: direk verkry uit natuurlike bronne, nie omgeskakel of omskep nie. * Fossiel: [[Steenkool|steen-]] en [[bruinkool]], [[ruolie]] en [[aardgas]] * Kern: [[uraan]] * Hernubare: onder andere [[waterkrag]], [[biomassa]], [[Windenergie|wind-]] en [[sonenergie]] Die statistieke van primêre energie volg sekere reëls<ref>[https://www.iea.org/publications/freepublications/publication/statistics_manual.pdf IEA Statistics manual, chapter 7] * Fossiel: gebaseer op netto brandwaarde. * Kern: hitte wat deur kernreaksies veroorsaak word, 3 keer die elektriese energie, gebaseer op 33% doeltreffendheid van kernkragsentrales. Hierdie produksie word toegeken aan die land waar die kernkragsentrales geleë is – dit is dikwels nie die land waar die uraanerts gemyn is nie. * Hernubare: biomassa gebaseer op netto brandwaarde. Elektrisiteit geproduseer met hidrokrag, [[windturbine]]s en [[Sonpaneel|sonpanele]]. Geotermiese hitte wat in kragstasies gebruik word, 10 keer die gegenereerde elektrisiteit, gebaseer op 10% doeltreffendheid. Die vloei energie van water en lug wat hidrouliese en wind turbines dryf, en die lig wat op sonpanele skyn, word nie in primêre energiestatistieke ingesluit nie.</ref> wat gemik is op eenvoudige meetbaarheid en vergelykbaarheid van energiebronne. Die tabel toon die wêreld se energieproduksie en die lande / streke wat die grootste deel (90%) daarvan wen. Die hoeveelhede word uitgedruk in miljoen ton olie ekwivalent per jaar (1 Mtoe/a = 11,63 terawattuur per jaar = 1,327 gigawatt). Die datums is van 2017.<ref name="Balances">{{Cite web |url=https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019 |title=argiefkopie |access-date= 4 Oktober 2019 |archive-date=23 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190923170025/https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019 |url-status=dead }}</ref> Klik op 'n kolomkop om lande / streke te reël vir die energietipe. {| class="wikitable sortable" ! width="30%" | || width="15%" |Total || width="15%" | Kole || width="15%" | Olie & Gas || width="15%" | Kern || width="15%" | Hernubaar |- | '''WÊRELD''' ||align="right"| 14000 ||align="right"| 3770 ||align="right"| 7650 ||align="right"| 677 ||align="right"| 1932 |- | China ||align="right"| 2450 ||align="right"| 1786 ||align="right"| 316 ||align="right"| 65 ||align="right"| 283 |- | Verenigde State ||align="right"| 1993 ||align="right"| 373 ||align="right"| 1233 ||align="right"| 219 ||align="right"| 169 |- | Midde-Ooste ||align="right"| 2030 ||align="right"| 1 ||align="right"| 2026 ||align="right"| 1 ||align="right"| 2 |- | Rusland ||align="right"| 1430 ||align="right"| 222 ||align="right"| 1130 ||align="right"| 53 ||align="right"| 24 |- | Afrika ||align="right"| 1135 ||align="right"| 157 ||align="right"| 590 ||align="right"| 4 ||align="right"| 385 |- | Europa ||align="right"| 1070 ||align="right"| 159 ||align="right"| 400 ||align="right"| 244 ||align="right"| 266 |- | India ||align="right"| 554 ||align="right"| 270 ||align="right"| 68 ||align="right"| 10 ||align="right"| 206 |- | Kanada ||align="right"| 510 ||align="right"| 31 ||align="right"| 402 ||align="right"| 26 ||align="right"| 51 |- | Indonesië ||align="right"| 448 ||align="right"| 263 ||align="right"| 105 ||align="right"| 0 ||align="right"| 80 |- | Australië ||align="right"| 405 ||align="right"| 293 ||align="right"| 103 ||align="right"| 0 ||align="right"| 8 |- | Brazilië ||align="right"| 293 ||align="right"| 2 ||align="right"| 163 ||align="right"| 4 ||align="right"| 123 |- | Kazakhstan ||align="right"| 180 ||align="right"| 49 ||align="right"| 130 ||align="right"| 0 ||align="right"| 1 |- | Mexico ||align="right"| 165 ||align="right"| 7 ||align="right"| 140 ||align="right"| 3 ||align="right"| 16 |} In die Midde-Ooste produseer die Persiese Golfstate Iran, Irak, Koeweit, Oman, Qatar, Saoedi-Arabië en die Verenigde Arabiese Emirate die meeste. In mindere mate ook Bahrain, Jordanië, Libanon, Sirië en Jemen in hierdie streek. Die grootste produsente in Afrika is Nigerië (249), Suid-Afrika (158), Algerië (153) en Angola (92). In Europa het Noorweë (206, veral olie en gas), Frankryk (138, veral kern), Duitsland (120), Ver. Koninkryk (119), Pole (68, veral steenkool) en Nederland (42, veral aardgas) die meeste. Van die wêreld se hernubare produksie is 68% biobrandstowwe en afval, meestal in ontwikkelende lande. 18% is gegenereer met hidrokrag en 14% met die ander hernubare bronne.<ref>https://webstore.iea.org/renewables-information-2019-overview</ref> === Tendense === Van 2015 tot 2017 het die wêreldproduksie met 2% gegroei, hoofsaaklik in Rusland 7%, die Midde-Ooste 8% en Indië 5%, terwyl China 3% minder en die EU 2% minder opgelewer het. In 2018 het die wêreldenergie met 3% gestyg, veral in die VSA, + 8%.<ref>[https://www.enerdata.net/publications/world-energy-statistics-supply-and-demand.html Enerdata – World Energy Statistics]</ref> Van 2015 tot 2017 het windenergie met 37% gegroei en sonenergie 73%.<ref>[https://www.irena.org/publications/2019/Jul/Renewable-energy-statistics-2019 Renewable energy Statistics – 2019]</ref> == Energie omskakeling en handel == {| class="wikitable sortable" width="20%" style="float:right;" ! || UItvoer minus Invoer |- | Midde-Ooste ||align="right"| 1243 |- | Rusland ||align="right"| 664 |- | Afrika || align="right"| 309 |- | Australië || align="right"| 269 |- | Kanada ||align="right"| 217 |- | Indonesië ||align="right"| 201 |- | Noorweë ||align="right"| 185 |- | Verenigde State ||align="right"| -174 |- | S-Korea ||align="right"| -267 |- | India ||align="right"| -330 |- | Japan ||align="right"| -400 |- | China ||align="right"| -632 |- | Europa ||align="right"| -849 |} Die primêre energie word op baie maniere omgeskakel voordat dit geskik is vir eindgebruik.<ref>Encyclopaedia Britannica, vol.18, Energy Conversion, 15th ed., 1992</ref> * Bruin- en steenkool gaan hoofsaaklik na kragsentrales. Steenkool gaan ook na 'n kooksaanleg. * Ruolie word verwerk, sien [[Olieraffinadery]]. * Kernreaksiehitte word gebruik in kernkragsentrales. * Biomassa word verwerk tot biobrandstof, soos [[biodiesel]]. Elektrisiteit word gegenereer met 'n wisselstroomgenerator wat meganies gekoppel is * 'n stoom- of gasturbine in 'n termiese kragsentrale, * of 'n hidrouliese turbine in 'n [[waterkrag]] sentrale, * of 'n [[windturbine]], enkel of op 'n windplaas. Na die uitvinding van die silikon PV-sel in 1954 het elektrisiteitsopwekking begin met sonpanele, gekoppel aan 'n GS/WS-omskakelaar. Dit was eers na 2000 dat sonkrag ekonomies doeltreffend geword het weens die massaproduksie van sonpanele. Ongeveer 5350 Mtoe van die primêre en omgeskakelde energie word wêreldwyd verhandel tussen lande, veral olie en gas. Die tabel toon uitvoer minus invoer van sommige lande en streke. 'n Negatiewe waarde beteken dat baie energie vir die ekonomie ingevoer word. Die hoeveelhede word in Mtoe/a uitgedruk en die datums is 2017.<ref name="Balances" /> Omvattende energie vervoer word gedoen met olie- en gastenks, vragmotors, gasnetwerke en hoëspanning elektrisiteitsnetwerke. == Total Primary Energy Supply == {| class="wikitable sortable" width="30%" style="float:right;" ! || TPES<br /><small>Mtoe/a</small> || TPES pp<br /><small>toe/a</small> |- | WÊRELD ||align="right"| 13970 ||align="right"| 1.9 |- | China ||align="right"| 3063 ||align="right"| 2.2 |- | Verenigde State ||align="right"| 2155 ||align="right"| 6.6 |- | Europa ||align="right"| 1826 ||align="right"| 3.2 |- | India ||align="right"| 882 ||align="right"| 0.6 |- | Afrika ||align="right"| 812 ||align="right"| 0.6 |- | Midde-Ooste ||align="right"| 750 ||align="right"| 3.2 |- | Rusland ||align="right"| 732 ||align="right"| 4.9 |- | Japan ||align="right"| 430 ||align="right"| 3.4 |- | Brazilië ||align="right"| 290 ||align="right"| 1.4 |- | S-Korea ||align="right"| 282 ||align="right"| 5.5 |- | Kanada ||align="right"| 289 ||align="right"| 7.9 |} '''Total Primary Energy Supply (TPES)''' dui die som van produksie en invoer aan na aftrekking van uitvoer- en opbergingsveranderings.<ref>{{Cite web |url=https://www.iea.org/publications/freepublications/publication/KeyWorld2017.pdf |title=IEA KeyWorld2017, see Glossary |access-date=28 September 2019 |archive-date= 7 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707173253/https://www.iea.org/publications/freepublications/publication/KeyWorld2017.pdf |url-status=dead }}</ref> TPES is amper dieselfde as primêre energie PE vir die hele wêreld, maar vir lande verskil TPES en PE in hoeveelheid en kwaliteit. Gewoonlik gaan dit oor sekondêre energie, byvoorbeeld die invoer van 'n olie-raffinaderijproduk, dus is TPES dikwels nie 'n PE nie. P in TPES het nie dieselfde betekenis as in PE nie. Dit verwys na energie wat benodig word as 'insette' om 'n deel van of al die energie vir eindgebruikers te produseer. Die tabel bevat 'n oorsig van die wêreldwye TPES en die lande / streke wat die meeste gebruik (83%) hiervan in 2017, en die TPES per persoon.<ref name="Balances" /> 31% van die wêreldwye primêre produksie word gebruik vir omskakeling en vervoer, en 6% vir nie-energie produkte soos smeermiddels, asfalt en petrochemikalieë. 63% bly vir eindgebruikers. Die meerderheid van die energie wat deur omskakeling verlore gaan, vind plaas in termiese kragsentrales en in die eie gebruik van die energiebedryf. == Eindgebruik == Dit bestaan uit brandstof (80%) en elektrisiteit (20%). '''Brandstof''': * fossiel: natuurlike gas, brandstof vervaardig uit ruolie (LPG, petrol, kerosine, diesel, brandstofolie), uit steenkool ([[antrasiet]], [[kooks]]). * hernubaar: biobrandstof en brandstof wat uit afval vervaardig word. * vir stadsverwarming. Die hoeveelhede is gebaseer op die netto brandwaarde. Die tabel toon die wêreldwye eindgebruik en lande / streke wat die meeste gebruik (83%), hoeveel hiervan is hernubaar en verbruik per persoon per jaar. Die datums is van 2017.<ref name="Balances" /> In ontwikkelende lande is die gebruik per persoon laag en die brandstofverbruik is relatief hernubaar. Kanada, Venezuela en Brasilië skep hoofsaaklik elektrisiteit met waterkrag. Die hoeveelhede word uitgedruk in miljoen ton olie ekwivalent per jaar (1 Mtoe = 11.63 TWh). {| class="wikitable sortable" ! width="15%" | || width=15% | Brandstof<br /><small>Mtoe/a</small> || width=15% | waarvan hernubaar || width=15% | Elektriciteit<br /><small>Mtoe/a</small> || width=15% | waarvan hernubaar |- | '''WÊRELD''' ||align="right"| 7000 ||align="right"| 15% ||align="right"| 1838 ||align="right"| 25% |- | China ||align="right"| 1357 ||align="right"| 6% ||align="right"| 476 ||align="right"| 25% |- | Verenigde State ||align="right"| 1054 ||align="right"| 8% ||align="right"| 321 ||align="right"| 17% |- | Europa ||align="right"| 900 ||align="right"| 10% ||align="right"| 275 ||align="right"| 33% |- | Afrika ||align="right"| 516 ||align="right"| 60% ||align="right"| 56 ||align="right"| 18% |- | India ||align="right"| 445 ||align="right"| 36% ||align="right"| 100 ||align="right"| 17% |- | Rusland ||align="right"| 354 ||align="right"| 1% ||align="right"| 65 ||align="right"| 17% |- | Japan ||align="right"| 175 ||align="right"| 3% ||align="right"| 83 ||align="right"| 16% |- | Brazilië ||align="right"| 170 ||align="right"| 36% ||align="right"| 43 ||align="right"| 79% |- | Indonesië ||align="right"| 148 ||align="right"| 38% ||align="right"| 19 ||align="right"| 13% |- | Kanada ||align="right"| 131 ||align="right"| 9% ||align="right"| 44 ||align="right"| 66% |- | Iran ||align="right"| 141 ||align="right"| 0% ||align="right"| 22 ||align="right"| 5% |- | Meksiko ||align="right"| 94 ||align="right"| 7% ||align="right"| 23 ||align="right"| 16% |- | S-Korea ||align="right"| 85 ||align="right"| 6% ||align="right"| 45 ||align="right"| 3% |- | Australië ||align="right"| 59 ||align="right"| 7% ||align="right"| 18 ||align="right"| 16% |- | Argentinië ||align="right"| 45 ||align="right"| 7% ||align="right"| 11 ||align="right"| 30% |- | Venezuela ||align="right"| 23 ||align="right"| 26% ||align="right"| 6 ||align="right"| 61% |} Die grootste eindgebruikers in Afrika is Nigerië 119, Suid-Afrika 70 en Egipte 50. In 2015 is 53 brandstof in Suid-Afrika gebruik, waarvan 17% hernubaar, en 17 elektrisiteit waarvan 2% hernubaar. Die gebruik per persoon was 1,3 toe. Van die 48 Afrika-lande is 32 in 'n energiekrisis volgens die Wêreldbank. === Tendens === Finale verbruik van brandstof en elektrisiteit wêreldwyd gedurende die periode 2010–2017: * steenkool het met 3% gedaal, * olie en gas het met 11% gestyg, * elektrisiteit het met 19% gestyg. === Verhouding van die energieopbrengste tot die energiekoste === Brandstof en elektrisiteit word deels gebruik vir die konstruksie, instandhouding en sloping of hergebruik van installasies wat brandstof en elektrisiteit produseer, soos olie derricks, uraan isotoop skeiding en windturbines. Vir die produsente se nuttige effek, moet die verhouding tussen die energieopbrengs en die energiekoste groot genoeg wees. Engelse terme wat algemeen gebruik word, is '''EROI''' (energy return on investment) of '''ERoEI''' (energy returned on energy invested). In die tegniese literatuur bestaan min ooreenkoms oor die metodes en resultate van die berekening van hierdie verhoudings. Volgens James Conca is die ERoEI-waardes vir fossiel- en kernenergie en waterkrag meer as 25. Vir windturbines 16, maar slegs 4 as energieberging in ag geneem word. Sonenergie het selfs laer waardes.<ref>https://www.forbes.com/sites/jamesconca/2015/02/11/eroi-a-tool-to-predict-the-best-energy-mix/#7aa1e5f2a027</ref> Maar Paul Brockway et al. vind dat sulke verhoudings gemeet word vir primêre energie by die bron (bv. ru-olie) en dat dit in plaas daarvan geskat moet word vir eindgebruik (bv. petrol). Dan vind hulle dat 1 Mtoe finale energie gebruik word om 8 Mtoe brandstof of 3 Mtoe elektrisiteit te produseer, dus baie laag EROI, gemiddeld 6. Hulle kom tot die gevolgtrekking dat lae en dalende EROI-waardes kan lei tot die beperking van die beskikbare energie vir die samelewing. En dat EROI op hernubare energie hoër kan wees as EROI op fossielbrandstof as dit gemeet word vir eindgebruik.<ref>https://www.nature.com/articles/s41560-019-0425-z</ref> Marco Raugei et al. vind EROI 9-10 vir PV-stelsels in Switserland as die verhouding tussen die elektriese opbrengs en die 'ekwivalente elektriese' koste. Hulle kritiseer die insluiting van energieberging in die berekening van EROI vir PV-panele of windturbines, omdat dit die resultaat onverenigbaar sou maak met die konvensionele EROI-berekening van ander elektrisiteitopwekkingsinstallasies. Die prestasie van energietegnologieë moet gemeet word in 'n uitgebreide ontleding van die energiestelsel van 'n land.<ref>http://dx.doi.org/10.1016/j.enpol.2016.12.042</ref> == Verwagting tot 2040 == Op grond van navorsing van '''Huidige beleid''' verwag die IEA ''toenemende spanning in bykans alle aspekte van energie sekuriteit''. Met inbegrip van die nuut aangekondigde beleid, '''Nuwe beleid''', skat die IEA dat die wêreldwye vraag na energie teen 2040 met meer as 'n kwart deur die ontwikkelende lande onder leiding van Indië gestyg het. Hernubare energie lewer byna 40% van hierdie groei, olie- en gasverbruik styg met 50% en die gebruik van steenkool sal nie groei nie. Globale energieverwante CO₂ emissies neem effens toe. Die IEA noem dit Scenario ''ver van wat wetenskaplike kennis sê dat nodig sal wees om klimaatsverandering aan te pak.''<ref name="outlook">IEA World Energy Outlook 2018[https://webstore.iea.org/download/summary/190?fileName=English-WEO-2018-ES.pdf]</ref> Die '''Volhoubare ontwikkeling''' scenario voldoen aan die ''internasionaal ooreengekome doelwit vir klimaatsverandering, luggehalte en universele toegang tot moderne energie''. Die totale vraag na primêre energie kan in 2040 op die huidige vlak gehou word deur verhoogde doeltreffendheid. Hernubare bronne kan hul aandeel verhoog tot 30%, waarvan die helfte son- en windenergie is, kernenergie styg tot 10% as gevolg van die groei in Asië, aardgas styg effens, die maksimum in olie kom vinnig, steenkool daal dadelik. Fossiele brandstowwe sal 60% van die totale vraag dek, terug van 82% nou. CO₂ uitstoot kan in 2040 verminder word vanaf 33 gigaton in 2017 tot 18 Gt deur opname en berging, verminderde metaanvrystellings en eliminasie van flaring. Globale elektrisiteitsopwekking kan met 40% toeneem tot 36000 TWh (= 3200 Mtoe), waarvan 64% hernubaar is. Die direkte gebruik van hernubare energie (bio-energie, son- en geotermiese hitte) om hitte en mobiliteit te bied, kan sterk groei.<ref name="outlook" /><ref>IEA [https://www.iea.org/weo/] select Sustainable Development Scenario</ref> Baie scenario's is moontlik. Die optrede van regerings sal deurslaggewend wees om die pad te volg. Vanaf 2019 is daar nog 'n kans om aardverwarming onder 1,5 ° C te hou as daar nie meer fossielbrandstofaanlegte gebou word nie en sommige bestaande fossielbrandstofaanlegte vroeg gesluit word, tesame met ander maatreëls soos herbebossing.<ref>{{cite web |url=https://www.nationalgeographic.com/environment/2019/07/we-have-too-many-fossil-fuel-power-plants-to-meet-climate-goals/ |title=We have too many fossil-fuel power plants to meet climate goals |date=1 Julie 2019 |website=Environment |access-date=8 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200602233902/https://www.nationalgeographic.com/environment/2019/07/we-have-too-many-fossil-fuel-power-plants-to-meet-climate-goals/ |archive-date=2 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Alternatiewe '''Parys Klimaatverdrag''' scenario's is ontwikkel deur 'n span van 20 wetenskaplikes aan die University of Technology Sydney, die Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt, en die University of Melbourne,<ref>Sven Teske et al., ''Achieving the Paris Climate Agreement Goals'', Springer Nature Switzerland AG [https://www.springer.com/us/book/9783030058425]</ref> met IEA data, maar streef na 'n oorgang na byna 100% volhoubare energie teen 2050, en deur middel van herbebossing, maar sonder die risiko's van kernenergie, koolstofdioksiedopname en onvolhoubare biomassa gebruik (Hoofstuk 1). Die koste sal veel minder wees as die $ 5 triljoen per jaar wat regerings nou spandeer op subsidies vir die fossielbrandstofbedryf verantwoordelik vir klimaatsverandering (p.ix). In die scenario van +2.0 C (aardverwarming) kan die wêreldwye primêre energieproduksie in 2040 450 EJ = 10755 Mtoe, of 400 EJ = 9560 Mtoe in die +1.5 Scenario wees, veel laer as nou. Volhoubare bronne kan hul aandeel verhoog tot 300 EJ in die +2.0 C Scenario of 330 PJ in die +1.5 Scenario in 2040. In 2050 kan hernubare energie byna alle energie-aanvraag dek. Nie-energieke gebruik sal steeds fossielbrandstof benodig. Sien Fig.5 op p.xxvii in die ''Executive Summary''. Volhoubare energiebronne sal in die alternatiewe scenario's 88% van die elektrisiteit in die wêreld teen 2040 en 100% teen 2050 genereer. "Nuwe" volhoubare – grootliks wind-, son- en geotermiese energie – sal 83% bydra tot alle elektrisiteitsopwekking (p.xxiv). Skofte is nodig van binnelandse lugvaart na spoor en van weg na spoor. Die gebruik van passasiersmotors moet na 2020 in die OESO-lande verminder (maar sal in ontwikkelende lande toeneem). Die afname in die gebruik van passasiersmotors sal gedeeltelik vergoed word deur 'n sterk toename in openbare vervoer deur spoor- en busstelsels. Sien Fig.4 op p.xxii. CO₂ uitstoot kan in 2040 verminder word vanaf 32 Gt tot 7 Gt (+2.0 Scenario) of 2,7 Gt (+1.5 Scenario) in 2040 en tot nul in 2050 (p.xxviii). == Sien ook == * [[Energie ontwikkeling]] * [[Energiehuishouding]] * [[Mark Z. Jacobson]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Energie]] q1ejmwpwc8qkb53qb3vu8bqlp7g3huf 2918205 2918203 2026-07-18T19:30:48Z Oesjaar 7467 /* Energie omskakeling en handel */ Skakel 2918205 wikitext text/x-wiki '''Energievoorsiening''' verwys na die wêreldwye ontginning en voorbereiding van [[brandstof]], die opwekking van [[elektrisiteit]] en energievervoer. Dit verteenwoordig 'n reuse en komplekse bedryf. Die energievoorsiening is van kardinale belang vir die ekonomie en lewensgehalte. Baie lande publiseer statistieke oor die energievoorsiening uit hul eie land of ander lande of die wêreld. ''World Energy Balances'' is van een van die grootste organisasies op hierdie gebied, die ''International Energy Agency'' IEA.<ref>{{Cite web |url=https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019 |title=argiefkopie |access-date= 4 Oktober 2019 |archive-date=23 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190923170025/https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019 |url-status=dead }}</ref> Hierdie energiebalanse is baie groot. Hierdie artikel bevat 'n kort beskrywing en opsomming in tabelle. Die tabelle bevat statistiese data oor die gebiede in die wêreld waar bykans alle energie onttrek word en die lande waar die meeste energie gebruik word. Tussen hierdie twee afdelings word die enorme omskakelings- en vervoeraktiwiteit tussen ekstraksie en gebruik kortliks aangedui. Ten slotte word die IEA se skatting van energieverbruik tot 2040 opgesom en die moontlike aanpassings van die energiebeleid om aan die klimaatkonvensie van Parys te voldoen. == Ontginning == Wêreldwyd word primêre energie onttrek uit fossiel-, kern- en hernubare bronne. Primêre middele: direk verkry uit natuurlike bronne, nie omgeskakel of omskep nie. * Fossiel: [[Steenkool|steen-]] en [[bruinkool]], [[ruolie]] en [[aardgas]] * Kern: [[uraan]] * Hernubare: onder andere [[waterkrag]], [[biomassa]], [[Windenergie|wind-]] en [[sonenergie]] Die statistieke van primêre energie volg sekere reëls<ref>[https://www.iea.org/publications/freepublications/publication/statistics_manual.pdf IEA Statistics manual, chapter 7] * Fossiel: gebaseer op netto brandwaarde. * Kern: hitte wat deur kernreaksies veroorsaak word, 3 keer die elektriese energie, gebaseer op 33% doeltreffendheid van kernkragsentrales. Hierdie produksie word toegeken aan die land waar die kernkragsentrales geleë is – dit is dikwels nie die land waar die uraanerts gemyn is nie. * Hernubare: biomassa gebaseer op netto brandwaarde. Elektrisiteit geproduseer met hidrokrag, [[windturbine]]s en [[Sonpaneel|sonpanele]]. Geotermiese hitte wat in kragstasies gebruik word, 10 keer die gegenereerde elektrisiteit, gebaseer op 10% doeltreffendheid. Die vloei energie van water en lug wat hidrouliese en wind turbines dryf, en die lig wat op sonpanele skyn, word nie in primêre energiestatistieke ingesluit nie.</ref> wat gemik is op eenvoudige meetbaarheid en vergelykbaarheid van energiebronne. Die tabel toon die wêreld se energieproduksie en die lande / streke wat die grootste deel (90%) daarvan wen. Die hoeveelhede word uitgedruk in miljoen ton olie ekwivalent per jaar (1 Mtoe/a = 11,63 terawattuur per jaar = 1,327 gigawatt). Die datums is van 2017.<ref name="Balances">{{Cite web |url=https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019 |title=argiefkopie |access-date= 4 Oktober 2019 |archive-date=23 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190923170025/https://webstore.iea.org/world-energy-balances-2019 |url-status=dead }}</ref> Klik op 'n kolomkop om lande / streke te reël vir die energietipe. {| class="wikitable sortable" ! width="30%" | || width="15%" |Total || width="15%" | Kole || width="15%" | Olie & Gas || width="15%" | Kern || width="15%" | Hernubaar |- | '''WÊRELD''' ||align="right"| 14000 ||align="right"| 3770 ||align="right"| 7650 ||align="right"| 677 ||align="right"| 1932 |- | China ||align="right"| 2450 ||align="right"| 1786 ||align="right"| 316 ||align="right"| 65 ||align="right"| 283 |- | Verenigde State ||align="right"| 1993 ||align="right"| 373 ||align="right"| 1233 ||align="right"| 219 ||align="right"| 169 |- | Midde-Ooste ||align="right"| 2030 ||align="right"| 1 ||align="right"| 2026 ||align="right"| 1 ||align="right"| 2 |- | Rusland ||align="right"| 1430 ||align="right"| 222 ||align="right"| 1130 ||align="right"| 53 ||align="right"| 24 |- | Afrika ||align="right"| 1135 ||align="right"| 157 ||align="right"| 590 ||align="right"| 4 ||align="right"| 385 |- | Europa ||align="right"| 1070 ||align="right"| 159 ||align="right"| 400 ||align="right"| 244 ||align="right"| 266 |- | India ||align="right"| 554 ||align="right"| 270 ||align="right"| 68 ||align="right"| 10 ||align="right"| 206 |- | Kanada ||align="right"| 510 ||align="right"| 31 ||align="right"| 402 ||align="right"| 26 ||align="right"| 51 |- | Indonesië ||align="right"| 448 ||align="right"| 263 ||align="right"| 105 ||align="right"| 0 ||align="right"| 80 |- | Australië ||align="right"| 405 ||align="right"| 293 ||align="right"| 103 ||align="right"| 0 ||align="right"| 8 |- | Brazilië ||align="right"| 293 ||align="right"| 2 ||align="right"| 163 ||align="right"| 4 ||align="right"| 123 |- | Kazakhstan ||align="right"| 180 ||align="right"| 49 ||align="right"| 130 ||align="right"| 0 ||align="right"| 1 |- | Mexico ||align="right"| 165 ||align="right"| 7 ||align="right"| 140 ||align="right"| 3 ||align="right"| 16 |} In die Midde-Ooste produseer die Persiese Golfstate Iran, Irak, Koeweit, Oman, Qatar, Saoedi-Arabië en die Verenigde Arabiese Emirate die meeste. In mindere mate ook Bahrain, Jordanië, Libanon, Sirië en Jemen in hierdie streek. Die grootste produsente in Afrika is Nigerië (249), Suid-Afrika (158), Algerië (153) en Angola (92). In Europa het Noorweë (206, veral olie en gas), Frankryk (138, veral kern), Duitsland (120), Ver. Koninkryk (119), Pole (68, veral steenkool) en Nederland (42, veral aardgas) die meeste. Van die wêreld se hernubare produksie is 68% biobrandstowwe en afval, meestal in ontwikkelende lande. 18% is gegenereer met hidrokrag en 14% met die ander hernubare bronne.<ref>https://webstore.iea.org/renewables-information-2019-overview</ref> === Tendense === Van 2015 tot 2017 het die wêreldproduksie met 2% gegroei, hoofsaaklik in Rusland 7%, die Midde-Ooste 8% en Indië 5%, terwyl China 3% minder en die EU 2% minder opgelewer het. In 2018 het die wêreldenergie met 3% gestyg, veral in die VSA, + 8%.<ref>[https://www.enerdata.net/publications/world-energy-statistics-supply-and-demand.html Enerdata – World Energy Statistics]</ref> Van 2015 tot 2017 het windenergie met 37% gegroei en sonenergie 73%.<ref>[https://www.irena.org/publications/2019/Jul/Renewable-energy-statistics-2019 Renewable energy Statistics – 2019]</ref> == Energie omskakeling en handel == {| class="wikitable sortable" width="20%" style="float:right;" ! || UItvoer minus Invoer |- | Midde-Ooste ||align="right"| 1243 |- | Rusland ||align="right"| 664 |- | Afrika || align="right"| 309 |- | Australië || align="right"| 269 |- | Kanada ||align="right"| 217 |- | Indonesië ||align="right"| 201 |- | Noorweë ||align="right"| 185 |- | Verenigde State ||align="right"| -174 |- | S-Korea ||align="right"| -267 |- | India ||align="right"| -330 |- | Japan ||align="right"| -400 |- | China ||align="right"| -632 |- | Europa ||align="right"| -849 |} Die primêre energie word op baie maniere omgeskakel voordat dit geskik is vir eindgebruik.<ref>Encyclopaedia Britannica, vol.18, Energy Conversion, 15th ed., 1992</ref> * Bruin- en steenkool gaan hoofsaaklik na kragsentrales. Steenkool gaan ook na 'n kooksaanleg. * Ruolie word verwerk, sien [[Olieraffinadery]]. * Kernreaksiehitte word gebruik in kernkragsentrales. * Biomassa word verwerk tot biobrandstof, soos [[biodiesel]]. Elektrisiteit word gegenereer met 'n wisselstroomgenerator wat meganies gekoppel is * 'n stoom- of gasturbine in 'n termiese kragsentrale, * of 'n hidrouliese turbine in 'n [[waterkrag]] sentrale, * of 'n [[windturbine]], enkel of op 'n windplaas. Na die uitvinding van die silikon PV-sel in 1954 het elektrisiteitsopwekking begin met sonpanele, gekoppel aan 'n [[Wisselrigtoestel|GS/WS-omskakelaar]]. Dit was eers na 2000 dat sonkrag ekonomies doeltreffend geword het weens die massaproduksie van sonpanele. Ongeveer 5350 Mtoe van die primêre en omgeskakelde energie word wêreldwyd verhandel tussen lande, veral olie en gas. Die tabel toon uitvoer minus invoer van sommige lande en streke. 'n Negatiewe waarde beteken dat baie energie vir die ekonomie ingevoer word. Die hoeveelhede word in Mtoe/a uitgedruk en die datums is 2017.<ref name="Balances" /> Omvattende energie vervoer word gedoen met olie- en gastenks, vragmotors, gasnetwerke en hoëspanning elektrisiteitsnetwerke. == Total Primary Energy Supply == {| class="wikitable sortable" width="30%" style="float:right;" ! || TPES<br /><small>Mtoe/a</small> || TPES pp<br /><small>toe/a</small> |- | WÊRELD ||align="right"| 13970 ||align="right"| 1.9 |- | China ||align="right"| 3063 ||align="right"| 2.2 |- | Verenigde State ||align="right"| 2155 ||align="right"| 6.6 |- | Europa ||align="right"| 1826 ||align="right"| 3.2 |- | India ||align="right"| 882 ||align="right"| 0.6 |- | Afrika ||align="right"| 812 ||align="right"| 0.6 |- | Midde-Ooste ||align="right"| 750 ||align="right"| 3.2 |- | Rusland ||align="right"| 732 ||align="right"| 4.9 |- | Japan ||align="right"| 430 ||align="right"| 3.4 |- | Brazilië ||align="right"| 290 ||align="right"| 1.4 |- | S-Korea ||align="right"| 282 ||align="right"| 5.5 |- | Kanada ||align="right"| 289 ||align="right"| 7.9 |} '''Total Primary Energy Supply (TPES)''' dui die som van produksie en invoer aan na aftrekking van uitvoer- en opbergingsveranderings.<ref>{{Cite web |url=https://www.iea.org/publications/freepublications/publication/KeyWorld2017.pdf |title=IEA KeyWorld2017, see Glossary |access-date=28 September 2019 |archive-date= 7 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707173253/https://www.iea.org/publications/freepublications/publication/KeyWorld2017.pdf |url-status=dead }}</ref> TPES is amper dieselfde as primêre energie PE vir die hele wêreld, maar vir lande verskil TPES en PE in hoeveelheid en kwaliteit. Gewoonlik gaan dit oor sekondêre energie, byvoorbeeld die invoer van 'n olie-raffinaderijproduk, dus is TPES dikwels nie 'n PE nie. P in TPES het nie dieselfde betekenis as in PE nie. Dit verwys na energie wat benodig word as 'insette' om 'n deel van of al die energie vir eindgebruikers te produseer. Die tabel bevat 'n oorsig van die wêreldwye TPES en die lande / streke wat die meeste gebruik (83%) hiervan in 2017, en die TPES per persoon.<ref name="Balances" /> 31% van die wêreldwye primêre produksie word gebruik vir omskakeling en vervoer, en 6% vir nie-energie produkte soos smeermiddels, asfalt en petrochemikalieë. 63% bly vir eindgebruikers. Die meerderheid van die energie wat deur omskakeling verlore gaan, vind plaas in termiese kragsentrales en in die eie gebruik van die energiebedryf. == Eindgebruik == Dit bestaan uit brandstof (80%) en elektrisiteit (20%). '''Brandstof''': * fossiel: natuurlike gas, brandstof vervaardig uit ruolie (LPG, petrol, kerosine, diesel, brandstofolie), uit steenkool ([[antrasiet]], [[kooks]]). * hernubaar: biobrandstof en brandstof wat uit afval vervaardig word. * vir stadsverwarming. Die hoeveelhede is gebaseer op die netto brandwaarde. Die tabel toon die wêreldwye eindgebruik en lande / streke wat die meeste gebruik (83%), hoeveel hiervan is hernubaar en verbruik per persoon per jaar. Die datums is van 2017.<ref name="Balances" /> In ontwikkelende lande is die gebruik per persoon laag en die brandstofverbruik is relatief hernubaar. Kanada, Venezuela en Brasilië skep hoofsaaklik elektrisiteit met waterkrag. Die hoeveelhede word uitgedruk in miljoen ton olie ekwivalent per jaar (1 Mtoe = 11.63 TWh). {| class="wikitable sortable" ! width="15%" | || width=15% | Brandstof<br /><small>Mtoe/a</small> || width=15% | waarvan hernubaar || width=15% | Elektriciteit<br /><small>Mtoe/a</small> || width=15% | waarvan hernubaar |- | '''WÊRELD''' ||align="right"| 7000 ||align="right"| 15% ||align="right"| 1838 ||align="right"| 25% |- | China ||align="right"| 1357 ||align="right"| 6% ||align="right"| 476 ||align="right"| 25% |- | Verenigde State ||align="right"| 1054 ||align="right"| 8% ||align="right"| 321 ||align="right"| 17% |- | Europa ||align="right"| 900 ||align="right"| 10% ||align="right"| 275 ||align="right"| 33% |- | Afrika ||align="right"| 516 ||align="right"| 60% ||align="right"| 56 ||align="right"| 18% |- | India ||align="right"| 445 ||align="right"| 36% ||align="right"| 100 ||align="right"| 17% |- | Rusland ||align="right"| 354 ||align="right"| 1% ||align="right"| 65 ||align="right"| 17% |- | Japan ||align="right"| 175 ||align="right"| 3% ||align="right"| 83 ||align="right"| 16% |- | Brazilië ||align="right"| 170 ||align="right"| 36% ||align="right"| 43 ||align="right"| 79% |- | Indonesië ||align="right"| 148 ||align="right"| 38% ||align="right"| 19 ||align="right"| 13% |- | Kanada ||align="right"| 131 ||align="right"| 9% ||align="right"| 44 ||align="right"| 66% |- | Iran ||align="right"| 141 ||align="right"| 0% ||align="right"| 22 ||align="right"| 5% |- | Meksiko ||align="right"| 94 ||align="right"| 7% ||align="right"| 23 ||align="right"| 16% |- | S-Korea ||align="right"| 85 ||align="right"| 6% ||align="right"| 45 ||align="right"| 3% |- | Australië ||align="right"| 59 ||align="right"| 7% ||align="right"| 18 ||align="right"| 16% |- | Argentinië ||align="right"| 45 ||align="right"| 7% ||align="right"| 11 ||align="right"| 30% |- | Venezuela ||align="right"| 23 ||align="right"| 26% ||align="right"| 6 ||align="right"| 61% |} Die grootste eindgebruikers in Afrika is Nigerië 119, Suid-Afrika 70 en Egipte 50. In 2015 is 53 brandstof in Suid-Afrika gebruik, waarvan 17% hernubaar, en 17 elektrisiteit waarvan 2% hernubaar. Die gebruik per persoon was 1,3 toe. Van die 48 Afrika-lande is 32 in 'n energiekrisis volgens die Wêreldbank. === Tendens === Finale verbruik van brandstof en elektrisiteit wêreldwyd gedurende die periode 2010–2017: * steenkool het met 3% gedaal, * olie en gas het met 11% gestyg, * elektrisiteit het met 19% gestyg. === Verhouding van die energieopbrengste tot die energiekoste === Brandstof en elektrisiteit word deels gebruik vir die konstruksie, instandhouding en sloping of hergebruik van installasies wat brandstof en elektrisiteit produseer, soos olie derricks, uraan isotoop skeiding en windturbines. Vir die produsente se nuttige effek, moet die verhouding tussen die energieopbrengs en die energiekoste groot genoeg wees. Engelse terme wat algemeen gebruik word, is '''EROI''' (energy return on investment) of '''ERoEI''' (energy returned on energy invested). In die tegniese literatuur bestaan min ooreenkoms oor die metodes en resultate van die berekening van hierdie verhoudings. Volgens James Conca is die ERoEI-waardes vir fossiel- en kernenergie en waterkrag meer as 25. Vir windturbines 16, maar slegs 4 as energieberging in ag geneem word. Sonenergie het selfs laer waardes.<ref>https://www.forbes.com/sites/jamesconca/2015/02/11/eroi-a-tool-to-predict-the-best-energy-mix/#7aa1e5f2a027</ref> Maar Paul Brockway et al. vind dat sulke verhoudings gemeet word vir primêre energie by die bron (bv. ru-olie) en dat dit in plaas daarvan geskat moet word vir eindgebruik (bv. petrol). Dan vind hulle dat 1 Mtoe finale energie gebruik word om 8 Mtoe brandstof of 3 Mtoe elektrisiteit te produseer, dus baie laag EROI, gemiddeld 6. Hulle kom tot die gevolgtrekking dat lae en dalende EROI-waardes kan lei tot die beperking van die beskikbare energie vir die samelewing. En dat EROI op hernubare energie hoër kan wees as EROI op fossielbrandstof as dit gemeet word vir eindgebruik.<ref>https://www.nature.com/articles/s41560-019-0425-z</ref> Marco Raugei et al. vind EROI 9-10 vir PV-stelsels in Switserland as die verhouding tussen die elektriese opbrengs en die 'ekwivalente elektriese' koste. Hulle kritiseer die insluiting van energieberging in die berekening van EROI vir PV-panele of windturbines, omdat dit die resultaat onverenigbaar sou maak met die konvensionele EROI-berekening van ander elektrisiteitopwekkingsinstallasies. Die prestasie van energietegnologieë moet gemeet word in 'n uitgebreide ontleding van die energiestelsel van 'n land.<ref>http://dx.doi.org/10.1016/j.enpol.2016.12.042</ref> == Verwagting tot 2040 == Op grond van navorsing van '''Huidige beleid''' verwag die IEA ''toenemende spanning in bykans alle aspekte van energie sekuriteit''. Met inbegrip van die nuut aangekondigde beleid, '''Nuwe beleid''', skat die IEA dat die wêreldwye vraag na energie teen 2040 met meer as 'n kwart deur die ontwikkelende lande onder leiding van Indië gestyg het. Hernubare energie lewer byna 40% van hierdie groei, olie- en gasverbruik styg met 50% en die gebruik van steenkool sal nie groei nie. Globale energieverwante CO₂ emissies neem effens toe. Die IEA noem dit Scenario ''ver van wat wetenskaplike kennis sê dat nodig sal wees om klimaatsverandering aan te pak.''<ref name="outlook">IEA World Energy Outlook 2018[https://webstore.iea.org/download/summary/190?fileName=English-WEO-2018-ES.pdf]</ref> Die '''Volhoubare ontwikkeling''' scenario voldoen aan die ''internasionaal ooreengekome doelwit vir klimaatsverandering, luggehalte en universele toegang tot moderne energie''. Die totale vraag na primêre energie kan in 2040 op die huidige vlak gehou word deur verhoogde doeltreffendheid. Hernubare bronne kan hul aandeel verhoog tot 30%, waarvan die helfte son- en windenergie is, kernenergie styg tot 10% as gevolg van die groei in Asië, aardgas styg effens, die maksimum in olie kom vinnig, steenkool daal dadelik. Fossiele brandstowwe sal 60% van die totale vraag dek, terug van 82% nou. CO₂ uitstoot kan in 2040 verminder word vanaf 33 gigaton in 2017 tot 18 Gt deur opname en berging, verminderde metaanvrystellings en eliminasie van flaring. Globale elektrisiteitsopwekking kan met 40% toeneem tot 36000 TWh (= 3200 Mtoe), waarvan 64% hernubaar is. Die direkte gebruik van hernubare energie (bio-energie, son- en geotermiese hitte) om hitte en mobiliteit te bied, kan sterk groei.<ref name="outlook" /><ref>IEA [https://www.iea.org/weo/] select Sustainable Development Scenario</ref> Baie scenario's is moontlik. Die optrede van regerings sal deurslaggewend wees om die pad te volg. Vanaf 2019 is daar nog 'n kans om aardverwarming onder 1,5 ° C te hou as daar nie meer fossielbrandstofaanlegte gebou word nie en sommige bestaande fossielbrandstofaanlegte vroeg gesluit word, tesame met ander maatreëls soos herbebossing.<ref>{{cite web |url=https://www.nationalgeographic.com/environment/2019/07/we-have-too-many-fossil-fuel-power-plants-to-meet-climate-goals/ |title=We have too many fossil-fuel power plants to meet climate goals |date=1 Julie 2019 |website=Environment |access-date=8 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200602233902/https://www.nationalgeographic.com/environment/2019/07/we-have-too-many-fossil-fuel-power-plants-to-meet-climate-goals/ |archive-date=2 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Alternatiewe '''Parys Klimaatverdrag''' scenario's is ontwikkel deur 'n span van 20 wetenskaplikes aan die University of Technology Sydney, die Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt, en die University of Melbourne,<ref>Sven Teske et al., ''Achieving the Paris Climate Agreement Goals'', Springer Nature Switzerland AG [https://www.springer.com/us/book/9783030058425]</ref> met IEA data, maar streef na 'n oorgang na byna 100% volhoubare energie teen 2050, en deur middel van herbebossing, maar sonder die risiko's van kernenergie, koolstofdioksiedopname en onvolhoubare biomassa gebruik (Hoofstuk 1). Die koste sal veel minder wees as die $ 5 triljoen per jaar wat regerings nou spandeer op subsidies vir die fossielbrandstofbedryf verantwoordelik vir klimaatsverandering (p.ix). In die scenario van +2.0 C (aardverwarming) kan die wêreldwye primêre energieproduksie in 2040 450 EJ = 10755 Mtoe, of 400 EJ = 9560 Mtoe in die +1.5 Scenario wees, veel laer as nou. Volhoubare bronne kan hul aandeel verhoog tot 300 EJ in die +2.0 C Scenario of 330 PJ in die +1.5 Scenario in 2040. In 2050 kan hernubare energie byna alle energie-aanvraag dek. Nie-energieke gebruik sal steeds fossielbrandstof benodig. Sien Fig.5 op p.xxvii in die ''Executive Summary''. Volhoubare energiebronne sal in die alternatiewe scenario's 88% van die elektrisiteit in die wêreld teen 2040 en 100% teen 2050 genereer. "Nuwe" volhoubare – grootliks wind-, son- en geotermiese energie – sal 83% bydra tot alle elektrisiteitsopwekking (p.xxiv). Skofte is nodig van binnelandse lugvaart na spoor en van weg na spoor. Die gebruik van passasiersmotors moet na 2020 in die OESO-lande verminder (maar sal in ontwikkelende lande toeneem). Die afname in die gebruik van passasiersmotors sal gedeeltelik vergoed word deur 'n sterk toename in openbare vervoer deur spoor- en busstelsels. Sien Fig.4 op p.xxii. CO₂ uitstoot kan in 2040 verminder word vanaf 32 Gt tot 7 Gt (+2.0 Scenario) of 2,7 Gt (+1.5 Scenario) in 2040 en tot nul in 2050 (p.xxviii). == Sien ook == * [[Energie ontwikkeling]] * [[Energiehuishouding]] * [[Mark Z. Jacobson]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Energie]] 1rxnpoe0wgh2w8ri6zfwgsctb29st46 0 236958 2918190 2864713 2026-07-18T18:35:54Z Oesjaar 7467 /* Fosforsuur */ Skakel 2918190 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ammonium nitrate 33,5 EC-fertilizer by Borealis.jpg|duimnael|Ammoniumnitraat is 'n belangrike vorm van kunsmis omdat plante ammonium sowel as nitraat benodig.]] '''Kunsmis''' is 'n chemies voorbereide bemestingstof. In teenstelling met organiese mis bevat kunsmis hoofsaaklik anorganiese reste, wat dikwels ook [[Mineraal|minerale]] genoem word. Die samestelling van die kunsmis word bepaal deur die behoeftes van die verboude plante en die beskikbaarheid van plantvoedsel in die [[grond]]. Veral stowwe soos [[stikstof]], [[kalium]] en [[Fosfaat|fosfate]] word in relatief groot hoeveelhede deur [[plant]]e gebruik en veroorsaak dat landbougrond gou uitgeput raak. Die produksie van stikstof-, kalium- en fosfaatverbindings geskied op groot skaal in die kunsmisnywerheid, wat een van die grootste vertakkinge van die swaar chemiese nywerhede is. Die ekonomiese betekenis van die kunsmisnywerheid kom sterk tot uiting in die verhoogde opbrengs uit landbougewasse. == Grondvoeding == Gewasse bestaan grotendeels uit die elemente [[koolstof]], [[waterstof]] en [[suurstof]] wat uit die [[lug]] of uit [[water]] opgeneem word. Daarnaas bevat dit ook belangrike hoeveelhede van ander elemente, wat in die vorm van oplosbare soute uit die grond opgeneem word. In die landbou word dié soute dikwels [[Mineraal|minerale]] genoem en deur herhaalde [[Gewas (landbou)|gewasverbouing]] verminder die gehalte daarvan sodanig dat die grond verarm. Sonder bemesting sal landbou op die duur nie meer moontlik wees nie en daarom word heelwat aandag aan bemesting en grondverbetering geskenk. Die grootste gedeelte van die opgeneemde minerale word uitgeskei deur die [[mens]] en [[dier]], wat van die plante lewe. As hierdie afvalprodukte in die grond teruggeplaas kon word kan 'n mineraalkringloop ontstaan. Sorgvuldige landbou sal meebring dat die grondvrugbaarheid lank, moontlik selfs vir ʼn onbeperkte tydperk gehandhaaf word. Die vereiste daarvoor is egter 'n dik laag humus wat die minerale kan vashou. Sulke landboumetodes beperk egter die opbrengs en daarmee ook die aantal monde wat gevoed kan word. Die tydelike verhoging van die opbrengs geskied ten koste van die humus in die grond en as dié eers aangetas is, word die grondvrugbaarheid drasties verlaag. Dit bring mee dat die plantbedekking afneem en die grond aan [[erosie]] blootgestel word. === Essensiële elemente === Die elemente wat plante vir groei benodig kan in die volgende groepe onderverdeel word: * Die hoofelemente [[koolstof]] (C), [[waterstof]] (H) en [[suurstof]] (O). Hierdie elemente is taamlik volop, want [[koolsuurgas]] in die lug lewer C en O en water lewer H en O. Albei die stowwe (water en koolsuurgas) word onder die invloed van sonlig in ingewikkelde organiese verbindings (veral suikers) en suurstof omgesit. * Die hoofelemente (makro-elemente) waaraan daar gewoonlik 'n tekort is en wat daarom die hoofbestanddele van kunsmis vorm: [[stikstof]] (N), [[fosfor]] (P) en [[kalium]] (K). Dit is die primêre voedingstowwe van plante. Stikstof word byvoorbeeld vir die opbou van [[proteïen]], fosfor vir die opbou van fosfate en kalium in die selvloeistowwe van plante gebruik. Fosfate speel 'n belangrike rol by stofwisseling, terwyl kalium as 'n essensiële ioon in die selvloeistowwe aktief is. Stikstof kom vryelik in die lug voor, maar in ʼn vorm waarin plante dit nie kan opneem nie. * Die elemente (makro-elemente) [[kalsium]] (Ca) [[magnesium]] (Mg) en [[swael]] (S), wat redelik volop is en die sekondêre voedingstowwe genoem word. Kalsium en magnesium bepaal in samehang met kalium die ione-ewewig in die plantsappe; slegs suurgrond het 'n tekort aan hierdie elemente. Om dit reg te stel, kan kalk, wat redelik goedkoop is, toegedien word, maar dan is daar eerder van grondverbetering as van grondbemesting sprake. 'n Swaeltekort kan met [[sulfaat]] aangevul word. Hierdie groep elemente is nie van groot ekonomiese belang nie. * Die spoorelemente (mikro-elemente), wat in klein hoeveelhede in plante voorkom. Die grond bevat gewoonlik genoeg hiervan en as daar 'n tekort is, kan dit met chemikalieë en deur middel van grondverbetering aangevul word. Die belangrikste mikro-elemente is [[Boor (element)|boor]] (B), [[koper]] (Cu) en [[yster]] (Fe). Plante benodig egter ook [[sink]] (Zn), [[mangaan]] (Mn) en [[molibdeen]] (Mo) vir gesonde groei. Om grond ten beste te kan bemes, behoort dit noukeurig ontleed te word. Grondontleding word deur staatsinstellings (Direktoraat Landbou-Tegniese Dienste), semi-staatsinstellings (landboukoöperasies) en kunsmisvervaardigers gedoen. Daardeur word die besondere samestelling en behoeftes van 'n grondsoort bepaal en bemesting daarvolgens toegedien. Die gebruik van kunsmis lei oor die algemeen tot 'n aansienlike opbrengsverhoging (soms tot 10 x), maar is onderworpe aan die wet van dalende meeropbrengs. Met kunsmis kan grond bemes word totdat 'n optimum bereik is. Al die oortollige kunsmis wat ekstra toegedien is, gaan verlore. Die oorskot word geleidelik na die dieper aardlae, buite bereik van die [[Wortel|plantwortels]], uitgespoel.&nbsp; Die grondsamestelling en –vrugbaarheid en die terugploeg van landreste soos strooi en blare kan die situasie verbeter. Die gebruik van kunsmis kan sekere nadelige uitwerkings hê. Grondvrugbaarheid hang ten nouste saam met die landboumetode wat toegepas word. As genoeg bemesting ontbreek, raak die grond verarm en uitgeput, maar met oorbemesting was die misstowwe uit en kan [[mikroörganisme]]s in die grond benadeel word. 'n Direkte gevolg van kunsmistoediening is dat kunsmis (al is dit min) deur die [[reën]] weggespoel word en in die oppervlakwater beland. Die water word "bemes" en bring byvoorbeeld onnatuurlike plantegroei mee, waaronder die minder gewenste [[onkruid]]e en [[gras]], wat die grond haas onbewerkbaar kan maak. Veral die fosfaatbestanddele wat in water beland, is ongewens en chemiese nywerhede word dikwels geblameer vir die waterbesoedeling wat fosfate meebring. == Vervaardiging == Die meeste kunsmisstowwe bevat stikstof-, kalium- of fosforsoute. Die stowwe het egter nie almal dieselfde bemestingswaarde nie, want sommige soute is minder oplosbaar as ander. Dit is dus die taak van die kunsmisnywerheid om die soute uit beskikbare grondstowwe te verkry en dit om te sit in vorme wat plante maklik kan opneem (byvoorbeeld korrels of oplossings). Die vervaardiging van stikstofkunsmis is baie afhanklik van olie en gasmaatskappye, aangesien hulle die grondstof [[ammoniak]] aan die kunsmisvervaardigers verskaf. Ammoniak (NH₃) is 'n verbinding van stikstof en waterstof en dien as basis vir die meeste stikstofkunsmisstowwe. Fosformisstowwe word vervaardig uit fosfaatrots, wat as mineraal by [[Phalaborwa]] ontgin word, terwyl kalium ([[potas]]) uit soutmyne afkomstig is. Die grondstowwe waarop die kunsmisnywerheid die meeste staatmaak, is chemikalieë (veral sure), wat vooraf berei moet word om dit geskik te maak vir die prosesse waarin kunsmis vervaardig word. === Swaelsuur === [[Swaelsuur]] (H₂SO₄) is so belangrik vir die verskillende chemiese nywerhede dat dit selfs as aanduiding van die ekonomiese toestand van 'n land gebruik kan word. In [[Suid-Afrika]] gebruik die kunsmisnywerheid alleen jaarliks meer as 500 000 ton, terwyl die totale swaelsuurproduksie al 2&nbsp;000&nbsp;000 ton per jaar oorskry het. Swael is die enigste grondstof vir swaelsuur en word uit [[ystersulfied]] (ysterpiriet) of [[gips]] verkry. Uit swael word swaelsuur deur die sogenaamde kontakproses berei. Gesmelte swael word in die aanwesigheid van lug verbrand en vorm [[swaeldioksied]]. Die swaeldioksied word gewas en in die aanwesigheid van 'n [[katalisator]] met suurstof vermeng. Die katalisator (byvoorbeeld vanadiumpentoksied) help die reaksie aan as die swael en suurstof daarmee kontak maak en vorm SO₃. Die SO₃ is nie wateroplosbaar nie en word in 98% suiwer swaelsuur, reeds vooraf berei, opgelos. Swaelsuur kan met water verdun word vir vervoer en verdere gebruik. Swaelsuur kan ook uit gips berei word deur dit met koolstof te reduseer. Gips word byvoorbeeld as ʼn neweproduk uit die bereiding van fosforsuur verkry. Swaelsuur word in onder meer [[uraan]]<nowiki/>winning en die vervaardiging van [[staal]], [[tekstiel]]e, kleurstowwe, motorbatterye en in die kunsmisnywerheid vir fosforsuur en superfosfaat gebruik. === Fosforsuur === [[Fosforsuur]] (H₃PO₄) word op so 'n groot skaal vervaardig dat die oorskot, wat nie deur die kunsmisnywerheid gebruik word nie, uitgevoer word. Fosfaatrots (natuurlike kalsiumfosfaat) kom as die mineraal [[apatiet]] voor en dien as grondstof vir fosforsuur. Die rots word saam met silika en [[kooks]] in 'n oond verhit en laat dan fosfordamp vrykom. Die fosfordamp word in water gekondenseer en vorm wit fosfor, waarna dit tydens [[oksidasie]] met suurstof fostaat (P₂O₅) vorm. As die fosfaat met water gemeng word, word fosforsuur daaruit verkry. Fosforsuur word deur kunsmisvervaardigers berei deur fosfaatrots met swaelsuur te meng: Ca₃ (PO)₄), + 3H₂SO₄ - 2H₃ PO₄ + 3CaSO₄ Benewens fosforsuur (H₃PO₄) lewer die reaksie gips, wat op sy beurt vir die bereiding van swaelsuur geskik is. Die verkreë fosforsuur word nie sonder meer as kunsmis gebruik nie, maar word in verdere prosesse met fosfaaterts gemeng, waaruit kunsmis verkry word. === Ammoniak === [[Ammoniak]] (NH₃) is ewe belangrik as kunsmisgrondstof en daar word jaarliks meer as 1 000 000 ton geproduseer om in die vraag daarna te voorsien. Om ammoniak te berei, word groot hoeveelhede stikstof en waterstof bymekaargevoeg. Stikstof word uit die distillasie van vloeibare lug verkry, terwyl waterstof uit ʼn watergasreaksie afkomstig is. Waterstof word byvoorbeeld berei deur stoom oor gloeiende kooks te stuur. Die stikstof (N₂) en die waterstof (H₂) word dan in die aanwesigheid van metaaloksied (katalisator) gekombineer en vorm ammoniak. Die ammoniak kan in water opgelos word vir vervoer en verdere gebruik. === Salpetersuur === [[Salpetersuur]] (HNO₃) word vir nitraatkunsmisstowwe gebruik. Die voorganger daarvan is chilisalpeter ([[natriumnitraat]] NaNO₃), wat vroeër sonder verdere bereiding as misstof gedien het. Salpetersuur word berei deur ammoniak met suurstof te oksideer (met [[platina]] as katalisator), waardeur NO₂ gevorm word, en as NO₂ met water vermeng word, ontstaan die HNO₃, wat vir kunsmis geskik is. === Fosforhoudende kunsmis === Die grondstowwe vir die kunsmisprodukte is fosfaathoudende rots (soms ook rotsfosfaat genoem), swaelsuur, fosforsuur, ammoniak, salpetersuur en kalksteen. Die volgende misstowwe word daaruit vervaardig: * Superfosfaat (19% P), wat uit ʼn mengsel van rotsfosfaat en swaelsuur bestaan. Die aktiewe bestanddeel daarvan is 'n goed oplosbare monokalsiumfosfaat. * Dubbelsuperfosfaat (45 % P), wat uit rotsfosfaat en fosforsuur bestaan. Wanneer swaelsuur by rotsfosfaat gevoeg word vir die vorming van superfosfaat, ontstaan fosforsuur as neweproduk daaruit, en as dit weer eens met rotsfosfaat gemeng word, word dubbelsuperfosfaat daaruit verkry. * Ammoniumfosfaat, wat verkry word deur ammoniak deur fosforsuur te lei. Die produk is [[ammoniumsulfaat]], 'n kombinasie van stikstof en fosfor. * Ammoniumsuperfosfaat, wat verkry word deur superfosfaat te meng met ammoniak, wat die sure in die kunsmis effens neutraliseer. * Kalsiumnitraat, wat verkry word wanneer rotsfosfaat met salpetersuur behandel word (dit word dikwels ook nitrofosfaat genoem). * Fosfaatammonsalpeter, wat ontstaan as nitrofosfaat met ammoniak behandel word. * Super en kalk, wat 'n vermenging van superfosfaat en kalk is en waarin 'n gedeelte van die monokalsiumfosfaat in 'n effens minder oplosbare dikalsiumfosfaat omgesit word. Ander misstowwe wat fosfor bevat, maar nie in die bogenoemde prosesse vervaardig word nie, is onder andere: * Slakkemeel (15% P₂O₅), ʼn neweproduk van staalfabrieke wat fosforryke erts gebruik. Benewens fosfor bevat dit spoorelemente soos molibdeen, mangaan en koper. * Calmafosfaat (8 % P), 'n mengsel van rotsfosfaat, kwarts, kalk en magnesium, wat in die plek van slakkemeel gebruik word. *[[Ghwano]], voëlmis wat ryk is aan fosfate en nitrate. === Stikstofhoudende kunsmis === Ammoniak, swael, salpetersuur en kalk is die hoofbestanddele van stikstofhoudende kunsmis. Misstowwe wat daaruit vervaardig word, is onder meer: * Ammoniumfosfaat, wat nie ʼn suiwer stikstofkunsmis is nie maar ook fosfor bevat. * [[Ammoniumnitraat]] (33% N), ʼn produk van ammoniak en salpetersuur wat stikstof in ammonium- en nitraatvorm bevat. Suiwer ammoniumnitraat is vanweë die hoë stikstofinhoud plofbaar en kan gevaarlik wees. * Kalksteen-ammoniumnitraat (26 % N), wat kalk bevat en nie plofbaar is nie. * Ammoniumsulfaat (21 % N), ʼn mengsel van ammoniak en swael wat spesiaal vervaardig word of as ʼn neweproduk van die vervaardiging van nylon of kooks verkry kan word. * [[Ureum]] (46% N), wat uit ammoniak en koolsuurgas berei word en baie ryk aan stikstof is. Die aktiewe bestanddeel daarvan is ammoniumkarbonaat en daar is gevind dat dit beter oplosbaar is as dit met ammoniumnitraat vermeng word. * Natriumnitraat (NaN₃), ook chilisalpeter genoem, wat as erts ontgin word. Die ertsvoorrade raak egter uitgeput en kan nie meer in die wêreldvraag daarna voorsien nie. * Kalsiumsiaanamied, wat uit karbied verkry word en die bemestingstof is wat die hoogste stikstofinhoud gehad het voordat daar begin is om ammoniak as bemestingstof te gebruik. Ammoniak is baie goedkoper as karbied en het dit feitlik heeltemal vervang. === Kaliumhoudende kunsmis === Byna alle gesteentes bevat kalium, maar dit is nie altyd ekonomies ontginbaar nie. Kalium word wel uit ryk kaliumerts en soutmyne verkry en met swael, chloor en magnesium vermeng vir die vorming van die volgende produkte: * Kaliumchloried (50% K; ook muriaat van potas genoem) word as 'n sout uit die see en soutmyne verkry. * [[Kaliumsulfaat]] (40% K) is ʼn mengsel van kalium en [[magnesiumsulfaat]]. * [[Potasmagnesia]] (21,S % K) word verkry uit 'n mengsel van kaliumsulfaat en magnesiumsulfaat. === Algemene vervaardiging === Kunsmisstowwe word as poeier, soutkristalle, korrels of oplossings vervaardig en bemark. Die vorm waarin dit bemark word, hang af van die oplosbaarheid van die misstof, die verpakkingsmetode, die toedieningsmetode en die vervaardigingsmetode. Sommige soorte kunsmis is byvoorbeeld slegs oplosbaar in poeiervorm, ander in soutvorm, ensovoorts. Poeiers en soute lewer egter die probleem dat dit maklik verlore gaan (wegwaai of uitwas), onegalig gesprei word of die masjinerie laat verstop en daarom het korrels al hoe sterker op die voorgrond begin tree. Korrels het ook die voordeel dat dit, nie so maklik soos poeier en soute, klonte vorm tydens verpakking of maklik deur vogtigheid aangetas word nie. By die vervaardiging van kunsmis het korrels gaandeweg voorkeur begin geniet omdat dit vervaardiging, verpakking en toediening heelwat vereenvoudig. Hoewel korrels dus baie voordelig blyk te wees, kan dit egter nie in alle gevalle die ander vorme vervang nie en daarom word soute, poeiers en oplossings veral vir die enkelvoudige (gekonsentreerde) misstowwe soos ammoniumsulfaat (sout), ureum (oplossing), slakkemeel (poeier), superfosfaat (sout), [[Kalsiumchloried|kaliumchloried]] (sout), ensovoorts, gebruik. Kunsmis word as enkelvoudige misstowwe of as mengsels vervaardig. Die enkelvoudige misstowwe word dikwels vir grondverbetering gebruik (byvoorbeeld om suur grond soet te maak), terwyl mengsels meer op die spesifieke gewasvereistes gerig is. Die meeste kunsmis, veral mengsels, word in korrelvorm vervaardig en bemark omdat dit die vervaardiging vereenvoudig, maklik verpak kan word, die korrels nie sommer breek of klonte vorm nie en toevoerbakke (op planters) nie maklik laat verstop nie. Kunsmis was nie maklik uit die grond nie, al is dit goed oplosbaar. In Suid-Afrikaanse kunsmisfabrieke draai die hele vervaardigingsproses gewoonlik om ʼn korrelaanleg, ondersteun deur ander aanlegte soos die stoomaanleg, fosforaanleg, swaelaanleg, druklugaanleg en die verpakkings en versendingsaanleg. Die stoomaanleg verskaf die grootste gedeelte van die verhitting in die verskillende prosesse omdat dit op een plek ontwikkel, met pype na die vereiste plekke gebring kan word en die lug nie besoedel nie. [[Fosfaat]]<nowiki/>rots en [[fosforsuur]] is voorheen van 'n ander aanleg aan ʼn fabriek gelewer, maar fabrieke beskik deesdae oor hulle eie fosforaanlegte. In die fosforaanleg word die fosfaatrots fyngemaal en 'n gedeelte sonder verdere verwerking as kunsmis gebruik, terwyl 'n gedeelte as grondstof vir fosforsuur dien. [[Swael]] en [[swaelsuur]] word ook deur die fabriek se eie aanleg verskaf, wat hom minder afhanklik van ander fabrieke maak. Die grondstowwe wat wel deur ander fabrieke verskaf kan word, is [[ammoniak]] en kaliumsoute (potas). Druklug (saamgeperste lug) word deur reuse [[kompressor]]s op die fabrieksterrein voorsien en is onontbeerlik vir die instrumente, kontrolekleppe, droogoonde en talle ander pneumatiese toestelle. In die verpakkingsaanleg word die poeiers, soute en korrels in sakkies en die oplossings in houers verpak vir versending. === Korrels === Die korrelaanleg beskik oor 'n reusagtige silinder (ongeveer 3 m in deursnee en 30 m lank) wat horisontaal om 'n as draai. Om korrels te maak, word verpoeierde kunsmis in die korreltrommel ingevoer en effens bevogtig terwyl die trommel roteer. Die poeier rol dan in klein korreltjies saam en om die proses aan te help, word rollertjies (metaal- of rubberballetjies) in die korreltrommel geplaas. Die vermenging van 'n spesifieke kunsmissoort vind terselfdertyd in die korreltrommel plaas. Om byvoorbeeld 'n mengsel van stikstof, fosfor en potas te verkry, word verpoeierde rotsfosfaat, kaliumsout en vloeibare ammoniak gelyktydig in die korreltrommel ingevoer. Die ammoniak dien dan ook as ʼn bevogtiger en die korrels bevat die bestanddele in die regte verhouding. Die klam korrels word dan na die droogoond gestuur. Die droogoond bestaan ook uit 'n roterende silinder, sodat die korrelvorm behoue kan bly. Die gedroogte kunsmis is gewoonlik effens bros en [[higroskopie]]s, wat veroorsaak dat die korrels kan breek of ongewenste vog uit die lug kan absorbeer en daarom word dit ter beskerming met 'n lagie olie bedek. Die olie (kaolienolie) word in die kaolientrommel, wat ook roteer om die korrelvorm te behou, by die kunsmis gevoeg en vorm 'n dun lagie (film) om elke korreltjie. Die kunsmis is dan gereed vir verpakking en word met ʼn vervoerband na die verpakkingsaanleg gestuur. Die korrelaanleg word gewoonlik so ingerig dat die vloeibare grondstowwe (sure en ammoniak) met pype en kleppe en die vaste grondstowwe (poeiers en soute) met vervoerbande outomaties in die korrelsilinder ingevoer kan word. Om dus 'n spesifieke soort kunsmis te vervaardig, word die regte kleppe en vervoerbande eenvoudig in werking gestel en word daar toegesien dat die grondstowwe in die regte verhouding in die trommel kom. Daar word gedurig monsters uit die korreltrommel geneem en in die fabriek se laboratorium ontleed om te verseker dat die mengsel in die regte verhouding en van goeie kwaliteit is. == Gebruike == Landbougrond word kunsmis toegedien om die grond te verbeter en bykomende plantvoeding te verskaf. Die meeste misstowwe is in water of swak sure (2 % sitroensuur) oplosbaar en die oplosbaarheid speel 'n belangrike rol by die keuse van 'n kunsmissoort. Superfosfaat (19% P) is byvoorbeeld wateroplosbaar en word toegedien waar daar 'n fosfortekort in die grond is. Die kunsmis is redelik neutraal en kan op effens soet sowel as op effens suur grond gebruik word, hoewel dit ontoeganklik word vir gewasse wat verbou word in grond wat ryk aan yster en aluminium is. As die kunsmis opgelas het, dring dit die grond moeilik binne en moet daarom naby die plantwortels toegedien word. Dubbelsuperfosfaat is ook wateroplosbaar en word vir dieselfde doeleindes as superfostaat gebruik, maar het 'n hoër konsentrasie fosfor (45 % P). Die ander fosfaatmisstowwe soos super en kalk, ammaniumfosfaat, slakkemeel en calmafos is in swak suur oplosbaar en kan op suur grond gebruik word vir gewasse wat goed aard in suur grond. Die stikstofmisstowwe soos ammoniumsulfaat, ammoniumnitraat en ureum is ook wateroplosbaar, hoewel dit versurend op die grond inwerk en veral in soet en neutrale gronde gebruik word. Ammoniumsulfaat werk vinnig, was nie maklik uit die grond uit nie en word veral as kopbemesting gebruik. Ammoniumnitraat word ook as kopbemesting gebruik, maar was redelik maklik uit en word slegs gebruik omdat dit 'n hoe stikstofinhoud het. Ureum bevat egter die hoogste konsentrasie stikstof en word dikwels as 'n oplossing, en wel uit die lug met 'n [[vliegtuig]], toegedien. Stikstofkunsmis bevorder veral ʼn welige plantegroei en word gebruik om sterk plante te verkry wat teen wind en weer bestand is en wat die grond kan bedek sodat die vog nie maklik verdamp nie. As die kunsmis egter oormatig toegedien word, groei die gewasse te welig en is geneig om te sukkel met saadvorming, terwyl hulle ook te veel vog uit die grond opneem. Die kalium- ot potasmisstowwe is ook wateroplosbaar en was nie maklik uit die grond uit nie. Dit is dus ideaal vir sandgrond wat maklik dreineer en arm aan kalium is. Potas as 'n chloried of sulfaat het nie ʼn uitwerking op grondsuurheid nie, hoewel die chloried soms skadelik vir sekere plante is. === Kunsmismengsels === Kunsmismengsels bestaan uit stikstof (N), fosfor (P) en kalium (K) en word gebruik omdat dit, in teenstelling met enkelvoudige misstowwe, 'n meervoudige werking het en heelwat voordele bo enkelvoudige kunsmis bied. Die stikstof-, fostaat- en kaliumhoudende misstowwe is in wese ook mengsels, maar het meestal ʼn enkelvoudige werking en word as enkelvoudige misstowwe beskou. Die grondstowwe ammoniak, rotsfosfaat en kaliumsout word tot ammoniumsultaat, superfostaat en kaliumchloried verwerk en dien dan as basis vir die mengsels. Die mengsels bevat N, P en K in sekere verhoudings, wat in persentasie ot in dele uitgedruk kan word. ʼn Mengsel wat byvoorbeeld 12 % N, 6 % P en 4 % K bevat, word ook aangedui as 6 : 3 : 2 (6 dele N, 3 dele P en 2 dele K). Die mengsel bevat altesaam dan 22 % (12 + 6 + 4) oplosbare voedingstowwe (die ander 78 % van 'n mengsel bevat ook N, P en K, maar dit is ontoeganklik vir plante). Kunsmismengsels word op groot skaal in Suid-Afrika gebruik want dit kan willekeurig vermeng word om by gewasse, grond- en klimaattoestande aan te pas. == Bronne == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409575}} band {{Normdata}} [[Kategorie:Landbou]] [[Kategorie:Tuinbou]] qq474xdns2h6a27a5lggq4cwhof2khm 0 250192 2918197 2876855 2026-07-18T18:54:13Z Oesjaar 7467 /* Yster en staal */ Skakel 2918197 wikitext text/x-wiki Die '''metaalnywerheid''' is een van die belangrikste nywerhede ter wêreld. Hierdie nywerheid produseer nie net die grondstowwe vir verdere verwerking en metaalproduksie nie, maar lewer masjinerie, gereedskap en apparaat vir ander nywerhede. Nuwe uitvindings in die metaalnywerheid kan 'n belangrike invloed uitoefen op ander bedryfstakke. Die vinnige ontwikkeling van die chemiese nywerheid sou byvoorbeeld nie moontlik gewees het sonder die ontwikkeling van nuwe masjinerie deur die metaalnywerheid nie. Die metaalnywerheid, wat reeds duisende jare voor die Christelike jaartelling ontstaan het, kan ruweg in drie sektore ingedeel word: die metaalvervaardigingsektor, wat rumetaal uit die erts smelt; die vormingsektor, wat halffabrikate soos plate, draad, pype en slawe vervaardig; en die verwerkingsektor, wat die eindprodukte vervaardig. == Geskiedenis == Dit is nie bekend waar en wanneer die mens vir die eerste keer metaal gebruik het nie en ook nie watter metaal dit was nie. By sommige volke was dit waarskynlik [[goud]] (wat in klein hoeveelhede, waarskynlik in die vorm van klonte in rivierbeddings gevind is), en by ander volke moontlik [[yster]] uit [[meteoriet]]e of moontlik ook [[koper]]. Argeologiese gegewens dui daarop dat die eerste koper in omstreeks 4000 v.C. in die [[Midde-Ooste]] gegiet is. Dit is egter onbekend waar of by wie die eerste kopergieters hulle metallurgiese kennis opgedoen het. Verder is dit ook nie bekend waar en wanneer koper en [[tin]] vir die eerste keer tot [[brons]] saamgesmelt is nie. Dit het heel waarskynlik toevallig gebeur toe koper uit tindraende erts gesmelt is. Met die aanbreek van die [[Bronstydperk|Bronstyd]] in omstreeks 3700 v.C. in die Midde-Ooste, het Noordwes-Europa nog in die [[Steentydperk|Steentyd]] geleef. Eers teen [[1700 v.C.]] het reisende bronsgieters en -handelaars na die [[Lae Lande]] gekom. Hulle het die mense van die Steentyd van bronsgereedskap, wapens en sierade voorsien. Die oorblyfsels van bronsvoorwerpe wat opgegrawe is, het waarskynlik aan die volke van die sogenaamde klokbekerkultuur behoort, wat tussen 2200 en 1600 v.C. uit die suide oor Sentraal en [[Wes-Europa]] versprei het. Na 1400 v.C. het daar byvoorbeeld reeds 'n inheemse nywerheid vir die vervaardiging van bronsbyle ontstaan. === Die myne van koning Salomo === Koning [[Salomo]] (ongeveer 1000 v.C.) was die rykste en grootste koperprodusent van sy tyd. Hy het in [[Tiananmen-plein|Timna]], ongeveer 20&nbsp;km van die huidige Israeliese hawe [[Eilat]], op groot skaal koper ontgin. Oonde en gieterye uit hierdie tyd is deur argeoloë daar opgegrawe. In die Negev-woestyn moet daar vandag nog 'n koperreserwe van ongeveer 100 000 ton wees. Goud en [[silwer]] het met verloop van die geskiedenis 'n belangrike rol in die internasionale handel- en muntwese begin speel, en veral goud is vandag nog van groot belang as betaalmiddel. Groot keiserryke en selfs kleiner stadstate wat goud en silwer uit plaaslike bronne of bronne binne hulle invloedsfeer kon kry, het eeue lank die sterkste geldstelsel gehad. === Yster en staal === Die eerste yster wat in die prehistoriese en antieke tyd gebruik is, is waarskynlik gesmelt uit meteoriete wat op die aarde neergestort het. Sommige meteoorklippe bestaan soms uit tot 90 % yster. Die Egiptenare het die yster wat hulle gebruik het, "klip uit die lug" genoem. Volgens geskrifte het die bewoners van die huidige [[Indië]] reeds in 3000 v.C. yster gebruik. In die [[Bybel]] word daar in [[Genesis]] genoem dat Tubal-Kain reeds in die sesde geslag na [[Kain en Abel|Kain]] yster gesmelt het. Aanvanklik is daar gemeen dat staal in die Oudheid 'n onbekende metaal was, maar intensiewe studie deur argeoloë het die teendeel bewys. Sonder staal sou die Ou Egiptenare nie in staat gewees het om die graveerwerk op die graniet en basaltblokke waarmee hulle hul tempels gebou het, te doen nie. Die Grieke het naas yster en brons ook [[staal]] geken, wat deur die digter [[Homeros|Homerus]] as bloupers yster beskryf word. Die [[Romeinse Ryk|Romeine]], wat hul wapens en landbougereedskap van staal gemaak het, het aanvanklik gemeen dat die bewoners van die [[Iberiese Skiereiland]] (die huidige [[Spanje]]) die uitvinders van staal was. Daar is vasgestel dat die [[Hetiete]], 'n volk in die Midde-Ooste, tussen 1400 en 1300 v.C. reeds ontdek het dat yster en staal op nywerheidsgrondslag ekonomies vervaardig kon word deur die oondtemperatuur van 1 000&nbsp;°C tot 2 000&nbsp;°C te verhoog. Hulle het van hul nuwe werkwyse ʼn nywerheid gemaak en dit op groot skaal toegepas. Op die manier het hulle oor beter wapens as die ander volke rondom hulle beskik. Die Assiriërs, wat daarin geslaag het om op groot skaal pylpunte van brons te vervaardig, het gedurende die 8e eeu v.C. reeds oorgeskakel na staalwapens. In Meroë, 160&nbsp;km noord van Khartoem in [[Oos-Afrika]], het die Ethiopiese vorste 'n groot ryk opgebou met 'n bloeiende ekonomie wat op die ontginning van yster gegrond was. Die oorblyfsels van die myne en oonde wat tussen 1908 en 1910 opgegrawe is, was so indrukwekkend dat die Britse argeoloog Archibald H. Sayce (1845-1933) dit bestempel het as ʼn "eertydse Birmingham", wat natuurlik na die moderne metaalnywerheidsentrum in Engeland verwys. Gedurende die [[Ystertydperk|Ystertyd]] in Sentraal- en Wes-Europa was die Keltiese smede van die Hallstatt-kultuur (ongeveer 800 jaar v.C.) en later die van die La Tène-kultuur (450-50 jaar v.C.) bekwame metaalwerkers. Yster en staal, wat toe nog bale seldsaam en kosbaar was, is hoofsaaklik gebruik vir die vervaardiging van wapens en gereedskap van hoogstaande gehalte. Die Hallstatt-swaarde was toe net so beroemd soos die Damaskus-swaarde of sabels wat ongeveer 2000 jaar later in die Midde-Ooste vervaardig is. Die staal wat by Hallstatt (geleë in die huidige Oostenryk) vervaardig is, is verkoop in die lande rondom die [[Middellandse See]] en het sodoende die grondslag gelê vir die opbloei van die Griekse en Romeinse beskawings. In die [[Verre Ooste]] het die Chinese die tegniek van ystergietery teen ongeveer 400 v.C. bemeester. In die tyd is daar oral waar ystererts ontdek en as sodanig herken is, begin met die verwerking daarvan tot yster en staal. Teen die begin van die Christelike jaartelling was die Romeinse provinsie [[Noricum|Norikum]] (Karintië) nie net bekend vanweë sy goudvondste nie, maar ook van wee die vervaardiging van staal. Uit argeologiese ondersoeke (onder meer op die Magdaleneberg by [[Klagenfurt]] in [[Oostenryk]]) het dit duidelik geblyk dat die Keltiese bewoners van Norikum waarskynlik staal op die sogenaamde direkte metode kon vervaardig. Die Norikum-staal was bekend vanweë die hoë koolstofinhoud. Dit is onlangs bevestig toe ru-yster in ʼn gerekonstrueerde oond uit die plaaslike erts gereduseer is. Reeds gedurende die eerste eeu v.C. is staal op 'n nywerheidsgrondslag in Norikum getemper vir wapens en gereedskap. In Gallië het die Kelte toe ook reeds ver gevorder op die gebied van metaalbewerking. Die hoofstad van die Aeduers, Bibracte (naby Le [[Creusot]]). het in die Romeinse tyd reeds 'n volledige nywerheidsgemeenskap van metaalgieters en -bewerkers gehad. Die nodige erts is in Berry, Périgord en Aquitanië ontgin. Die bewoners van Aeduers was ervare oondbouers en meesters in die kuns van metaalbewerking. Hulle het ook die warm vertinning en versilwering van koper beoefen, en die slak van die ysteroonde van die Kelte is vir die verharding van paaie gebruik. In [[België]] en [[Engeland]] is die slakke gedurende hierdie eeu weer opgegrawe en in moderne hoogoonde tot yster van hoe gehalte verwerk. Gedurende die Laat-Middeleeue het die hoogoonde geleidelik hoër en beter geword. Die verbeterde oonde het gelei tot 'n hoër ysteropbrengs uit die erts. Dit het die winste verhoog en die bestaande ysterertsbronne meer ekonomies ontginbaar gemaak. Die prys van yster het aansienlik gedaal en dit kon nou so goedkoop geproduseer word dat dit selfs vir algemene gebruik beskikbaar was. Omdat die erts natuurlik nie oral gevind is nie en die metaal of metaalprodukte ook nie oral vervaardig kon word nie, het die handel in metaal en metaalprodukte toenemend belangrik geword. In 1266 het 'n handelsvereniging genaamd Hanze in Londen ʼn uitstallokaal geopen vir die permanente tentoonstelling van yster- en staalprodukte uit Duitsland, Oostenryk en Stiermarke. Gedurende die Laat-Middeleeue het die vraag na metaal en metaalprodukte eenvoudig bly styg, deels deur die toenemende behoefte aan gereedskap vir die ambagslui, en deels deur die ontwikkeling van die oorlogsbedryf. Nadat Berthold Schwartz in omstreeks 1313 buskruit uitgevind het, het die behoefte aan metale (veral brons) vir die maak van kanonne en ander vuurwapens vinnig toegeneem. Die destydse Europese metaalmagnate soos die Fuggers en die [[Welser-Kolonie|Welsers]] kan beskou word as die voorlopers van die huidige internasionale ondernemings. Hulle bedrywighede het die ontginning, verwerking, die groothandel in, die vervoer en die verspreiding van metale soos koper, [[lood]], tin, yster, goud en silwer ingesluit. Namate die vraag gestyg het, is die produksie verhoog. Dit het gelei tot die meganisering van die proses, wat hoë investeringskoste meegebring het. Reeds in die 16e eeu het 'n smeltery ongeveer 1300 goue gulde as beginkapitaal nodig gehad. Daar was toe reeds verskeie smelterye met 'n jaarlikse produksie van 15 ton. In die 17e eeu is daar begin om die hoogoonde met [[kooks]] te stookvoorheen is houtskool gebruik. Die Engelsman Abraham Darby was die eerste persoon wat daarin geslaag het om yster te vervaardig uit erts wat met kooks gestook is. 'n Verdere belangrike stap was die ontwikkeling van die walsproses. Staalplate is tot in daardie stadium gesmee, maar na geslaagde eksperimente deur die Sweed Christopher Pollem (1661-1751) kon die plaat gewals word. Die koms van die stoomenjin (1784) het weer eens groot hoeveelhede staal en ander metale vereis. Gevolglik het die industrialisering van die staalnywerheid sedert 1790 'n ongekende opbloei beleef. Fabrieke waarin masjinerie vervaardig is, is een na die ander opgerig, onder meer Mandsley in Landen, Fischer in Schaffhausen, Krupp in [[Essen, Duitsland|Essen]], Demag in [[Duisburg]] en Stephenson in [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]]. Die bou van brûe, spoorlyne en skepe, asook die groeiende nywerheidswese, het 'n steeds hoër produksie van verskillende basiese metale en legerings vereis. Die metaalnywerheid het sedertdien nog verder uitgebrei en gegroei. Vanweë nuwe ontwikkelinge op die gebied van die hoogoondtegniek het die produksie van veral ru-staal en ru-yster gedurende die 20e eeu vinnig gestyg. In 1900 het die rustaalproduksie van die hele wêreld slegs 30 miljoen metrieke ton bedra, en in 1914 is die kerf van 80 miljoen ton reeds bereik. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is 'n produksie van 200 miljoen ton oorskry. In 1973 het die produksie van rustaal 666 miljoen metrieke ton beloop en die van ru-yster 477 miljoen metrieke ton. Sedert 1974 het die ru-staal- en ru-yster-produksie 'n klein insinking beleef, maar van 1978 af het die bedryf in sommige lande, onder meer in Suid-Afrika, weer begin opbloei en is daar in 1979 meer as 747 miljoen ton ru-staal en 520 miljoen ton ru-yster wêreldwyd geproduseer. Die wêreldwye ekonomiese resessie gedurende die vroeë tagtigerjare het die produksiesyfers in baie lande na 1980 weer laat begin daal. Die grootste produsente is in volgorde van belangrikheid: die [[Sowjetunie]], die [[Verenigde State van Amerika|VSA]], [[Japan]] en [[Wes-Duitsland]]. Aanvanklik is hoogoonde aangelê op die plekke waar ystererts gevind is. Later het dit meer ekonomies geblyk te wees om die yster- en staalnywerhede op meer sentrale plekke op te rig waar daar goeie vervoerverbindings is. In die VSA is hulle langs die [[Groot Mere]] opgerig, half pad tussen die yster- en steenkoolmyne. In [[Nederland]], België en [[Frankryk]] is 'n hele aantal hoogoondaanlegte in die laaste paar jaar aan die kus opgerig. In [[Wes-Australië]], waar daar moontlik van die wêreld se grootste ertsafsettings voorkom, bestaan die neiging eerder om die nuwe bedrywe by die bronne self op te rig. In Suid-Afrika is die bedrywe en die ontginning meestal geskei, of vind verwerking soms gedeeltelik naby die ontginningsplek plaas. 'n Verdere ontwikkeling was die vestiging van staal- en ysterbedrywe in ontwikkelende lande. In [[China]] is daar aanvanklik baie ruyster in talle klein hoogoondjies vervaardig. Vandag beskik hierdie land reeds oor talle groot en moderne fabriekskomplekse (onder meer in [[Anshan|Ansjan]] en [[Sjanghai]]). Reeds in 1975 was hierdie ontwikkelende land die wêreld se vyfde grootste produsent van ru-yster en ru-staal. In die vroeë sewentigerjare het die Sowjetunie in Iran 'n groot staalkompleks by Aryamehr opgerig; die Wes-Duitse onderneming Krupp was verantwoordelik vir die tegniese kundigheid, die British Steel Corporation het die koudbandwalsery opgerig. Indië het erts gelewer en Iran se eie ertsvoorrade is deur die Sweedse onderneming Gränges ontgin. In 1975 het hierdie land net meer as 'n halfmiljoen metrieke ton ru -staal geproduseer. Sedert 1978 het die produksie egter gedaal weens die oorlog met Irak en die ekonomiese wêreldresessie, wat van 1980 af voortduur. === Suid-Afrika === Die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse metaalnywerheid het begin met Swart stamme wat uit die noorde en [[Sentraal-Afrika]] suidwaarts getrek het. Hierdie mense kon koper smelt en hulle belangrikste ertsbronne was by [[Musina]] en [[Phalaborwa]] in die Limpopoprovinsie. Suid-Afrika se eerste metaalbewerkers het van oopmyntegnieke gebruik gemaak en selfs enkele skagte gesink. Volgens argeologiese opgrawings dateer die smelterye terug tot die laat [[8ste eeu v.C.]]. Ander persele wat in die omgewing van Eswatini ondersoek is, dateer uit die 4de en 5de eeu v.C. Argeoloë het bewyse gevind dat die Swart metaalbewerkers hul bedrywighede tot in die 19de eeu in die genoemde gebiede voortgesit het. Metaal het eers werklik 'n nywerheid in Suid-Afrika geword toe die Kolonie aan die Kaap begin uitbrei het. Simon van der Stel was die eerste goewerneur wat ontginbare metaal (koper) in die [[Noord-Kaap]] ontdek het. Vandag is Suid-Afrika die wêreld se grootste produsent van goud, chromiet en platinummetale en die tweede grootste produsent van mangaan. Baie van die metale wat in Suid-Afrika ontgin word, word plaaslik gedeeltelik of volledig tot produkte bewerk. 'n Groot deel word ook in ertsvorm of in gedeeltelik bewerkte vorm uitgevoer. == Suid-Afrika se metaalbronne en produksie == === Koper === [[Koper]] is nie Suid-Afrika se belangrikste metaal nie, maar wel die eerste metaal wat deur die Blanke nedersetters "herontdek" is. Na drie onsuksesvolle ekspedisies noordwaarts die binneland in, het die vierde ekspedisie, in 1685, gelei deur goewerneur [[Simon van der Stel]] self, 600&nbsp;km van die Kaap af 'n ontginbare koperbron in [[Namakwaland]] ontdek. Drie skagte is gesink en uit elke skag is daar uitstekende koper gesmelt. Die onbereikbaarheid van hierdie koperveld het veroorsaak dat die metaal eers in 1852 op behoorlike skaal ontgin is, eers by [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] en later by [[Okiep]] en [[Nababeep]]. In 1904 is die koperafsettings van [[Musina]] ook "herontdek", en daar is met verloop van tyd met die ontginning en produksie van koper begin. Voor 1968 moes Suid-Afrika nog byna al die koper wat hy nodig gehad het, invoer. Die koperafsettings van Okiep en Musina was nuttig, maar nie naastenby genoeg nie. In 1966 is daar begin met die ontginning van koper by [[Phalaborwa]]. Die erts by Phalaborwa bevat tussen 0,4 en 0,5% koper en is waarskynlik van die laagste graad kopererts ter wêreld wat ontgin word. Die besonder doeltreffende oopmyntegniek wat toegepas word, hou die ontginningskoste egter laag. In 1968 is daar met die produksie van elektrolitiese koper in 'n elektrolitiese affineerdery naby Phalaborwa begin en hierdie affineerdery voorsien tans in Suid-Afrika se eie behoeftes aan geaffineerde koper. Verder word koper ook nog in konsentraatvorm as rukoper in Suid-Afrika geproduseer. In 1980 is 200 683 metrieke ton koper geproduseer, waarvan ongeveer die helfte teen 'n waarde van R150 miljoen na die buiteland uitgevoer is. === Goud === Suid-Afrika is die wêreld se belangrikste produsent van hierdie edelmetaal. Alle erts wat in Suid-Afrika se goudmyne ontgin word (aan die einde van 1980 was daar 86 goudmyne in produksie, waarvan 43 as groot myne geklassifiseer is), word ter plaatse in goudstawe verwerk. In 1970 het Suid-Afrika se goudproduksie 'n hoogtepunt van 1 000 417&nbsp;kg [[goud]] bereik, wat in daardie jaar 'n verkoopwaarde van R831 223 000 gehad het. In 1979 het Suid-Afrika altesaam 703 473&nbsp;kg goud geproduseer, met 'n verkoopwaarde van R5 842 003 000. Gedurende 1980 was Suid-Afrika se goudproduksie effens kleiner met 672 784&nbsp;kg, maar met 'n verkoopwaarde van R10 369 611 000. Die goudprys het sedertdien skerp gedaal en het veral in die tweede helfte van 1982 tussen R400 en R500 per fyn ons gefluktueer. Goud word op verskillende maniere uit die erts geproduseer, maar die sogenaamde sianiedproses is die algemeenste. Goudstawe weeg net meer as 31,1&nbsp;kg elk en bevat minstens 88% goud, 9% silwer en 3% onsuiwerhede. Hierdie goudstawe word nog verder geraffineer by die Randse Raffineerdery in Germiston. Hier word onder meer die silwer afgeskei. Vir monetêre doeleindes aanvaar goudhandelaars goudstawe wat uit 99,5% goud en 0,5% silwer bestaan. Baie klein spore van ander stowwe is egter ook in 'n goudstaaf toelaatbaar. Suid-Afrika produseer ongeveer 48% van die wêreld se goud. === Platinumgroepmetale === Suid-Afrika lewer ongeveer 51 % van die totale wêreldproduksie van platinumgroepmetale. Al ses die metale waaruit die groep bestaan, naamlik platinum, iridium, palladium, osmium, rodium en rutenium, word tegelyk in Suid-Afrika gevind. Voor 1920 het 90 % van hierdie groep metale uit die [[Sowjetunie]] gekom. In 'n stadium toe die prys van hierdie metale vyf keer hoër was as die van goud, het [[Hans Merensky]] belangrike platinaontdekkings naby [[Lydenburg]], [[Rustenburg]] en [[Potgietersrus]] gedoen. Dit het ʼn geweldige stormloop veroorsaak - 50 maatskappye is gestig om die metaal te ontgin, en in 1926 is daar met produksie begin. In 1930 het die wêreld se platinumprys egter so gedaal dat net twee maatskappye die depressie oorleef het. Vandag lewer Suid-Afrika 92 % van die Weste se totale produksie van platinumgroepmetale, en daarom word dit ook as een van Suid-Afrika se strategiese metale beskou. Om die platinummetale uit die erts te haal, word die erts in 'n slyk verwerk en deur middel van flotasie gekonsentreer en gesmelt. Die koper en die nikkel, wat gewoonlik ook deel is van die erts, word heel eerste afgeskei en daarna word ʼn ingewikkelde proses toegepas waardeur die metale van die platinumgroep een vir een van mekaar geskei word. Die produksie van die platinummetale word hoofsaaklik by drie affineerderye gedoen. In 1975 is die produksie deur middel van twee nuwe affineerprosesse versnel en ook goedkoper gemaak. ʼn Gesuiwerde konsentraat van platinummetale bevat gewoonlik ongeveer 60 % platinum, 27 % palladium, 5% [[rutenium]], 2,7% [[rodium]], 0,7 % [[iridium]], 0,06% [[osmium]] en nog 4 % goud. Benewens die vraag na platinum as beleggingsmetaal en platina as grondstof vir juweliersware, is die metaal ook belangrik as katalisator in die vervaardiging van petrol uit ru-olie, die produksie van stikstofbemestingstowwe en die uitskakeling van giftige gasse in die uitlaatdampe van motorvoertuie. Ook in die elektronika speel die metaal ʼn rol. Rodium is die skaarsste van die ses metale en in die afgelope vyf jaar is daar begin om rodium met die kataliseerallooi van [[platinum]] en [[palladium]] te verbind sodat 'n meer doeltreffende agens voortgebring kan word. Die stygende vraag na veral rodium het die prys van hierdie metaal skerp laat styg. In 1979 en die begin van 1980 het pryse van alle platinumgroepmetale ʼn hoogtepunt bereik, maar dit het later in die tweede helfte van die jaar weer begin daal. In Junie 1982 het die prys 'n laagtepunt van 243 dollar per ons bereik, maar in September het dit weer die hoogte ingeskiet teen meer as 400 dollar per ons. In die meeste ander belangrike produsentlande van die platinumgroepmetale, soos [[Kanada]] en die Sowjetunie, is die metale neweprodukte van koper- en nikkel ontginning. In Suid -Afrika is koper en nikkel egter die neweprodukte van die platinamynbou. Dit stel die land in 'n gunstige posisie om sy aandeel in die wêreldproduksie steeds verder uit te brei. === Chroom === Met 'n produksie van byna 3 700 000 metrieke ton [[chromiet]] was Suid-Afrika in die vroeë tagtigerjare reeds die wêreld se belangrikste chroomprodusent. Dit was meer as 'n derde van die wêreldproduksie en meer as die helfte van die Westerse wêreld se produksie (56%). Chromiet is die eerste keer in 1865 langs die Hexrivier naby Rustenburg ontdek. Die wêreld se grootste chroomertsreserwes (80 % van die wêreld se bekende reserwes) lê in die sogenaamde [[Bosveldstollingskompleks]] van die [[Noordwes]] en [[Limpopo]]. Uit chroomerts word chroommetaal geproduseer en hierdie chroommetaal is 'n onvervangbare bestanddeel in die produksie van vlekvrye staal van hoë gehalte. In 1964 is daar vir die eerste keer uit erts wat in die omgewing van Middelburg, Mpumalanga, ontgin is, ferrochroom vervaardig. Die produksie van ferrochroom het gedurende die tagtigerjare een van Suid-Afrika se grootste metaalnywerhede geword. Reeds in 1979 het die ferrochroombedryf in Suid-Afrika 'n allooiproduksie ter waarde van R250 miljoen gelewer, waarvan die meeste uitgevoer is. Die Suid-Afrikaanse chroom word veral aangewend vir die vervaardiging van vuurvaste stowwe, soos vuurvaste stene waarmee hoogoonde gebou word. In die metallurgiese bedryf speel dit 'n onvervangbare rol. In die chemiese bedryf word dit onder meer gebruik om groot hoeveelhede natriumdichromaat te produseer. Die produksie vind in [[Durban]] plaas uit Noordwes erts en die vervaardigde natriumdichromaat is ʼn belangrike, noodsaaklike nywerheidschemikalie wat in die looibedryf, die vervaardiging van verf, die houtpreserveerbedryf en veral in elektroplateerwerk gebruik word. Suid-Afrika het sy eie vlekvryestaalbedryf en groot hoeveelhede chroom is in die tagtigerjare in die vorm van vlekvrye staal uitgevoer. === Nikkel === Suid-Afrika se nikkelbedryf is daarop ingestel om 6 % van die wêreld se nikkelproduksie te lewer. Die metaal word egter nie in myne ontgin nie, maar word as neweproduk by platinamyne geproduseer. In 1910 is daar egter wel ʼn sogenaamde nikkelpyp in die [[Pilanesberg]] ontdek. Die hoogoonde van die platinamyne produseer ʼn sogenaamde swaelproduk van onsuiwer metale, wat onder meer koper en nikkel bevat. Hierdie produk word plaaslik ('n deel van die swaelproduk word in ruvorm na Engeland uitgevoer) geaffineer en gereduseer tot elektrolitiese koper en nikkel. Die [[nikkel]] word in Suid-Afrika verder verwerk, maar ook gedeeltelik uitgevoer. Plaaslik word ongeveer 20% van die nikkelproduksie deur die chemiese nywerheid vir elektroplatering gebruik. 'n Groot deel van die nikkelproduksie word ook in Suid-Afrika se uitbreidende vlekvryestaalbedryf aangewend. Daar bestaan byvoorbeeld 'n gewilde soort vlekvrye staal wat 8 % nikkel en 18 % chroom bevat. Nikkel is 'n belangrike bestanddeel in die Suid-Afrikaanse muntstukke en dit word ook op groot skaal in die motorbedryf gebruik. === Antimoon === AI Suid-Afrika se [[antimoon]] word uit die Murchisonmyn by [[Gravelotte]] in Limpopo ontgin. Hierdie enkele myn lewer egter 13 % van die wêreld se antimoonproduksie. Daar is in 1936 vir die eerste keer met die produksie van antimoon begin, en tydens die Tweede Wêreldoorlog het die produksie skerp gestyg om te voldoen aan die strategiese behoeftes. Daar is vasgestel dat die reserwes van die huidige antimoonmyn teen die huidige jaarlikse produksiesyfer nog genoeg erts vir die komende agt jaar sal kan lewer. Intussen is daar nuwe antimoonertsafsettings ontdek wat oor 'n gebied van 30&nbsp;km uitgestrek is. Gedurende 1980 is daar 22 378 metrieke ton antimoonkonsentrate geproduseer, waarvan 12 000 ton gebruik is in die vervaardiging van antimoonsulfied vir die uitvoermark. Sedert 1974 word 50% van die myn se antimoonopbrengs in antimoontrioksied verwerk voordat dit uitgevoer word. Antimoon is 'n belangrike legeringsmetaal in die verharding van lood. Hierdie verharde lood word weer gebruik vir die vervaardiging van pype, omhulsels vir kabels, batterye en die vervaardiging van ammunisie. Antimoon is 'n strategiese metaal van wee sekere eienskappe van hierdie metaal, wat dit in die nywerheid onontbeerlik maak. === Lood === In 1979 was daar nog net een myn in Suid-Afrika, die Swartbergmyn, waar lood ontgin en geproduseer is. Na verwagting sou hierdie myn in die vroeë tagtigerjare loodkonsentrate lewer wat 100 000 metrieke ton lood ter waarde van meer as R100 miljoen sou bevat. Die konsentrate word deur die hawe van [[Saldanhabaai]] uitgevoer. Daar word verwag dat produksie gedurende die huidige dekade sal toeneem, omdat daar nuwe myne in die omgewing van die Swartbergmyn en in Noordwes-Kaap oopgestel sal word. Suid-Afrika se huidige loodafsettings (geraam op ongeveer 6,2 miljoen metrieke ton) verteenwoordig ongeveer 4 % van die wêreld se loodreserwes. === Titaan === Meer as 90 % van die wêreld se titaanproduksie word gebruik om titaanoksied, 'n belangrike grondstof van verf, te vervaardig. Suid-Afrika is die wêreld se derde grootste produsent van [[titaan]] en verskaf 15% van die wêreldproduksie. Titaanmetaal is van strategiese belang omdat dit veral gebruik word in die vervaardiging van vliegtuie en duikbote, asook in die wapenbedryf. 'n Gemiddelde kernduikboot bevat minstens 3 500 ton titaanmetaal. Die duine noord van die hawe by [[Richardsbaai]] is die grootste bron van titaanminerale. Die aanleg by Richardsbaai produseer jaarliks ongeveer 56 000 metrieke ton rutiel (titaanoksied), 115 000 metrieke ton sirkoon, 'n verdere 399 000 metrieke ton titaanslak en 217 000 metrieke ton yster met 'n lae mangaaninhoud. Die titaanslak en titaanyster word geproduseer deur die delfstofilmeniet in twee vlamboogoonde van 105 MVA te smelt. 'n Groot deel van die produksie in Richardsbaai word direk uitgevoer en verdien aansienlike bedrae aan buitelandse valuta. === Sirkonium === [[Baddeleyiet]], 'n buitengewone delfstof wat ook sirkoniumoksied genoem word, word in die Phalaborwa-kompleks ontgin. In die staalbedryf word sirkoniumoksied gebruik as 'n ontswaeler en as legeringselement in die verharding van aluminiumkabels. Dit is ook geskik vir die vervaardiging van sirkoniummetaal en sirkoniumlegerings vir gebruik in [[kernreaktor]]s. Die delfstof [[sirkoon]] (sirkoniumsilikaat) kom ook in die duine noord van Richardsbaai voor, waar dit saam met verskeie ander minerale en metale ontgin word. Sirkoniumsilikaat is veral geskik vir die vervaardiging van vuurvaste materiaal en word ook in die staalbedryf, die glasvervaardigingsbedryf en die keramiekbedryf gebruik. Suid-Afrika is die derde grootste produsent van sirkoniumkonsentraat in die Westerse wêreld en voorsien in 9 % van die totale sirkoniumproduksie. Die wêreldproduksiesyfers is egter nie bekend nie. === Tin === Suid-Afrika se tinafsettings hou almal verband met die [[Bosveldstollingskompleks]]. Vroeër is tin in [[Wes-Kaap]] ontgin, maar vandag word hierdie metaal net in Gauteng ontgin. Gedurende 1980 is 2913 ton tin in konsentraatvorm en as metaal geproduseer. Die metaal word hoofsaaklik by die Rooiberg-smeltery geproduseer. Die kapasiteit van hierdie smeltery is van so 'n aard dat dit in die toekoms meer as genoeg tin sal kan produseer vir die instandhouding van die plaaslike bedryf. Die tinkonsentraat word deur swaartetegnieke gekonsentreer en deur flotteringsinstallasies veredel, wat ook die uitskot en slyk behandel. Sowat 60 % van die tinmetaal wat op die manier vervaardig word, word gebruik om blikplaat te vervaardig. Die res word as soldeersel in [[brons]] en as witmetaal gebruik. === Sink === Suid-Afrika is tot dusver nie ʼn werklik belangrike sinkprodusent nie, hoewel die affineerdery naby Springs in Gauteng 'n kapasiteit het wat voldoen aan die sinkbehoeftes van Suid-Afrika en sy buurlande. Sink word in twee myne in die [[Noord-Kaap]] ontgin: die Prieska-kopermyn, wat reeds in 1972 met die produksie van sink begin het en vandag nog die grootste produsent is, en die Swartberg-myn, waar sink reeds van 1979 af as 'n neweproduk van lood geproduseer word. Gedurende 1980 is 158137 metrieke ton sinkkonsentraat ter waarde van R17,2 miljoen in Suid-Afrika geproduseer, waarvan een derde uitgevoer is. Vanweë die ontdekking van nuwe sinkafsettings in Noodwes-Kaap behoort Suid-Afrika in die volgende dekades 'n belangrike sinkprodusent te word. === Mangaan === Naas die Sowjetunie, wat jaarliks ongeveer 8,6 miljoen metrieke ton [[mangaan]] produseer, is Suid-Afrika met net meer as 5 miljoen ton die wêreld se tweede belangrikste mangaanprodusent. Suid-Afrika beskik oor die wêreld se grootste bekende reserwes van mangaan. Hierdie metaal is onontbeerlik vir byna enige nywerheidsland en ongeveer 95 % van al die mangaan wat wêreldwyd geproduseer word, word deur die yster- en staalnywerheid gebruik. Ongeveer twee derdes van Suid-Afrika se mangaanerts word in onverwerkte vorm uitgevoer na lande waar die erts tot ferromangaan gesmelt word. 'n Steeds toenemende hoeveelheid word egter plaaslik vir die uitvoermark tot ferromangaan gesmelt, maar ook vir plaaslike verbruik in Suid-Afrika se eie metaalnywerhede. Suid-Afrika is egter die wêreld se grootste produsent van elektrolitiese mangaan. Mangaan word ook plaaslik gebruik vir die vervaardiging van mangaandioksied, wat in droëselbatterye gebruik word. Die chemiese nywerheid in Suid-Afrika gebruik ook hoeveelhede mangaan, hoofsaaklik as oksideermiddel in die herwinning van uraan. Suid-Afrika se mangaanreserwes word op 12 140 miljoen metrieke ton beraam, wat waarskynlik 78 % van die wêreld se mangaanreserwes uitmaak. Gedurende die vroeë tagtigerjare is die kerf van 5,5 miljoen in die jaarlikse produksie waarskynlik oorskry. === Vanadium === Suid-Afrika is die wêreld se grootste produsent van [[vanadium]] en voorsien in ongeveer 40 % van die wêreldmark se behoeftes. Die land se vanadiumreserwes verteenwoordig waarskynlik 49 % van die wêreldreserwes. In Suid-Afrika word vanadium uit titaanhoudende magnetiet, wat in die Bosveldstollings kompleks in [[Gauteng]] aangetref word, gewin. In twee verskillende aanlegte word vanadium deur middel van 'n brand- en loogproses gewin om [[vanadiumpentoksied]] van besonder hoë gehalte te produseer. Die meeste vanadium wat in Suid-Afrika gewin word, word uitgevoer in die vorm van 'n slak of as pentoksied. Jaarliks word 'n groter hoeveelheid egter uitgevoer in die vorm van metaallegerings, wat onmiddellik by staal gevoeg kan word. Omdat die vraag na vanadium in alle nywerheidslande ter wêreld steeds toeneem, lyk die toekoms vir die vanadiumnywerheid in Suid-Afrika baie rooskleurig. 'n Steeds toenemende hoeveelheid vanadium word ook in die land se yster- en staalnywerheid verbruik. === Aluminium === Hoewel [[bauxiet]], die grondstof waaruit [[aluminium]] geproduseer word, nie in Suid-Afrika ontgin word nie, is daar wei ʼn aluminiumaffineerdery in die nywerheidsgebied van Richardsbaai opgerig. Die produksie van aluminium het in Junie 1971 begin, en bauxiet word deur die hawe van Richardsbaai ingevoer. Die jaarlikse produksie van aluminium beloop reeds 85 000 metrieke ton per jaar. 'n Uitbreidingsprogram van meer as R200 miljoen is intussen aangepak, veral met die oog op die vervaardiging van koolstofanodes, 'n belangrike grondstof in die produksie van aluminiummetaal. Dit sal die jaarlikse produksie van aluminium aansienlik verhoog en in Suid-Afrika se primêre aluminiumbehoeftes voorsien. Verskeie fabrieke vervaardig aluminiumprodukte, wat hoofsaaklik uit boumateriaal, oorhoofse elektriese geleiers en verpakkingsmateriaal bestaan. == Yster- en staalnywerheid == Die nywerheidsgeskiedenis van yster in Suid-Afrika het in 1911 begin met die stigting van twee staalmaatskappye, naamlik Union Iron and Steel Works, wat later Dunswart geword het, en Suid-Afrikaanse Yster en Staal, wat later bekend was as Uniestaal. In 1918 is potyster vir die eerste keer in ʼn [[hoogoond]] in [[Pretoria]] vervaardig. In 1928 is Yskor deur wetgewing gestig en die eerste staalstaaf is in 1934 gegiet. Sedertdien loop die geskiedenis van die yster- en staalnywerheid nou saam met die ontwikkeling van hierdie korporasie en ander soortgelyke maar kleiner korporasies naas hom. In 1979 het Suid-Afrika 8 880 000 metrieke ton ru-staal en 7020 000 metrieke ton ru-yster geproduseer. Op die wêreldranglys beklee Suid-Afrika die 18e plek net na [[Australië]], wat egter sedert 1980 'n sterk daling in produksie begin toon het. Suid-Afrika was een van die min yster- en staalprodusente ter wêreld wat na 1978, en selfs na die wêreldresessie wat in 1980 begin het, 'n stygende produksiesyfer van byna 4 % gehandhaaf het. Die wêreldinsinking in die staalbedryf beïnvloed egter hierdie program. Die Republiek se staalproduksie verteenwoordig 90 % van die totale staalproduksie van Afrika. 'n Groot deel van Suid-Afrika se ystererts word ook uitgevoer. Die [[Sishen-Saldanha-spoorlyn|Sishen-Saldanha-projek]] se uitvoerdoelwit is 15 miljoen ton erts per jaar, hoewel die hawe twee keer soveel ton sal kan hanteer. Aanvanklik het instansies soos Yskor, behalwe yster en staal, net primêre produkte vervaardig, soos spoorstawe, draad en balkplaat. Die Tweede Wêreldoorlog het egter die druk op die yster- en staalnywerheid verhoog en ondernemings soos [[Yskor]] het 'n verskeidenheid van produkte begin produseer, waaronder boustaal, staalvensters en draadprodukte. 'n Verskeidenheid van neweprodukte is terselfdertyd ook in die kooksoonde geproduseer. Vandag vervaardig die Suid-Afrikaanse yster- en staalbedryf ʼn verskeidenheid van staalsoorte wat vir verskeie doeleindes aangewend kan word. 'n Aantal elemente wat 'n belangrike rol speel in die metaalnywerheid en veral in die produksie van staal, is wolfram, kobalt, molibdeen, vanadium, niobium en tantaal. Suid-Afrika besit die meeste van hierdie elemente in oorvloed en is selfs in staat om daarvan uit te voer. Wolfram, kobalt en molibdeen word in die Suid-Afrikaanse staalbedryf gebruik om staal meer duursaam te maak. Vanadium word bygevoeg om staal sterker en taaier te maak, en Vanadiumstaal word veral gebruik in die vervaardiging van dryfasse, vere, suiers en ander onderdele wat bestand moet wees teen skok, spanning en vervorming. Niobium en tantaal word gebruik om staal 'n beter weerstand teen hoë temperature te gee en sweiswerk te vergemaklik. Ander grondstowwe wat deur die Suid-Afrikaanse yster- en staalnywerheid gelewer word, sluit in knuppelstaal, bladmetaal, staafstaal, dikplaatwalse, ysterlegerings, ru-yster en afvalstaal. Ander staal fabrieke vervaardig weer ferrometale en nie-ysterhoudende metale, terwyl sommige fabrieke in vlekvrye staal spesialiseer. Die belangrikste produk van die staalnywerheid is waarskynlik boustaal. Ongeveer 350 Suid-Afrikaanse staalfabrieke is byna uitsluitlik net hierin bedrywig. Die vervaardiging van metaalplaatprodukte is ook 'n belangrike vertakking en meer as 150 fabrieke spesialiseer hierin. Net meer as honderd plaaslike staalfabrieke lê hulle toe op die produksie van kabels, omheiningsdraad en ander draadprodukte. Die fabrieke wat bogenoemde metaalprodukte vervaardig, verskaf werkgeleenthede aan minstens 42 000 Suid-Afrikaanse metaalwerkers. == Toerusting vir die vervoerbedryf == Die vervaardiging van toerusting vir die vervoerbedryf is waarskynlik een van die belangrikste vertakkings van die metaalnywerheid. Slegs militêre vliegtuie word in Suid-Afrika vervaardig, en wel deur die [[Atlas Aircraft Corporation|Atlas vliegtuigkorporasie]]. Inligting oor watter metale en in watter hoeveelhede hulle aangewend word om straaljagters en ander opleidingsvliegtuie te vervaardig, is geklassifiseer. Dit is egter voor die hand liggend dat die Atlas-vliegtuigkorporasie 'n belangrike verbruiker van 'n groot verskeidenheid van metale is. Een van die grootste metaalverbruikers in die vervoerbedryf in Suid-Afrika is die vervaardigers van spoorwegtoerusting. Hierdie fabrieke maak nie net lokomotiewe (stoom, elektries en diesel) nie, maar ook passasierswaens en goederetrokke. Die mynbou, die staalbedryf, gieterye en suikermeulens maak ook gebruik van die lokomotiewe wat deur hierdie sektor vervaardig word. Ook die skeepsboubedryf is nou verwant aan die metaalnywerheid. Skeepswerwe in Durban en Kaapstad bou skepe van aansienlike grootte en ook in die skeepsherstelbedryf word groot hoeveelhede staal en ander metale gebruik. Die inskakeling van behouering in die vervoerbedryf in Suid-Afrika het meegebring dat tienduisende standaardhouers, metaalkiste met groottes van 6,4 of 11,9 m x 2,7 m x 2,7 m gemaak moes word. Die vervaardigers van hierdie houers is belangrike metaalverbruikers en vorm 'n belangrike vertakking van die metaalnywerheid. Die motorvervaardigingsbedryf, wat die montering en vervaardiging van passasiers- en handelsvoertuie insluit, is ook 'n belangrike metaalverbruiker. Met verloop van tyd het die Regering stappe gedoen waardeur verseker is dat die plaaslike inhoud van passasiersvoertuie in Suid-Afrika steeds groter word. Tussen April 1969 en April 1976 moes die plaaslike inhoud van vervaardigde modelle volgens massa, na minstens 66 % opgestoot word. Die metaalverbruik deur hierdie vervaardigingsektor het daardeur ook gestyg. Sedert April 1977 is nuwe maatreëls toegepas wat veral betrekking gehad het op die invoerregte op motors en motoronderdele. Dit het die vervaardigers groter vryheid gegee, maar ook daartoe gelei dat die plaaslike inhoud van kleiner passasiersmotors nog hoër geword het. Sedert 1979 is die maatreëls ook op handelsvoertuie van toepassing gemaak. Sedert 1978 word daar gewerk aan 'n program om groter dieselmasjiene plaaslik te vervaardig. Meer as R260 miljoen is in hierdie aanleg ([[Atlantis, Wes-Kaap|Atlantis]] naby Kaapstad) belê, en daar word verwag dat hierdie onderafdeling van die vervoertoerustingsbedryf teen 1983 byna alle groot masjiene wat nodig sal wees, plaaslik sal kan vervaardig. == Masjinerie == Die masjinerievervaardigingsbedryf is in twee subsektore verdeel. Die een sektor is toegespits op die vervaardiging van landboumasjinerie, wat egter trekkers uitsluit. Die ander groep is betas met die vervaardiging van enjins, turbines, metaal- en houtwerkmasjinerie, spesiale nywerheidsmasjinerie en -toerusting en boekhoumasjiene en rekenaars vir kantoorgebruik. Produkte soos [[Yskas|koelkaste]] en [[Lugversorging|lugversorgingstoerusting]] word ook in hierdie sektor ingesluit, sowel as masjinerie wat deur ingeboude elektriese motore aangedryf word, met die uitsondering van elektriese verbruiktoestelle. Hoewel die omvang van hierdie sektor groot is – ongeveer 525 fabrieke met werkgeleenthede vir 43 500 werkers en 'n jaarlikse lewering van masjinerie ter waarde van sowat R1 025 miljoen – voorsien invoere steeds meer as 60 % van Suid-Afrika se totale vraag na masjinerie. Hoë tegnologiese vereistes, die onvermoë om op ekonomiese vlak met ingevoerde masjinerie te kan meeding (veral in die geval van gevorderde duur masjinerie), die gebrek aan standaardisasie en buitelandse lenings wat aan die aankope van buitelandse masjinerie gekoppel is, is almal probleme wat daartoe lei dat die masjineriesektor nie mededingend met die buitelandse ingevoerde produk kan wees nie. Die Suid-Afrikaanse masjineriebedryf vervaardig tans stootskrapers en padboutoerusting, vurkhysers, masjiengereedskap, hyskrane, lugperspompe, asook eenvoudiger landboumasjinerie. Padskrapers en sommige plaasimplemente wat spesiaal vir plaaslike toestande vervaardig is, word ook na ander Afrikalande en selfs Suid-Amerika, waar soortgelyke toestande heers, uitgevoer. Suid-Afrikaansontwerpte mielie- en [[grondboontjie]]-oesmasjiene het selfs die Midde-Ooste, die Verre-Ooste en [[Europa]] bereik. Hierdie relatief klein uitvoermark vergoed egter nie naastenby vir die groot hoeveelhede gesofistikeerde masjinerie wat steeds ingevoer moet word nie. Vir die metaalnywerheid is die masjineriesektor egter 'n belangrike metaalverbruiker. Daar word verwag dat hierdie sektor in die komende dekade sterk sal uitbrei, en gevolglik ook die vraag na metale. == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409591}}, volume 18, bl. 159 {{Normdata}} [[Kategorie:Nywerheid]] cpe0w69ai4kn2lfk0fbz5hqcjue4kcl 2918206 2918197 2026-07-18T19:35:31Z Oesjaar 7467 /* Masjinerie */ Verbeter 2918206 wikitext text/x-wiki Die '''metaalnywerheid''' is een van die belangrikste nywerhede ter wêreld. Hierdie nywerheid produseer nie net die grondstowwe vir verdere verwerking en metaalproduksie nie, maar lewer masjinerie, gereedskap en apparaat vir ander nywerhede. Nuwe uitvindings in die metaalnywerheid kan 'n belangrike invloed uitoefen op ander bedryfstakke. Die vinnige ontwikkeling van die chemiese nywerheid sou byvoorbeeld nie moontlik gewees het sonder die ontwikkeling van nuwe masjinerie deur die metaalnywerheid nie. Die metaalnywerheid, wat reeds duisende jare voor die Christelike jaartelling ontstaan het, kan ruweg in drie sektore ingedeel word: die metaalvervaardigingsektor, wat rumetaal uit die erts smelt; die vormingsektor, wat halffabrikate soos plate, draad, pype en slawe vervaardig; en die verwerkingsektor, wat die eindprodukte vervaardig. == Geskiedenis == Dit is nie bekend waar en wanneer die mens vir die eerste keer metaal gebruik het nie en ook nie watter metaal dit was nie. By sommige volke was dit waarskynlik [[goud]] (wat in klein hoeveelhede, waarskynlik in die vorm van klonte in rivierbeddings gevind is), en by ander volke moontlik [[yster]] uit [[meteoriet]]e of moontlik ook [[koper]]. Argeologiese gegewens dui daarop dat die eerste koper in omstreeks 4000 v.C. in die [[Midde-Ooste]] gegiet is. Dit is egter onbekend waar of by wie die eerste kopergieters hulle metallurgiese kennis opgedoen het. Verder is dit ook nie bekend waar en wanneer koper en [[tin]] vir die eerste keer tot [[brons]] saamgesmelt is nie. Dit het heel waarskynlik toevallig gebeur toe koper uit tindraende erts gesmelt is. Met die aanbreek van die [[Bronstydperk|Bronstyd]] in omstreeks 3700 v.C. in die Midde-Ooste, het Noordwes-Europa nog in die [[Steentydperk|Steentyd]] geleef. Eers teen [[1700 v.C.]] het reisende bronsgieters en -handelaars na die [[Lae Lande]] gekom. Hulle het die mense van die Steentyd van bronsgereedskap, wapens en sierade voorsien. Die oorblyfsels van bronsvoorwerpe wat opgegrawe is, het waarskynlik aan die volke van die sogenaamde klokbekerkultuur behoort, wat tussen 2200 en 1600 v.C. uit die suide oor Sentraal en [[Wes-Europa]] versprei het. Na 1400 v.C. het daar byvoorbeeld reeds 'n inheemse nywerheid vir die vervaardiging van bronsbyle ontstaan. === Die myne van koning Salomo === Koning [[Salomo]] (ongeveer 1000 v.C.) was die rykste en grootste koperprodusent van sy tyd. Hy het in [[Tiananmen-plein|Timna]], ongeveer 20&nbsp;km van die huidige Israeliese hawe [[Eilat]], op groot skaal koper ontgin. Oonde en gieterye uit hierdie tyd is deur argeoloë daar opgegrawe. In die Negev-woestyn moet daar vandag nog 'n koperreserwe van ongeveer 100 000 ton wees. Goud en [[silwer]] het met verloop van die geskiedenis 'n belangrike rol in die internasionale handel- en muntwese begin speel, en veral goud is vandag nog van groot belang as betaalmiddel. Groot keiserryke en selfs kleiner stadstate wat goud en silwer uit plaaslike bronne of bronne binne hulle invloedsfeer kon kry, het eeue lank die sterkste geldstelsel gehad. === Yster en staal === Die eerste yster wat in die prehistoriese en antieke tyd gebruik is, is waarskynlik gesmelt uit meteoriete wat op die aarde neergestort het. Sommige meteoorklippe bestaan soms uit tot 90 % yster. Die Egiptenare het die yster wat hulle gebruik het, "klip uit die lug" genoem. Volgens geskrifte het die bewoners van die huidige [[Indië]] reeds in 3000 v.C. yster gebruik. In die [[Bybel]] word daar in [[Genesis]] genoem dat Tubal-Kain reeds in die sesde geslag na [[Kain en Abel|Kain]] yster gesmelt het. Aanvanklik is daar gemeen dat staal in die Oudheid 'n onbekende metaal was, maar intensiewe studie deur argeoloë het die teendeel bewys. Sonder staal sou die Ou Egiptenare nie in staat gewees het om die graveerwerk op die graniet en basaltblokke waarmee hulle hul tempels gebou het, te doen nie. Die Grieke het naas yster en brons ook [[staal]] geken, wat deur die digter [[Homeros|Homerus]] as bloupers yster beskryf word. Die [[Romeinse Ryk|Romeine]], wat hul wapens en landbougereedskap van staal gemaak het, het aanvanklik gemeen dat die bewoners van die [[Iberiese Skiereiland]] (die huidige [[Spanje]]) die uitvinders van staal was. Daar is vasgestel dat die [[Hetiete]], 'n volk in die Midde-Ooste, tussen 1400 en 1300 v.C. reeds ontdek het dat yster en staal op nywerheidsgrondslag ekonomies vervaardig kon word deur die oondtemperatuur van 1 000&nbsp;°C tot 2 000&nbsp;°C te verhoog. Hulle het van hul nuwe werkwyse ʼn nywerheid gemaak en dit op groot skaal toegepas. Op die manier het hulle oor beter wapens as die ander volke rondom hulle beskik. Die Assiriërs, wat daarin geslaag het om op groot skaal pylpunte van brons te vervaardig, het gedurende die 8e eeu v.C. reeds oorgeskakel na staalwapens. In Meroë, 160&nbsp;km noord van Khartoem in [[Oos-Afrika]], het die Ethiopiese vorste 'n groot ryk opgebou met 'n bloeiende ekonomie wat op die ontginning van yster gegrond was. Die oorblyfsels van die myne en oonde wat tussen 1908 en 1910 opgegrawe is, was so indrukwekkend dat die Britse argeoloog Archibald H. Sayce (1845-1933) dit bestempel het as ʼn "eertydse Birmingham", wat natuurlik na die moderne metaalnywerheidsentrum in Engeland verwys. Gedurende die [[Ystertydperk|Ystertyd]] in Sentraal- en Wes-Europa was die Keltiese smede van die Hallstatt-kultuur (ongeveer 800 jaar v.C.) en later die van die La Tène-kultuur (450-50 jaar v.C.) bekwame metaalwerkers. Yster en staal, wat toe nog bale seldsaam en kosbaar was, is hoofsaaklik gebruik vir die vervaardiging van wapens en gereedskap van hoogstaande gehalte. Die Hallstatt-swaarde was toe net so beroemd soos die Damaskus-swaarde of sabels wat ongeveer 2000 jaar later in die Midde-Ooste vervaardig is. Die staal wat by Hallstatt (geleë in die huidige Oostenryk) vervaardig is, is verkoop in die lande rondom die [[Middellandse See]] en het sodoende die grondslag gelê vir die opbloei van die Griekse en Romeinse beskawings. In die [[Verre Ooste]] het die Chinese die tegniek van ystergietery teen ongeveer 400 v.C. bemeester. In die tyd is daar oral waar ystererts ontdek en as sodanig herken is, begin met die verwerking daarvan tot yster en staal. Teen die begin van die Christelike jaartelling was die Romeinse provinsie [[Noricum|Norikum]] (Karintië) nie net bekend vanweë sy goudvondste nie, maar ook van wee die vervaardiging van staal. Uit argeologiese ondersoeke (onder meer op die Magdaleneberg by [[Klagenfurt]] in [[Oostenryk]]) het dit duidelik geblyk dat die Keltiese bewoners van Norikum waarskynlik staal op die sogenaamde direkte metode kon vervaardig. Die Norikum-staal was bekend vanweë die hoë koolstofinhoud. Dit is onlangs bevestig toe ru-yster in ʼn gerekonstrueerde oond uit die plaaslike erts gereduseer is. Reeds gedurende die eerste eeu v.C. is staal op 'n nywerheidsgrondslag in Norikum getemper vir wapens en gereedskap. In Gallië het die Kelte toe ook reeds ver gevorder op die gebied van metaalbewerking. Die hoofstad van die Aeduers, Bibracte (naby Le [[Creusot]]). het in die Romeinse tyd reeds 'n volledige nywerheidsgemeenskap van metaalgieters en -bewerkers gehad. Die nodige erts is in Berry, Périgord en Aquitanië ontgin. Die bewoners van Aeduers was ervare oondbouers en meesters in die kuns van metaalbewerking. Hulle het ook die warm vertinning en versilwering van koper beoefen, en die slak van die ysteroonde van die Kelte is vir die verharding van paaie gebruik. In [[België]] en [[Engeland]] is die slakke gedurende hierdie eeu weer opgegrawe en in moderne hoogoonde tot yster van hoe gehalte verwerk. Gedurende die Laat-Middeleeue het die hoogoonde geleidelik hoër en beter geword. Die verbeterde oonde het gelei tot 'n hoër ysteropbrengs uit die erts. Dit het die winste verhoog en die bestaande ysterertsbronne meer ekonomies ontginbaar gemaak. Die prys van yster het aansienlik gedaal en dit kon nou so goedkoop geproduseer word dat dit selfs vir algemene gebruik beskikbaar was. Omdat die erts natuurlik nie oral gevind is nie en die metaal of metaalprodukte ook nie oral vervaardig kon word nie, het die handel in metaal en metaalprodukte toenemend belangrik geword. In 1266 het 'n handelsvereniging genaamd Hanze in Londen ʼn uitstallokaal geopen vir die permanente tentoonstelling van yster- en staalprodukte uit Duitsland, Oostenryk en Stiermarke. Gedurende die Laat-Middeleeue het die vraag na metaal en metaalprodukte eenvoudig bly styg, deels deur die toenemende behoefte aan gereedskap vir die ambagslui, en deels deur die ontwikkeling van die oorlogsbedryf. Nadat Berthold Schwartz in omstreeks 1313 buskruit uitgevind het, het die behoefte aan metale (veral brons) vir die maak van kanonne en ander vuurwapens vinnig toegeneem. Die destydse Europese metaalmagnate soos die Fuggers en die [[Welser-Kolonie|Welsers]] kan beskou word as die voorlopers van die huidige internasionale ondernemings. Hulle bedrywighede het die ontginning, verwerking, die groothandel in, die vervoer en die verspreiding van metale soos koper, [[lood]], tin, yster, goud en silwer ingesluit. Namate die vraag gestyg het, is die produksie verhoog. Dit het gelei tot die meganisering van die proses, wat hoë investeringskoste meegebring het. Reeds in die 16e eeu het 'n smeltery ongeveer 1300 goue gulde as beginkapitaal nodig gehad. Daar was toe reeds verskeie smelterye met 'n jaarlikse produksie van 15 ton. In die 17e eeu is daar begin om die hoogoonde met [[kooks]] te stookvoorheen is houtskool gebruik. Die Engelsman Abraham Darby was die eerste persoon wat daarin geslaag het om yster te vervaardig uit erts wat met kooks gestook is. 'n Verdere belangrike stap was die ontwikkeling van die walsproses. Staalplate is tot in daardie stadium gesmee, maar na geslaagde eksperimente deur die Sweed Christopher Pollem (1661-1751) kon die plaat gewals word. Die koms van die stoomenjin (1784) het weer eens groot hoeveelhede staal en ander metale vereis. Gevolglik het die industrialisering van die staalnywerheid sedert 1790 'n ongekende opbloei beleef. Fabrieke waarin masjinerie vervaardig is, is een na die ander opgerig, onder meer Mandsley in Landen, Fischer in Schaffhausen, Krupp in [[Essen, Duitsland|Essen]], Demag in [[Duisburg]] en Stephenson in [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]]. Die bou van brûe, spoorlyne en skepe, asook die groeiende nywerheidswese, het 'n steeds hoër produksie van verskillende basiese metale en legerings vereis. Die metaalnywerheid het sedertdien nog verder uitgebrei en gegroei. Vanweë nuwe ontwikkelinge op die gebied van die hoogoondtegniek het die produksie van veral ru-staal en ru-yster gedurende die 20e eeu vinnig gestyg. In 1900 het die rustaalproduksie van die hele wêreld slegs 30 miljoen metrieke ton bedra, en in 1914 is die kerf van 80 miljoen ton reeds bereik. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is 'n produksie van 200 miljoen ton oorskry. In 1973 het die produksie van rustaal 666 miljoen metrieke ton beloop en die van ru-yster 477 miljoen metrieke ton. Sedert 1974 het die ru-staal- en ru-yster-produksie 'n klein insinking beleef, maar van 1978 af het die bedryf in sommige lande, onder meer in Suid-Afrika, weer begin opbloei en is daar in 1979 meer as 747 miljoen ton ru-staal en 520 miljoen ton ru-yster wêreldwyd geproduseer. Die wêreldwye ekonomiese resessie gedurende die vroeë tagtigerjare het die produksiesyfers in baie lande na 1980 weer laat begin daal. Die grootste produsente is in volgorde van belangrikheid: die [[Sowjetunie]], die [[Verenigde State van Amerika|VSA]], [[Japan]] en [[Wes-Duitsland]]. Aanvanklik is hoogoonde aangelê op die plekke waar ystererts gevind is. Later het dit meer ekonomies geblyk te wees om die yster- en staalnywerhede op meer sentrale plekke op te rig waar daar goeie vervoerverbindings is. In die VSA is hulle langs die [[Groot Mere]] opgerig, half pad tussen die yster- en steenkoolmyne. In [[Nederland]], België en [[Frankryk]] is 'n hele aantal hoogoondaanlegte in die laaste paar jaar aan die kus opgerig. In [[Wes-Australië]], waar daar moontlik van die wêreld se grootste ertsafsettings voorkom, bestaan die neiging eerder om die nuwe bedrywe by die bronne self op te rig. In Suid-Afrika is die bedrywe en die ontginning meestal geskei, of vind verwerking soms gedeeltelik naby die ontginningsplek plaas. 'n Verdere ontwikkeling was die vestiging van staal- en ysterbedrywe in ontwikkelende lande. In [[China]] is daar aanvanklik baie ruyster in talle klein hoogoondjies vervaardig. Vandag beskik hierdie land reeds oor talle groot en moderne fabriekskomplekse (onder meer in [[Anshan|Ansjan]] en [[Sjanghai]]). Reeds in 1975 was hierdie ontwikkelende land die wêreld se vyfde grootste produsent van ru-yster en ru-staal. In die vroeë sewentigerjare het die Sowjetunie in Iran 'n groot staalkompleks by Aryamehr opgerig; die Wes-Duitse onderneming Krupp was verantwoordelik vir die tegniese kundigheid, die British Steel Corporation het die koudbandwalsery opgerig. Indië het erts gelewer en Iran se eie ertsvoorrade is deur die Sweedse onderneming Gränges ontgin. In 1975 het hierdie land net meer as 'n halfmiljoen metrieke ton ru -staal geproduseer. Sedert 1978 het die produksie egter gedaal weens die oorlog met Irak en die ekonomiese wêreldresessie, wat van 1980 af voortduur. === Suid-Afrika === Die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse metaalnywerheid het begin met Swart stamme wat uit die noorde en [[Sentraal-Afrika]] suidwaarts getrek het. Hierdie mense kon koper smelt en hulle belangrikste ertsbronne was by [[Musina]] en [[Phalaborwa]] in die Limpopoprovinsie. Suid-Afrika se eerste metaalbewerkers het van oopmyntegnieke gebruik gemaak en selfs enkele skagte gesink. Volgens argeologiese opgrawings dateer die smelterye terug tot die laat [[8ste eeu v.C.]]. Ander persele wat in die omgewing van Eswatini ondersoek is, dateer uit die 4de en 5de eeu v.C. Argeoloë het bewyse gevind dat die Swart metaalbewerkers hul bedrywighede tot in die 19de eeu in die genoemde gebiede voortgesit het. Metaal het eers werklik 'n nywerheid in Suid-Afrika geword toe die Kolonie aan die Kaap begin uitbrei het. Simon van der Stel was die eerste goewerneur wat ontginbare metaal (koper) in die [[Noord-Kaap]] ontdek het. Vandag is Suid-Afrika die wêreld se grootste produsent van goud, chromiet en platinummetale en die tweede grootste produsent van mangaan. Baie van die metale wat in Suid-Afrika ontgin word, word plaaslik gedeeltelik of volledig tot produkte bewerk. 'n Groot deel word ook in ertsvorm of in gedeeltelik bewerkte vorm uitgevoer. == Suid-Afrika se metaalbronne en produksie == === Koper === [[Koper]] is nie Suid-Afrika se belangrikste metaal nie, maar wel die eerste metaal wat deur die Blanke nedersetters "herontdek" is. Na drie onsuksesvolle ekspedisies noordwaarts die binneland in, het die vierde ekspedisie, in 1685, gelei deur goewerneur [[Simon van der Stel]] self, 600&nbsp;km van die Kaap af 'n ontginbare koperbron in [[Namakwaland]] ontdek. Drie skagte is gesink en uit elke skag is daar uitstekende koper gesmelt. Die onbereikbaarheid van hierdie koperveld het veroorsaak dat die metaal eers in 1852 op behoorlike skaal ontgin is, eers by [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] en later by [[Okiep]] en [[Nababeep]]. In 1904 is die koperafsettings van [[Musina]] ook "herontdek", en daar is met verloop van tyd met die ontginning en produksie van koper begin. Voor 1968 moes Suid-Afrika nog byna al die koper wat hy nodig gehad het, invoer. Die koperafsettings van Okiep en Musina was nuttig, maar nie naastenby genoeg nie. In 1966 is daar begin met die ontginning van koper by [[Phalaborwa]]. Die erts by Phalaborwa bevat tussen 0,4 en 0,5% koper en is waarskynlik van die laagste graad kopererts ter wêreld wat ontgin word. Die besonder doeltreffende oopmyntegniek wat toegepas word, hou die ontginningskoste egter laag. In 1968 is daar met die produksie van elektrolitiese koper in 'n elektrolitiese affineerdery naby Phalaborwa begin en hierdie affineerdery voorsien tans in Suid-Afrika se eie behoeftes aan geaffineerde koper. Verder word koper ook nog in konsentraatvorm as rukoper in Suid-Afrika geproduseer. In 1980 is 200 683 metrieke ton koper geproduseer, waarvan ongeveer die helfte teen 'n waarde van R150 miljoen na die buiteland uitgevoer is. === Goud === Suid-Afrika is die wêreld se belangrikste produsent van hierdie edelmetaal. Alle erts wat in Suid-Afrika se goudmyne ontgin word (aan die einde van 1980 was daar 86 goudmyne in produksie, waarvan 43 as groot myne geklassifiseer is), word ter plaatse in goudstawe verwerk. In 1970 het Suid-Afrika se goudproduksie 'n hoogtepunt van 1 000 417&nbsp;kg [[goud]] bereik, wat in daardie jaar 'n verkoopwaarde van R831 223 000 gehad het. In 1979 het Suid-Afrika altesaam 703 473&nbsp;kg goud geproduseer, met 'n verkoopwaarde van R5 842 003 000. Gedurende 1980 was Suid-Afrika se goudproduksie effens kleiner met 672 784&nbsp;kg, maar met 'n verkoopwaarde van R10 369 611 000. Die goudprys het sedertdien skerp gedaal en het veral in die tweede helfte van 1982 tussen R400 en R500 per fyn ons gefluktueer. Goud word op verskillende maniere uit die erts geproduseer, maar die sogenaamde sianiedproses is die algemeenste. Goudstawe weeg net meer as 31,1&nbsp;kg elk en bevat minstens 88% goud, 9% silwer en 3% onsuiwerhede. Hierdie goudstawe word nog verder geraffineer by die Randse Raffineerdery in Germiston. Hier word onder meer die silwer afgeskei. Vir monetêre doeleindes aanvaar goudhandelaars goudstawe wat uit 99,5% goud en 0,5% silwer bestaan. Baie klein spore van ander stowwe is egter ook in 'n goudstaaf toelaatbaar. Suid-Afrika produseer ongeveer 48% van die wêreld se goud. === Platinumgroepmetale === Suid-Afrika lewer ongeveer 51 % van die totale wêreldproduksie van platinumgroepmetale. Al ses die metale waaruit die groep bestaan, naamlik platinum, iridium, palladium, osmium, rodium en rutenium, word tegelyk in Suid-Afrika gevind. Voor 1920 het 90 % van hierdie groep metale uit die [[Sowjetunie]] gekom. In 'n stadium toe die prys van hierdie metale vyf keer hoër was as die van goud, het [[Hans Merensky]] belangrike platinaontdekkings naby [[Lydenburg]], [[Rustenburg]] en [[Potgietersrus]] gedoen. Dit het ʼn geweldige stormloop veroorsaak - 50 maatskappye is gestig om die metaal te ontgin, en in 1926 is daar met produksie begin. In 1930 het die wêreld se platinumprys egter so gedaal dat net twee maatskappye die depressie oorleef het. Vandag lewer Suid-Afrika 92 % van die Weste se totale produksie van platinumgroepmetale, en daarom word dit ook as een van Suid-Afrika se strategiese metale beskou. Om die platinummetale uit die erts te haal, word die erts in 'n slyk verwerk en deur middel van flotasie gekonsentreer en gesmelt. Die koper en die nikkel, wat gewoonlik ook deel is van die erts, word heel eerste afgeskei en daarna word ʼn ingewikkelde proses toegepas waardeur die metale van die platinumgroep een vir een van mekaar geskei word. Die produksie van die platinummetale word hoofsaaklik by drie affineerderye gedoen. In 1975 is die produksie deur middel van twee nuwe affineerprosesse versnel en ook goedkoper gemaak. ʼn Gesuiwerde konsentraat van platinummetale bevat gewoonlik ongeveer 60 % platinum, 27 % palladium, 5% [[rutenium]], 2,7% [[rodium]], 0,7 % [[iridium]], 0,06% [[osmium]] en nog 4 % goud. Benewens die vraag na platinum as beleggingsmetaal en platina as grondstof vir juweliersware, is die metaal ook belangrik as katalisator in die vervaardiging van petrol uit ru-olie, die produksie van stikstofbemestingstowwe en die uitskakeling van giftige gasse in die uitlaatdampe van motorvoertuie. Ook in die elektronika speel die metaal ʼn rol. Rodium is die skaarsste van die ses metale en in die afgelope vyf jaar is daar begin om rodium met die kataliseerallooi van [[platinum]] en [[palladium]] te verbind sodat 'n meer doeltreffende agens voortgebring kan word. Die stygende vraag na veral rodium het die prys van hierdie metaal skerp laat styg. In 1979 en die begin van 1980 het pryse van alle platinumgroepmetale ʼn hoogtepunt bereik, maar dit het later in die tweede helfte van die jaar weer begin daal. In Junie 1982 het die prys 'n laagtepunt van 243 dollar per ons bereik, maar in September het dit weer die hoogte ingeskiet teen meer as 400 dollar per ons. In die meeste ander belangrike produsentlande van die platinumgroepmetale, soos [[Kanada]] en die Sowjetunie, is die metale neweprodukte van koper- en nikkel ontginning. In Suid -Afrika is koper en nikkel egter die neweprodukte van die platinamynbou. Dit stel die land in 'n gunstige posisie om sy aandeel in die wêreldproduksie steeds verder uit te brei. === Chroom === Met 'n produksie van byna 3 700 000 metrieke ton [[chromiet]] was Suid-Afrika in die vroeë tagtigerjare reeds die wêreld se belangrikste chroomprodusent. Dit was meer as 'n derde van die wêreldproduksie en meer as die helfte van die Westerse wêreld se produksie (56%). Chromiet is die eerste keer in 1865 langs die Hexrivier naby Rustenburg ontdek. Die wêreld se grootste chroomertsreserwes (80 % van die wêreld se bekende reserwes) lê in die sogenaamde [[Bosveldstollingskompleks]] van die [[Noordwes]] en [[Limpopo]]. Uit chroomerts word chroommetaal geproduseer en hierdie chroommetaal is 'n onvervangbare bestanddeel in die produksie van vlekvrye staal van hoë gehalte. In 1964 is daar vir die eerste keer uit erts wat in die omgewing van Middelburg, Mpumalanga, ontgin is, ferrochroom vervaardig. Die produksie van ferrochroom het gedurende die tagtigerjare een van Suid-Afrika se grootste metaalnywerhede geword. Reeds in 1979 het die ferrochroombedryf in Suid-Afrika 'n allooiproduksie ter waarde van R250 miljoen gelewer, waarvan die meeste uitgevoer is. Die Suid-Afrikaanse chroom word veral aangewend vir die vervaardiging van vuurvaste stowwe, soos vuurvaste stene waarmee hoogoonde gebou word. In die metallurgiese bedryf speel dit 'n onvervangbare rol. In die chemiese bedryf word dit onder meer gebruik om groot hoeveelhede natriumdichromaat te produseer. Die produksie vind in [[Durban]] plaas uit Noordwes erts en die vervaardigde natriumdichromaat is ʼn belangrike, noodsaaklike nywerheidschemikalie wat in die looibedryf, die vervaardiging van verf, die houtpreserveerbedryf en veral in elektroplateerwerk gebruik word. Suid-Afrika het sy eie vlekvryestaalbedryf en groot hoeveelhede chroom is in die tagtigerjare in die vorm van vlekvrye staal uitgevoer. === Nikkel === Suid-Afrika se nikkelbedryf is daarop ingestel om 6 % van die wêreld se nikkelproduksie te lewer. Die metaal word egter nie in myne ontgin nie, maar word as neweproduk by platinamyne geproduseer. In 1910 is daar egter wel ʼn sogenaamde nikkelpyp in die [[Pilanesberg]] ontdek. Die hoogoonde van die platinamyne produseer ʼn sogenaamde swaelproduk van onsuiwer metale, wat onder meer koper en nikkel bevat. Hierdie produk word plaaslik ('n deel van die swaelproduk word in ruvorm na Engeland uitgevoer) geaffineer en gereduseer tot elektrolitiese koper en nikkel. Die [[nikkel]] word in Suid-Afrika verder verwerk, maar ook gedeeltelik uitgevoer. Plaaslik word ongeveer 20% van die nikkelproduksie deur die chemiese nywerheid vir elektroplatering gebruik. 'n Groot deel van die nikkelproduksie word ook in Suid-Afrika se uitbreidende vlekvryestaalbedryf aangewend. Daar bestaan byvoorbeeld 'n gewilde soort vlekvrye staal wat 8 % nikkel en 18 % chroom bevat. Nikkel is 'n belangrike bestanddeel in die Suid-Afrikaanse muntstukke en dit word ook op groot skaal in die motorbedryf gebruik. === Antimoon === AI Suid-Afrika se [[antimoon]] word uit die Murchisonmyn by [[Gravelotte]] in Limpopo ontgin. Hierdie enkele myn lewer egter 13 % van die wêreld se antimoonproduksie. Daar is in 1936 vir die eerste keer met die produksie van antimoon begin, en tydens die Tweede Wêreldoorlog het die produksie skerp gestyg om te voldoen aan die strategiese behoeftes. Daar is vasgestel dat die reserwes van die huidige antimoonmyn teen die huidige jaarlikse produksiesyfer nog genoeg erts vir die komende agt jaar sal kan lewer. Intussen is daar nuwe antimoonertsafsettings ontdek wat oor 'n gebied van 30&nbsp;km uitgestrek is. Gedurende 1980 is daar 22 378 metrieke ton antimoonkonsentrate geproduseer, waarvan 12 000 ton gebruik is in die vervaardiging van antimoonsulfied vir die uitvoermark. Sedert 1974 word 50% van die myn se antimoonopbrengs in antimoontrioksied verwerk voordat dit uitgevoer word. Antimoon is 'n belangrike legeringsmetaal in die verharding van lood. Hierdie verharde lood word weer gebruik vir die vervaardiging van pype, omhulsels vir kabels, batterye en die vervaardiging van ammunisie. Antimoon is 'n strategiese metaal van wee sekere eienskappe van hierdie metaal, wat dit in die nywerheid onontbeerlik maak. === Lood === In 1979 was daar nog net een myn in Suid-Afrika, die Swartbergmyn, waar lood ontgin en geproduseer is. Na verwagting sou hierdie myn in die vroeë tagtigerjare loodkonsentrate lewer wat 100 000 metrieke ton lood ter waarde van meer as R100 miljoen sou bevat. Die konsentrate word deur die hawe van [[Saldanhabaai]] uitgevoer. Daar word verwag dat produksie gedurende die huidige dekade sal toeneem, omdat daar nuwe myne in die omgewing van die Swartbergmyn en in Noordwes-Kaap oopgestel sal word. Suid-Afrika se huidige loodafsettings (geraam op ongeveer 6,2 miljoen metrieke ton) verteenwoordig ongeveer 4 % van die wêreld se loodreserwes. === Titaan === Meer as 90 % van die wêreld se titaanproduksie word gebruik om titaanoksied, 'n belangrike grondstof van verf, te vervaardig. Suid-Afrika is die wêreld se derde grootste produsent van [[titaan]] en verskaf 15% van die wêreldproduksie. Titaanmetaal is van strategiese belang omdat dit veral gebruik word in die vervaardiging van vliegtuie en duikbote, asook in die wapenbedryf. 'n Gemiddelde kernduikboot bevat minstens 3 500 ton titaanmetaal. Die duine noord van die hawe by [[Richardsbaai]] is die grootste bron van titaanminerale. Die aanleg by Richardsbaai produseer jaarliks ongeveer 56 000 metrieke ton rutiel (titaanoksied), 115 000 metrieke ton sirkoon, 'n verdere 399 000 metrieke ton titaanslak en 217 000 metrieke ton yster met 'n lae mangaaninhoud. Die titaanslak en titaanyster word geproduseer deur die delfstofilmeniet in twee vlamboogoonde van 105 MVA te smelt. 'n Groot deel van die produksie in Richardsbaai word direk uitgevoer en verdien aansienlike bedrae aan buitelandse valuta. === Sirkonium === [[Baddeleyiet]], 'n buitengewone delfstof wat ook sirkoniumoksied genoem word, word in die Phalaborwa-kompleks ontgin. In die staalbedryf word sirkoniumoksied gebruik as 'n ontswaeler en as legeringselement in die verharding van aluminiumkabels. Dit is ook geskik vir die vervaardiging van sirkoniummetaal en sirkoniumlegerings vir gebruik in [[kernreaktor]]s. Die delfstof [[sirkoon]] (sirkoniumsilikaat) kom ook in die duine noord van Richardsbaai voor, waar dit saam met verskeie ander minerale en metale ontgin word. Sirkoniumsilikaat is veral geskik vir die vervaardiging van vuurvaste materiaal en word ook in die staalbedryf, die glasvervaardigingsbedryf en die keramiekbedryf gebruik. Suid-Afrika is die derde grootste produsent van sirkoniumkonsentraat in die Westerse wêreld en voorsien in 9 % van die totale sirkoniumproduksie. Die wêreldproduksiesyfers is egter nie bekend nie. === Tin === Suid-Afrika se tinafsettings hou almal verband met die [[Bosveldstollingskompleks]]. Vroeër is tin in [[Wes-Kaap]] ontgin, maar vandag word hierdie metaal net in Gauteng ontgin. Gedurende 1980 is 2913 ton tin in konsentraatvorm en as metaal geproduseer. Die metaal word hoofsaaklik by die Rooiberg-smeltery geproduseer. Die kapasiteit van hierdie smeltery is van so 'n aard dat dit in die toekoms meer as genoeg tin sal kan produseer vir die instandhouding van die plaaslike bedryf. Die tinkonsentraat word deur swaartetegnieke gekonsentreer en deur flotteringsinstallasies veredel, wat ook die uitskot en slyk behandel. Sowat 60 % van die tinmetaal wat op die manier vervaardig word, word gebruik om blikplaat te vervaardig. Die res word as soldeersel in [[brons]] en as witmetaal gebruik. === Sink === Suid-Afrika is tot dusver nie ʼn werklik belangrike sinkprodusent nie, hoewel die affineerdery naby Springs in Gauteng 'n kapasiteit het wat voldoen aan die sinkbehoeftes van Suid-Afrika en sy buurlande. Sink word in twee myne in die [[Noord-Kaap]] ontgin: die Prieska-kopermyn, wat reeds in 1972 met die produksie van sink begin het en vandag nog die grootste produsent is, en die Swartberg-myn, waar sink reeds van 1979 af as 'n neweproduk van lood geproduseer word. Gedurende 1980 is 158137 metrieke ton sinkkonsentraat ter waarde van R17,2 miljoen in Suid-Afrika geproduseer, waarvan een derde uitgevoer is. Vanweë die ontdekking van nuwe sinkafsettings in Noodwes-Kaap behoort Suid-Afrika in die volgende dekades 'n belangrike sinkprodusent te word. === Mangaan === Naas die Sowjetunie, wat jaarliks ongeveer 8,6 miljoen metrieke ton [[mangaan]] produseer, is Suid-Afrika met net meer as 5 miljoen ton die wêreld se tweede belangrikste mangaanprodusent. Suid-Afrika beskik oor die wêreld se grootste bekende reserwes van mangaan. Hierdie metaal is onontbeerlik vir byna enige nywerheidsland en ongeveer 95 % van al die mangaan wat wêreldwyd geproduseer word, word deur die yster- en staalnywerheid gebruik. Ongeveer twee derdes van Suid-Afrika se mangaanerts word in onverwerkte vorm uitgevoer na lande waar die erts tot ferromangaan gesmelt word. 'n Steeds toenemende hoeveelheid word egter plaaslik vir die uitvoermark tot ferromangaan gesmelt, maar ook vir plaaslike verbruik in Suid-Afrika se eie metaalnywerhede. Suid-Afrika is egter die wêreld se grootste produsent van elektrolitiese mangaan. Mangaan word ook plaaslik gebruik vir die vervaardiging van mangaandioksied, wat in droëselbatterye gebruik word. Die chemiese nywerheid in Suid-Afrika gebruik ook hoeveelhede mangaan, hoofsaaklik as oksideermiddel in die herwinning van uraan. Suid-Afrika se mangaanreserwes word op 12 140 miljoen metrieke ton beraam, wat waarskynlik 78 % van die wêreld se mangaanreserwes uitmaak. Gedurende die vroeë tagtigerjare is die kerf van 5,5 miljoen in die jaarlikse produksie waarskynlik oorskry. === Vanadium === Suid-Afrika is die wêreld se grootste produsent van [[vanadium]] en voorsien in ongeveer 40 % van die wêreldmark se behoeftes. Die land se vanadiumreserwes verteenwoordig waarskynlik 49 % van die wêreldreserwes. In Suid-Afrika word vanadium uit titaanhoudende magnetiet, wat in die Bosveldstollings kompleks in [[Gauteng]] aangetref word, gewin. In twee verskillende aanlegte word vanadium deur middel van 'n brand- en loogproses gewin om [[vanadiumpentoksied]] van besonder hoë gehalte te produseer. Die meeste vanadium wat in Suid-Afrika gewin word, word uitgevoer in die vorm van 'n slak of as pentoksied. Jaarliks word 'n groter hoeveelheid egter uitgevoer in die vorm van metaallegerings, wat onmiddellik by staal gevoeg kan word. Omdat die vraag na vanadium in alle nywerheidslande ter wêreld steeds toeneem, lyk die toekoms vir die vanadiumnywerheid in Suid-Afrika baie rooskleurig. 'n Steeds toenemende hoeveelheid vanadium word ook in die land se yster- en staalnywerheid verbruik. === Aluminium === Hoewel [[bauxiet]], die grondstof waaruit [[aluminium]] geproduseer word, nie in Suid-Afrika ontgin word nie, is daar wei ʼn aluminiumaffineerdery in die nywerheidsgebied van Richardsbaai opgerig. Die produksie van aluminium het in Junie 1971 begin, en bauxiet word deur die hawe van Richardsbaai ingevoer. Die jaarlikse produksie van aluminium beloop reeds 85 000 metrieke ton per jaar. 'n Uitbreidingsprogram van meer as R200 miljoen is intussen aangepak, veral met die oog op die vervaardiging van koolstofanodes, 'n belangrike grondstof in die produksie van aluminiummetaal. Dit sal die jaarlikse produksie van aluminium aansienlik verhoog en in Suid-Afrika se primêre aluminiumbehoeftes voorsien. Verskeie fabrieke vervaardig aluminiumprodukte, wat hoofsaaklik uit boumateriaal, oorhoofse elektriese geleiers en verpakkingsmateriaal bestaan. == Yster- en staalnywerheid == Die nywerheidsgeskiedenis van yster in Suid-Afrika het in 1911 begin met die stigting van twee staalmaatskappye, naamlik Union Iron and Steel Works, wat later Dunswart geword het, en Suid-Afrikaanse Yster en Staal, wat later bekend was as Uniestaal. In 1918 is potyster vir die eerste keer in ʼn [[hoogoond]] in [[Pretoria]] vervaardig. In 1928 is Yskor deur wetgewing gestig en die eerste staalstaaf is in 1934 gegiet. Sedertdien loop die geskiedenis van die yster- en staalnywerheid nou saam met die ontwikkeling van hierdie korporasie en ander soortgelyke maar kleiner korporasies naas hom. In 1979 het Suid-Afrika 8 880 000 metrieke ton ru-staal en 7020 000 metrieke ton ru-yster geproduseer. Op die wêreldranglys beklee Suid-Afrika die 18e plek net na [[Australië]], wat egter sedert 1980 'n sterk daling in produksie begin toon het. Suid-Afrika was een van die min yster- en staalprodusente ter wêreld wat na 1978, en selfs na die wêreldresessie wat in 1980 begin het, 'n stygende produksiesyfer van byna 4 % gehandhaaf het. Die wêreldinsinking in die staalbedryf beïnvloed egter hierdie program. Die Republiek se staalproduksie verteenwoordig 90 % van die totale staalproduksie van Afrika. 'n Groot deel van Suid-Afrika se ystererts word ook uitgevoer. Die [[Sishen-Saldanha-spoorlyn|Sishen-Saldanha-projek]] se uitvoerdoelwit is 15 miljoen ton erts per jaar, hoewel die hawe twee keer soveel ton sal kan hanteer. Aanvanklik het instansies soos Yskor, behalwe yster en staal, net primêre produkte vervaardig, soos spoorstawe, draad en balkplaat. Die Tweede Wêreldoorlog het egter die druk op die yster- en staalnywerheid verhoog en ondernemings soos [[Yskor]] het 'n verskeidenheid van produkte begin produseer, waaronder boustaal, staalvensters en draadprodukte. 'n Verskeidenheid van neweprodukte is terselfdertyd ook in die kooksoonde geproduseer. Vandag vervaardig die Suid-Afrikaanse yster- en staalbedryf ʼn verskeidenheid van staalsoorte wat vir verskeie doeleindes aangewend kan word. 'n Aantal elemente wat 'n belangrike rol speel in die metaalnywerheid en veral in die produksie van staal, is wolfram, kobalt, molibdeen, vanadium, niobium en tantaal. Suid-Afrika besit die meeste van hierdie elemente in oorvloed en is selfs in staat om daarvan uit te voer. Wolfram, kobalt en molibdeen word in die Suid-Afrikaanse staalbedryf gebruik om staal meer duursaam te maak. Vanadium word bygevoeg om staal sterker en taaier te maak, en Vanadiumstaal word veral gebruik in die vervaardiging van dryfasse, vere, suiers en ander onderdele wat bestand moet wees teen skok, spanning en vervorming. Niobium en tantaal word gebruik om staal 'n beter weerstand teen hoë temperature te gee en sweiswerk te vergemaklik. Ander grondstowwe wat deur die Suid-Afrikaanse yster- en staalnywerheid gelewer word, sluit in knuppelstaal, bladmetaal, staafstaal, dikplaatwalse, ysterlegerings, ru-yster en afvalstaal. Ander staal fabrieke vervaardig weer ferrometale en nie-ysterhoudende metale, terwyl sommige fabrieke in vlekvrye staal spesialiseer. Die belangrikste produk van die staalnywerheid is waarskynlik boustaal. Ongeveer 350 Suid-Afrikaanse staalfabrieke is byna uitsluitlik net hierin bedrywig. Die vervaardiging van metaalplaatprodukte is ook 'n belangrike vertakking en meer as 150 fabrieke spesialiseer hierin. Net meer as honderd plaaslike staalfabrieke lê hulle toe op die produksie van kabels, omheiningsdraad en ander draadprodukte. Die fabrieke wat bogenoemde metaalprodukte vervaardig, verskaf werkgeleenthede aan minstens 42 000 Suid-Afrikaanse metaalwerkers. == Toerusting vir die vervoerbedryf == Die vervaardiging van toerusting vir die vervoerbedryf is waarskynlik een van die belangrikste vertakkings van die metaalnywerheid. Slegs militêre vliegtuie word in Suid-Afrika vervaardig, en wel deur die [[Atlas Aircraft Corporation|Atlas vliegtuigkorporasie]]. Inligting oor watter metale en in watter hoeveelhede hulle aangewend word om straaljagters en ander opleidingsvliegtuie te vervaardig, is geklassifiseer. Dit is egter voor die hand liggend dat die Atlas-vliegtuigkorporasie 'n belangrike verbruiker van 'n groot verskeidenheid van metale is. Een van die grootste metaalverbruikers in die vervoerbedryf in Suid-Afrika is die vervaardigers van spoorwegtoerusting. Hierdie fabrieke maak nie net lokomotiewe (stoom, elektries en diesel) nie, maar ook passasierswaens en goederetrokke. Die mynbou, die staalbedryf, gieterye en suikermeulens maak ook gebruik van die lokomotiewe wat deur hierdie sektor vervaardig word. Ook die skeepsboubedryf is nou verwant aan die metaalnywerheid. Skeepswerwe in Durban en Kaapstad bou skepe van aansienlike grootte en ook in die skeepsherstelbedryf word groot hoeveelhede staal en ander metale gebruik. Die inskakeling van behouering in die vervoerbedryf in Suid-Afrika het meegebring dat tienduisende standaardhouers, metaalkiste met groottes van 6,4 of 11,9 m x 2,7 m x 2,7 m gemaak moes word. Die vervaardigers van hierdie houers is belangrike metaalverbruikers en vorm 'n belangrike vertakking van die metaalnywerheid. Die motorvervaardigingsbedryf, wat die montering en vervaardiging van passasiers- en handelsvoertuie insluit, is ook 'n belangrike metaalverbruiker. Met verloop van tyd het die Regering stappe gedoen waardeur verseker is dat die plaaslike inhoud van passasiersvoertuie in Suid-Afrika steeds groter word. Tussen April 1969 en April 1976 moes die plaaslike inhoud van vervaardigde modelle volgens massa, na minstens 66 % opgestoot word. Die metaalverbruik deur hierdie vervaardigingsektor het daardeur ook gestyg. Sedert April 1977 is nuwe maatreëls toegepas wat veral betrekking gehad het op die invoerregte op motors en motoronderdele. Dit het die vervaardigers groter vryheid gegee, maar ook daartoe gelei dat die plaaslike inhoud van kleiner passasiersmotors nog hoër geword het. Sedert 1979 is die maatreëls ook op handelsvoertuie van toepassing gemaak. Sedert 1978 word daar gewerk aan 'n program om groter dieselmasjiene plaaslik te vervaardig. Meer as R260 miljoen is in hierdie aanleg ([[Atlantis, Wes-Kaap|Atlantis]] naby Kaapstad) belê, en daar word verwag dat hierdie onderafdeling van die vervoertoerustingsbedryf teen 1983 byna alle groot masjiene wat nodig sal wees, plaaslik sal kan vervaardig. == Masjinerie == Die masjinerievervaardigingsbedryf is in twee subsektore verdeel. Die een sektor is toegespits op die vervaardiging van landboumasjinerie, wat egter trekkers uitsluit. Die ander groep is belas met die vervaardiging van enjins, turbines, metaal- en houtwerkmasjinerie, spesiale nywerheidsmasjinerie en -toerusting en boekhoumasjiene en rekenaars vir kantoorgebruik. Produkte soos [[Yskas|koelkaste]] en [[Lugversorging|lugversorgingstoerusting]] word ook in hierdie sektor ingesluit, sowel as masjinerie wat deur ingeboude elektriese motore aangedryf word, met die uitsondering van elektriese verbruiktoestelle. Hoewel die omvang van hierdie sektor groot is – ongeveer 525 fabrieke met werkgeleenthede vir 43 500 werkers en 'n jaarlikse lewering van masjinerie ter waarde van sowat R1 025 miljoen – voorsien invoere steeds meer as 60 % van Suid-Afrika se totale vraag na masjinerie. Hoë tegnologiese vereistes, die onvermoë om op ekonomiese vlak met ingevoerde masjinerie te kan meeding (veral in die geval van gevorderde duur masjinerie), die gebrek aan standaardisasie en buitelandse lenings wat aan die aankope van buitelandse masjinerie gekoppel is, is almal probleme wat daartoe lei dat die masjineriesektor nie mededingend met die buitelandse ingevoerde produk kan wees nie. Die Suid-Afrikaanse masjineriebedryf vervaardig tans stootskrapers en padboutoerusting, vurkhysers, masjiengereedskap, hyskrane, lugperspompe, asook eenvoudiger landboumasjinerie. Padskrapers en sommige plaasimplemente wat spesiaal vir plaaslike toestande vervaardig is, word ook na ander Afrikalande en selfs Suid-Amerika, waar soortgelyke toestande heers, uitgevoer. Suid-Afrikaansontwerpte mielie- en [[grondboontjie]]-oesmasjiene het selfs die Midde-Ooste, die Verre-Ooste en [[Europa]] bereik. Hierdie relatief klein uitvoermark vergoed egter nie naastenby vir die groot hoeveelhede gesofistikeerde masjinerie wat steeds ingevoer moet word nie. Vir die metaalnywerheid is die masjineriesektor egter 'n belangrike metaalverbruiker. Daar word verwag dat hierdie sektor in die komende dekade sterk sal uitbrei, en gevolglik ook die vraag na metale. == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409591}}, volume 18, bl. 159 {{Normdata}} [[Kategorie:Nywerheid]] 09cn6tc6mswb1djvzedt3d9yidrevqv 2918207 2918206 2026-07-18T19:37:03Z Oesjaar 7467 /* Yster- en staalnywerheid */ Verbeter 2918207 wikitext text/x-wiki Die '''metaalnywerheid''' is een van die belangrikste nywerhede ter wêreld. Hierdie nywerheid produseer nie net die grondstowwe vir verdere verwerking en metaalproduksie nie, maar lewer masjinerie, gereedskap en apparaat vir ander nywerhede. Nuwe uitvindings in die metaalnywerheid kan 'n belangrike invloed uitoefen op ander bedryfstakke. Die vinnige ontwikkeling van die chemiese nywerheid sou byvoorbeeld nie moontlik gewees het sonder die ontwikkeling van nuwe masjinerie deur die metaalnywerheid nie. Die metaalnywerheid, wat reeds duisende jare voor die Christelike jaartelling ontstaan het, kan ruweg in drie sektore ingedeel word: die metaalvervaardigingsektor, wat rumetaal uit die erts smelt; die vormingsektor, wat halffabrikate soos plate, draad, pype en slawe vervaardig; en die verwerkingsektor, wat die eindprodukte vervaardig. == Geskiedenis == Dit is nie bekend waar en wanneer die mens vir die eerste keer metaal gebruik het nie en ook nie watter metaal dit was nie. By sommige volke was dit waarskynlik [[goud]] (wat in klein hoeveelhede, waarskynlik in die vorm van klonte in rivierbeddings gevind is), en by ander volke moontlik [[yster]] uit [[meteoriet]]e of moontlik ook [[koper]]. Argeologiese gegewens dui daarop dat die eerste koper in omstreeks 4000 v.C. in die [[Midde-Ooste]] gegiet is. Dit is egter onbekend waar of by wie die eerste kopergieters hulle metallurgiese kennis opgedoen het. Verder is dit ook nie bekend waar en wanneer koper en [[tin]] vir die eerste keer tot [[brons]] saamgesmelt is nie. Dit het heel waarskynlik toevallig gebeur toe koper uit tindraende erts gesmelt is. Met die aanbreek van die [[Bronstydperk|Bronstyd]] in omstreeks 3700 v.C. in die Midde-Ooste, het Noordwes-Europa nog in die [[Steentydperk|Steentyd]] geleef. Eers teen [[1700 v.C.]] het reisende bronsgieters en -handelaars na die [[Lae Lande]] gekom. Hulle het die mense van die Steentyd van bronsgereedskap, wapens en sierade voorsien. Die oorblyfsels van bronsvoorwerpe wat opgegrawe is, het waarskynlik aan die volke van die sogenaamde klokbekerkultuur behoort, wat tussen 2200 en 1600 v.C. uit die suide oor Sentraal en [[Wes-Europa]] versprei het. Na 1400 v.C. het daar byvoorbeeld reeds 'n inheemse nywerheid vir die vervaardiging van bronsbyle ontstaan. === Die myne van koning Salomo === Koning [[Salomo]] (ongeveer 1000 v.C.) was die rykste en grootste koperprodusent van sy tyd. Hy het in [[Tiananmen-plein|Timna]], ongeveer 20&nbsp;km van die huidige Israeliese hawe [[Eilat]], op groot skaal koper ontgin. Oonde en gieterye uit hierdie tyd is deur argeoloë daar opgegrawe. In die Negev-woestyn moet daar vandag nog 'n koperreserwe van ongeveer 100 000 ton wees. Goud en [[silwer]] het met verloop van die geskiedenis 'n belangrike rol in die internasionale handel- en muntwese begin speel, en veral goud is vandag nog van groot belang as betaalmiddel. Groot keiserryke en selfs kleiner stadstate wat goud en silwer uit plaaslike bronne of bronne binne hulle invloedsfeer kon kry, het eeue lank die sterkste geldstelsel gehad. === Yster en staal === Die eerste yster wat in die prehistoriese en antieke tyd gebruik is, is waarskynlik gesmelt uit meteoriete wat op die aarde neergestort het. Sommige meteoorklippe bestaan soms uit tot 90 % yster. Die Egiptenare het die yster wat hulle gebruik het, "klip uit die lug" genoem. Volgens geskrifte het die bewoners van die huidige [[Indië]] reeds in 3000 v.C. yster gebruik. In die [[Bybel]] word daar in [[Genesis]] genoem dat Tubal-Kain reeds in die sesde geslag na [[Kain en Abel|Kain]] yster gesmelt het. Aanvanklik is daar gemeen dat staal in die Oudheid 'n onbekende metaal was, maar intensiewe studie deur argeoloë het die teendeel bewys. Sonder staal sou die Ou Egiptenare nie in staat gewees het om die graveerwerk op die graniet en basaltblokke waarmee hulle hul tempels gebou het, te doen nie. Die Grieke het naas yster en brons ook [[staal]] geken, wat deur die digter [[Homeros|Homerus]] as bloupers yster beskryf word. Die [[Romeinse Ryk|Romeine]], wat hul wapens en landbougereedskap van staal gemaak het, het aanvanklik gemeen dat die bewoners van die [[Iberiese Skiereiland]] (die huidige [[Spanje]]) die uitvinders van staal was. Daar is vasgestel dat die [[Hetiete]], 'n volk in die Midde-Ooste, tussen 1400 en 1300 v.C. reeds ontdek het dat yster en staal op nywerheidsgrondslag ekonomies vervaardig kon word deur die oondtemperatuur van 1 000&nbsp;°C tot 2 000&nbsp;°C te verhoog. Hulle het van hul nuwe werkwyse ʼn nywerheid gemaak en dit op groot skaal toegepas. Op die manier het hulle oor beter wapens as die ander volke rondom hulle beskik. Die Assiriërs, wat daarin geslaag het om op groot skaal pylpunte van brons te vervaardig, het gedurende die 8e eeu v.C. reeds oorgeskakel na staalwapens. In Meroë, 160&nbsp;km noord van Khartoem in [[Oos-Afrika]], het die Ethiopiese vorste 'n groot ryk opgebou met 'n bloeiende ekonomie wat op die ontginning van yster gegrond was. Die oorblyfsels van die myne en oonde wat tussen 1908 en 1910 opgegrawe is, was so indrukwekkend dat die Britse argeoloog Archibald H. Sayce (1845-1933) dit bestempel het as ʼn "eertydse Birmingham", wat natuurlik na die moderne metaalnywerheidsentrum in Engeland verwys. Gedurende die [[Ystertydperk|Ystertyd]] in Sentraal- en Wes-Europa was die Keltiese smede van die Hallstatt-kultuur (ongeveer 800 jaar v.C.) en later die van die La Tène-kultuur (450-50 jaar v.C.) bekwame metaalwerkers. Yster en staal, wat toe nog bale seldsaam en kosbaar was, is hoofsaaklik gebruik vir die vervaardiging van wapens en gereedskap van hoogstaande gehalte. Die Hallstatt-swaarde was toe net so beroemd soos die Damaskus-swaarde of sabels wat ongeveer 2000 jaar later in die Midde-Ooste vervaardig is. Die staal wat by Hallstatt (geleë in die huidige Oostenryk) vervaardig is, is verkoop in die lande rondom die [[Middellandse See]] en het sodoende die grondslag gelê vir die opbloei van die Griekse en Romeinse beskawings. In die [[Verre Ooste]] het die Chinese die tegniek van ystergietery teen ongeveer 400 v.C. bemeester. In die tyd is daar oral waar ystererts ontdek en as sodanig herken is, begin met die verwerking daarvan tot yster en staal. Teen die begin van die Christelike jaartelling was die Romeinse provinsie [[Noricum|Norikum]] (Karintië) nie net bekend vanweë sy goudvondste nie, maar ook van wee die vervaardiging van staal. Uit argeologiese ondersoeke (onder meer op die Magdaleneberg by [[Klagenfurt]] in [[Oostenryk]]) het dit duidelik geblyk dat die Keltiese bewoners van Norikum waarskynlik staal op die sogenaamde direkte metode kon vervaardig. Die Norikum-staal was bekend vanweë die hoë koolstofinhoud. Dit is onlangs bevestig toe ru-yster in ʼn gerekonstrueerde oond uit die plaaslike erts gereduseer is. Reeds gedurende die eerste eeu v.C. is staal op 'n nywerheidsgrondslag in Norikum getemper vir wapens en gereedskap. In Gallië het die Kelte toe ook reeds ver gevorder op die gebied van metaalbewerking. Die hoofstad van die Aeduers, Bibracte (naby Le [[Creusot]]). het in die Romeinse tyd reeds 'n volledige nywerheidsgemeenskap van metaalgieters en -bewerkers gehad. Die nodige erts is in Berry, Périgord en Aquitanië ontgin. Die bewoners van Aeduers was ervare oondbouers en meesters in die kuns van metaalbewerking. Hulle het ook die warm vertinning en versilwering van koper beoefen, en die slak van die ysteroonde van die Kelte is vir die verharding van paaie gebruik. In [[België]] en [[Engeland]] is die slakke gedurende hierdie eeu weer opgegrawe en in moderne hoogoonde tot yster van hoe gehalte verwerk. Gedurende die Laat-Middeleeue het die hoogoonde geleidelik hoër en beter geword. Die verbeterde oonde het gelei tot 'n hoër ysteropbrengs uit die erts. Dit het die winste verhoog en die bestaande ysterertsbronne meer ekonomies ontginbaar gemaak. Die prys van yster het aansienlik gedaal en dit kon nou so goedkoop geproduseer word dat dit selfs vir algemene gebruik beskikbaar was. Omdat die erts natuurlik nie oral gevind is nie en die metaal of metaalprodukte ook nie oral vervaardig kon word nie, het die handel in metaal en metaalprodukte toenemend belangrik geword. In 1266 het 'n handelsvereniging genaamd Hanze in Londen ʼn uitstallokaal geopen vir die permanente tentoonstelling van yster- en staalprodukte uit Duitsland, Oostenryk en Stiermarke. Gedurende die Laat-Middeleeue het die vraag na metaal en metaalprodukte eenvoudig bly styg, deels deur die toenemende behoefte aan gereedskap vir die ambagslui, en deels deur die ontwikkeling van die oorlogsbedryf. Nadat Berthold Schwartz in omstreeks 1313 buskruit uitgevind het, het die behoefte aan metale (veral brons) vir die maak van kanonne en ander vuurwapens vinnig toegeneem. Die destydse Europese metaalmagnate soos die Fuggers en die [[Welser-Kolonie|Welsers]] kan beskou word as die voorlopers van die huidige internasionale ondernemings. Hulle bedrywighede het die ontginning, verwerking, die groothandel in, die vervoer en die verspreiding van metale soos koper, [[lood]], tin, yster, goud en silwer ingesluit. Namate die vraag gestyg het, is die produksie verhoog. Dit het gelei tot die meganisering van die proses, wat hoë investeringskoste meegebring het. Reeds in die 16e eeu het 'n smeltery ongeveer 1300 goue gulde as beginkapitaal nodig gehad. Daar was toe reeds verskeie smelterye met 'n jaarlikse produksie van 15 ton. In die 17e eeu is daar begin om die hoogoonde met [[kooks]] te stookvoorheen is houtskool gebruik. Die Engelsman Abraham Darby was die eerste persoon wat daarin geslaag het om yster te vervaardig uit erts wat met kooks gestook is. 'n Verdere belangrike stap was die ontwikkeling van die walsproses. Staalplate is tot in daardie stadium gesmee, maar na geslaagde eksperimente deur die Sweed Christopher Pollem (1661-1751) kon die plaat gewals word. Die koms van die stoomenjin (1784) het weer eens groot hoeveelhede staal en ander metale vereis. Gevolglik het die industrialisering van die staalnywerheid sedert 1790 'n ongekende opbloei beleef. Fabrieke waarin masjinerie vervaardig is, is een na die ander opgerig, onder meer Mandsley in Landen, Fischer in Schaffhausen, Krupp in [[Essen, Duitsland|Essen]], Demag in [[Duisburg]] en Stephenson in [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]]. Die bou van brûe, spoorlyne en skepe, asook die groeiende nywerheidswese, het 'n steeds hoër produksie van verskillende basiese metale en legerings vereis. Die metaalnywerheid het sedertdien nog verder uitgebrei en gegroei. Vanweë nuwe ontwikkelinge op die gebied van die hoogoondtegniek het die produksie van veral ru-staal en ru-yster gedurende die 20e eeu vinnig gestyg. In 1900 het die rustaalproduksie van die hele wêreld slegs 30 miljoen metrieke ton bedra, en in 1914 is die kerf van 80 miljoen ton reeds bereik. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is 'n produksie van 200 miljoen ton oorskry. In 1973 het die produksie van rustaal 666 miljoen metrieke ton beloop en die van ru-yster 477 miljoen metrieke ton. Sedert 1974 het die ru-staal- en ru-yster-produksie 'n klein insinking beleef, maar van 1978 af het die bedryf in sommige lande, onder meer in Suid-Afrika, weer begin opbloei en is daar in 1979 meer as 747 miljoen ton ru-staal en 520 miljoen ton ru-yster wêreldwyd geproduseer. Die wêreldwye ekonomiese resessie gedurende die vroeë tagtigerjare het die produksiesyfers in baie lande na 1980 weer laat begin daal. Die grootste produsente is in volgorde van belangrikheid: die [[Sowjetunie]], die [[Verenigde State van Amerika|VSA]], [[Japan]] en [[Wes-Duitsland]]. Aanvanklik is hoogoonde aangelê op die plekke waar ystererts gevind is. Later het dit meer ekonomies geblyk te wees om die yster- en staalnywerhede op meer sentrale plekke op te rig waar daar goeie vervoerverbindings is. In die VSA is hulle langs die [[Groot Mere]] opgerig, half pad tussen die yster- en steenkoolmyne. In [[Nederland]], België en [[Frankryk]] is 'n hele aantal hoogoondaanlegte in die laaste paar jaar aan die kus opgerig. In [[Wes-Australië]], waar daar moontlik van die wêreld se grootste ertsafsettings voorkom, bestaan die neiging eerder om die nuwe bedrywe by die bronne self op te rig. In Suid-Afrika is die bedrywe en die ontginning meestal geskei, of vind verwerking soms gedeeltelik naby die ontginningsplek plaas. 'n Verdere ontwikkeling was die vestiging van staal- en ysterbedrywe in ontwikkelende lande. In [[China]] is daar aanvanklik baie ruyster in talle klein hoogoondjies vervaardig. Vandag beskik hierdie land reeds oor talle groot en moderne fabriekskomplekse (onder meer in [[Anshan|Ansjan]] en [[Sjanghai]]). Reeds in 1975 was hierdie ontwikkelende land die wêreld se vyfde grootste produsent van ru-yster en ru-staal. In die vroeë sewentigerjare het die Sowjetunie in Iran 'n groot staalkompleks by Aryamehr opgerig; die Wes-Duitse onderneming Krupp was verantwoordelik vir die tegniese kundigheid, die British Steel Corporation het die koudbandwalsery opgerig. Indië het erts gelewer en Iran se eie ertsvoorrade is deur die Sweedse onderneming Gränges ontgin. In 1975 het hierdie land net meer as 'n halfmiljoen metrieke ton ru -staal geproduseer. Sedert 1978 het die produksie egter gedaal weens die oorlog met Irak en die ekonomiese wêreldresessie, wat van 1980 af voortduur. === Suid-Afrika === Die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse metaalnywerheid het begin met Swart stamme wat uit die noorde en [[Sentraal-Afrika]] suidwaarts getrek het. Hierdie mense kon koper smelt en hulle belangrikste ertsbronne was by [[Musina]] en [[Phalaborwa]] in die Limpopoprovinsie. Suid-Afrika se eerste metaalbewerkers het van oopmyntegnieke gebruik gemaak en selfs enkele skagte gesink. Volgens argeologiese opgrawings dateer die smelterye terug tot die laat [[8ste eeu v.C.]]. Ander persele wat in die omgewing van Eswatini ondersoek is, dateer uit die 4de en 5de eeu v.C. Argeoloë het bewyse gevind dat die Swart metaalbewerkers hul bedrywighede tot in die 19de eeu in die genoemde gebiede voortgesit het. Metaal het eers werklik 'n nywerheid in Suid-Afrika geword toe die Kolonie aan die Kaap begin uitbrei het. Simon van der Stel was die eerste goewerneur wat ontginbare metaal (koper) in die [[Noord-Kaap]] ontdek het. Vandag is Suid-Afrika die wêreld se grootste produsent van goud, chromiet en platinummetale en die tweede grootste produsent van mangaan. Baie van die metale wat in Suid-Afrika ontgin word, word plaaslik gedeeltelik of volledig tot produkte bewerk. 'n Groot deel word ook in ertsvorm of in gedeeltelik bewerkte vorm uitgevoer. == Suid-Afrika se metaalbronne en produksie == === Koper === [[Koper]] is nie Suid-Afrika se belangrikste metaal nie, maar wel die eerste metaal wat deur die Blanke nedersetters "herontdek" is. Na drie onsuksesvolle ekspedisies noordwaarts die binneland in, het die vierde ekspedisie, in 1685, gelei deur goewerneur [[Simon van der Stel]] self, 600&nbsp;km van die Kaap af 'n ontginbare koperbron in [[Namakwaland]] ontdek. Drie skagte is gesink en uit elke skag is daar uitstekende koper gesmelt. Die onbereikbaarheid van hierdie koperveld het veroorsaak dat die metaal eers in 1852 op behoorlike skaal ontgin is, eers by [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] en later by [[Okiep]] en [[Nababeep]]. In 1904 is die koperafsettings van [[Musina]] ook "herontdek", en daar is met verloop van tyd met die ontginning en produksie van koper begin. Voor 1968 moes Suid-Afrika nog byna al die koper wat hy nodig gehad het, invoer. Die koperafsettings van Okiep en Musina was nuttig, maar nie naastenby genoeg nie. In 1966 is daar begin met die ontginning van koper by [[Phalaborwa]]. Die erts by Phalaborwa bevat tussen 0,4 en 0,5% koper en is waarskynlik van die laagste graad kopererts ter wêreld wat ontgin word. Die besonder doeltreffende oopmyntegniek wat toegepas word, hou die ontginningskoste egter laag. In 1968 is daar met die produksie van elektrolitiese koper in 'n elektrolitiese affineerdery naby Phalaborwa begin en hierdie affineerdery voorsien tans in Suid-Afrika se eie behoeftes aan geaffineerde koper. Verder word koper ook nog in konsentraatvorm as rukoper in Suid-Afrika geproduseer. In 1980 is 200 683 metrieke ton koper geproduseer, waarvan ongeveer die helfte teen 'n waarde van R150 miljoen na die buiteland uitgevoer is. === Goud === Suid-Afrika is die wêreld se belangrikste produsent van hierdie edelmetaal. Alle erts wat in Suid-Afrika se goudmyne ontgin word (aan die einde van 1980 was daar 86 goudmyne in produksie, waarvan 43 as groot myne geklassifiseer is), word ter plaatse in goudstawe verwerk. In 1970 het Suid-Afrika se goudproduksie 'n hoogtepunt van 1 000 417&nbsp;kg [[goud]] bereik, wat in daardie jaar 'n verkoopwaarde van R831 223 000 gehad het. In 1979 het Suid-Afrika altesaam 703 473&nbsp;kg goud geproduseer, met 'n verkoopwaarde van R5 842 003 000. Gedurende 1980 was Suid-Afrika se goudproduksie effens kleiner met 672 784&nbsp;kg, maar met 'n verkoopwaarde van R10 369 611 000. Die goudprys het sedertdien skerp gedaal en het veral in die tweede helfte van 1982 tussen R400 en R500 per fyn ons gefluktueer. Goud word op verskillende maniere uit die erts geproduseer, maar die sogenaamde sianiedproses is die algemeenste. Goudstawe weeg net meer as 31,1&nbsp;kg elk en bevat minstens 88% goud, 9% silwer en 3% onsuiwerhede. Hierdie goudstawe word nog verder geraffineer by die Randse Raffineerdery in Germiston. Hier word onder meer die silwer afgeskei. Vir monetêre doeleindes aanvaar goudhandelaars goudstawe wat uit 99,5% goud en 0,5% silwer bestaan. Baie klein spore van ander stowwe is egter ook in 'n goudstaaf toelaatbaar. Suid-Afrika produseer ongeveer 48% van die wêreld se goud. === Platinumgroepmetale === Suid-Afrika lewer ongeveer 51 % van die totale wêreldproduksie van platinumgroepmetale. Al ses die metale waaruit die groep bestaan, naamlik platinum, iridium, palladium, osmium, rodium en rutenium, word tegelyk in Suid-Afrika gevind. Voor 1920 het 90 % van hierdie groep metale uit die [[Sowjetunie]] gekom. In 'n stadium toe die prys van hierdie metale vyf keer hoër was as die van goud, het [[Hans Merensky]] belangrike platinaontdekkings naby [[Lydenburg]], [[Rustenburg]] en [[Potgietersrus]] gedoen. Dit het ʼn geweldige stormloop veroorsaak - 50 maatskappye is gestig om die metaal te ontgin, en in 1926 is daar met produksie begin. In 1930 het die wêreld se platinumprys egter so gedaal dat net twee maatskappye die depressie oorleef het. Vandag lewer Suid-Afrika 92 % van die Weste se totale produksie van platinumgroepmetale, en daarom word dit ook as een van Suid-Afrika se strategiese metale beskou. Om die platinummetale uit die erts te haal, word die erts in 'n slyk verwerk en deur middel van flotasie gekonsentreer en gesmelt. Die koper en die nikkel, wat gewoonlik ook deel is van die erts, word heel eerste afgeskei en daarna word ʼn ingewikkelde proses toegepas waardeur die metale van die platinumgroep een vir een van mekaar geskei word. Die produksie van die platinummetale word hoofsaaklik by drie affineerderye gedoen. In 1975 is die produksie deur middel van twee nuwe affineerprosesse versnel en ook goedkoper gemaak. ʼn Gesuiwerde konsentraat van platinummetale bevat gewoonlik ongeveer 60 % platinum, 27 % palladium, 5% [[rutenium]], 2,7% [[rodium]], 0,7 % [[iridium]], 0,06% [[osmium]] en nog 4 % goud. Benewens die vraag na platinum as beleggingsmetaal en platina as grondstof vir juweliersware, is die metaal ook belangrik as katalisator in die vervaardiging van petrol uit ru-olie, die produksie van stikstofbemestingstowwe en die uitskakeling van giftige gasse in die uitlaatdampe van motorvoertuie. Ook in die elektronika speel die metaal ʼn rol. Rodium is die skaarsste van die ses metale en in die afgelope vyf jaar is daar begin om rodium met die kataliseerallooi van [[platinum]] en [[palladium]] te verbind sodat 'n meer doeltreffende agens voortgebring kan word. Die stygende vraag na veral rodium het die prys van hierdie metaal skerp laat styg. In 1979 en die begin van 1980 het pryse van alle platinumgroepmetale ʼn hoogtepunt bereik, maar dit het later in die tweede helfte van die jaar weer begin daal. In Junie 1982 het die prys 'n laagtepunt van 243 dollar per ons bereik, maar in September het dit weer die hoogte ingeskiet teen meer as 400 dollar per ons. In die meeste ander belangrike produsentlande van die platinumgroepmetale, soos [[Kanada]] en die Sowjetunie, is die metale neweprodukte van koper- en nikkel ontginning. In Suid -Afrika is koper en nikkel egter die neweprodukte van die platinamynbou. Dit stel die land in 'n gunstige posisie om sy aandeel in die wêreldproduksie steeds verder uit te brei. === Chroom === Met 'n produksie van byna 3 700 000 metrieke ton [[chromiet]] was Suid-Afrika in die vroeë tagtigerjare reeds die wêreld se belangrikste chroomprodusent. Dit was meer as 'n derde van die wêreldproduksie en meer as die helfte van die Westerse wêreld se produksie (56%). Chromiet is die eerste keer in 1865 langs die Hexrivier naby Rustenburg ontdek. Die wêreld se grootste chroomertsreserwes (80 % van die wêreld se bekende reserwes) lê in die sogenaamde [[Bosveldstollingskompleks]] van die [[Noordwes]] en [[Limpopo]]. Uit chroomerts word chroommetaal geproduseer en hierdie chroommetaal is 'n onvervangbare bestanddeel in die produksie van vlekvrye staal van hoë gehalte. In 1964 is daar vir die eerste keer uit erts wat in die omgewing van Middelburg, Mpumalanga, ontgin is, ferrochroom vervaardig. Die produksie van ferrochroom het gedurende die tagtigerjare een van Suid-Afrika se grootste metaalnywerhede geword. Reeds in 1979 het die ferrochroombedryf in Suid-Afrika 'n allooiproduksie ter waarde van R250 miljoen gelewer, waarvan die meeste uitgevoer is. Die Suid-Afrikaanse chroom word veral aangewend vir die vervaardiging van vuurvaste stowwe, soos vuurvaste stene waarmee hoogoonde gebou word. In die metallurgiese bedryf speel dit 'n onvervangbare rol. In die chemiese bedryf word dit onder meer gebruik om groot hoeveelhede natriumdichromaat te produseer. Die produksie vind in [[Durban]] plaas uit Noordwes erts en die vervaardigde natriumdichromaat is ʼn belangrike, noodsaaklike nywerheidschemikalie wat in die looibedryf, die vervaardiging van verf, die houtpreserveerbedryf en veral in elektroplateerwerk gebruik word. Suid-Afrika het sy eie vlekvryestaalbedryf en groot hoeveelhede chroom is in die tagtigerjare in die vorm van vlekvrye staal uitgevoer. === Nikkel === Suid-Afrika se nikkelbedryf is daarop ingestel om 6 % van die wêreld se nikkelproduksie te lewer. Die metaal word egter nie in myne ontgin nie, maar word as neweproduk by platinamyne geproduseer. In 1910 is daar egter wel ʼn sogenaamde nikkelpyp in die [[Pilanesberg]] ontdek. Die hoogoonde van die platinamyne produseer ʼn sogenaamde swaelproduk van onsuiwer metale, wat onder meer koper en nikkel bevat. Hierdie produk word plaaslik ('n deel van die swaelproduk word in ruvorm na Engeland uitgevoer) geaffineer en gereduseer tot elektrolitiese koper en nikkel. Die [[nikkel]] word in Suid-Afrika verder verwerk, maar ook gedeeltelik uitgevoer. Plaaslik word ongeveer 20% van die nikkelproduksie deur die chemiese nywerheid vir elektroplatering gebruik. 'n Groot deel van die nikkelproduksie word ook in Suid-Afrika se uitbreidende vlekvryestaalbedryf aangewend. Daar bestaan byvoorbeeld 'n gewilde soort vlekvrye staal wat 8 % nikkel en 18 % chroom bevat. Nikkel is 'n belangrike bestanddeel in die Suid-Afrikaanse muntstukke en dit word ook op groot skaal in die motorbedryf gebruik. === Antimoon === AI Suid-Afrika se [[antimoon]] word uit die Murchisonmyn by [[Gravelotte]] in Limpopo ontgin. Hierdie enkele myn lewer egter 13 % van die wêreld se antimoonproduksie. Daar is in 1936 vir die eerste keer met die produksie van antimoon begin, en tydens die Tweede Wêreldoorlog het die produksie skerp gestyg om te voldoen aan die strategiese behoeftes. Daar is vasgestel dat die reserwes van die huidige antimoonmyn teen die huidige jaarlikse produksiesyfer nog genoeg erts vir die komende agt jaar sal kan lewer. Intussen is daar nuwe antimoonertsafsettings ontdek wat oor 'n gebied van 30&nbsp;km uitgestrek is. Gedurende 1980 is daar 22 378 metrieke ton antimoonkonsentrate geproduseer, waarvan 12 000 ton gebruik is in die vervaardiging van antimoonsulfied vir die uitvoermark. Sedert 1974 word 50% van die myn se antimoonopbrengs in antimoontrioksied verwerk voordat dit uitgevoer word. Antimoon is 'n belangrike legeringsmetaal in die verharding van lood. Hierdie verharde lood word weer gebruik vir die vervaardiging van pype, omhulsels vir kabels, batterye en die vervaardiging van ammunisie. Antimoon is 'n strategiese metaal van wee sekere eienskappe van hierdie metaal, wat dit in die nywerheid onontbeerlik maak. === Lood === In 1979 was daar nog net een myn in Suid-Afrika, die Swartbergmyn, waar lood ontgin en geproduseer is. Na verwagting sou hierdie myn in die vroeë tagtigerjare loodkonsentrate lewer wat 100 000 metrieke ton lood ter waarde van meer as R100 miljoen sou bevat. Die konsentrate word deur die hawe van [[Saldanhabaai]] uitgevoer. Daar word verwag dat produksie gedurende die huidige dekade sal toeneem, omdat daar nuwe myne in die omgewing van die Swartbergmyn en in Noordwes-Kaap oopgestel sal word. Suid-Afrika se huidige loodafsettings (geraam op ongeveer 6,2 miljoen metrieke ton) verteenwoordig ongeveer 4 % van die wêreld se loodreserwes. === Titaan === Meer as 90 % van die wêreld se titaanproduksie word gebruik om titaanoksied, 'n belangrike grondstof van verf, te vervaardig. Suid-Afrika is die wêreld se derde grootste produsent van [[titaan]] en verskaf 15% van die wêreldproduksie. Titaanmetaal is van strategiese belang omdat dit veral gebruik word in die vervaardiging van vliegtuie en duikbote, asook in die wapenbedryf. 'n Gemiddelde kernduikboot bevat minstens 3 500 ton titaanmetaal. Die duine noord van die hawe by [[Richardsbaai]] is die grootste bron van titaanminerale. Die aanleg by Richardsbaai produseer jaarliks ongeveer 56 000 metrieke ton rutiel (titaanoksied), 115 000 metrieke ton sirkoon, 'n verdere 399 000 metrieke ton titaanslak en 217 000 metrieke ton yster met 'n lae mangaaninhoud. Die titaanslak en titaanyster word geproduseer deur die delfstofilmeniet in twee vlamboogoonde van 105 MVA te smelt. 'n Groot deel van die produksie in Richardsbaai word direk uitgevoer en verdien aansienlike bedrae aan buitelandse valuta. === Sirkonium === [[Baddeleyiet]], 'n buitengewone delfstof wat ook sirkoniumoksied genoem word, word in die Phalaborwa-kompleks ontgin. In die staalbedryf word sirkoniumoksied gebruik as 'n ontswaeler en as legeringselement in die verharding van aluminiumkabels. Dit is ook geskik vir die vervaardiging van sirkoniummetaal en sirkoniumlegerings vir gebruik in [[kernreaktor]]s. Die delfstof [[sirkoon]] (sirkoniumsilikaat) kom ook in die duine noord van Richardsbaai voor, waar dit saam met verskeie ander minerale en metale ontgin word. Sirkoniumsilikaat is veral geskik vir die vervaardiging van vuurvaste materiaal en word ook in die staalbedryf, die glasvervaardigingsbedryf en die keramiekbedryf gebruik. Suid-Afrika is die derde grootste produsent van sirkoniumkonsentraat in die Westerse wêreld en voorsien in 9 % van die totale sirkoniumproduksie. Die wêreldproduksiesyfers is egter nie bekend nie. === Tin === Suid-Afrika se tinafsettings hou almal verband met die [[Bosveldstollingskompleks]]. Vroeër is tin in [[Wes-Kaap]] ontgin, maar vandag word hierdie metaal net in Gauteng ontgin. Gedurende 1980 is 2913 ton tin in konsentraatvorm en as metaal geproduseer. Die metaal word hoofsaaklik by die Rooiberg-smeltery geproduseer. Die kapasiteit van hierdie smeltery is van so 'n aard dat dit in die toekoms meer as genoeg tin sal kan produseer vir die instandhouding van die plaaslike bedryf. Die tinkonsentraat word deur swaartetegnieke gekonsentreer en deur flotteringsinstallasies veredel, wat ook die uitskot en slyk behandel. Sowat 60 % van die tinmetaal wat op die manier vervaardig word, word gebruik om blikplaat te vervaardig. Die res word as soldeersel in [[brons]] en as witmetaal gebruik. === Sink === Suid-Afrika is tot dusver nie ʼn werklik belangrike sinkprodusent nie, hoewel die affineerdery naby Springs in Gauteng 'n kapasiteit het wat voldoen aan die sinkbehoeftes van Suid-Afrika en sy buurlande. Sink word in twee myne in die [[Noord-Kaap]] ontgin: die Prieska-kopermyn, wat reeds in 1972 met die produksie van sink begin het en vandag nog die grootste produsent is, en die Swartberg-myn, waar sink reeds van 1979 af as 'n neweproduk van lood geproduseer word. Gedurende 1980 is 158137 metrieke ton sinkkonsentraat ter waarde van R17,2 miljoen in Suid-Afrika geproduseer, waarvan een derde uitgevoer is. Vanweë die ontdekking van nuwe sinkafsettings in Noodwes-Kaap behoort Suid-Afrika in die volgende dekades 'n belangrike sinkprodusent te word. === Mangaan === Naas die Sowjetunie, wat jaarliks ongeveer 8,6 miljoen metrieke ton [[mangaan]] produseer, is Suid-Afrika met net meer as 5 miljoen ton die wêreld se tweede belangrikste mangaanprodusent. Suid-Afrika beskik oor die wêreld se grootste bekende reserwes van mangaan. Hierdie metaal is onontbeerlik vir byna enige nywerheidsland en ongeveer 95 % van al die mangaan wat wêreldwyd geproduseer word, word deur die yster- en staalnywerheid gebruik. Ongeveer twee derdes van Suid-Afrika se mangaanerts word in onverwerkte vorm uitgevoer na lande waar die erts tot ferromangaan gesmelt word. 'n Steeds toenemende hoeveelheid word egter plaaslik vir die uitvoermark tot ferromangaan gesmelt, maar ook vir plaaslike verbruik in Suid-Afrika se eie metaalnywerhede. Suid-Afrika is egter die wêreld se grootste produsent van elektrolitiese mangaan. Mangaan word ook plaaslik gebruik vir die vervaardiging van mangaandioksied, wat in droëselbatterye gebruik word. Die chemiese nywerheid in Suid-Afrika gebruik ook hoeveelhede mangaan, hoofsaaklik as oksideermiddel in die herwinning van uraan. Suid-Afrika se mangaanreserwes word op 12 140 miljoen metrieke ton beraam, wat waarskynlik 78 % van die wêreld se mangaanreserwes uitmaak. Gedurende die vroeë tagtigerjare is die kerf van 5,5 miljoen in die jaarlikse produksie waarskynlik oorskry. === Vanadium === Suid-Afrika is die wêreld se grootste produsent van [[vanadium]] en voorsien in ongeveer 40 % van die wêreldmark se behoeftes. Die land se vanadiumreserwes verteenwoordig waarskynlik 49 % van die wêreldreserwes. In Suid-Afrika word vanadium uit titaanhoudende magnetiet, wat in die Bosveldstollings kompleks in [[Gauteng]] aangetref word, gewin. In twee verskillende aanlegte word vanadium deur middel van 'n brand- en loogproses gewin om [[vanadiumpentoksied]] van besonder hoë gehalte te produseer. Die meeste vanadium wat in Suid-Afrika gewin word, word uitgevoer in die vorm van 'n slak of as pentoksied. Jaarliks word 'n groter hoeveelheid egter uitgevoer in die vorm van metaallegerings, wat onmiddellik by staal gevoeg kan word. Omdat die vraag na vanadium in alle nywerheidslande ter wêreld steeds toeneem, lyk die toekoms vir die vanadiumnywerheid in Suid-Afrika baie rooskleurig. 'n Steeds toenemende hoeveelheid vanadium word ook in die land se yster- en staalnywerheid verbruik. === Aluminium === Hoewel [[bauxiet]], die grondstof waaruit [[aluminium]] geproduseer word, nie in Suid-Afrika ontgin word nie, is daar wei ʼn aluminiumaffineerdery in die nywerheidsgebied van Richardsbaai opgerig. Die produksie van aluminium het in Junie 1971 begin, en bauxiet word deur die hawe van Richardsbaai ingevoer. Die jaarlikse produksie van aluminium beloop reeds 85 000 metrieke ton per jaar. 'n Uitbreidingsprogram van meer as R200 miljoen is intussen aangepak, veral met die oog op die vervaardiging van koolstofanodes, 'n belangrike grondstof in die produksie van aluminiummetaal. Dit sal die jaarlikse produksie van aluminium aansienlik verhoog en in Suid-Afrika se primêre aluminiumbehoeftes voorsien. Verskeie fabrieke vervaardig aluminiumprodukte, wat hoofsaaklik uit boumateriaal, oorhoofse elektriese geleiers en verpakkingsmateriaal bestaan. == Yster- en staalnywerheid == Die nywerheidsgeskiedenis van yster in Suid-Afrika het in 1911 begin met die stigting van twee staalmaatskappye, naamlik Union Iron and Steel Works, wat later Dunswart geword het, en Suid-Afrikaanse Yster en Staal, wat later bekend was as Uniestaal. In 1918 is potyster vir die eerste keer in ʼn [[hoogoond]] in [[Pretoria]] vervaardig. In 1928 is [[Yskor]] deur wetgewing gestig en die eerste staalstaaf is in 1934 gegiet. Sedertdien loop die geskiedenis van die yster- en staalnywerheid nou saam met die ontwikkeling van hierdie korporasie en ander soortgelyke maar kleiner korporasies naas hom. In 1979 het Suid-Afrika 8 880 000 metrieke ton ru-staal en 7020 000 metrieke ton ru-yster geproduseer. Op die wêreldranglys beklee Suid-Afrika die 18e plek net na [[Australië]], wat egter sedert 1980 'n sterk daling in produksie begin toon het. Suid-Afrika was een van die min yster- en staalprodusente ter wêreld wat na 1978, en selfs na die wêreldresessie wat in 1980 begin het, 'n stygende produksiesyfer van byna 4 % gehandhaaf het. Die wêreldinsinking in die staalbedryf beïnvloed egter hierdie program. Die Republiek se staalproduksie verteenwoordig 90 % van die totale staalproduksie van Afrika. 'n Groot deel van Suid-Afrika se ystererts word ook uitgevoer. Die [[Sishen-Saldanha-spoorlyn|Sishen-Saldanha-projek]] se uitvoerdoelwit is 15 miljoen ton erts per jaar, hoewel die hawe twee keer soveel ton sal kan hanteer. Aanvanklik het instansies soos Yskor, behalwe yster en staal, net primêre produkte vervaardig, soos spoorstawe, draad en balkplaat. Die Tweede Wêreldoorlog het egter die druk op die yster- en staalnywerheid verhoog en ondernemings soos Yskor het 'n verskeidenheid van produkte begin produseer, waaronder boustaal, staalvensters en draadprodukte. 'n Verskeidenheid van neweprodukte is terselfdertyd ook in die kooksoonde geproduseer. Vandag vervaardig die Suid-Afrikaanse yster- en staalbedryf ʼn verskeidenheid van staalsoorte wat vir verskeie doeleindes aangewend kan word. 'n Aantal elemente wat 'n belangrike rol speel in die metaalnywerheid en veral in die produksie van staal, is wolfram, kobalt, molibdeen, vanadium, niobium en tantaal. Suid-Afrika besit die meeste van hierdie elemente in oorvloed en is selfs in staat om daarvan uit te voer. Wolfram, kobalt en molibdeen word in die Suid-Afrikaanse staalbedryf gebruik om staal meer duursaam te maak. Vanadium word bygevoeg om staal sterker en taaier te maak, en Vanadiumstaal word veral gebruik in die vervaardiging van dryfasse, vere, suiers en ander onderdele wat bestand moet wees teen skok, spanning en vervorming. Niobium en tantaal word gebruik om staal 'n beter weerstand teen hoë temperature te gee en sweiswerk te vergemaklik. Ander grondstowwe wat deur die Suid-Afrikaanse yster- en staalnywerheid gelewer word, sluit in knuppelstaal, bladmetaal, staafstaal, dikplaatwalse, ysterlegerings, ru-yster en afvalstaal. Ander staal fabrieke vervaardig weer ferrometale en nie-ysterhoudende metale, terwyl sommige fabrieke in vlekvrye staal spesialiseer. Die belangrikste produk van die staalnywerheid is waarskynlik boustaal. Ongeveer 350 Suid-Afrikaanse staalfabrieke is byna uitsluitlik net hierin bedrywig. Die vervaardiging van metaalplaatprodukte is ook 'n belangrike vertakking en meer as 150 fabrieke spesialiseer hierin. Net meer as honderd plaaslike staalfabrieke lê hulle toe op die produksie van kabels, omheiningsdraad en ander draadprodukte. Die fabrieke wat bogenoemde metaalprodukte vervaardig, verskaf werkgeleenthede aan minstens 42 000 Suid-Afrikaanse metaalwerkers. == Toerusting vir die vervoerbedryf == Die vervaardiging van toerusting vir die vervoerbedryf is waarskynlik een van die belangrikste vertakkings van die metaalnywerheid. Slegs militêre vliegtuie word in Suid-Afrika vervaardig, en wel deur die [[Atlas Aircraft Corporation|Atlas vliegtuigkorporasie]]. Inligting oor watter metale en in watter hoeveelhede hulle aangewend word om straaljagters en ander opleidingsvliegtuie te vervaardig, is geklassifiseer. Dit is egter voor die hand liggend dat die Atlas-vliegtuigkorporasie 'n belangrike verbruiker van 'n groot verskeidenheid van metale is. Een van die grootste metaalverbruikers in die vervoerbedryf in Suid-Afrika is die vervaardigers van spoorwegtoerusting. Hierdie fabrieke maak nie net lokomotiewe (stoom, elektries en diesel) nie, maar ook passasierswaens en goederetrokke. Die mynbou, die staalbedryf, gieterye en suikermeulens maak ook gebruik van die lokomotiewe wat deur hierdie sektor vervaardig word. Ook die skeepsboubedryf is nou verwant aan die metaalnywerheid. Skeepswerwe in Durban en Kaapstad bou skepe van aansienlike grootte en ook in die skeepsherstelbedryf word groot hoeveelhede staal en ander metale gebruik. Die inskakeling van behouering in die vervoerbedryf in Suid-Afrika het meegebring dat tienduisende standaardhouers, metaalkiste met groottes van 6,4 of 11,9 m x 2,7 m x 2,7 m gemaak moes word. Die vervaardigers van hierdie houers is belangrike metaalverbruikers en vorm 'n belangrike vertakking van die metaalnywerheid. Die motorvervaardigingsbedryf, wat die montering en vervaardiging van passasiers- en handelsvoertuie insluit, is ook 'n belangrike metaalverbruiker. Met verloop van tyd het die Regering stappe gedoen waardeur verseker is dat die plaaslike inhoud van passasiersvoertuie in Suid-Afrika steeds groter word. Tussen April 1969 en April 1976 moes die plaaslike inhoud van vervaardigde modelle volgens massa, na minstens 66 % opgestoot word. Die metaalverbruik deur hierdie vervaardigingsektor het daardeur ook gestyg. Sedert April 1977 is nuwe maatreëls toegepas wat veral betrekking gehad het op die invoerregte op motors en motoronderdele. Dit het die vervaardigers groter vryheid gegee, maar ook daartoe gelei dat die plaaslike inhoud van kleiner passasiersmotors nog hoër geword het. Sedert 1979 is die maatreëls ook op handelsvoertuie van toepassing gemaak. Sedert 1978 word daar gewerk aan 'n program om groter dieselmasjiene plaaslik te vervaardig. Meer as R260 miljoen is in hierdie aanleg ([[Atlantis, Wes-Kaap|Atlantis]] naby Kaapstad) belê, en daar word verwag dat hierdie onderafdeling van die vervoertoerustingsbedryf teen 1983 byna alle groot masjiene wat nodig sal wees, plaaslik sal kan vervaardig. == Masjinerie == Die masjinerievervaardigingsbedryf is in twee subsektore verdeel. Die een sektor is toegespits op die vervaardiging van landboumasjinerie, wat egter trekkers uitsluit. Die ander groep is belas met die vervaardiging van enjins, turbines, metaal- en houtwerkmasjinerie, spesiale nywerheidsmasjinerie en -toerusting en boekhoumasjiene en rekenaars vir kantoorgebruik. Produkte soos [[Yskas|koelkaste]] en [[Lugversorging|lugversorgingstoerusting]] word ook in hierdie sektor ingesluit, sowel as masjinerie wat deur ingeboude elektriese motore aangedryf word, met die uitsondering van elektriese verbruiktoestelle. Hoewel die omvang van hierdie sektor groot is – ongeveer 525 fabrieke met werkgeleenthede vir 43 500 werkers en 'n jaarlikse lewering van masjinerie ter waarde van sowat R1 025 miljoen – voorsien invoere steeds meer as 60 % van Suid-Afrika se totale vraag na masjinerie. Hoë tegnologiese vereistes, die onvermoë om op ekonomiese vlak met ingevoerde masjinerie te kan meeding (veral in die geval van gevorderde duur masjinerie), die gebrek aan standaardisasie en buitelandse lenings wat aan die aankope van buitelandse masjinerie gekoppel is, is almal probleme wat daartoe lei dat die masjineriesektor nie mededingend met die buitelandse ingevoerde produk kan wees nie. Die Suid-Afrikaanse masjineriebedryf vervaardig tans stootskrapers en padboutoerusting, vurkhysers, masjiengereedskap, hyskrane, lugperspompe, asook eenvoudiger landboumasjinerie. Padskrapers en sommige plaasimplemente wat spesiaal vir plaaslike toestande vervaardig is, word ook na ander Afrikalande en selfs Suid-Amerika, waar soortgelyke toestande heers, uitgevoer. Suid-Afrikaansontwerpte mielie- en [[grondboontjie]]-oesmasjiene het selfs die Midde-Ooste, die Verre-Ooste en [[Europa]] bereik. Hierdie relatief klein uitvoermark vergoed egter nie naastenby vir die groot hoeveelhede gesofistikeerde masjinerie wat steeds ingevoer moet word nie. Vir die metaalnywerheid is die masjineriesektor egter 'n belangrike metaalverbruiker. Daar word verwag dat hierdie sektor in die komende dekade sterk sal uitbrei, en gevolglik ook die vraag na metale. == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409591}}, volume 18, bl. 159 {{Normdata}} [[Kategorie:Nywerheid]] m75uloqnh05x5o49zqcgk7ye9qbdv2u 2918208 2918207 2026-07-18T19:38:29Z Oesjaar 7467 /* Vanadium */ Skakel 2918208 wikitext text/x-wiki Die '''metaalnywerheid''' is een van die belangrikste nywerhede ter wêreld. Hierdie nywerheid produseer nie net die grondstowwe vir verdere verwerking en metaalproduksie nie, maar lewer masjinerie, gereedskap en apparaat vir ander nywerhede. Nuwe uitvindings in die metaalnywerheid kan 'n belangrike invloed uitoefen op ander bedryfstakke. Die vinnige ontwikkeling van die chemiese nywerheid sou byvoorbeeld nie moontlik gewees het sonder die ontwikkeling van nuwe masjinerie deur die metaalnywerheid nie. Die metaalnywerheid, wat reeds duisende jare voor die Christelike jaartelling ontstaan het, kan ruweg in drie sektore ingedeel word: die metaalvervaardigingsektor, wat rumetaal uit die erts smelt; die vormingsektor, wat halffabrikate soos plate, draad, pype en slawe vervaardig; en die verwerkingsektor, wat die eindprodukte vervaardig. == Geskiedenis == Dit is nie bekend waar en wanneer die mens vir die eerste keer metaal gebruik het nie en ook nie watter metaal dit was nie. By sommige volke was dit waarskynlik [[goud]] (wat in klein hoeveelhede, waarskynlik in die vorm van klonte in rivierbeddings gevind is), en by ander volke moontlik [[yster]] uit [[meteoriet]]e of moontlik ook [[koper]]. Argeologiese gegewens dui daarop dat die eerste koper in omstreeks 4000 v.C. in die [[Midde-Ooste]] gegiet is. Dit is egter onbekend waar of by wie die eerste kopergieters hulle metallurgiese kennis opgedoen het. Verder is dit ook nie bekend waar en wanneer koper en [[tin]] vir die eerste keer tot [[brons]] saamgesmelt is nie. Dit het heel waarskynlik toevallig gebeur toe koper uit tindraende erts gesmelt is. Met die aanbreek van die [[Bronstydperk|Bronstyd]] in omstreeks 3700 v.C. in die Midde-Ooste, het Noordwes-Europa nog in die [[Steentydperk|Steentyd]] geleef. Eers teen [[1700 v.C.]] het reisende bronsgieters en -handelaars na die [[Lae Lande]] gekom. Hulle het die mense van die Steentyd van bronsgereedskap, wapens en sierade voorsien. Die oorblyfsels van bronsvoorwerpe wat opgegrawe is, het waarskynlik aan die volke van die sogenaamde klokbekerkultuur behoort, wat tussen 2200 en 1600 v.C. uit die suide oor Sentraal en [[Wes-Europa]] versprei het. Na 1400 v.C. het daar byvoorbeeld reeds 'n inheemse nywerheid vir die vervaardiging van bronsbyle ontstaan. === Die myne van koning Salomo === Koning [[Salomo]] (ongeveer 1000 v.C.) was die rykste en grootste koperprodusent van sy tyd. Hy het in [[Tiananmen-plein|Timna]], ongeveer 20&nbsp;km van die huidige Israeliese hawe [[Eilat]], op groot skaal koper ontgin. Oonde en gieterye uit hierdie tyd is deur argeoloë daar opgegrawe. In die Negev-woestyn moet daar vandag nog 'n koperreserwe van ongeveer 100 000 ton wees. Goud en [[silwer]] het met verloop van die geskiedenis 'n belangrike rol in die internasionale handel- en muntwese begin speel, en veral goud is vandag nog van groot belang as betaalmiddel. Groot keiserryke en selfs kleiner stadstate wat goud en silwer uit plaaslike bronne of bronne binne hulle invloedsfeer kon kry, het eeue lank die sterkste geldstelsel gehad. === Yster en staal === Die eerste yster wat in die prehistoriese en antieke tyd gebruik is, is waarskynlik gesmelt uit meteoriete wat op die aarde neergestort het. Sommige meteoorklippe bestaan soms uit tot 90 % yster. Die Egiptenare het die yster wat hulle gebruik het, "klip uit die lug" genoem. Volgens geskrifte het die bewoners van die huidige [[Indië]] reeds in 3000 v.C. yster gebruik. In die [[Bybel]] word daar in [[Genesis]] genoem dat Tubal-Kain reeds in die sesde geslag na [[Kain en Abel|Kain]] yster gesmelt het. Aanvanklik is daar gemeen dat staal in die Oudheid 'n onbekende metaal was, maar intensiewe studie deur argeoloë het die teendeel bewys. Sonder staal sou die Ou Egiptenare nie in staat gewees het om die graveerwerk op die graniet en basaltblokke waarmee hulle hul tempels gebou het, te doen nie. Die Grieke het naas yster en brons ook [[staal]] geken, wat deur die digter [[Homeros|Homerus]] as bloupers yster beskryf word. Die [[Romeinse Ryk|Romeine]], wat hul wapens en landbougereedskap van staal gemaak het, het aanvanklik gemeen dat die bewoners van die [[Iberiese Skiereiland]] (die huidige [[Spanje]]) die uitvinders van staal was. Daar is vasgestel dat die [[Hetiete]], 'n volk in die Midde-Ooste, tussen 1400 en 1300 v.C. reeds ontdek het dat yster en staal op nywerheidsgrondslag ekonomies vervaardig kon word deur die oondtemperatuur van 1 000&nbsp;°C tot 2 000&nbsp;°C te verhoog. Hulle het van hul nuwe werkwyse ʼn nywerheid gemaak en dit op groot skaal toegepas. Op die manier het hulle oor beter wapens as die ander volke rondom hulle beskik. Die Assiriërs, wat daarin geslaag het om op groot skaal pylpunte van brons te vervaardig, het gedurende die 8e eeu v.C. reeds oorgeskakel na staalwapens. In Meroë, 160&nbsp;km noord van Khartoem in [[Oos-Afrika]], het die Ethiopiese vorste 'n groot ryk opgebou met 'n bloeiende ekonomie wat op die ontginning van yster gegrond was. Die oorblyfsels van die myne en oonde wat tussen 1908 en 1910 opgegrawe is, was so indrukwekkend dat die Britse argeoloog Archibald H. Sayce (1845-1933) dit bestempel het as ʼn "eertydse Birmingham", wat natuurlik na die moderne metaalnywerheidsentrum in Engeland verwys. Gedurende die [[Ystertydperk|Ystertyd]] in Sentraal- en Wes-Europa was die Keltiese smede van die Hallstatt-kultuur (ongeveer 800 jaar v.C.) en later die van die La Tène-kultuur (450-50 jaar v.C.) bekwame metaalwerkers. Yster en staal, wat toe nog bale seldsaam en kosbaar was, is hoofsaaklik gebruik vir die vervaardiging van wapens en gereedskap van hoogstaande gehalte. Die Hallstatt-swaarde was toe net so beroemd soos die Damaskus-swaarde of sabels wat ongeveer 2000 jaar later in die Midde-Ooste vervaardig is. Die staal wat by Hallstatt (geleë in die huidige Oostenryk) vervaardig is, is verkoop in die lande rondom die [[Middellandse See]] en het sodoende die grondslag gelê vir die opbloei van die Griekse en Romeinse beskawings. In die [[Verre Ooste]] het die Chinese die tegniek van ystergietery teen ongeveer 400 v.C. bemeester. In die tyd is daar oral waar ystererts ontdek en as sodanig herken is, begin met die verwerking daarvan tot yster en staal. Teen die begin van die Christelike jaartelling was die Romeinse provinsie [[Noricum|Norikum]] (Karintië) nie net bekend vanweë sy goudvondste nie, maar ook van wee die vervaardiging van staal. Uit argeologiese ondersoeke (onder meer op die Magdaleneberg by [[Klagenfurt]] in [[Oostenryk]]) het dit duidelik geblyk dat die Keltiese bewoners van Norikum waarskynlik staal op die sogenaamde direkte metode kon vervaardig. Die Norikum-staal was bekend vanweë die hoë koolstofinhoud. Dit is onlangs bevestig toe ru-yster in ʼn gerekonstrueerde oond uit die plaaslike erts gereduseer is. Reeds gedurende die eerste eeu v.C. is staal op 'n nywerheidsgrondslag in Norikum getemper vir wapens en gereedskap. In Gallië het die Kelte toe ook reeds ver gevorder op die gebied van metaalbewerking. Die hoofstad van die Aeduers, Bibracte (naby Le [[Creusot]]). het in die Romeinse tyd reeds 'n volledige nywerheidsgemeenskap van metaalgieters en -bewerkers gehad. Die nodige erts is in Berry, Périgord en Aquitanië ontgin. Die bewoners van Aeduers was ervare oondbouers en meesters in die kuns van metaalbewerking. Hulle het ook die warm vertinning en versilwering van koper beoefen, en die slak van die ysteroonde van die Kelte is vir die verharding van paaie gebruik. In [[België]] en [[Engeland]] is die slakke gedurende hierdie eeu weer opgegrawe en in moderne hoogoonde tot yster van hoe gehalte verwerk. Gedurende die Laat-Middeleeue het die hoogoonde geleidelik hoër en beter geword. Die verbeterde oonde het gelei tot 'n hoër ysteropbrengs uit die erts. Dit het die winste verhoog en die bestaande ysterertsbronne meer ekonomies ontginbaar gemaak. Die prys van yster het aansienlik gedaal en dit kon nou so goedkoop geproduseer word dat dit selfs vir algemene gebruik beskikbaar was. Omdat die erts natuurlik nie oral gevind is nie en die metaal of metaalprodukte ook nie oral vervaardig kon word nie, het die handel in metaal en metaalprodukte toenemend belangrik geword. In 1266 het 'n handelsvereniging genaamd Hanze in Londen ʼn uitstallokaal geopen vir die permanente tentoonstelling van yster- en staalprodukte uit Duitsland, Oostenryk en Stiermarke. Gedurende die Laat-Middeleeue het die vraag na metaal en metaalprodukte eenvoudig bly styg, deels deur die toenemende behoefte aan gereedskap vir die ambagslui, en deels deur die ontwikkeling van die oorlogsbedryf. Nadat Berthold Schwartz in omstreeks 1313 buskruit uitgevind het, het die behoefte aan metale (veral brons) vir die maak van kanonne en ander vuurwapens vinnig toegeneem. Die destydse Europese metaalmagnate soos die Fuggers en die [[Welser-Kolonie|Welsers]] kan beskou word as die voorlopers van die huidige internasionale ondernemings. Hulle bedrywighede het die ontginning, verwerking, die groothandel in, die vervoer en die verspreiding van metale soos koper, [[lood]], tin, yster, goud en silwer ingesluit. Namate die vraag gestyg het, is die produksie verhoog. Dit het gelei tot die meganisering van die proses, wat hoë investeringskoste meegebring het. Reeds in die 16e eeu het 'n smeltery ongeveer 1300 goue gulde as beginkapitaal nodig gehad. Daar was toe reeds verskeie smelterye met 'n jaarlikse produksie van 15 ton. In die 17e eeu is daar begin om die hoogoonde met [[kooks]] te stookvoorheen is houtskool gebruik. Die Engelsman Abraham Darby was die eerste persoon wat daarin geslaag het om yster te vervaardig uit erts wat met kooks gestook is. 'n Verdere belangrike stap was die ontwikkeling van die walsproses. Staalplate is tot in daardie stadium gesmee, maar na geslaagde eksperimente deur die Sweed Christopher Pollem (1661-1751) kon die plaat gewals word. Die koms van die stoomenjin (1784) het weer eens groot hoeveelhede staal en ander metale vereis. Gevolglik het die industrialisering van die staalnywerheid sedert 1790 'n ongekende opbloei beleef. Fabrieke waarin masjinerie vervaardig is, is een na die ander opgerig, onder meer Mandsley in Landen, Fischer in Schaffhausen, Krupp in [[Essen, Duitsland|Essen]], Demag in [[Duisburg]] en Stephenson in [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]]. Die bou van brûe, spoorlyne en skepe, asook die groeiende nywerheidswese, het 'n steeds hoër produksie van verskillende basiese metale en legerings vereis. Die metaalnywerheid het sedertdien nog verder uitgebrei en gegroei. Vanweë nuwe ontwikkelinge op die gebied van die hoogoondtegniek het die produksie van veral ru-staal en ru-yster gedurende die 20e eeu vinnig gestyg. In 1900 het die rustaalproduksie van die hele wêreld slegs 30 miljoen metrieke ton bedra, en in 1914 is die kerf van 80 miljoen ton reeds bereik. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is 'n produksie van 200 miljoen ton oorskry. In 1973 het die produksie van rustaal 666 miljoen metrieke ton beloop en die van ru-yster 477 miljoen metrieke ton. Sedert 1974 het die ru-staal- en ru-yster-produksie 'n klein insinking beleef, maar van 1978 af het die bedryf in sommige lande, onder meer in Suid-Afrika, weer begin opbloei en is daar in 1979 meer as 747 miljoen ton ru-staal en 520 miljoen ton ru-yster wêreldwyd geproduseer. Die wêreldwye ekonomiese resessie gedurende die vroeë tagtigerjare het die produksiesyfers in baie lande na 1980 weer laat begin daal. Die grootste produsente is in volgorde van belangrikheid: die [[Sowjetunie]], die [[Verenigde State van Amerika|VSA]], [[Japan]] en [[Wes-Duitsland]]. Aanvanklik is hoogoonde aangelê op die plekke waar ystererts gevind is. Later het dit meer ekonomies geblyk te wees om die yster- en staalnywerhede op meer sentrale plekke op te rig waar daar goeie vervoerverbindings is. In die VSA is hulle langs die [[Groot Mere]] opgerig, half pad tussen die yster- en steenkoolmyne. In [[Nederland]], België en [[Frankryk]] is 'n hele aantal hoogoondaanlegte in die laaste paar jaar aan die kus opgerig. In [[Wes-Australië]], waar daar moontlik van die wêreld se grootste ertsafsettings voorkom, bestaan die neiging eerder om die nuwe bedrywe by die bronne self op te rig. In Suid-Afrika is die bedrywe en die ontginning meestal geskei, of vind verwerking soms gedeeltelik naby die ontginningsplek plaas. 'n Verdere ontwikkeling was die vestiging van staal- en ysterbedrywe in ontwikkelende lande. In [[China]] is daar aanvanklik baie ruyster in talle klein hoogoondjies vervaardig. Vandag beskik hierdie land reeds oor talle groot en moderne fabriekskomplekse (onder meer in [[Anshan|Ansjan]] en [[Sjanghai]]). Reeds in 1975 was hierdie ontwikkelende land die wêreld se vyfde grootste produsent van ru-yster en ru-staal. In die vroeë sewentigerjare het die Sowjetunie in Iran 'n groot staalkompleks by Aryamehr opgerig; die Wes-Duitse onderneming Krupp was verantwoordelik vir die tegniese kundigheid, die British Steel Corporation het die koudbandwalsery opgerig. Indië het erts gelewer en Iran se eie ertsvoorrade is deur die Sweedse onderneming Gränges ontgin. In 1975 het hierdie land net meer as 'n halfmiljoen metrieke ton ru -staal geproduseer. Sedert 1978 het die produksie egter gedaal weens die oorlog met Irak en die ekonomiese wêreldresessie, wat van 1980 af voortduur. === Suid-Afrika === Die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse metaalnywerheid het begin met Swart stamme wat uit die noorde en [[Sentraal-Afrika]] suidwaarts getrek het. Hierdie mense kon koper smelt en hulle belangrikste ertsbronne was by [[Musina]] en [[Phalaborwa]] in die Limpopoprovinsie. Suid-Afrika se eerste metaalbewerkers het van oopmyntegnieke gebruik gemaak en selfs enkele skagte gesink. Volgens argeologiese opgrawings dateer die smelterye terug tot die laat [[8ste eeu v.C.]]. Ander persele wat in die omgewing van Eswatini ondersoek is, dateer uit die 4de en 5de eeu v.C. Argeoloë het bewyse gevind dat die Swart metaalbewerkers hul bedrywighede tot in die 19de eeu in die genoemde gebiede voortgesit het. Metaal het eers werklik 'n nywerheid in Suid-Afrika geword toe die Kolonie aan die Kaap begin uitbrei het. Simon van der Stel was die eerste goewerneur wat ontginbare metaal (koper) in die [[Noord-Kaap]] ontdek het. Vandag is Suid-Afrika die wêreld se grootste produsent van goud, chromiet en platinummetale en die tweede grootste produsent van mangaan. Baie van die metale wat in Suid-Afrika ontgin word, word plaaslik gedeeltelik of volledig tot produkte bewerk. 'n Groot deel word ook in ertsvorm of in gedeeltelik bewerkte vorm uitgevoer. == Suid-Afrika se metaalbronne en produksie == === Koper === [[Koper]] is nie Suid-Afrika se belangrikste metaal nie, maar wel die eerste metaal wat deur die Blanke nedersetters "herontdek" is. Na drie onsuksesvolle ekspedisies noordwaarts die binneland in, het die vierde ekspedisie, in 1685, gelei deur goewerneur [[Simon van der Stel]] self, 600&nbsp;km van die Kaap af 'n ontginbare koperbron in [[Namakwaland]] ontdek. Drie skagte is gesink en uit elke skag is daar uitstekende koper gesmelt. Die onbereikbaarheid van hierdie koperveld het veroorsaak dat die metaal eers in 1852 op behoorlike skaal ontgin is, eers by [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] en later by [[Okiep]] en [[Nababeep]]. In 1904 is die koperafsettings van [[Musina]] ook "herontdek", en daar is met verloop van tyd met die ontginning en produksie van koper begin. Voor 1968 moes Suid-Afrika nog byna al die koper wat hy nodig gehad het, invoer. Die koperafsettings van Okiep en Musina was nuttig, maar nie naastenby genoeg nie. In 1966 is daar begin met die ontginning van koper by [[Phalaborwa]]. Die erts by Phalaborwa bevat tussen 0,4 en 0,5% koper en is waarskynlik van die laagste graad kopererts ter wêreld wat ontgin word. Die besonder doeltreffende oopmyntegniek wat toegepas word, hou die ontginningskoste egter laag. In 1968 is daar met die produksie van elektrolitiese koper in 'n elektrolitiese affineerdery naby Phalaborwa begin en hierdie affineerdery voorsien tans in Suid-Afrika se eie behoeftes aan geaffineerde koper. Verder word koper ook nog in konsentraatvorm as rukoper in Suid-Afrika geproduseer. In 1980 is 200 683 metrieke ton koper geproduseer, waarvan ongeveer die helfte teen 'n waarde van R150 miljoen na die buiteland uitgevoer is. === Goud === Suid-Afrika is die wêreld se belangrikste produsent van hierdie edelmetaal. Alle erts wat in Suid-Afrika se goudmyne ontgin word (aan die einde van 1980 was daar 86 goudmyne in produksie, waarvan 43 as groot myne geklassifiseer is), word ter plaatse in goudstawe verwerk. In 1970 het Suid-Afrika se goudproduksie 'n hoogtepunt van 1 000 417&nbsp;kg [[goud]] bereik, wat in daardie jaar 'n verkoopwaarde van R831 223 000 gehad het. In 1979 het Suid-Afrika altesaam 703 473&nbsp;kg goud geproduseer, met 'n verkoopwaarde van R5 842 003 000. Gedurende 1980 was Suid-Afrika se goudproduksie effens kleiner met 672 784&nbsp;kg, maar met 'n verkoopwaarde van R10 369 611 000. Die goudprys het sedertdien skerp gedaal en het veral in die tweede helfte van 1982 tussen R400 en R500 per fyn ons gefluktueer. Goud word op verskillende maniere uit die erts geproduseer, maar die sogenaamde sianiedproses is die algemeenste. Goudstawe weeg net meer as 31,1&nbsp;kg elk en bevat minstens 88% goud, 9% silwer en 3% onsuiwerhede. Hierdie goudstawe word nog verder geraffineer by die Randse Raffineerdery in Germiston. Hier word onder meer die silwer afgeskei. Vir monetêre doeleindes aanvaar goudhandelaars goudstawe wat uit 99,5% goud en 0,5% silwer bestaan. Baie klein spore van ander stowwe is egter ook in 'n goudstaaf toelaatbaar. Suid-Afrika produseer ongeveer 48% van die wêreld se goud. === Platinumgroepmetale === Suid-Afrika lewer ongeveer 51 % van die totale wêreldproduksie van platinumgroepmetale. Al ses die metale waaruit die groep bestaan, naamlik platinum, iridium, palladium, osmium, rodium en rutenium, word tegelyk in Suid-Afrika gevind. Voor 1920 het 90 % van hierdie groep metale uit die [[Sowjetunie]] gekom. In 'n stadium toe die prys van hierdie metale vyf keer hoër was as die van goud, het [[Hans Merensky]] belangrike platinaontdekkings naby [[Lydenburg]], [[Rustenburg]] en [[Potgietersrus]] gedoen. Dit het ʼn geweldige stormloop veroorsaak - 50 maatskappye is gestig om die metaal te ontgin, en in 1926 is daar met produksie begin. In 1930 het die wêreld se platinumprys egter so gedaal dat net twee maatskappye die depressie oorleef het. Vandag lewer Suid-Afrika 92 % van die Weste se totale produksie van platinumgroepmetale, en daarom word dit ook as een van Suid-Afrika se strategiese metale beskou. Om die platinummetale uit die erts te haal, word die erts in 'n slyk verwerk en deur middel van flotasie gekonsentreer en gesmelt. Die koper en die nikkel, wat gewoonlik ook deel is van die erts, word heel eerste afgeskei en daarna word ʼn ingewikkelde proses toegepas waardeur die metale van die platinumgroep een vir een van mekaar geskei word. Die produksie van die platinummetale word hoofsaaklik by drie affineerderye gedoen. In 1975 is die produksie deur middel van twee nuwe affineerprosesse versnel en ook goedkoper gemaak. ʼn Gesuiwerde konsentraat van platinummetale bevat gewoonlik ongeveer 60 % platinum, 27 % palladium, 5% [[rutenium]], 2,7% [[rodium]], 0,7 % [[iridium]], 0,06% [[osmium]] en nog 4 % goud. Benewens die vraag na platinum as beleggingsmetaal en platina as grondstof vir juweliersware, is die metaal ook belangrik as katalisator in die vervaardiging van petrol uit ru-olie, die produksie van stikstofbemestingstowwe en die uitskakeling van giftige gasse in die uitlaatdampe van motorvoertuie. Ook in die elektronika speel die metaal ʼn rol. Rodium is die skaarsste van die ses metale en in die afgelope vyf jaar is daar begin om rodium met die kataliseerallooi van [[platinum]] en [[palladium]] te verbind sodat 'n meer doeltreffende agens voortgebring kan word. Die stygende vraag na veral rodium het die prys van hierdie metaal skerp laat styg. In 1979 en die begin van 1980 het pryse van alle platinumgroepmetale ʼn hoogtepunt bereik, maar dit het later in die tweede helfte van die jaar weer begin daal. In Junie 1982 het die prys 'n laagtepunt van 243 dollar per ons bereik, maar in September het dit weer die hoogte ingeskiet teen meer as 400 dollar per ons. In die meeste ander belangrike produsentlande van die platinumgroepmetale, soos [[Kanada]] en die Sowjetunie, is die metale neweprodukte van koper- en nikkel ontginning. In Suid -Afrika is koper en nikkel egter die neweprodukte van die platinamynbou. Dit stel die land in 'n gunstige posisie om sy aandeel in die wêreldproduksie steeds verder uit te brei. === Chroom === Met 'n produksie van byna 3 700 000 metrieke ton [[chromiet]] was Suid-Afrika in die vroeë tagtigerjare reeds die wêreld se belangrikste chroomprodusent. Dit was meer as 'n derde van die wêreldproduksie en meer as die helfte van die Westerse wêreld se produksie (56%). Chromiet is die eerste keer in 1865 langs die Hexrivier naby Rustenburg ontdek. Die wêreld se grootste chroomertsreserwes (80 % van die wêreld se bekende reserwes) lê in die sogenaamde [[Bosveldstollingskompleks]] van die [[Noordwes]] en [[Limpopo]]. Uit chroomerts word chroommetaal geproduseer en hierdie chroommetaal is 'n onvervangbare bestanddeel in die produksie van vlekvrye staal van hoë gehalte. In 1964 is daar vir die eerste keer uit erts wat in die omgewing van Middelburg, Mpumalanga, ontgin is, ferrochroom vervaardig. Die produksie van ferrochroom het gedurende die tagtigerjare een van Suid-Afrika se grootste metaalnywerhede geword. Reeds in 1979 het die ferrochroombedryf in Suid-Afrika 'n allooiproduksie ter waarde van R250 miljoen gelewer, waarvan die meeste uitgevoer is. Die Suid-Afrikaanse chroom word veral aangewend vir die vervaardiging van vuurvaste stowwe, soos vuurvaste stene waarmee hoogoonde gebou word. In die metallurgiese bedryf speel dit 'n onvervangbare rol. In die chemiese bedryf word dit onder meer gebruik om groot hoeveelhede natriumdichromaat te produseer. Die produksie vind in [[Durban]] plaas uit Noordwes erts en die vervaardigde natriumdichromaat is ʼn belangrike, noodsaaklike nywerheidschemikalie wat in die looibedryf, die vervaardiging van verf, die houtpreserveerbedryf en veral in elektroplateerwerk gebruik word. Suid-Afrika het sy eie vlekvryestaalbedryf en groot hoeveelhede chroom is in die tagtigerjare in die vorm van vlekvrye staal uitgevoer. === Nikkel === Suid-Afrika se nikkelbedryf is daarop ingestel om 6 % van die wêreld se nikkelproduksie te lewer. Die metaal word egter nie in myne ontgin nie, maar word as neweproduk by platinamyne geproduseer. In 1910 is daar egter wel ʼn sogenaamde nikkelpyp in die [[Pilanesberg]] ontdek. Die hoogoonde van die platinamyne produseer ʼn sogenaamde swaelproduk van onsuiwer metale, wat onder meer koper en nikkel bevat. Hierdie produk word plaaslik ('n deel van die swaelproduk word in ruvorm na Engeland uitgevoer) geaffineer en gereduseer tot elektrolitiese koper en nikkel. Die [[nikkel]] word in Suid-Afrika verder verwerk, maar ook gedeeltelik uitgevoer. Plaaslik word ongeveer 20% van die nikkelproduksie deur die chemiese nywerheid vir elektroplatering gebruik. 'n Groot deel van die nikkelproduksie word ook in Suid-Afrika se uitbreidende vlekvryestaalbedryf aangewend. Daar bestaan byvoorbeeld 'n gewilde soort vlekvrye staal wat 8 % nikkel en 18 % chroom bevat. Nikkel is 'n belangrike bestanddeel in die Suid-Afrikaanse muntstukke en dit word ook op groot skaal in die motorbedryf gebruik. === Antimoon === AI Suid-Afrika se [[antimoon]] word uit die Murchisonmyn by [[Gravelotte]] in Limpopo ontgin. Hierdie enkele myn lewer egter 13 % van die wêreld se antimoonproduksie. Daar is in 1936 vir die eerste keer met die produksie van antimoon begin, en tydens die Tweede Wêreldoorlog het die produksie skerp gestyg om te voldoen aan die strategiese behoeftes. Daar is vasgestel dat die reserwes van die huidige antimoonmyn teen die huidige jaarlikse produksiesyfer nog genoeg erts vir die komende agt jaar sal kan lewer. Intussen is daar nuwe antimoonertsafsettings ontdek wat oor 'n gebied van 30&nbsp;km uitgestrek is. Gedurende 1980 is daar 22 378 metrieke ton antimoonkonsentrate geproduseer, waarvan 12 000 ton gebruik is in die vervaardiging van antimoonsulfied vir die uitvoermark. Sedert 1974 word 50% van die myn se antimoonopbrengs in antimoontrioksied verwerk voordat dit uitgevoer word. Antimoon is 'n belangrike legeringsmetaal in die verharding van lood. Hierdie verharde lood word weer gebruik vir die vervaardiging van pype, omhulsels vir kabels, batterye en die vervaardiging van ammunisie. Antimoon is 'n strategiese metaal van wee sekere eienskappe van hierdie metaal, wat dit in die nywerheid onontbeerlik maak. === Lood === In 1979 was daar nog net een myn in Suid-Afrika, die Swartbergmyn, waar lood ontgin en geproduseer is. Na verwagting sou hierdie myn in die vroeë tagtigerjare loodkonsentrate lewer wat 100 000 metrieke ton lood ter waarde van meer as R100 miljoen sou bevat. Die konsentrate word deur die hawe van [[Saldanhabaai]] uitgevoer. Daar word verwag dat produksie gedurende die huidige dekade sal toeneem, omdat daar nuwe myne in die omgewing van die Swartbergmyn en in Noordwes-Kaap oopgestel sal word. Suid-Afrika se huidige loodafsettings (geraam op ongeveer 6,2 miljoen metrieke ton) verteenwoordig ongeveer 4 % van die wêreld se loodreserwes. === Titaan === Meer as 90 % van die wêreld se titaanproduksie word gebruik om titaanoksied, 'n belangrike grondstof van verf, te vervaardig. Suid-Afrika is die wêreld se derde grootste produsent van [[titaan]] en verskaf 15% van die wêreldproduksie. Titaanmetaal is van strategiese belang omdat dit veral gebruik word in die vervaardiging van vliegtuie en duikbote, asook in die wapenbedryf. 'n Gemiddelde kernduikboot bevat minstens 3 500 ton titaanmetaal. Die duine noord van die hawe by [[Richardsbaai]] is die grootste bron van titaanminerale. Die aanleg by Richardsbaai produseer jaarliks ongeveer 56 000 metrieke ton rutiel (titaanoksied), 115 000 metrieke ton sirkoon, 'n verdere 399 000 metrieke ton titaanslak en 217 000 metrieke ton yster met 'n lae mangaaninhoud. Die titaanslak en titaanyster word geproduseer deur die delfstofilmeniet in twee vlamboogoonde van 105 MVA te smelt. 'n Groot deel van die produksie in Richardsbaai word direk uitgevoer en verdien aansienlike bedrae aan buitelandse valuta. === Sirkonium === [[Baddeleyiet]], 'n buitengewone delfstof wat ook sirkoniumoksied genoem word, word in die Phalaborwa-kompleks ontgin. In die staalbedryf word sirkoniumoksied gebruik as 'n ontswaeler en as legeringselement in die verharding van aluminiumkabels. Dit is ook geskik vir die vervaardiging van sirkoniummetaal en sirkoniumlegerings vir gebruik in [[kernreaktor]]s. Die delfstof [[sirkoon]] (sirkoniumsilikaat) kom ook in die duine noord van Richardsbaai voor, waar dit saam met verskeie ander minerale en metale ontgin word. Sirkoniumsilikaat is veral geskik vir die vervaardiging van vuurvaste materiaal en word ook in die staalbedryf, die glasvervaardigingsbedryf en die keramiekbedryf gebruik. Suid-Afrika is die derde grootste produsent van sirkoniumkonsentraat in die Westerse wêreld en voorsien in 9 % van die totale sirkoniumproduksie. Die wêreldproduksiesyfers is egter nie bekend nie. === Tin === Suid-Afrika se tinafsettings hou almal verband met die [[Bosveldstollingskompleks]]. Vroeër is tin in [[Wes-Kaap]] ontgin, maar vandag word hierdie metaal net in Gauteng ontgin. Gedurende 1980 is 2913 ton tin in konsentraatvorm en as metaal geproduseer. Die metaal word hoofsaaklik by die Rooiberg-smeltery geproduseer. Die kapasiteit van hierdie smeltery is van so 'n aard dat dit in die toekoms meer as genoeg tin sal kan produseer vir die instandhouding van die plaaslike bedryf. Die tinkonsentraat word deur swaartetegnieke gekonsentreer en deur flotteringsinstallasies veredel, wat ook die uitskot en slyk behandel. Sowat 60 % van die tinmetaal wat op die manier vervaardig word, word gebruik om blikplaat te vervaardig. Die res word as soldeersel in [[brons]] en as witmetaal gebruik. === Sink === Suid-Afrika is tot dusver nie ʼn werklik belangrike sinkprodusent nie, hoewel die affineerdery naby Springs in Gauteng 'n kapasiteit het wat voldoen aan die sinkbehoeftes van Suid-Afrika en sy buurlande. Sink word in twee myne in die [[Noord-Kaap]] ontgin: die Prieska-kopermyn, wat reeds in 1972 met die produksie van sink begin het en vandag nog die grootste produsent is, en die Swartberg-myn, waar sink reeds van 1979 af as 'n neweproduk van lood geproduseer word. Gedurende 1980 is 158137 metrieke ton sinkkonsentraat ter waarde van R17,2 miljoen in Suid-Afrika geproduseer, waarvan een derde uitgevoer is. Vanweë die ontdekking van nuwe sinkafsettings in Noodwes-Kaap behoort Suid-Afrika in die volgende dekades 'n belangrike sinkprodusent te word. === Mangaan === Naas die Sowjetunie, wat jaarliks ongeveer 8,6 miljoen metrieke ton [[mangaan]] produseer, is Suid-Afrika met net meer as 5 miljoen ton die wêreld se tweede belangrikste mangaanprodusent. Suid-Afrika beskik oor die wêreld se grootste bekende reserwes van mangaan. Hierdie metaal is onontbeerlik vir byna enige nywerheidsland en ongeveer 95 % van al die mangaan wat wêreldwyd geproduseer word, word deur die yster- en staalnywerheid gebruik. Ongeveer twee derdes van Suid-Afrika se mangaanerts word in onverwerkte vorm uitgevoer na lande waar die erts tot ferromangaan gesmelt word. 'n Steeds toenemende hoeveelheid word egter plaaslik vir die uitvoermark tot ferromangaan gesmelt, maar ook vir plaaslike verbruik in Suid-Afrika se eie metaalnywerhede. Suid-Afrika is egter die wêreld se grootste produsent van elektrolitiese mangaan. Mangaan word ook plaaslik gebruik vir die vervaardiging van mangaandioksied, wat in droëselbatterye gebruik word. Die chemiese nywerheid in Suid-Afrika gebruik ook hoeveelhede mangaan, hoofsaaklik as oksideermiddel in die herwinning van uraan. Suid-Afrika se mangaanreserwes word op 12 140 miljoen metrieke ton beraam, wat waarskynlik 78 % van die wêreld se mangaanreserwes uitmaak. Gedurende die vroeë tagtigerjare is die kerf van 5,5 miljoen in die jaarlikse produksie waarskynlik oorskry. === Vanadium === Suid-Afrika is die wêreld se grootste produsent van [[vanadium]] en voorsien in ongeveer 40 % van die wêreldmark se behoeftes. Die land se vanadiumreserwes verteenwoordig waarskynlik 49 % van die wêreldreserwes. In Suid-Afrika word vanadium uit titaanhoudende [[magnetiet]], wat in die Bosveldstollings kompleks in [[Gauteng]] aangetref word, gewin. In twee verskillende aanlegte word vanadium deur middel van 'n brand- en loogproses gewin om [[vanadiumpentoksied]] van besonder hoë gehalte te produseer. Die meeste vanadium wat in Suid-Afrika gewin word, word uitgevoer in die vorm van 'n slak of as pentoksied. Jaarliks word 'n groter hoeveelheid egter uitgevoer in die vorm van metaallegerings, wat onmiddellik by staal gevoeg kan word. Omdat die vraag na vanadium in alle nywerheidslande ter wêreld steeds toeneem, lyk die toekoms vir die vanadiumnywerheid in Suid-Afrika baie rooskleurig. 'n Steeds toenemende hoeveelheid vanadium word ook in die land se yster- en staalnywerheid verbruik. === Aluminium === Hoewel [[bauxiet]], die grondstof waaruit [[aluminium]] geproduseer word, nie in Suid-Afrika ontgin word nie, is daar wei ʼn aluminiumaffineerdery in die nywerheidsgebied van Richardsbaai opgerig. Die produksie van aluminium het in Junie 1971 begin, en bauxiet word deur die hawe van Richardsbaai ingevoer. Die jaarlikse produksie van aluminium beloop reeds 85 000 metrieke ton per jaar. 'n Uitbreidingsprogram van meer as R200 miljoen is intussen aangepak, veral met die oog op die vervaardiging van koolstofanodes, 'n belangrike grondstof in die produksie van aluminiummetaal. Dit sal die jaarlikse produksie van aluminium aansienlik verhoog en in Suid-Afrika se primêre aluminiumbehoeftes voorsien. Verskeie fabrieke vervaardig aluminiumprodukte, wat hoofsaaklik uit boumateriaal, oorhoofse elektriese geleiers en verpakkingsmateriaal bestaan. == Yster- en staalnywerheid == Die nywerheidsgeskiedenis van yster in Suid-Afrika het in 1911 begin met die stigting van twee staalmaatskappye, naamlik Union Iron and Steel Works, wat later Dunswart geword het, en Suid-Afrikaanse Yster en Staal, wat later bekend was as Uniestaal. In 1918 is potyster vir die eerste keer in ʼn [[hoogoond]] in [[Pretoria]] vervaardig. In 1928 is [[Yskor]] deur wetgewing gestig en die eerste staalstaaf is in 1934 gegiet. Sedertdien loop die geskiedenis van die yster- en staalnywerheid nou saam met die ontwikkeling van hierdie korporasie en ander soortgelyke maar kleiner korporasies naas hom. In 1979 het Suid-Afrika 8 880 000 metrieke ton ru-staal en 7020 000 metrieke ton ru-yster geproduseer. Op die wêreldranglys beklee Suid-Afrika die 18e plek net na [[Australië]], wat egter sedert 1980 'n sterk daling in produksie begin toon het. Suid-Afrika was een van die min yster- en staalprodusente ter wêreld wat na 1978, en selfs na die wêreldresessie wat in 1980 begin het, 'n stygende produksiesyfer van byna 4 % gehandhaaf het. Die wêreldinsinking in die staalbedryf beïnvloed egter hierdie program. Die Republiek se staalproduksie verteenwoordig 90 % van die totale staalproduksie van Afrika. 'n Groot deel van Suid-Afrika se ystererts word ook uitgevoer. Die [[Sishen-Saldanha-spoorlyn|Sishen-Saldanha-projek]] se uitvoerdoelwit is 15 miljoen ton erts per jaar, hoewel die hawe twee keer soveel ton sal kan hanteer. Aanvanklik het instansies soos Yskor, behalwe yster en staal, net primêre produkte vervaardig, soos spoorstawe, draad en balkplaat. Die Tweede Wêreldoorlog het egter die druk op die yster- en staalnywerheid verhoog en ondernemings soos Yskor het 'n verskeidenheid van produkte begin produseer, waaronder boustaal, staalvensters en draadprodukte. 'n Verskeidenheid van neweprodukte is terselfdertyd ook in die kooksoonde geproduseer. Vandag vervaardig die Suid-Afrikaanse yster- en staalbedryf ʼn verskeidenheid van staalsoorte wat vir verskeie doeleindes aangewend kan word. 'n Aantal elemente wat 'n belangrike rol speel in die metaalnywerheid en veral in die produksie van staal, is wolfram, kobalt, molibdeen, vanadium, niobium en tantaal. Suid-Afrika besit die meeste van hierdie elemente in oorvloed en is selfs in staat om daarvan uit te voer. Wolfram, kobalt en molibdeen word in die Suid-Afrikaanse staalbedryf gebruik om staal meer duursaam te maak. Vanadium word bygevoeg om staal sterker en taaier te maak, en Vanadiumstaal word veral gebruik in die vervaardiging van dryfasse, vere, suiers en ander onderdele wat bestand moet wees teen skok, spanning en vervorming. Niobium en tantaal word gebruik om staal 'n beter weerstand teen hoë temperature te gee en sweiswerk te vergemaklik. Ander grondstowwe wat deur die Suid-Afrikaanse yster- en staalnywerheid gelewer word, sluit in knuppelstaal, bladmetaal, staafstaal, dikplaatwalse, ysterlegerings, ru-yster en afvalstaal. Ander staal fabrieke vervaardig weer ferrometale en nie-ysterhoudende metale, terwyl sommige fabrieke in vlekvrye staal spesialiseer. Die belangrikste produk van die staalnywerheid is waarskynlik boustaal. Ongeveer 350 Suid-Afrikaanse staalfabrieke is byna uitsluitlik net hierin bedrywig. Die vervaardiging van metaalplaatprodukte is ook 'n belangrike vertakking en meer as 150 fabrieke spesialiseer hierin. Net meer as honderd plaaslike staalfabrieke lê hulle toe op die produksie van kabels, omheiningsdraad en ander draadprodukte. Die fabrieke wat bogenoemde metaalprodukte vervaardig, verskaf werkgeleenthede aan minstens 42 000 Suid-Afrikaanse metaalwerkers. == Toerusting vir die vervoerbedryf == Die vervaardiging van toerusting vir die vervoerbedryf is waarskynlik een van die belangrikste vertakkings van die metaalnywerheid. Slegs militêre vliegtuie word in Suid-Afrika vervaardig, en wel deur die [[Atlas Aircraft Corporation|Atlas vliegtuigkorporasie]]. Inligting oor watter metale en in watter hoeveelhede hulle aangewend word om straaljagters en ander opleidingsvliegtuie te vervaardig, is geklassifiseer. Dit is egter voor die hand liggend dat die Atlas-vliegtuigkorporasie 'n belangrike verbruiker van 'n groot verskeidenheid van metale is. Een van die grootste metaalverbruikers in die vervoerbedryf in Suid-Afrika is die vervaardigers van spoorwegtoerusting. Hierdie fabrieke maak nie net lokomotiewe (stoom, elektries en diesel) nie, maar ook passasierswaens en goederetrokke. Die mynbou, die staalbedryf, gieterye en suikermeulens maak ook gebruik van die lokomotiewe wat deur hierdie sektor vervaardig word. Ook die skeepsboubedryf is nou verwant aan die metaalnywerheid. Skeepswerwe in Durban en Kaapstad bou skepe van aansienlike grootte en ook in die skeepsherstelbedryf word groot hoeveelhede staal en ander metale gebruik. Die inskakeling van behouering in die vervoerbedryf in Suid-Afrika het meegebring dat tienduisende standaardhouers, metaalkiste met groottes van 6,4 of 11,9 m x 2,7 m x 2,7 m gemaak moes word. Die vervaardigers van hierdie houers is belangrike metaalverbruikers en vorm 'n belangrike vertakking van die metaalnywerheid. Die motorvervaardigingsbedryf, wat die montering en vervaardiging van passasiers- en handelsvoertuie insluit, is ook 'n belangrike metaalverbruiker. Met verloop van tyd het die Regering stappe gedoen waardeur verseker is dat die plaaslike inhoud van passasiersvoertuie in Suid-Afrika steeds groter word. Tussen April 1969 en April 1976 moes die plaaslike inhoud van vervaardigde modelle volgens massa, na minstens 66 % opgestoot word. Die metaalverbruik deur hierdie vervaardigingsektor het daardeur ook gestyg. Sedert April 1977 is nuwe maatreëls toegepas wat veral betrekking gehad het op die invoerregte op motors en motoronderdele. Dit het die vervaardigers groter vryheid gegee, maar ook daartoe gelei dat die plaaslike inhoud van kleiner passasiersmotors nog hoër geword het. Sedert 1979 is die maatreëls ook op handelsvoertuie van toepassing gemaak. Sedert 1978 word daar gewerk aan 'n program om groter dieselmasjiene plaaslik te vervaardig. Meer as R260 miljoen is in hierdie aanleg ([[Atlantis, Wes-Kaap|Atlantis]] naby Kaapstad) belê, en daar word verwag dat hierdie onderafdeling van die vervoertoerustingsbedryf teen 1983 byna alle groot masjiene wat nodig sal wees, plaaslik sal kan vervaardig. == Masjinerie == Die masjinerievervaardigingsbedryf is in twee subsektore verdeel. Die een sektor is toegespits op die vervaardiging van landboumasjinerie, wat egter trekkers uitsluit. Die ander groep is belas met die vervaardiging van enjins, turbines, metaal- en houtwerkmasjinerie, spesiale nywerheidsmasjinerie en -toerusting en boekhoumasjiene en rekenaars vir kantoorgebruik. Produkte soos [[Yskas|koelkaste]] en [[Lugversorging|lugversorgingstoerusting]] word ook in hierdie sektor ingesluit, sowel as masjinerie wat deur ingeboude elektriese motore aangedryf word, met die uitsondering van elektriese verbruiktoestelle. Hoewel die omvang van hierdie sektor groot is – ongeveer 525 fabrieke met werkgeleenthede vir 43 500 werkers en 'n jaarlikse lewering van masjinerie ter waarde van sowat R1 025 miljoen – voorsien invoere steeds meer as 60 % van Suid-Afrika se totale vraag na masjinerie. Hoë tegnologiese vereistes, die onvermoë om op ekonomiese vlak met ingevoerde masjinerie te kan meeding (veral in die geval van gevorderde duur masjinerie), die gebrek aan standaardisasie en buitelandse lenings wat aan die aankope van buitelandse masjinerie gekoppel is, is almal probleme wat daartoe lei dat die masjineriesektor nie mededingend met die buitelandse ingevoerde produk kan wees nie. Die Suid-Afrikaanse masjineriebedryf vervaardig tans stootskrapers en padboutoerusting, vurkhysers, masjiengereedskap, hyskrane, lugperspompe, asook eenvoudiger landboumasjinerie. Padskrapers en sommige plaasimplemente wat spesiaal vir plaaslike toestande vervaardig is, word ook na ander Afrikalande en selfs Suid-Amerika, waar soortgelyke toestande heers, uitgevoer. Suid-Afrikaansontwerpte mielie- en [[grondboontjie]]-oesmasjiene het selfs die Midde-Ooste, die Verre-Ooste en [[Europa]] bereik. Hierdie relatief klein uitvoermark vergoed egter nie naastenby vir die groot hoeveelhede gesofistikeerde masjinerie wat steeds ingevoer moet word nie. Vir die metaalnywerheid is die masjineriesektor egter 'n belangrike metaalverbruiker. Daar word verwag dat hierdie sektor in die komende dekade sterk sal uitbrei, en gevolglik ook die vraag na metale. == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409591}}, volume 18, bl. 159 {{Normdata}} [[Kategorie:Nywerheid]] nfvwq7axf3w7gqqtkslbykdqnojtf6n 2918209 2918208 2026-07-18T19:40:01Z Oesjaar 7467 /* Antimoon */ Ai! 2918209 wikitext text/x-wiki Die '''metaalnywerheid''' is een van die belangrikste nywerhede ter wêreld. Hierdie nywerheid produseer nie net die grondstowwe vir verdere verwerking en metaalproduksie nie, maar lewer masjinerie, gereedskap en apparaat vir ander nywerhede. Nuwe uitvindings in die metaalnywerheid kan 'n belangrike invloed uitoefen op ander bedryfstakke. Die vinnige ontwikkeling van die chemiese nywerheid sou byvoorbeeld nie moontlik gewees het sonder die ontwikkeling van nuwe masjinerie deur die metaalnywerheid nie. Die metaalnywerheid, wat reeds duisende jare voor die Christelike jaartelling ontstaan het, kan ruweg in drie sektore ingedeel word: die metaalvervaardigingsektor, wat rumetaal uit die erts smelt; die vormingsektor, wat halffabrikate soos plate, draad, pype en slawe vervaardig; en die verwerkingsektor, wat die eindprodukte vervaardig. == Geskiedenis == Dit is nie bekend waar en wanneer die mens vir die eerste keer metaal gebruik het nie en ook nie watter metaal dit was nie. By sommige volke was dit waarskynlik [[goud]] (wat in klein hoeveelhede, waarskynlik in die vorm van klonte in rivierbeddings gevind is), en by ander volke moontlik [[yster]] uit [[meteoriet]]e of moontlik ook [[koper]]. Argeologiese gegewens dui daarop dat die eerste koper in omstreeks 4000 v.C. in die [[Midde-Ooste]] gegiet is. Dit is egter onbekend waar of by wie die eerste kopergieters hulle metallurgiese kennis opgedoen het. Verder is dit ook nie bekend waar en wanneer koper en [[tin]] vir die eerste keer tot [[brons]] saamgesmelt is nie. Dit het heel waarskynlik toevallig gebeur toe koper uit tindraende erts gesmelt is. Met die aanbreek van die [[Bronstydperk|Bronstyd]] in omstreeks 3700 v.C. in die Midde-Ooste, het Noordwes-Europa nog in die [[Steentydperk|Steentyd]] geleef. Eers teen [[1700 v.C.]] het reisende bronsgieters en -handelaars na die [[Lae Lande]] gekom. Hulle het die mense van die Steentyd van bronsgereedskap, wapens en sierade voorsien. Die oorblyfsels van bronsvoorwerpe wat opgegrawe is, het waarskynlik aan die volke van die sogenaamde klokbekerkultuur behoort, wat tussen 2200 en 1600 v.C. uit die suide oor Sentraal en [[Wes-Europa]] versprei het. Na 1400 v.C. het daar byvoorbeeld reeds 'n inheemse nywerheid vir die vervaardiging van bronsbyle ontstaan. === Die myne van koning Salomo === Koning [[Salomo]] (ongeveer 1000 v.C.) was die rykste en grootste koperprodusent van sy tyd. Hy het in [[Tiananmen-plein|Timna]], ongeveer 20&nbsp;km van die huidige Israeliese hawe [[Eilat]], op groot skaal koper ontgin. Oonde en gieterye uit hierdie tyd is deur argeoloë daar opgegrawe. In die Negev-woestyn moet daar vandag nog 'n koperreserwe van ongeveer 100 000 ton wees. Goud en [[silwer]] het met verloop van die geskiedenis 'n belangrike rol in die internasionale handel- en muntwese begin speel, en veral goud is vandag nog van groot belang as betaalmiddel. Groot keiserryke en selfs kleiner stadstate wat goud en silwer uit plaaslike bronne of bronne binne hulle invloedsfeer kon kry, het eeue lank die sterkste geldstelsel gehad. === Yster en staal === Die eerste yster wat in die prehistoriese en antieke tyd gebruik is, is waarskynlik gesmelt uit meteoriete wat op die aarde neergestort het. Sommige meteoorklippe bestaan soms uit tot 90 % yster. Die Egiptenare het die yster wat hulle gebruik het, "klip uit die lug" genoem. Volgens geskrifte het die bewoners van die huidige [[Indië]] reeds in 3000 v.C. yster gebruik. In die [[Bybel]] word daar in [[Genesis]] genoem dat Tubal-Kain reeds in die sesde geslag na [[Kain en Abel|Kain]] yster gesmelt het. Aanvanklik is daar gemeen dat staal in die Oudheid 'n onbekende metaal was, maar intensiewe studie deur argeoloë het die teendeel bewys. Sonder staal sou die Ou Egiptenare nie in staat gewees het om die graveerwerk op die graniet en basaltblokke waarmee hulle hul tempels gebou het, te doen nie. Die Grieke het naas yster en brons ook [[staal]] geken, wat deur die digter [[Homeros|Homerus]] as bloupers yster beskryf word. Die [[Romeinse Ryk|Romeine]], wat hul wapens en landbougereedskap van staal gemaak het, het aanvanklik gemeen dat die bewoners van die [[Iberiese Skiereiland]] (die huidige [[Spanje]]) die uitvinders van staal was. Daar is vasgestel dat die [[Hetiete]], 'n volk in die Midde-Ooste, tussen 1400 en 1300 v.C. reeds ontdek het dat yster en staal op nywerheidsgrondslag ekonomies vervaardig kon word deur die oondtemperatuur van 1 000&nbsp;°C tot 2 000&nbsp;°C te verhoog. Hulle het van hul nuwe werkwyse ʼn nywerheid gemaak en dit op groot skaal toegepas. Op die manier het hulle oor beter wapens as die ander volke rondom hulle beskik. Die Assiriërs, wat daarin geslaag het om op groot skaal pylpunte van brons te vervaardig, het gedurende die 8e eeu v.C. reeds oorgeskakel na staalwapens. In Meroë, 160&nbsp;km noord van Khartoem in [[Oos-Afrika]], het die Ethiopiese vorste 'n groot ryk opgebou met 'n bloeiende ekonomie wat op die ontginning van yster gegrond was. Die oorblyfsels van die myne en oonde wat tussen 1908 en 1910 opgegrawe is, was so indrukwekkend dat die Britse argeoloog Archibald H. Sayce (1845-1933) dit bestempel het as ʼn "eertydse Birmingham", wat natuurlik na die moderne metaalnywerheidsentrum in Engeland verwys. Gedurende die [[Ystertydperk|Ystertyd]] in Sentraal- en Wes-Europa was die Keltiese smede van die Hallstatt-kultuur (ongeveer 800 jaar v.C.) en later die van die La Tène-kultuur (450-50 jaar v.C.) bekwame metaalwerkers. Yster en staal, wat toe nog bale seldsaam en kosbaar was, is hoofsaaklik gebruik vir die vervaardiging van wapens en gereedskap van hoogstaande gehalte. Die Hallstatt-swaarde was toe net so beroemd soos die Damaskus-swaarde of sabels wat ongeveer 2000 jaar later in die Midde-Ooste vervaardig is. Die staal wat by Hallstatt (geleë in die huidige Oostenryk) vervaardig is, is verkoop in die lande rondom die [[Middellandse See]] en het sodoende die grondslag gelê vir die opbloei van die Griekse en Romeinse beskawings. In die [[Verre Ooste]] het die Chinese die tegniek van ystergietery teen ongeveer 400 v.C. bemeester. In die tyd is daar oral waar ystererts ontdek en as sodanig herken is, begin met die verwerking daarvan tot yster en staal. Teen die begin van die Christelike jaartelling was die Romeinse provinsie [[Noricum|Norikum]] (Karintië) nie net bekend vanweë sy goudvondste nie, maar ook van wee die vervaardiging van staal. Uit argeologiese ondersoeke (onder meer op die Magdaleneberg by [[Klagenfurt]] in [[Oostenryk]]) het dit duidelik geblyk dat die Keltiese bewoners van Norikum waarskynlik staal op die sogenaamde direkte metode kon vervaardig. Die Norikum-staal was bekend vanweë die hoë koolstofinhoud. Dit is onlangs bevestig toe ru-yster in ʼn gerekonstrueerde oond uit die plaaslike erts gereduseer is. Reeds gedurende die eerste eeu v.C. is staal op 'n nywerheidsgrondslag in Norikum getemper vir wapens en gereedskap. In Gallië het die Kelte toe ook reeds ver gevorder op die gebied van metaalbewerking. Die hoofstad van die Aeduers, Bibracte (naby Le [[Creusot]]). het in die Romeinse tyd reeds 'n volledige nywerheidsgemeenskap van metaalgieters en -bewerkers gehad. Die nodige erts is in Berry, Périgord en Aquitanië ontgin. Die bewoners van Aeduers was ervare oondbouers en meesters in die kuns van metaalbewerking. Hulle het ook die warm vertinning en versilwering van koper beoefen, en die slak van die ysteroonde van die Kelte is vir die verharding van paaie gebruik. In [[België]] en [[Engeland]] is die slakke gedurende hierdie eeu weer opgegrawe en in moderne hoogoonde tot yster van hoe gehalte verwerk. Gedurende die Laat-Middeleeue het die hoogoonde geleidelik hoër en beter geword. Die verbeterde oonde het gelei tot 'n hoër ysteropbrengs uit die erts. Dit het die winste verhoog en die bestaande ysterertsbronne meer ekonomies ontginbaar gemaak. Die prys van yster het aansienlik gedaal en dit kon nou so goedkoop geproduseer word dat dit selfs vir algemene gebruik beskikbaar was. Omdat die erts natuurlik nie oral gevind is nie en die metaal of metaalprodukte ook nie oral vervaardig kon word nie, het die handel in metaal en metaalprodukte toenemend belangrik geword. In 1266 het 'n handelsvereniging genaamd Hanze in Londen ʼn uitstallokaal geopen vir die permanente tentoonstelling van yster- en staalprodukte uit Duitsland, Oostenryk en Stiermarke. Gedurende die Laat-Middeleeue het die vraag na metaal en metaalprodukte eenvoudig bly styg, deels deur die toenemende behoefte aan gereedskap vir die ambagslui, en deels deur die ontwikkeling van die oorlogsbedryf. Nadat Berthold Schwartz in omstreeks 1313 buskruit uitgevind het, het die behoefte aan metale (veral brons) vir die maak van kanonne en ander vuurwapens vinnig toegeneem. Die destydse Europese metaalmagnate soos die Fuggers en die [[Welser-Kolonie|Welsers]] kan beskou word as die voorlopers van die huidige internasionale ondernemings. Hulle bedrywighede het die ontginning, verwerking, die groothandel in, die vervoer en die verspreiding van metale soos koper, [[lood]], tin, yster, goud en silwer ingesluit. Namate die vraag gestyg het, is die produksie verhoog. Dit het gelei tot die meganisering van die proses, wat hoë investeringskoste meegebring het. Reeds in die 16e eeu het 'n smeltery ongeveer 1300 goue gulde as beginkapitaal nodig gehad. Daar was toe reeds verskeie smelterye met 'n jaarlikse produksie van 15 ton. In die 17e eeu is daar begin om die hoogoonde met [[kooks]] te stookvoorheen is houtskool gebruik. Die Engelsman Abraham Darby was die eerste persoon wat daarin geslaag het om yster te vervaardig uit erts wat met kooks gestook is. 'n Verdere belangrike stap was die ontwikkeling van die walsproses. Staalplate is tot in daardie stadium gesmee, maar na geslaagde eksperimente deur die Sweed Christopher Pollem (1661-1751) kon die plaat gewals word. Die koms van die stoomenjin (1784) het weer eens groot hoeveelhede staal en ander metale vereis. Gevolglik het die industrialisering van die staalnywerheid sedert 1790 'n ongekende opbloei beleef. Fabrieke waarin masjinerie vervaardig is, is een na die ander opgerig, onder meer Mandsley in Landen, Fischer in Schaffhausen, Krupp in [[Essen, Duitsland|Essen]], Demag in [[Duisburg]] en Stephenson in [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]]. Die bou van brûe, spoorlyne en skepe, asook die groeiende nywerheidswese, het 'n steeds hoër produksie van verskillende basiese metale en legerings vereis. Die metaalnywerheid het sedertdien nog verder uitgebrei en gegroei. Vanweë nuwe ontwikkelinge op die gebied van die hoogoondtegniek het die produksie van veral ru-staal en ru-yster gedurende die 20e eeu vinnig gestyg. In 1900 het die rustaalproduksie van die hele wêreld slegs 30 miljoen metrieke ton bedra, en in 1914 is die kerf van 80 miljoen ton reeds bereik. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is 'n produksie van 200 miljoen ton oorskry. In 1973 het die produksie van rustaal 666 miljoen metrieke ton beloop en die van ru-yster 477 miljoen metrieke ton. Sedert 1974 het die ru-staal- en ru-yster-produksie 'n klein insinking beleef, maar van 1978 af het die bedryf in sommige lande, onder meer in Suid-Afrika, weer begin opbloei en is daar in 1979 meer as 747 miljoen ton ru-staal en 520 miljoen ton ru-yster wêreldwyd geproduseer. Die wêreldwye ekonomiese resessie gedurende die vroeë tagtigerjare het die produksiesyfers in baie lande na 1980 weer laat begin daal. Die grootste produsente is in volgorde van belangrikheid: die [[Sowjetunie]], die [[Verenigde State van Amerika|VSA]], [[Japan]] en [[Wes-Duitsland]]. Aanvanklik is hoogoonde aangelê op die plekke waar ystererts gevind is. Later het dit meer ekonomies geblyk te wees om die yster- en staalnywerhede op meer sentrale plekke op te rig waar daar goeie vervoerverbindings is. In die VSA is hulle langs die [[Groot Mere]] opgerig, half pad tussen die yster- en steenkoolmyne. In [[Nederland]], België en [[Frankryk]] is 'n hele aantal hoogoondaanlegte in die laaste paar jaar aan die kus opgerig. In [[Wes-Australië]], waar daar moontlik van die wêreld se grootste ertsafsettings voorkom, bestaan die neiging eerder om die nuwe bedrywe by die bronne self op te rig. In Suid-Afrika is die bedrywe en die ontginning meestal geskei, of vind verwerking soms gedeeltelik naby die ontginningsplek plaas. 'n Verdere ontwikkeling was die vestiging van staal- en ysterbedrywe in ontwikkelende lande. In [[China]] is daar aanvanklik baie ruyster in talle klein hoogoondjies vervaardig. Vandag beskik hierdie land reeds oor talle groot en moderne fabriekskomplekse (onder meer in [[Anshan|Ansjan]] en [[Sjanghai]]). Reeds in 1975 was hierdie ontwikkelende land die wêreld se vyfde grootste produsent van ru-yster en ru-staal. In die vroeë sewentigerjare het die Sowjetunie in Iran 'n groot staalkompleks by Aryamehr opgerig; die Wes-Duitse onderneming Krupp was verantwoordelik vir die tegniese kundigheid, die British Steel Corporation het die koudbandwalsery opgerig. Indië het erts gelewer en Iran se eie ertsvoorrade is deur die Sweedse onderneming Gränges ontgin. In 1975 het hierdie land net meer as 'n halfmiljoen metrieke ton ru -staal geproduseer. Sedert 1978 het die produksie egter gedaal weens die oorlog met Irak en die ekonomiese wêreldresessie, wat van 1980 af voortduur. === Suid-Afrika === Die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse metaalnywerheid het begin met Swart stamme wat uit die noorde en [[Sentraal-Afrika]] suidwaarts getrek het. Hierdie mense kon koper smelt en hulle belangrikste ertsbronne was by [[Musina]] en [[Phalaborwa]] in die Limpopoprovinsie. Suid-Afrika se eerste metaalbewerkers het van oopmyntegnieke gebruik gemaak en selfs enkele skagte gesink. Volgens argeologiese opgrawings dateer die smelterye terug tot die laat [[8ste eeu v.C.]]. Ander persele wat in die omgewing van Eswatini ondersoek is, dateer uit die 4de en 5de eeu v.C. Argeoloë het bewyse gevind dat die Swart metaalbewerkers hul bedrywighede tot in die 19de eeu in die genoemde gebiede voortgesit het. Metaal het eers werklik 'n nywerheid in Suid-Afrika geword toe die Kolonie aan die Kaap begin uitbrei het. Simon van der Stel was die eerste goewerneur wat ontginbare metaal (koper) in die [[Noord-Kaap]] ontdek het. Vandag is Suid-Afrika die wêreld se grootste produsent van goud, chromiet en platinummetale en die tweede grootste produsent van mangaan. Baie van die metale wat in Suid-Afrika ontgin word, word plaaslik gedeeltelik of volledig tot produkte bewerk. 'n Groot deel word ook in ertsvorm of in gedeeltelik bewerkte vorm uitgevoer. == Suid-Afrika se metaalbronne en produksie == === Koper === [[Koper]] is nie Suid-Afrika se belangrikste metaal nie, maar wel die eerste metaal wat deur die Blanke nedersetters "herontdek" is. Na drie onsuksesvolle ekspedisies noordwaarts die binneland in, het die vierde ekspedisie, in 1685, gelei deur goewerneur [[Simon van der Stel]] self, 600&nbsp;km van die Kaap af 'n ontginbare koperbron in [[Namakwaland]] ontdek. Drie skagte is gesink en uit elke skag is daar uitstekende koper gesmelt. Die onbereikbaarheid van hierdie koperveld het veroorsaak dat die metaal eers in 1852 op behoorlike skaal ontgin is, eers by [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] en later by [[Okiep]] en [[Nababeep]]. In 1904 is die koperafsettings van [[Musina]] ook "herontdek", en daar is met verloop van tyd met die ontginning en produksie van koper begin. Voor 1968 moes Suid-Afrika nog byna al die koper wat hy nodig gehad het, invoer. Die koperafsettings van Okiep en Musina was nuttig, maar nie naastenby genoeg nie. In 1966 is daar begin met die ontginning van koper by [[Phalaborwa]]. Die erts by Phalaborwa bevat tussen 0,4 en 0,5% koper en is waarskynlik van die laagste graad kopererts ter wêreld wat ontgin word. Die besonder doeltreffende oopmyntegniek wat toegepas word, hou die ontginningskoste egter laag. In 1968 is daar met die produksie van elektrolitiese koper in 'n elektrolitiese affineerdery naby Phalaborwa begin en hierdie affineerdery voorsien tans in Suid-Afrika se eie behoeftes aan geaffineerde koper. Verder word koper ook nog in konsentraatvorm as rukoper in Suid-Afrika geproduseer. In 1980 is 200 683 metrieke ton koper geproduseer, waarvan ongeveer die helfte teen 'n waarde van R150 miljoen na die buiteland uitgevoer is. === Goud === Suid-Afrika is die wêreld se belangrikste produsent van hierdie edelmetaal. Alle erts wat in Suid-Afrika se goudmyne ontgin word (aan die einde van 1980 was daar 86 goudmyne in produksie, waarvan 43 as groot myne geklassifiseer is), word ter plaatse in goudstawe verwerk. In 1970 het Suid-Afrika se goudproduksie 'n hoogtepunt van 1 000 417&nbsp;kg [[goud]] bereik, wat in daardie jaar 'n verkoopwaarde van R831 223 000 gehad het. In 1979 het Suid-Afrika altesaam 703 473&nbsp;kg goud geproduseer, met 'n verkoopwaarde van R5 842 003 000. Gedurende 1980 was Suid-Afrika se goudproduksie effens kleiner met 672 784&nbsp;kg, maar met 'n verkoopwaarde van R10 369 611 000. Die goudprys het sedertdien skerp gedaal en het veral in die tweede helfte van 1982 tussen R400 en R500 per fyn ons gefluktueer. Goud word op verskillende maniere uit die erts geproduseer, maar die sogenaamde sianiedproses is die algemeenste. Goudstawe weeg net meer as 31,1&nbsp;kg elk en bevat minstens 88% goud, 9% silwer en 3% onsuiwerhede. Hierdie goudstawe word nog verder geraffineer by die Randse Raffineerdery in Germiston. Hier word onder meer die silwer afgeskei. Vir monetêre doeleindes aanvaar goudhandelaars goudstawe wat uit 99,5% goud en 0,5% silwer bestaan. Baie klein spore van ander stowwe is egter ook in 'n goudstaaf toelaatbaar. Suid-Afrika produseer ongeveer 48% van die wêreld se goud. === Platinumgroepmetale === Suid-Afrika lewer ongeveer 51 % van die totale wêreldproduksie van platinumgroepmetale. Al ses die metale waaruit die groep bestaan, naamlik platinum, iridium, palladium, osmium, rodium en rutenium, word tegelyk in Suid-Afrika gevind. Voor 1920 het 90 % van hierdie groep metale uit die [[Sowjetunie]] gekom. In 'n stadium toe die prys van hierdie metale vyf keer hoër was as die van goud, het [[Hans Merensky]] belangrike platinaontdekkings naby [[Lydenburg]], [[Rustenburg]] en [[Potgietersrus]] gedoen. Dit het ʼn geweldige stormloop veroorsaak - 50 maatskappye is gestig om die metaal te ontgin, en in 1926 is daar met produksie begin. In 1930 het die wêreld se platinumprys egter so gedaal dat net twee maatskappye die depressie oorleef het. Vandag lewer Suid-Afrika 92 % van die Weste se totale produksie van platinumgroepmetale, en daarom word dit ook as een van Suid-Afrika se strategiese metale beskou. Om die platinummetale uit die erts te haal, word die erts in 'n slyk verwerk en deur middel van flotasie gekonsentreer en gesmelt. Die koper en die nikkel, wat gewoonlik ook deel is van die erts, word heel eerste afgeskei en daarna word ʼn ingewikkelde proses toegepas waardeur die metale van die platinumgroep een vir een van mekaar geskei word. Die produksie van die platinummetale word hoofsaaklik by drie affineerderye gedoen. In 1975 is die produksie deur middel van twee nuwe affineerprosesse versnel en ook goedkoper gemaak. ʼn Gesuiwerde konsentraat van platinummetale bevat gewoonlik ongeveer 60 % platinum, 27 % palladium, 5% [[rutenium]], 2,7% [[rodium]], 0,7 % [[iridium]], 0,06% [[osmium]] en nog 4 % goud. Benewens die vraag na platinum as beleggingsmetaal en platina as grondstof vir juweliersware, is die metaal ook belangrik as katalisator in die vervaardiging van petrol uit ru-olie, die produksie van stikstofbemestingstowwe en die uitskakeling van giftige gasse in die uitlaatdampe van motorvoertuie. Ook in die elektronika speel die metaal ʼn rol. Rodium is die skaarsste van die ses metale en in die afgelope vyf jaar is daar begin om rodium met die kataliseerallooi van [[platinum]] en [[palladium]] te verbind sodat 'n meer doeltreffende agens voortgebring kan word. Die stygende vraag na veral rodium het die prys van hierdie metaal skerp laat styg. In 1979 en die begin van 1980 het pryse van alle platinumgroepmetale ʼn hoogtepunt bereik, maar dit het later in die tweede helfte van die jaar weer begin daal. In Junie 1982 het die prys 'n laagtepunt van 243 dollar per ons bereik, maar in September het dit weer die hoogte ingeskiet teen meer as 400 dollar per ons. In die meeste ander belangrike produsentlande van die platinumgroepmetale, soos [[Kanada]] en die Sowjetunie, is die metale neweprodukte van koper- en nikkel ontginning. In Suid -Afrika is koper en nikkel egter die neweprodukte van die platinamynbou. Dit stel die land in 'n gunstige posisie om sy aandeel in die wêreldproduksie steeds verder uit te brei. === Chroom === Met 'n produksie van byna 3 700 000 metrieke ton [[chromiet]] was Suid-Afrika in die vroeë tagtigerjare reeds die wêreld se belangrikste chroomprodusent. Dit was meer as 'n derde van die wêreldproduksie en meer as die helfte van die Westerse wêreld se produksie (56%). Chromiet is die eerste keer in 1865 langs die Hexrivier naby Rustenburg ontdek. Die wêreld se grootste chroomertsreserwes (80 % van die wêreld se bekende reserwes) lê in die sogenaamde [[Bosveldstollingskompleks]] van die [[Noordwes]] en [[Limpopo]]. Uit chroomerts word chroommetaal geproduseer en hierdie chroommetaal is 'n onvervangbare bestanddeel in die produksie van vlekvrye staal van hoë gehalte. In 1964 is daar vir die eerste keer uit erts wat in die omgewing van Middelburg, Mpumalanga, ontgin is, ferrochroom vervaardig. Die produksie van ferrochroom het gedurende die tagtigerjare een van Suid-Afrika se grootste metaalnywerhede geword. Reeds in 1979 het die ferrochroombedryf in Suid-Afrika 'n allooiproduksie ter waarde van R250 miljoen gelewer, waarvan die meeste uitgevoer is. Die Suid-Afrikaanse chroom word veral aangewend vir die vervaardiging van vuurvaste stowwe, soos vuurvaste stene waarmee hoogoonde gebou word. In die metallurgiese bedryf speel dit 'n onvervangbare rol. In die chemiese bedryf word dit onder meer gebruik om groot hoeveelhede natriumdichromaat te produseer. Die produksie vind in [[Durban]] plaas uit Noordwes erts en die vervaardigde natriumdichromaat is ʼn belangrike, noodsaaklike nywerheidschemikalie wat in die looibedryf, die vervaardiging van verf, die houtpreserveerbedryf en veral in elektroplateerwerk gebruik word. Suid-Afrika het sy eie vlekvryestaalbedryf en groot hoeveelhede chroom is in die tagtigerjare in die vorm van vlekvrye staal uitgevoer. === Nikkel === Suid-Afrika se nikkelbedryf is daarop ingestel om 6 % van die wêreld se nikkelproduksie te lewer. Die metaal word egter nie in myne ontgin nie, maar word as neweproduk by platinamyne geproduseer. In 1910 is daar egter wel ʼn sogenaamde nikkelpyp in die [[Pilanesberg]] ontdek. Die hoogoonde van die platinamyne produseer ʼn sogenaamde swaelproduk van onsuiwer metale, wat onder meer koper en nikkel bevat. Hierdie produk word plaaslik ('n deel van die swaelproduk word in ruvorm na Engeland uitgevoer) geaffineer en gereduseer tot elektrolitiese koper en nikkel. Die [[nikkel]] word in Suid-Afrika verder verwerk, maar ook gedeeltelik uitgevoer. Plaaslik word ongeveer 20% van die nikkelproduksie deur die chemiese nywerheid vir elektroplatering gebruik. 'n Groot deel van die nikkelproduksie word ook in Suid-Afrika se uitbreidende vlekvryestaalbedryf aangewend. Daar bestaan byvoorbeeld 'n gewilde soort vlekvrye staal wat 8 % nikkel en 18 % chroom bevat. Nikkel is 'n belangrike bestanddeel in die Suid-Afrikaanse muntstukke en dit word ook op groot skaal in die motorbedryf gebruik. === Antimoon === Al Suid-Afrika se [[antimoon]] word uit die Murchisonmyn by [[Gravelotte]] in Limpopo ontgin. Hierdie enkele myn lewer egter 13 % van die wêreld se antimoonproduksie. Daar is in 1936 vir die eerste keer met die produksie van antimoon begin, en tydens die Tweede Wêreldoorlog het die produksie skerp gestyg om te voldoen aan die strategiese behoeftes. Daar is vasgestel dat die reserwes van die huidige antimoonmyn teen die huidige jaarlikse produksiesyfer nog genoeg erts vir die komende agt jaar sal kan lewer. Intussen is daar nuwe antimoonertsafsettings ontdek wat oor 'n gebied van 30&nbsp;km uitgestrek is. Gedurende 1980 is daar 22 378 metrieke ton antimoonkonsentrate geproduseer, waarvan 12 000 ton gebruik is in die vervaardiging van antimoonsulfied vir die uitvoermark. Sedert 1974 word 50% van die myn se antimoonopbrengs in antimoontrioksied verwerk voordat dit uitgevoer word. Antimoon is 'n belangrike legeringsmetaal in die verharding van lood. Hierdie verharde lood word weer gebruik vir die vervaardiging van pype, omhulsels vir kabels, batterye en die vervaardiging van ammunisie. Antimoon is 'n strategiese metaal van wee sekere eienskappe van hierdie metaal, wat dit in die nywerheid onontbeerlik maak. === Lood === In 1979 was daar nog net een myn in Suid-Afrika, die Swartbergmyn, waar lood ontgin en geproduseer is. Na verwagting sou hierdie myn in die vroeë tagtigerjare loodkonsentrate lewer wat 100 000 metrieke ton lood ter waarde van meer as R100 miljoen sou bevat. Die konsentrate word deur die hawe van [[Saldanhabaai]] uitgevoer. Daar word verwag dat produksie gedurende die huidige dekade sal toeneem, omdat daar nuwe myne in die omgewing van die Swartbergmyn en in Noordwes-Kaap oopgestel sal word. Suid-Afrika se huidige loodafsettings (geraam op ongeveer 6,2 miljoen metrieke ton) verteenwoordig ongeveer 4 % van die wêreld se loodreserwes. === Titaan === Meer as 90 % van die wêreld se titaanproduksie word gebruik om titaanoksied, 'n belangrike grondstof van verf, te vervaardig. Suid-Afrika is die wêreld se derde grootste produsent van [[titaan]] en verskaf 15% van die wêreldproduksie. Titaanmetaal is van strategiese belang omdat dit veral gebruik word in die vervaardiging van vliegtuie en duikbote, asook in die wapenbedryf. 'n Gemiddelde kernduikboot bevat minstens 3 500 ton titaanmetaal. Die duine noord van die hawe by [[Richardsbaai]] is die grootste bron van titaanminerale. Die aanleg by Richardsbaai produseer jaarliks ongeveer 56 000 metrieke ton rutiel (titaanoksied), 115 000 metrieke ton sirkoon, 'n verdere 399 000 metrieke ton titaanslak en 217 000 metrieke ton yster met 'n lae mangaaninhoud. Die titaanslak en titaanyster word geproduseer deur die delfstofilmeniet in twee vlamboogoonde van 105 MVA te smelt. 'n Groot deel van die produksie in Richardsbaai word direk uitgevoer en verdien aansienlike bedrae aan buitelandse valuta. === Sirkonium === [[Baddeleyiet]], 'n buitengewone delfstof wat ook sirkoniumoksied genoem word, word in die Phalaborwa-kompleks ontgin. In die staalbedryf word sirkoniumoksied gebruik as 'n ontswaeler en as legeringselement in die verharding van aluminiumkabels. Dit is ook geskik vir die vervaardiging van sirkoniummetaal en sirkoniumlegerings vir gebruik in [[kernreaktor]]s. Die delfstof [[sirkoon]] (sirkoniumsilikaat) kom ook in die duine noord van Richardsbaai voor, waar dit saam met verskeie ander minerale en metale ontgin word. Sirkoniumsilikaat is veral geskik vir die vervaardiging van vuurvaste materiaal en word ook in die staalbedryf, die glasvervaardigingsbedryf en die keramiekbedryf gebruik. Suid-Afrika is die derde grootste produsent van sirkoniumkonsentraat in die Westerse wêreld en voorsien in 9 % van die totale sirkoniumproduksie. Die wêreldproduksiesyfers is egter nie bekend nie. === Tin === Suid-Afrika se tinafsettings hou almal verband met die [[Bosveldstollingskompleks]]. Vroeër is tin in [[Wes-Kaap]] ontgin, maar vandag word hierdie metaal net in Gauteng ontgin. Gedurende 1980 is 2913 ton tin in konsentraatvorm en as metaal geproduseer. Die metaal word hoofsaaklik by die Rooiberg-smeltery geproduseer. Die kapasiteit van hierdie smeltery is van so 'n aard dat dit in die toekoms meer as genoeg tin sal kan produseer vir die instandhouding van die plaaslike bedryf. Die tinkonsentraat word deur swaartetegnieke gekonsentreer en deur flotteringsinstallasies veredel, wat ook die uitskot en slyk behandel. Sowat 60 % van die tinmetaal wat op die manier vervaardig word, word gebruik om blikplaat te vervaardig. Die res word as soldeersel in [[brons]] en as witmetaal gebruik. === Sink === Suid-Afrika is tot dusver nie ʼn werklik belangrike sinkprodusent nie, hoewel die affineerdery naby Springs in Gauteng 'n kapasiteit het wat voldoen aan die sinkbehoeftes van Suid-Afrika en sy buurlande. Sink word in twee myne in die [[Noord-Kaap]] ontgin: die Prieska-kopermyn, wat reeds in 1972 met die produksie van sink begin het en vandag nog die grootste produsent is, en die Swartberg-myn, waar sink reeds van 1979 af as 'n neweproduk van lood geproduseer word. Gedurende 1980 is 158137 metrieke ton sinkkonsentraat ter waarde van R17,2 miljoen in Suid-Afrika geproduseer, waarvan een derde uitgevoer is. Vanweë die ontdekking van nuwe sinkafsettings in Noodwes-Kaap behoort Suid-Afrika in die volgende dekades 'n belangrike sinkprodusent te word. === Mangaan === Naas die Sowjetunie, wat jaarliks ongeveer 8,6 miljoen metrieke ton [[mangaan]] produseer, is Suid-Afrika met net meer as 5 miljoen ton die wêreld se tweede belangrikste mangaanprodusent. Suid-Afrika beskik oor die wêreld se grootste bekende reserwes van mangaan. Hierdie metaal is onontbeerlik vir byna enige nywerheidsland en ongeveer 95 % van al die mangaan wat wêreldwyd geproduseer word, word deur die yster- en staalnywerheid gebruik. Ongeveer twee derdes van Suid-Afrika se mangaanerts word in onverwerkte vorm uitgevoer na lande waar die erts tot ferromangaan gesmelt word. 'n Steeds toenemende hoeveelheid word egter plaaslik vir die uitvoermark tot ferromangaan gesmelt, maar ook vir plaaslike verbruik in Suid-Afrika se eie metaalnywerhede. Suid-Afrika is egter die wêreld se grootste produsent van elektrolitiese mangaan. Mangaan word ook plaaslik gebruik vir die vervaardiging van mangaandioksied, wat in droëselbatterye gebruik word. Die chemiese nywerheid in Suid-Afrika gebruik ook hoeveelhede mangaan, hoofsaaklik as oksideermiddel in die herwinning van uraan. Suid-Afrika se mangaanreserwes word op 12 140 miljoen metrieke ton beraam, wat waarskynlik 78 % van die wêreld se mangaanreserwes uitmaak. Gedurende die vroeë tagtigerjare is die kerf van 5,5 miljoen in die jaarlikse produksie waarskynlik oorskry. === Vanadium === Suid-Afrika is die wêreld se grootste produsent van [[vanadium]] en voorsien in ongeveer 40 % van die wêreldmark se behoeftes. Die land se vanadiumreserwes verteenwoordig waarskynlik 49 % van die wêreldreserwes. In Suid-Afrika word vanadium uit titaanhoudende [[magnetiet]], wat in die Bosveldstollings kompleks in [[Gauteng]] aangetref word, gewin. In twee verskillende aanlegte word vanadium deur middel van 'n brand- en loogproses gewin om [[vanadiumpentoksied]] van besonder hoë gehalte te produseer. Die meeste vanadium wat in Suid-Afrika gewin word, word uitgevoer in die vorm van 'n slak of as pentoksied. Jaarliks word 'n groter hoeveelheid egter uitgevoer in die vorm van metaallegerings, wat onmiddellik by staal gevoeg kan word. Omdat die vraag na vanadium in alle nywerheidslande ter wêreld steeds toeneem, lyk die toekoms vir die vanadiumnywerheid in Suid-Afrika baie rooskleurig. 'n Steeds toenemende hoeveelheid vanadium word ook in die land se yster- en staalnywerheid verbruik. === Aluminium === Hoewel [[bauxiet]], die grondstof waaruit [[aluminium]] geproduseer word, nie in Suid-Afrika ontgin word nie, is daar wei ʼn aluminiumaffineerdery in die nywerheidsgebied van Richardsbaai opgerig. Die produksie van aluminium het in Junie 1971 begin, en bauxiet word deur die hawe van Richardsbaai ingevoer. Die jaarlikse produksie van aluminium beloop reeds 85 000 metrieke ton per jaar. 'n Uitbreidingsprogram van meer as R200 miljoen is intussen aangepak, veral met die oog op die vervaardiging van koolstofanodes, 'n belangrike grondstof in die produksie van aluminiummetaal. Dit sal die jaarlikse produksie van aluminium aansienlik verhoog en in Suid-Afrika se primêre aluminiumbehoeftes voorsien. Verskeie fabrieke vervaardig aluminiumprodukte, wat hoofsaaklik uit boumateriaal, oorhoofse elektriese geleiers en verpakkingsmateriaal bestaan. == Yster- en staalnywerheid == Die nywerheidsgeskiedenis van yster in Suid-Afrika het in 1911 begin met die stigting van twee staalmaatskappye, naamlik Union Iron and Steel Works, wat later Dunswart geword het, en Suid-Afrikaanse Yster en Staal, wat later bekend was as Uniestaal. In 1918 is potyster vir die eerste keer in ʼn [[hoogoond]] in [[Pretoria]] vervaardig. In 1928 is [[Yskor]] deur wetgewing gestig en die eerste staalstaaf is in 1934 gegiet. Sedertdien loop die geskiedenis van die yster- en staalnywerheid nou saam met die ontwikkeling van hierdie korporasie en ander soortgelyke maar kleiner korporasies naas hom. In 1979 het Suid-Afrika 8 880 000 metrieke ton ru-staal en 7020 000 metrieke ton ru-yster geproduseer. Op die wêreldranglys beklee Suid-Afrika die 18e plek net na [[Australië]], wat egter sedert 1980 'n sterk daling in produksie begin toon het. Suid-Afrika was een van die min yster- en staalprodusente ter wêreld wat na 1978, en selfs na die wêreldresessie wat in 1980 begin het, 'n stygende produksiesyfer van byna 4 % gehandhaaf het. Die wêreldinsinking in die staalbedryf beïnvloed egter hierdie program. Die Republiek se staalproduksie verteenwoordig 90 % van die totale staalproduksie van Afrika. 'n Groot deel van Suid-Afrika se ystererts word ook uitgevoer. Die [[Sishen-Saldanha-spoorlyn|Sishen-Saldanha-projek]] se uitvoerdoelwit is 15 miljoen ton erts per jaar, hoewel die hawe twee keer soveel ton sal kan hanteer. Aanvanklik het instansies soos Yskor, behalwe yster en staal, net primêre produkte vervaardig, soos spoorstawe, draad en balkplaat. Die Tweede Wêreldoorlog het egter die druk op die yster- en staalnywerheid verhoog en ondernemings soos Yskor het 'n verskeidenheid van produkte begin produseer, waaronder boustaal, staalvensters en draadprodukte. 'n Verskeidenheid van neweprodukte is terselfdertyd ook in die kooksoonde geproduseer. Vandag vervaardig die Suid-Afrikaanse yster- en staalbedryf ʼn verskeidenheid van staalsoorte wat vir verskeie doeleindes aangewend kan word. 'n Aantal elemente wat 'n belangrike rol speel in die metaalnywerheid en veral in die produksie van staal, is wolfram, kobalt, molibdeen, vanadium, niobium en tantaal. Suid-Afrika besit die meeste van hierdie elemente in oorvloed en is selfs in staat om daarvan uit te voer. Wolfram, kobalt en molibdeen word in die Suid-Afrikaanse staalbedryf gebruik om staal meer duursaam te maak. Vanadium word bygevoeg om staal sterker en taaier te maak, en Vanadiumstaal word veral gebruik in die vervaardiging van dryfasse, vere, suiers en ander onderdele wat bestand moet wees teen skok, spanning en vervorming. Niobium en tantaal word gebruik om staal 'n beter weerstand teen hoë temperature te gee en sweiswerk te vergemaklik. Ander grondstowwe wat deur die Suid-Afrikaanse yster- en staalnywerheid gelewer word, sluit in knuppelstaal, bladmetaal, staafstaal, dikplaatwalse, ysterlegerings, ru-yster en afvalstaal. Ander staal fabrieke vervaardig weer ferrometale en nie-ysterhoudende metale, terwyl sommige fabrieke in vlekvrye staal spesialiseer. Die belangrikste produk van die staalnywerheid is waarskynlik boustaal. Ongeveer 350 Suid-Afrikaanse staalfabrieke is byna uitsluitlik net hierin bedrywig. Die vervaardiging van metaalplaatprodukte is ook 'n belangrike vertakking en meer as 150 fabrieke spesialiseer hierin. Net meer as honderd plaaslike staalfabrieke lê hulle toe op die produksie van kabels, omheiningsdraad en ander draadprodukte. Die fabrieke wat bogenoemde metaalprodukte vervaardig, verskaf werkgeleenthede aan minstens 42 000 Suid-Afrikaanse metaalwerkers. == Toerusting vir die vervoerbedryf == Die vervaardiging van toerusting vir die vervoerbedryf is waarskynlik een van die belangrikste vertakkings van die metaalnywerheid. Slegs militêre vliegtuie word in Suid-Afrika vervaardig, en wel deur die [[Atlas Aircraft Corporation|Atlas vliegtuigkorporasie]]. Inligting oor watter metale en in watter hoeveelhede hulle aangewend word om straaljagters en ander opleidingsvliegtuie te vervaardig, is geklassifiseer. Dit is egter voor die hand liggend dat die Atlas-vliegtuigkorporasie 'n belangrike verbruiker van 'n groot verskeidenheid van metale is. Een van die grootste metaalverbruikers in die vervoerbedryf in Suid-Afrika is die vervaardigers van spoorwegtoerusting. Hierdie fabrieke maak nie net lokomotiewe (stoom, elektries en diesel) nie, maar ook passasierswaens en goederetrokke. Die mynbou, die staalbedryf, gieterye en suikermeulens maak ook gebruik van die lokomotiewe wat deur hierdie sektor vervaardig word. Ook die skeepsboubedryf is nou verwant aan die metaalnywerheid. Skeepswerwe in Durban en Kaapstad bou skepe van aansienlike grootte en ook in die skeepsherstelbedryf word groot hoeveelhede staal en ander metale gebruik. Die inskakeling van behouering in die vervoerbedryf in Suid-Afrika het meegebring dat tienduisende standaardhouers, metaalkiste met groottes van 6,4 of 11,9 m x 2,7 m x 2,7 m gemaak moes word. Die vervaardigers van hierdie houers is belangrike metaalverbruikers en vorm 'n belangrike vertakking van die metaalnywerheid. Die motorvervaardigingsbedryf, wat die montering en vervaardiging van passasiers- en handelsvoertuie insluit, is ook 'n belangrike metaalverbruiker. Met verloop van tyd het die Regering stappe gedoen waardeur verseker is dat die plaaslike inhoud van passasiersvoertuie in Suid-Afrika steeds groter word. Tussen April 1969 en April 1976 moes die plaaslike inhoud van vervaardigde modelle volgens massa, na minstens 66 % opgestoot word. Die metaalverbruik deur hierdie vervaardigingsektor het daardeur ook gestyg. Sedert April 1977 is nuwe maatreëls toegepas wat veral betrekking gehad het op die invoerregte op motors en motoronderdele. Dit het die vervaardigers groter vryheid gegee, maar ook daartoe gelei dat die plaaslike inhoud van kleiner passasiersmotors nog hoër geword het. Sedert 1979 is die maatreëls ook op handelsvoertuie van toepassing gemaak. Sedert 1978 word daar gewerk aan 'n program om groter dieselmasjiene plaaslik te vervaardig. Meer as R260 miljoen is in hierdie aanleg ([[Atlantis, Wes-Kaap|Atlantis]] naby Kaapstad) belê, en daar word verwag dat hierdie onderafdeling van die vervoertoerustingsbedryf teen 1983 byna alle groot masjiene wat nodig sal wees, plaaslik sal kan vervaardig. == Masjinerie == Die masjinerievervaardigingsbedryf is in twee subsektore verdeel. Die een sektor is toegespits op die vervaardiging van landboumasjinerie, wat egter trekkers uitsluit. Die ander groep is belas met die vervaardiging van enjins, turbines, metaal- en houtwerkmasjinerie, spesiale nywerheidsmasjinerie en -toerusting en boekhoumasjiene en rekenaars vir kantoorgebruik. Produkte soos [[Yskas|koelkaste]] en [[Lugversorging|lugversorgingstoerusting]] word ook in hierdie sektor ingesluit, sowel as masjinerie wat deur ingeboude elektriese motore aangedryf word, met die uitsondering van elektriese verbruiktoestelle. Hoewel die omvang van hierdie sektor groot is – ongeveer 525 fabrieke met werkgeleenthede vir 43 500 werkers en 'n jaarlikse lewering van masjinerie ter waarde van sowat R1 025 miljoen – voorsien invoere steeds meer as 60 % van Suid-Afrika se totale vraag na masjinerie. Hoë tegnologiese vereistes, die onvermoë om op ekonomiese vlak met ingevoerde masjinerie te kan meeding (veral in die geval van gevorderde duur masjinerie), die gebrek aan standaardisasie en buitelandse lenings wat aan die aankope van buitelandse masjinerie gekoppel is, is almal probleme wat daartoe lei dat die masjineriesektor nie mededingend met die buitelandse ingevoerde produk kan wees nie. Die Suid-Afrikaanse masjineriebedryf vervaardig tans stootskrapers en padboutoerusting, vurkhysers, masjiengereedskap, hyskrane, lugperspompe, asook eenvoudiger landboumasjinerie. Padskrapers en sommige plaasimplemente wat spesiaal vir plaaslike toestande vervaardig is, word ook na ander Afrikalande en selfs Suid-Amerika, waar soortgelyke toestande heers, uitgevoer. Suid-Afrikaansontwerpte mielie- en [[grondboontjie]]-oesmasjiene het selfs die Midde-Ooste, die Verre-Ooste en [[Europa]] bereik. Hierdie relatief klein uitvoermark vergoed egter nie naastenby vir die groot hoeveelhede gesofistikeerde masjinerie wat steeds ingevoer moet word nie. Vir die metaalnywerheid is die masjineriesektor egter 'n belangrike metaalverbruiker. Daar word verwag dat hierdie sektor in die komende dekade sterk sal uitbrei, en gevolglik ook die vraag na metale. == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409591}}, volume 18, bl. 159 {{Normdata}} [[Kategorie:Nywerheid]] 5o2jtzvpm5nm1yerm5vyrd5mv2633x9 0 254333 2918236 2136577 2026-07-19T02:32:34Z Kostantinopolisli Kostantinopulos 107575 2918236 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Michael Byrne | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1939|11|7}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Engeland|Engels]] | Sterfdatum = 20 June 2026 | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1962–2026 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0126250 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Michael Byrne''' (7 November 1939 – 20 June 2026) is 'n [[Engeland|Engelse]] akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Indiana Jones and the Last Crusade'' (1989), ''Tomorrow Never Dies'' (1997), ''Battlefield Earth'' (2000), en ''The Sum of All Fears'' (2002). == Filmografie == === Rolprente === * 1989: ''Indiana Jones and the Last Crusade'' * 1997: ''Tomorrow Never Dies'' * 1999: ''Mauá - O Imperador e o Rei'' * 2000: ''Battlefield Earth'' * 2002: ''The Sum of All Fears'' * 2018: ''Intrigo: Death of an Author'' * ''Sins of the Father'' === Televisiereekse === * 1977: ''Headmaster'' * 1978: ''The Devil's Crown'' * 1980: ''Lady Killers'' * 1986: ''A Sort of Innocence'' * 1989: ''Saracen'' * 1998: ''Imogen's Face'' * 2008: ''Honest'' === Televisierolprente === * 1967: ''Much Ado About Nothing'' * 1979: ''Saint Joan'' * 1982: ''Man and Superman'' * 1983: ''The Third Part of Henry the Sixth'' * 1983: ''The Second Part of Henry the Sixth'' * 1983: ''Richard III'' * 1986: ''The Happy Valley'' * 1991: ''Murderous Decisions'' * 1994: ''Sharpe's Honour'' * 1994: ''Hildegard of Bingen'' * 1995: ''The Infiltrator'' * 1998: ''Horatio Hornblower: The Duel'' * 2000: ''The Holocaust on Trial'' * 2003: ''The Crooked Man'' === Video's === * 2003: ''The Stunts of 'Indiana Jones''' * 2013: ''Quartet: Deleted Scenes'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0126250|Michael Byrne}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Byrne, Michael}} [[Kategorie:Geboortes in 1939]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 21ste eeu]] ebzfxbkgqxd7ifjdqyk0aj4j9lwagf3 0 256381 2918193 2869022 2026-07-18T18:38:52Z Oesjaar 7467 /* Gasontwikkelaar */ Skakels 2918193 wikitext text/x-wiki {{Versmelt|Kragopwekker}} 'n '''Ontwikkelaar''' is 'n toestel waarmee elektrisiteit, gas of stoom voortgebring word. Bekende ontwikkelaars is byvoorbeeld die by termo - en hidroëlektriese [[kragsentrale]]s waarmee 220 V ontwikkel word, asook stoomketels (of selfs gewone huishoudelike ketels) waarmee stoom voortgebring kan word. Daar word voortdurend met veral elektriese ontwikkelaars geëksperimenteer met die oog daarop om die meganiese arbeid (waarby meganismes byvoorbeeld roteer) by konvensionele kragsentrales uit te skakel, asook om energie te probeer bespaar. 'n Opwindende ontwikkeling is die van [[magnetohidrodinamiese]] (MHD) ontwikkelaars, waarby beoog word om elektrisiteit sonder 'n meganiese ontwikkelaar en boonop deur middel van kernenergie te ontwikkel. == Gasontwikkelaar == 'n Gasontwikkelaar word vir die vergassing van vaste brandstowwe soos [[steenkool]], [[kooks]] en [[hout]] gebruik. Die gas wat so verkry word, word vir stadsverligting (ouer stede), huishoudelike gebruik of chemiese prosesse in fabrieke gebruik. Die ontwikkelaar bestaan uit ʼn geslote ruimte (kamer) waarin die brandstof is. Terwyl die brandstof brand, word lug of stoom daarby ingevoer en 'n vergassingsreaksie ontstaan. Die gas word afgevoer en deur 'n voorreiniger gestuur om growwe deeltjies daaruit te verwyder. Vervolgens kom die gas in 'n verkoeler, en tydens verkoeling vind 'n groot temperatuursvermindering en gevolglik 'n groot volumevermindering plaas. Daarna word die gas deur 'n nareiniger gestuur, en ten slotte word dit met behulp van filters gesuiwer. Na gelang van die [[brandstof]] en die vergassingsmetode wat gebruik word, word gasse verkry soos watergas (bestaande uit waterstof en koolmonoksied), lig- of stadsgas (waterstof en metaan), luggas (stikstof en koolmonoksied) en houtgas. Die verbrandingswaarde van die gasse wissel van ongeveer 10 000 tot 20 kJ/kg. == Stoomontwikkelaar == 'n Stoomontwikkelaar bestaan in beginsel uit ʼn ketel waarin water verhit word sodat stoom gevorm word. Die belangrikste oorweging by [[ketel]]s is om die gunstigste moontlike kontak tussen vuur en water te probeer bewerkstellig. So is daar die vlampypketel, waarin 'n aantal pype waardeur warm verbrandingsgasse stroom, deur die water omring word. Die teenoorgestelde hiervan is die waterpypketel, waarin die water deur 'n aantal pype stroom wat deur 'n vuur omring is. Die stoom wat voortgebring word, word byvoorbeeld gebruik vir die aandrywing van 'n stoomturbine van 'n kragsentrale, waarmee die elektriese ontwikkelaar ([[generator]]) uiteindelik aangedryf word. == Hoëspanningsontwikkelaar (uiters hoë spanning) == In fisika- en in sommige geneeskundige laboratoria word 'n geweldig hoë elektriese spanning dikwels benodig, en so ʼn spanning word met behulp van elektrostatiese ontwikkelaars verkry. 'n Elektrostatiese ontwikkelaar kan gewoonlik 'n hoe spanning maar slegs 'n lae stroom lewer. ʼn Bekende voorbeeld hiervan is die spanning (tot 100 000 V) wat met ʼn klein [[Van de Graaff-bakens|Van de Graaff]]-ontwikkelaar ontwikkel word maar wat in ʼn statiese ontlading (deur 'n aarddraad daarmee te verbind) slegs vir 'n breukdeel van 'n sekonde 'n klein stroompie (soms bloot 'n kort vonkie) laat vloei. By die Van de Graaff-ontwikkelaar word 'n aaneenlopende band deur twee wiele aangedryf, terwyl die band teen borseltjies druk waarmee elektrone na 'n sekere punt gevoer word. Die spanning wat so ontwikkel word, is eweredig aan die hoeveelheid versamelde elektrone, en sommige Van de Graaff-ontwikkelaars kan spannings van tot 10 miljoen V lewer. == Gelykstroomontwikkelaar == Wanneer 'n geleier (byvoorbeeld ʼn draad) deur 'n magneetveld beweeg, ontstaan daar 'n spanning oor die punte van die geleier, en as die punte met meka.fr verbind word, sa! 'n stroom deur die geleier vloei. Hier word meganiese arbeid dus in elektriese arbeid omgesit. Om die proses glad te laat verloop, word die geleier byvoorbeeld om 'n anker (ysterkern) gewikkel wat tussen die pole van elektromagnete kan roteer. Aangesien die elektromagnete ʼn veld veroorsaak wat noord-suid gerig is, beweeg die geleier om die anker dus om die beurt by die noord- en suidpole verby en ontwikkel 'n wisselende spanning. Die wisselende spanning word met behulp van roterende kontakte (kommutator) gelykgerig, waardeur 'n gelykspanning verkry word. As die ontwikkelaar dan aan 'n stroomkring gekoppel word, sal 'n gelykstroom daarin vloei. Gelykstroomontwikkelaars word byvoorbeeld in motors gebruik om batterye te laai (generator). == Wisselstroomontwikkelaars == Wisselstroomontwikkelaars word in elektriese kragsentrales vir grootskaalse elektrisiteitsontwikkeling gebruik, hoewel kleiner weergawes dikwels vir ander doeleindes aangewend word. Bekende klein wisselstroomontwikkelaars is byvoorbeeld die draagbare 220-V-ontwikkelaars wat deur petrolenjins aangedryf en onder meer vir kampeerdoeleindes gebruik word. Die beginsel waarop wisselstroomontwikkelaars werk, is dieselfde as die van gelykstroomontwikkelaars, naamlik 'n geleier wat in 'n [[magneetveld]] beweeg. Die enigste verskil is dat die stroom nie gelykgerig word nie aangesien dit vir die meeste doeleindes onnodig is. Een van die plekke waar die wisselstroom wel gelykgerig, word, is by motors, waar 'n klein wisselstroomontwikkelaar ([[alternator]]) saam met 'n [[gelykrigter]] gebruik word om die battery te laai (soos in die geval van 'n gelykstroomontwikkelaar). Hoewel ontwikkelaars gebruik word om elektriese energie te lewer, is hulle self energieverbruikers wat gewoonlik deur [[Enjinbeheereenheid|enjins]] of [[turbine]]s (stoom- of waterturbines) aangedryf word. Daar is byvoorbeeld ontwikkelaars wat met behulp van [[dieselenjin]]s aangedryf word en vermoëns van tot 5 MW (5 000&nbsp;kW) het. Groter ontwikkelaars word deur middel van waterturbines by [[Hidroëlektrisiteit|hidroëlektries]]<nowiki/>e kragsentrales aangedryf en kan tot 500 MW lewer. Die grootste ontwikkelaars word egter aangedryf deur stoomturbines, waarvan die stoom uit stoomketels verkry word. Die stoomketels word verhit deur die verbranding van steenkool, olie of gas, of deur kernklowing by kernkragsentrales. Die eerste [[Turboaanjaer|turbo]]-ontwikkelaar is in 1903 deur die General Electric-maatskappy gebou en kon 5 MW lewer. Daarna het ontwikkelaars steeds groter en kragtiger geword en teenswoordig kan dit tot 1000 MW per eenheid verskaf (elektriese kragsentrales het gewoonlik meer as een ontwikkelaareenheid). == MHD ontwikkelaar == By magnetohidrodinamiese ontwikkelaars is die oogmerk om die aantal stadiums van energieoordrag wat by die konvensionele ontwikkelaars nodig is, te verminder. By laasgenoemde ontwikkelaars word warmte-energie eers in meganiese en dan in elektriese [[energie]] omgesit. 'n MHD ontwikkelaar bestaan uit 'n ruimte waarin 'n geleidende gas (plasma) of 'n vloeibare metaal tussen 2 magneetpole deur gelei word. Weerskante van die magnete word elektrodes aangebring, waarin 'n spanning dan geïnduseer word. In die [[Sowjetunie]] bestaan daar ʼn eksperimentele MHD ontwikkelaar met 'n vermoë van 75 MW, en dit word as die ontwikkelaar van die toekoms beskou. Terwyl [[kernenergie]] tans vir die ontwikkeling van stoom gebruik word, word daar beoog om dit in die toekoms vir die vorming van [[Plasma (fisika)|plasma]] te gebruik. Dit sal dan tussen die MHD magnete deur gelei word om elektrisiteit te ontwikkel. == Termioniese ontwikkelaar == Die termioniese ontwikkelaar is nog ʼn ontwikkelaar waarin bewegende onderdele weggedoen kan word. Dit werk op die beginsel van die termokoppel, 'n toestel waarby 2 drade van verskillende metale om mekaar gedraai en verhit word. Wanneer die drade warm word, vind 'n elektronuitruiling tussen hulle plaas, en wanneer dit aan 'n stroomkring verbind word, laat dit 'n stroom daarin vloei. Die termioniese ontwikkelaar bestaan uit 2 metaalplate. Wanneer een van die plate tot ongeveer 1800&nbsp;°C verhit en naby die ander plaat gebring word, sal die elektrone van die warm na die koue plaat oorgedra word. As die plate deur middel van 'n geleier verbind word, sal 'n stroom tussen die plate en in die kring vloei. Om die oordrag van elektrone beter te laat geskied, word uiters fyn metaaldeeltjies tussen die 2 plate "gesaai". Die ontwikkelaar is egter nog nie baie doeltreffend nie, en bied nog baie ruimte vir verbetering. == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409621}}, volume 21, bl. 153 09ib51m06ehkcbyf43iqo8ysnf5y18a 0 282616 2918242 2858083 2026-07-19T06:40:10Z Ziv 115288 ([[c:GR|GR]]) [[File:Aécio Neves, Michael Schumacher e Didi (Cropped).jpg]] → [[File:Michael Schumacher, September 2005.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr 2918242 wikitext text/x-wiki [[Lêer:WPF1logo.png|80px|links]][[Lêer:F1 logo.png|regs|120px]] {{F1 seisoen | Vorige = 1999 | Huidige = 2000 | Volgende = 2001 }} [[Beeld:Michael Schumacher, September 2005.jpg|duimnael|160px|[[Michael Schumacher]] (foto in 2005) wen sy derde kampioenskap, en sy eerste vir [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], in 2000.]] [[Beeld:Mika Haekkinen 2006.jpg|duimnael|160px|Die verdedigende wëreldkampioen [[Mika Häkkinen]] was tweede.]] [[Beeld:David Coulthard at the 1995 British GP, Silverstone (49713882947).jpg|thumb|160px|Häkkinen se spanmaat, [[David Coulthard]] (foto in 1995), was derde.]] Die '''[[Formule Een]]-seisoen van [[2000]]''' het uit 17 Grands Prix-wedrenne bestaan. == Kalender == {| class="wikitable" ! Rondte ! Wedren ! Datum ! Renverslag |- ! 1. | [[Australiese Grand Prix]] | 12 Maart | [[2000 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 2. | [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 26 Maart | [[2000 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 3. | [[San Marino Grand Prix]] | 9 April | [[2000 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 4. | [[Britse Grand Prix]] | 23 April | [[2000 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 5. | [[Spaanse Grand Prix]] | 7 Mei | [[2000 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 6. | [[Europese Grand Prix]] | 21 Mei | [[2000 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 7. | [[Monaco Grand Prix]] | 4 Junie | [[2000 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 8. | [[Kanadese Grand Prix]] | 18 Junie | [[2000 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 9. | [[Franse Grand Prix]] | 2 Julie | [[2000 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 10. | [[Oostenrykse Grand Prix]] | 16 Julie | [[2000 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11. | [[Duitse Grand Prix]] | 30 Julie | [[2000 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12. | [[Hongaarse Grand Prix]] | 13 Augustus | [[2000 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13. | [[Belgiese Grand Prix]] | 27 Augustus | [[2000 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 14. | [[Italiaanse Grand Prix]] | 10 September | [[2000 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 15. | [[Verenigde State Grand Prix]] | 24 September | [[2000 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- ! 16. | [[Japannese Grand Prix]] | 8 Oktober | [[2000 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- ! 17. | [[Maleisiese Grand Prix]] | 22 Oktober | [[2000 Maleisiese Grand Prix|Verslag]] |- |} {{Formule Een-seisoene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 2000]] 2vtdbqmuqutw7jzxogkwytx0r8id24j 0 295052 2918185 2855286 2026-07-18T18:30:48Z Oesjaar 7467 Skakel 2918185 wikitext text/x-wiki '''Cornelius Frederik (Cor) Delfos''' ([[Rotterdam]], 21 Junie 1868 – [[Pretoria]], 23 Oktober 1933)<ref name="s2a3" /> was ‘n baanbreker in die Suid-Afrikaanse yster- en staalbedryf.<ref name="gracesguide" /> Delfos is in [[Nederland]] en [[Duitsland]] as passer-en-draaier en elektriese ingenieur opgelei. Hy en sy broer Johan besluit tydens 'n besoek aan Pretoria om daar 'n ingenieursbedryf te begin. Hulle werf vakmanne in Nederland en begin in 1892 die firma Gebroeders Delfos. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] vervaardig en herstel die firma wapentuig en produseer ammunisie vir die ZAR. Gevolglik word Delfos na Nederland gedeporteer, maar keer na die oorlog na Pretoria terug. Op hierdie stadium begin die firma [[kooks]] vervaardig en kry in 1916 vergunning van die stadsraad om [[yster]]erts by Waterval naby die stad te delf. Hulle stig hierop die maatskappy Pretoria Ystermyne Bpk. Steenkool is verkry van die Rogerstonmyn noord van die stad. Aanvanklik sukkel die bedryf weens die lae graad van beide die ystererts en die steenkool. In 1918 is die eerste [[hoogoond]] in bedryf gestel en in 1921 lewer dit reeds 4&nbsp;000 ton yster. Daarna stig hy in 1920 die Suid-Afrikaanse Yster- en Staalkorporasie Bpk. in [[Pretoria-Wes]]. Die nuwe firma het ook die Pretoria Ystermyne Bpk. oorgeneem. Pogings om die nodige kapitaal in die buiteland te verkry om op ekonomiese skaal yster en staal in die land te produseer, was vrugteloos. Ook die Suid-Afrikaanse regering was nie bereid om die nodige kapitaal te verskaf nie. In 1924 kom daar egter 'n nuwe regering onder genl. [[J.B.M. Hertzog]] aan die bewind. Die nuwe regeerders is die ontluikende staalbedryf goedgesind en met Wet 11 van 28 Maart 1928 word [[Yskor]] gestig. Die voorsitterskap van die nuwe Yskor word aan Delfos gebied, maar sy onselfsugtige aard laat hom terugstaan ten gunste van dr. [[H.J. van der Bijl]]. Delfos sterf enkele maande voordat Yskor die eerste staal lewer. Sy rol as Suid-Afrikaanse nywerheidspionier word erken met die naam van die [[Cor Delfos-stasie]] en die borsbeeld van hom deur [[Anton van Wouw]] in die munisipale gebou Munitoria in Pretoria. Hy was jarelank lid van die skoolraad van die stad. == Lees ook == * [[Kruger se Hollanders]] == Bron == * Ploeger, Jan: Nederlanders in Transvaal 1850-1950. Pretoria: J.L. van Schaik, 1994. {{ISBN|0-627-02446-7}} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="s2a3">http://www.s2a3.org.za/bio/Biograph_final.php?serial=692</ref> <ref name="gracesguide">{{en}} https://www.gracesguide.co.uk/Cornelius_Frederik_Delfos</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Ingenieurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse immigrante uit Nederland]] pf71pfcfaqnl7ggdhxupcylpi647h8i 0 368088 2918281 2393308 2026-07-19T11:26:09Z Aliwal2012 39067 +foto van [[Kimi Räikkönen]] 2918281 wikitext text/x-wiki Die '''[[2005 Formule Een-seisoen|2005]] [[Formule 1]] [[Europese Grand Prix]]''' het op [[29 Mei]] [[2005]] op die [[Nürburgring]] in [[Duitsland]] plaasgevind. [[Lêer:Raikkonen 2002.jpg|duimnael|[[Kimi Räikkönen]] het die wedren tot die laaste ronde gelei toe sy motor se suspensie ingegee het weens swaar bandverwering]] ==Uitslag== {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{ES-VLAG}} '''[[Fernando Alonso]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 59 | 1:31:46.648 | 6 | '''10''' |- ! 2 | 8 | {{DE-VLAG}} '''[[Nick Heidfeld]]''' | '''[[Williams F1|Williams-BMW]]''' | 59 | +16.567 | 1 | '''8''' |- ! 3 | 2 | {{BR-VLAG}} '''[[Rubens Barrichello]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 59 | +18.549 | 7 | '''6''' |- ! 4 | 14 | {{GB-VLAG}} '''[[David Coulthard]]''' | '''[[Red Bull Racing|Red Bull - Cosworth]]''' | 59 | +31.588 | 12 | '''5''' |- ! 5 | 1 | {{DE-VLAG}} '''[[Michael Schumacher]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 59 | +50.445 | 10 | '''4''' |- ! 6 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Giancarlo Fisichella]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 59 | +51.932 | 9 | '''3''' |- ! 7 | 10 | {{CO-VLAG}} '''[[Juan Pablo Montoya]]''' | '''[[McLaren|McLaren - Mercedes]]''' | 59 | +58.173 | 5 | '''2''' |- ! 8 | 16 | {{IT-VLAG}} '''[[Jarno Trulli]]''' | '''[[Toyota F1|Toyota]]''' | 59 | +1:11.091 | 4 | '''1''' |- ! 9 | 15 | {{IT-VLAG}} [[Vitantonio Liuzzi]] | [[Red Bull Racing|Red Bull - Cosworth]] | 59 | +1:11.529 | 14 | &nbsp; |- ! 10 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Jenson Button]] | [[BAR-Honda]] | 59 | +1:35.786 | 13 | &nbsp; |- ! 11 | 9 | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] | [[McLaren|McLaren - Mercedes]] | 58 | Band/suspensie | 2 | &nbsp; |- ! 12 | 4 | {{JP-VLAG}} [[Takuma Sato]] | [[BAR-Honda]] | 58 | +1 Rondte | 16 | &nbsp; |- ! 13 | 11 | {{CA-VLAG}} [[Jacques Villeneuve]] | [[BMW Sauber|Sauber - Petronas]] | 58 | +1 Rondte | 15 | &nbsp; |- ! 14 | 12 | {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] | [[BMW Sauber|Sauber - Petronas]] | 58 | +1 Rondte | 11 | &nbsp; |- ! 15 | 18 | {{PT-VLAG}} Tiago Monteiro | [[Jordan Grand Prix|Jordan-Toyota]] | 58 | +1 Rondte | 17 | &nbsp; |- ! 16 | 19 | {{IN-VLAG}} Narain Karthikeyan | [[Jordan Grand Prix|Jordan-Toyota]] | 58 | +1 Rondte | 19 | &nbsp; |- ! 17 | 21 | {{NL-VLAG}} [[Christijan Albers]] | [[Minardi|Minardi - Cosworth]] | 57 | +2 Rondtes | 20 | &nbsp; |- ! 18 | 20 | {{AT-VLAG}} Patrick Friesacher | [[Minardi|Minardi - Cosworth]] | 56 | +3 Rondtes | 18 | &nbsp; |- ! Ret | 17 | {{DE-VLAG}} [[Ralf Schumacher]] | [[Toyota F1|Toyota]] | 33 | Getol | 8 | &nbsp; |- ! Ret | 7 | {{AU-VLAG}} [[Mark Webber]] | [[Williams F1|Williams-BMW]] | 0 | Ongeluk | 3 | &nbsp; |} ==Puntestand na die Grand Prix== ===Renjaers=== {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommer !! Renjaer !! Span !! Punte |- ! 1 | 5 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Renault F1|Renault]] | 59 |- ! 2 | 9 | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] | [[McLaren]] | 27 |- ! 3 | 16 | {{IT-VLAG}} [[Jarno Trulli]] | [[Toyota F1|Toyota]] | 27 |- ! 4 | 8 | {{DE-VLAG}} [[Nick Heidfeld]] | [[Williams F1|Williams]] | 25 |- ! 5 | 7 | {{AU-VLAG}} [[Mark Webber]] | [[Williams F1|Williams]] | 18 |} ===Vervaardigers=== {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Nommers !! Span !! Renjaers !! Punte |- ! 1 | 5<br />6 | {{FR-VLAG}} [[Renault F1|Renault]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] <br /> {{IT-VLAG}} [[Giancarlo Fisichella]] | 76 |- ! 2 | 9<br />10 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]] | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] <br /> {{CO-VLAG}} [[Juan Pablo Montoya]] | 55 |- ! 3 | 16<br />17 | {{JP-VLAG}} [[Toyota F1|Toyota]] | {{IT-VLAG}} [[Jarno Trulli]] <br /> {{DE-VLAG}} [[Ralf Schumacher]] | 44 |- ! 4 | 7<br />8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]] | {{AU-VLAG}} [[Mark Webber]] <br /> {{DE-VLAG}} [[Nick Heidfeld]] | 43 |- ! 5 | 1<br />2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] <br /> {{BR-VLAG}} [[Rubens Barrichello]] | 31 |} {{F1GP 2000–2009}} [[Kategorie:Europese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2005]] [[Kategorie:Motorsportkompetisies in Duitsland|Europese 2005]] qskqtuuat3as2uqvasy7ge7ir7mnqe2 0 370430 2918136 2918050 2026-07-18T13:33:27Z ~2026-40137-23 211180 2918136 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Dan | nedersetting_tipe = [[Township]] | duimdrukkeretiketposisie = onderkant | kaart_onderskrif = | latd = 23 |latm = 54 |lats = 10 | longd = 30 |longm = 15 |longs = 55 | provinsie = Limpopo | distrik = Mopani | munisipaliteit = Groter Tzaneen | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = 584 | bevolkingvoetnotas = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 99.7% | persent_kleurling = 0.2% | persent_asiër = | persent_wit = | persent_ander = 0.1% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Tsonga]] | demografie2_info1 = 81.6% | demografie2_titel2 = [[Sotho-taalfamilie|N. & S.-Sotho]] | demografie2_info2 = 15.0% | demografie2_titel3 = [[Engels]] | demografie2_info3 = 0.9% | demografie2_titel4 = [[Venda (taal)|Venda]] | demografie2_info4 = 0.6% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 1.9% | poskode = 0870 | poskode2 = 0870 | skakelkode = | sensuskode = 962051 | webwerf = }} '''Dan''' is 'n [[nedersetting]] sentraal in die [[Limpopo]]provinsie, [[Suid-Afrika]]. Dit lê 18&nbsp;km oos-suidoos van [[Tzaneen]], in die [[Groter Tzaneen Plaaslike Munisipaliteit]] van die [[Mopani-distriksmunisipaliteit]]. e == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Limpopo saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC33}} [[Kategorie:Nedersettings in Limpopo]] mhlk8vzl93y0xe03qdvbfjkr8whr95q 2918137 2918136 2026-07-18T13:35:13Z Sobaka 328 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-40137-23|~2026-40137-23]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Oesjaar|Oesjaar]] 2382548 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Dan | nedersetting_tipe = [[Township]] | duimdrukkeretiketposisie = onderkant | kaart_onderskrif = | latd = 23 |latm = 54 |lats = 10 | longd = 30 |longm = 15 |longs = 55 | provinsie = Limpopo | distrik = Mopani | munisipaliteit = Groter Tzaneen | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = 584 | bevolkingvoetnotas = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 99.7% | persent_kleurling = 0.2% | persent_asiër = | persent_wit = | persent_ander = 0.1% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Tsonga]] | demografie2_info1 = 81.6% | demografie2_titel2 = [[Sotho-taalfamilie|N. & S.-Sotho]] | demografie2_info2 = 15.0% | demografie2_titel3 = [[Engels]] | demografie2_info3 = 0.9% | demografie2_titel4 = [[Venda (taal)|Venda]] | demografie2_info4 = 0.6% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 1.9% | poskode = 0870 | poskode2 = 0870 | skakelkode = | sensuskode = 962051 | webwerf = }} '''Dan''' is 'n [[nedersetting]] sentraal in die [[Limpopo]]provinsie, [[Suid-Afrika]]. Dit lê 18&nbsp;km oos-suidoos van [[Tzaneen]], in die [[Groter Tzaneen Plaaslike Munisipaliteit]] van die [[Mopani-distriksmunisipaliteit]]. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Limpopo saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC33}} [[Kategorie:Nedersettings in Limpopo]] 3ei09uf77939yhw6451lhxy41yksi8j 0 373888 2918204 2917834 2026-07-18T19:30:43Z SpesBona 2720 Bygewerk 2918204 wikitext text/x-wiki {{sporttoekoms}} {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = Krieketwêreldbeker 2027 | beeld = | beeldgrote = 200px | onderskrif = | vanafdatum = 4 Oktober | totdatum = 21 November | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Internasionale eendagwedstryd|Internasionale eendagkrieket]] (EDI) | toernooiformaat = Superreeks, Groepfase, Super Sewe en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Zimbabwe}}<br />{{vlagland|Namibië}} | kampioen = | naaswenner = | getal = | deelnemers = 14 | wedstryde gespeel = 57 | bywoning = | speler van die reeks = | meeste lopies = | meeste paaltjies = | vorige jaar = 2023 | vorige toernooi = Krieketwêreldbeker 2023 | volgende jaar = 2031 | volgende toernooi = Krieketwêreldbeker 2031 }} Die '''Krieketwêreldbeker 2027''' ([[Engels]]: ''2027 Cricket World Cup'') word van 4 Oktober tot 21 November 2027 in [[Suid-Afrika]], [[Zimbabwe]] en [[Namibië]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/mens-odi-world-cup-2027-dates-set-to-run-from-october-4-to-november-21-1540479 |title=Men's ODI World Cup 2027 set to run from October 4 to November 21 |publisher=ESPNcricinfo |date=11 Junie 2026 |accessdate=18 Julie 2026}}</ref> Dit is die 14de [[krieketwêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse krieketwêreldkampioenskap in [[Internasionale eendagwedstryd|internasionale eendagkrieket]] (EDI) wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en ná die [[Krieketwêreldbeker 2003]] die tweede in [[Suider-Afrika]]. Die 2003-toernooi is deur Suid-Afrika, Zimbabwe en [[Kenia]] saam aangebied. Namibië sal vir die eerste keer ’n [[wêreldbeker]]toernooi aanbied. [[Lêer:Icc cricket world cup trophy.jpg|duimnael|links|upright|Die Krieketwêreldbekertrofee waarom meegeding sal word]] 14 nasionale [[krieket]]spanne neem aan die Krieketwêreldbeker 2027 deel, waartydens 57 wedstryde gespeel word, waaronder drie tydens die Superreeks, 30 tydens die groepfase, 21 in die Super Sewe, en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die drie laagste geplaasde spanne beslis drie wedstryde in ’n Superreeks, waarna die beste span na die groepfase deurdring. Die ander twaalf spanne word in twee groepe van ses elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep speel. Die drie beste spanne van elke groep en die sewende beste span kwalifiseer hierna vir die Super Sewe, waarvandaan die vier beste spanne vir die halfeindrondte kwalifiseer en die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-revamp-formats-for-marquee-men-s-events |title=ICC revamp formats for marquee men’s events |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Julie 2026 |accessdate=18 Julie 2026}}</ref><ref name="Formaat">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/icc-adds-super-series-and-super-7-twist-to-2027-odi-world-cup-1545709 |title=ICC adds Super Series and Super 7 twist to 2027 ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=15 Julie 2026 |accessdate=18 Julie 2026}}</ref> Die sewe beste spanne sal saam met die gasheer Indië ook regstreeks vir die [[Kampioenetrofee 2029]] kwalifiseer. Elke wedstryd bestaan uit 50 boulbeurte per span. [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] is die verdedigende kampioen nadat hulle die vorige [[Krieketwêreldbeker 2023]] teen die gasheer [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-australia-final-1384439/match-report |title=Head's magnificent 137 leads Australia to sixth World Cup title |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=19 November 2023 |accessdate=18 Julie 2026}}</ref> == Toewysing == [[Krieket Suid-Afrika]] het in Mei 2021 aangekondig dat hy ’n bod vir die Krieketwêreldbeker 2027 ingedien het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/south-africa-to-bid-for-2027-cricket-world-cup-2425615 |title=South Africa To Bid For 2027 Cricket World Cup |publisher=NDTV Sports |date=1 Mei 2021 |accessdate=18 Julie 2026}}</ref> Die Internasionale Krieketraad het die gasheerlande van beide die 2027- en 2031-manstoernooie op 16 November 2021 aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 |title=USA to stage T20 World Cup: 2024–2031 ICC Men's tournament hosts confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=16 November 2021 |accessdate=18 Julie 2026}}</ref> Suid-Afrika, Zimbabwe en Namibië is gesamentlik as gashere vir die 2027-toernooi benoem, terwyl die 2031-toernooi aan [[Indië]] en [[Bangladesj]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=18 Julie 2026}}</ref> == Voorbereiding == In voorbereiding op die Krieketwêreldbeker 2027 is in Augustus 2025 ’n reëlingskomitee van 15 lede aangestel. [[Trevor Manuel]] is as die voorsitter aangewys.<ref name=comm>{{en}} {{cite web |url=https://www.thestatesman.com/sports/trevor-manuel-appointed-chair-of-2027-icc-world-cup-organising-committee-1503474929.html |title=Trevor Manuel appointed chair of 2027 ICC World Cup organising committee |publisher=The Statesman |date=21 Augustus 2025 |accessdate=18 Julie 2026}}</ref> Die voormalige adjunkpresident [[Phumzile Mlambo-Ngcuka]] is ook aangewys as een van die sewe onafhanklike direkteure van die reëlingskomitee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.outlookindia.com/sports/cricket/odi-world-cup-2027-local-organising-committee-trevor-manuel-head-15-member-team |title=ODI World Cup 2027 Organising Committee Revealed: Trevor Manuel To Lead 15-Member Team |publisher=Outlook |author=Navneet Oberoi |date=21 Augustus 2025 |accessdate=18 Julie 2026}}</ref> == Deelnemers == [[Lêer:Qualification Pathway for 2027 ICC Cricket World Cup 2.png|duimnael|Grafiek van die kwalifiseringsproses vir die Krieketwêreldbeker 2027]] Die medegashere [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]], asook die agt beste spanne op die IKR se EDI-ranglys soos in September 2026 sal regstreeks vir die Krieketwêreldbeker 2027 kwalifiseer, terwyl die oorblywende vier plekke tydens ’n kwalifiseringstoernooi beslis sal word.<ref name="Formaat" /> Hoewel Namibië tydens die toernooi vir die eerste keer as gasheer optree, sal hulle as ’n assosiaatlid nie regstreeks vir die toernooi kan kwalifiseer nie en [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] sal aan die kwalifiseringstoernooi moet deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com/news/icc-announces-qualification-pathway-for-2027-world-cup-1668316873192 |title=ICC announces qualification pathway for 2027 World Cup |publisher=Cricket.com |author=Pramod Ananth |date=13 November 2022 |accessdate=14 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314001834/https://www.cricket.com/news/icc-announces-qualification-pathway-for-2027-world-cup-1668316873192 |archive-date=14 Maart 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die wenner van die kwalifisering sal regstreeks na die groepfase deurdring en die Superreeks oorspring.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/odi-world-cup-qualifier-winner-gains-direct-entry-to-2027-main-round-1546041 |title=ODI World Cup Qualifier winner gains direct entry to 2027 main round |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=17 Julie 2026 |accessdate=18 Julie 2026}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende twee spanne het reeds vir die Krieketwêreldbeker 2027 gekwalifiseer. Later sal nog twaalf spanne aansluit. {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Cr-ZA}} | rowspan="2" |'''Gashere''' |Tiende |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] |Halfeindrondte <small>([[Krieketwêreldbeker 1992|1992]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]], [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]], [[Krieketwêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Cr-ZW}} |Tiende |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] |Super Ses <small>([[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]])</small> |} == Stadions == Op 10 April 2024 het [[Krieket Suid-Afrika]] die agt stadions op die kortlys bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/south-africa-venues-2027-odi-world-cup-13758371.html |title=Wanderers, Kingsmead, Newlands confirmed as venues for 2027 ODI World Cup: Report |publisher=Firstpost |date=10 April 2024 |accessdate=18 Julie 2026}}</ref> Pholetsi Moseki, [[hoof- uitvoerende beampte]] van dié krieketraad, het verduidelik dat van die elf IKR-geakkrediteerde stadions in Suid-Afrika die finale agt stadions volgens verskeie faktore soos die beskikbaarheid van lughawens en hotelverblyf gekies is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/amp/cricket/world-cup/odi-world-cup-2027-wanderers-kingsmead-newlands-among-eight-sa-venues-124041000810_1.html |title=ODI World Cup 2027: Wanderers, Kingsmead, Newlands among eight SA venues |publisher=Business Standard |date=10 April 2024 |accessdate=18 Julie 2026}}</ref> In Augustus 2025 is aangekondig dat Suid-Afrika 44 wedstryde dwarsdeur die agt gasheerstede sal huisves, terwyl die oorblywende tien wedstryde tussen Namibië en Zimbabwe verdeel sal word.<ref name=comm /> Die wedstryde in Namibië sal in die [[Nasionale Krieketstadion]] in [[Windhoek]] aangebied word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/new-cricket-world-cup-2027-venue-hosts-thrilling-first-international-fixture |title=New Cricket World Cup 2027 venue hosts thrilling first international fixture |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=20 Maart 2025 |accessdate=18 Julie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !colspan=5|{{vlagland|Suid-Afrika}} |- ! [[Paarl]], [[Wes-Kaap]] ! [[Oos-Londen]], [[Oos-Kaap]] ! [[Centurion]], [[Gauteng]] ! [[Durban]], [[KwaZulu-Natal]] |- | [[Bolandpark]] | [[Buffalopark]] | [[SuperSport-park]] | [[Kingsmead-stadion|Kingsmead]] |- | <small>{{Koördinate|33|44|29|S|18|59|54|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Bolandpark}}</small> | <small>{{Koördinate|33|0|24.14|S|27|55|09.72|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Buffalopark}}</small> | <small>{{Koördinate|25|51|35.69|S|28|11|43.35|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=SuperSport-park}}</small> | <small>{{Koördinate|29|51|0.21|S|31|1|40.13|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Kingsmead}}</small> |- | Kapasiteit: '''10&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''15&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''22&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Boland Park Cricket Ground.jpg|150px]] | | [[Lêer:SS park.jpg|150px]] | [[Lêer:Kingsmead2009.jpg|150px]] |- ! [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]] ! [[Kaapstad]], Wes-Kaap ! [[Gqeberha]], Oos-Kaap ! [[Johannesburg]], Gauteng |- | [[Mangaung-ovaal]] | [[Nuweland-krieketveld|Nuweland]] | [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]] | [[Wanderersstadion|Wanderers]] |- | <small>{{Koördinate|29|7|0.04|S|26|12|18.97|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Mangaung-ovaal}}</small> | <small>{{Koördinate|33|58|25.32|S|18|28|8.16|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Nuweland}}</small> | <small>{{Koördinate|33|57|59.35|S|25|36|36|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=St. Georgespark}}</small> | <small>{{Koördinate|26|7|52.17|S|28|3|26.69|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Wanderers}}</small> |- | Kapasiteit: '''20&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''19&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''34&nbsp;000''' |- | | [[Lêer:Newlandsoverview.jpg|150px]] | [[Lêer:Sahara Oval St George's, uploaded 2005.jpg|150px]] | [[Lêer:The Wanderers 2.jpg|150px]] |- !colspan=2|{{vlagland|Zimbabwe}} !{{vlagland|Namibië}} |- ! [[Harare]] ! [[Bulawayo]] ! [[Windhoek]] |- | [[Harare Sportklub]] | [[Queens Sportklub]] | [[Nasionale Krieketstadion]] |- | <small>{{Koördinate|17|48|50.67|S|31|3|2.08|O|region:ZW_type:landmark|aansig=inlyn|name=Harare Sportklub}}</small> | <small>{{Koördinate|20|08|42.39|S|28|35|20.20|O|region:ZW_type:landmark|aansig=inlyn|name=Queens Sportklub}}</small> | <small>{{Koördinate|22|36|23.3|S|17|05|33.7|O|region:NA_type:landmark|aansig=inlyn|name=Nasionale Krieketstadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''10&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''12&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''7&nbsp;500''' |- | [[Lêer:Harare sports club.jpg|200px]] | | |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{Location map+|Namibië|width=250|float=left|caption=Plekke in Namibië|places= {{Location map~|Namibië|lat=-22.606463|long=17.092703|position=bottom|background=|label=[[Windhoek]]}} }} |style="border:0 solid #777;"| {{Location map+|Suid-Afrika|width=280|float=center|caption=Plekke in Suid-Afrika|places= {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.741389|long=18.998333|position=top|background=|label=[[Paarl]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.006706|long=27.919367|position=top|background=|label=[[Oos-Londen]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-25.859914|long=28.195375|position=top|background=|label=[[Centurion]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-29.850058|long=31.027814|position=bottom|background=|label=[[Durban]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-29.116678|long=26.205269|position=bottom|background=|label=[[Bloemfontein]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.9737|long=18.468933|position=bottom|background=|label=[[Kaapstad]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.966486|long=25.61|position=bottom|background=|label=[[Gqeberha]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-26.131158|long=28.057414|position=bottom|background=|label=[[Johannesburg]]}} }} |style="border:0 solid #2a5;"| {{Location map+|Zimbabwe|width=250|float=right|caption=Plekke in Zimbabwe|places= {{Location map~|Zimbabwe|lat_deg=-17|lat_min=-50|lon_deg=31|lon_min=04|position=left|background=|label=[[Harare]]}} {{Location map~|Zimbabwe|lat_deg=-20|lat_min=-10|lon_deg=28|lon_min=34|position=right|background=|label=[[Bulawayo]]}} }} |}</center> == Formaat == Die Krieketwêreldbeker 2027 word oor 49 dae tussen 14 verskillende spanne oor 57 wedstryde beslis. Dit begin op 4 Oktober met die openingswedstryd. Die toernooi eindig op 21 November op Wanderers in Johannesburg met die eindstryd, waartydens die wenner die Krieketwêreldbekertrofee inpalm. === Groepfase en Super Sewe === Die Krieketwêreldbeker 2027 word deur 14 nasionale krieketspanne beslis. Die drie laagste geplaasde spanne beslis in die Superreeks drie wedstryde, waarna die beste span na die groepfase deurdring. Die ander twaalf spanne word vir die groepfase in twee groepe van ses elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span vyf wedstryde in die groepfase. Twee punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop of onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die drie beste spanne van albei groepe en die sewende beste span dring na die Super Sewe deur.<ref name="Formaat" /> Die Super Sewe word deur sewe spanne in een groep beslis, waartydens elke span een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep speel, dus speel elke span ses wedstryde in die Super Sewe. Die kwalifisering is gegrond op dieselfde kriterias as in die groepfase.<ref name="Formaat" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit drie wedstryde bestaan: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die vier beste spanne van die Super Sewe dring na die uitklopfase deur. Die eerste span speel teen die vierde span en die tweede span teen die derde span in die halfeindstryde. Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag is, sal die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis word. === Effek op Kampioenetrofee 2029-kwalifisering === Die sewe beste spanne sal saam met die gasheer Indië regstreeks vir die Kampioenetrofee 2029 kwalifiseer. == Wedstryde == Die wedstryde word in vier fases opgedeel, naamlik die Superreeks, die groepfase, die Super Sewe en die uitklopfase.<ref name="Formaat" /> === Superreeks === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die Groepfase. |} Die laagste geplaasde drie spanne beslis in die Superreeks drie wedstryde teen mekaar, waarna die beste span na die Groepfase deurdring.<ref name="Formaat" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0''' |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Groepfase === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die Super Sewe én regstreeks vir die [[Kampioenetrofee 2029]]. |- | style="background:#ffc;"|Moontlike kwalifisering vir die Super Sewe en die Kampioenetrofee 2029. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die Kampioenetrofee 2029 mis. |} Twaalf spanne neem aan die groepfase deel. Die drie beste spanne in elke groep en die sewende beste span dring na die Super Sewe deur.<ref name="Formaat" /> Die sewe beste spanne kwalifiseer saam met die gasheer Indië ook vir die [[Kampioenetrofee 2029]]. ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|P/o|Punte oorgedra (na Super Sewe)}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#ffc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|P/o|Punte oorgedra (na Super Sewe)}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#ffc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Super Sewe === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Sewe spanne neem aan die Super Sewe deel. Die vier beste spanne dring na die uitklopfase deur.<ref name="Formaat" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|P/o|Punte oorgedra (vanaf groepfase)}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Uitklopfase === Die uitklopfase bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op Wanderers in Johannesburg ontmoet. [[Lêer:Wanderers Stadium 2024.jpg|duimnael|Die eindstryd word op 21 November op Wanderers in Johannesburg beslis]] {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 17 November | RD1-span01 = '''Kwalifiseerder 1''' | RD1-telling01 = | RD1-span02 = '''Kwalifiseerder 4''' | RD1-telling02 = | RD1-hofie02 = 18 November | RD1-span03 = '''Kwalifiseerder 2''' | RD1-telling03 = | RD1-span04 = '''Kwalifiseerder 3''' | RD1-telling04 = | RD2-hofie01 = 21 November – Johannesburg | RD2-span01 = '''Wenner Halfeindstryd 1''' | RD2-telling01 = | RD2-span02 = '''Wenner Halfeindstryd 2''' | RD2-telling02 = }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 17 November 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = Kwalifiseerder 1 | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder 4 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 November 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = Kwalifiseerder 2 | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder 3 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 21 November 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = Wenner Halfeindstryd 1 | telling1 = | span2 = Wenner Halfeindstryd 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = [[Wanderersstadion|Wanderers]], [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Krieketwêreldkampioen 2027 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Rugbywêreldbeker 2027]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Cricket World Cup 2027|Krieketwêreldbeker 2027}} * {{en}} [https://www.cricketworldcup.com/ Amptelike webwerf van die Krieketwêreldbeker 2027] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/ Amptelike webtuiste van die Internasionale Krieketraad] * {{en}} [https://www.cricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2027-28-1545817 ''ICC Cricket World Cup 2027''] {{Navigasie Krieketwêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Krieketwereldbeker 2027}} [[Kategorie:Geskiedenis van Namibië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geskiedenis van Zimbabwe]] [[Kategorie:Krieket in Namibië]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Zimbabwe]] [[Kategorie:Krieketwêreldbeker|2027]] [[Kategorie:Sport in 2027]] 776hm8rqm0iaxogyt4nou92o87qgh4r 0 385750 2918230 2891760 2026-07-18T22:14:49Z IJzeren Jan 3304 /* Eksterne skakels */ isvwiki 2918230 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Taal |naam = Interslawies |inheemsenaam = medžuslovjansky<br />меджусловјанскы |skepper = Vojtěch Merunka en Jan van Steenbergen |omgewing = Hulptaal vir kommunikasie tussen Slawiërs in [[Sentraal-Europa|Sentraal-]] en [[Oos-Europa]] |sprekers = 7 000 (2020)<ref name="Kocór, p. 21">Kocór, p. 21.</ref> ~ 20 000 (2022)<ref name="mel">{{Cite magazine |url=https://mel.fm/zhizn/istorii/9084523-da-by-komunikovali-edin-s-drugym-chto-takoye-mezhslavyansky-yazyk-i-zachem-ego-pridumali |title=«Мы делаем это для будущего». Что такое межславянский язык, зачем его придумали и кто на нём говорит |trans-title="We're doing this for the future." What is the Interslavic language, why was it invented and who speaks it? |magazine=Мел |date=18 July 2022 |access-date=19 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230524211611/https://mel.fm/zhizn/istorii/9084523-da-by-komunikovali-edin-s-drugym-chto-takoye-mezhslavyansky-yazyk-i-zachem-ego-pridumali |archive-date=24 May 2023 |language=ru}}</ref> |fam2 = [[internasionale hulptaal]] |fam3 = [[sonale hulptaal]] |fam4 = [[pan-Slawiese taal]] |iso1 = |iso2 = |iso3 = isv |kaart = [[Lêer:Flag of Interslavic.svg|250px|center]] }} [[Beeld:Člověčja anatomija.svg|thumb|260px|links|Die menslike [[anatomie]] in Interslawies.]] '''Interslawies''' (''medžuslovjansky jezyk'', меджусловјанскы језык) is 'n [[kunsmatige taal]] wat ontwerp is om kommunikasie tussen sprekers van verskillende [[Slawiese tale]] te vergemaklik. Die grondgedagte is dat die Slawiese tale so eenders is dat dit op grond van gemeenskaplike eienskappe moontlik moet wees om 'n taal te skep wat deur alle [[Slawiërs|Slawiese volke]] verstaan kan word, sonder voorafgaande studie.<ref>{{Cite web|url=http://steen.free.fr/interslavic/introduction.html#whatis|title=Interslavic – Introduction|website=steen.free.fr|access-date=October 21, 2019}}</ref> Grammatika sowel as woordeskat is gebaseer op die ooreenkomste. Gevolglik het Interslawies drie [[Geslag (taalkunde)|geslagte]] en 'n volledige verbuiging en vervoeging, in teenstelling met hoogs vereenvoudigde internasionale hulptale soos [[Esperanto]] en [[Interlingua]]. Interslawies word geskryf met sowel die [[Latynse alfabet|Latynse]] as die [[Cyrilliese alfabet|Cyrilliese]] alfabet. Die taal word hoofsaaklik in internetverkeer gebruik, maar bevat ook 'n aantal elektroniese en gedrukte publikasies. Boonop vind internasionale konferensies sedert 2017 plaas. In teenstelling met baie soortgelyke projekte het Interslawies nie 'n sambreelorganisasie nie, maar kan die ongeveer 15&nbsp;000 gebruikers en belangstellendes hoofsaaklik op [[sosiale media]] gevind word. Besluite oor leerhulpbronne, grammatika en woordeskat word deur 'n komitee van vyf lede geneem.<ref>{{Cite web|url=http://conference.interslavic-language.org/rezultaty.php|title=CISLa 2018|website=conference.interslavic-language.org|access-date=October 21, 2019|archive-date=30 Desember 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181230122012/http://conference.interslavic-language.org/rezultaty.php|url-status=dead}}</ref> == Geskiedenis == Deur die eeue heen is baie pogings aangewend om 'n gemeenskaplike letterkundige taal vir Slawiërs te skep. Die eerste Pan-Slawiese grammatika is in die jare 1659-'66 deur die Kroatiese priester Juraj Križanić geskryf. Tientalle ander projekte het in die 19de en 20ste eeu die lig gesien. Aanvanklik het hul skrywers geglo dat alle Slawiërs verenig kon word deur 'n gemeenskaplike skryftaal, wat 'n moderne voortsetting van die [[Ou Kerkslawies]] sou wees. Later het die doelstelling geleidelik verander en het hulle bloot probeer om (dikwels met [[Esperanto]] as voorbeeld) 'n taal vir die onderlinge kommunikasie tussen verskillende Slawiese volke te skep. Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het hierdie idee op die agtergrond verdwyn, maar aan die begin van die 21ste eeu het dit danksy die koms van die [[internet]] 'n nuwe hupstoot gekry. Die hedendaagse Interslawies is in 2006 onder die naam '''Slovianski''' begin deur 'n groep mense uit verskillende lande. Hulle het 'n eenvoudige en naturalistiese taal beoog wat die Slawiërs kan verstaan sonder dat hulle dit geleer het, en wat slegs bestaan uit materiaal wat in alle of die meeste Slawiese tale voorkom, sonder kunsmatige toevoegings. In 2012 het Slovianski etlike honderde sprekers gehad.<ref name="iliev">Iliev, G. ''[http://www.ijors.net/issue2_2_2013/pdf/__www.ijors.net_issue2_2_2013_article_6_iliev.pdf Short History of the Cyrillic Alphabet]'' (Plovdiv, 2012), bl. 67. [http://www.ijors.net/issue2_2_2013/articles/iliev.html HTML weergawe]</ref> In 2010 het die Tsjeggiese informatikus Vojtěch Merunka 'n ander Pan-Slawiese taalprojek publiseer, genaamd '''Novoslovienskij''' ("Nieuslawies").<ref>Merunka, Vojtěch. ''Jazyk novoslovienskij''. Prague 2010, {{ISBN|978-80-87313-51-0}}).</ref> Anders as Slovianski, was dit nie baseer op die moderne Slawiese tale nie, maar was dit 'n poging om Ou Kerkslawies te vereenvoudig en by die moderne tyd aan te pas. Vanaf 2011 het albei projekte nou saamgewerk onder die gemeenskaplike naam '''Interslawies''', 'n naam wat in 1908 vir die eerste keer deur die Tsjeg Ignác Hošek voorgestel is.<ref name="Ruposova">Рупосова, bl. 55.</ref> In 2017 het hulle uiteindelik saamgesmelt in een enkele standaardtaal. Interslawies speel ook 'n rol in die Tsjeggiese regisseur Václav Marhoul se rolprent ''The Painted Bird'', wat tydens die Venesiaanse filmfees van 2019 uitgereik is.<ref>{{cite web|title=Vojtěch Merunka – Developer of the Interslavic Language Spoken in the Painted Bird|url=https://www.radio.cz/en/section/one-on-one/vojtech-merunka-developer-of-interslavic-language-spoken-in-the-painted-bird|website=Radio Praha|access-date=23 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ru:«Раскрашенная птица» – кинодебют межславянского языка|url=https://www.radio.cz/ru/rubrika/bogema/-raskrashennaya-ptica-kinodebyut-mezhslavyanskogo-yazyka|website=Radio Praha|access-date=28 January 2019|language=ru}}</ref> Die rolprent, 'n swart-wit verfilming van Jerzy Kosinski se roman ''Die geverfde voël'', beskryf die ervarings van 'n (waarskynlik Joodse) seuntjie wat in die Tweede Wêreldoorlog op die platteland iewers in [[Oos-Europa]] rondval en tussen wrede kleinboere wegkruip. Hierin is Interslawies die taal van die plattelandse inwoners. Marhoul was op soek na 'n "Slawiese Esperanto" om nie 'n spesifieke Slawiese volk te identifiseer met die gruweldade wat in die prent afspeel nie.<ref name="Nabarvené ptáče aneb Bolestivé pochybnosti o poslání živočišného druhu Homo sapiens">{{cite web |last1=kinobox.cz |first1=team at |title=Nabarvené ptáče aneb Bolestivé pochybnosti o poslání živočišného druhu Homo sapiens |url=https://www.kinobox.cz/clanek/17031-vaclav-marhoul-o-nabarvenem-ptaceti |website=Kinobox.cz |access-date=2 September 2019 |language=cs}}</ref><ref name="Interslavic: How A Made-Up Slavic Language Made It To The Big Screen">{{cite web |title=Interslavic: How A Made-Up Slavic Language Made It To The Big Screen|url=https://www.youtube.com/watch?t=46&v=WlopfGDweTE|language=en}}</ref> Veral sedert die première van die prent het die gebruikersgemeenskap van Interslawies vinnig gegroei. Tans het die hoofgroep op [[Facebook]] meer as 15 000 gebruikers en belangstellendes.<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/groups/interslavic/|title=Interslavic - Medžuslovjanski - Меджусловјански|work=Facebook|access-date=20 September 2021}}</ref> == Eienskappe == === Skryfstelsel === 'n Belangrike beginsel van Interslawies is dat elke Slawiër die taal maklik op sy eie sleutelbord kan skryf.<ref>{{cite web|url=http://steen.free.fr/slovianski/phono_ortho.html#orthography|title=Orthography|publisher=Steen.free.fr|access-date=30 November 2014}}</ref> Daarom kan dit met die [[Latynse alfabet|Latynse]] sowel as die [[Cyrilliese alfabet]] geskryf word. Die Latynse alfabet bestaan uit 30 letters, insluitend drie digrawe (''dž, lj, nj'') en vier letters met 'n omgekeerde [[kappie (skryfteken)|kappie]] (''š, ž, č, ě''). Die Cyrilliese alfabet bevat letters uit [[Serwies]] en [[Masedonies]] (''ј, љ, њ''), [[Russies]] en [[Belarussies]] (''ы'') en [[Oekraïens]] (''є''). Alternatiewe spellings word voorgestel vir letters wat nie op alle Slawiese sleutelborde voorkom nie. {|class="wikitable" style="width:80%; text-align:center;" !- Latyns | '''[[A]]''' || '''[[B]]''' || '''[[C]]''' || '''[[Č]]''' || '''[[D]]''' || '''[[DŽ]]''' || '''[[E]]''' || '''[[Ě]]''' || '''[[F]]''' || '''[[G]]''' || '''[[H]]''' || '''[[I]]''' || '''[[J]]''' || '''[[K]]''' || '''[[L]]''' || '''[[LJ]]''' || '''[[M]]''' || '''[[N]]''' || '''[[NJ]]''' || '''[[O]]''' || '''[[P]]''' || '''[[R]]''' || '''[[S]]''' || '''[[Š]]''' || '''[[T]]''' || '''[[U]]''' || '''[[V]]''' || '''[[Y]]''' || '''[[Z]]''' || '''[[Ž]]''' |- ! Cyrillies | '''[[А (Cyrillies)|А]]''' || '''[[Б]]''' || '''[[Ц]]''' || '''[[Ч]]''' || '''[[Д]]''' || '''[[ДЖ]]''' || '''[[Е (Cyrillies)|Е]]''' || '''[[Є]]''' || '''[[Ф (Cyrillies)|Ф]]''' || '''[[Г]]''' || '''[[Х (Cyrillies)|Х]]''' || '''[[И]]''' || '''[[Ј (Cyrillies)|Ј]]''' || '''[[К (Cyrillies)|К]]''' || '''[[Л]]''' || '''[[Љ]]''' || '''[[М (Cyrillies)|М]]''' || '''[[Н (Cyrillies)|Н]]''' || '''[[Њ]]''' || '''[[О (Cyrillies)|О]]''' || '''[[П (Cyrillies)|П]]''' || '''[[Р (Cyrillies)|Р]]''' || '''[[С (Cyrillies)|С]]''' || '''[[Ш]]''' || '''[[Т (Cyrillies)|Т]]''' || '''[[У (Cyrillies)|У]]''' || '''[[В (Cyrillies)|В]]''' || '''[[Ы]]''' || '''[[З]]''' || '''[[Ж]]''' |- valign=top ! Uitspraak ([[Internasionale Fonetiese Alfabet|IFA]]) | {{IPA|ɑ}}<br />{{IPA|a}} || {{IPA|b}} || {{IPA|t͡s}} || {{IPA|t͡ʃ}}<br />{{IPA|t͡ʂ}} || {{IPA|d}} || {{IPA|d͡ʒ}}<br />{{IPA|d͡ʐ}} || {{IPA|ɛ}}<br />{{IPA|e}} || {{IPA|jɛ}} || {{IPA|f}} || {{IPA|g}}<br />{{IPA|ɦ}} || {{IPA|x}} || {{IPA|i}}<br />{{IPA|ɪ}} || {{IPA|j}} || {{IPA|k}} || {{IPA|l}}<br />{{IPA|ɫ}} || {{IPA|lʲ}}<br />{{IPA|ʎ}} || {{IPA|m}} || {{IPA|n}} || {{IPA|nʲ}}<br />{{IPA|ɲ}} || {{IPA|o}}<br />{{IPA|ɔ}} || {{IPA|p}} || {{IPA|r}} || {{IPA|s}} || {{IPA|ʃ}}<br />{{IPA|ʂ}} || {{IPA|t}} || {{IPA|u}} || {{IPA|v}}<br />{{IPA|ʋ}} || {{IPA|ɪ}}<br />{{IPA|ɨ}} || {{IPA|z}} || {{IPA|ʐ}}<br />{{IPA|ʒ}} |} Afgesien van die basiese alfabet hierbo, kan in die Latynse alfabet ook 'n reeks addisionele letters gebruik word. Hulle verskil van die standaardortografie deur 'n diakritiese teken toe te voeg en is bedoel om bykomende etimologiese inligting oor te dra en Interslawies direk aan Ou Kerkslawies te koppel. {|class="wikitable" style="width:40%; text-align:center;" ! Opsionele tekens | '''Å''' || '''Ć''' || '''D́''' ||'''Đ''' || '''Ė''' || '''Ę''' || '''Ĺ''' || '''Ń''' || '''Ȯ''' || '''Ŕ''' || '''Ś''' || '''T́''' || '''Ų''' || '''Ź''' |- valign=top ! Uitspraak ([[Internasionale Fonetiese Alfabet|IFA]]) | {{IPA|ɒ}} || {{IPA|t͡ɕ}} || {{IPA|dʲ}}<br />{{IPA|ɟ}} || {{IPA|d͡ʑ}} || {{IPA|ɛ}}<br />{{IPA|ǝ}} || {{IPA|j}}{{IPA|æ}} || {{IPA|lʲ}}<br />{{IPA|ʎ}} || {{IPA|nʲ}}<br />{{IPA|ɲ}} || {{IPA|ə}}<br />{{IPA|ʌ}} || {{IPA|rʲ}}<br />{{IPA|r̝}} || {{IPA|sʲ}}<br />{{IPA|ɕ}} || {{IPA|tʲ}}<br />{{IPA|c}} || {{IPA|o}}<br />{{IPA|ʊ}} || {{IPA|zʲ}}<br />{{IPA|ʑ}} |} === Grammatika === Interslawies het, net soos die ander Slawiese tale, drie geslagte (manlik, vroulik, onsydig). [[Selfstandige naamwoord]]e, [[byvoeglike naamwoord]]e, [[voornaamwoord]]e en [[telwoord]]e word verbuig in ses [[naamval]]le (nominatief, genitief, datief, akkusatief, instrumenteel en lokatief) in enkelvoud en meervoud. Daar bestaan rofweg vier [[deklinasie|verbuigings]]. Daar is geen [[lidwoord]]e in Interslawies nie. [[Werkwoord]]e word vervoeg volgens tyd (teenwoordige tyd, verlede tyd, toekomende tyd), persoon, wyse en getal. Daarnaas beskik werkwoorde oor die kategorie aspek, waarmee die voltooidheid of onvoltooidheid van 'n handeling uitgedruk word. Dit is kenmerke wat gewoonlik in internasionale hulptale angsvallig vermy word. Nogtans is 'n hoë mate van vereenvoudiging bereik deur onreëlmatigheid tot 'n minimum te beperk. ==Woordeskat== Woorde in Interslawies is geskoei op 'n vergelyking van die woordeskat in die moderne Slawiese tale. Vir dié doel word laasgenoemde in ses groepe verdeel:<ref>{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=AyY_DwAAQBAJ&pg=PA21 |title=E-Democracy – Privacy-Preserving, Secure, Intelligent E-Government Services |chapter=4. The Interslavic Experiment |pages=21 |last1=Katsikas |first1=Sokratis K. |last2=Zorkadis |first2=Vasilios |year=2017 |publication-place=Athens, Greece |publisher=Springer |isbn=978-3319711171}}</ref> * [[Russies]] * [[Oekraïens]] en [[Belarussies]] * [[Pools]] * [[Tsjeggies]] en [[Slowaaks]] * [[Sloweens]] en [[Serwo-Kroaties]] * [[Bulgaars]] en [[Masedonies]] Dié groepe word op gelyke voet hanteer. Soms word selfs kleiner tale, soos [[Kasjoebies]] en [[Sorbies]], ingesluit.<ref>{{Cite web|url=http://steen.free.fr/interslavic/voting_machine.html|title=Voting Machine|website=steen.free.fr|access-date=October 21, 2019}}</ref> Interslawiese woorde is so opgestel dat die woorde vir 'n maksimum Slawiessprekendes verstaanbaar sal wees. {| class=wikitable style="font-size:90%; width:100%" |+ <big>Voorbeeldwoorde in Interslawies, in vergelyking met ander Slawiese tale.</big> ! rowspan=2 |Afrikaans ! rowspan=2 |Interslawies ! rowspan=2 |Russies ! colspan=2 |Ukraïens en Belarussies ! rowspan=2 |Pools ! colspan=2 |Tsjeggies en Slowaaks ! colspan=2 |Sloweens en Serwo-Kroaties ! colspan=2 |Masedonies en Bulgaars ! Ongeklassifiseer |- ! Oekraïens ! Belarussies ! Tsjeggies ! Slowaaks ! Slo&shy;weens ! Serwo-Kroaties ! Mase&shy;donies ! Bul&shy;gaars ! Opper-Sorbies |- valign=top ! Mens, persoon | člověk / чловєк || человек | style=width:15% | чоловік (net manlik; "mens" is "людина") || чалавек / čalaviek | człowiek || člověk || človek || človek | čovjek, čovek / човјек, човек || човек || човек || čłowjek |- valign=top ! Hond | pes / пес || пёс, собака || пес, собака || сабака / sabaka | pies || pes || pes || pes || pas, kuče / пас, куче || пес, куче || пес, куче || pos, psyk |- valign=top !Wolf |volk / волк ||волк ||вовк ||воўк / voŭk |wilk ||vlk ||vlk ||volk ||vuk / вук ||волк ||вълк ||wjelk |- valign=top ! Huis | dom / дом || дом || дім, будинок || дом, будынак / dom, budynak | dom || dům || dom || dom, hiša | dom, kuća / дом, кућа || дом, куќа || дом, къща || dom |- valign=top ! Boek | kniga / книга || книга || книжка, книга || кніга / kniha | książka, księga || kniha || kniha || knjiga | knjiga / књига || книга || книга || kniha |- valign=top ! Nag | noč / ноч || ночь || ніч || ноч / noč | noc || noc || noc || noč || noć / ноћ || ноќ || нощ || nóc |- valign=top ! Brief | pismo / писмо || письмо || лист || пісьмо, ліст / piśmo, list | list, pismo || dopis || list || pismo | pismo / писмо || писмо || писмо || list |- valign=top ! Groot | veliky / великы || большой, великий || великий || вялікі / vialiki | wielki || velký || veľký || velik | velik, golem / велик, голем || голем || голям || wulki |- valign=top ! Nuut | novy / новы || новый || новий || новы / novy | nowy || nový || nový || nov || nov / нов || нов || нов || nowy |- valign=top !Oud |stary / стары ||старый ||старий ||стары / stary |stary ||starý ||starý ||star ||star / стар ||стар ||стар ||stary |- valign=top !Taal |jezyk / језык ||язык ||мова ||мова / mova |język, mowa ||jazyk ||jazyk ||jezik ||jezik / језик ||јазик ||език ||jazyk |} == Voorbeeld == Hier volg die [[Onse Vader]] in Interslawies: {| class="wikitable" ! '''Latynse alfabet''' !! '''Cyrilliese alfabet''' !! '''Vertaling''' |- valign=top | Otče naš, ktory jesi v nebesah, <br /> nehaj sveti se ime Tvoje. <br /> Nehaj prijde kraljevstvo Tvoje, <br /> nehaj bude volja Tvoja, kako v nebu tako i na zemji. <br /> Hlěb naš vsakodenny daj nam dnes, <br /> i odpusti nam naše grěhy, <br /> tako kako my odpuščajemo našim grěšnikam. <br /> I ne vvedi nas v pokušenje, <br /> ale izbavi nas od zlogo. <br /> Ibo Tvoje jest kraljevstvo i moč i slava, na věky věkov. <br /> Amin.<ref>{{cite web|url=http://steen.free.fr/interslavic/otcze_nasz.html|title=Otče naš – Отче наш|author=Jan van Steenbergen|publisher=Steen.free.fr|access-date=2 April 2020}}</ref> | Отче наш, кторы јеси в небесах, <br /> нехај свети се име Твоје. <br /> Нехај пријде краљевство Твоје, <br /> нехај буде воља Твоја, како в небу тако и на земји. <br /> Хлєб наш всакоденны дај нам днес, <br /> и одпусти нам наше грєхы, <br /> тако како мы одпушчајемо нашим грєшникам. <br /> И не введи нас в покушенје, <br /> але избави нас од злого. <br /> Ибо Твоје јест краљевство и моч и слава, на вєкы вєков. <br /> Амин. | Onse Vader wat in die hemele is,<br /> laat u Naam geheilig word,<br /> laat u koninkryk kom,<br /> laat u wil geskied, soos in die hemel net so ook op die aarde.<br /> Gee ons vandag ons daaglikse brood,<br /> en vergeef ons ons skulde,<br /> soos ons ook ons skuldenaars vergewe.<br /> En lei ons nie in die versoeking nie,<br /> maar verlos ons van die Bose. <br /> Want aan U behoort die koninkryk en die krag en die heerlikheid tot in ewigheid.<br /> Amen. |} == Verwysings == {{Verwysings|3}} ==Bronne== {{refbegin|3}} * {{de}} Barandovská-Frank, Věra. ''Panslawische Variationen''. Brosch, Ciril i Fiedler, Sabine (ed.), Florilegium Interlinguisticum. Festschrift für Detlev Blanke zum 70. Geburtstag. Peter Lang Internationaler Verlag der Wissenschaften, Frankfurt am Main, 2011, {{ISBN|978-3-631-61328-3}}, bl.&nbsp;209–236. * {{eo}} Duličenko, Aleksandr D. ''Pravigo de la slava interlingvistiko: slava reciprokeco kaj tutslava lingvo en la historio de Slavoj''. Grundlagenstudien aus Kybernetik und Geisteswissenschaft, no. 57:2, June 2016, Akademia Libroservo, ISSN 0723-4899, bl.&nbsp;75–101. * {{en}} Kocór, Maria, et al. ''Zonal Constructed Language and Education Support of e-Democracy – The Interslavic Experience''. Sokratis K. Katsikas & Vasilios Zorkadis eds., E-Democracy – Privacy-Preserving, Secure, Intelligent E-Government Services. 7th International Conference, E-Democracy 2017, Athens, Greece, December 14–15, 2017, Proceedings (Communications in Computer and Information Science no. 792, Springer International Publishing, 2017, {{ISBN|978-3-319-71116-4}}, 978-3-319-71117-1), bl.&nbsp;15–30. * {{en}} Kuznetsov, Nikolai. ''The Interslavic Language: Way of Communication Among the Slavic Nations and Ethnic Groups.'' Journal of Ethnophilosophical Questions and Global Ethics 2.1 (2018): bl. 18-28. * {{en}} Meyer, Anna-Maria. [https://www.researchgate.net/publication/308041701_Slavic_constructed_languages_in_the_internet_age ''Slavic constructed languages in the internet age'']. Language Problems & Language Planning, vol. 40 no. 3 (January 2016), bl.&nbsp;287–315. * {{de}} Meyer, Anna-Maria. ''Wiederbelebung einer Utopie. Probleme und Perspektiven slavischer Plansprachen im Zeitalter des Internets''. Bamberger Beiträge zur Linguistik 6, Bamberg: Univ. of Bamberg Press, 2014, {{ISBN|978-3-86309-233-7}}. * {{en}} Merunka, Vojtěch, ''Interslavic zonal constructed language: an introduction for English-speakers'' (Lukáš Lhoťan, 2018, {{ISBN|9788090700499}}). * {{en}} Merunka, Vojtěch. ''Neoslavonic zonal constructed language''. České Budějovice, 2012, {{ISBN|978-80-7453-291-7}}. * {{en}} Merunka, Vojtěch; Heršak, Emil; Molhanec, Martin. ''Neoslavonic Language''. Grundlagenstudien aus Kybernetik und Geisteswissenschaft, no. 57:2, June 2016, Akademia Libroservo, ISSN 0723-4899, bl.&nbsp;114–134. * {{ru}} Рупосова, Л.П., [http://evestnik-mgou.ru/en/Articles/Doc/176 ''История межславянского языка''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211006163505/https://evestnik-mgou.ru/en/Articles/Doc/176 |date= 6 Oktober 2021 }}. Вестник Московского государственного областного университета. Московский государственный областной университет, 2012 no. 1 ({{ISSN|2224-0209}}), bl.&nbsp;51–56. * {{en}} Steenbergen, Jan van. ''Constructed Slavic languages in the 21st century''. Grundlagenstudien aus Kybernetik und Geisteswissenschaft, no. 57:2, June 2016, Akademia Libroservo, ISSN 0723-4899, bl.&nbsp;102–113. * {{pl}} Steenbergen, Jan van. ''[http://jki.amu.edu.pl/files/04%20Steenbergen.pdf Język międzysłowiański jako lingua franca dla Europy Środkowej] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210701104031/http://jki.amu.edu.pl/files/04%20Steenbergen.pdf |date=1 Julie 2021 }}''. Ilona Koutny, Ida Stria (eds.): Język / Komunikacja / Informacja nr XIII (2018). Poznań: Wydawnictwo Rys, 2018. {{ISBN|978-83-65483-72-0}}, ISSN 1896-9585, bl.&nbsp;47–61. {{refend}} == Eksterne skakels == {{Interwiki|kode=isv}} * [http://steen.free.fr/interslavic/ Amptelike webwerf] * [http://interslavic-language.org/ Interslawiese inligtingsportaal] * [https://interslavic-dictionary.com/ Meertalige Interslawiese woordeboek] * [http://slovjani.info Slovjani.info: wetenskaplike tydskrif in Interslawies] * [http://isv.miraheze.org Interslawiese wiki] * [http://conference.interslavic-language.org CISLa - Conference on InterSlavic Language] {{CommonsKategorie-inlyn|Interslavic|Interslawies}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Interslavic}} {{Slawiese tale}} {{Normdata}} [[Kategorie:Slawiese tale]] [[Kategorie:Kunsmatige taal]] h3sm7nwlr6m035pwohwlfv1khwantr4 0 386983 2918212 2917836 2026-07-18T20:00:06Z SpesBona 2720 Bygewerk 2918212 wikitext text/x-wiki {{Sporttoekoms}} : ''Hierdie artikel handel oor die manskriekettoernooi. Vir die artikel oor die vrouekriekettoernooi, sien [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]].'' {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-wêreldbeker 2028 | beeld = | beeldgrote = 150px | onderskrif = | vanafdatum = 21 Oktober | totdatum = 19 November | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte, Super Tien en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Australië}}<br />{{vlagland|Nieu-Seeland}} | kampioen = | naaswenner = | getal = | deelnemers = 20 | wedstryde gespeel = 55 | bywoning = | speler van die reeks = | meeste lopies = | meeste paaltjies = | vorige jaar = 2026 | vorige toernooi = T20I-wêreldbeker 2026 | volgende jaar = 2030 | volgende toernooi = T20I-wêreldbeker 2030 }} Die '''T20I-wêreldbeker 2028''' ([[Engels]]: ''2028 ICC Men’s T20 World Cup'') sal van 21 Oktober 19 November 2028 in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] beslis word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.financialexpress.com/sports/t20-world-cup-2028-dates-venues-qualified-teams-format-2028/4165978/ |title=T20 World Cup 2028: Dates, venues, qualified teams, hosts- What we know so far |publisher=Financial Express |author=Saurabh Ganguly |date=8 Maart 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Dit sal die elfde [[T20I-wêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wees wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en die eerste in Nieu-Seeland, terwyl Australië voorheen die [[T20I-wêreldbeker 2022|2022-toernooi]] aangebied het. Ná die [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] en [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] sal dit die derde internasionale kriekettoernooi wees wat albei [[Oseanië|Oseaniese]] lande saam huisves. Indië is die verdedigende wêreldkampioen nadat hulle die [[T20I-wêreldbeker 2026]] gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-new-zealand-final-1512773/match-report |title=India crush New Zealand for third T20 World Cup title |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=8 Maart 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> [[Lêer:ICC Men's T20 World Cup Trophy at COA - BugWarp (20) (cropped).jpg|duimnael|links|upright|Die T20I-wêreldbekertrofee waarom meegeding word]] 20 [[krieket]]spanne sal aan die T20I-wêreldbeker 2028 deelneem: Die twee medegashere ([[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] en [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]]), die ná Nieu-Seeland sewe beste spanne van die vorige toernooi ([[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]], [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]], [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]], [[Proteas|Suid-Afrika]], [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]]), saam met die drie naasbeste spanne op die T20I-ranglys soos op 9 Maart 2026 ([[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]], [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]] en [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]]) en die wenners van die kwalifiseringstoernooi. Tydens die T20I-wêreldbeker 2028 sal 55 wedstryde gespeel word, waaronder 30 tydens die eerste rondte, 20 in die Super Tien, en vyf in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne word in vyf groepe van vier elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep speel. Die twee beste spanne van elke groep kwalifiseer hierna vir die Super Tien, waarvandaan die beste span van elke groep regstreeks vir die halfeindrondte kwalifiseer, terwyl in die elimineerders die naasbeste span van albei groepe die derde beste span ontmoet om die twee oorblywende plekke in die halfeindrondte te beslis, en die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-revamp-formats-for-marquee-men-s-events |title=ICC revamp formats for marquee men’s events |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Julie 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref><ref name="Formaat">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricinfo.com/story/t20-world-cup-2028-to-have-two-eliminators-before-semi-finals-1545717 |title=T20 World Cup 2028 to have two 'eliminators' before semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |author=Matt Roller |date=15 Julie 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Elke wedstryd bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die agt beste spanne van die T20I-wêreldbeker 2028 sal saam met die drie medegashere van die [[T20I-wêreldbeker 2030|2030-toernooi]] regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2030 in [[Engeland]], [[Ierland]] en [[Skotland]] kwalifiseer. == Toewysing == Die T20I-wêreldbeker 2028 is deur die Internasionale Krieketraad in November 2021 aan Australië en Nieu-Seeland toegewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Australië het voorheen die [[T20I-wêreldbeker 2022|2022-toernooi]] gehuisves, terwyl Nieu-Seeland vir die eerste keer as gasheer sal optree.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/t20-world-cup-2026-super-8-qualified-teams-berths-2028 |title=Super 8 teams secure direct qualification for the T20 World Cup 2028 |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |date=18 Februarie 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Australië en Nieu-Seeland het voorheen die [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] en [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] saam aangebied. Saam met die [[Rugbywêreldbeker 2027]] is dit een van twee vername toernooie wat Australië binne een jaar sal aanbied. Australië en Nieu-Seeland is oorspronklik in Februarie 2015 as gashere van die T20I-wêreldbeker 2020 aangewys, waarmee dit die eerste T20I-wêreldbekertoernooi in albei lande sou gewees het. Die toernooi sou van 18 Oktober tot 15 November 2020 beslis word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2015-02-10/australia-and-new-zealand-to-host-world-twenty20-in-2020/6083430 |title=Australia and New Zealand to host World Twenty20 in 2020 |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=10 Februarie 2015 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-now-has-window-in-icc-future-tours-programme-1129304 |title=IPL now has window in ICC Future Tours Programme |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=12 Desember 2017 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/669237 |title=The road to the men's ICC World T20 Australia 2020 heads to Kuwait as regional qualification groups are confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=20 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180420135629/https://www.icc-cricket.com/media-releases/669237 |archive-date=20 April 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is egter weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] hersien met die [[T20I-wêreldbeker 2021|2021-toernooi]] wat aan Indië toegewys is en die [[T20I-wêreldbeker 2022|2022-toernooi]] aan Australië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/1749997 |title=Men's T20WC 2021 in India, 2022 in Australia; Women's CWC postponed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=7 Augustus 2020 |accessdate=22 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922011315/https://www.icc-cricket.com/news/1749997 |archive-date=22 September 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === Aan die T20I-wêreldbeker 2028 sal 20 spanne kan deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-expands-men-s-world-events-odi-world-cup-to-14-teams-t20-world-cup-to-20-teams-1264847 |title=ICC expands men's world events: ODI WC to 14 teams, T20 WC to 20 teams |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=1 Junie 2021 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Die twee medegashere Australië en Nieu-Seeland, die ná Nieu-Seeland sewe beste spanne van die vorige [[T20I-wêreldbeker 2026]] (Engeland, Indië, Pakistan, Sri Lanka, Suid-Afrika, Wes-Indië en Zimbabwe) en die drie naasbeste spanne op die T20I-ranglys soos op 9 Maart 2026 (Afghanistan, Bangladesj en Ierland) het regstreeks vir die T20I-wêreldbeker 2028 gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-pakistan-complete-super-eight-line-up-1524905 |title=Pakistan complete Super Eight line-up for T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Februarie 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Die oorblywende agt plekke sal tydens ’n kwalifiseringstoernooi bespreek word, waarvoor tydens vyf vastelandse toernooie twee spanne elk van die kontinentale streke ([[Afrikakrieketvereniging|Afrika]], [[Asiatiese Krieketraad|Asië]], [[Europese Krieketraad|Europa]], [[IKR Amerikas|Amerika]] en [[IKR Oos-Asië-Oseanië|Oos-Asië-Oseanië]]) sal kwalifisseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/new-men-s-t20-world-cup-format-and-qualification-explained |title=New Men’s T20 World Cup format and qualification explained |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Julie 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende twaalf spanne het reeds vir die T20I-wêreldbeker 2028 gekwalifiseer. Later sal nog agt spanne kan aansluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/super-eights-teams-lock-in-icc-men-s-t20-world-cup-2028-spots-as-qualification-details-announced |title=Super Eights teams lock in ICC Men’s T20 World Cup 2028 spots as qualification details announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=18 Februarie 2026 |accessdate=16 Julie 2026}}</ref> Interessant genoeg was die twaalf volle lede ook die regstreekse kwalifiseerders. [[Lêer:2028 ICC Mens T20 World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-wêreldbeker 2028-kwalifisering. {{sleutel|#003|Gashere}} {{sleutel|#00f|Agt beste spanne van die 2026-toernooi}} {{sleutel|#01a2ffff|Gekwalifiseer deur die IKR se T20I-ranglys}} {{sleutel|#080|Wenner van die kwalifisering}} {{sleutel|#fc0|Nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Cr-AU}} |rowspan="2"|'''Gasheer''' |Elfde |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-NZ}} |Elfde |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |Naaswenner <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]], [[T20I-wêreldbeker 2026|2026]])</small> |- |{{Cr-EN}} |rowspan="7"|'''Regstreeks''' |Elfde |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-IN}} |Elfde |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]], [[T20I-wêreldbeker 2026|2026]])</small> |- |{{Cr-PK}} |Elfde |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Cr-LK}} |Elfde |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2014|2014]])</small> |- |{{Cr-ZA}} |Elfde |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |Naaswenner <small>([[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-WI}} |Elfde |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Cr-ZW}} |Agtste |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2022|2022]], [[T20I-wêreldbeker 2026|2026]])</small> |- |{{Cr-AF}} |rowspan="3"|T20I-ranglys op<br />9 Maart 2026 |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |Halfeindrondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-BD}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]], [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-IE}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |} == Formaat == Die T20I-wêreldbeker 2028 sal oor 30 dae tussen 20 verskillende spanne oor 55 wedstryde beslis word. Dit sal op 21 Oktober met die openingswedstryd begin. Die toernooi sal op 19 November met die eindstryd eindig, waartydens die wenner die T20I-wêreldbekertrofee sal inpalm. === Eerste rondte en Super Tien === Die T20I-wêreldbeker 2028 sal deur 20 nasionale krieketspanne beslis word. Die spanne sal in vyf groepe van vier spanne elk verdeel word. Elke span sal een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep speel, dus sal elke span drie wedstryde in die eerste rondte speel. Twee punte sal vir ’n oorwinning toegeken word, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, sal volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik word. Die twee beste spanne van elke groep dring na die Super Tien deur.<ref name="Formaat" /> In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aangeteken het), sal die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis word. Dit sal van toepassing wees in alle fases van die toernooi. Die Super Tien sal deur tien spanne in twee groepe van vyf spanne elk beslis word, waartydens elke span een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep sal speel, dus sal elke span vier wedstryde in die Super Tien speel. Die kwalifisering sal gegrond wees op dieselfde kriterias as in die eerste rondte.<ref name="Formaat" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af sal die toernooi ’n uitklopformaat aanneem wat uit vyf wedstryde bestaan: twee elimineerders, twee halfeindstryde en die eindstryd. Die wenner van albei Super Tien-groepe sal regstreeks na die halfeindrondte deurdring, terwyl die naasbeste span van albei groepe in die elimineerders die derde beste span van die ander groep sal ontmoet om die twee oorblywende plekke in die halfeindrondte te beslis. Elke wedstryd in die uitklopfase moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag is, sal die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal word. === 2028-effek op 2030-kwalifisering === Die agt beste spanne van die 2028-toernooi (saam met die 2030-medegashere Engeland, Ierland en Skotland) sal regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2030 kwalifiseer. == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die Super Tien én regstreeks vir die [[T20I-wêreldbeker 2030]]. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die T20I-wêreldbeker 2030 mis. |} Die wedstryde word in drie fases opgedeel, naamlik die eerste rondte, die Super Tien en die uitklopfase.<ref name="Formaat" /> === Eerste rondte === 20 spanne sal aan die eerste rondte deelneem. Die twee beste spanne in elke groep sal na die Super Tien deurdring en saam met die medegashere Engeland, Ierland en Skotland regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2030 kwalifiseer. ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep C ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep D ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep E ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Super Tien === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die halfeindrondte. |- | style="background:#ffc;"|Kwalifiseer vir die elimineerder. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Tien spanne sal aan die Super Tien deelneem. Die beste span in elke groep sal regstreeks na die halfeindstryd deurdring, terwyl die naasbeste span in die elimineerder die derde beste span van die ander groep sal ontmoet om die oorblywende halfeindplekke te beslis.<ref name="Formaat" /> ==== Groep 1 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep 2 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- bgcolor="#ffc" |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |- |style="text-align:left"|n.v.t. |0||0||0||0||—||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Uitklopfase === Die uitklopfase sal bestaan uit twee elimineerders, asook twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd sal ontmoet.<ref name="Formaat" /> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = | RD1-span01 = '''Wenner Groep 1''' | RD1-telling01 = | RD1-span02 = '''Naaswenner Groep 2''' | RD1-telling02 = | RD1-hofie02 = | RD1-span03 = '''Wenner Groep 2''' | RD1-telling03 = | RD1-span04 = '''Naaswenner Groep 2''' | RD1-telling04 = | RD2-hofie01 = | RD2-span01 = '''Wenner Halfeindstryd 1''' | RD2-telling01 = | RD2-span02 = '''Wenner Halfeindstryd 2''' | RD2-telling02 = }} ==== Elimineerder ==== {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = Naaswenner Groep 1 | telling1 = | span2 = Derde beste Groep 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = Derde beste Groep 2 | telling1 = | span2 = Naaswenner Groep 1 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = Wenner Groep 1 | telling1 = | span2 = Wenner Elimineerder 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = Wenner Groep 2 | telling1 = | span2 = Wenner Elimineerder 1 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 2028 | tyd = | dagnag = | span1 = Wenner Halfeindstryd 1 | telling1 = | span2 = Wenner Halfeindstryd 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-wêreldkampioen 2028 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2028 ICC Men's T20 World Cup|T20I-wêreldbeker 2028}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] {{Navigasie T20I-wêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:T20I-wereldbeker 2028}} [[Kategorie:Geskiedenis van Australië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Nieu-Seeland]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Australië]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Nieu-Seeland]] [[Kategorie:T20I-wêreldbeker|2028]] [[Kategorie:Sport in 2028]] 66jd4g1wxaddeigpat5ejg8qmyth83t 0 391033 2918243 2871850 2026-07-19T06:40:11Z Ziv 115288 ([[c:GR|GR]]) [[File:Aécio Neves, Michael Schumacher e Didi (Cropped).jpg]] → [[File:Michael Schumacher, September 2005.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr 2918243 wikitext text/x-wiki [[Lêer:F1 logo.png|links|100px]] {{F1 seisoen | Vorige = 1997 | Huidige = 1998 | Volgende = 1999 }} [[Lêer:Mika Häkkinen at Silverstone, August 1998 (edited).jpg|duimnael|200px|[[Mika Häkkinen]] wen sy eerste titel met [[McLaren]].]] [[Lêer:Michael Schumacher, September 2005.jpg|duimnael|200px|[[Michael Schumacher]] (foto in 2005) eindig tweede in 'n [[Scuderia Ferrari|Ferrari]].]] [[Lêer:David Coulthard at the 1995 British GP, Silverstone (49713882947).jpg|duimnael|200px|Häkkinen se spanmaat, [[David Coulthard]] (foto in 1995 geneem), was derde.]] Die '''[[Formule Een]]-seisoen van [[1998]]''' het uit 16 Grands Prix-wedrenne bestaan. == Kalender == {| class="wikitable" ! Rondte ! Wedren ! Datum ! Renverslag |- ! 1. | [[Australiese Grand Prix]] | 8 Maart | [[1998 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 2. | [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 29 Maart | [[1998 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 3. | [[Argentynse Grand Prix]] | 12 April | [[1998 Argentynse Grand Prix|Verslag]] |- ! 4. | [[San Marino Grand Prix]] | 26 April | [[1998 San Marino Grand Prix|Verslag]] |- ! 5. | [[Spaanse Grand Prix]] | 10 Mei | [[1998 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 6 | [[Monaco Grand Prix]] | 24 Mei | [[1998 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 7. | [[Kanadese Grand Prix]] | 7 Junie | [[1998 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 8. | [[Franse Grand Prix]] | 28 Junie | [[1998 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 9. | [[Britse Grand Prix]] | 12 Julie | [[1998 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 10. | [[Oostenrykse Grand Prix]] | 26 Julie | [[1998 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11. | [[Duitse Grand Prix]] | 2 Augustus | [[1998 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12. | [[Hongaarse Grand Prix]] | 16 Augustus | [[1998 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13. | [[Belgiese Grand Prix]] | 30 Augustus | [[1998 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 14. | [[Italiaanse Grand Prix]] | 13 September | [[1998 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 15. | [[1998 Luxemburgse Grand Prix|Luxemburgse Grand Prix]] | 27 September | [[1998 Luxemburgse Grand Prix|Verslag]] |- ! 16. | [[Japannese Grand Prix]] | 1 November | [[1998 Japannese Grand Prix|Verslag]] |} {{Formule Een-seisoene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 1998]] axify6s5vng2ywwqm7z5q0zyopbvjpd 0 398516 2918244 2858087 2026-07-19T06:40:12Z Ziv 115288 ([[c:GR|GR]]) [[File:Aécio Neves, Michael Schumacher e Didi (Cropped).jpg]] → [[File:Michael Schumacher, September 2005.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr 2918244 wikitext text/x-wiki [[Lêer:F1 logo.png|links|100px]] {{F1 seisoen | Vorige = 1995 | Huidige = 1996 | Volgende = 1997 }} [[Lêer:Damon Hill juillet 1995.jpg|duimnael|200px|[[Damon Hill]] wen die [[Formule Een]]-wêreldkampioenskap met [[WilliamsF1|Williams]].]] [[Lêer:Jacques Villeneuve 2002.jpg|regs|duimnael|200px|Hill se spanmaat, [[Jacques Villeneuve]] eindig tweede in sy eerste F1-seisoen.]] [[Lêer:Michael Schumacher, September 2005.jpg|duimnael|200px|Die verdedigende dubbele wêreldrenjaerkampioen [[Michael Schumacher]] eindig derde in sy eerste seisoen by [[Scuderia Ferrari]].]] Die '''[[Formule Een]]-seisoen van [[1996]]''' het uit 16 Grands Prix-wedrenne bestaan. == Kalender == {| class="wikitable" ! Rondte ! Wedren ! Datum ! Renverslag |- ! 1. | [[Australiese Grand Prix]] | 18 Maart | [[1996 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 2. | [[Brasiliaanse Grand Prix]] | 31 Maart | [[1996 Brasiliaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 3. | [[Argentynse Grand Prix]] | 7 April | [[1996 Argentynse Grand Prix|Verslag]] |- ! 4. | [[Europese Grand Prix]] | 28 April | [[1996 Europese Grand Prix|Verslag]] |- ! 5. | [[San Marino Grand Prix]] | 5 Mei | [[1996 San Marino Grand Prix|Verslag]] |- ! 6. | [[Monaco Grand Prix]] | 19 Mei | [[1996 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- ! 7. | [[Spaanse Grand Prix]] | 2 Junie | [[1996 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 8. | [[Kanadese Grand Prix]] | 16 Junie | [[1996 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- ! 9. | [[Franse Grand Prix]] | 30 Junie | [[1996 Franse Grand Prix|Verslag]] |- ! 10. | [[Britse Grand Prix]] | 14 Julie | [[1996 Britse Grand Prix|Verslag]] |- ! 11. | [[Duitse Grand Prix]] | 28 Julie | [[1996 Duitse Grand Prix|Verslag]] |- ! 12. | [[Hongaarse Grand Prix]] | 11 Augustus | [[1996 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- ! 13. | [[Belgiese Grand Prix]] | 25 Augustus | [[1996 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- ! 14. | [[Italiaanse Grand Prix]] | 8 September | [[1996 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- ! 15. | [[Portugese Grand Prix]] | 22 September | [[1996 Portugese Grand Prix|Verslag]] |- ! 16. | [[Japannese Grand Prix]] | 13 Oktober | [[1996 Japannese Grand Prix|Verslag]] |} {{Sjabloon:Formule Een Seisoene}} {{Normdata}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 1996]] 3fzmjbchh5iyhb0c7ln631qjm5gi6x5 0 399382 2918165 2765077 2026-07-18T16:06:24Z Aliwal2012 39067 2918165 wikitext text/x-wiki Die '''[[1990 Formule Een-seisoen|1990]] [[Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op 4 November 1990 in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur die Brasilianer [[Nelson Piquet]] in 'n [[Benetton Formula|Benetton-Ford]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 20 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 81 | 1:49:44.570 | 7 | '''9''' |- ! 2 | 2 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 81 | +3.129 | 3 | '''6''' |- ! 3 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 81 | +37.259 | 4 | '''4''' |- ! 4 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 81 | +46.862 | 2 | '''3''' |- ! 5 | 5 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 81 | +1:51.160 | 9 | '''2''' |- ! 6 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 80 | +1 Rondte | 6 | '''1''' |- ! 7 | 19 | {{BR-VLAG}} [[Roberto Moreno]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 80 | +1 Rondte | 8 | |- ! 8 | 4 | {{FR-VLAG}} [[Jean Alesi]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 80 | +1 Rondte | 5 | |- ! 9 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | +2 Rondtes | 10 | |- ! 10 | 25 | {{IT-VLAG}} [[Nicola Larini]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | +2 Rondtes | 12 | |- ! 11 | 26 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | +3 Rondtes | 19 | |- ! 12 | 8 | {{IT-VLAG}} [[Stefano Modena]] | [[Brabham]]-[[Jood|Judd]] | 77 | +4 Rondtes | 17 | |- ! 13 | 14 | {{FR-VLAG}} [[Olivier Grouillard]] | Osella-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | +7 Rondtes | 22 | |- ! NF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Emanuele Pirro]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | Enjin | 21 | |- ! NF | 27 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 61 | Getol | 1 | |- ! NF | 17 | {{IT-VLAG}} [[Gabriele Tarquini]] | AGS-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | Enjin | 26 | |- ! NF | 12 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Herbert]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Lamborghini]] | 57 | Koppeling | 18 | |- ! NF | 3 | {{JP-VLAG}} [[Satoru Nakajima]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 53 | Getol | 13 | |- ! NF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | Leyton House-Judd | 46 | Petrolpedaal | 14 | |- ! NF | 11 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Lamborghini]] | 43 | Ratkas | 11 | |- ! NF | 15 | {{BR-VLAG}} [[Mauricio Gugelmin]] | Leyton House-Judd | 27 | Remme | 16 | |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 23 | Elektriese probleem | 15 | |- ! NF | 29 | {{FR-VLAG}} [[Éric Bernard]] | Larrousse-[[Lamborghini]] | 21 | Ratkas | 23 | |- ! NF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Gianni Morbidelli]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Ratkas | 20 | |- ! NF | 7 | {{AU-VLAG}} [[David Brabham]] | [[Brabham]]-[[Jood|Judd]] | 18 | Getol | 25 | |- ! NF | 30 | {{JP-VLAG}} [[Aguri Suzuki]] | Larrousse-[[Lamborghini]] | 6 | Transmissie | 24 | |- ! NQ | 9 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | | | | |- |} {{F1GP 1990–1999}} [[Kategorie:Australiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1994|Australie]] 870t4yt381lxxg01ah9pf3e766e0kh9 0 417813 2918150 2918088 2026-07-18T15:25:40Z Daniellouw 54542 /* Totale vog */ 2918150 wikitext text/x-wiki Steenkoolanaliseringstegnieke is spesifieke analitiese metodes wat ontwerp is om die spesifieke fisiese en chemiese eienskappe van [[steenkool]] te meet. Hierdie metodes word hoofsaaklik gebruik om die geskiktheid van steenkool vir kooksing, kragopwekking of vir ysterertssmelting in die vervaardiging van [[staal]] te bepaal. [[Lêer:Steenkool samestelling.png|thumb|center|700px|Komponente in steenkool.]] ==Afkortings== {| class="wikitable" |-align=center ! Afkorting ! Basis ! Analise ! Beskrywing |-align=center | so / SO || - || || style="text-align:left;" | Soos ontvang (Engels = as received) |-align=center | ld / LD || - || || style="text-align:left;" | Luggedroog (Engels = air dry) |-align=center | d / D || - || || style="text-align:left;" | Droog / vogvry |-align=center | dav / DAV || - || || style="text-align:left;" | Droë asvry (Engels = dry ash-free) |-align=center | M / m || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van totale vog = oppervlakvog + inherente vog |-align=center | M_s / m_s || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van oppervlakvog |-align=center | M_r / m_r || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van residuele vog |-align=center | M_i / m_i || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van inherente vog |-align=center | VS || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vlugstofinhoud |-align=center | VK || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vaste [[koolstof]] |-align=center | A / a || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % as |-align=center | C / c || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % koolstof |-align=center | H / h || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[waterstof]] |-align=center | O / o || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[suurstof]] |-align=center | N / n || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[stikstof]] |-align=center | S / s || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[swael]] |-align=center | CV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Hittewaarde (Engels = "calorific value") |-align=center | GCV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Bruto hittewaarde (Engels = "gross calorific value") |-align=center | NCV || SO || Vol || style="text-align:left;" | Netto hittewaarde (Engels = "net calorific value") |} ==Definisies kortliks== {| class="wikitable" |-align=center ! Term ! Engels ! Afkorting ! Beskrywing |- | '''Steenkool soos ontvang''' | style="text-align:center;" | ''as received coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^so | Steenkool soos dit van die myn vervoer word. Dit bevat steeds oppervlakvog. |- | '''Luggedroogde steenkool''' | style="text-align:center;" | ''air-dried coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^ld | Steenkool waarvan die oppervlakvog verwyder is deur dit te droog by maksimum 40°C. Dit bevat steeds inherente vog. |- | '''Droë steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^d | Steenkool waarvan alle vog verwyder is deur dit te droog by ongeveer 105°C. |- | '''Droë asvrye steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry ash-free coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^dav | Steenkool sonder enige vog en as. Dit is nie moontlik om die as van die suiwer steenkool te skei nie, maar hierdie is bloot 'n term wat gebruik word. |- | '''Oppervlakvog''' | style="text-align:center;" | ''superficial moisture'' | style="text-align:center;" | m_s / M_s / SM | Alle vog wat aan die steenkool vassit. Dit word verwyder deur die steenkool in die son te droog of in 'n oond te bak by 40°C. Die persentasie oppervlakvog (m_s) is op 'n SO-basis. |- | '''Residuele vog''' | style="text-align:center;" | ''residual moisture'' | style="text-align:center;" | m_r / M_r / RM | Alle vog wat nog in die steenkool se krake, porieë en kapillêre oorbly nadat die steenkool gedroog is by 40°C. Residuele vog word verwyder deur steenkool te bak by 105°C. Die persentasie residuele vog (m_i) is op 'n LD-basis. Nadat vog verwyder is by 105°C is die oorblywende vog weglaatbaar klein. |- | '''Inherente vog''' | style="text-align:center;" | ''inherent moisture'' | style="text-align:center;" | m_i / M_i / IM | Inherente vog word bepaal by standaardkondisies (temperatuur en humiditeit). Die doel daarvan is om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit sinvol met ander steenkool vergelyk kan word. Die monster word ook op die ou einde tot ongeveer 105°C verhit. Die persentasie inherente vog (m_i) is op 'n LD-basis. Wanneer inherente vog saam met oppervlakvog en totale vog genoem word, dan word residuele vog eintlik bedoel. |- | '''Totale vog''' | style="text-align:center;" | ''total moisture'' | style="text-align:center;" | m / M / TM | Totale vog (M_t) = oppervlakvog (M_s) + residuele vog (M_r) |- | '''Vlugstofinhoud''' | style="text-align:center;" | ''volatile matter'' | style="text-align:center;" | vs / VS | Word verwyder deur die steenkool te bak vir 7 minute teen 900°C sonder enige lug, dus vind daar geen verbranding plaas nie. |- | '''As''' | style="text-align:center;" | ''ash'' | style="text-align:center;" | a / A | Alle materiaal wat oorbly wanneer steenkool volledig verbrand word. Die persentasie as (a) is op 'n LD-basis. |- | '''Vaste koolstof''' | style="text-align:center;" | ''fixed carbon'' | style="text-align:center;" | vk / VK | %VK = 100 - vs - a - m_i |- | '''Kortanalise''' | style="text-align:center;" | ''proximate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Vaste koolstof, vlugstofinhoud, as, inherente vog |- | '''Element-, uitgebreide- of volanalise''' | style="text-align:center;" | ''ultimate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Bestaan uit koolstof, waterstof, suurstof, stikstof en swael. Suurstof word verkry van die balans: o = 1 - c - h - o - n - s - a - m_i |- | '''Hittewaarde''' | style="text-align:center;" | ''calorific value'' | style="text-align:center;" | CV | Die hitte wat vrygestel word wanneer steenkool verbrand word. Dit word gewoonlik gerapporteer as MJ/kg luggedroogde steenkool. |} ==Definisies== ===Oppervlakvog=== Oppervlakvog is die vog wat verwyder word wanneer steenkool soos ontvang (steenkool^so) na lugdroë steenkool (steenkool^ld) gedroog word. Oppervlakvog is dus die verskil tussen totale vog (M) en residuele vog (M_r): :<math>M_s = M - M_r</math> Die massa persentasie oppervlakvog is gebaseer op steenkool soos ontvang (steenkool^so): :<math>m_s = \frac{ M_{so} - M_{40} } { M_{so} }</math> waar: * <math>M_{so}</math> = Gewig van monster soos ontvang. * <math>M_{40}</math> = Gewig van monster sonder oppervlakvog (40 °C). Of :<math>m_s = \frac{M_s}{Steenkool^{so}}</math> Oppervlakvog word bepaal deur die steenkool soos ontvang in lug te droog teen 'n [[temperatuur]] van nie meer as 40°C tot die sogenaamde lugdroë toestand (geen sigbare water op die steenkool nie). Hierdie metode word slegs vir grootmaat steenkool inkremente gebruik, byvoorbeeld voor siftingsanalise. '''Hoekom oppervlak vog gemeet word''' Dit is die eerste stap om die totale vog in die steenkool te meet. :<math>M = M_s + M_r</math> ===Residuele vog=== Residuele vog (M_r) is die vog wat in die steenkool agterbly nadat die oppervlakvog (M_s) verwyder is by ongeveer 40°C. Met ander woorde, dit is die vog wat nog teenwoordig is in luggedroogde (LD) steenkool. Residuele vog kom voor in die porieë en kapillêre van die steenkool en kan slegs verwyder word by temperature van ongeveer 105°C. By 105°C is die hoeveelheid vog in die steenkool weglaatbaar klein. Die rede hoekom dit tot 105°C verhit word is omdat vlugstof inhoud by ongeveer 105°C begin verwyder word. Dit is dus om te verhoed dat vlugstofinhoud verwyder word en dat dit by residuele vog gerapporteer word. :<math>M_r = M - M_s</math> Die massa persentasie residuele vog is gebaseer op luggedroogde steenkool (LD): :<math>m_r = \frac{ M_{lug\ droog} - M_{105} } { M_{lug\ droog} }</math> waar: * <math>M_{lug\ droog}</math> = Gewig van monster sonder oppervlakvog. * <math>M_{105}</math> = Gewig van monster by 105 °C '''Analise''' Residuele vog word kortliks soos volg bepaalː * Berei 'n monster voorberei deur dit te maal tot minus 200 mikron. * Verwyder die oppervlakvog deur te bak by 'n temperatuur van ongeveer 40°C of laat dit in die son lê totdat geen vog op die oppervlak waargeneem kan word nie. Neem die gewig. * Bak die monster verder by 105 ± 5°C. Neem die gewig. * Die residuele vog is die massaverlies. '''Hoekom residuele vog gemeet word''' Dit is die tweede stap om die totale vog in die steenkool te meet. :<math>M = M_s + M_r</math> ===Inherente vog=== Inherente vog is basies dieselfde as residuele vog. Die verskil is dat inherente vog bepaal word deur die monster na 'n gestandaardiseerde ewewigsvog (tipies 30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit) te bring en dan te verhit tot 105 ± 5 °C. Die massa persentasie inherente vog is gebaseer op die steenkool by ewewigstoestande: :<math>m_i = \frac{ M_{ewewig} - M_{105} } { M_{ewewig} }</math> waar: * <math>M_{ewewig}</math> = Gewig van monster by gestandaardiseerde ewewigsvog (30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit). * <math>M_{105}</math> = Monster by 105 °C '''Analise''' Inherente vog word kortliks soos volg bepaalː * Berei 'n monster voor deur dit te maal tot minus 200 mikron onder standaard toestande. * Bring die monster na 'n gestandardiseerde ewewigsvog (tipies 30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit) en neem die gewig van die monster. * Bak die monster verder by 105 ± 5 °C. Neem die gewig. * Die inherente vog is die massaverlies. '''Hoekom inherente vog gemeet word''' * Inherente vog word bepaal om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit vergelyk kan word met ander steenkool. * Dit word nie gebruik om die totale vog van die steenkool te bepaal nie. Daarvoor word residuele vog gemeet. '''Verskil tussen residuele vog en inherente vog'''ː * Residuele vog is makliker om te bepaal en is 'n stap om die totale vog van die steenkool te bepaal. * Inherente vog word bepaal om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit vergelyk kan word met die karakter van ander steenkool. ===Totale vog=== Totale vog = oppervlakvog + residuele vog :<math>M = M_s + M_r</math> Daar is drie metodes om totale vog te bepaal: # Distillasie met [[tolueen]] # droging teen 105°C met 'n stroom stikstof # droging teen 105°C met 'n lugstroom (slegs vir nie-oksiderende kole met 'n hoër rangorde). Die metode wat die meeste gebruik word, is: * Dryf alle [[#Oppervlakvog|oppervlakvog]] af deur die steenkoolmonster te bak by 40°C. Meet die gewig. * Dryf al die [[#Residuele vog|residuele vog]] af deur die steenkoolmonster verder te bak by 105 ± 5 °C. Meet die gewig. * Die residuele vog is gelyk aan die massaverlies. Die totale vog massafraksie is gebaseer op 'n SO-basis en kan ook gegee word in terme van die oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_r \left( 1 - m_s \right)</math> In baie gevalle word die formule vir totale vog gebruik in terme van inherente vog. Met ander woorde: :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> In so 'n geval word residuele vog eintlik bedoel. Kyk [[#Formules|Formules]] vir die afleiding van hierdie formule. '''Hoekom totale vog gemeet word''' Totale voginhoud is een van die belangrikste parameters wat gemeet word van steenkool. Dit is omdat vog geen hittewaarde het nie. * '''Hittewaarde (CV)''': Hoe hoër die vog, hoe laer is die energie-inhoud per eenheid gewig van die steenkool. * '''Verbrandingsdoeltreffendheid''': Hoë totale vog kan verbrandingsdoeltreffendheid verlaag aangesien bykomende energie benodig word om die vog tydens verbranding te verdamp. * '''Hantering en berging''': Hoë voginhoud kan lei tot spontane ontbranding en agteruitgang van steenkool tydens berging. * '''Industriële toepassings''': Vir toepassings soos kooksproduksie, kragopwekking en vergassing, is voginhoud noodsaaklik vir die optimalisering van prosesse en om konsekwente werkverrigting te verseker. ===Vlugstofinhoud=== Die vlugstofinhoud word bepaal deur die verlies in massa wanneer droë steenkool (geen vog) verhit word sonder kontak met lug onder gestandaardiseerde toestande. Dit word gedoen as deel van die kortanalise. Minerale materiaal wat met die monster geassosieer word, kan ook massa verloor. Die omvang van die verlies is afhanklik van die aard en hoeveelheid van die minerale teenwoordig. Wanneer die karbonaatinhoud van 'n steenkool hoog is, kan 'n regstelling na die inhoud van vlugtige stowwe gemaak word vir die verlies aan [[koolstofdioksied]] wat tydens die bepaling plaasvind. '''Ontleding''' * Verwyder alle oppervlakvog teen 40°C * Verwyder alle inherente vog by 105°C verwyder is, word 'n steenkoolmonster vir 7 minute by 900°C verhit sonder kontak met lug. Die persentasie vlugtige materiaal word bereken uit die verlies in massa van die monster na aftrekking van die verlies in massa as gevolg van vog. '''Toepassing''' Die vlugstofinhoud dui die gemak van ontsteking en verbranding van die steenkool aan. Hoër vlugtige stowwe beteken tipies dat die steenkool makliker ontbrand en vinniger brand. ===Vaste koolstof=== Vaste koolstof word bepaal deur die kortanalise, gebaseer op luggedroogde steenkool (LD-basis). Die massa persentasie vaste koolstof word soos volg bepaal: %Vaste koolstof = 100 - %as - %vlugstowwe - %inherente vog ===As=== As bestaan uit alles wat nie kan brand nie: * [[Silikondioksied|Silika]] (SiO₂) * [[Aluminiumoksied|Alumina]] (Al₂O₃) * [[Ysteroksied]]e (Fe₂O₃ en Fe₃O₄) * [[Kalsiumoksied]] (CaO) * [[Magnesiumoksied]] (MgO) * [[Natriumoksied]] (Na₂O) * [[Kaliumoksied]] (K₂O) * [[Titaandioksied]] (TiO₂) * Koolstof (as karbonate: –CO₃) * Swael (as sulfate –SO₄) * [[Fosfor]] (as fosfate –PO₄) * Spoorhoeveelhede van swaar metale en ander: ** [[Arseen]] (As) ** [[Lood]] (Pb) ** [[Kwik]] (Mg) ** [[Chroom]] (Cr) ** [[Kadmium]] (Cd) '''Toepassing''' 'n Hoë asinhoud kan die hittewaarde van die steenkool verlaag en meer erosie aan toerusting veroorsaak. Die asinhoud word ook gebruik om te bepaal hoeveel voorsiening gemaak moet word vir ashope. ===Droë steenkool=== Droë steenkool (D) is die steenkool sonder vog. Dit is dus steenkool wat teen 105°C gebak het om alle vog te verwyder. Dit bevat dus nog as, vlugstofinhoud en vaste koolstof. ===Droë asvrye steenkool=== Droë asvrye steenkool (DAV) is die steenkool sonder as en vog. Omdat dit onmoontlik is om die as van die werklike steenkool te skei is droë asvrye steenkool nie iets wat fisies kan bestaan nie, maar dit is bloot 'n term wat gebruik word. Dit bestaan uit komplekse koolstofverbindings van verskillende groottes/lengtes en bevat die elemente C, H, O, N, S.<ref>[https://www.quora.com/How-is-the-chemical-equation-for-coal-determined How is the chemical equation for coal determined?] (Quora)</ref> Die groter/langer koolstofverbindings sal in die kortanalise rapporteer as vaste koolstof en die korter verbindings sal rapporteer as vlugstofinhoud. [[Lêer:Steenkool chemiese struktuur.png|thumb|center|800px|'n Voorbeeld van hoe suiwer steenkool lyk (uitgesluit vog en as). Die waterstofatome word nie gewys nie sodat dit beter vertoon.]] ===Kortanalise (lugdroog basis)=== 'n Kortanalise (Engels = "proximate analysis") is 'n ontleding wat op luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster gedoen word om die volgende te bepaal: * Inherente vog (m_i) * Vlugstofinhoud * As * Vaste koolstof is die balans Die kortanalise is dus op 'n lugdroog basis. Dit word gedoen deur die volgende stappe: # Verwyder oppervlakvog deur te bak by 40°C. Die oppervlakvog sal die massaverlies van die monster wees, maar dit word nie gerapporteer as deel van die kortanalise nie. # Verwyder inherente vog deur monster te bak by 105°C. Inherente vog sal die massaverlies van die monster wees. # Verwyder vlugstowwe deur die monster te bak by 900°C in die afwesigheid van lug (suurstof). # Verbrand die monster volledig. Vaste koolstof sal die massaverlies van die monster wees. Dit was oorbly (wat nie verbrand het nie) sal as wees. %VK = 100 - As% - vlugtige materiaal% - inherente vog% ===Element-, uitgebreide- of volanalise (lugdroog basis)=== 'n Volanalise is 'n ontleding van 'n luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster vir die volgende elemente: koolstof (C), waterstof (H), stikstof (N) en swael (S). Suurstof (O) word bepaal deur die balans van %C, %H, %N, %S, %as en %inherente. Suurstof = 100% - %C - %H - %N - %S - %as - %inherente vog (%as en %inherente vog word deur die kortanalise bepaal) Die %as en %inherente vog word as deel van die kortanalise bepaal. Hierdie analise word kortliks soos volg uitgevoer: # Berei 'n monster droë steenkool voor deur dit by 105°C te bak. Alle vog word dus verwyder. # Verbrand die monster in 'n instrument wat die hoeveelheid CO₂, H₂O, SO₂ en NO₂ meet. Alle koolstof behoort as CO₂ te rapporteer, alle waterstof as H₂O, alle swael as SO₂ en alle stikstof as NO₂. # Alles wat nie verbrand het nie, is as. # Verkry suurstof deur die balans van al die komponente: o = 100% - c - h - n - s - a - m_i Soms word ander metodes, soos die Kjeldahl se metode, gebruik om die hoeveelheid stikstof te bepaal. 'n Verpoeierde steenkoolmonster word verhit met H₂SO₄ wat na ammoniumsulfaat (helder oplossing) omgeskakel word. :<math>N_2 + 3H_2 + H_2SO_4 \rightarrow \left(NH_4\right)_2SO_4</math> Neem kennis dat daar koolstof in die as sal voorkom in die vorm van karbonate (-CO₃). Dit sal nie rapporteer as deel van die %C in die steenkool nie en omdat dit nie kan brand nie; dus dit nie bydra tot die kaloriewaarde (CV) van die steenkool nie. '''Tipiese samestelling''' Hier volg tipiese samestelling van verskillende tipe steenkool: {| class="wikitable" |-align=center ! Steenkool ! Koolstof (C) ! Waterstof (H) ! Suurstof (O) ! Stikstof (N) ! Swael (S) |-align=center | style="text-align:left;" | Antrasiet | 86-97% | 2-5% | 2-4% | 0.5-1.5% | 0.5-1% |-align=center | style="text-align:left;" | Bitumineuse steenkool | 60-80% | 3-6% | 5-20% | 1-2% | 0.5-5% |-align=center | style="text-align:left;" | Sub-bitumineuse steenkool | 45-60% | 4-5% | 15-30% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |-align=center | style="text-align:left;" | Bruinkool/ligniet | 25-35% | 4-6% | 25-40% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |} ==Formules== === Opsomming === <math>m</math> en <math>m_s</math> is op 'n soos ontvang basis. <math>m_i</math> is op 'n lugdroog basis : <math>Steenkool^{ld} \ = \ (1 - m_s) Steenkool^{so} \ = \ \frac{1 - m}{1 - m_i} Steenkool^{so}</math> : <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> : <math>m_i^{so} = m_i^{ld} \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right)</math> Indien x = massafraksie van C, H, O, N, S, As: : <math>x^{so} = x^{ld} \left( \frac{1 - m}{1 - m_i} \right)</math> : <math>x^{d} = \frac{x^{ld}}{1 - m_i} \qquad \Rightarrow \qquad x^{ld} = x^{d} \left( 1 - m_i \right)</math> ===Steenkool^so vs Steenkool^ld=== Luggedroogde steenkool is gelyk aan steenkool soos ontvang minus oppervlakvog. Dusː {| class="wikitable" |-align=center | <math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> |} ===Totale vog (m) in terme van inherente vog (m_i) en oppervlakvog (m_s)=== '''Totale vog massa % op 'n SO-basis (soos ontvang)''' :<math>m = \frac{M}{Steenkool^{so}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{so}} = {Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i \over Steenkool^{so} }</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> |} '''Totale vog massa % op 'n LD-basis (lugdroog)''' :<math>m^{ld} = \frac{M}{Steenkool^{ld}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{ld}} = {(Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i) \over Steenkool^{ld}}</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so} \qquad \Rightarrow \qquad Steenkool^{so} = {Steenkool^{ld} \over 1 - m_s}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m^{ld} = {m_s \over 1 - m_s} + m_i</math> |} ===Massa persentasie van as op SO (soos ontvang)-basis (a^so)=== :<math>a^{so} = \frac{A}{Steenkool^{so}}</math> Maar: :<math>A = a \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>a^{so} = {a\left(1 - m_s \right)Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = a \left(1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m-m_i \over 1-m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>a^{so} = a \left(1 - \frac{m-m_i}{1-m_i} \right) = a \left({1 - m_i - m + m_i \over 1-m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{so} = a \frac{1-m}{1-m_i}</math> |} ===Massa persentasie as op droë-basis (a^d)=== :<math>a^{d} = \frac{A}{Steenkool^d}</math> As: :<math>A = a^{ld} \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{d} = \left( 1 - m_i \right) Steenkool^{ld}</math> Dan is: :<math>A = a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i}</math> Indien hierdie vervang word in die boonste vergelyking: :<math>a^{d} = { a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i} \over Steenkool^d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i}</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i} \qquad \Rightarrow \qquad a^{ld} = a^{d} \left( 1-m_i \right)</math> |} ===Massa persentasie van inherente vog op SO-basis (m_i^so)=== :<math>m_i^{so} = \frac{M_i}{Steenkool^{so}}</math> Indien: :<math>M_i = m_i Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>m_i^{so} = {m_i (1 - m_s ) Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = m_i \left( 1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m - m_i \over 1 - m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>m_i^{so} = m_i \left( 1 - {m-m_i \over 1 - m_i} \right) = m_i \left({1 - m_i - m + m_i \over 1 - m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- | <math>m_i^{so} = m_i \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right) = {1 - m \over \frac{1}{m_i} - 1}</math> |} ===Netto kalorifiese waarde op lugdroë-basis (NCV^ld)=== Kalorifiese waarde van steenkool word normaalweg gerapporteer as bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) op 'n lugdroog basis. Die verskil tussen die bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) en die netto kalorifiese waarde (<math>NCV</math>) is die volgende: Wanneer steenkool of enige ander stof wat waterstof (H₂) bevat verbrand, word waterdamp gevorm as produk. Byvoorbeeld : <math>CH_4 + 2O_2 \rightarrow CO_2 + 2H_2O + Hitte</math> In die geval van steenkool word die hoeveelheid waterstof gerapporteer. Dus, al die waterstof in die steenkool sal omsit in water: Die bruto kalorifiese waarde kan dan soos volg omgeskakel word na netto kalorifiese waarde: : <math>NCV = GCV - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Kyk ook [[Hittewaarde]]. Waterstof in die steenkool verbrand soos volg: : <math>H_2 + \frac{1}{2}O_2 \rightarrow H_2O + Hitte</math> Dus, vir elke mol H₂ sal daar een mol H₂O wees. En vir elke 2 kilogram H₂ is daar 18 kg H₂O: Indien: * <math>M_{verbrand}</math> = water wat vorm deur die verbranding van waterstof * <math>M_i</math> = inherente vog in die steenkool Dan isː : <math>Totale\ waterdamp\ na\ verbranding = M_{verbrand} + M_i</math> '''1. Water uit verbranding''' Indien <math>h</math> = massafraksie van waterstof in steenkool om 'n lugdroë basis, dan is: : <math>Massa\ H_2\ in\ steenkool \quad = \quad h \times Steenkool^{ld}</math> : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld}</math> '''2. Inherente vog''' Die inherente vog kan soos volg bereken word: : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld}</math> '''Totale waterdamp na verbranding''' : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld} \quad + \quad m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad Steenkool^{ld} \times \left ( 9h + m_i \right )</math> Dus: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - \lambda \times \left ( 9h + m_i \right )</math> |} By kamer temperatuurː : <math>\lambda \approx 2.45 \ MJ/kg</math> Die standaardformule wat in die algemeen gebruik word is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - 0.212 H - 0.0245 M</math> |} Waar: * <math>NCV</math> = Energie vrygestel wanneer 1 kg lugdroë steenkool verbrand word. (Dus, oppervlakvog = 0) * <math>H</math> = massa persentasie waterstof in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>H</math> is getal tussen 0 en 100 * <math>M</math> = massa persentasie inherente vog in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>M</math> is getal tussen 0 en 100 Die "0.212" neem aan dat die latente hitte van water 0.212 / 9 * 100 = 2.356 MJ/kg is. Dit is heelwat laer as 2.45 * 9 / 100 = 0.2205, maar empiries is 0.212 geneig om NCV-ramings in lyn te bring met gemete doeltreffendheid van keteltoetse, terwyl 0.2205 'n effens te lae NCV vir werklike toestande gee. In praktyk is steenkool feitlik nooit lugdroog nie, dus word die netto kalorifiese waarde gewoonlik uitgewerk vir steenkool wat oppervlakvog insluit (soos-ontvang basis). ===Netto kalorifiese waarde op soos ontvang-basis (NCV^so)=== In die algemeen is: : <math>Steenkool^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> '''Bruto hitte''' Die bruto hitte vrygestel is die hitte vrygestel met die aanname dat alle waterdamp weer kondenseer. Dus herwin 'n mens die hitte van die waterdamp. Vir lugdroë steenkool is die bruto hitte vrygestel: : <math>Bruto hitte = Steenkool^{ld} \times GCV^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld}</math> '''Netto hitte / effektiewe hitte''' In praktyk kondenseer die waterdamp nie en word daardie hitte verloor. Dus is die netto hitte of effektiewe hitte gelyk aan die bruto hitte minus die latente warmte van al die waterdamp in die uitlaatgas. Dus: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Vir steenkool soos ontvang is die totale waterdamp na verbranding: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> Individuele formules vir elke term in die formule vir totale water: : <math>M_{verbrand} = Steenkool^{ld} \times h \times 9 \quad = \quad \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9</math> : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_s = m_s \times Steenkool^{so}</math> Indien die laaste drie vergelykings in vervang word in die formule vir totale water: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> : <math>M_{totaal} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \quad + \quad m_s \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_{totaal} = Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \qquad + \qquad m_i \times \left(1 - m_s \right) \qquad + \qquad m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> : <math>Netto\ hitte = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld} \ - \ \lambda \times Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \ + \ m_i \times \left(1 - m_s \right) \ + \ m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte waarde per massa steenkool soos ontvang, die volgende: : <math>NCV^{so} = Netto\ hitte / Steenkool^{so}</math> : <math>NCV^{so} = \left(1 - m_s \right) \times GCV^{ld} \quad - \quad \lambda \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \quad + \quad m_s \right ]</math> Tipiese eenhede = MJ/kg steenkool (soos ontvang) ==Bronnelys== * [https://web.archive.org/web/20060921162016/http://www.tandf.co.uk/journals/titles/07349343.asp ''Coal Preparation''] (joernaal) * [https://industrialchemicaltesting.com/proximate-analysis-of-coal-is-methods/ Proximate Analysis of Coal] * [https://www.sciencedirect.com/topics/chemistry/coal-component Coal Composition] (ScienceDirect) * [https://www.google.com/search?q=coal+chemical+composition&udm=2 Coal chemical composition] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Kyk ook== * [[Steenkool]] {{Normdata}} [[Kategorie:Steenkool]] bxn1dnc4545liff6pj36ebzty74wuiw 2918151 2918150 2026-07-18T15:29:02Z Daniellouw 54542 /* Opsomming */ 2918151 wikitext text/x-wiki Steenkoolanaliseringstegnieke is spesifieke analitiese metodes wat ontwerp is om die spesifieke fisiese en chemiese eienskappe van [[steenkool]] te meet. Hierdie metodes word hoofsaaklik gebruik om die geskiktheid van steenkool vir kooksing, kragopwekking of vir ysterertssmelting in die vervaardiging van [[staal]] te bepaal. [[Lêer:Steenkool samestelling.png|thumb|center|700px|Komponente in steenkool.]] ==Afkortings== {| class="wikitable" |-align=center ! Afkorting ! Basis ! Analise ! Beskrywing |-align=center | so / SO || - || || style="text-align:left;" | Soos ontvang (Engels = as received) |-align=center | ld / LD || - || || style="text-align:left;" | Luggedroog (Engels = air dry) |-align=center | d / D || - || || style="text-align:left;" | Droog / vogvry |-align=center | dav / DAV || - || || style="text-align:left;" | Droë asvry (Engels = dry ash-free) |-align=center | M / m || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van totale vog = oppervlakvog + inherente vog |-align=center | M_s / m_s || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van oppervlakvog |-align=center | M_r / m_r || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van residuele vog |-align=center | M_i / m_i || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van inherente vog |-align=center | VS || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vlugstofinhoud |-align=center | VK || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vaste [[koolstof]] |-align=center | A / a || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % as |-align=center | C / c || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % koolstof |-align=center | H / h || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[waterstof]] |-align=center | O / o || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[suurstof]] |-align=center | N / n || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[stikstof]] |-align=center | S / s || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[swael]] |-align=center | CV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Hittewaarde (Engels = "calorific value") |-align=center | GCV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Bruto hittewaarde (Engels = "gross calorific value") |-align=center | NCV || SO || Vol || style="text-align:left;" | Netto hittewaarde (Engels = "net calorific value") |} ==Definisies kortliks== {| class="wikitable" |-align=center ! Term ! Engels ! Afkorting ! Beskrywing |- | '''Steenkool soos ontvang''' | style="text-align:center;" | ''as received coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^so | Steenkool soos dit van die myn vervoer word. Dit bevat steeds oppervlakvog. |- | '''Luggedroogde steenkool''' | style="text-align:center;" | ''air-dried coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^ld | Steenkool waarvan die oppervlakvog verwyder is deur dit te droog by maksimum 40°C. Dit bevat steeds inherente vog. |- | '''Droë steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^d | Steenkool waarvan alle vog verwyder is deur dit te droog by ongeveer 105°C. |- | '''Droë asvrye steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry ash-free coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^dav | Steenkool sonder enige vog en as. Dit is nie moontlik om die as van die suiwer steenkool te skei nie, maar hierdie is bloot 'n term wat gebruik word. |- | '''Oppervlakvog''' | style="text-align:center;" | ''superficial moisture'' | style="text-align:center;" | m_s / M_s / SM | Alle vog wat aan die steenkool vassit. Dit word verwyder deur die steenkool in die son te droog of in 'n oond te bak by 40°C. Die persentasie oppervlakvog (m_s) is op 'n SO-basis. |- | '''Residuele vog''' | style="text-align:center;" | ''residual moisture'' | style="text-align:center;" | m_r / M_r / RM | Alle vog wat nog in die steenkool se krake, porieë en kapillêre oorbly nadat die steenkool gedroog is by 40°C. Residuele vog word verwyder deur steenkool te bak by 105°C. Die persentasie residuele vog (m_i) is op 'n LD-basis. Nadat vog verwyder is by 105°C is die oorblywende vog weglaatbaar klein. |- | '''Inherente vog''' | style="text-align:center;" | ''inherent moisture'' | style="text-align:center;" | m_i / M_i / IM | Inherente vog word bepaal by standaardkondisies (temperatuur en humiditeit). Die doel daarvan is om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit sinvol met ander steenkool vergelyk kan word. Die monster word ook op die ou einde tot ongeveer 105°C verhit. Die persentasie inherente vog (m_i) is op 'n LD-basis. Wanneer inherente vog saam met oppervlakvog en totale vog genoem word, dan word residuele vog eintlik bedoel. |- | '''Totale vog''' | style="text-align:center;" | ''total moisture'' | style="text-align:center;" | m / M / TM | Totale vog (M_t) = oppervlakvog (M_s) + residuele vog (M_r) |- | '''Vlugstofinhoud''' | style="text-align:center;" | ''volatile matter'' | style="text-align:center;" | vs / VS | Word verwyder deur die steenkool te bak vir 7 minute teen 900°C sonder enige lug, dus vind daar geen verbranding plaas nie. |- | '''As''' | style="text-align:center;" | ''ash'' | style="text-align:center;" | a / A | Alle materiaal wat oorbly wanneer steenkool volledig verbrand word. Die persentasie as (a) is op 'n LD-basis. |- | '''Vaste koolstof''' | style="text-align:center;" | ''fixed carbon'' | style="text-align:center;" | vk / VK | %VK = 100 - vs - a - m_i |- | '''Kortanalise''' | style="text-align:center;" | ''proximate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Vaste koolstof, vlugstofinhoud, as, inherente vog |- | '''Element-, uitgebreide- of volanalise''' | style="text-align:center;" | ''ultimate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Bestaan uit koolstof, waterstof, suurstof, stikstof en swael. Suurstof word verkry van die balans: o = 1 - c - h - o - n - s - a - m_i |- | '''Hittewaarde''' | style="text-align:center;" | ''calorific value'' | style="text-align:center;" | CV | Die hitte wat vrygestel word wanneer steenkool verbrand word. Dit word gewoonlik gerapporteer as MJ/kg luggedroogde steenkool. |} ==Definisies== ===Oppervlakvog=== Oppervlakvog is die vog wat verwyder word wanneer steenkool soos ontvang (steenkool^so) na lugdroë steenkool (steenkool^ld) gedroog word. Oppervlakvog is dus die verskil tussen totale vog (M) en residuele vog (M_r): :<math>M_s = M - M_r</math> Die massa persentasie oppervlakvog is gebaseer op steenkool soos ontvang (steenkool^so): :<math>m_s = \frac{ M_{so} - M_{40} } { M_{so} }</math> waar: * <math>M_{so}</math> = Gewig van monster soos ontvang. * <math>M_{40}</math> = Gewig van monster sonder oppervlakvog (40 °C). Of :<math>m_s = \frac{M_s}{Steenkool^{so}}</math> Oppervlakvog word bepaal deur die steenkool soos ontvang in lug te droog teen 'n [[temperatuur]] van nie meer as 40°C tot die sogenaamde lugdroë toestand (geen sigbare water op die steenkool nie). Hierdie metode word slegs vir grootmaat steenkool inkremente gebruik, byvoorbeeld voor siftingsanalise. '''Hoekom oppervlak vog gemeet word''' Dit is die eerste stap om die totale vog in die steenkool te meet. :<math>M = M_s + M_r</math> ===Residuele vog=== Residuele vog (M_r) is die vog wat in die steenkool agterbly nadat die oppervlakvog (M_s) verwyder is by ongeveer 40°C. Met ander woorde, dit is die vog wat nog teenwoordig is in luggedroogde (LD) steenkool. Residuele vog kom voor in die porieë en kapillêre van die steenkool en kan slegs verwyder word by temperature van ongeveer 105°C. By 105°C is die hoeveelheid vog in die steenkool weglaatbaar klein. Die rede hoekom dit tot 105°C verhit word is omdat vlugstof inhoud by ongeveer 105°C begin verwyder word. Dit is dus om te verhoed dat vlugstofinhoud verwyder word en dat dit by residuele vog gerapporteer word. :<math>M_r = M - M_s</math> Die massa persentasie residuele vog is gebaseer op luggedroogde steenkool (LD): :<math>m_r = \frac{ M_{lug\ droog} - M_{105} } { M_{lug\ droog} }</math> waar: * <math>M_{lug\ droog}</math> = Gewig van monster sonder oppervlakvog. * <math>M_{105}</math> = Gewig van monster by 105 °C '''Analise''' Residuele vog word kortliks soos volg bepaalː * Berei 'n monster voorberei deur dit te maal tot minus 200 mikron. * Verwyder die oppervlakvog deur te bak by 'n temperatuur van ongeveer 40°C of laat dit in die son lê totdat geen vog op die oppervlak waargeneem kan word nie. Neem die gewig. * Bak die monster verder by 105 ± 5°C. Neem die gewig. * Die residuele vog is die massaverlies. '''Hoekom residuele vog gemeet word''' Dit is die tweede stap om die totale vog in die steenkool te meet. :<math>M = M_s + M_r</math> ===Inherente vog=== Inherente vog is basies dieselfde as residuele vog. Die verskil is dat inherente vog bepaal word deur die monster na 'n gestandaardiseerde ewewigsvog (tipies 30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit) te bring en dan te verhit tot 105 ± 5 °C. Die massa persentasie inherente vog is gebaseer op die steenkool by ewewigstoestande: :<math>m_i = \frac{ M_{ewewig} - M_{105} } { M_{ewewig} }</math> waar: * <math>M_{ewewig}</math> = Gewig van monster by gestandaardiseerde ewewigsvog (30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit). * <math>M_{105}</math> = Monster by 105 °C '''Analise''' Inherente vog word kortliks soos volg bepaalː * Berei 'n monster voor deur dit te maal tot minus 200 mikron onder standaard toestande. * Bring die monster na 'n gestandardiseerde ewewigsvog (tipies 30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit) en neem die gewig van die monster. * Bak die monster verder by 105 ± 5 °C. Neem die gewig. * Die inherente vog is die massaverlies. '''Hoekom inherente vog gemeet word''' * Inherente vog word bepaal om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit vergelyk kan word met ander steenkool. * Dit word nie gebruik om die totale vog van die steenkool te bepaal nie. Daarvoor word residuele vog gemeet. '''Verskil tussen residuele vog en inherente vog'''ː * Residuele vog is makliker om te bepaal en is 'n stap om die totale vog van die steenkool te bepaal. * Inherente vog word bepaal om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit vergelyk kan word met die karakter van ander steenkool. ===Totale vog=== Totale vog = oppervlakvog + residuele vog :<math>M = M_s + M_r</math> Daar is drie metodes om totale vog te bepaal: # Distillasie met [[tolueen]] # droging teen 105°C met 'n stroom stikstof # droging teen 105°C met 'n lugstroom (slegs vir nie-oksiderende kole met 'n hoër rangorde). Die metode wat die meeste gebruik word, is: * Dryf alle [[#Oppervlakvog|oppervlakvog]] af deur die steenkoolmonster te bak by 40°C. Meet die gewig. * Dryf al die [[#Residuele vog|residuele vog]] af deur die steenkoolmonster verder te bak by 105 ± 5 °C. Meet die gewig. * Die residuele vog is gelyk aan die massaverlies. Die totale vog massafraksie is gebaseer op 'n SO-basis en kan ook gegee word in terme van die oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_r \left( 1 - m_s \right)</math> In baie gevalle word die formule vir totale vog gebruik in terme van inherente vog. Met ander woorde: :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> In so 'n geval word residuele vog eintlik bedoel. Kyk [[#Formules|Formules]] vir die afleiding van hierdie formule. '''Hoekom totale vog gemeet word''' Totale voginhoud is een van die belangrikste parameters wat gemeet word van steenkool. Dit is omdat vog geen hittewaarde het nie. * '''Hittewaarde (CV)''': Hoe hoër die vog, hoe laer is die energie-inhoud per eenheid gewig van die steenkool. * '''Verbrandingsdoeltreffendheid''': Hoë totale vog kan verbrandingsdoeltreffendheid verlaag aangesien bykomende energie benodig word om die vog tydens verbranding te verdamp. * '''Hantering en berging''': Hoë voginhoud kan lei tot spontane ontbranding en agteruitgang van steenkool tydens berging. * '''Industriële toepassings''': Vir toepassings soos kooksproduksie, kragopwekking en vergassing, is voginhoud noodsaaklik vir die optimalisering van prosesse en om konsekwente werkverrigting te verseker. ===Vlugstofinhoud=== Die vlugstofinhoud word bepaal deur die verlies in massa wanneer droë steenkool (geen vog) verhit word sonder kontak met lug onder gestandaardiseerde toestande. Dit word gedoen as deel van die kortanalise. Minerale materiaal wat met die monster geassosieer word, kan ook massa verloor. Die omvang van die verlies is afhanklik van die aard en hoeveelheid van die minerale teenwoordig. Wanneer die karbonaatinhoud van 'n steenkool hoog is, kan 'n regstelling na die inhoud van vlugtige stowwe gemaak word vir die verlies aan [[koolstofdioksied]] wat tydens die bepaling plaasvind. '''Ontleding''' * Verwyder alle oppervlakvog teen 40°C * Verwyder alle inherente vog by 105°C verwyder is, word 'n steenkoolmonster vir 7 minute by 900°C verhit sonder kontak met lug. Die persentasie vlugtige materiaal word bereken uit die verlies in massa van die monster na aftrekking van die verlies in massa as gevolg van vog. '''Toepassing''' Die vlugstofinhoud dui die gemak van ontsteking en verbranding van die steenkool aan. Hoër vlugtige stowwe beteken tipies dat die steenkool makliker ontbrand en vinniger brand. ===Vaste koolstof=== Vaste koolstof word bepaal deur die kortanalise, gebaseer op luggedroogde steenkool (LD-basis). Die massa persentasie vaste koolstof word soos volg bepaal: %Vaste koolstof = 100 - %as - %vlugstowwe - %inherente vog ===As=== As bestaan uit alles wat nie kan brand nie: * [[Silikondioksied|Silika]] (SiO₂) * [[Aluminiumoksied|Alumina]] (Al₂O₃) * [[Ysteroksied]]e (Fe₂O₃ en Fe₃O₄) * [[Kalsiumoksied]] (CaO) * [[Magnesiumoksied]] (MgO) * [[Natriumoksied]] (Na₂O) * [[Kaliumoksied]] (K₂O) * [[Titaandioksied]] (TiO₂) * Koolstof (as karbonate: –CO₃) * Swael (as sulfate –SO₄) * [[Fosfor]] (as fosfate –PO₄) * Spoorhoeveelhede van swaar metale en ander: ** [[Arseen]] (As) ** [[Lood]] (Pb) ** [[Kwik]] (Mg) ** [[Chroom]] (Cr) ** [[Kadmium]] (Cd) '''Toepassing''' 'n Hoë asinhoud kan die hittewaarde van die steenkool verlaag en meer erosie aan toerusting veroorsaak. Die asinhoud word ook gebruik om te bepaal hoeveel voorsiening gemaak moet word vir ashope. ===Droë steenkool=== Droë steenkool (D) is die steenkool sonder vog. Dit is dus steenkool wat teen 105°C gebak het om alle vog te verwyder. Dit bevat dus nog as, vlugstofinhoud en vaste koolstof. ===Droë asvrye steenkool=== Droë asvrye steenkool (DAV) is die steenkool sonder as en vog. Omdat dit onmoontlik is om die as van die werklike steenkool te skei is droë asvrye steenkool nie iets wat fisies kan bestaan nie, maar dit is bloot 'n term wat gebruik word. Dit bestaan uit komplekse koolstofverbindings van verskillende groottes/lengtes en bevat die elemente C, H, O, N, S.<ref>[https://www.quora.com/How-is-the-chemical-equation-for-coal-determined How is the chemical equation for coal determined?] (Quora)</ref> Die groter/langer koolstofverbindings sal in die kortanalise rapporteer as vaste koolstof en die korter verbindings sal rapporteer as vlugstofinhoud. [[Lêer:Steenkool chemiese struktuur.png|thumb|center|800px|'n Voorbeeld van hoe suiwer steenkool lyk (uitgesluit vog en as). Die waterstofatome word nie gewys nie sodat dit beter vertoon.]] ===Kortanalise (lugdroog basis)=== 'n Kortanalise (Engels = "proximate analysis") is 'n ontleding wat op luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster gedoen word om die volgende te bepaal: * Inherente vog (m_i) * Vlugstofinhoud * As * Vaste koolstof is die balans Die kortanalise is dus op 'n lugdroog basis. Dit word gedoen deur die volgende stappe: # Verwyder oppervlakvog deur te bak by 40°C. Die oppervlakvog sal die massaverlies van die monster wees, maar dit word nie gerapporteer as deel van die kortanalise nie. # Verwyder inherente vog deur monster te bak by 105°C. Inherente vog sal die massaverlies van die monster wees. # Verwyder vlugstowwe deur die monster te bak by 900°C in die afwesigheid van lug (suurstof). # Verbrand die monster volledig. Vaste koolstof sal die massaverlies van die monster wees. Dit was oorbly (wat nie verbrand het nie) sal as wees. %VK = 100 - As% - vlugtige materiaal% - inherente vog% ===Element-, uitgebreide- of volanalise (lugdroog basis)=== 'n Volanalise is 'n ontleding van 'n luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster vir die volgende elemente: koolstof (C), waterstof (H), stikstof (N) en swael (S). Suurstof (O) word bepaal deur die balans van %C, %H, %N, %S, %as en %inherente. Suurstof = 100% - %C - %H - %N - %S - %as - %inherente vog (%as en %inherente vog word deur die kortanalise bepaal) Die %as en %inherente vog word as deel van die kortanalise bepaal. Hierdie analise word kortliks soos volg uitgevoer: # Berei 'n monster droë steenkool voor deur dit by 105°C te bak. Alle vog word dus verwyder. # Verbrand die monster in 'n instrument wat die hoeveelheid CO₂, H₂O, SO₂ en NO₂ meet. Alle koolstof behoort as CO₂ te rapporteer, alle waterstof as H₂O, alle swael as SO₂ en alle stikstof as NO₂. # Alles wat nie verbrand het nie, is as. # Verkry suurstof deur die balans van al die komponente: o = 100% - c - h - n - s - a - m_i Soms word ander metodes, soos die Kjeldahl se metode, gebruik om die hoeveelheid stikstof te bepaal. 'n Verpoeierde steenkoolmonster word verhit met H₂SO₄ wat na ammoniumsulfaat (helder oplossing) omgeskakel word. :<math>N_2 + 3H_2 + H_2SO_4 \rightarrow \left(NH_4\right)_2SO_4</math> Neem kennis dat daar koolstof in die as sal voorkom in die vorm van karbonate (-CO₃). Dit sal nie rapporteer as deel van die %C in die steenkool nie en omdat dit nie kan brand nie; dus dit nie bydra tot die kaloriewaarde (CV) van die steenkool nie. '''Tipiese samestelling''' Hier volg tipiese samestelling van verskillende tipe steenkool: {| class="wikitable" |-align=center ! Steenkool ! Koolstof (C) ! Waterstof (H) ! Suurstof (O) ! Stikstof (N) ! Swael (S) |-align=center | style="text-align:left;" | Antrasiet | 86-97% | 2-5% | 2-4% | 0.5-1.5% | 0.5-1% |-align=center | style="text-align:left;" | Bitumineuse steenkool | 60-80% | 3-6% | 5-20% | 1-2% | 0.5-5% |-align=center | style="text-align:left;" | Sub-bitumineuse steenkool | 45-60% | 4-5% | 15-30% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |-align=center | style="text-align:left;" | Bruinkool/ligniet | 25-35% | 4-6% | 25-40% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |} ==Formules== === Opsomming === <math>m</math> en <math>m_s</math> is op 'n soos ontvang basis. <math>m_i</math> is op 'n lugdroog basis '''Luggedroogde steenkool''' : <math>Steenkool^{ld} \ = \ (1 - m_s) Steenkool^{so} \ = \ \frac{1 - m}{1 - m_i} Steenkool^{so}</math> '''Totale vog massafraksie''' : <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> '''Residuele vog massafraksie op soos ontvang basis''' : <math>m_i^{so} = m_i^{ld} \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right)</math> '''Massafraksie op soos ontvang basis''' Indien x = massafraksie van C, H, O, N, S, As: : <math>x^{so} = x^{ld} \left( \frac{1 - m}{1 - m_i} \right)</math> : <math>x^{d} = \frac{x^{ld}}{1 - m_i} \qquad \Rightarrow \qquad x^{ld} = x^{d} \left( 1 - m_i \right)</math> ===Steenkool^so vs Steenkool^ld=== Luggedroogde steenkool is gelyk aan steenkool soos ontvang minus oppervlakvog. Dusː {| class="wikitable" |-align=center | <math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> |} ===Totale vog (m) in terme van inherente vog (m_i) en oppervlakvog (m_s)=== '''Totale vog massa % op 'n SO-basis (soos ontvang)''' :<math>m = \frac{M}{Steenkool^{so}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{so}} = {Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i \over Steenkool^{so} }</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> |} '''Totale vog massa % op 'n LD-basis (lugdroog)''' :<math>m^{ld} = \frac{M}{Steenkool^{ld}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{ld}} = {(Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i) \over Steenkool^{ld}}</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so} \qquad \Rightarrow \qquad Steenkool^{so} = {Steenkool^{ld} \over 1 - m_s}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m^{ld} = {m_s \over 1 - m_s} + m_i</math> |} ===Massa persentasie van as op SO (soos ontvang)-basis (a^so)=== :<math>a^{so} = \frac{A}{Steenkool^{so}}</math> Maar: :<math>A = a \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>a^{so} = {a\left(1 - m_s \right)Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = a \left(1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m-m_i \over 1-m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>a^{so} = a \left(1 - \frac{m-m_i}{1-m_i} \right) = a \left({1 - m_i - m + m_i \over 1-m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{so} = a \frac{1-m}{1-m_i}</math> |} ===Massa persentasie as op droë-basis (a^d)=== :<math>a^{d} = \frac{A}{Steenkool^d}</math> As: :<math>A = a^{ld} \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{d} = \left( 1 - m_i \right) Steenkool^{ld}</math> Dan is: :<math>A = a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i}</math> Indien hierdie vervang word in die boonste vergelyking: :<math>a^{d} = { a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i} \over Steenkool^d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i}</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i} \qquad \Rightarrow \qquad a^{ld} = a^{d} \left( 1-m_i \right)</math> |} ===Massa persentasie van inherente vog op SO-basis (m_i^so)=== :<math>m_i^{so} = \frac{M_i}{Steenkool^{so}}</math> Indien: :<math>M_i = m_i Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>m_i^{so} = {m_i (1 - m_s ) Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = m_i \left( 1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m - m_i \over 1 - m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>m_i^{so} = m_i \left( 1 - {m-m_i \over 1 - m_i} \right) = m_i \left({1 - m_i - m + m_i \over 1 - m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- | <math>m_i^{so} = m_i \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right) = {1 - m \over \frac{1}{m_i} - 1}</math> |} ===Netto kalorifiese waarde op lugdroë-basis (NCV^ld)=== Kalorifiese waarde van steenkool word normaalweg gerapporteer as bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) op 'n lugdroog basis. Die verskil tussen die bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) en die netto kalorifiese waarde (<math>NCV</math>) is die volgende: Wanneer steenkool of enige ander stof wat waterstof (H₂) bevat verbrand, word waterdamp gevorm as produk. Byvoorbeeld : <math>CH_4 + 2O_2 \rightarrow CO_2 + 2H_2O + Hitte</math> In die geval van steenkool word die hoeveelheid waterstof gerapporteer. Dus, al die waterstof in die steenkool sal omsit in water: Die bruto kalorifiese waarde kan dan soos volg omgeskakel word na netto kalorifiese waarde: : <math>NCV = GCV - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Kyk ook [[Hittewaarde]]. Waterstof in die steenkool verbrand soos volg: : <math>H_2 + \frac{1}{2}O_2 \rightarrow H_2O + Hitte</math> Dus, vir elke mol H₂ sal daar een mol H₂O wees. En vir elke 2 kilogram H₂ is daar 18 kg H₂O: Indien: * <math>M_{verbrand}</math> = water wat vorm deur die verbranding van waterstof * <math>M_i</math> = inherente vog in die steenkool Dan isː : <math>Totale\ waterdamp\ na\ verbranding = M_{verbrand} + M_i</math> '''1. Water uit verbranding''' Indien <math>h</math> = massafraksie van waterstof in steenkool om 'n lugdroë basis, dan is: : <math>Massa\ H_2\ in\ steenkool \quad = \quad h \times Steenkool^{ld}</math> : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld}</math> '''2. Inherente vog''' Die inherente vog kan soos volg bereken word: : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld}</math> '''Totale waterdamp na verbranding''' : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld} \quad + \quad m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad Steenkool^{ld} \times \left ( 9h + m_i \right )</math> Dus: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - \lambda \times \left ( 9h + m_i \right )</math> |} By kamer temperatuurː : <math>\lambda \approx 2.45 \ MJ/kg</math> Die standaardformule wat in die algemeen gebruik word is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - 0.212 H - 0.0245 M</math> |} Waar: * <math>NCV</math> = Energie vrygestel wanneer 1 kg lugdroë steenkool verbrand word. (Dus, oppervlakvog = 0) * <math>H</math> = massa persentasie waterstof in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>H</math> is getal tussen 0 en 100 * <math>M</math> = massa persentasie inherente vog in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>M</math> is getal tussen 0 en 100 Die "0.212" neem aan dat die latente hitte van water 0.212 / 9 * 100 = 2.356 MJ/kg is. Dit is heelwat laer as 2.45 * 9 / 100 = 0.2205, maar empiries is 0.212 geneig om NCV-ramings in lyn te bring met gemete doeltreffendheid van keteltoetse, terwyl 0.2205 'n effens te lae NCV vir werklike toestande gee. In praktyk is steenkool feitlik nooit lugdroog nie, dus word die netto kalorifiese waarde gewoonlik uitgewerk vir steenkool wat oppervlakvog insluit (soos-ontvang basis). ===Netto kalorifiese waarde op soos ontvang-basis (NCV^so)=== In die algemeen is: : <math>Steenkool^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> '''Bruto hitte''' Die bruto hitte vrygestel is die hitte vrygestel met die aanname dat alle waterdamp weer kondenseer. Dus herwin 'n mens die hitte van die waterdamp. Vir lugdroë steenkool is die bruto hitte vrygestel: : <math>Bruto hitte = Steenkool^{ld} \times GCV^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld}</math> '''Netto hitte / effektiewe hitte''' In praktyk kondenseer die waterdamp nie en word daardie hitte verloor. Dus is die netto hitte of effektiewe hitte gelyk aan die bruto hitte minus die latente warmte van al die waterdamp in die uitlaatgas. Dus: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Vir steenkool soos ontvang is die totale waterdamp na verbranding: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> Individuele formules vir elke term in die formule vir totale water: : <math>M_{verbrand} = Steenkool^{ld} \times h \times 9 \quad = \quad \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9</math> : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_s = m_s \times Steenkool^{so}</math> Indien die laaste drie vergelykings in vervang word in die formule vir totale water: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> : <math>M_{totaal} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \quad + \quad m_s \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_{totaal} = Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \qquad + \qquad m_i \times \left(1 - m_s \right) \qquad + \qquad m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> : <math>Netto\ hitte = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld} \ - \ \lambda \times Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \ + \ m_i \times \left(1 - m_s \right) \ + \ m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte waarde per massa steenkool soos ontvang, die volgende: : <math>NCV^{so} = Netto\ hitte / Steenkool^{so}</math> : <math>NCV^{so} = \left(1 - m_s \right) \times GCV^{ld} \quad - \quad \lambda \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \quad + \quad m_s \right ]</math> Tipiese eenhede = MJ/kg steenkool (soos ontvang) ==Bronnelys== * [https://web.archive.org/web/20060921162016/http://www.tandf.co.uk/journals/titles/07349343.asp ''Coal Preparation''] (joernaal) * [https://industrialchemicaltesting.com/proximate-analysis-of-coal-is-methods/ Proximate Analysis of Coal] * [https://www.sciencedirect.com/topics/chemistry/coal-component Coal Composition] (ScienceDirect) * [https://www.google.com/search?q=coal+chemical+composition&udm=2 Coal chemical composition] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Kyk ook== * [[Steenkool]] {{Normdata}} [[Kategorie:Steenkool]] q8ur8wiuzrtiozzdwjsx7he58xzpw8u 2918160 2918151 2026-07-18T16:02:12Z Oesjaar 7467 /* Element-, uitgebreide- of volanalise (lugdroog basis) */ Skakel 2918160 wikitext text/x-wiki Steenkoolanaliseringstegnieke is spesifieke analitiese metodes wat ontwerp is om die spesifieke fisiese en chemiese eienskappe van [[steenkool]] te meet. Hierdie metodes word hoofsaaklik gebruik om die geskiktheid van steenkool vir kooksing, kragopwekking of vir ysterertssmelting in die vervaardiging van [[staal]] te bepaal. [[Lêer:Steenkool samestelling.png|thumb|center|700px|Komponente in steenkool.]] ==Afkortings== {| class="wikitable" |-align=center ! Afkorting ! Basis ! Analise ! Beskrywing |-align=center | so / SO || - || || style="text-align:left;" | Soos ontvang (Engels = as received) |-align=center | ld / LD || - || || style="text-align:left;" | Luggedroog (Engels = air dry) |-align=center | d / D || - || || style="text-align:left;" | Droog / vogvry |-align=center | dav / DAV || - || || style="text-align:left;" | Droë asvry (Engels = dry ash-free) |-align=center | M / m || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van totale vog = oppervlakvog + inherente vog |-align=center | M_s / m_s || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van oppervlakvog |-align=center | M_r / m_r || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van residuele vog |-align=center | M_i / m_i || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van inherente vog |-align=center | VS || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vlugstofinhoud |-align=center | VK || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vaste [[koolstof]] |-align=center | A / a || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % as |-align=center | C / c || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % koolstof |-align=center | H / h || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[waterstof]] |-align=center | O / o || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[suurstof]] |-align=center | N / n || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[stikstof]] |-align=center | S / s || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[swael]] |-align=center | CV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Hittewaarde (Engels = "calorific value") |-align=center | GCV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Bruto hittewaarde (Engels = "gross calorific value") |-align=center | NCV || SO || Vol || style="text-align:left;" | Netto hittewaarde (Engels = "net calorific value") |} ==Definisies kortliks== {| class="wikitable" |-align=center ! Term ! Engels ! Afkorting ! Beskrywing |- | '''Steenkool soos ontvang''' | style="text-align:center;" | ''as received coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^so | Steenkool soos dit van die myn vervoer word. Dit bevat steeds oppervlakvog. |- | '''Luggedroogde steenkool''' | style="text-align:center;" | ''air-dried coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^ld | Steenkool waarvan die oppervlakvog verwyder is deur dit te droog by maksimum 40°C. Dit bevat steeds inherente vog. |- | '''Droë steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^d | Steenkool waarvan alle vog verwyder is deur dit te droog by ongeveer 105°C. |- | '''Droë asvrye steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry ash-free coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^dav | Steenkool sonder enige vog en as. Dit is nie moontlik om die as van die suiwer steenkool te skei nie, maar hierdie is bloot 'n term wat gebruik word. |- | '''Oppervlakvog''' | style="text-align:center;" | ''superficial moisture'' | style="text-align:center;" | m_s / M_s / SM | Alle vog wat aan die steenkool vassit. Dit word verwyder deur die steenkool in die son te droog of in 'n oond te bak by 40°C. Die persentasie oppervlakvog (m_s) is op 'n SO-basis. |- | '''Residuele vog''' | style="text-align:center;" | ''residual moisture'' | style="text-align:center;" | m_r / M_r / RM | Alle vog wat nog in die steenkool se krake, porieë en kapillêre oorbly nadat die steenkool gedroog is by 40°C. Residuele vog word verwyder deur steenkool te bak by 105°C. Die persentasie residuele vog (m_i) is op 'n LD-basis. Nadat vog verwyder is by 105°C is die oorblywende vog weglaatbaar klein. |- | '''Inherente vog''' | style="text-align:center;" | ''inherent moisture'' | style="text-align:center;" | m_i / M_i / IM | Inherente vog word bepaal by standaardkondisies (temperatuur en humiditeit). Die doel daarvan is om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit sinvol met ander steenkool vergelyk kan word. Die monster word ook op die ou einde tot ongeveer 105°C verhit. Die persentasie inherente vog (m_i) is op 'n LD-basis. Wanneer inherente vog saam met oppervlakvog en totale vog genoem word, dan word residuele vog eintlik bedoel. |- | '''Totale vog''' | style="text-align:center;" | ''total moisture'' | style="text-align:center;" | m / M / TM | Totale vog (M_t) = oppervlakvog (M_s) + residuele vog (M_r) |- | '''Vlugstofinhoud''' | style="text-align:center;" | ''volatile matter'' | style="text-align:center;" | vs / VS | Word verwyder deur die steenkool te bak vir 7 minute teen 900°C sonder enige lug, dus vind daar geen verbranding plaas nie. |- | '''As''' | style="text-align:center;" | ''ash'' | style="text-align:center;" | a / A | Alle materiaal wat oorbly wanneer steenkool volledig verbrand word. Die persentasie as (a) is op 'n LD-basis. |- | '''Vaste koolstof''' | style="text-align:center;" | ''fixed carbon'' | style="text-align:center;" | vk / VK | %VK = 100 - vs - a - m_i |- | '''Kortanalise''' | style="text-align:center;" | ''proximate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Vaste koolstof, vlugstofinhoud, as, inherente vog |- | '''Element-, uitgebreide- of volanalise''' | style="text-align:center;" | ''ultimate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Bestaan uit koolstof, waterstof, suurstof, stikstof en swael. Suurstof word verkry van die balans: o = 1 - c - h - o - n - s - a - m_i |- | '''Hittewaarde''' | style="text-align:center;" | ''calorific value'' | style="text-align:center;" | CV | Die hitte wat vrygestel word wanneer steenkool verbrand word. Dit word gewoonlik gerapporteer as MJ/kg luggedroogde steenkool. |} ==Definisies== ===Oppervlakvog=== Oppervlakvog is die vog wat verwyder word wanneer steenkool soos ontvang (steenkool^so) na lugdroë steenkool (steenkool^ld) gedroog word. Oppervlakvog is dus die verskil tussen totale vog (M) en residuele vog (M_r): :<math>M_s = M - M_r</math> Die massa persentasie oppervlakvog is gebaseer op steenkool soos ontvang (steenkool^so): :<math>m_s = \frac{ M_{so} - M_{40} } { M_{so} }</math> waar: * <math>M_{so}</math> = Gewig van monster soos ontvang. * <math>M_{40}</math> = Gewig van monster sonder oppervlakvog (40 °C). Of :<math>m_s = \frac{M_s}{Steenkool^{so}}</math> Oppervlakvog word bepaal deur die steenkool soos ontvang in lug te droog teen 'n [[temperatuur]] van nie meer as 40°C tot die sogenaamde lugdroë toestand (geen sigbare water op die steenkool nie). Hierdie metode word slegs vir grootmaat steenkool inkremente gebruik, byvoorbeeld voor siftingsanalise. '''Hoekom oppervlak vog gemeet word''' Dit is die eerste stap om die totale vog in die steenkool te meet. :<math>M = M_s + M_r</math> ===Residuele vog=== Residuele vog (M_r) is die vog wat in die steenkool agterbly nadat die oppervlakvog (M_s) verwyder is by ongeveer 40°C. Met ander woorde, dit is die vog wat nog teenwoordig is in luggedroogde (LD) steenkool. Residuele vog kom voor in die porieë en kapillêre van die steenkool en kan slegs verwyder word by temperature van ongeveer 105°C. By 105°C is die hoeveelheid vog in die steenkool weglaatbaar klein. Die rede hoekom dit tot 105°C verhit word is omdat vlugstof inhoud by ongeveer 105°C begin verwyder word. Dit is dus om te verhoed dat vlugstofinhoud verwyder word en dat dit by residuele vog gerapporteer word. :<math>M_r = M - M_s</math> Die massa persentasie residuele vog is gebaseer op luggedroogde steenkool (LD): :<math>m_r = \frac{ M_{lug\ droog} - M_{105} } { M_{lug\ droog} }</math> waar: * <math>M_{lug\ droog}</math> = Gewig van monster sonder oppervlakvog. * <math>M_{105}</math> = Gewig van monster by 105 °C '''Analise''' Residuele vog word kortliks soos volg bepaalː * Berei 'n monster voorberei deur dit te maal tot minus 200 mikron. * Verwyder die oppervlakvog deur te bak by 'n temperatuur van ongeveer 40°C of laat dit in die son lê totdat geen vog op die oppervlak waargeneem kan word nie. Neem die gewig. * Bak die monster verder by 105 ± 5°C. Neem die gewig. * Die residuele vog is die massaverlies. '''Hoekom residuele vog gemeet word''' Dit is die tweede stap om die totale vog in die steenkool te meet. :<math>M = M_s + M_r</math> ===Inherente vog=== Inherente vog is basies dieselfde as residuele vog. Die verskil is dat inherente vog bepaal word deur die monster na 'n gestandaardiseerde ewewigsvog (tipies 30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit) te bring en dan te verhit tot 105 ± 5 °C. Die massa persentasie inherente vog is gebaseer op die steenkool by ewewigstoestande: :<math>m_i = \frac{ M_{ewewig} - M_{105} } { M_{ewewig} }</math> waar: * <math>M_{ewewig}</math> = Gewig van monster by gestandaardiseerde ewewigsvog (30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit). * <math>M_{105}</math> = Monster by 105 °C '''Analise''' Inherente vog word kortliks soos volg bepaalː * Berei 'n monster voor deur dit te maal tot minus 200 mikron onder standaard toestande. * Bring die monster na 'n gestandardiseerde ewewigsvog (tipies 30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit) en neem die gewig van die monster. * Bak die monster verder by 105 ± 5 °C. Neem die gewig. * Die inherente vog is die massaverlies. '''Hoekom inherente vog gemeet word''' * Inherente vog word bepaal om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit vergelyk kan word met ander steenkool. * Dit word nie gebruik om die totale vog van die steenkool te bepaal nie. Daarvoor word residuele vog gemeet. '''Verskil tussen residuele vog en inherente vog'''ː * Residuele vog is makliker om te bepaal en is 'n stap om die totale vog van die steenkool te bepaal. * Inherente vog word bepaal om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit vergelyk kan word met die karakter van ander steenkool. ===Totale vog=== Totale vog = oppervlakvog + residuele vog :<math>M = M_s + M_r</math> Daar is drie metodes om totale vog te bepaal: # Distillasie met [[tolueen]] # droging teen 105°C met 'n stroom stikstof # droging teen 105°C met 'n lugstroom (slegs vir nie-oksiderende kole met 'n hoër rangorde). Die metode wat die meeste gebruik word, is: * Dryf alle [[#Oppervlakvog|oppervlakvog]] af deur die steenkoolmonster te bak by 40°C. Meet die gewig. * Dryf al die [[#Residuele vog|residuele vog]] af deur die steenkoolmonster verder te bak by 105 ± 5 °C. Meet die gewig. * Die residuele vog is gelyk aan die massaverlies. Die totale vog massafraksie is gebaseer op 'n SO-basis en kan ook gegee word in terme van die oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_r \left( 1 - m_s \right)</math> In baie gevalle word die formule vir totale vog gebruik in terme van inherente vog. Met ander woorde: :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> In so 'n geval word residuele vog eintlik bedoel. Kyk [[#Formules|Formules]] vir die afleiding van hierdie formule. '''Hoekom totale vog gemeet word''' Totale voginhoud is een van die belangrikste parameters wat gemeet word van steenkool. Dit is omdat vog geen hittewaarde het nie. * '''Hittewaarde (CV)''': Hoe hoër die vog, hoe laer is die energie-inhoud per eenheid gewig van die steenkool. * '''Verbrandingsdoeltreffendheid''': Hoë totale vog kan verbrandingsdoeltreffendheid verlaag aangesien bykomende energie benodig word om die vog tydens verbranding te verdamp. * '''Hantering en berging''': Hoë voginhoud kan lei tot spontane ontbranding en agteruitgang van steenkool tydens berging. * '''Industriële toepassings''': Vir toepassings soos kooksproduksie, kragopwekking en vergassing, is voginhoud noodsaaklik vir die optimalisering van prosesse en om konsekwente werkverrigting te verseker. ===Vlugstofinhoud=== Die vlugstofinhoud word bepaal deur die verlies in massa wanneer droë steenkool (geen vog) verhit word sonder kontak met lug onder gestandaardiseerde toestande. Dit word gedoen as deel van die kortanalise. Minerale materiaal wat met die monster geassosieer word, kan ook massa verloor. Die omvang van die verlies is afhanklik van die aard en hoeveelheid van die minerale teenwoordig. Wanneer die karbonaatinhoud van 'n steenkool hoog is, kan 'n regstelling na die inhoud van vlugtige stowwe gemaak word vir die verlies aan [[koolstofdioksied]] wat tydens die bepaling plaasvind. '''Ontleding''' * Verwyder alle oppervlakvog teen 40°C * Verwyder alle inherente vog by 105°C verwyder is, word 'n steenkoolmonster vir 7 minute by 900°C verhit sonder kontak met lug. Die persentasie vlugtige materiaal word bereken uit die verlies in massa van die monster na aftrekking van die verlies in massa as gevolg van vog. '''Toepassing''' Die vlugstofinhoud dui die gemak van ontsteking en verbranding van die steenkool aan. Hoër vlugtige stowwe beteken tipies dat die steenkool makliker ontbrand en vinniger brand. ===Vaste koolstof=== Vaste koolstof word bepaal deur die kortanalise, gebaseer op luggedroogde steenkool (LD-basis). Die massa persentasie vaste koolstof word soos volg bepaal: %Vaste koolstof = 100 - %as - %vlugstowwe - %inherente vog ===As=== As bestaan uit alles wat nie kan brand nie: * [[Silikondioksied|Silika]] (SiO₂) * [[Aluminiumoksied|Alumina]] (Al₂O₃) * [[Ysteroksied]]e (Fe₂O₃ en Fe₃O₄) * [[Kalsiumoksied]] (CaO) * [[Magnesiumoksied]] (MgO) * [[Natriumoksied]] (Na₂O) * [[Kaliumoksied]] (K₂O) * [[Titaandioksied]] (TiO₂) * Koolstof (as karbonate: –CO₃) * Swael (as sulfate –SO₄) * [[Fosfor]] (as fosfate –PO₄) * Spoorhoeveelhede van swaar metale en ander: ** [[Arseen]] (As) ** [[Lood]] (Pb) ** [[Kwik]] (Mg) ** [[Chroom]] (Cr) ** [[Kadmium]] (Cd) '''Toepassing''' 'n Hoë asinhoud kan die hittewaarde van die steenkool verlaag en meer erosie aan toerusting veroorsaak. Die asinhoud word ook gebruik om te bepaal hoeveel voorsiening gemaak moet word vir ashope. ===Droë steenkool=== Droë steenkool (D) is die steenkool sonder vog. Dit is dus steenkool wat teen 105°C gebak het om alle vog te verwyder. Dit bevat dus nog as, vlugstofinhoud en vaste koolstof. ===Droë asvrye steenkool=== Droë asvrye steenkool (DAV) is die steenkool sonder as en vog. Omdat dit onmoontlik is om die as van die werklike steenkool te skei is droë asvrye steenkool nie iets wat fisies kan bestaan nie, maar dit is bloot 'n term wat gebruik word. Dit bestaan uit komplekse koolstofverbindings van verskillende groottes/lengtes en bevat die elemente C, H, O, N, S.<ref>[https://www.quora.com/How-is-the-chemical-equation-for-coal-determined How is the chemical equation for coal determined?] (Quora)</ref> Die groter/langer koolstofverbindings sal in die kortanalise rapporteer as vaste koolstof en die korter verbindings sal rapporteer as vlugstofinhoud. [[Lêer:Steenkool chemiese struktuur.png|thumb|center|800px|'n Voorbeeld van hoe suiwer steenkool lyk (uitgesluit vog en as). Die waterstofatome word nie gewys nie sodat dit beter vertoon.]] ===Kortanalise (lugdroog basis)=== 'n Kortanalise (Engels = "proximate analysis") is 'n ontleding wat op luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster gedoen word om die volgende te bepaal: * Inherente vog (m_i) * Vlugstofinhoud * As * Vaste koolstof is die balans Die kortanalise is dus op 'n lugdroog basis. Dit word gedoen deur die volgende stappe: # Verwyder oppervlakvog deur te bak by 40°C. Die oppervlakvog sal die massaverlies van die monster wees, maar dit word nie gerapporteer as deel van die kortanalise nie. # Verwyder inherente vog deur monster te bak by 105°C. Inherente vog sal die massaverlies van die monster wees. # Verwyder vlugstowwe deur die monster te bak by 900°C in die afwesigheid van lug (suurstof). # Verbrand die monster volledig. Vaste koolstof sal die massaverlies van die monster wees. Dit was oorbly (wat nie verbrand het nie) sal as wees. %VK = 100 - As% - vlugtige materiaal% - inherente vog% ===Element-, uitgebreide- of volanalise (lugdroog basis)=== 'n Volanalise is 'n ontleding van 'n luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster vir die volgende elemente: koolstof (C), waterstof (H), stikstof (N) en swael (S). Suurstof (O) word bepaal deur die balans van %C, %H, %N, %S, %as en %inherente. Suurstof = 100% - %C - %H - %N - %S - %as - %inherente vog (%as en %inherente vog word deur die kortanalise bepaal) Die %as en %inherente vog word as deel van die kortanalise bepaal. Hierdie analise word kortliks soos volg uitgevoer: # Berei 'n monster droë steenkool voor deur dit by 105°C te bak. Alle vog word dus verwyder. # Verbrand die monster in 'n instrument wat die hoeveelheid CO₂, H₂O, SO₂ en NO₂ meet. Alle koolstof behoort as CO₂ te rapporteer, alle waterstof as H₂O, alle swael as SO₂ en alle stikstof as NO₂. # Alles wat nie verbrand het nie, is as. # Verkry suurstof deur die balans van al die komponente: o = 100% - c - h - n - s - a - m_i Soms word ander metodes, soos die Kjeldahl se metode, gebruik om die hoeveelheid stikstof te bepaal. 'n Verpoeierde steenkoolmonster word verhit met H₂SO₄ wat na ammoniumsulfaat (helder oplossing) omgeskakel word. :<math>N_2 + 3H_2 + H_2SO_4 \rightarrow \left(NH_4\right)_2SO_4</math> Neem kennis dat daar koolstof in die as sal voorkom in die vorm van karbonate (-CO₃). Dit sal nie rapporteer as deel van die %C in die steenkool nie en omdat dit nie kan brand nie; dus dit nie bydra tot die kaloriewaarde (CV) van die steenkool nie. '''Tipiese samestelling''' Hier volg tipiese samestelling van verskillende tipe steenkool: {| class="wikitable" |-align=center ! Steenkool ! Koolstof (C) ! Waterstof (H) ! Suurstof (O) ! Stikstof (N) ! Swael (S) |-align=center | style="text-align:left;" | [[Antrasiet]] | 86-97% | 2-5% | 2-4% | 0.5-1.5% | 0.5-1% |-align=center | style="text-align:left;" | Bitumineuse steenkool | 60-80% | 3-6% | 5-20% | 1-2% | 0.5-5% |-align=center | style="text-align:left;" | Sub-bitumineuse steenkool | 45-60% | 4-5% | 15-30% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |-align=center | style="text-align:left;" | Bruinkool/ligniet | 25-35% | 4-6% | 25-40% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |} ==Formules== === Opsomming === <math>m</math> en <math>m_s</math> is op 'n soos ontvang basis. <math>m_i</math> is op 'n lugdroog basis '''Luggedroogde steenkool''' : <math>Steenkool^{ld} \ = \ (1 - m_s) Steenkool^{so} \ = \ \frac{1 - m}{1 - m_i} Steenkool^{so}</math> '''Totale vog massafraksie''' : <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> '''Residuele vog massafraksie op soos ontvang basis''' : <math>m_i^{so} = m_i^{ld} \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right)</math> '''Massafraksie op soos ontvang basis''' Indien x = massafraksie van C, H, O, N, S, As: : <math>x^{so} = x^{ld} \left( \frac{1 - m}{1 - m_i} \right)</math> : <math>x^{d} = \frac{x^{ld}}{1 - m_i} \qquad \Rightarrow \qquad x^{ld} = x^{d} \left( 1 - m_i \right)</math> ===Steenkool^so vs Steenkool^ld=== Luggedroogde steenkool is gelyk aan steenkool soos ontvang minus oppervlakvog. Dusː {| class="wikitable" |-align=center | <math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> |} ===Totale vog (m) in terme van inherente vog (m_i) en oppervlakvog (m_s)=== '''Totale vog massa % op 'n SO-basis (soos ontvang)''' :<math>m = \frac{M}{Steenkool^{so}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{so}} = {Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i \over Steenkool^{so} }</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> |} '''Totale vog massa % op 'n LD-basis (lugdroog)''' :<math>m^{ld} = \frac{M}{Steenkool^{ld}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{ld}} = {(Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i) \over Steenkool^{ld}}</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so} \qquad \Rightarrow \qquad Steenkool^{so} = {Steenkool^{ld} \over 1 - m_s}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m^{ld} = {m_s \over 1 - m_s} + m_i</math> |} ===Massa persentasie van as op SO (soos ontvang)-basis (a^so)=== :<math>a^{so} = \frac{A}{Steenkool^{so}}</math> Maar: :<math>A = a \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>a^{so} = {a\left(1 - m_s \right)Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = a \left(1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m-m_i \over 1-m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>a^{so} = a \left(1 - \frac{m-m_i}{1-m_i} \right) = a \left({1 - m_i - m + m_i \over 1-m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{so} = a \frac{1-m}{1-m_i}</math> |} ===Massa persentasie as op droë-basis (a^d)=== :<math>a^{d} = \frac{A}{Steenkool^d}</math> As: :<math>A = a^{ld} \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{d} = \left( 1 - m_i \right) Steenkool^{ld}</math> Dan is: :<math>A = a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i}</math> Indien hierdie vervang word in die boonste vergelyking: :<math>a^{d} = { a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i} \over Steenkool^d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i}</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i} \qquad \Rightarrow \qquad a^{ld} = a^{d} \left( 1-m_i \right)</math> |} ===Massa persentasie van inherente vog op SO-basis (m_i^so)=== :<math>m_i^{so} = \frac{M_i}{Steenkool^{so}}</math> Indien: :<math>M_i = m_i Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>m_i^{so} = {m_i (1 - m_s ) Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = m_i \left( 1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m - m_i \over 1 - m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>m_i^{so} = m_i \left( 1 - {m-m_i \over 1 - m_i} \right) = m_i \left({1 - m_i - m + m_i \over 1 - m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- | <math>m_i^{so} = m_i \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right) = {1 - m \over \frac{1}{m_i} - 1}</math> |} ===Netto kalorifiese waarde op lugdroë-basis (NCV^ld)=== Kalorifiese waarde van steenkool word normaalweg gerapporteer as bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) op 'n lugdroog basis. Die verskil tussen die bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) en die netto kalorifiese waarde (<math>NCV</math>) is die volgende: Wanneer steenkool of enige ander stof wat waterstof (H₂) bevat verbrand, word waterdamp gevorm as produk. Byvoorbeeld : <math>CH_4 + 2O_2 \rightarrow CO_2 + 2H_2O + Hitte</math> In die geval van steenkool word die hoeveelheid waterstof gerapporteer. Dus, al die waterstof in die steenkool sal omsit in water: Die bruto kalorifiese waarde kan dan soos volg omgeskakel word na netto kalorifiese waarde: : <math>NCV = GCV - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Kyk ook [[Hittewaarde]]. Waterstof in die steenkool verbrand soos volg: : <math>H_2 + \frac{1}{2}O_2 \rightarrow H_2O + Hitte</math> Dus, vir elke mol H₂ sal daar een mol H₂O wees. En vir elke 2 kilogram H₂ is daar 18 kg H₂O: Indien: * <math>M_{verbrand}</math> = water wat vorm deur die verbranding van waterstof * <math>M_i</math> = inherente vog in die steenkool Dan isː : <math>Totale\ waterdamp\ na\ verbranding = M_{verbrand} + M_i</math> '''1. Water uit verbranding''' Indien <math>h</math> = massafraksie van waterstof in steenkool om 'n lugdroë basis, dan is: : <math>Massa\ H_2\ in\ steenkool \quad = \quad h \times Steenkool^{ld}</math> : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld}</math> '''2. Inherente vog''' Die inherente vog kan soos volg bereken word: : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld}</math> '''Totale waterdamp na verbranding''' : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld} \quad + \quad m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad Steenkool^{ld} \times \left ( 9h + m_i \right )</math> Dus: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - \lambda \times \left ( 9h + m_i \right )</math> |} By kamer temperatuurː : <math>\lambda \approx 2.45 \ MJ/kg</math> Die standaardformule wat in die algemeen gebruik word is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - 0.212 H - 0.0245 M</math> |} Waar: * <math>NCV</math> = Energie vrygestel wanneer 1 kg lugdroë steenkool verbrand word. (Dus, oppervlakvog = 0) * <math>H</math> = massa persentasie waterstof in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>H</math> is getal tussen 0 en 100 * <math>M</math> = massa persentasie inherente vog in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>M</math> is getal tussen 0 en 100 Die "0.212" neem aan dat die latente hitte van water 0.212 / 9 * 100 = 2.356 MJ/kg is. Dit is heelwat laer as 2.45 * 9 / 100 = 0.2205, maar empiries is 0.212 geneig om NCV-ramings in lyn te bring met gemete doeltreffendheid van keteltoetse, terwyl 0.2205 'n effens te lae NCV vir werklike toestande gee. In praktyk is steenkool feitlik nooit lugdroog nie, dus word die netto kalorifiese waarde gewoonlik uitgewerk vir steenkool wat oppervlakvog insluit (soos-ontvang basis). ===Netto kalorifiese waarde op soos ontvang-basis (NCV^so)=== In die algemeen is: : <math>Steenkool^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> '''Bruto hitte''' Die bruto hitte vrygestel is die hitte vrygestel met die aanname dat alle waterdamp weer kondenseer. Dus herwin 'n mens die hitte van die waterdamp. Vir lugdroë steenkool is die bruto hitte vrygestel: : <math>Bruto hitte = Steenkool^{ld} \times GCV^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld}</math> '''Netto hitte / effektiewe hitte''' In praktyk kondenseer die waterdamp nie en word daardie hitte verloor. Dus is die netto hitte of effektiewe hitte gelyk aan die bruto hitte minus die latente warmte van al die waterdamp in die uitlaatgas. Dus: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Vir steenkool soos ontvang is die totale waterdamp na verbranding: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> Individuele formules vir elke term in die formule vir totale water: : <math>M_{verbrand} = Steenkool^{ld} \times h \times 9 \quad = \quad \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9</math> : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_s = m_s \times Steenkool^{so}</math> Indien die laaste drie vergelykings in vervang word in die formule vir totale water: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> : <math>M_{totaal} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \quad + \quad m_s \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_{totaal} = Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \qquad + \qquad m_i \times \left(1 - m_s \right) \qquad + \qquad m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> : <math>Netto\ hitte = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld} \ - \ \lambda \times Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \ + \ m_i \times \left(1 - m_s \right) \ + \ m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte waarde per massa steenkool soos ontvang, die volgende: : <math>NCV^{so} = Netto\ hitte / Steenkool^{so}</math> : <math>NCV^{so} = \left(1 - m_s \right) \times GCV^{ld} \quad - \quad \lambda \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \quad + \quad m_s \right ]</math> Tipiese eenhede = MJ/kg steenkool (soos ontvang) ==Bronnelys== * [https://web.archive.org/web/20060921162016/http://www.tandf.co.uk/journals/titles/07349343.asp ''Coal Preparation''] (joernaal) * [https://industrialchemicaltesting.com/proximate-analysis-of-coal-is-methods/ Proximate Analysis of Coal] * [https://www.sciencedirect.com/topics/chemistry/coal-component Coal Composition] (ScienceDirect) * [https://www.google.com/search?q=coal+chemical+composition&udm=2 Coal chemical composition] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Kyk ook== * [[Steenkool]] {{Normdata}} [[Kategorie:Steenkool]] hpudim53f008sggopp4skox72i8ahni 2918163 2918160 2026-07-18T16:04:16Z Oesjaar 7467 /* Element-, uitgebreide- of volanalise (lugdroog basis) */ Skakel 2918163 wikitext text/x-wiki Steenkoolanaliseringstegnieke is spesifieke analitiese metodes wat ontwerp is om die spesifieke fisiese en chemiese eienskappe van [[steenkool]] te meet. Hierdie metodes word hoofsaaklik gebruik om die geskiktheid van steenkool vir kooksing, kragopwekking of vir ysterertssmelting in die vervaardiging van [[staal]] te bepaal. [[Lêer:Steenkool samestelling.png|thumb|center|700px|Komponente in steenkool.]] ==Afkortings== {| class="wikitable" |-align=center ! Afkorting ! Basis ! Analise ! Beskrywing |-align=center | so / SO || - || || style="text-align:left;" | Soos ontvang (Engels = as received) |-align=center | ld / LD || - || || style="text-align:left;" | Luggedroog (Engels = air dry) |-align=center | d / D || - || || style="text-align:left;" | Droog / vogvry |-align=center | dav / DAV || - || || style="text-align:left;" | Droë asvry (Engels = dry ash-free) |-align=center | M / m || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van totale vog = oppervlakvog + inherente vog |-align=center | M_s / m_s || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van oppervlakvog |-align=center | M_r / m_r || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van residuele vog |-align=center | M_i / m_i || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van inherente vog |-align=center | VS || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vlugstofinhoud |-align=center | VK || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vaste [[koolstof]] |-align=center | A / a || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % as |-align=center | C / c || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % koolstof |-align=center | H / h || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[waterstof]] |-align=center | O / o || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[suurstof]] |-align=center | N / n || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[stikstof]] |-align=center | S / s || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[swael]] |-align=center | CV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Hittewaarde (Engels = "calorific value") |-align=center | GCV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Bruto hittewaarde (Engels = "gross calorific value") |-align=center | NCV || SO || Vol || style="text-align:left;" | Netto hittewaarde (Engels = "net calorific value") |} ==Definisies kortliks== {| class="wikitable" |-align=center ! Term ! Engels ! Afkorting ! Beskrywing |- | '''Steenkool soos ontvang''' | style="text-align:center;" | ''as received coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^so | Steenkool soos dit van die myn vervoer word. Dit bevat steeds oppervlakvog. |- | '''Luggedroogde steenkool''' | style="text-align:center;" | ''air-dried coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^ld | Steenkool waarvan die oppervlakvog verwyder is deur dit te droog by maksimum 40°C. Dit bevat steeds inherente vog. |- | '''Droë steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^d | Steenkool waarvan alle vog verwyder is deur dit te droog by ongeveer 105°C. |- | '''Droë asvrye steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry ash-free coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^dav | Steenkool sonder enige vog en as. Dit is nie moontlik om die as van die suiwer steenkool te skei nie, maar hierdie is bloot 'n term wat gebruik word. |- | '''Oppervlakvog''' | style="text-align:center;" | ''superficial moisture'' | style="text-align:center;" | m_s / M_s / SM | Alle vog wat aan die steenkool vassit. Dit word verwyder deur die steenkool in die son te droog of in 'n oond te bak by 40°C. Die persentasie oppervlakvog (m_s) is op 'n SO-basis. |- | '''Residuele vog''' | style="text-align:center;" | ''residual moisture'' | style="text-align:center;" | m_r / M_r / RM | Alle vog wat nog in die steenkool se krake, porieë en kapillêre oorbly nadat die steenkool gedroog is by 40°C. Residuele vog word verwyder deur steenkool te bak by 105°C. Die persentasie residuele vog (m_i) is op 'n LD-basis. Nadat vog verwyder is by 105°C is die oorblywende vog weglaatbaar klein. |- | '''Inherente vog''' | style="text-align:center;" | ''inherent moisture'' | style="text-align:center;" | m_i / M_i / IM | Inherente vog word bepaal by standaardkondisies (temperatuur en humiditeit). Die doel daarvan is om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit sinvol met ander steenkool vergelyk kan word. Die monster word ook op die ou einde tot ongeveer 105°C verhit. Die persentasie inherente vog (m_i) is op 'n LD-basis. Wanneer inherente vog saam met oppervlakvog en totale vog genoem word, dan word residuele vog eintlik bedoel. |- | '''Totale vog''' | style="text-align:center;" | ''total moisture'' | style="text-align:center;" | m / M / TM | Totale vog (M_t) = oppervlakvog (M_s) + residuele vog (M_r) |- | '''Vlugstofinhoud''' | style="text-align:center;" | ''volatile matter'' | style="text-align:center;" | vs / VS | Word verwyder deur die steenkool te bak vir 7 minute teen 900°C sonder enige lug, dus vind daar geen verbranding plaas nie. |- | '''As''' | style="text-align:center;" | ''ash'' | style="text-align:center;" | a / A | Alle materiaal wat oorbly wanneer steenkool volledig verbrand word. Die persentasie as (a) is op 'n LD-basis. |- | '''Vaste koolstof''' | style="text-align:center;" | ''fixed carbon'' | style="text-align:center;" | vk / VK | %VK = 100 - vs - a - m_i |- | '''Kortanalise''' | style="text-align:center;" | ''proximate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Vaste koolstof, vlugstofinhoud, as, inherente vog |- | '''Element-, uitgebreide- of volanalise''' | style="text-align:center;" | ''ultimate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Bestaan uit koolstof, waterstof, suurstof, stikstof en swael. Suurstof word verkry van die balans: o = 1 - c - h - o - n - s - a - m_i |- | '''Hittewaarde''' | style="text-align:center;" | ''calorific value'' | style="text-align:center;" | CV | Die hitte wat vrygestel word wanneer steenkool verbrand word. Dit word gewoonlik gerapporteer as MJ/kg luggedroogde steenkool. |} ==Definisies== ===Oppervlakvog=== Oppervlakvog is die vog wat verwyder word wanneer steenkool soos ontvang (steenkool^so) na lugdroë steenkool (steenkool^ld) gedroog word. Oppervlakvog is dus die verskil tussen totale vog (M) en residuele vog (M_r): :<math>M_s = M - M_r</math> Die massa persentasie oppervlakvog is gebaseer op steenkool soos ontvang (steenkool^so): :<math>m_s = \frac{ M_{so} - M_{40} } { M_{so} }</math> waar: * <math>M_{so}</math> = Gewig van monster soos ontvang. * <math>M_{40}</math> = Gewig van monster sonder oppervlakvog (40 °C). Of :<math>m_s = \frac{M_s}{Steenkool^{so}}</math> Oppervlakvog word bepaal deur die steenkool soos ontvang in lug te droog teen 'n [[temperatuur]] van nie meer as 40°C tot die sogenaamde lugdroë toestand (geen sigbare water op die steenkool nie). Hierdie metode word slegs vir grootmaat steenkool inkremente gebruik, byvoorbeeld voor siftingsanalise. '''Hoekom oppervlak vog gemeet word''' Dit is die eerste stap om die totale vog in die steenkool te meet. :<math>M = M_s + M_r</math> ===Residuele vog=== Residuele vog (M_r) is die vog wat in die steenkool agterbly nadat die oppervlakvog (M_s) verwyder is by ongeveer 40°C. Met ander woorde, dit is die vog wat nog teenwoordig is in luggedroogde (LD) steenkool. Residuele vog kom voor in die porieë en kapillêre van die steenkool en kan slegs verwyder word by temperature van ongeveer 105°C. By 105°C is die hoeveelheid vog in die steenkool weglaatbaar klein. Die rede hoekom dit tot 105°C verhit word is omdat vlugstof inhoud by ongeveer 105°C begin verwyder word. Dit is dus om te verhoed dat vlugstofinhoud verwyder word en dat dit by residuele vog gerapporteer word. :<math>M_r = M - M_s</math> Die massa persentasie residuele vog is gebaseer op luggedroogde steenkool (LD): :<math>m_r = \frac{ M_{lug\ droog} - M_{105} } { M_{lug\ droog} }</math> waar: * <math>M_{lug\ droog}</math> = Gewig van monster sonder oppervlakvog. * <math>M_{105}</math> = Gewig van monster by 105 °C '''Analise''' Residuele vog word kortliks soos volg bepaalː * Berei 'n monster voorberei deur dit te maal tot minus 200 mikron. * Verwyder die oppervlakvog deur te bak by 'n temperatuur van ongeveer 40°C of laat dit in die son lê totdat geen vog op die oppervlak waargeneem kan word nie. Neem die gewig. * Bak die monster verder by 105 ± 5°C. Neem die gewig. * Die residuele vog is die massaverlies. '''Hoekom residuele vog gemeet word''' Dit is die tweede stap om die totale vog in die steenkool te meet. :<math>M = M_s + M_r</math> ===Inherente vog=== Inherente vog is basies dieselfde as residuele vog. Die verskil is dat inherente vog bepaal word deur die monster na 'n gestandaardiseerde ewewigsvog (tipies 30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit) te bring en dan te verhit tot 105 ± 5 °C. Die massa persentasie inherente vog is gebaseer op die steenkool by ewewigstoestande: :<math>m_i = \frac{ M_{ewewig} - M_{105} } { M_{ewewig} }</math> waar: * <math>M_{ewewig}</math> = Gewig van monster by gestandaardiseerde ewewigsvog (30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit). * <math>M_{105}</math> = Monster by 105 °C '''Analise''' Inherente vog word kortliks soos volg bepaalː * Berei 'n monster voor deur dit te maal tot minus 200 mikron onder standaard toestande. * Bring die monster na 'n gestandardiseerde ewewigsvog (tipies 30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit) en neem die gewig van die monster. * Bak die monster verder by 105 ± 5 °C. Neem die gewig. * Die inherente vog is die massaverlies. '''Hoekom inherente vog gemeet word''' * Inherente vog word bepaal om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit vergelyk kan word met ander steenkool. * Dit word nie gebruik om die totale vog van die steenkool te bepaal nie. Daarvoor word residuele vog gemeet. '''Verskil tussen residuele vog en inherente vog'''ː * Residuele vog is makliker om te bepaal en is 'n stap om die totale vog van die steenkool te bepaal. * Inherente vog word bepaal om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit vergelyk kan word met die karakter van ander steenkool. ===Totale vog=== Totale vog = oppervlakvog + residuele vog :<math>M = M_s + M_r</math> Daar is drie metodes om totale vog te bepaal: # Distillasie met [[tolueen]] # droging teen 105°C met 'n stroom stikstof # droging teen 105°C met 'n lugstroom (slegs vir nie-oksiderende kole met 'n hoër rangorde). Die metode wat die meeste gebruik word, is: * Dryf alle [[#Oppervlakvog|oppervlakvog]] af deur die steenkoolmonster te bak by 40°C. Meet die gewig. * Dryf al die [[#Residuele vog|residuele vog]] af deur die steenkoolmonster verder te bak by 105 ± 5 °C. Meet die gewig. * Die residuele vog is gelyk aan die massaverlies. Die totale vog massafraksie is gebaseer op 'n SO-basis en kan ook gegee word in terme van die oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_r \left( 1 - m_s \right)</math> In baie gevalle word die formule vir totale vog gebruik in terme van inherente vog. Met ander woorde: :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> In so 'n geval word residuele vog eintlik bedoel. Kyk [[#Formules|Formules]] vir die afleiding van hierdie formule. '''Hoekom totale vog gemeet word''' Totale voginhoud is een van die belangrikste parameters wat gemeet word van steenkool. Dit is omdat vog geen hittewaarde het nie. * '''Hittewaarde (CV)''': Hoe hoër die vog, hoe laer is die energie-inhoud per eenheid gewig van die steenkool. * '''Verbrandingsdoeltreffendheid''': Hoë totale vog kan verbrandingsdoeltreffendheid verlaag aangesien bykomende energie benodig word om die vog tydens verbranding te verdamp. * '''Hantering en berging''': Hoë voginhoud kan lei tot spontane ontbranding en agteruitgang van steenkool tydens berging. * '''Industriële toepassings''': Vir toepassings soos kooksproduksie, kragopwekking en vergassing, is voginhoud noodsaaklik vir die optimalisering van prosesse en om konsekwente werkverrigting te verseker. ===Vlugstofinhoud=== Die vlugstofinhoud word bepaal deur die verlies in massa wanneer droë steenkool (geen vog) verhit word sonder kontak met lug onder gestandaardiseerde toestande. Dit word gedoen as deel van die kortanalise. Minerale materiaal wat met die monster geassosieer word, kan ook massa verloor. Die omvang van die verlies is afhanklik van die aard en hoeveelheid van die minerale teenwoordig. Wanneer die karbonaatinhoud van 'n steenkool hoog is, kan 'n regstelling na die inhoud van vlugtige stowwe gemaak word vir die verlies aan [[koolstofdioksied]] wat tydens die bepaling plaasvind. '''Ontleding''' * Verwyder alle oppervlakvog teen 40°C * Verwyder alle inherente vog by 105°C verwyder is, word 'n steenkoolmonster vir 7 minute by 900°C verhit sonder kontak met lug. Die persentasie vlugtige materiaal word bereken uit die verlies in massa van die monster na aftrekking van die verlies in massa as gevolg van vog. '''Toepassing''' Die vlugstofinhoud dui die gemak van ontsteking en verbranding van die steenkool aan. Hoër vlugtige stowwe beteken tipies dat die steenkool makliker ontbrand en vinniger brand. ===Vaste koolstof=== Vaste koolstof word bepaal deur die kortanalise, gebaseer op luggedroogde steenkool (LD-basis). Die massa persentasie vaste koolstof word soos volg bepaal: %Vaste koolstof = 100 - %as - %vlugstowwe - %inherente vog ===As=== As bestaan uit alles wat nie kan brand nie: * [[Silikondioksied|Silika]] (SiO₂) * [[Aluminiumoksied|Alumina]] (Al₂O₃) * [[Ysteroksied]]e (Fe₂O₃ en Fe₃O₄) * [[Kalsiumoksied]] (CaO) * [[Magnesiumoksied]] (MgO) * [[Natriumoksied]] (Na₂O) * [[Kaliumoksied]] (K₂O) * [[Titaandioksied]] (TiO₂) * Koolstof (as karbonate: –CO₃) * Swael (as sulfate –SO₄) * [[Fosfor]] (as fosfate –PO₄) * Spoorhoeveelhede van swaar metale en ander: ** [[Arseen]] (As) ** [[Lood]] (Pb) ** [[Kwik]] (Mg) ** [[Chroom]] (Cr) ** [[Kadmium]] (Cd) '''Toepassing''' 'n Hoë asinhoud kan die hittewaarde van die steenkool verlaag en meer erosie aan toerusting veroorsaak. Die asinhoud word ook gebruik om te bepaal hoeveel voorsiening gemaak moet word vir ashope. ===Droë steenkool=== Droë steenkool (D) is die steenkool sonder vog. Dit is dus steenkool wat teen 105°C gebak het om alle vog te verwyder. Dit bevat dus nog as, vlugstofinhoud en vaste koolstof. ===Droë asvrye steenkool=== Droë asvrye steenkool (DAV) is die steenkool sonder as en vog. Omdat dit onmoontlik is om die as van die werklike steenkool te skei is droë asvrye steenkool nie iets wat fisies kan bestaan nie, maar dit is bloot 'n term wat gebruik word. Dit bestaan uit komplekse koolstofverbindings van verskillende groottes/lengtes en bevat die elemente C, H, O, N, S.<ref>[https://www.quora.com/How-is-the-chemical-equation-for-coal-determined How is the chemical equation for coal determined?] (Quora)</ref> Die groter/langer koolstofverbindings sal in die kortanalise rapporteer as vaste koolstof en die korter verbindings sal rapporteer as vlugstofinhoud. [[Lêer:Steenkool chemiese struktuur.png|thumb|center|800px|'n Voorbeeld van hoe suiwer steenkool lyk (uitgesluit vog en as). Die waterstofatome word nie gewys nie sodat dit beter vertoon.]] ===Kortanalise (lugdroog basis)=== 'n Kortanalise (Engels = "proximate analysis") is 'n ontleding wat op luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster gedoen word om die volgende te bepaal: * Inherente vog (m_i) * Vlugstofinhoud * As * Vaste koolstof is die balans Die kortanalise is dus op 'n lugdroog basis. Dit word gedoen deur die volgende stappe: # Verwyder oppervlakvog deur te bak by 40°C. Die oppervlakvog sal die massaverlies van die monster wees, maar dit word nie gerapporteer as deel van die kortanalise nie. # Verwyder inherente vog deur monster te bak by 105°C. Inherente vog sal die massaverlies van die monster wees. # Verwyder vlugstowwe deur die monster te bak by 900°C in die afwesigheid van lug (suurstof). # Verbrand die monster volledig. Vaste koolstof sal die massaverlies van die monster wees. Dit was oorbly (wat nie verbrand het nie) sal as wees. %VK = 100 - As% - vlugtige materiaal% - inherente vog% ===Element-, uitgebreide- of volanalise (lugdroog basis)=== 'n Volanalise is 'n ontleding van 'n luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster vir die volgende elemente: koolstof (C), waterstof (H), stikstof (N) en swael (S). Suurstof (O) word bepaal deur die balans van %C, %H, %N, %S, %as en %inherente. Suurstof = 100% - %C - %H - %N - %S - %as - %inherente vog (%as en %inherente vog word deur die kortanalise bepaal) Die %as en %inherente vog word as deel van die kortanalise bepaal. Hierdie analise word kortliks soos volg uitgevoer: # Berei 'n monster droë steenkool voor deur dit by 105°C te bak. Alle vog word dus verwyder. # Verbrand die monster in 'n instrument wat die hoeveelheid CO₂, H₂O, SO₂ en NO₂ meet. Alle koolstof behoort as CO₂ te rapporteer, alle waterstof as H₂O, alle swael as SO₂ en alle stikstof as NO₂. # Alles wat nie verbrand het nie, is as. # Verkry suurstof deur die balans van al die komponente: o = 100% - c - h - n - s - a - m_i Soms word ander metodes, soos die Kjeldahl se metode, gebruik om die hoeveelheid stikstof te bepaal. 'n Verpoeierde steenkoolmonster word verhit met H₂SO₄ wat na ammoniumsulfaat (helder oplossing) omgeskakel word. :<math>N_2 + 3H_2 + H_2SO_4 \rightarrow \left(NH_4\right)_2SO_4</math> Neem kennis dat daar koolstof in die as sal voorkom in die vorm van karbonate (-CO₃). Dit sal nie rapporteer as deel van die %C in die steenkool nie en omdat dit nie kan brand nie; dus dit nie bydra tot die kaloriewaarde (CV) van die steenkool nie. '''Tipiese samestelling''' Hier volg tipiese samestelling van verskillende tipe steenkool: {| class="wikitable" |-align=center ! Steenkool ! Koolstof (C) ! Waterstof (H) ! Suurstof (O) ! Stikstof (N) ! Swael (S) |-align=center | style="text-align:left;" | [[Antrasiet]] | 86-97% | 2-5% | 2-4% | 0.5-1.5% | 0.5-1% |-align=center | style="text-align:left;" | Bitumineuse steenkool | 60-80% | 3-6% | 5-20% | 1-2% | 0.5-5% |-align=center | style="text-align:left;" | Sub-bitumineuse steenkool | 45-60% | 4-5% | 15-30% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |-align=center | style="text-align:left;" | [[Bruinkool|Bruinkool/ligniet]] | 25-35% | 4-6% | 25-40% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |} ==Formules== === Opsomming === <math>m</math> en <math>m_s</math> is op 'n soos ontvang basis. <math>m_i</math> is op 'n lugdroog basis '''Luggedroogde steenkool''' : <math>Steenkool^{ld} \ = \ (1 - m_s) Steenkool^{so} \ = \ \frac{1 - m}{1 - m_i} Steenkool^{so}</math> '''Totale vog massafraksie''' : <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> '''Residuele vog massafraksie op soos ontvang basis''' : <math>m_i^{so} = m_i^{ld} \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right)</math> '''Massafraksie op soos ontvang basis''' Indien x = massafraksie van C, H, O, N, S, As: : <math>x^{so} = x^{ld} \left( \frac{1 - m}{1 - m_i} \right)</math> : <math>x^{d} = \frac{x^{ld}}{1 - m_i} \qquad \Rightarrow \qquad x^{ld} = x^{d} \left( 1 - m_i \right)</math> ===Steenkool^so vs Steenkool^ld=== Luggedroogde steenkool is gelyk aan steenkool soos ontvang minus oppervlakvog. Dusː {| class="wikitable" |-align=center | <math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> |} ===Totale vog (m) in terme van inherente vog (m_i) en oppervlakvog (m_s)=== '''Totale vog massa % op 'n SO-basis (soos ontvang)''' :<math>m = \frac{M}{Steenkool^{so}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{so}} = {Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i \over Steenkool^{so} }</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> |} '''Totale vog massa % op 'n LD-basis (lugdroog)''' :<math>m^{ld} = \frac{M}{Steenkool^{ld}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{ld}} = {(Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i) \over Steenkool^{ld}}</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so} \qquad \Rightarrow \qquad Steenkool^{so} = {Steenkool^{ld} \over 1 - m_s}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m^{ld} = {m_s \over 1 - m_s} + m_i</math> |} ===Massa persentasie van as op SO (soos ontvang)-basis (a^so)=== :<math>a^{so} = \frac{A}{Steenkool^{so}}</math> Maar: :<math>A = a \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>a^{so} = {a\left(1 - m_s \right)Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = a \left(1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m-m_i \over 1-m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>a^{so} = a \left(1 - \frac{m-m_i}{1-m_i} \right) = a \left({1 - m_i - m + m_i \over 1-m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{so} = a \frac{1-m}{1-m_i}</math> |} ===Massa persentasie as op droë-basis (a^d)=== :<math>a^{d} = \frac{A}{Steenkool^d}</math> As: :<math>A = a^{ld} \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{d} = \left( 1 - m_i \right) Steenkool^{ld}</math> Dan is: :<math>A = a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i}</math> Indien hierdie vervang word in die boonste vergelyking: :<math>a^{d} = { a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i} \over Steenkool^d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i}</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i} \qquad \Rightarrow \qquad a^{ld} = a^{d} \left( 1-m_i \right)</math> |} ===Massa persentasie van inherente vog op SO-basis (m_i^so)=== :<math>m_i^{so} = \frac{M_i}{Steenkool^{so}}</math> Indien: :<math>M_i = m_i Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>m_i^{so} = {m_i (1 - m_s ) Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = m_i \left( 1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m - m_i \over 1 - m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>m_i^{so} = m_i \left( 1 - {m-m_i \over 1 - m_i} \right) = m_i \left({1 - m_i - m + m_i \over 1 - m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- | <math>m_i^{so} = m_i \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right) = {1 - m \over \frac{1}{m_i} - 1}</math> |} ===Netto kalorifiese waarde op lugdroë-basis (NCV^ld)=== Kalorifiese waarde van steenkool word normaalweg gerapporteer as bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) op 'n lugdroog basis. Die verskil tussen die bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) en die netto kalorifiese waarde (<math>NCV</math>) is die volgende: Wanneer steenkool of enige ander stof wat waterstof (H₂) bevat verbrand, word waterdamp gevorm as produk. Byvoorbeeld : <math>CH_4 + 2O_2 \rightarrow CO_2 + 2H_2O + Hitte</math> In die geval van steenkool word die hoeveelheid waterstof gerapporteer. Dus, al die waterstof in die steenkool sal omsit in water: Die bruto kalorifiese waarde kan dan soos volg omgeskakel word na netto kalorifiese waarde: : <math>NCV = GCV - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Kyk ook [[Hittewaarde]]. Waterstof in die steenkool verbrand soos volg: : <math>H_2 + \frac{1}{2}O_2 \rightarrow H_2O + Hitte</math> Dus, vir elke mol H₂ sal daar een mol H₂O wees. En vir elke 2 kilogram H₂ is daar 18 kg H₂O: Indien: * <math>M_{verbrand}</math> = water wat vorm deur die verbranding van waterstof * <math>M_i</math> = inherente vog in die steenkool Dan isː : <math>Totale\ waterdamp\ na\ verbranding = M_{verbrand} + M_i</math> '''1. Water uit verbranding''' Indien <math>h</math> = massafraksie van waterstof in steenkool om 'n lugdroë basis, dan is: : <math>Massa\ H_2\ in\ steenkool \quad = \quad h \times Steenkool^{ld}</math> : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld}</math> '''2. Inherente vog''' Die inherente vog kan soos volg bereken word: : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld}</math> '''Totale waterdamp na verbranding''' : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld} \quad + \quad m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad Steenkool^{ld} \times \left ( 9h + m_i \right )</math> Dus: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - \lambda \times \left ( 9h + m_i \right )</math> |} By kamer temperatuurː : <math>\lambda \approx 2.45 \ MJ/kg</math> Die standaardformule wat in die algemeen gebruik word is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - 0.212 H - 0.0245 M</math> |} Waar: * <math>NCV</math> = Energie vrygestel wanneer 1 kg lugdroë steenkool verbrand word. (Dus, oppervlakvog = 0) * <math>H</math> = massa persentasie waterstof in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>H</math> is getal tussen 0 en 100 * <math>M</math> = massa persentasie inherente vog in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>M</math> is getal tussen 0 en 100 Die "0.212" neem aan dat die latente hitte van water 0.212 / 9 * 100 = 2.356 MJ/kg is. Dit is heelwat laer as 2.45 * 9 / 100 = 0.2205, maar empiries is 0.212 geneig om NCV-ramings in lyn te bring met gemete doeltreffendheid van keteltoetse, terwyl 0.2205 'n effens te lae NCV vir werklike toestande gee. In praktyk is steenkool feitlik nooit lugdroog nie, dus word die netto kalorifiese waarde gewoonlik uitgewerk vir steenkool wat oppervlakvog insluit (soos-ontvang basis). ===Netto kalorifiese waarde op soos ontvang-basis (NCV^so)=== In die algemeen is: : <math>Steenkool^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> '''Bruto hitte''' Die bruto hitte vrygestel is die hitte vrygestel met die aanname dat alle waterdamp weer kondenseer. Dus herwin 'n mens die hitte van die waterdamp. Vir lugdroë steenkool is die bruto hitte vrygestel: : <math>Bruto hitte = Steenkool^{ld} \times GCV^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld}</math> '''Netto hitte / effektiewe hitte''' In praktyk kondenseer die waterdamp nie en word daardie hitte verloor. Dus is die netto hitte of effektiewe hitte gelyk aan die bruto hitte minus die latente warmte van al die waterdamp in die uitlaatgas. Dus: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Vir steenkool soos ontvang is die totale waterdamp na verbranding: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> Individuele formules vir elke term in die formule vir totale water: : <math>M_{verbrand} = Steenkool^{ld} \times h \times 9 \quad = \quad \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9</math> : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_s = m_s \times Steenkool^{so}</math> Indien die laaste drie vergelykings in vervang word in die formule vir totale water: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> : <math>M_{totaal} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \quad + \quad m_s \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_{totaal} = Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \qquad + \qquad m_i \times \left(1 - m_s \right) \qquad + \qquad m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> : <math>Netto\ hitte = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld} \ - \ \lambda \times Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \ + \ m_i \times \left(1 - m_s \right) \ + \ m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte waarde per massa steenkool soos ontvang, die volgende: : <math>NCV^{so} = Netto\ hitte / Steenkool^{so}</math> : <math>NCV^{so} = \left(1 - m_s \right) \times GCV^{ld} \quad - \quad \lambda \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \quad + \quad m_s \right ]</math> Tipiese eenhede = MJ/kg steenkool (soos ontvang) ==Bronnelys== * [https://web.archive.org/web/20060921162016/http://www.tandf.co.uk/journals/titles/07349343.asp ''Coal Preparation''] (joernaal) * [https://industrialchemicaltesting.com/proximate-analysis-of-coal-is-methods/ Proximate Analysis of Coal] * [https://www.sciencedirect.com/topics/chemistry/coal-component Coal Composition] (ScienceDirect) * [https://www.google.com/search?q=coal+chemical+composition&udm=2 Coal chemical composition] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Kyk ook== * [[Steenkool]] {{Normdata}} [[Kategorie:Steenkool]] pwhu3rtj08l2u114mdt3zfdfmhxa0wt 2918164 2918163 2026-07-18T16:05:49Z Oesjaar 7467 Skakel 2918164 wikitext text/x-wiki Steenkoolanaliseringstegnieke is spesifieke analitiese metodes wat ontwerp is om die spesifieke fisiese en chemiese eienskappe van [[steenkool]] te meet. Hierdie metodes word hoofsaaklik gebruik om die geskiktheid van steenkool vir [[Kooks|kooksing]], kragopwekking of vir ysterertssmelting in die vervaardiging van [[staal]] te bepaal. [[Lêer:Steenkool samestelling.png|thumb|center|700px|Komponente in steenkool.]] ==Afkortings== {| class="wikitable" |-align=center ! Afkorting ! Basis ! Analise ! Beskrywing |-align=center | so / SO || - || || style="text-align:left;" | Soos ontvang (Engels = as received) |-align=center | ld / LD || - || || style="text-align:left;" | Luggedroog (Engels = air dry) |-align=center | d / D || - || || style="text-align:left;" | Droog / vogvry |-align=center | dav / DAV || - || || style="text-align:left;" | Droë asvry (Engels = dry ash-free) |-align=center | M / m || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van totale vog = oppervlakvog + inherente vog |-align=center | M_s / m_s || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van oppervlakvog |-align=center | M_r / m_r || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van residuele vog |-align=center | M_i / m_i || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van inherente vog |-align=center | VS || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vlugstofinhoud |-align=center | VK || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vaste [[koolstof]] |-align=center | A / a || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % as |-align=center | C / c || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % koolstof |-align=center | H / h || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[waterstof]] |-align=center | O / o || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[suurstof]] |-align=center | N / n || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[stikstof]] |-align=center | S / s || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[swael]] |-align=center | CV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Hittewaarde (Engels = "calorific value") |-align=center | GCV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Bruto hittewaarde (Engels = "gross calorific value") |-align=center | NCV || SO || Vol || style="text-align:left;" | Netto hittewaarde (Engels = "net calorific value") |} ==Definisies kortliks== {| class="wikitable" |-align=center ! Term ! Engels ! Afkorting ! Beskrywing |- | '''Steenkool soos ontvang''' | style="text-align:center;" | ''as received coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^so | Steenkool soos dit van die myn vervoer word. Dit bevat steeds oppervlakvog. |- | '''Luggedroogde steenkool''' | style="text-align:center;" | ''air-dried coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^ld | Steenkool waarvan die oppervlakvog verwyder is deur dit te droog by maksimum 40°C. Dit bevat steeds inherente vog. |- | '''Droë steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^d | Steenkool waarvan alle vog verwyder is deur dit te droog by ongeveer 105°C. |- | '''Droë asvrye steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry ash-free coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^dav | Steenkool sonder enige vog en as. Dit is nie moontlik om die as van die suiwer steenkool te skei nie, maar hierdie is bloot 'n term wat gebruik word. |- | '''Oppervlakvog''' | style="text-align:center;" | ''superficial moisture'' | style="text-align:center;" | m_s / M_s / SM | Alle vog wat aan die steenkool vassit. Dit word verwyder deur die steenkool in die son te droog of in 'n oond te bak by 40°C. Die persentasie oppervlakvog (m_s) is op 'n SO-basis. |- | '''Residuele vog''' | style="text-align:center;" | ''residual moisture'' | style="text-align:center;" | m_r / M_r / RM | Alle vog wat nog in die steenkool se krake, porieë en kapillêre oorbly nadat die steenkool gedroog is by 40°C. Residuele vog word verwyder deur steenkool te bak by 105°C. Die persentasie residuele vog (m_i) is op 'n LD-basis. Nadat vog verwyder is by 105°C is die oorblywende vog weglaatbaar klein. |- | '''Inherente vog''' | style="text-align:center;" | ''inherent moisture'' | style="text-align:center;" | m_i / M_i / IM | Inherente vog word bepaal by standaardkondisies (temperatuur en humiditeit). Die doel daarvan is om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit sinvol met ander steenkool vergelyk kan word. Die monster word ook op die ou einde tot ongeveer 105°C verhit. Die persentasie inherente vog (m_i) is op 'n LD-basis. Wanneer inherente vog saam met oppervlakvog en totale vog genoem word, dan word residuele vog eintlik bedoel. |- | '''Totale vog''' | style="text-align:center;" | ''total moisture'' | style="text-align:center;" | m / M / TM | Totale vog (M_t) = oppervlakvog (M_s) + residuele vog (M_r) |- | '''Vlugstofinhoud''' | style="text-align:center;" | ''volatile matter'' | style="text-align:center;" | vs / VS | Word verwyder deur die steenkool te bak vir 7 minute teen 900°C sonder enige lug, dus vind daar geen verbranding plaas nie. |- | '''As''' | style="text-align:center;" | ''ash'' | style="text-align:center;" | a / A | Alle materiaal wat oorbly wanneer steenkool volledig verbrand word. Die persentasie as (a) is op 'n LD-basis. |- | '''Vaste koolstof''' | style="text-align:center;" | ''fixed carbon'' | style="text-align:center;" | vk / VK | %VK = 100 - vs - a - m_i |- | '''Kortanalise''' | style="text-align:center;" | ''proximate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Vaste koolstof, vlugstofinhoud, as, inherente vog |- | '''Element-, uitgebreide- of volanalise''' | style="text-align:center;" | ''ultimate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Bestaan uit koolstof, waterstof, suurstof, stikstof en swael. Suurstof word verkry van die balans: o = 1 - c - h - o - n - s - a - m_i |- | '''Hittewaarde''' | style="text-align:center;" | ''calorific value'' | style="text-align:center;" | CV | Die hitte wat vrygestel word wanneer steenkool verbrand word. Dit word gewoonlik gerapporteer as MJ/kg luggedroogde steenkool. |} ==Definisies== ===Oppervlakvog=== Oppervlakvog is die vog wat verwyder word wanneer steenkool soos ontvang (steenkool^so) na lugdroë steenkool (steenkool^ld) gedroog word. Oppervlakvog is dus die verskil tussen totale vog (M) en residuele vog (M_r): :<math>M_s = M - M_r</math> Die massa persentasie oppervlakvog is gebaseer op steenkool soos ontvang (steenkool^so): :<math>m_s = \frac{ M_{so} - M_{40} } { M_{so} }</math> waar: * <math>M_{so}</math> = Gewig van monster soos ontvang. * <math>M_{40}</math> = Gewig van monster sonder oppervlakvog (40 °C). Of :<math>m_s = \frac{M_s}{Steenkool^{so}}</math> Oppervlakvog word bepaal deur die steenkool soos ontvang in lug te droog teen 'n [[temperatuur]] van nie meer as 40°C tot die sogenaamde lugdroë toestand (geen sigbare water op die steenkool nie). Hierdie metode word slegs vir grootmaat steenkool inkremente gebruik, byvoorbeeld voor siftingsanalise. '''Hoekom oppervlak vog gemeet word''' Dit is die eerste stap om die totale vog in die steenkool te meet. :<math>M = M_s + M_r</math> ===Residuele vog=== Residuele vog (M_r) is die vog wat in die steenkool agterbly nadat die oppervlakvog (M_s) verwyder is by ongeveer 40°C. Met ander woorde, dit is die vog wat nog teenwoordig is in luggedroogde (LD) steenkool. Residuele vog kom voor in die porieë en kapillêre van die steenkool en kan slegs verwyder word by temperature van ongeveer 105°C. By 105°C is die hoeveelheid vog in die steenkool weglaatbaar klein. Die rede hoekom dit tot 105°C verhit word is omdat vlugstof inhoud by ongeveer 105°C begin verwyder word. Dit is dus om te verhoed dat vlugstofinhoud verwyder word en dat dit by residuele vog gerapporteer word. :<math>M_r = M - M_s</math> Die massa persentasie residuele vog is gebaseer op luggedroogde steenkool (LD): :<math>m_r = \frac{ M_{lug\ droog} - M_{105} } { M_{lug\ droog} }</math> waar: * <math>M_{lug\ droog}</math> = Gewig van monster sonder oppervlakvog. * <math>M_{105}</math> = Gewig van monster by 105 °C '''Analise''' Residuele vog word kortliks soos volg bepaalː * Berei 'n monster voorberei deur dit te maal tot minus 200 mikron. * Verwyder die oppervlakvog deur te bak by 'n temperatuur van ongeveer 40°C of laat dit in die son lê totdat geen vog op die oppervlak waargeneem kan word nie. Neem die gewig. * Bak die monster verder by 105 ± 5°C. Neem die gewig. * Die residuele vog is die massaverlies. '''Hoekom residuele vog gemeet word''' Dit is die tweede stap om die totale vog in die steenkool te meet. :<math>M = M_s + M_r</math> ===Inherente vog=== Inherente vog is basies dieselfde as residuele vog. Die verskil is dat inherente vog bepaal word deur die monster na 'n gestandaardiseerde ewewigsvog (tipies 30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit) te bring en dan te verhit tot 105 ± 5 °C. Die massa persentasie inherente vog is gebaseer op die steenkool by ewewigstoestande: :<math>m_i = \frac{ M_{ewewig} - M_{105} } { M_{ewewig} }</math> waar: * <math>M_{ewewig}</math> = Gewig van monster by gestandaardiseerde ewewigsvog (30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit). * <math>M_{105}</math> = Monster by 105 °C '''Analise''' Inherente vog word kortliks soos volg bepaalː * Berei 'n monster voor deur dit te maal tot minus 200 mikron onder standaard toestande. * Bring die monster na 'n gestandardiseerde ewewigsvog (tipies 30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit) en neem die gewig van die monster. * Bak die monster verder by 105 ± 5 °C. Neem die gewig. * Die inherente vog is die massaverlies. '''Hoekom inherente vog gemeet word''' * Inherente vog word bepaal om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit vergelyk kan word met ander steenkool. * Dit word nie gebruik om die totale vog van die steenkool te bepaal nie. Daarvoor word residuele vog gemeet. '''Verskil tussen residuele vog en inherente vog'''ː * Residuele vog is makliker om te bepaal en is 'n stap om die totale vog van die steenkool te bepaal. * Inherente vog word bepaal om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit vergelyk kan word met die karakter van ander steenkool. ===Totale vog=== Totale vog = oppervlakvog + residuele vog :<math>M = M_s + M_r</math> Daar is drie metodes om totale vog te bepaal: # Distillasie met [[tolueen]] # droging teen 105°C met 'n stroom stikstof # droging teen 105°C met 'n lugstroom (slegs vir nie-oksiderende kole met 'n hoër rangorde). Die metode wat die meeste gebruik word, is: * Dryf alle [[#Oppervlakvog|oppervlakvog]] af deur die steenkoolmonster te bak by 40°C. Meet die gewig. * Dryf al die [[#Residuele vog|residuele vog]] af deur die steenkoolmonster verder te bak by 105 ± 5 °C. Meet die gewig. * Die residuele vog is gelyk aan die massaverlies. Die totale vog massafraksie is gebaseer op 'n SO-basis en kan ook gegee word in terme van die oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_r \left( 1 - m_s \right)</math> In baie gevalle word die formule vir totale vog gebruik in terme van inherente vog. Met ander woorde: :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> In so 'n geval word residuele vog eintlik bedoel. Kyk [[#Formules|Formules]] vir die afleiding van hierdie formule. '''Hoekom totale vog gemeet word''' Totale voginhoud is een van die belangrikste parameters wat gemeet word van steenkool. Dit is omdat vog geen hittewaarde het nie. * '''Hittewaarde (CV)''': Hoe hoër die vog, hoe laer is die energie-inhoud per eenheid gewig van die steenkool. * '''Verbrandingsdoeltreffendheid''': Hoë totale vog kan verbrandingsdoeltreffendheid verlaag aangesien bykomende energie benodig word om die vog tydens verbranding te verdamp. * '''Hantering en berging''': Hoë voginhoud kan lei tot spontane ontbranding en agteruitgang van steenkool tydens berging. * '''Industriële toepassings''': Vir toepassings soos kooksproduksie, kragopwekking en vergassing, is voginhoud noodsaaklik vir die optimalisering van prosesse en om konsekwente werkverrigting te verseker. ===Vlugstofinhoud=== Die vlugstofinhoud word bepaal deur die verlies in massa wanneer droë steenkool (geen vog) verhit word sonder kontak met lug onder gestandaardiseerde toestande. Dit word gedoen as deel van die kortanalise. Minerale materiaal wat met die monster geassosieer word, kan ook massa verloor. Die omvang van die verlies is afhanklik van die aard en hoeveelheid van die minerale teenwoordig. Wanneer die karbonaatinhoud van 'n steenkool hoog is, kan 'n regstelling na die inhoud van vlugtige stowwe gemaak word vir die verlies aan [[koolstofdioksied]] wat tydens die bepaling plaasvind. '''Ontleding''' * Verwyder alle oppervlakvog teen 40°C * Verwyder alle inherente vog by 105°C verwyder is, word 'n steenkoolmonster vir 7 minute by 900°C verhit sonder kontak met lug. Die persentasie vlugtige materiaal word bereken uit die verlies in massa van die monster na aftrekking van die verlies in massa as gevolg van vog. '''Toepassing''' Die vlugstofinhoud dui die gemak van ontsteking en verbranding van die steenkool aan. Hoër vlugtige stowwe beteken tipies dat die steenkool makliker ontbrand en vinniger brand. ===Vaste koolstof=== Vaste koolstof word bepaal deur die kortanalise, gebaseer op luggedroogde steenkool (LD-basis). Die massa persentasie vaste koolstof word soos volg bepaal: %Vaste koolstof = 100 - %as - %vlugstowwe - %inherente vog ===As=== As bestaan uit alles wat nie kan brand nie: * [[Silikondioksied|Silika]] (SiO₂) * [[Aluminiumoksied|Alumina]] (Al₂O₃) * [[Ysteroksied]]e (Fe₂O₃ en Fe₃O₄) * [[Kalsiumoksied]] (CaO) * [[Magnesiumoksied]] (MgO) * [[Natriumoksied]] (Na₂O) * [[Kaliumoksied]] (K₂O) * [[Titaandioksied]] (TiO₂) * Koolstof (as karbonate: –CO₃) * Swael (as sulfate –SO₄) * [[Fosfor]] (as fosfate –PO₄) * Spoorhoeveelhede van swaar metale en ander: ** [[Arseen]] (As) ** [[Lood]] (Pb) ** [[Kwik]] (Mg) ** [[Chroom]] (Cr) ** [[Kadmium]] (Cd) '''Toepassing''' 'n Hoë asinhoud kan die hittewaarde van die steenkool verlaag en meer erosie aan toerusting veroorsaak. Die asinhoud word ook gebruik om te bepaal hoeveel voorsiening gemaak moet word vir ashope. ===Droë steenkool=== Droë steenkool (D) is die steenkool sonder vog. Dit is dus steenkool wat teen 105°C gebak het om alle vog te verwyder. Dit bevat dus nog as, vlugstofinhoud en vaste koolstof. ===Droë asvrye steenkool=== Droë asvrye steenkool (DAV) is die steenkool sonder as en vog. Omdat dit onmoontlik is om die as van die werklike steenkool te skei is droë asvrye steenkool nie iets wat fisies kan bestaan nie, maar dit is bloot 'n term wat gebruik word. Dit bestaan uit komplekse koolstofverbindings van verskillende groottes/lengtes en bevat die elemente C, H, O, N, S.<ref>[https://www.quora.com/How-is-the-chemical-equation-for-coal-determined How is the chemical equation for coal determined?] (Quora)</ref> Die groter/langer koolstofverbindings sal in die kortanalise rapporteer as vaste koolstof en die korter verbindings sal rapporteer as vlugstofinhoud. [[Lêer:Steenkool chemiese struktuur.png|thumb|center|800px|'n Voorbeeld van hoe suiwer steenkool lyk (uitgesluit vog en as). Die waterstofatome word nie gewys nie sodat dit beter vertoon.]] ===Kortanalise (lugdroog basis)=== 'n Kortanalise (Engels = "proximate analysis") is 'n ontleding wat op luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster gedoen word om die volgende te bepaal: * Inherente vog (m_i) * Vlugstofinhoud * As * Vaste koolstof is die balans Die kortanalise is dus op 'n lugdroog basis. Dit word gedoen deur die volgende stappe: # Verwyder oppervlakvog deur te bak by 40°C. Die oppervlakvog sal die massaverlies van die monster wees, maar dit word nie gerapporteer as deel van die kortanalise nie. # Verwyder inherente vog deur monster te bak by 105°C. Inherente vog sal die massaverlies van die monster wees. # Verwyder vlugstowwe deur die monster te bak by 900°C in die afwesigheid van lug (suurstof). # Verbrand die monster volledig. Vaste koolstof sal die massaverlies van die monster wees. Dit was oorbly (wat nie verbrand het nie) sal as wees. %VK = 100 - As% - vlugtige materiaal% - inherente vog% ===Element-, uitgebreide- of volanalise (lugdroog basis)=== 'n Volanalise is 'n ontleding van 'n luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster vir die volgende elemente: koolstof (C), waterstof (H), stikstof (N) en swael (S). Suurstof (O) word bepaal deur die balans van %C, %H, %N, %S, %as en %inherente. Suurstof = 100% - %C - %H - %N - %S - %as - %inherente vog (%as en %inherente vog word deur die kortanalise bepaal) Die %as en %inherente vog word as deel van die kortanalise bepaal. Hierdie analise word kortliks soos volg uitgevoer: # Berei 'n monster droë steenkool voor deur dit by 105°C te bak. Alle vog word dus verwyder. # Verbrand die monster in 'n instrument wat die hoeveelheid CO₂, H₂O, SO₂ en NO₂ meet. Alle koolstof behoort as CO₂ te rapporteer, alle waterstof as H₂O, alle swael as SO₂ en alle stikstof as NO₂. # Alles wat nie verbrand het nie, is as. # Verkry suurstof deur die balans van al die komponente: o = 100% - c - h - n - s - a - m_i Soms word ander metodes, soos die Kjeldahl se metode, gebruik om die hoeveelheid stikstof te bepaal. 'n Verpoeierde steenkoolmonster word verhit met H₂SO₄ wat na ammoniumsulfaat (helder oplossing) omgeskakel word. :<math>N_2 + 3H_2 + H_2SO_4 \rightarrow \left(NH_4\right)_2SO_4</math> Neem kennis dat daar koolstof in die as sal voorkom in die vorm van karbonate (-CO₃). Dit sal nie rapporteer as deel van die %C in die steenkool nie en omdat dit nie kan brand nie; dus dit nie bydra tot die kaloriewaarde (CV) van die steenkool nie. '''Tipiese samestelling''' Hier volg tipiese samestelling van verskillende tipe steenkool: {| class="wikitable" |-align=center ! Steenkool ! Koolstof (C) ! Waterstof (H) ! Suurstof (O) ! Stikstof (N) ! Swael (S) |-align=center | style="text-align:left;" | [[Antrasiet]] | 86-97% | 2-5% | 2-4% | 0.5-1.5% | 0.5-1% |-align=center | style="text-align:left;" | Bitumineuse steenkool | 60-80% | 3-6% | 5-20% | 1-2% | 0.5-5% |-align=center | style="text-align:left;" | Sub-bitumineuse steenkool | 45-60% | 4-5% | 15-30% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |-align=center | style="text-align:left;" | [[Bruinkool|Bruinkool/ligniet]] | 25-35% | 4-6% | 25-40% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |} ==Formules== === Opsomming === <math>m</math> en <math>m_s</math> is op 'n soos ontvang basis. <math>m_i</math> is op 'n lugdroog basis '''Luggedroogde steenkool''' : <math>Steenkool^{ld} \ = \ (1 - m_s) Steenkool^{so} \ = \ \frac{1 - m}{1 - m_i} Steenkool^{so}</math> '''Totale vog massafraksie''' : <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> '''Residuele vog massafraksie op soos ontvang basis''' : <math>m_i^{so} = m_i^{ld} \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right)</math> '''Massafraksie op soos ontvang basis''' Indien x = massafraksie van C, H, O, N, S, As: : <math>x^{so} = x^{ld} \left( \frac{1 - m}{1 - m_i} \right)</math> : <math>x^{d} = \frac{x^{ld}}{1 - m_i} \qquad \Rightarrow \qquad x^{ld} = x^{d} \left( 1 - m_i \right)</math> ===Steenkool^so vs Steenkool^ld=== Luggedroogde steenkool is gelyk aan steenkool soos ontvang minus oppervlakvog. Dusː {| class="wikitable" |-align=center | <math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> |} ===Totale vog (m) in terme van inherente vog (m_i) en oppervlakvog (m_s)=== '''Totale vog massa % op 'n SO-basis (soos ontvang)''' :<math>m = \frac{M}{Steenkool^{so}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{so}} = {Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i \over Steenkool^{so} }</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> |} '''Totale vog massa % op 'n LD-basis (lugdroog)''' :<math>m^{ld} = \frac{M}{Steenkool^{ld}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{ld}} = {(Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i) \over Steenkool^{ld}}</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so} \qquad \Rightarrow \qquad Steenkool^{so} = {Steenkool^{ld} \over 1 - m_s}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m^{ld} = {m_s \over 1 - m_s} + m_i</math> |} ===Massa persentasie van as op SO (soos ontvang)-basis (a^so)=== :<math>a^{so} = \frac{A}{Steenkool^{so}}</math> Maar: :<math>A = a \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>a^{so} = {a\left(1 - m_s \right)Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = a \left(1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m-m_i \over 1-m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>a^{so} = a \left(1 - \frac{m-m_i}{1-m_i} \right) = a \left({1 - m_i - m + m_i \over 1-m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{so} = a \frac{1-m}{1-m_i}</math> |} ===Massa persentasie as op droë-basis (a^d)=== :<math>a^{d} = \frac{A}{Steenkool^d}</math> As: :<math>A = a^{ld} \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{d} = \left( 1 - m_i \right) Steenkool^{ld}</math> Dan is: :<math>A = a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i}</math> Indien hierdie vervang word in die boonste vergelyking: :<math>a^{d} = { a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i} \over Steenkool^d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i}</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i} \qquad \Rightarrow \qquad a^{ld} = a^{d} \left( 1-m_i \right)</math> |} ===Massa persentasie van inherente vog op SO-basis (m_i^so)=== :<math>m_i^{so} = \frac{M_i}{Steenkool^{so}}</math> Indien: :<math>M_i = m_i Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>m_i^{so} = {m_i (1 - m_s ) Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = m_i \left( 1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m - m_i \over 1 - m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>m_i^{so} = m_i \left( 1 - {m-m_i \over 1 - m_i} \right) = m_i \left({1 - m_i - m + m_i \over 1 - m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- | <math>m_i^{so} = m_i \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right) = {1 - m \over \frac{1}{m_i} - 1}</math> |} ===Netto kalorifiese waarde op lugdroë-basis (NCV^ld)=== Kalorifiese waarde van steenkool word normaalweg gerapporteer as bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) op 'n lugdroog basis. Die verskil tussen die bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) en die netto kalorifiese waarde (<math>NCV</math>) is die volgende: Wanneer steenkool of enige ander stof wat waterstof (H₂) bevat verbrand, word waterdamp gevorm as produk. Byvoorbeeld : <math>CH_4 + 2O_2 \rightarrow CO_2 + 2H_2O + Hitte</math> In die geval van steenkool word die hoeveelheid waterstof gerapporteer. Dus, al die waterstof in die steenkool sal omsit in water: Die bruto kalorifiese waarde kan dan soos volg omgeskakel word na netto kalorifiese waarde: : <math>NCV = GCV - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Kyk ook [[Hittewaarde]]. Waterstof in die steenkool verbrand soos volg: : <math>H_2 + \frac{1}{2}O_2 \rightarrow H_2O + Hitte</math> Dus, vir elke mol H₂ sal daar een mol H₂O wees. En vir elke 2 kilogram H₂ is daar 18 kg H₂O: Indien: * <math>M_{verbrand}</math> = water wat vorm deur die verbranding van waterstof * <math>M_i</math> = inherente vog in die steenkool Dan isː : <math>Totale\ waterdamp\ na\ verbranding = M_{verbrand} + M_i</math> '''1. Water uit verbranding''' Indien <math>h</math> = massafraksie van waterstof in steenkool om 'n lugdroë basis, dan is: : <math>Massa\ H_2\ in\ steenkool \quad = \quad h \times Steenkool^{ld}</math> : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld}</math> '''2. Inherente vog''' Die inherente vog kan soos volg bereken word: : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld}</math> '''Totale waterdamp na verbranding''' : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld} \quad + \quad m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad Steenkool^{ld} \times \left ( 9h + m_i \right )</math> Dus: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - \lambda \times \left ( 9h + m_i \right )</math> |} By kamer temperatuurː : <math>\lambda \approx 2.45 \ MJ/kg</math> Die standaardformule wat in die algemeen gebruik word is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - 0.212 H - 0.0245 M</math> |} Waar: * <math>NCV</math> = Energie vrygestel wanneer 1 kg lugdroë steenkool verbrand word. (Dus, oppervlakvog = 0) * <math>H</math> = massa persentasie waterstof in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>H</math> is getal tussen 0 en 100 * <math>M</math> = massa persentasie inherente vog in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>M</math> is getal tussen 0 en 100 Die "0.212" neem aan dat die latente hitte van water 0.212 / 9 * 100 = 2.356 MJ/kg is. Dit is heelwat laer as 2.45 * 9 / 100 = 0.2205, maar empiries is 0.212 geneig om NCV-ramings in lyn te bring met gemete doeltreffendheid van keteltoetse, terwyl 0.2205 'n effens te lae NCV vir werklike toestande gee. In praktyk is steenkool feitlik nooit lugdroog nie, dus word die netto kalorifiese waarde gewoonlik uitgewerk vir steenkool wat oppervlakvog insluit (soos-ontvang basis). ===Netto kalorifiese waarde op soos ontvang-basis (NCV^so)=== In die algemeen is: : <math>Steenkool^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> '''Bruto hitte''' Die bruto hitte vrygestel is die hitte vrygestel met die aanname dat alle waterdamp weer kondenseer. Dus herwin 'n mens die hitte van die waterdamp. Vir lugdroë steenkool is die bruto hitte vrygestel: : <math>Bruto hitte = Steenkool^{ld} \times GCV^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld}</math> '''Netto hitte / effektiewe hitte''' In praktyk kondenseer die waterdamp nie en word daardie hitte verloor. Dus is die netto hitte of effektiewe hitte gelyk aan die bruto hitte minus die latente warmte van al die waterdamp in die uitlaatgas. Dus: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Vir steenkool soos ontvang is die totale waterdamp na verbranding: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> Individuele formules vir elke term in die formule vir totale water: : <math>M_{verbrand} = Steenkool^{ld} \times h \times 9 \quad = \quad \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9</math> : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_s = m_s \times Steenkool^{so}</math> Indien die laaste drie vergelykings in vervang word in die formule vir totale water: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> : <math>M_{totaal} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \quad + \quad m_s \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_{totaal} = Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \qquad + \qquad m_i \times \left(1 - m_s \right) \qquad + \qquad m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> : <math>Netto\ hitte = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld} \ - \ \lambda \times Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \ + \ m_i \times \left(1 - m_s \right) \ + \ m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte waarde per massa steenkool soos ontvang, die volgende: : <math>NCV^{so} = Netto\ hitte / Steenkool^{so}</math> : <math>NCV^{so} = \left(1 - m_s \right) \times GCV^{ld} \quad - \quad \lambda \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \quad + \quad m_s \right ]</math> Tipiese eenhede = MJ/kg steenkool (soos ontvang) ==Bronnelys== * [https://web.archive.org/web/20060921162016/http://www.tandf.co.uk/journals/titles/07349343.asp ''Coal Preparation''] (joernaal) * [https://industrialchemicaltesting.com/proximate-analysis-of-coal-is-methods/ Proximate Analysis of Coal] * [https://www.sciencedirect.com/topics/chemistry/coal-component Coal Composition] (ScienceDirect) * [https://www.google.com/search?q=coal+chemical+composition&udm=2 Coal chemical composition] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Kyk ook== * [[Steenkool]] {{Normdata}} [[Kategorie:Steenkool]] bpq07pm2zxvw7yjvce42nev8jguwsyq 2918215 2918164 2026-07-18T20:07:25Z Daniellouw 54542 /* Kyk ook */ 2918215 wikitext text/x-wiki Steenkoolanaliseringstegnieke is spesifieke analitiese metodes wat ontwerp is om die spesifieke fisiese en chemiese eienskappe van [[steenkool]] te meet. Hierdie metodes word hoofsaaklik gebruik om die geskiktheid van steenkool vir [[Kooks|kooksing]], kragopwekking of vir ysterertssmelting in die vervaardiging van [[staal]] te bepaal. [[Lêer:Steenkool samestelling.png|thumb|center|700px|Komponente in steenkool.]] ==Afkortings== {| class="wikitable" |-align=center ! Afkorting ! Basis ! Analise ! Beskrywing |-align=center | so / SO || - || || style="text-align:left;" | Soos ontvang (Engels = as received) |-align=center | ld / LD || - || || style="text-align:left;" | Luggedroog (Engels = air dry) |-align=center | d / D || - || || style="text-align:left;" | Droog / vogvry |-align=center | dav / DAV || - || || style="text-align:left;" | Droë asvry (Engels = dry ash-free) |-align=center | M / m || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van totale vog = oppervlakvog + inherente vog |-align=center | M_s / m_s || SO || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van oppervlakvog |-align=center | M_r / m_r || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van residuele vog |-align=center | M_i / m_i || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % van inherente vog |-align=center | VS || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vlugstofinhoud |-align=center | VK || LD || Kort || style="text-align:left;" | Vaste [[koolstof]] |-align=center | A / a || LD || Kort || style="text-align:left;" | Massa / massa % as |-align=center | C / c || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % koolstof |-align=center | H / h || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[waterstof]] |-align=center | O / o || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[suurstof]] |-align=center | N / n || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[stikstof]] |-align=center | S / s || LD || Vol || style="text-align:left;" | Massa / massa % [[swael]] |-align=center | CV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Hittewaarde (Engels = "calorific value") |-align=center | GCV || LD || Vol || style="text-align:left;" | Bruto hittewaarde (Engels = "gross calorific value") |-align=center | NCV || SO || Vol || style="text-align:left;" | Netto hittewaarde (Engels = "net calorific value") |} ==Definisies kortliks== {| class="wikitable" |-align=center ! Term ! Engels ! Afkorting ! Beskrywing |- | '''Steenkool soos ontvang''' | style="text-align:center;" | ''as received coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^so | Steenkool soos dit van die myn vervoer word. Dit bevat steeds oppervlakvog. |- | '''Luggedroogde steenkool''' | style="text-align:center;" | ''air-dried coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^ld | Steenkool waarvan die oppervlakvog verwyder is deur dit te droog by maksimum 40°C. Dit bevat steeds inherente vog. |- | '''Droë steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^d | Steenkool waarvan alle vog verwyder is deur dit te droog by ongeveer 105°C. |- | '''Droë asvrye steenkool''' | style="text-align:center;" | ''dry ash-free coal'' | style="text-align:center;" | Steenkool^dav | Steenkool sonder enige vog en as. Dit is nie moontlik om die as van die suiwer steenkool te skei nie, maar hierdie is bloot 'n term wat gebruik word. |- | '''Oppervlakvog''' | style="text-align:center;" | ''superficial moisture'' | style="text-align:center;" | m_s / M_s / SM | Alle vog wat aan die steenkool vassit. Dit word verwyder deur die steenkool in die son te droog of in 'n oond te bak by 40°C. Die persentasie oppervlakvog (m_s) is op 'n SO-basis. |- | '''Residuele vog''' | style="text-align:center;" | ''residual moisture'' | style="text-align:center;" | m_r / M_r / RM | Alle vog wat nog in die steenkool se krake, porieë en kapillêre oorbly nadat die steenkool gedroog is by 40°C. Residuele vog word verwyder deur steenkool te bak by 105°C. Die persentasie residuele vog (m_i) is op 'n LD-basis. Nadat vog verwyder is by 105°C is die oorblywende vog weglaatbaar klein. |- | '''Inherente vog''' | style="text-align:center;" | ''inherent moisture'' | style="text-align:center;" | m_i / M_i / IM | Inherente vog word bepaal by standaardkondisies (temperatuur en humiditeit). Die doel daarvan is om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit sinvol met ander steenkool vergelyk kan word. Die monster word ook op die ou einde tot ongeveer 105°C verhit. Die persentasie inherente vog (m_i) is op 'n LD-basis. Wanneer inherente vog saam met oppervlakvog en totale vog genoem word, dan word residuele vog eintlik bedoel. |- | '''Totale vog''' | style="text-align:center;" | ''total moisture'' | style="text-align:center;" | m / M / TM | Totale vog (M_t) = oppervlakvog (M_s) + residuele vog (M_r) |- | '''Vlugstofinhoud''' | style="text-align:center;" | ''volatile matter'' | style="text-align:center;" | vs / VS | Word verwyder deur die steenkool te bak vir 7 minute teen 900°C sonder enige lug, dus vind daar geen verbranding plaas nie. |- | '''As''' | style="text-align:center;" | ''ash'' | style="text-align:center;" | a / A | Alle materiaal wat oorbly wanneer steenkool volledig verbrand word. Die persentasie as (a) is op 'n LD-basis. |- | '''Vaste koolstof''' | style="text-align:center;" | ''fixed carbon'' | style="text-align:center;" | vk / VK | %VK = 100 - vs - a - m_i |- | '''Kortanalise''' | style="text-align:center;" | ''proximate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Vaste koolstof, vlugstofinhoud, as, inherente vog |- | '''Element-, uitgebreide- of volanalise''' | style="text-align:center;" | ''ultimate analysis'' | style="text-align:center;" | - | Bestaan uit koolstof, waterstof, suurstof, stikstof en swael. Suurstof word verkry van die balans: o = 1 - c - h - o - n - s - a - m_i |- | '''Hittewaarde''' | style="text-align:center;" | ''calorific value'' | style="text-align:center;" | CV | Die hitte wat vrygestel word wanneer steenkool verbrand word. Dit word gewoonlik gerapporteer as MJ/kg luggedroogde steenkool. |} ==Definisies== ===Oppervlakvog=== Oppervlakvog is die vog wat verwyder word wanneer steenkool soos ontvang (steenkool^so) na lugdroë steenkool (steenkool^ld) gedroog word. Oppervlakvog is dus die verskil tussen totale vog (M) en residuele vog (M_r): :<math>M_s = M - M_r</math> Die massa persentasie oppervlakvog is gebaseer op steenkool soos ontvang (steenkool^so): :<math>m_s = \frac{ M_{so} - M_{40} } { M_{so} }</math> waar: * <math>M_{so}</math> = Gewig van monster soos ontvang. * <math>M_{40}</math> = Gewig van monster sonder oppervlakvog (40 °C). Of :<math>m_s = \frac{M_s}{Steenkool^{so}}</math> Oppervlakvog word bepaal deur die steenkool soos ontvang in lug te droog teen 'n [[temperatuur]] van nie meer as 40°C tot die sogenaamde lugdroë toestand (geen sigbare water op die steenkool nie). Hierdie metode word slegs vir grootmaat steenkool inkremente gebruik, byvoorbeeld voor siftingsanalise. '''Hoekom oppervlak vog gemeet word''' Dit is die eerste stap om die totale vog in die steenkool te meet. :<math>M = M_s + M_r</math> ===Residuele vog=== Residuele vog (M_r) is die vog wat in die steenkool agterbly nadat die oppervlakvog (M_s) verwyder is by ongeveer 40°C. Met ander woorde, dit is die vog wat nog teenwoordig is in luggedroogde (LD) steenkool. Residuele vog kom voor in die porieë en kapillêre van die steenkool en kan slegs verwyder word by temperature van ongeveer 105°C. By 105°C is die hoeveelheid vog in die steenkool weglaatbaar klein. Die rede hoekom dit tot 105°C verhit word is omdat vlugstof inhoud by ongeveer 105°C begin verwyder word. Dit is dus om te verhoed dat vlugstofinhoud verwyder word en dat dit by residuele vog gerapporteer word. :<math>M_r = M - M_s</math> Die massa persentasie residuele vog is gebaseer op luggedroogde steenkool (LD): :<math>m_r = \frac{ M_{lug\ droog} - M_{105} } { M_{lug\ droog} }</math> waar: * <math>M_{lug\ droog}</math> = Gewig van monster sonder oppervlakvog. * <math>M_{105}</math> = Gewig van monster by 105 °C '''Analise''' Residuele vog word kortliks soos volg bepaalː * Berei 'n monster voorberei deur dit te maal tot minus 200 mikron. * Verwyder die oppervlakvog deur te bak by 'n temperatuur van ongeveer 40°C of laat dit in die son lê totdat geen vog op die oppervlak waargeneem kan word nie. Neem die gewig. * Bak die monster verder by 105 ± 5°C. Neem die gewig. * Die residuele vog is die massaverlies. '''Hoekom residuele vog gemeet word''' Dit is die tweede stap om die totale vog in die steenkool te meet. :<math>M = M_s + M_r</math> ===Inherente vog=== Inherente vog is basies dieselfde as residuele vog. Die verskil is dat inherente vog bepaal word deur die monster na 'n gestandaardiseerde ewewigsvog (tipies 30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit) te bring en dan te verhit tot 105 ± 5 °C. Die massa persentasie inherente vog is gebaseer op die steenkool by ewewigstoestande: :<math>m_i = \frac{ M_{ewewig} - M_{105} } { M_{ewewig} }</math> waar: * <math>M_{ewewig}</math> = Gewig van monster by gestandaardiseerde ewewigsvog (30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit). * <math>M_{105}</math> = Monster by 105 °C '''Analise''' Inherente vog word kortliks soos volg bepaalː * Berei 'n monster voor deur dit te maal tot minus 200 mikron onder standaard toestande. * Bring die monster na 'n gestandardiseerde ewewigsvog (tipies 30 °C en 96-97% relatiewe humiditeit) en neem die gewig van die monster. * Bak die monster verder by 105 ± 5 °C. Neem die gewig. * Die inherente vog is die massaverlies. '''Hoekom inherente vog gemeet word''' * Inherente vog word bepaal om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit vergelyk kan word met ander steenkool. * Dit word nie gebruik om die totale vog van die steenkool te bepaal nie. Daarvoor word residuele vog gemeet. '''Verskil tussen residuele vog en inherente vog'''ː * Residuele vog is makliker om te bepaal en is 'n stap om die totale vog van die steenkool te bepaal. * Inherente vog word bepaal om die karakter van die steenkool te bepaal sodat dit vergelyk kan word met die karakter van ander steenkool. ===Totale vog=== Totale vog = oppervlakvog + residuele vog :<math>M = M_s + M_r</math> Daar is drie metodes om totale vog te bepaal: # Distillasie met [[tolueen]] # droging teen 105°C met 'n stroom stikstof # droging teen 105°C met 'n lugstroom (slegs vir nie-oksiderende kole met 'n hoër rangorde). Die metode wat die meeste gebruik word, is: * Dryf alle [[#Oppervlakvog|oppervlakvog]] af deur die steenkoolmonster te bak by 40°C. Meet die gewig. * Dryf al die [[#Residuele vog|residuele vog]] af deur die steenkoolmonster verder te bak by 105 ± 5 °C. Meet die gewig. * Die residuele vog is gelyk aan die massaverlies. Die totale vog massafraksie is gebaseer op 'n SO-basis en kan ook gegee word in terme van die oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_r \left( 1 - m_s \right)</math> In baie gevalle word die formule vir totale vog gebruik in terme van inherente vog. Met ander woorde: :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> In so 'n geval word residuele vog eintlik bedoel. Kyk [[#Formules|Formules]] vir die afleiding van hierdie formule. '''Hoekom totale vog gemeet word''' Totale voginhoud is een van die belangrikste parameters wat gemeet word van steenkool. Dit is omdat vog geen hittewaarde het nie. * '''Hittewaarde (CV)''': Hoe hoër die vog, hoe laer is die energie-inhoud per eenheid gewig van die steenkool. * '''Verbrandingsdoeltreffendheid''': Hoë totale vog kan verbrandingsdoeltreffendheid verlaag aangesien bykomende energie benodig word om die vog tydens verbranding te verdamp. * '''Hantering en berging''': Hoë voginhoud kan lei tot spontane ontbranding en agteruitgang van steenkool tydens berging. * '''Industriële toepassings''': Vir toepassings soos kooksproduksie, kragopwekking en vergassing, is voginhoud noodsaaklik vir die optimalisering van prosesse en om konsekwente werkverrigting te verseker. ===Vlugstofinhoud=== Die vlugstofinhoud word bepaal deur die verlies in massa wanneer droë steenkool (geen vog) verhit word sonder kontak met lug onder gestandaardiseerde toestande. Dit word gedoen as deel van die kortanalise. Minerale materiaal wat met die monster geassosieer word, kan ook massa verloor. Die omvang van die verlies is afhanklik van die aard en hoeveelheid van die minerale teenwoordig. Wanneer die karbonaatinhoud van 'n steenkool hoog is, kan 'n regstelling na die inhoud van vlugtige stowwe gemaak word vir die verlies aan [[koolstofdioksied]] wat tydens die bepaling plaasvind. '''Ontleding''' * Verwyder alle oppervlakvog teen 40°C * Verwyder alle inherente vog by 105°C verwyder is, word 'n steenkoolmonster vir 7 minute by 900°C verhit sonder kontak met lug. Die persentasie vlugtige materiaal word bereken uit die verlies in massa van die monster na aftrekking van die verlies in massa as gevolg van vog. '''Toepassing''' Die vlugstofinhoud dui die gemak van ontsteking en verbranding van die steenkool aan. Hoër vlugtige stowwe beteken tipies dat die steenkool makliker ontbrand en vinniger brand. ===Vaste koolstof=== Vaste koolstof word bepaal deur die kortanalise, gebaseer op luggedroogde steenkool (LD-basis). Die massa persentasie vaste koolstof word soos volg bepaal: %Vaste koolstof = 100 - %as - %vlugstowwe - %inherente vog ===As=== As bestaan uit alles wat nie kan brand nie: * [[Silikondioksied|Silika]] (SiO₂) * [[Aluminiumoksied|Alumina]] (Al₂O₃) * [[Ysteroksied]]e (Fe₂O₃ en Fe₃O₄) * [[Kalsiumoksied]] (CaO) * [[Magnesiumoksied]] (MgO) * [[Natriumoksied]] (Na₂O) * [[Kaliumoksied]] (K₂O) * [[Titaandioksied]] (TiO₂) * Koolstof (as karbonate: –CO₃) * Swael (as sulfate –SO₄) * [[Fosfor]] (as fosfate –PO₄) * Spoorhoeveelhede van swaar metale en ander: ** [[Arseen]] (As) ** [[Lood]] (Pb) ** [[Kwik]] (Mg) ** [[Chroom]] (Cr) ** [[Kadmium]] (Cd) '''Toepassing''' 'n Hoë asinhoud kan die hittewaarde van die steenkool verlaag en meer erosie aan toerusting veroorsaak. Die asinhoud word ook gebruik om te bepaal hoeveel voorsiening gemaak moet word vir ashope. ===Droë steenkool=== Droë steenkool (D) is die steenkool sonder vog. Dit is dus steenkool wat teen 105°C gebak het om alle vog te verwyder. Dit bevat dus nog as, vlugstofinhoud en vaste koolstof. ===Droë asvrye steenkool=== Droë asvrye steenkool (DAV) is die steenkool sonder as en vog. Omdat dit onmoontlik is om die as van die werklike steenkool te skei is droë asvrye steenkool nie iets wat fisies kan bestaan nie, maar dit is bloot 'n term wat gebruik word. Dit bestaan uit komplekse koolstofverbindings van verskillende groottes/lengtes en bevat die elemente C, H, O, N, S.<ref>[https://www.quora.com/How-is-the-chemical-equation-for-coal-determined How is the chemical equation for coal determined?] (Quora)</ref> Die groter/langer koolstofverbindings sal in die kortanalise rapporteer as vaste koolstof en die korter verbindings sal rapporteer as vlugstofinhoud. [[Lêer:Steenkool chemiese struktuur.png|thumb|center|800px|'n Voorbeeld van hoe suiwer steenkool lyk (uitgesluit vog en as). Die waterstofatome word nie gewys nie sodat dit beter vertoon.]] ===Kortanalise (lugdroog basis)=== 'n Kortanalise (Engels = "proximate analysis") is 'n ontleding wat op luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster gedoen word om die volgende te bepaal: * Inherente vog (m_i) * Vlugstofinhoud * As * Vaste koolstof is die balans Die kortanalise is dus op 'n lugdroog basis. Dit word gedoen deur die volgende stappe: # Verwyder oppervlakvog deur te bak by 40°C. Die oppervlakvog sal die massaverlies van die monster wees, maar dit word nie gerapporteer as deel van die kortanalise nie. # Verwyder inherente vog deur monster te bak by 105°C. Inherente vog sal die massaverlies van die monster wees. # Verwyder vlugstowwe deur die monster te bak by 900°C in die afwesigheid van lug (suurstof). # Verbrand die monster volledig. Vaste koolstof sal die massaverlies van die monster wees. Dit was oorbly (wat nie verbrand het nie) sal as wees. %VK = 100 - As% - vlugtige materiaal% - inherente vog% ===Element-, uitgebreide- of volanalise (lugdroog basis)=== 'n Volanalise is 'n ontleding van 'n luggedroogde en gekondisioneerde steenkoolmonster vir die volgende elemente: koolstof (C), waterstof (H), stikstof (N) en swael (S). Suurstof (O) word bepaal deur die balans van %C, %H, %N, %S, %as en %inherente. Suurstof = 100% - %C - %H - %N - %S - %as - %inherente vog (%as en %inherente vog word deur die kortanalise bepaal) Die %as en %inherente vog word as deel van die kortanalise bepaal. Hierdie analise word kortliks soos volg uitgevoer: # Berei 'n monster droë steenkool voor deur dit by 105°C te bak. Alle vog word dus verwyder. # Verbrand die monster in 'n instrument wat die hoeveelheid CO₂, H₂O, SO₂ en NO₂ meet. Alle koolstof behoort as CO₂ te rapporteer, alle waterstof as H₂O, alle swael as SO₂ en alle stikstof as NO₂. # Alles wat nie verbrand het nie, is as. # Verkry suurstof deur die balans van al die komponente: o = 100% - c - h - n - s - a - m_i Soms word ander metodes, soos die Kjeldahl se metode, gebruik om die hoeveelheid stikstof te bepaal. 'n Verpoeierde steenkoolmonster word verhit met H₂SO₄ wat na ammoniumsulfaat (helder oplossing) omgeskakel word. :<math>N_2 + 3H_2 + H_2SO_4 \rightarrow \left(NH_4\right)_2SO_4</math> Neem kennis dat daar koolstof in die as sal voorkom in die vorm van karbonate (-CO₃). Dit sal nie rapporteer as deel van die %C in die steenkool nie en omdat dit nie kan brand nie; dus dit nie bydra tot die kaloriewaarde (CV) van die steenkool nie. '''Tipiese samestelling''' Hier volg tipiese samestelling van verskillende tipe steenkool: {| class="wikitable" |-align=center ! Steenkool ! Koolstof (C) ! Waterstof (H) ! Suurstof (O) ! Stikstof (N) ! Swael (S) |-align=center | style="text-align:left;" | [[Antrasiet]] | 86-97% | 2-5% | 2-4% | 0.5-1.5% | 0.5-1% |-align=center | style="text-align:left;" | Bitumineuse steenkool | 60-80% | 3-6% | 5-20% | 1-2% | 0.5-5% |-align=center | style="text-align:left;" | Sub-bitumineuse steenkool | 45-60% | 4-5% | 15-30% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |-align=center | style="text-align:left;" | [[Bruinkool|Bruinkool/ligniet]] | 25-35% | 4-6% | 25-40% | 0.5-1.5% | 0.5-2% |} ==Formules== === Opsomming === <math>m</math> en <math>m_s</math> is op 'n soos ontvang basis. <math>m_i</math> is op 'n lugdroog basis '''Luggedroogde steenkool''' : <math>Steenkool^{ld} \ = \ (1 - m_s) Steenkool^{so} \ = \ \frac{1 - m}{1 - m_i} Steenkool^{so}</math> '''Totale vog massafraksie''' : <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> '''Residuele vog massafraksie op soos ontvang basis''' : <math>m_i^{so} = m_i^{ld} \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right)</math> '''Massafraksie op soos ontvang basis''' Indien x = massafraksie van C, H, O, N, S, As: : <math>x^{so} = x^{ld} \left( \frac{1 - m}{1 - m_i} \right)</math> : <math>x^{d} = \frac{x^{ld}}{1 - m_i} \qquad \Rightarrow \qquad x^{ld} = x^{d} \left( 1 - m_i \right)</math> ===Steenkool^so vs Steenkool^ld=== Luggedroogde steenkool is gelyk aan steenkool soos ontvang minus oppervlakvog. Dusː {| class="wikitable" |-align=center | <math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> |} ===Totale vog (m) in terme van inherente vog (m_i) en oppervlakvog (m_s)=== '''Totale vog massa % op 'n SO-basis (soos ontvang)''' :<math>m = \frac{M}{Steenkool^{so}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{so}} = {Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i \over Steenkool^{so} }</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m = m_s + m_i (1 - m_s)</math> |} '''Totale vog massa % op 'n LD-basis (lugdroog)''' :<math>m^{ld} = \frac{M}{Steenkool^{ld}} = {M_s + M_i \over Steenkool^{ld}} = {(Steenkool^{so} m_s + Steenkool^{ld} m_i) \over Steenkool^{ld}}</math> As: :<math>Steenkool^{ld} = (1 - m_s) Steenkool^{so} \qquad \Rightarrow \qquad Steenkool^{so} = {Steenkool^{ld} \over 1 - m_s}</math> Dan is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>m^{ld} = {m_s \over 1 - m_s} + m_i</math> |} ===Massa persentasie van as op SO (soos ontvang)-basis (a^so)=== :<math>a^{so} = \frac{A}{Steenkool^{so}}</math> Maar: :<math>A = a \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>a^{so} = {a\left(1 - m_s \right)Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = a \left(1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m-m_i \over 1-m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>a^{so} = a \left(1 - \frac{m-m_i}{1-m_i} \right) = a \left({1 - m_i - m + m_i \over 1-m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{so} = a \frac{1-m}{1-m_i}</math> |} ===Massa persentasie as op droë-basis (a^d)=== :<math>a^{d} = \frac{A}{Steenkool^d}</math> As: :<math>A = a^{ld} \cdot Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{d} = \left( 1 - m_i \right) Steenkool^{ld}</math> Dan is: :<math>A = a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i}</math> Indien hierdie vervang word in die boonste vergelyking: :<math>a^{d} = { a^{ld} \cdot \frac{Steenkool^d}{1 - m_i} \over Steenkool^d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i}</math> {| class="wikitable" |- |<math>a^{d} = \frac{a^{ld}}{1-m_i} \qquad \Rightarrow \qquad a^{ld} = a^{d} \left( 1-m_i \right)</math> |} ===Massa persentasie van inherente vog op SO-basis (m_i^so)=== :<math>m_i^{so} = \frac{M_i}{Steenkool^{so}}</math> Indien: :<math>M_i = m_i Steenkool^{ld}</math> {{spaces|10}} en {{spaces|10}} <math>Steenkool^{ld} = \left( 1 - m_s \right) Steenkool^{so}</math> Dan is: :<math>m_i^{so} = {m_i (1 - m_s ) Steenkool^{so} \over Steenkool^{so}} = m_i \left( 1-m_s \right)</math> Soos hierbo gewys kan die totale vog uitgedruk word in terme van oppervlakvog (m_s) en inherente vog (m_i): :<math>m = m_s + m_i \left( 1 - m_s \right)</math> :<math>m = m_s + m_i - m_i m_s</math> :<math>m - m_i = m_s - m_i m_s</math> :<math>m_s = {m - m_i \over 1 - m_i}</math> Indien hier vervang word is die formule hierbo: :<math>m_i^{so} = m_i \left( 1 - {m-m_i \over 1 - m_i} \right) = m_i \left({1 - m_i - m + m_i \over 1 - m_i} \right)</math> {| class="wikitable" |- | <math>m_i^{so} = m_i \left( {1 - m \over 1 - m_i} \right) = {1 - m \over \frac{1}{m_i} - 1}</math> |} ===Netto kalorifiese waarde op lugdroë-basis (NCV^ld)=== Kalorifiese waarde van steenkool word normaalweg gerapporteer as bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) op 'n lugdroog basis. Die verskil tussen die bruto kalorifiese waarde (<math>GCV</math>) en die netto kalorifiese waarde (<math>NCV</math>) is die volgende: Wanneer steenkool of enige ander stof wat waterstof (H₂) bevat verbrand, word waterdamp gevorm as produk. Byvoorbeeld : <math>CH_4 + 2O_2 \rightarrow CO_2 + 2H_2O + Hitte</math> In die geval van steenkool word die hoeveelheid waterstof gerapporteer. Dus, al die waterstof in die steenkool sal omsit in water: Die bruto kalorifiese waarde kan dan soos volg omgeskakel word na netto kalorifiese waarde: : <math>NCV = GCV - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Kyk ook [[Hittewaarde]]. Waterstof in die steenkool verbrand soos volg: : <math>H_2 + \frac{1}{2}O_2 \rightarrow H_2O + Hitte</math> Dus, vir elke mol H₂ sal daar een mol H₂O wees. En vir elke 2 kilogram H₂ is daar 18 kg H₂O: Indien: * <math>M_{verbrand}</math> = water wat vorm deur die verbranding van waterstof * <math>M_i</math> = inherente vog in die steenkool Dan isː : <math>Totale\ waterdamp\ na\ verbranding = M_{verbrand} + M_i</math> '''1. Water uit verbranding''' Indien <math>h</math> = massafraksie van waterstof in steenkool om 'n lugdroë basis, dan is: : <math>Massa\ H_2\ in\ steenkool \quad = \quad h \times Steenkool^{ld}</math> : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld}</math> '''2. Inherente vog''' Die inherente vog kan soos volg bereken word: : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld}</math> '''Totale waterdamp na verbranding''' : <math>Massa\ H_2O\ na\ verbranding = 9 \times h \times Steenkool^{ld} \quad + \quad m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad Steenkool^{ld} \times \left ( 9h + m_i \right )</math> Dus: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - \lambda \times \left ( 9h + m_i \right )</math> |} By kamer temperatuurː : <math>\lambda \approx 2.45 \ MJ/kg</math> Die standaardformule wat in die algemeen gebruik word is: {| class="wikitable" |-align=center | <math>NCV = GCV - 0.212 H - 0.0245 M</math> |} Waar: * <math>NCV</math> = Energie vrygestel wanneer 1 kg lugdroë steenkool verbrand word. (Dus, oppervlakvog = 0) * <math>H</math> = massa persentasie waterstof in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>H</math> is getal tussen 0 en 100 * <math>M</math> = massa persentasie inherente vog in die steenkool op 'n lugdroog basis. <math>M</math> is getal tussen 0 en 100 Die "0.212" neem aan dat die latente hitte van water 0.212 / 9 * 100 = 2.356 MJ/kg is. Dit is heelwat laer as 2.45 * 9 / 100 = 0.2205, maar empiries is 0.212 geneig om NCV-ramings in lyn te bring met gemete doeltreffendheid van keteltoetse, terwyl 0.2205 'n effens te lae NCV vir werklike toestande gee. In praktyk is steenkool feitlik nooit lugdroog nie, dus word die netto kalorifiese waarde gewoonlik uitgewerk vir steenkool wat oppervlakvog insluit (soos-ontvang basis). ===Netto kalorifiese waarde op soos ontvang-basis (NCV^so)=== In die algemeen is: : <math>Steenkool^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> '''Bruto hitte''' Die bruto hitte vrygestel is die hitte vrygestel met die aanname dat alle waterdamp weer kondenseer. Dus herwin 'n mens die hitte van die waterdamp. Vir lugdroë steenkool is die bruto hitte vrygestel: : <math>Bruto hitte = Steenkool^{ld} \times GCV^{ld} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld}</math> '''Netto hitte / effektiewe hitte''' In praktyk kondenseer die waterdamp nie en word daardie hitte verloor. Dus is die netto hitte of effektiewe hitte gelyk aan die bruto hitte minus die latente warmte van al die waterdamp in die uitlaatgas. Dus: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> Vir steenkool soos ontvang is die totale waterdamp na verbranding: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> Individuele formules vir elke term in die formule vir totale water: : <math>M_{verbrand} = Steenkool^{ld} \times h \times 9 \quad = \quad \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9</math> : <math>M_i = m_i \times Steenkool^{ld} \quad = \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_s = m_s \times Steenkool^{so}</math> Indien die laaste drie vergelykings in vervang word in die formule vir totale water: : <math>M_{totaal} = M_{verbrand} + M_i + M_s</math> : <math>M_{totaal} = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \quad + \quad m_s \times Steenkool^{so}</math> : <math>M_{totaal} = Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \qquad + \qquad m_i \times \left(1 - m_s \right) \qquad + \qquad m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte: : <math>Netto\ hitte = Bruto\ hitte - \lambda \times waterdamp\ na\ verbranding</math> : <math>Netto\ hitte = \left(1 - m_s \right) \times Steenkool^{so} \times GCV^{ld} \ - \ \lambda \times Steenkool^{so} \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \ + \ m_i \times \left(1 - m_s \right) \ + \ m_s \right ]</math> Dus is die netto hitte waarde per massa steenkool soos ontvang, die volgende: : <math>NCV^{so} = Netto\ hitte / Steenkool^{so}</math> : <math>NCV^{so} = \left(1 - m_s \right) \times GCV^{ld} \quad - \quad \lambda \left [ \left(1 - m_s \right) \times h \times 9 \quad + \quad m_i \times \left(1 - m_s \right) \quad + \quad m_s \right ]</math> Tipiese eenhede = MJ/kg steenkool (soos ontvang) ==Bronnelys== * [https://web.archive.org/web/20060921162016/http://www.tandf.co.uk/journals/titles/07349343.asp ''Coal Preparation''] (joernaal) * [https://industrialchemicaltesting.com/proximate-analysis-of-coal-is-methods/ Proximate Analysis of Coal] * [https://www.sciencedirect.com/topics/chemistry/coal-component Coal Composition] (ScienceDirect) * [https://www.google.com/search?q=coal+chemical+composition&udm=2 Coal chemical composition] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Kyk ook== * [[Steenkool]] * [[Kooks]] {{Normdata}} [[Kategorie:Steenkool]] ix38d3wlfq74z11gierkoux36t7u6pb 0 421259 2918213 2809297 2026-07-18T20:00:36Z OutsideNormality 207256 remove spam 2918213 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Suid-Afrika''' het een van die mees uitgebreide maatskaplike welsynstelsels onder ontwikkelende lande in die wêreld. In 2019 het na raming 18 miljoen mense 'n vorm van maatskaplike toelae van die regering ontvang.<ref>https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02589340500353581</ref> Maatskaplike welsynsprogramme het 'n lang geskiedenis in Suid-Afrika.<ref>https://vc.bridgew.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=https://scholar.google.com/&httpsredir=1&article=1263&context=jiws</ref> Die vroegste vorm van 'n maatskaplike welsynsprogram in Suid-Afrika was die armoedeverligting wat in 1657 deur die Nederlandse Oos-Indiese Kompanjie en die Nederduitse Gereformeerde Kerk (NGK) versprei is. Die geïnstitusionaliseerde maatskaplike welsynstelsel is gevestig nadat die Britte die Kaapkolonie in 1806 beset het.<ref>https://socialwork.journals.ac.za/pub/article/view/201</ref> Maatskaplike welsynsprogramme in Suid-Afrika sluit kontantbystand, werkloosheidsversekering, mediese voorsiening en behuisingsubsidies in. Kontantbystand word deur die Suid-Afrikaanse Maatskaplike Sekerheidsagentskap (SASSA) versprei namens die Departement van Maatskaplike Ontwikkeling van Suid-Afrika (DMO). Die kontantbystandprogramme wat tans beskikbaar is, sluit die Kinderbystandstoelae, die Pleegkindertoelae, ouderdomspensioen, ongeskiktheidstoelae, sorgafhanklikheidstoelae, Maatskaplike Hulp van Nood R350/370 en oorlogsveteranetoelae in. SASSA streef daarna om lang rye by sy plaaslike kantore regoor die land te elimineer, sodat begunstigdes die betalingsdatums en aansoekstatus aanlyn kan nagaan. SASSA verseker 'n vlot ervaring wanneer mense aansoek doen vir hul Maatskaplike Toelaes. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Portaalbalk|Suid-Afrika}} {{Normdata}} eizj12olp6sjjeo84z9kghv33rljfjz 0 453774 2918248 2918008 2026-07-19T06:52:07Z Balenda 83524 /* Grands Prix */ BEL pole 2918248 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is onderweg om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, sal uit twee-en-twintig Grands Prix bestaan, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge inlui, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]] |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} Circuito de Madring |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die Grand Prix van Barcelona-Katalonië aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–10 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–10 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref> |align=center|3, 10 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref name=entrylistOOS2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}</ref> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistCAT2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}</ref> |align=center|7 |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name="entrylistCAT2026" /> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| 67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} Frederik Vesti<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=2|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|90 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 British Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-03}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*²''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren '''*³''' | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren '''*⁴''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | | | | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !18 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !21 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*¹''' [[George Russell]] wen die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|naelren van die Chinese Grand Prix]].<br/> '''*²''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].<br/> '''*³''' [[George Russell]] wen die [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|naelren van die Kanadese Grand Prix]].<br/> '''*⁴''' [[Kimi Antonelli]] wen die [[2026 Britse Grand Prix#Naelrenuitslag|naelren van die Britse Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|^'''1'''15{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !3 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !4 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !5 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !6 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|^'''7'''11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !7 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|^'''6'''20^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !8 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !9 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !10 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !13 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !14 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !15 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !16 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !17 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !18 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !19 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !20 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !21 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|^'''1'''15{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|333 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|255 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram snelste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|179 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 vc |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|^'''7'''11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|^'''6'''20^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|128 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|60 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|59 |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dffddf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|21 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|11 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|6 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br/>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|1 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] fqpc5qa09nyaqf69ycnk0krehqucd1o 2918249 2918248 2026-07-19T06:52:42Z Balenda 83524 /* Ranglys van renjaers */ BEL pole 2918249 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is onderweg om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, sal uit twee-en-twintig Grands Prix bestaan, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge inlui, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]] |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} Circuito de Madring |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die Grand Prix van Barcelona-Katalonië aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–10 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–10 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref> |align=center|3, 10 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref name=entrylistOOS2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}</ref> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistCAT2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}</ref> |align=center|7 |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name="entrylistCAT2026" /> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| 67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} Frederik Vesti<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=2|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|90 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 British Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-03}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*²''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren '''*³''' | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren '''*⁴''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | | | | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !18 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !21 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*¹''' [[George Russell]] wen die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|naelren van die Chinese Grand Prix]].<br/> '''*²''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].<br/> '''*³''' [[George Russell]] wen die [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|naelren van die Kanadese Grand Prix]].<br/> '''*⁴''' [[Kimi Antonelli]] wen die [[2026 Britse Grand Prix#Naelrenuitslag|naelren van die Britse Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|^'''1'''15{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor=|{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !3 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !4 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !5 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !6 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|^'''7'''11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !7 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|^'''6'''20^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !8 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !9 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !10 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !13 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !14 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !15 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !16 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !17 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !18 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !19 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !20 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !21 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|^'''1'''15{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|333 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|255 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram snelste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|179 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 vc |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|^'''7'''11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|^'''6'''20^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|128 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|60 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|59 |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dffddf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|21 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|11 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|6 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br/>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|1 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] imwzmdnj31auu0d98f87dq4l5vd34ge 2918250 2918249 2026-07-19T06:53:07Z Balenda 83524 /* Ranglys van vervaardigers */ BEL pole 2918250 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is onderweg om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, sal uit twee-en-twintig Grands Prix bestaan, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge inlui, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]] |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} Circuito de Madring |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die Grand Prix van Barcelona-Katalonië aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–10 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–10 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref> |align=center|3, 10 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref name=entrylistOOS2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}</ref> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistCAT2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}</ref> |align=center|7 |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name="entrylistCAT2026" /> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| 67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} Frederik Vesti<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=2|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|90 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 British Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-03}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*²''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren '''*³''' | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren '''*⁴''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | | | | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !18 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !21 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*¹''' [[George Russell]] wen die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|naelren van die Chinese Grand Prix]].<br/> '''*²''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].<br/> '''*³''' [[George Russell]] wen die [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|naelren van die Kanadese Grand Prix]].<br/> '''*⁴''' [[Kimi Antonelli]] wen die [[2026 Britse Grand Prix#Naelrenuitslag|naelren van die Britse Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|^'''1'''15{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor=|{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !3 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !4 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !5 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !6 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|^'''7'''11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !7 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|^'''6'''20^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !8 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !9 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !10 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !13 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !14 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !15 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !16 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !17 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !18 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !19 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !20 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !21 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|^'''1'''15{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor=|{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|333 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|255 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram snelste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|179 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 vc |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|^'''7'''11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|^'''6'''20^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|128 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|60 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|59 |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dffddf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|21 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|11 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|6 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br/>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|1 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 9jqecqkw4oy0sfozlh9ckscnsdy5d64 2918265 2918250 2026-07-19T08:46:05Z Aliwal2012 39067 /* Kalenderwysigings in 2026 */ Barcelona-Katalonië Grand Prix 2918265 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2025 | Huidige = 2026 | Volgende = 2027 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] Die '''2026 Formule 1-seisoen''' is onderweg om die 77ste Formule 1-seisoen te wees. "Formule 1", amptelik die "FIA Formule Een Wêreldkampioenskap," is die hoogste klas van motorsport soos gedefinieer deur die Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Die kampioenskap, wat van Maart tot Desember gehou word, sal uit twee-en-twintig Grands Prix bestaan, nadat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] weens die voortdurende oorlog in die Midde-Ooste afgelas is. Die 2026-seisoen sal groot regulasieveranderinge inlui, met nuwe motors en enjins. Motors sal met aktiewe aërodinamika en beweegbare vleuels bekendgestel word. == Algemeen == ===Verandering in regulasies=== Die voorskrifte vir die enjin, aërodinamika, geometrie en veiligheidsregulasies sal almal vir die 2026-seisoen hersien word. ===Tegniese regulasies=== Die sewentiende weergawe van die tegniese regulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2025 gepubliseer.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_c_technical_-_iss_17_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section C Technical Regulations - Issue 17 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Afmetings en aërodinamika van motors=== Op 6 Junie 2024 is die 2026-motorkonsep onthul. Die konsep beskik oor nuwe aktiewe aërodinamika in beide die voor- en agtervlerke. In die konsep is die sleepverminderingstelsel afgeskaf en vervang deur 'n nuwe handmatige enjinmodus. Die wielbasis is verminder van 360 cm tot 340 cm, die breedte is verminder van 200 cm tot 190 cm, en die minimum massa is verminder tot 768 kg. Die breedte van die voor- en agterbande sal onderskeidelik met 2,5 cm en 3,0 cm verminder word. Die vloer sal 'n verminderde grondeffek hê om die probleme wat motors met bons tydens bestuur gehad het, te verlig. ===Kragbron=== Nuwe krageenheidregulasies sal vir die 2026-seisoen ingestel word. Die nuwe krageenhede sal steeds meer as 1 000 pk (750 kW) produseer, hoewel krag uit verskillende bronne aangewend word. Die enjinregulasies sal die 1.6-liter turbo-aangejaagde V6-binnebrandenjin behou wat sedert 2014 gebruik word. Die MGU-H (Motor Generator Unit - Heat), wat ook sedert 2014 gebruik word, sal egter verbied word, terwyl die krag van die MGU-K (Motor Generator Unit - Kinetic) verhoog sal word van 160 pk (120 kW) tot 470 pk (350 kW). Die krag van die interne verbrandingsgedeelte van die krageenheid sal afneem van 630 kW tot 400 kW. Die krageenhede sal 'n ten volle volhoubare brandstof gebruik wat deur Formule 1 ontwikkel word. Daar word verwag dat die krageenhede twee keer soveel elektriese energie as voorheen sal herwin. == Sportregulasies == Die sesde weergawe van die sportregulasies vir die 2026-seisoen is op 28 April 2026 gepubliseer.<ref name=SR>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |titel=2026 Formula 1 Section B Sporting Regulations - Issue 06 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> ===Naelren=== Hierdie seisoen, soos in 2025, sal die naelren by ses Grands Prix gehou word. Die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese]], [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Miami]], [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|Kanadese]], [[2026 Britse Grand Prix#Naelren|Britse]], [[2026 Nederlandse Grand Prix#Naelren|Nederlandse]] en [[2026 Singapoerse Grand Prix#Naelren|Singapoerse]] Grands Prix sal die naelren-formaat aanbied. Vir Kanada, Nederland en Singapoer sal dit die eerste keer wees waar 'n naelren plaasvind.<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |titel=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint calendar |website=formula1.com |datum=16 September 2025}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.circuitzandvoort.nl/nieuws/formula-1-heineken-dutch-grand-prix-viert-unieke-motorsportgeschiedenis-in-nederland-met-laatste-editie-in-2026/ |titel=Formula 1 Heineken Dutch Grand Prix viert unieke motorsportgeschiedenis in Nederland met laatste editie in 2026 |website=circuitzandvoort.nl |datum=4 Desember 2024}}</ref> === Hittegevaar === Indien die amptelike weerdiens voorspel dat die hitte-indeks 30.5°C sal oorskry op enige stadium gedurende die naelren of wedren, of indien die wedrendirekteur so bepaal, kan 'n hittegevaar 24 uur voor die geskeduleerde begin van die naelren of wedren verklaar word. Sodra 'n hittegevaar verklaar is, moet bykomende items om die bestuurder te help afkoel, aangebring word. === Wegspringrooster === Die voorlopige wegspringrooster sal nie later nie as twee uur voor die geskeduleerde begin van die formasierondte vir die wedren aangekondig word. In vorige jare was dit vier uur. === Finansiële regulasies === Die sesde weergawe van die Finansiële Tegniese Regulasie is op 28 April 2026 deur FIA gepubliseer.<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_d_financial_-_f1_teams_-_iss_06_-_2026-04-28.pdf |title=2026 Formula 1 Section D Financial Regulations - Issue 04 |website=fia.com |datum=2026-04-28}}</ref> == Kalender == [[Lêer:Formula_1_all_over_the_world-2026.svg|duimnael|280px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2026 aanbied, word in groen aangedui, vorige gasheerlande word in donkergrys aangedui.]] Op 10 Junie 2025 is die kalender amptelik aangekondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html|title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender|date=10 Junie 2025|website=nu.nl}}</ref> Daar verskyn vier-en-twintig Grands Prix op die kalender.<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/f1-onthult-kalender-voor-2026|title=F1 onthult kalender voor 2026|date=2025-06-10|website=RacingNews365.nl|access-date=10 Junie 2025}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%" !{{Afkorting|GP nr.|Grand Prix nommer sedert 1950}} !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Datum |- |{{Middel|1150}} !1 |[[Australiese Grand Prix|GP van Australië]] |{{AU-VLAG}} [[Albert Park Renbaan]] |[[Melbourne]] |8 Maart |- |{{Middel|1151}} !2 |[[Chinese Grand Prix|GP van China]] |{{CN-VLAG}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |15 Maart |- |{{Middel|1152}} !3 |[[Japannese Grand Prix|GP van Japan]] |{{JP-VLAG}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |29 Maart |- |{{Middel|1153}} !4 |[[Miami Grand Prix|GP van Miami]] |{{US-VLAG}} [[Miami International Autodrome]] |Miami Gardens ([[Florida]]) |3 Mei |- |{{Middel|1154}} !5 |[[Kanadese Grand Prix|GP van Kanada]] |{{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |24 Mei |- |{{Middel|1155}} !7 |[[Monaco Grand Prix|GP van Monaco]] |{{MC-VLAG}} [[Monaco-renbaan]] |[[Monaco]] |7 Junie |- |{{Middel|1156}} !7 |[[Barcelona-Katalonië Grand Prix|GP van Barcelona-Katalonië]] |{{ES-VLAG}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] |Montmeló |14 Junie |- |{{Middel|1157}} !8 |[[Oostenrykse Grand Prix|GP van Oostenryk]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Ring]] |Spielberg |28 Junie |- |{{Middel|1158}} !9 |[[Britse Grand Prix|GP van Groot-Brittanje]] |{{GB-VLAG}} [[Silverstone-renbaan]] |Silverstone |5 Julie |- |{{Middel|1159}} !10 |[[Belgiese Grand Prix|GP van België]] |{{BE-VLAG}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]] |Stavelot |19 Julie |- |{{Middel|1160}} !11 |[[Hongaarse Grand Prix|GP van Hongarye]] |{{HU-VLAG}} [[Hungaroring]] |Mogyoród |26 Julie |- |{{Middel|1161}} !12 |[[Nederlandse Grand Prix|GP van Nederland]] |{{NL-VLAG}} [[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |23 Augustus |- |{{Middel|1162}} !13 |[[Italiaanse Grand Prix|GP van Italië]] |{{IT-VLAG}} [[Autodromo Nazionale di Monza]] |Monza |6 September |- |{{Middel|1163}} !14 |[[Spaanse Grand Prix|GP van Spanje]] |{{ES-VLAG}} Circuito de Madring |[[Madrid]] |13 September |- |{{Middel|1164}} !15 |[[Azerbeidjanse Grand Prix|GP van Azerbeidjan]] |{{AZ-VLAG}} [[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |26 September |- |{{Middel|1165}} !16 |[[Singapoerse Grand Prix|GP van Singapoer]] |{{SG-VLAG}} [[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer|Singapore]] |11 Oktober |- |{{Middel|1166}} !17 |[[Verenigde State Grand Prix|GP van die Verenigde State]] |{{US-VLAG}} [[Circuit of the Americas]] |[[Austin, Texas|Austin]] ([[Texas]]) |25 Oktober |- |{{Middel|1167}} !18 |[[Meksikaanse Grand Prix|GP van Meksiko-Stad]] |{{MX-VLAG}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- |{{Middel|1168}} !19 |[[Brasiliaanse Grand Prix|GP van São Paulo]] |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan]] |[[São Paulo]] |8 November |- |{{Middel|1169}} !20 |[[Las Vegas Grand Prix|GP van Las Vegas]] |{{US-VLAG}} [[Las Vegas Straatrenbaan]] |[[Las Vegas]] ([[Nevada]]) |21 November |- |{{Middel|1170}} !21 |[[Katarse Grand Prix|GP van Katar]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]] |[[Lusail]] |29 November |- |{{Middel|1171}} !22 |[[Aboe Dhabi Grand Prix|GP van Aboe Dhabi]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |[[Yas-eiland|Yas]] |6 Desember |} === Kalenderwysigings in 2026 === * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]] het van die kalender verdwyn omdat die kontrak nie hernu is nie. * Die [[Kanadese Grand Prix]] is op die kalender vervroeg om die doeltreffendheid van vragvervoer te verbeter. Vrag kan nou van Miami Gardens direk na [[Montreal]] vervoer word sonder om eers na Monaco en Montmeló in Europa te reis. * Die [[Spaanse Grand Prix]] sal by die Madring-straatrenbaan in Madrid gehou word in plaas van die [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], wat ook 'n ren genaamd die [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]] aanbied. * Die [[Nederlandse Grand Prix]] is vir die laaste keer op die kalender en sal vir die eerste keer 'n naelren aanbied. * Die [[Azerbeidjanse Grand Prix]] word met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsviering op 27 September. Op versoek van die organiseerders sal die wedren op Saterdag 26 September gehou word. === Afgelaste renne === Op 13 Maart 2026 word bekendgemaak dat die [[Bahreinse Grand Prix]] en [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] nie sal plaasvind in April nie, vanweë die voortgesette oorlog in [[Iran]] en die Midde-Ooste.<ref>{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |titel=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |website=formula1.com |datum=14 Maart 2026 | taal=en}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" !Rondte !|Grand Prix ![[Lys van Formule Een-bane|Baan]] !Plek !Oorspronklike datum |- !4 |[[Bahreinse Grand Prix|GP van Bahrein]] |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]] |[[Sakhir]] |12 April |- !5 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix|GP van Saoedi-Arabië]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]] |[[Djedda|Jeddah]] |19 April |} == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |titel=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |website=formula1.com |datum=2023-10-10}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors. <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2026 Wêreldkampioenskap deel te neem}} !Inskrywer !Vervaardiger !Onderstel !Kragbron !Nr. !Renjaer !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} !style="border-left:2px solid #aaaaaa"|Nr. !Renjaers in<br />vrye oefening !{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{Vlagikoon|FRA}} BWT Alpine Formule 1-span !rowspan=2|[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-AMG|Mercedes]] |rowspan=2|A526<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/alpine/modeles.aspx |titel=Alpine Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref name="AlpineMercedes">{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-alpine-stapt-vanaf-2026-over-op-mercedes-motoren/ |titel=Alpine stapt vanaf 2026 over op Mercedes-motoren |website=Formule 1.nl |datum=12 November 2024 }}</ref> |{{Center|10}} |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Gasly">{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/formule-1/6318484/gasly-verbindt-formule-1-toekomst-aan-alpine-met-meerjarig-contract.html |titel=Gasly verbindt Formule 1-toekomst aan Alpine met meerjarig contract |website=nu.nl |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–10 |rowspan=2 align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| |rowspan=2| |rowspan=2 align=center| |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alpine-verlengt-contract-franco-colapinto-bevestigt-line-up-2026-paul-aron/ |titel=Alpine verlengt contract Franco Colapinto, bevestigt line-up voor 2026 |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |datum=2025-11-07 |bezochtdatum=7 November 2025 |werk=Formule1.nl}}</ref> |align=center|1–10 <!-- |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| --> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formule 1-span !rowspan=2|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Honda]] |rowspan=2|AMR26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/aston-martin/modeles.aspx |titel=Aston Martin Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Honda RA626H<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/honda-neemt-tijd-nieuwe-aston-martin-motor-ontwikkelen-laatste-moment/ |titel=Honda neemt tijd voor nieuwe Aston Martin-motor: ‘Ontwikkelen tot het laatste moment’ |website=formule1.nl |datum=2025-03-05 |bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> |{{Center|14}} |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2516397-formule-1-coureur-alonso-verlengt-contract-bij-aston-martin|titel=Formule 1-coureur Alonso verlengt contract bij Aston Martin |website=nos.nl |datum=2024-04-11}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref> |align=center|3, 10 |- |{{Center|18}} |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Stroll">{{en}}{{Citeer web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-confirms-lance-stroll-for-2025-and-beyond |titel=Aston Martin Aramco confirms Lance Stroll for 2025 and beyond |website=astonmartinf1.com |datum=2024-06-27}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{VS-VLAG}} Jak Crawford<ref name=entrylistOOS2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}}</ref> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} Atlassian Williams F1-span !rowspan=2|[[Williams F1|Atlassian Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|FW48<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/williams/modeles.aspx |titel=Williams Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |titel=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |website=Reuters |datum=2024-01-08}}</ref> |{{Center|23}} |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Citeer web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html |titel=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract |website=Formula1.com |datum=2023-08-03}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistCAT2026>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}}</ref> |align=center|7 |- |{{Center|55}} |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2530783-formule-1-coureur-sainz-stapt-over-van-ferrari-naar-williams |titel=Formule 1-coureur Sainz stapt over van Ferrari naar Williams |website=nos.nl |datum=2024-07-29 |bezochtdatum=2024-07-29}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} Luke Browning<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} Audi Revolut F1-span<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/officieel-audi-slaat-de-handen-ineen-met-formule-1-team |titel=Officieel: Audi slaat de handen ineen met Formule 1-team |website=racingnews365.nl |datum=26 Oktober 2022}}</ref><ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/audi-presenteert-titelsponsor-nieuw-f1-team-2026 |titel=Audi presenteert titelsponsor nieuw F1-team 2026 |website=racingnews365.nl |datum=30 Julie 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Audi F1-span|Audi]] |rowspan=2|R26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/audi/modeles.aspx |titel=Audi Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Audi AFR 26 Hybrid |{{Center|5}} |{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/formule-2-coureur-gabriel-bortoleto-2025-naar-sauber-line-up-compleet/ |titel=Formule 2-coureur Gabriel Bortoleto in 2025 naar Sauber, line-up compleet |achternaam=Nijhuis |voornaam=Matthijs |website=Formule1.nl |datum=2024-11-06 |bezochtdatum=2024-11-06}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|27}} |{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2518255-hulkenberg-stapt-na-dit-seizoen-over-van-haas-naar-sauber-dat-vanaf-2026-audi-wordt |titel=Hülkenberg stapt na dit seizoen over van Haas naar Sauber, dat vanaf 2026 Audi wordt |website=nos.nl |datum=2024-04-26}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{EE-VLAG}} Paul Aron<ref name="entrylistCAT2026" /> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc |titel=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026 |website=Formula 1.com |datum=25 November 2024 |bezochtdatum=24 April 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|MAC-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/cadillac/modeles.aspx |titel=Cadillac Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/breaking-gloednieuw-f1-team-tekent-eerste-motordeal |titel=Gloednieuw F1-team tekent eerste motordeal |website=racingnews365.nl |datum=2024-12-10}}</ref> |{{Center|11}} |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref name=PERBOT>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2579988-veteranen-bottas-en-perez-keren-bij-nieuw-team-cadillac-terug-in-formule-1 |titel=Veteranen Bottas en Pérez keren bij nieuw team Cadillac terug in Formule 1|website=Nos.nl |datum=2025-08-26}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|25 |{{VS-VLAG}} Colton Herta<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|77}} |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name=PERBOT/> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari [[Hewlett-Packard|HP]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan=2|SF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/ferrari-onthult-naam-f1-auto-seizoen-2026/10788970/ |titel=Ferrari onthult naam van F1-auto die ommekeer moet brengen |datum=2026-01-11 |bezochtdatum=2026-01-12 |werk=nl.motorsport.com }}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.ferrari.com/en-NL/formula1/sf-26 |titel=Ferrari SF-26 |website=ferrari.com |datum=2026-01-23}}</ref> |{{Center|16}} |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-leclerc-verlengt-zijn-contract-bij-ferrari |titel=Leclerc verlengt zijn contract bij Ferrari voor onbepaalde tijd |website=racingnews365.nl |datum=2024-01-25}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|44}} |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2507120-sensationele-transfer-is-rond-hamilton-rijdt-in-2025-voor-ferrari-sainz-weg |titel=Sensationele transfer is rond: Hamilton rijdt in 2025 voor Ferrari, Sainz weg |website=nos.nl |datum=2024-02-01}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{SE-VLAG}} Dino Beganovic<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{VS-VLAG}} [[Toyota Gazoo Racing|TGR]] [[Haas F1-span]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/toyota-gazoo-racing-to-become-title-sponsors-of-haas-from-2026.7cSSDjuSpWld580YQKVtvh |titel=Toyota Gazoo Racing to become title sponsors of Haas from 2026 |website=formula1.com |datum=4 Desember 2025}}</ref> !rowspan=2|[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |rowspan=2|VF-26<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/haas/modeles.aspx |titel=Haas Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Ferrari 067/6 |{{Center|31}} |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-esteban-ocon-tekent-meerjarig-contract-bij-haas/ |titel=Esteban Ocon tekent meerjarig contract bij Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-25 }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{JP-VLAG}} Ryō Hirakawa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|87}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-oliver-bearman-tekent-meerjarig-contract-haas/ |titel=Ferrari-talent Oliver Bearman tekent meerjarig contract met Haas |website=Formule1.nl |datum=2024-07-04 }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{GB-VLAG}} McLaren Mastercard F1 Team !rowspan=2|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |rowspan=2|MCL40<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mclaren/modeles.aspx |titel=McLaren Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|1}} |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/norris-verlengt-contract-en-wil-met-mclaren-op-jacht-naar-verstappen-en-red-bull/ |titel=Norris verlengt contract, wil met McLaren op jacht naar Verstappen en Red Bull |website=formule1.nl |datum=26 Januarie 2024 |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| 67 |{{IT-VLAG}} Leonardo Fornaroli<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|81}} |{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-piastri-agrees-new-multi-year-contract-extension-with-mclaren.29O2HI46I2Te3orUqkwdwX |titel=Piastri agrees new multi-year contract extension with McLaren |datum=15 Oktober 2025 |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formule1.nl}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}} !rowspan=2|[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |rowspan=2|F1 W17<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/mercedes/modeles.aspx |titel=Mercedes Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Mercedes M17<br/>E Performance |{{Center|12}} |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MER>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-and-antonelli-confirmed-as-2026-mercedes-line-up.1vrWrdgEflkIwPgaybBEDj |titel=Russell and Antonelli confirmed as 2026 Mercedes line-up |bezochtdatum=15 Oktober 2025 |website=formula1.com }}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|72 |{{DK-VLAG}} Frederik Vesti<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |- |{{Center|63}} |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6364018/mercedes-gaat-door-met-russell-en-antonelli-hebben-bewezen-sterk-duo-te-zijn.html |titel=Mercedes gaat door met Russell en Antonelli: 'Hebben bewezen sterk duo te zijn' |website=nu.nl |datum=15 Oktober 2025}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{IT-VLAG}} Visa Cash App Racing Bulls F1-span !rowspan=2|[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|VCARB 03<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/racing-bulls/modeles.aspx |titel=Racing Bulls Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF>{{en}}{{Citeer web |url=https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html |titel=Ford returns to Formula 1; Strategic partner to Oracle Red Bull Racing for 2026 season and beyond |website=media.ford.com |bezochtdatum=24 April 2025 }}</ref> |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAWLIN>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/2026-driver-live-up-announcement |titel=Our Driver Line-Up For 2026 |website=visacashapprb.com |datum=2 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|90 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistOOS2026/> |align=center|8 |- |{{Center|41}} |{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]<ref name=LAWLIN/> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" |rowspan=2|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan=2|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |rowspan=2|RB22<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/red-bull/modeles.aspx |titel=Red Bull Chassis |website=statsf1.com}}</ref> |rowspan=2|Red Bull Ford DM01<ref name=RBF/> |{{Center|3}} |{{nowrap|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]}}<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6187089/verstappen-verlengt-contract-en-blijft-tot-en-met-2028-bij-red-bull.html |titel=Verstappen verlengt contract en blijft tot en met 2028 bij Red Bull |website=nu.nl |datum=2022-09-22}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |- |{{Center|6}} |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2592751-hadjar-volgt-tsunoda-op-als-teamgenoot-verstappen-bij-red-bull-racing|titel=Hadjar volgt Tsunoda op als teamgenoot Verstappen bij Red Bull Racing|website=Nos.nl|datum=1 Desember 2025}}</ref> |align=center|1–10 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|36 |{{JP-VLAG}} Ayumu Iwasa<ref name=entrylistCAT2026/> |align=center|7 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref name=inskryflys>{{en}}{{citeer web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry |titel=2026 FIA Formula One World Championship Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2025-12-19}}</ref><ref>Amptelike inskrywingslyste: * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Australian Grand Prix – Entry List |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-06}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Chinese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-03-27}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-22}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-05}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-12}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-06-26}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 British Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-03}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}} </ref> |}</div> == Uitslae en ranglys == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*¹''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*²''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] +Naelren '''*³''' | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !7 | {{nowrap|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] [[Barcelona-Katalonië Grand Prix]]}} | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] +Naelren '''*⁴''' | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2026 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{BE-VLAG}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | | | | [[2026 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{HU-VLAG}} [[Hongaarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{IT-VLAG}} [[Italiaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] +Naelren | | | | | [[2026 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{VS-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] | | | | | [[2026 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !18 | [[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]] [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | | | | | [[2026 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !19 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] | | | | | [[2026 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !20 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | | | | | [[2026 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !21 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] | | | | | [[2026 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Abu Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | | | | | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*¹''' [[George Russell]] wen die [[2026 Chinese Grand Prix#Naelren|naelren van die Chinese Grand Prix]].<br/> '''*²''' [[Lando Norris]] wen die [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|naelren van die Miami Grand Prix]].<br/> '''*³''' [[George Russell]] wen die [[2026 Kanadese Grand Prix#Naelren|naelren van die Kanadese Grand Prix]].<br/> '''*⁴''' [[Kimi Antonelli]] wen die [[2026 Britse Grand Prix#Naelrenuitslag|naelren van die Britse Grand Prix]].<br/> === Puntestelsel === Punte word volgens 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !1 |12 |align=left|{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|^'''1'''15{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor=|{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ANT|seasonpoints}} |- !2 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|RUS|seasonpoints}} |- !3 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAM|seasonpoints}} |- !4 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LEC|seasonpoints}} |- !5 |1 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|NOR|seasonpoints}} |- !6 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|^'''7'''11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PIA|seasonpoints}} |- !7 |3 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|^'''6'''20^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|VER|seasonpoints}} |- !8 |6 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HAD|seasonpoints}} |- !9 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|GAS|seasonpoints}} |- !10 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LAW|seasonpoints}} |- !11 |41 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|LIN|seasonpoints}} |- !12 |87 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BEA|seasonpoints}} |- !13 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|COL|seasonpoints}} |- !14 |5 |align=left|{{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOR|seasonpoints}} |- !15 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|SAI|seasonpoints}} |- !16 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALB|seasonpoints}} |- !17 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|OCO|seasonpoints}} |- !18 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|ALO|seasonpoints}} |- !19 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|HUL|seasonpoints}} |- !20 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|BOT|seasonpoints}} |- !21 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|PER|seasonpoints}} |- !22 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|{{F1stat|STR|seasonpoints}} |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|12<!--ANT--> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|^'''1'''15{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor=|{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|333 |- |align=center|63<!--RUS--> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|2 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16<!--LEC--> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15^'''†''' |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|255 |- |align=center|44<!--HAM--> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfdfdf|^'''6'''2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram snelste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|1<!--NOR--> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffff|^'''4'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|^'''2'''<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''3'''4 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|179 |- |align=center|81<!--PIA--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=ffffff|^'''6'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''2'''3 |bgcolor=cfcfff|^'''4'''11 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 vc |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|^'''7'''11 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|3<!--VER--> |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''5 |bgcolor=ffdf9f|^'''7'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|^'''6'''20^'''†''' |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|128 |- |align=center|6<!--HAD--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|10<!--GAS--> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|^'''8'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|60 |- |align=center|43<!--COL--> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|6 |rowspan=2 align=left|{{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-<br/>[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] |align=center|30<!--LAW--> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|59 |- |align=center|41<!--LIN--> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=ffffff|^'''8'''<small>DNS</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|7 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span]]-[[Ferrari]] |align=center|31<!--OCO--> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dffddf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|21 |- |align=center|87<!--BEA--> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17^'''†''' |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|8 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|23<!--ALB--> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|11 |- |align=center|55<!--SAI--> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16^'''†''' |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|9 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] |align=center|5<!--BOR--> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|6 |- |align=center|27<!--HUL--> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br/>[[Honda]] |align=center|14<!--ALO--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|1 |- |align=center|18<!--STR--> |bgcolor=cfcfff|<small>NC</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|11 |rowspan=2 align=left|{{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] |align=center|11<!--PER--> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- |align=center|77<!--BOT--> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br/>[[2026 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br/>[[2026 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br/>[[2026 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand|Vlag van Miami]]<br/>[[2026 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br/>[[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br/>[[2026 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]<br/>[[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br/>[[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br/>[[2026 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br/>[[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br/>[[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br/>[[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br/>[[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br/>[[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br/>[[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{SG-VLAG}}<br/>[[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br/>[[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Mexico City, Mexico.svg|20px|rand|Vlag van Meksikostad]]<br/>[[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br/>[[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br/>[[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br/>[[2026 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px|rand|Vlag van Aboe Dhabi]]<br/>[[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="22"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> ^'''†''' — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] 8lh2mrtm5rr0vtz850028u2cdixknkh 2 458322 2918132 2918129 2026-07-18T12:11:12Z VamuhleOmuhle 203624 2918132 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Silene undulata subsp undulata 1DS-II 4021.jpg|duimnael|Silene undulata]] [[Lêer:Silene undulata subsp undulata 1DS-II 2-1232.jpg|duimnael|Die klewerige stingels van die silene undulata]] = Silene undulata = '''Silene undulata''', ook genoem '''''Silene capensis''''' of '''''Afrikaanse Droom wortel''''', is ’n klewerige, kliere-ryk meerjarige kruid wat tot 60 cm hoog kan groe<ref>{{Cite web|url=https://kumbulanursery.co.za/plants/silene-capensis-silene-undulata|title=Silene capensis - Silene undulata|last=Lorraine|date=2012-01-08|website=Kumbula Indigenous Nursery|language=en|access-date=2026-07-18}}</ref>i. Dit het teenoor mekaar geplaaste spatula-vormige basiese blare van tot 15 cm lank en kleiner lansetvormige blare aan die stingel van tot 8 cm lank<ref>{{Cite web|url=https://wildflowernursery.co.za/indigenous-plant-database/silene-undulata/|title=Silene undulata - Wildflower Nursery|last=Wentzel|first=Johan|date=2019-05-31|language=en-ZA|access-date=2026-07-18}}</ref>. Die blomme is wit of pienkagtig, geurend, en open snags, en lok nagvlieënde bestuiwers soos valk motte. == Afleiding van naam en historiese aspekte == Silene kom van die Griekse woord sialon, wat speeksel beteken, en verwys na die klewerige stingels. == Die gebruike van silene undulata == Plante soos silene undulata het vir baie jare deur waarsêers en sjamaane gebruik om toestande van helder droom te bevorder ten einde voorspellende boodskappe te ontvang<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/silene-undulata|title=Silene undulata {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-18}}</ref>. Sulke heilige plante word geklassifiseer as neurogeen, van die Grieks oneiros beteken droom, en gen beteken om te skep. == Verwysings == jf1enh5z24k1w8pjdeijomjpxizqklg 2918133 2918132 2026-07-18T12:31:16Z VamuhleOmuhle 203624 2918133 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Silene undulata subsp undulata 1DS-II 4021.jpg|duimnael|Silene undulata]] [[Lêer:Silene undulata subsp undulata 1DS-II 2-1232.jpg|duimnael|Die klewerige stingels van die silene undulata]] = Silene undulata = '''Silene undulata''', ook genoem '''''Silene capensis''''' of '''''Afrikaanse Droom wortel''''', is ’n klewerige, kliere-ryk meerjarige kruid wat tot 60 cm hoog kan groe<ref>{{Cite web|url=https://kumbulanursery.co.za/plants/silene-capensis-silene-undulata|title=Silene capensis - Silene undulata|last=Lorraine|date=2012-01-08|website=Kumbula Indigenous Nursery|language=en|access-date=2026-07-18}}</ref>i. Dit het teenoor mekaar geplaaste spatula-vormige basiese blare van tot 15 cm lank en kleiner lansetvormige blare aan die stingel van tot 8 cm lank<ref>{{Cite web|url=https://wildflowernursery.co.za/indigenous-plant-database/silene-undulata/|title=Silene undulata - Wildflower Nursery|last=Wentzel|first=Johan|date=2019-05-31|language=en-ZA|access-date=2026-07-18}}</ref>. Die blomme is wit of pienkagtig, geurend, en open snags, en lok nagvlieënde bestuiwers soos valk motte. == Afleiding van naam en historiese aspekte == Silene kom van die Griekse woord sialon, wat speeksel beteken, en verwys na die klewerige stingels. == Die gebruike van silene undulata == Plante soos silene undulata het vir baie jare deur waarsêers en sjamaane gebruik om toestande van helder droom te bevorder ten einde voorspellende boodskappe te ontvang<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/silene-undulata|title=Silene undulata {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-18}}</ref>. Sulke heilige plante word geklassifiseer as oneirogen <ref>{{Cite web|url=https://tripsitter.com/oneirogens/|title=Oneirogens: Substances That Make You Dream (Natural & Synthetic)|last=Cooke|first=Justin|date=2022-02-07|website=Tripsitter|language=en-US|access-date=2026-07-18}}</ref>, van die Grieks oneiros beteken droom, en gen beteken om te skep. == Verwysings == a718tzdbcfl3jexitid4bnvykzvxwaa 2918201 2918133 2026-07-18T19:08:56Z VamuhleOmuhle 203624 2918201 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Silene undulata subsp undulata 1DS-II 4021.jpg|duimnael|Silene undulata]] [[Lêer:Silene undulata subsp undulata 1DS-II 2-1232.jpg|duimnael|Die klewerige stingels van die silene undulata]] = Silene undulata = '''Silene undulata''', ook genoem '''''Silene capensis''''' of '''''Afrikaanse Droom wortel''''', is ’n klewerige, kliere-ryk meerjarige kruid wat tot 60 cm hoog kan groei<ref>{{Cite web|url=https://kumbulanursery.co.za/plants/silene-capensis-silene-undulata|title=Silene capensis - Silene undulata|last=Lorraine|date=2012-01-08|website=Kumbula Indigenous Nursery|language=en|access-date=2026-07-18}}</ref>. Dit het teenoor mekaar geplaaste spatula-vormige basiese blare van tot 15 cm lank en kleiner lansetvormige blare aan die stingel van tot 8 cm lank<ref>{{Cite web|url=https://wildflowernursery.co.za/indigenous-plant-database/silene-undulata/|title=Silene undulata - Wildflower Nursery|last=Wentzel|first=Johan|date=2019-05-31|language=en-ZA|access-date=2026-07-18}}</ref>. Die blomme is wit of pienkagtig, geurend, en open snags, en lok nagvlieënde bestuiwers soos valk motte. == Afleiding van naam en historiese aspekte == Silene kom van die Griekse woord sialon, wat speeksel beteken, en verwys na die klewerige stingels. == Die gebruike van silene undulata == Plante soos silene undulata het vir baie jare deur waarsêers en sjamaane gebruik om toestande van helder droom te bevorder ten einde voorspellende boodskappe te ontvang<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/silene-undulata|title=Silene undulata {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-18}}</ref>. Sulke heilige plante word geklassifiseer as oneirogen <ref>{{Cite web|url=https://tripsitter.com/oneirogens/|title=Oneirogens: Substances That Make You Dream (Natural & Synthetic)|last=Cooke|first=Justin|date=2022-02-07|website=Tripsitter|language=en-US|access-date=2026-07-18}}</ref>, van die Grieks oneiros beteken droom, en gen beteken om te skep. == Verwysings == 0mmos1u3mtfds7cko543uxzy05cxwia 2918255 2918201 2026-07-19T08:14:35Z VamuhleOmuhle 203624 2918255 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Silene undulata subsp undulata 1DS-II 4021.jpg|duimnael|Silene undulata]] [[Lêer:Silene undulata subsp undulata 1DS-II 2-1232.jpg|duimnael|Die klewerige stingels van die silene undulata]] = Silene undulata = '''Silene undulata''', ook genoem '''''Silene capensis''''' of '''''Afrikaanse Droom wortel''''', is ’n klewerige, kliere-ryk meerjarige kruid wat tot 60 cm hoog kan groei<ref>{{Cite web|url=https://kumbulanursery.co.za/plants/silene-capensis-silene-undulata|title=Silene capensis - Silene undulata|last=Lorraine|date=2012-01-08|website=Kumbula Indigenous Nursery|language=en|access-date=2026-07-18}}</ref>. Dit het teenoor mekaar geplaaste spatula-vormige basiese blare van tot 15 cm lank en kleiner lansetvormige blare aan die stingel van tot 8 cm lank<ref>{{Cite web|url=https://wildflowernursery.co.za/indigenous-plant-database/silene-undulata/|title=Silene undulata - Wildflower Nursery|last=Wentzel|first=Johan|date=2019-05-31|language=en-ZA|access-date=2026-07-18}}</ref>. Die blomme is wit of pienkagtig, geurend, en open snags, en lok nagvlieënde bestuiwers soos valk motte. == Afleiding van naam en historiese aspekte == Silene kom van die Griekse woord sialon, wat speeksel beteken, en verwys na die klewerige stingels. == Die gebruike van silene undulata == Plante soos silene undulata het vir baie jare deur waarsêers en sjamaane gebruik om toestande van helder droom te bevorder ten einde voorspellende boodskappe te ontvang<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/silene-undulata|title=Silene undulata {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-18}}</ref>. Sulke heilige plante word geklassifiseer as oneirogen <ref>{{Cite web|url=https://tripsitter.com/oneirogens/|title=Oneirogens: Substances That Make You Dream (Natural & Synthetic)|last=Cooke|first=Justin|date=2022-02-07|website=Tripsitter|language=en-US|access-date=2026-07-18}}</ref>, van die Grieks oneiros beteken droom, en gen beteken om te skep.Die Xhosa stam in Suid-Afrika gebruik die plant as 'n oneirogeniese middel - 'n stof wat helder, lewendige drome veroorsaak, merkbaar in kleur en lewendigheid.<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/silene-undulata|title=Silene undulata {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-19}}</ref> == Verwysings == 28fhoa0ilukh4yn01aq90usdcm5ot03 2918256 2918255 2026-07-19T08:22:47Z VamuhleOmuhle 203624 2918256 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Silene undulata subsp undulata 1DS-II 4021.jpg|duimnael|Silene undulata]] [[Lêer:Silene undulata subsp undulata 1DS-II 2-1232.jpg|duimnael|Die klewerige stingels van die silene undulata]] = Silene undulata = '''Silene undulata''', ook genoem '''''Silene capensis''''' of '''''Afrikaanse Droom wortel''''', is ’n klewerige, kliere-ryk meerjarige kruid wat tot 60 cm hoog kan groei<ref>{{Cite web|url=https://kumbulanursery.co.za/plants/silene-capensis-silene-undulata|title=Silene capensis - Silene undulata|last=Lorraine|date=2012-01-08|website=Kumbula Indigenous Nursery|language=en|access-date=2026-07-18}}</ref>. Dit het teenoor mekaar geplaaste spatula-vormige basiese blare van tot 15 cm lank en kleiner lansetvormige blare aan die stingel van tot 8 cm lank<ref>{{Cite web|url=https://wildflowernursery.co.za/indigenous-plant-database/silene-undulata/|title=Silene undulata - Wildflower Nursery|last=Wentzel|first=Johan|date=2019-05-31|language=en-ZA|access-date=2026-07-18}}</ref>. Die blomme is wit of pienkagtig, geurend, en open snags, en lok nagvlieënde bestuiwers soos valk motte. == Afleiding van naam en historiese aspekte == Silene kom van die Griekse woord sialon, wat speeksel beteken, en verwys na die klewerige stingels. == Die gebruike van silene undulata == Plante soos silene undulata het vir baie jare deur waarsêers en sjamaane gebruik om toestande van helder droom te bevorder ten einde voorspellende boodskappe te ontvang<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/silene-undulata|title=Silene undulata {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-18}}</ref>. Sulke heilige plante word geklassifiseer as oneirogen <ref>{{Cite web|url=https://tripsitter.com/oneirogens/|title=Oneirogens: Substances That Make You Dream (Natural & Synthetic)|last=Cooke|first=Justin|date=2022-02-07|website=Tripsitter|language=en-US|access-date=2026-07-18}}</ref>, van die Grieks oneiros beteken droom, en gen beteken om te skep.Die Xhosa stam in Suid-Afrika gebruik die plant as 'n stof wat helder, lewendige drome veroorsaak, merkbaar in kleur en lewendigheid.<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/silene-undulata|title=Silene undulata {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-19}}</ref> == Verwysings == kgerofpnuem2gepc9wypsri9783fm4z 0 459618 2918135 2918125 2026-07-18T13:08:37Z Gaius le Roux 203341 Teks is bygevoeg. 2918135 wikitext text/x-wiki [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 073 cr LR 600x450.jpg|duimnael|Die NAMC YS-11 het twee Rolls-Royce Dart-turboskroefenjins en ’n totale brandstofvermoë van 7270 liter.]] Die '''NAMC YS-11''' is ’n mediumgroot passasierslynvliegtuig wat in Japan ontwikkel is. Konstruksie van die eerste van twee prototipes het in Maart 1961 begin en die laaste vliegtuig is op 1 Februarie 1974 afgelewer. Die naam/name van die maatskappy(e) wat die YS-11 vervaardig het, word as die NAMC/Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha/Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha (Nihon Aeroplane Manufacturing Company Beperk van Japan) aangegee.<ref>{{Cite book |last=Mondey |first=David |title=The Illustrated Encyclopedia of Aircraft |date=1978 |publisher=The Hamlyn Publishing Group Limited |year=1978 |isbn=0 600 303780 |location=Feltham, Middlesex, England |publication-date=March 1979|pages=238 |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1974-75 |date=October 1974 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1974 |isbn=0 354 00502 2 |location=London, United Kingdom |pages=151, 152 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1978-79 |date=October 1978 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |location=London, United Kingdom |pages=126 |language=en}}</ref> As gevolg van die besluit wat in 1956 geneem is om ’n mediumgroot passasierslynvliegtuig in Japan te ontwikkel, is ’n Transportvliegtuigontwikkelingsassosiasie in Mei 1957 gestig. Hierdie assosiasie is in Junie 1959 deur Nihon opgevolg, wat vir die ontwikkeling en produksie van die tweemotorige NAMC YS-11-turboskroeflynvliegtuig verantwoordelik was wat aan lugrederye in die VSA, Europa en die Verre-Ooste, en aan die Japannese Lugselfverdedigingsmag (JLSVM), afgelewer is. Die eerste van twee YS-11-prototipes het sy nooiensvlug op 30 Augustus 1962 gehad. Die eerste produksievliegtuig het op 23 Oktober 1964 gevlieg en aflewerings het in Maart 1965 ’n aanvang geneem. Produksie van die YS-11 is gestaak nadat die 182ste vliegtuig gebou is, en hy is op 1 Februarie 1974 afgelewer. Nihon het een vliegtuig vir die JLSVM as ’n YS-11E ECM omskep. Die Japannese Verdedigingsagentskap het die YS-11E op 29 Januarie 1977 gesertifiseer. Dit was ’n vliegtuig wat bestem was om vir elektroniese-oorlogvoering-opleiding gebruik te word. Nog twee YS-11E’s was geskeduleer om tussen 1979 en 1980 omskep te word. Hierdie paragraaf is op ''Jane’s Encyclopedia of Aviation'', ''Jane’s 1974-75'' en ''Jane’s 1978-79'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane's Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=694 |language=en}}</ref> <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> == Vervaardiging van die YS-11 == Die vervaardiging van die YS-11 is tussen ses belangrike vervaardigers verdeel, wat deur ander komponent-, bybehore- en toerustingvervaardigers bygestaan is. Elkeen van hierdie vervaardigers was vir die volgende verantwoordelik: * Misubishi vir die vervaardiging van die romp en die toerusting daarvan en eindmontering; * Kawasaki vir die vlerke en enjinnaselle; * Fuji vir die sterteenheid; * Shin Meiwa vir die agterromp; * Nippi vir die rolroere en klappe; en * Showa Aircraft vir die heuningkoekstruktuurkomponente. NAMC het verantwoordelikheid vir die ontwerpwerk, die algehele beheer van produksie, gehalte en verkope van die vliegtuig behou.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s All the World’s Aircraft 1973-74 |date=September 1973 |publisher=Jane’s Yearbooks |isbn=0 354 00117 5 |location=London, England |pages=148 |language=en}}</ref> == Variante van die YS-11 wat gebou is == * Die YS-11-100 is die basiese 60-sitplek-passasierstransportvliegtuig. Twee prototipes en 47 produksievliegtuie is gebou en al 49 is verkoop. * Die YS-11A-200 het 60 sitplekke en 95 vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-300 is ’n gemengdeverkeervariant van die YS-11A, met ’n vragdeur aan die linkerkant van die voorste deel van die romp. Hierdie tipe is vir die eerste keer in die somer van 1968 gevlieg. Altesaam 16 is verkoop. * Die YS-11A-400 is ’n vragvliegtuig, met ’n versterkte vloer en ’n vragdeur aan die linkerkant van die agterste deel van die romp. Die eerste vlug van hierdie tipe het op 17 September 1969 plaasgevind. Altesaam nege is vervaardig. * Die YS-11A-500 is soortgelyk aan die YS-11A-200., maar met ’n verhoging van 500 kilogram in die maksimum opstygmassa. Vier vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-600 is soortgelyk aan die YS-11A-300, maar met dieselfde verhoging in maksimum opstygmassa as die -500. Nege is vervaardig. Bogenoemde inligting is op ''Jane’s 1974-75'' gegrond.<ref name=":0" /> == Enjins en brandstofvermoë == Die YS-11 het twee Rolls-Royce Dart Mk 542-10K (RDa.10/1)-turboskroefenjins, wat elk 3000 perdekrag lewer met water-metanolinspuiting vir opstyging. Brandstof word in vlerktenke gestoor, wat bestaan uit twee saktipe tenke aan die binnekant van die enjins en twee integrale tenke aan die buitekant van die enjin. Die totale brandstofvermoë is 7270 liter.<ref name=":0" /> == Konstruksienommer 2051 == [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 076 pano LR 600x331.jpg|duimnael|250x250px|Die YS-11 met die registrasienommer 3D-DYS op 30 Desember 2003 by die Randse Lughawe. Die vliegtuig is destyds deur Gabon Express Cargo bedryf.]] Die NAMC YS-11A-205 met die konstruksienommer 2051 het sy eerste vlug op 1 Desember 1967 gehad. Die identiiteitsrekord van hierdie skroefvliegtuig is JA8687, N158P, N911AX, 3C-QRM, 3D-DYS, 9Q-CYS, 9U-BKA en N744TZ. Die skroefvliegtuig is in Januarie 2002 as 3C-QRM geregistreer. Air Kasai van die Demokratiese Republiek die Kongo het die vliegtuig gedurende 2002 as 3C-QRM van Fields Airmotive (Edms) Bpk gebruikhuur. YS-11 3C-QRM is op 15 Desember 2002 met die naam Gabon Express Cargo in groot letters by die Randse Lughawe gesien. Die masjien is in 1967 vervaardig.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerialvisuals.ca/AirframeDossier.php?Serial=165446|title=Aerial Visuals Airframe Dossier Construction Number 2051|date=1 April 2026|website=Aerial Visuals|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.planelogger.com/Aircraft/Registration/3D-DYS/782978#google_vignette|title=3D-DYS - Gabon Express Cargo (NAMC YS-11-A-205) Aircraft details serial number 002051|date=1 April 2026|website=Plane Logger|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |title=EQUATORIAL GUINEA Register Additions |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=2/2002 |pages=5}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |title=DEMOCRATIC REPUBLIC OF CONGO Air Kasai |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=3/2002 |pages=6}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} tqjfs3uq1gsbp08540wklv3j46nw7hm 2918142 2918135 2026-07-18T13:44:30Z Gaius le Roux 203341 Teks is bygevoeg. 2918142 wikitext text/x-wiki [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 073 cr LR 600x450.jpg|duimnael|Die NAMC YS-11 het twee Rolls-Royce Dart-turboskroefenjins en ’n totale brandstofvermoë van 7270 liter.]] Die '''NAMC YS-11''' is ’n mediumgroot passasierslynvliegtuig wat in Japan ontwikkel is. Konstruksie van die eerste van twee prototipes het in Maart 1961 begin en die laaste vliegtuig is op 1 Februarie 1974 afgelewer. Die naam/name van die maatskappy(e) wat die YS-11 vervaardig het, word as die NAMC/Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha/Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha (Nihon Aeroplane Manufacturing Company Beperk van Japan) aangegee.<ref>{{Cite book |last=Mondey |first=David |title=The Illustrated Encyclopedia of Aircraft |date=1978 |publisher=The Hamlyn Publishing Group Limited |year=1978 |isbn=0 600 303780 |location=Feltham, Middlesex, England |publication-date=March 1979|pages=238 |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1974-75 |date=October 1974 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1974 |isbn=0 354 00502 2 |location=London, United Kingdom |pages=151, 152 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1978-79 |date=October 1978 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |location=London, United Kingdom |pages=126 |language=en}}</ref> As gevolg van die besluit wat in 1956 geneem is om ’n mediumgroot passasierslynvliegtuig in Japan te ontwikkel, is ’n Transportvliegtuigontwikkelingsassosiasie in Mei 1957 gestig. Hierdie assosiasie is in Junie 1959 deur Nihon opgevolg, wat vir die ontwikkeling en produksie van die tweemotorige NAMC YS-11-turboskroeflynvliegtuig verantwoordelik was wat aan lugrederye in die VSA, Europa en die Verre-Ooste, en aan die Japannese Lugselfverdedigingsmag (JLSVM), afgelewer is. Die eerste van twee YS-11-prototipes het sy nooiensvlug op 30 Augustus 1962 gehad. Die eerste produksievliegtuig het op 23 Oktober 1964 gevlieg en aflewerings het in Maart 1965 ’n aanvang geneem. Produksie van die YS-11 is gestaak nadat die 182ste vliegtuig gebou is, en hy is op 1 Februarie 1974 afgelewer. Nihon het een vliegtuig vir die JLSVM as ’n YS-11E ECM omskep. Die Japannese Verdedigingsagentskap het die YS-11E op 29 Januarie 1977 gesertifiseer. Dit was ’n vliegtuig wat bestem was om vir elektroniese-oorlogvoering-opleiding gebruik te word. Nog twee YS-11E’s was geskeduleer om tussen 1979 en 1980 omskep te word. Hierdie paragraaf is op ''Jane’s Encyclopedia of Aviation'', ''Jane’s 1974-75'' en ''Jane’s 1978-79'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane's Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=694 |language=en}}</ref> <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> == Vervaardiging van die YS-11 == Die vervaardiging van die YS-11 is tussen ses belangrike vervaardigers verdeel, wat deur ander komponent-, bybehore- en toerustingvervaardigers bygestaan is. Elkeen van hierdie vervaardigers was vir die volgende verantwoordelik: * Misubishi vir die vervaardiging van die romp en die toerusting daarvan en eindmontering; * Kawasaki vir die vlerke en enjinnaselle; * Fuji vir die sterteenheid; * Shin Meiwa vir die agterromp; * Nippi vir die rolroere en klappe; en * Showa Aircraft vir die heuningkoekstruktuurkomponente. NAMC het verantwoordelikheid vir die ontwerpwerk, die algehele beheer van produksie, gehalte en verkope van die vliegtuig behou.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s All the World’s Aircraft 1973-74 |date=September 1973 |publisher=Jane’s Yearbooks |isbn=0 354 00117 5 |location=London, England |pages=148 |language=en}}</ref> == Variante van die YS-11 wat gebou is == * Die YS-11-100 is die basiese 60-sitplek-passasierstransportvliegtuig. Twee prototipes en 47 produksievliegtuie is gebou en al 49 is verkoop. * Die YS-11A-200 het 60 sitplekke en 95 vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-300 is ’n gemengdeverkeervariant van die YS-11A, met ’n vragdeur aan die linkerkant van die voorste deel van die romp. Hierdie tipe is vir die eerste keer in die somer van 1968 gevlieg. Altesaam 16 is verkoop. * Die YS-11A-400 is ’n vragvliegtuig, met ’n versterkte vloer en ’n vragdeur aan die linkerkant van die agterste deel van die romp. Die eerste vlug van hierdie tipe het op 17 September 1969 plaasgevind. Altesaam nege is vervaardig. * Die YS-11A-500 is soortgelyk aan die YS-11A-200., maar met ’n verhoging van 500 kilogram in die maksimum opstygmassa. Vier vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-600 is soortgelyk aan die YS-11A-300, maar met dieselfde verhoging in maksimum opstygmassa as die -500. Nege is vervaardig. Bogenoemde inligting is op ''Jane’s 1974-75'' gegrond.<ref name=":0" /> == Enjins en brandstofvermoë == Die YS-11 het twee Rolls-Royce Dart Mk 542-10K (RDa.10/1)-turboskroefenjins, wat elk 3000 perdekrag lewer met water-metanolinspuiting vir opstyging. Brandstof word in vlerktenke gestoor, wat bestaan uit twee saktipe tenke aan die binnekant van die enjins en twee integrale tenke aan die buitekant van die enjin. Die totale brandstofvermoë is 7270 liter.<ref name=":0" /> == Konstruksienommers == * 1001/2001 en 1003/2002: die twee prototipes * 2003 tot 2049: YS-11-100 * 2050 tot 2069: YS-11A-200 * 2070 tot 2182 bestaan uit verskillende modelle<ref>{{Cite book |last=Smith |first=Terry |title=Turboprop Airliners & Military Transports of the World 1948-2012 |date=October 2012 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |isbn=0 85130 342 0 |edition=4de |location=Staplefield, West Sussex, UK |pages=540 to 545 |language=en}}</ref> === Konstruksienommer 2051 === [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 076 pano LR 600x331.jpg|duimnael|250x250px|Die YS-11 met die registrasienommer 3D-DYS op 30 Desember 2003 by die Randse Lughawe. Die vliegtuig is destyds deur Gabon Express Cargo bedryf.]] Die NAMC YS-11A-205 met die konstruksienommer 2051 het sy eerste vlug op 1 Desember 1967 gehad. Die identiiteitsrekord van hierdie skroefvliegtuig is JA8687, N158P, N911AX, 3C-QRM, 3D-DYS, 9Q-CYS, 9U-BKA en N744TZ. Die skroefvliegtuig is in Januarie 2002 as 3C-QRM geregistreer. Air Kasai van die Demokratiese Republiek die Kongo het die vliegtuig gedurende 2002 as 3C-QRM van Fields Airmotive (Edms) Bpk gebruikhuur. YS-11 3C-QRM is op 15 Desember 2002 met die naam Gabon Express Cargo in groot letters by die Randse Lughawe gesien. Die masjien is in 1967 vervaardig.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerialvisuals.ca/AirframeDossier.php?Serial=165446|title=Aerial Visuals Airframe Dossier Construction Number 2051|date=1 April 2026|website=Aerial Visuals|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.planelogger.com/Aircraft/Registration/3D-DYS/782978#google_vignette|title=3D-DYS - Gabon Express Cargo (NAMC YS-11-A-205) Aircraft details serial number 002051|date=1 April 2026|website=Plane Logger|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |title=EQUATORIAL GUINEA Register Additions |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=2/2002 |pages=5}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |title=DEMOCRATIC REPUBLIC OF CONGO Air Kasai |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=3/2002 |pages=6}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} sylmtaf82dnjnxt7ms96lzpds4b3sd0 2918146 2918142 2026-07-18T14:04:11Z Gaius le Roux 203341 Foto's is bygevoeg. 2918146 wikitext text/x-wiki [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 073 cr LR 600x450.jpg|duimnael|Die NAMC YS-11 het twee Rolls-Royce Dart-turboskroefenjins en ’n totale brandstofvermoë van 7270 liter.]] Die '''NAMC YS-11''' is ’n mediumgroot passasierslynvliegtuig wat in Japan ontwikkel is. Konstruksie van die eerste van twee prototipes het in Maart 1961 begin en die laaste vliegtuig is op 1 Februarie 1974 afgelewer. Die naam/name van die maatskappy(e) wat die YS-11 vervaardig het, word as die NAMC/Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha/Nihon Kokuki Seizo Kabushiki Kaisha (Nihon Aeroplane Manufacturing Company Beperk van Japan) aangegee.<ref>{{Cite book |last=Mondey |first=David |title=The Illustrated Encyclopedia of Aircraft |date=1978 |publisher=The Hamlyn Publishing Group Limited |year=1978 |isbn=0 600 303780 |location=Feltham, Middlesex, England |publication-date=March 1979|pages=238 |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1974-75 |date=October 1974 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1974 |isbn=0 354 00502 2 |location=London, United Kingdom |pages=151, 152 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane's All the World's Aircraft 1978-79 |date=October 1978 |publisher=Jane's Yearbooks |year=1978 |isbn=0 354 00572 3 |location=London, United Kingdom |pages=126 |language=en}}</ref> As gevolg van die besluit wat in 1956 geneem is om ’n mediumgroot passasierslynvliegtuig in Japan te ontwikkel, is ’n Transportvliegtuigontwikkelingsassosiasie in Mei 1957 gestig. Hierdie assosiasie is in Junie 1959 deur Nihon opgevolg, wat vir die ontwikkeling en produksie van die tweemotorige NAMC YS-11-turboskroeflynvliegtuig verantwoordelik was wat aan lugrederye in die VSA, Europa en die Verre-Ooste, en aan die Japannese Lugselfverdedigingsmag (JLSVM), afgelewer is. Die eerste van twee YS-11-prototipes het sy nooiensvlug op 30 Augustus 1962 gehad. Die eerste produksievliegtuig het op 23 Oktober 1964 gevlieg en aflewerings het in Maart 1965 ’n aanvang geneem. Produksie van die YS-11 is gestaak nadat die 182ste vliegtuig gebou is, en hy is op 1 Februarie 1974 afgelewer. Nihon het een vliegtuig vir die JLSVM as ’n YS-11E ECM omskep. Die Japannese Verdedigingsagentskap het die YS-11E op 29 Januarie 1977 gesertifiseer. Dit was ’n vliegtuig wat bestem was om vir elektroniese-oorlogvoering-opleiding gebruik te word. Nog twee YS-11E’s was geskeduleer om tussen 1979 en 1980 omskep te word. Hierdie paragraaf is op ''Jane’s Encyclopedia of Aviation'', ''Jane’s 1974-75'' en ''Jane’s 1978-79'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane's Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=694 |language=en}}</ref> <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> == Vervaardiging van die YS-11 == [[Lêer:JASDF YS-11FC(52-1151) right side view at JMSDF Kanoya Air Base April 30, 2017.jpg|duimnael|Japannese Lugselfverdedigingsmag reeksnommer 52-1151]] Die vervaardiging van die YS-11 is tussen ses belangrike vervaardigers verdeel, wat deur ander komponent-, bybehore- en toerustingvervaardigers bygestaan is. Elkeen van hierdie vervaardigers was vir die volgende verantwoordelik: * Misubishi vir die vervaardiging van die romp en die toerusting daarvan en eindmontering; * Kawasaki vir die vlerke en enjinnaselle; * Fuji vir die sterteenheid; * Shin Meiwa vir die agterromp; * Nippi vir die rolroere en klappe; en * Showa Aircraft vir die heuningkoekstruktuurkomponente. NAMC het verantwoordelikheid vir die ontwerpwerk, die algehele beheer van produksie, gehalte en verkope van die vliegtuig behou.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s All the World’s Aircraft 1973-74 |date=September 1973 |publisher=Jane’s Yearbooks |isbn=0 354 00117 5 |location=London, England |pages=148 |language=en}}</ref> == Variante van die YS-11 wat gebou is == * [[Lêer:Shimofusa10-ys11t-1922nx-dai.jpg|duimnael|Japannese Maritieme Selfverdedigingsmag]]Die YS-11-100 is die basiese 60-sitplek-passasierstransportvliegtuig. Twee prototipes en 47 produksievliegtuie is gebou en al 49 is verkoop. * Die YS-11A-200 het 60 sitplekke en 95 vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-300 is ’n gemengdeverkeervariant van die YS-11A, met ’n vragdeur aan die linkerkant van die voorste deel van die romp. Hierdie tipe is vir die eerste keer in die somer van 1968 gevlieg. Altesaam 16 is verkoop. * Die YS-11A-400 is ’n vragvliegtuig, met ’n versterkte vloer en ’n vragdeur aan die linkerkant van die agterste deel van die romp. Die eerste vlug van hierdie tipe het op 17 September 1969 plaasgevind. Altesaam nege is vervaardig. * Die YS-11A-500 is soortgelyk aan die YS-11A-200., maar met ’n verhoging van 500 kilogram in die maksimum opstygmassa. Vier vliegtuie is vervaardig. * Die YS-11A-600 is soortgelyk aan die YS-11A-300, maar met dieselfde verhoging in maksimum opstygmassa as die -500. Nege is vervaardig. Bogenoemde inligting is op ''Jane’s 1974-75'' gegrond.<ref name=":0" /> == Enjins en brandstofvermoë == Die YS-11 het twee Rolls-Royce Dart Mk 542-10K (RDa.10/1)-turboskroefenjins, wat elk 3000 perdekrag lewer met water-metanolinspuiting vir opstyging. Brandstof word in vlerktenke gestoor, wat bestaan uit twee saktipe tenke aan die binnekant van die enjins en twee integrale tenke aan die buitekant van die enjin. Die totale brandstofvermoë is 7270 liter.<ref name=":0" /> == Konstruksienommers == * 1001/2001 en 1003/2002: die twee prototipes * 2003 tot 2049: YS-11-100 * 2050 tot 2069: YS-11A-200 * 2070 tot 2182 bestaan uit verskillende modelle<ref>{{Cite book |last=Smith |first=Terry |title=Turboprop Airliners & Military Transports of the World 1948-2012 |date=October 2012 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |isbn=0 85130 342 0 |edition=4de |location=Staplefield, West Sussex, UK |pages=540 to 545 |language=en}}</ref> === Konstruksienommer 2051 === [[Lêer:3ddys 2003-12-30 FAGM 076 pano LR 600x331.jpg|duimnael|250x250px|Die YS-11 met die registrasienommer 3D-DYS op 30 Desember 2003 by die Randse Lughawe. Die vliegtuig is destyds deur Gabon Express Cargo bedryf.]] Die NAMC YS-11A-205 met die konstruksienommer 2051 het sy eerste vlug op 1 Desember 1967 gehad. Die identiiteitsrekord van hierdie skroefvliegtuig is JA8687, N158P, N911AX, 3C-QRM, 3D-DYS, 9Q-CYS, 9U-BKA en N744TZ. Die skroefvliegtuig is in Januarie 2002 as 3C-QRM geregistreer. Air Kasai van die Demokratiese Republiek die Kongo het die vliegtuig gedurende 2002 as 3C-QRM van Fields Airmotive (Edms) Bpk gebruikhuur. YS-11 3C-QRM is op 15 Desember 2002 met die naam Gabon Express Cargo in groot letters by die Randse Lughawe gesien. Die masjien is in 1967 vervaardig.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerialvisuals.ca/AirframeDossier.php?Serial=165446|title=Aerial Visuals Airframe Dossier Construction Number 2051|date=1 April 2026|website=Aerial Visuals|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.planelogger.com/Aircraft/Registration/3D-DYS/782978#google_vignette|title=3D-DYS - Gabon Express Cargo (NAMC YS-11-A-205) Aircraft details serial number 002051|date=1 April 2026|website=Plane Logger|access-date=1 April 2026}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |title=EQUATORIAL GUINEA Register Additions |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=2/2002 |pages=5}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |title=DEMOCRATIC REPUBLIC OF CONGO Air Kasai |journal=ASA NEWS Journal of the Aviation Society of Africa |issue=3/2002 |pages=6}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} ta6zkp06m6kc9jj30nffunv4dpuql3w 0 462285 2918269 2909570 2026-07-19T09:10:23Z Aliwal2012 39067 2918269 wikitext text/x-wiki Die '''Barcelona-Katalonië Grand Prix''' is 'n nuwe byeenkoms op die [[Formule 1]]-kalender, wat die eerste keer op 14 Junie 2026 op die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]] in Montmeló, [[Spanje]], plaasgevind het. Dit is die eerste van twee Grands Prix wat in die [[2026 Formule Een-seisoen|jaar 2026]] in Spanje plaasvind. Die jaarlikse [[Spaanse Grand Prix]], sal eers later op 13 September op die Madring-renbaan gehou word.<ref>{{Cite web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6358632/gp-nederland-volgend-jaar-week-eerder-madrid-vervangt-imola-op-f1-kalender.html |title=GP Nederland volgend jaar week eerder, Madrid vervangt Imola op F1-kalender |website=nu.nl |date=10 Junie 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} k5hq9snqg17tcb324c5kne1jr1eggmp 0 462877 2918276 2914591 2026-07-19T10:17:49Z Aliwal2012 39067 Vinnigste ronde= [[Kimi Antonelli]] 2918276 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{AT-VLAG}} Formula 1 Lenovo Großer Preis von Österreich 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit A1 Ring.svg|200x200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>28 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Red Bull Ring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:06.113</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:10.374 op ronde 59</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small>|| <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small>|| <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Oostenrykse Grand Prix]]''' is op 28 Junie 2026 op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, [[Oostenryk]] gehou. Dit was die agtste wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne in Oostenryk verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spielberg |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C5) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/1 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.796 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.836 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.913 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:08.077 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:08.461 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/2 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 2 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.014 |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.251 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.339 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.564 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.611 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/3 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 3 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-27}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.096 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.134 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.211 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.344 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.360 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.398 | 1:06.979 | '''1:06.113''' | align=center|1 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.543 | 1:07.030 | 1:06.349 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.290 | 1:06.994 | 1:06.408 | align=center|3 |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:07.083''' | '''1:06.763''' | 1:06.414 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.407 | 1:07.183 | 1:06.475 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.259 | 1:06.897 | 1:06.502 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.487 | 1:06.890 | 1:06.511 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.408 | 1:07.086 | 1:06.632 | align=center|8 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.385 | 1:07.136 | 1:06.955 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.549 | 1:07.155 | 1:07.007 | align=center|10 |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.038 | 1:07.223 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:08.035 | 1:07.293 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:08.061 | 1:07.523 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:08.066 | 1:07.611 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:08.231 | 1:07.817 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.894 | 1:08.171 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.252 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.509 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:08.945 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:09.030 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:09.942 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:10.363 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:11.778 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/qualifying |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-27}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Rede uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|71 | 1:26:37.979 | align=center|1 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|71 | +1.611 | align=center|5 | align=center|'''18''' |- ! 3 | 12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|71 | +1.986 | align=center|4 | align=center|'''15'''{{Pictogram vinnigste ronde}} |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | +21.809 | align=center|7 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|71 | +26.393 | align=center|3 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|71 | +29.399 | align=center|8 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | +31.505 | align=center|6 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|71 | +45.659 | align=center|2 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|70 | +1 ronde | align=center|9 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|70 | +1 ronde | align=center|10 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|12 | |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|14 | |- !13 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|11 | |- !14 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|13 | |- !15 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|16 | |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|69 | +2 rondes | align=center|15 | |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|69 | +2 rondes | align=center|18 | |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|68 | +3 rondes | align=center|21 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|45 | Energieherwinning | align=center|22 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|23 | Elektronika | align=center|17 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|4 | Remme | align=center|19 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|2 | Remme | align=center|20 | |- !colspan=8| Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/race-result.html |title=FFormula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Race Result |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-28}}</ref> |} == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|171 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|125 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|80 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|79 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|79 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|73 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|42 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|204 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|115 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|44 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2016–25}} [[Kategorie:Oostenrykse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Oostenryk]] [[Kategorie:Sport in Oostenryk]] o4g4zxstcrf3k2h1ctyuqm8xknocd62 2918277 2918276 2026-07-19T10:19:47Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ 2918277 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{AT-VLAG}} Formula 1 Lenovo Großer Preis von Österreich 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit A1 Ring.svg|200x200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>28 Junie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Red Bull Ring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:06.113</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:10.374 op ronde 59</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small>|| <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small>|| <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Oostenrykse Grand Prix]]''' is op 28 Junie 2026 op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, [[Oostenryk]] gehou. Dit was die agtste wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne in Oostenryk verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spielberg |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag (C5) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/1 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 1 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.796 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.836 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.913 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:08.077 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:08.461 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/2 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 2 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-26}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.014 |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.251 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.339 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.564 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.611 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/practice/3 |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Practice 3 |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-27}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.096 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.134 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.211 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.344 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.360 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:07.398 | 1:06.979 | '''1:06.113''' | align=center|1 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.543 | 1:07.030 | 1:06.349 | align=center|2 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:07.290 | 1:06.994 | 1:06.408 | align=center|3 |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:07.083''' | '''1:06.763''' | 1:06.414 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.407 | 1:07.183 | 1:06.475 | align=center|5 |- !6 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.259 | 1:06.897 | 1:06.502 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.487 | 1:06.890 | 1:06.511 | align=center|7 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.408 | 1:07.086 | 1:06.632 | align=center|8 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.385 | 1:07.136 | 1:06.955 | align=center|9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:07.549 | 1:07.155 | 1:07.007 | align=center|10 |- !11 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.038 | 1:07.223 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:08.035 | 1:07.293 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:08.061 | 1:07.523 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:08.066 | 1:07.611 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:08.231 | 1:07.817 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:07.894 | 1:08.171 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.252 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:08.509 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:08.945 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:09.030 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:09.942 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:10.363 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:11.778 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/qualifying |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-27}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Rede uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|71 | 1:26:37.979 | align=center|1 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|71 | +1.611 | align=center|5 | align=center|'''18''' |- ! 3 | 12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|71 | +1.986 | align=center|4 | align=center|'''15'''{{Pictogram vinnigste ronde}} |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | +21.809 | align=center|7 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|71 | +26.393 | align=center|3 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|71 | +29.399 | align=center|8 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|71 | +31.505 | align=center|6 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|71 | +45.659 | align=center|2 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|70 | +1 ronde | align=center|9 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|70 | +1 ronde | align=center|10 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|12 | |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|14 | |- !13 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|11 | |- !14 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|13 | |- !15 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|70 | +1 ronde | align=center|16 | |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|69 | +2 rondes | align=center|15 | |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|69 | +2 rondes | align=center|18 | |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|68 | +3 rondes | align=center|21 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|45 | Energieherwinning | align=center|22 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|23 | Elektronika | align=center|17 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|4 | Remme | align=center|19 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|2 | Remme | align=center|20 | |- !colspan=8| Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1288/austria/race-result.html |title=Formula 1 Lenovo Austrian Grand Prix 2026 – Race Result |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-06-28}}</ref> |} == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|171 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|131 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|125 |- !4 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|80 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|79 |- !6 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|79 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|73 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|42 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !13 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !17 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|302 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|204 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|159 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|115 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|57 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|44 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2016–25}} [[Kategorie:Oostenrykse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Oostenryk]] [[Kategorie:Sport in Oostenryk]] f40pjbwa9ibdzbjmfxf0fknicsl86as 0 463512 2918245 2918066 2026-07-19T06:41:45Z Balenda 83524 /* Uitslag */ VO3 2918245 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:F1 (registered trademark).svg|regs|120px]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{vlagikoon|BEL}} 2026 Formule 1 Moët & Chandon<br>Belgiese Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Spa-Francorchamps_of_Belgium.svg|220px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>19 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuit de Spa-Francorchamps]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | <!--'''<small>1</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>2</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>3</small>''' || <small> </small> || <small> </small>--> |} Die [[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Belgiese Grand Prix]] word op 19 Julie op die [[Circuit de Spa-Francorchamps]], in [[België]], gehou. Dit sal die tiende wedren van die kampioenskapseisoen wees. == Bande == [[Pirelli]] sal die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spa-Francorchamps |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C1) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br/>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/1 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-17}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:47.070 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.215 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.277 |- !4 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:47.322 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.522 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/2 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-17}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:45.944 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.134 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.416 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.691 |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.714 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/3 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:45.990 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.129 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.138 |- !4 | align=center|12 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.357 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.382 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center| | | | | | | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|179 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|154 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|147 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|108 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|97 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|82 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|76 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|52 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|42 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|39 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|20 |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|333 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|255 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|179 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|128 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|60 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|59 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2025|België]] [[Kategorie:Sport in België]] 608aa1vind5a7ueqr7uwdmuaxnqovfm 2918246 2918245 2026-07-19T06:49:33Z Balenda 83524 /* Kwalifisering */ Uitslag 2918246 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:F1 (registered trademark).svg|regs|120px]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{vlagikoon|BEL}} 2026 Formule 1 Moët & Chandon<br>Belgiese Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Spa-Francorchamps_of_Belgium.svg|220px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>19 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuit de Spa-Francorchamps]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | <!--'''<small>1</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>2</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>3</small>''' || <small> </small> || <small> </small>--> |} Die [[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Belgiese Grand Prix]] word op 19 Julie op die [[Circuit de Spa-Francorchamps]], in [[België]], gehou. Dit sal die tiende wedren van die kampioenskapseisoen wees. == Bande == [[Pirelli]] sal die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spa-Francorchamps |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C1) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br/>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/1 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-17}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:47.070 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.215 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.277 |- !4 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:47.322 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.522 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/2 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-17}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:45.944 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.134 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.416 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.691 |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.714 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/3 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:45.990 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.129 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.138 |- !4 | align=center|12 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.357 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.382 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:46.304 | '''1:45.142''' | '''1:44.361''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:45.930 | 1:45.589 | 1:44.678 | align=center|2 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:45.865''' | 1:45.454 | 1:44.801 | align=center|13 '''*¹''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:46.185 | 1:45.689 | 1:44.869 | align=center|3 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.278 | 1:45.397 | 1:44.893 | align=center|4 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.124 | 1:45.543 | 1:44.895 | align=center|5 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.433 | 1:45.671 | 1:45.016 | align=center|6 |- !8 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] | 1:46.191 | 1:45.629 | 1:45.143 | align=center|7 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:46.609 | 1:46.082 | 1:45.628 | align=center|8 |- !10 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.062 | 1:45.823 | data-sort-value=10|''Geen tijd'' | align=center|21 '''*²''' |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] | 1:46.501 | 1:46.120 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|9 |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.679 | 1:46.331 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|10 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.795 | 1:46.392 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|11 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:46.893 | 1:46.671 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|12 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.080 | 1:46.777 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|14 |- !16 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:47.113 | 1:46.779 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|15 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.120 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|16 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:47.801 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|17 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:47.823 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|18 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:47.971 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|19 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:50.002 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|22 '''*³''' |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:50.177 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|20 '''*⁴''' |- !colspan=8|K1 107% tijd: 1:53.275<ref>{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/belgique/qualification.aspx |titel=België 2026 – Kwalificaties |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-07-18}}</ref> |- !colspan=8|Bronnen:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/qualifying |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Qualifying |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1290/belgium/starting-grid |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Starting Grid |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/belgique/grille.aspx |titel=België 2026 – Startopstelling |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-07-18}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|179 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|154 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|147 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|108 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|97 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|82 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|76 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|52 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|42 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|39 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|20 |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|333 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|255 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|179 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|128 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|60 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|59 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2025|België]] [[Kategorie:Sport in België]] qrj964iwktvmqbb3vgplsevk5nye58o 2918247 2918246 2026-07-19T06:51:23Z Balenda 83524 Infobox 2918247 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:F1 (registered trademark).svg|regs|120px]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{vlagikoon|BEL}} 2026 Formule 1 Moët & Chandon<br>Belgiese Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Spa-Francorchamps_of_Belgium.svg|220px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>19 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuit de Spa-Francorchamps]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:44.361</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | <!--'''<small>1</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>2</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>3</small>''' || <small> </small> || <small> </small>--> |} Die [[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Belgiese Grand Prix]] word op 19 Julie op die [[Circuit de Spa-Francorchamps]], in [[België]], gehou. Dit sal die tiende wedren van die kampioenskapseisoen wees. == Bande == [[Pirelli]] sal die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spa-Francorchamps |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C1) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br/>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/1 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-17}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:47.070 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.215 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.277 |- !4 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:47.322 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.522 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/2 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-17}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:45.944 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.134 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.416 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.691 |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.714 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/3 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:45.990 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.129 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.138 |- !4 | align=center|12 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.357 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.382 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:46.304 | '''1:45.142''' | '''1:44.361''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:45.930 | 1:45.589 | 1:44.678 | align=center|2 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:45.865''' | 1:45.454 | 1:44.801 | align=center|13 '''*¹''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:46.185 | 1:45.689 | 1:44.869 | align=center|3 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.278 | 1:45.397 | 1:44.893 | align=center|4 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.124 | 1:45.543 | 1:44.895 | align=center|5 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.433 | 1:45.671 | 1:45.016 | align=center|6 |- !8 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] | 1:46.191 | 1:45.629 | 1:45.143 | align=center|7 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:46.609 | 1:46.082 | 1:45.628 | align=center|8 |- !10 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.062 | 1:45.823 | data-sort-value=10|''Geen tijd'' | align=center|21 '''*²''' |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull]] [[Ford Motor Company|Ford]] | 1:46.501 | 1:46.120 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|9 |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.679 | 1:46.331 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|10 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.795 | 1:46.392 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|11 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:46.893 | 1:46.671 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|12 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.080 | 1:46.777 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|14 |- !16 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:47.113 | 1:46.779 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|15 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.120 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|16 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:47.801 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|17 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:47.823 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|18 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:47.971 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|19 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:50.002 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|22 '''*³''' |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:50.177 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|20 '''*⁴''' |- !colspan=8|K1 107% tijd: 1:53.275<ref>{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/belgique/qualification.aspx |titel=België 2026 – Kwalificaties |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-07-18}}</ref> |- !colspan=8|Bronnen:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/qualifying |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Qualifying |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1290/belgium/starting-grid |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Starting Grid |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/belgique/grille.aspx |titel=België 2026 – Startopstelling |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-07-18}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|179 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|154 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|147 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|108 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|97 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|82 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|76 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|52 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|42 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|39 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|20 |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|333 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|255 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|179 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|128 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|60 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|59 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2025|België]] [[Kategorie:Sport in België]] plc23ffdu778e9aqzifmpm30cxrwj5q 2918252 2918247 2026-07-19T08:03:38Z Aliwal2012 39067 onnodige verwysing verskuil 2918252 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:F1 (registered trademark).svg|regs|120px]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{vlagikoon|BEL}} 2026 Formule 1 Moët & Chandon<br/>Belgiese Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Spa-Francorchamps_of_Belgium.svg|220px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>19 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuit de Spa-Francorchamps]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:44.361</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | <!--'''<small>1</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>2</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>3</small>''' || <small> </small> || <small> </small>--> |} Die [[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Belgiese Grand Prix]] word op 19 Julie op die [[Circuit de Spa-Francorchamps]], in [[België]], gehou. Dit is die tiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spa-Francorchamps |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C1) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br/>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/1 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-17}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:47.070 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.215 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.277 |- !4 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:47.322 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.522 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/2 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-17}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:45.944 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.134 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.416 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.691 |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.714 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/3 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:45.990 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.129 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.138 |- !4 | align=center|12 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.357 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.382 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.304 | '''1:45.142''' | '''1:44.361''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:45.930 | 1:45.589 | 1:44.678 | align=center|2 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:45.865''' | 1:45.454 | 1:44.801 | align=center|13 '''*¹''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.185 | 1:45.689 | 1:44.869 | align=center|3 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.278 | 1:45.397 | 1:44.893 | align=center|4 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.124 | 1:45.543 | 1:44.895 | align=center|5 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.433 | 1:45.671 | 1:45.016 | align=center|6 |- !8 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.191 | 1:45.629 | 1:45.143 | align=center|7 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:46.609 | 1:46.082 | 1:45.628 | align=center|8 |- !10 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.062 | 1:45.823 | data-sort-value=10|''Geen tyd'' | align=center|21 '''*²''' |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.501 | 1:46.120 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|9 |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.679 | 1:46.331 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|10 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.795 | 1:46.392 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|11 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:46.893 | 1:46.671 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|12 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.080 | 1:46.777 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|14 |- !16 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:47.113 | 1:46.779 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|15 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.120 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|16 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:47.801 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|17 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:47.823 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|18 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:47.971 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|19 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:50.002 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|22 '''*³''' |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:50.177 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|20 '''*⁴''' |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:53.275<!--<ref>{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/belgique/qualification.aspx |titel=België 2026 – Kwalificaties |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-07-18}}</ref>--> |- !colspan=8|Bronne:<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/qualifying |title=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref><ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1290/belgium/starting-grid |title=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Starting Grid |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-07-18}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|179 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|154 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|147 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|108 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|97 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|82 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|76 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|52 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|42 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|39 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|20 |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|333 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|255 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|179 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|128 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|60 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|59 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2025|België]] [[Kategorie:Sport in België]] g0m2431hylhtaoix0s90zqd0pk877j6 2918253 2918252 2026-07-19T08:06:20Z Aliwal2012 39067 Bande korreksie 2918253 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:F1 (registered trademark).svg|regs|120px]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{vlagikoon|BEL}} 2026 Formule 1 Moët & Chandon<br/>Belgiese Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Spa-Francorchamps_of_Belgium.svg|220px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>19 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuit de Spa-Francorchamps]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:44.361</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | <!--'''<small>1</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>2</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>3</small>''' || <small> </small> || <small> </small>--> |} Die [[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Belgiese Grand Prix]] word op 19 Julie op die [[Circuit de Spa-Francorchamps]], in [[België]], gehou. Dit is die tiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spa-Francorchamps |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C2) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C4) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br/>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/1 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-17}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:47.070 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.215 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.277 |- !4 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:47.322 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.522 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/2 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-17}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:45.944 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.134 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.416 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.691 |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.714 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/3 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:45.990 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.129 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.138 |- !4 | align=center|12 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.357 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.382 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.304 | '''1:45.142''' | '''1:44.361''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:45.930 | 1:45.589 | 1:44.678 | align=center|2 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:45.865''' | 1:45.454 | 1:44.801 | align=center|13 '''*¹''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.185 | 1:45.689 | 1:44.869 | align=center|3 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.278 | 1:45.397 | 1:44.893 | align=center|4 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.124 | 1:45.543 | 1:44.895 | align=center|5 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.433 | 1:45.671 | 1:45.016 | align=center|6 |- !8 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.191 | 1:45.629 | 1:45.143 | align=center|7 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:46.609 | 1:46.082 | 1:45.628 | align=center|8 |- !10 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.062 | 1:45.823 | data-sort-value=10|''Geen tyd'' | align=center|21 '''*²''' |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.501 | 1:46.120 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|9 |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.679 | 1:46.331 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|10 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.795 | 1:46.392 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|11 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:46.893 | 1:46.671 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|12 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.080 | 1:46.777 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|14 |- !16 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:47.113 | 1:46.779 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|15 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.120 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|16 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:47.801 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|17 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:47.823 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|18 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:47.971 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|19 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:50.002 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|22 '''*³''' |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:50.177 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|20 '''*⁴''' |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:53.275<!--<ref>{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/belgique/qualification.aspx |titel=België 2026 – Kwalificaties |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-07-18}}</ref>--> |- !colspan=8|Bronne:<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/qualifying |title=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref><ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1290/belgium/starting-grid |title=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Starting Grid |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-07-18}}</ref> |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|179 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|154 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|147 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|108 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|97 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|82 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|76 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|52 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|42 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|39 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|20 |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|333 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|255 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|179 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|128 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|60 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|59 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2025|België]] [[Kategorie:Sport in België]] nu6coq0mjiuabhormpypvz1osi55t8r 2918259 2918253 2026-07-19T08:27:37Z Aliwal2012 39067 /* Kwalifisering */ Rede+verwysings vir 4 motors se FIA-oortredings 2918259 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:F1 (registered trademark).svg|regs|120px]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{vlagikoon|BEL}} 2026 Formule 1 Moët & Chandon<br/>Belgiese Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Spa-Francorchamps_of_Belgium.svg|220px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>19 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuit de Spa-Francorchamps]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:44.361</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | <!--'''<small>1</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>2</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>3</small>''' || <small> </small> || <small> </small>--> |} Die [[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Belgiese Grand Prix]] word op 19 Julie op die [[Circuit de Spa-Francorchamps]], in [[België]], gehou. Dit is die tiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spa-Francorchamps |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C2) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C4) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br/>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/1 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-17}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:47.070 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.215 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.277 |- !4 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:47.322 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.522 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/2 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-17}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:45.944 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.134 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.416 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.691 |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.714 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/3 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:45.990 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.129 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.138 |- !4 | align=center|12 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.357 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.382 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.304 | '''1:45.142''' | '''1:44.361''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:45.930 | 1:45.589 | 1:44.678 | align=center|2 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:45.865''' | 1:45.454 | 1:44.801 | align=center|13 '''*¹''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.185 | 1:45.689 | 1:44.869 | align=center|3 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.278 | 1:45.397 | 1:44.893 | align=center|4 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.124 | 1:45.543 | 1:44.895 | align=center|5 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.433 | 1:45.671 | 1:45.016 | align=center|6 |- !8 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.191 | 1:45.629 | 1:45.143 | align=center|7 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:46.609 | 1:46.082 | 1:45.628 | align=center|8 |- !10 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.062 | 1:45.823 | data-sort-value=10|''Geen tyd'' | align=center|21 '''*²''' |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.501 | 1:46.120 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|9 |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.679 | 1:46.331 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|10 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.795 | 1:46.392 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|11 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:46.893 | 1:46.671 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|12 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.080 | 1:46.777 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|14 |- !16 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:47.113 | 1:46.779 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|15 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.120 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|16 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:47.801 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|17 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:47.823 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|18 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:47.971 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|19 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:50.002 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|22 '''*³''' |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:50.177 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|20 '''*⁴''' |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:53.275<!--<ref>{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/belgique/qualification.aspx |titel=België 2026 – Kwalificaties |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-07-18}}</ref>--> |- !colspan=8|Bronne:<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/qualifying |title=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref><ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1290/belgium/starting-grid |title=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Starting Grid |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-07-18}}</ref> |} '''*¹''' [[Lando Norris]] het 'n roosterstraf van tien plekke gekry omrede daar vir die vierde keer 'n enjinonderdeel vervang is, dit gaan oor die elektronika-beheerkomponent van die enjin.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_infringement_-_car_1_-_change_to_pu_element.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Infringement – Car 1 – Change to PU element |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref><br/> '''*²''' [[Isack Hadjar]] kry 'n roosterstraf van 30 plekke en moes daarom heelagter wegspring weens sy oorskryding van die kwota vir motordele. In hierdie geval is 'n vyfde binnebrandmotor, 'n vyfde [[turboaanjaer]] en 'n vyfde uitlaatstel gebruik.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_corrected_infringement_-_car_6_-_changes_to_pu_elements.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Corrected Infringement – Car 6 – Changes to PU elements |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref><br> '''*³''' [[Fernando Alonso]] kry 'n roosterstraf van 20 plekke en moes daarom heelagter wegspring weens sy oorskryding van die kwota vir motordele. In hierdie geval is 'n vyfde battery, 'n vyfde elektronika-beheerkomponent en 'n sewende hulpkomponent vir die enjin gebruik.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_corrected_infringement_-_car_14_-_change_to_pu_elements.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Corrected Infringement – Car 14 – Change to PU elements |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-18}}</ref><br/> '''*⁴''' [[Lance Stroll]] het 'n roosterstraf van 10 plekke gekry omrede daar vir die vierde keer 'n enjinonderdeel vervang is, dit gaan oor die MGU-K van die enjin.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_infringement_-_car_18_-_change_to_pu_element.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Infringement – Car 18 – Changes to PU elements |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|179 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|154 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|147 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|108 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|97 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|82 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|76 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|52 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|42 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|39 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|20 |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|333 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|255 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|179 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|128 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|60 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|59 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2025|België]] [[Kategorie:Sport in België]] ol3nz053n7xo03y5vos9ht64ugswgv1 2918260 2918259 2026-07-19T08:30:24Z Aliwal2012 39067 /* Kwalifisering */ [[Kimi Antonelli]] behaal die sesde voorwegspringplek van sy loopbaan. 2918260 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:F1 (registered trademark).svg|regs|120px]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{vlagikoon|BEL}} 2026 Formule 1 Moët & Chandon<br/>Belgiese Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Spa-Francorchamps_of_Belgium.svg|220px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>19 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuit de Spa-Francorchamps]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:44.361</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | <!--'''<small>1</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>2</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>3</small>''' || <small> </small> || <small> </small>--> |} Die [[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Belgiese Grand Prix]] word op 19 Julie op die [[Circuit de Spa-Francorchamps]], in [[België]], gehou. Dit is die tiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spa-Francorchamps |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C2) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C4) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br/>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/1 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-17}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:47.070 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.215 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.277 |- !4 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:47.322 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.522 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/2 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-17}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:45.944 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.134 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.416 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.691 |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.714 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/3 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:45.990 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.129 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.138 |- !4 | align=center|12 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.357 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.382 |} == Kwalifisering == [[Kimi Antonelli]] behaal die sesde voorwegspringplek van sy loopbaan. {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.304 | '''1:45.142''' | '''1:44.361''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:45.930 | 1:45.589 | 1:44.678 | align=center|2 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:45.865''' | 1:45.454 | 1:44.801 | align=center|13 '''*¹''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.185 | 1:45.689 | 1:44.869 | align=center|3 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.278 | 1:45.397 | 1:44.893 | align=center|4 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.124 | 1:45.543 | 1:44.895 | align=center|5 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.433 | 1:45.671 | 1:45.016 | align=center|6 |- !8 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.191 | 1:45.629 | 1:45.143 | align=center|7 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:46.609 | 1:46.082 | 1:45.628 | align=center|8 |- !10 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.062 | 1:45.823 | data-sort-value=10|''Geen tyd'' | align=center|21 '''*²''' |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.501 | 1:46.120 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|9 |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.679 | 1:46.331 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|10 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.795 | 1:46.392 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|11 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:46.893 | 1:46.671 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|12 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.080 | 1:46.777 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|14 |- !16 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:47.113 | 1:46.779 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|15 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.120 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|16 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:47.801 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|17 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:47.823 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|18 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:47.971 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|19 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:50.002 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|22 '''*³''' |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:50.177 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|20 '''*⁴''' |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:53.275<!--<ref>{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/belgique/qualification.aspx |titel=België 2026 – Kwalificaties |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-07-18}}</ref>--> |- !colspan=8|Bronne:<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/qualifying |title=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref><ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1290/belgium/starting-grid |title=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Starting Grid |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-07-18}}</ref> |} '''*¹''' [[Lando Norris]] het 'n roosterstraf van tien plekke gekry omrede daar vir die vierde keer 'n enjinonderdeel vervang is, dit gaan oor die elektronika-beheerkomponent van die enjin.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_infringement_-_car_1_-_change_to_pu_element.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Infringement – Car 1 – Change to PU element |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref><br/> '''*²''' [[Isack Hadjar]] kry 'n roosterstraf van 30 plekke en moes daarom heelagter wegspring weens sy oorskryding van die kwota vir motordele. In hierdie geval is 'n vyfde binnebrandmotor, 'n vyfde [[turboaanjaer]] en 'n vyfde uitlaatstel gebruik.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_corrected_infringement_-_car_6_-_changes_to_pu_elements.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Corrected Infringement – Car 6 – Changes to PU elements |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref><br> '''*³''' [[Fernando Alonso]] kry 'n roosterstraf van 20 plekke en moes daarom heelagter wegspring weens sy oorskryding van die kwota vir motordele. In hierdie geval is 'n vyfde battery, 'n vyfde elektronika-beheerkomponent en 'n sewende hulpkomponent vir die enjin gebruik.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_corrected_infringement_-_car_14_-_change_to_pu_elements.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Corrected Infringement – Car 14 – Change to PU elements |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-18}}</ref><br/> '''*⁴''' [[Lance Stroll]] het 'n roosterstraf van 10 plekke gekry omrede daar vir die vierde keer 'n enjinonderdeel vervang is, dit gaan oor die MGU-K van die enjin.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_infringement_-_car_18_-_change_to_pu_element.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Infringement – Car 18 – Changes to PU elements |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|179 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|154 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|147 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|108 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|97 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|82 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|76 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|52 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|42 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|39 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|20 |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|333 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|255 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|179 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|128 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|60 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|59 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2025|België]] [[Kategorie:Sport in België]] d53hbunmocn7aqeojx3vad1kyafjr1n 2918278 2918260 2026-07-19T11:03:19Z Balenda 83524 /* Kwalifisering */ Straf SAI 2918278 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:F1 (registered trademark).svg|regs|120px]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{vlagikoon|BEL}} 2026 Formule 1 Moët & Chandon<br/>Belgiese Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Spa-Francorchamps_of_Belgium.svg|220px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>19 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuit de Spa-Francorchamps]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:44.361</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podiumplekke</small> |- | <!--'''<small>1</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>2</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>3</small>''' || <small> </small> || <small> </small>--> |} Die [[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Belgiese Grand Prix]] word op 19 Julie op die [[Circuit de Spa-Francorchamps]], in [[België]], gehou. Dit is die tiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Bande == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Spa-Francorchamps |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C2) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C4) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br/>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/1 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-17}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:47.070 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.215 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.277 |- !4 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:47.322 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.522 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/2 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-17}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:45.944 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.134 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.416 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.691 |- !5 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.714 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/practice/3 |titel=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:45.990 |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.129 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.138 |- !4 | align=center|12 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.357 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.382 |} == Kwalifisering == [[Kimi Antonelli]] behaal die sesde voorwegspringplek van sy loopbaan. {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.304 | '''1:45.142''' | '''1:44.361''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:45.930 | 1:45.589 | 1:44.678 | align=center|2 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:45.865''' | 1:45.454 | 1:44.801 | align=center|13 '''*¹''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:46.185 | 1:45.689 | 1:44.869 | align=center|3 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.278 | 1:45.397 | 1:44.893 | align=center|4 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.124 | 1:45.543 | 1:44.895 | align=center|5 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.433 | 1:45.671 | 1:45.016 | align=center|6 |- !8 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.191 | 1:45.629 | 1:45.143 | align=center|7 |- !9 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:46.609 | 1:46.082 | 1:45.628 | align=center|8 |- !10 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.062 | 1:45.823 | data-sort-value=10|''Geen tyd'' | align=center|21 '''*²''' |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:46.501 | 1:46.120 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|9 |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.679 | 1:46.331 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|10 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.795 | 1:46.392 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|11 |- !14 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:46.893 | 1:46.671 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|12 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.080 | 1:46.777 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|19 '''*³''' |- !16 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:47.113 | 1:46.779 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|14 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.120 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|15 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:47.801 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|16 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:47.823 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|17 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:47.971 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|18 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:50.002 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|22 '''*⁴''' |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:50.177 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|20 '''*⁵''' |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:53.275<!--<ref>{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/belgique/qualification.aspx |titel=België 2026 – Kwalificaties |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-07-18}}</ref>--> |- !colspan=8|Bronne:<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1290/belgium/qualifying |title=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Qualifying |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-18}}</ref><ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1290/belgium/starting-grid |title=Formula 1 Moët & Chandon Belgian Grand Prix 2026 – Starting Grid |publisher=Formula 1® - The Official F1® Website |date=2026-07-18}}</ref> |} '''*¹''' [[Lando Norris]] het 'n roosterstraf van tien plekke gekry omrede daar vir die vierde keer 'n enjinonderdeel vervang is, dit gaan oor die elektronika-beheerkomponent van die enjin.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_infringement_-_car_1_-_change_to_pu_element.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Infringement – Car 1 – Change to PU element |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref><br/> '''*²''' [[Isack Hadjar]] kry 'n roosterstraf van 30 plekke en moes daarom heelagter wegspring weens sy oorskryding van die kwota vir motordele. In hierdie geval is 'n vyfde binnebrandmotor, 'n vyfde [[turboaanjaer]] en 'n vyfde uitlaatstel gebruik.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_corrected_infringement_-_car_6_-_changes_to_pu_elements.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Corrected Infringement – Car 6 – Changes to PU elements |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref><br> '''*³''' [[Carlos Sainz jr.]] het 'n roosterstraf van tien plekke gekry omrede daar vir die vierde keer 'n enjinonderdeel vervang is, dit gaan oor die elektronika-beheerkomponent van die enjin.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_infringement_-_car_55_-_change_to_pu_elements.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Infringement – Car 55 – Change to PU elements |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-19}}</ref><br> '''*⁴''' [[Fernando Alonso]] kry 'n roosterstraf van 20 plekke en moes daarom heelagter wegspring weens sy oorskryding van die kwota vir motordele. In hierdie geval is 'n vyfde battery, 'n vyfde elektronika-beheerkomponent en 'n sewende hulpkomponent vir die enjin gebruik.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_corrected_infringement_-_car_14_-_change_to_pu_elements.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Corrected Infringement – Car 14 – Change to PU elements |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-18}}</ref><br/> '''*⁵''' [[Lance Stroll]] het 'n roosterstraf van 10 plekke gekry omrede daar vir die vierde keer 'n enjinonderdeel vervang is, dit gaan oor die MGU-K van die enjin.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_infringement_-_car_18_-_change_to_pu_element.pdf |titel=2026 Belgian Grand Prix – Infringement – Car 18 – Changes to PU elements |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-17}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|179 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|154 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|147 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|108 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|97 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|82 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|76 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|52 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|42 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|39 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|20 |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|333 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|255 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|179 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|128 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|60 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|59 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Belgiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2025|België]] [[Kategorie:Sport in België]] rm2lhq26xe8psi5fb10sgker2wztxhm 0 463678 2918138 2918040 2026-07-18T13:41:05Z Sobaka 328 /* Oorsprong en verspreiding */ 2918138 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie-internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023">{{cite book |last=Codreanu |first=Claudiu |title=Policy Paper Nr. 35/2023: Departe de utopii și distopii. Impactul AI asuprasecurității cibernetice |date=2023 |publisher=Institutul Diplomatic Român |url=https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |access-date=7 April 2024 |archive-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407203536/https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "[[KI-slop]]" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> ====Video-platforms==== [[Lêer:McDonald's AI Advert.png|duimnael|'n Stilbeeld van "It's the Most Terrible Time of the Year", 'n [[McDonald's]]-advertensie wat deur KI gegenereer is. Na terugslag het McDonald's die kommentaar op YouTube gedeaktiveer en later die video verwyder.<ref name="Placido2025">{{Cite news|last=Placido|first=Dani Di|title=McDonald's AI-Generated Ad Controversy, Explained|url=https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-url=https://web.archive.org/web/20251213051901/https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-date=2025-12-13|access-date=2025-12-28|work=Forbes|language=en|url-status=live|date=2025-12-09}}</ref>]] [[YouTube]] is kwesbaar vir vals kyke wat deur rekenaars gegenereer word, eerder as deur menslike gebruikers.<ref name="Keller1">{{cite news |last=Keller |first=Michael H. |title=The Flourishing Business of Fake YouTube Views |url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |access-date=19 Junie 2023 |work=[[The New York Times]] |date=11 Augustus 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053320/https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |url-status=live }}</ref> Vals kyke was so algemeen dat sommige ingenieurs bekommerd was dat YouTube se algoritme vir die opsporing daarvan die vals kyke as standaard sou begin behandel en regte kyke verkeerd sou begin klassifiseer.<ref name="Atlantic"/><ref name="Keller1"/> YouTube-ingenieurs het die term "die Inversie" geskep om hierdie verskynsel te beskryf.<ref name="Read1">{{cite news |last=Read |first=Max |title=How Much of the Internet Is Fake? Turns Out, a Lot of It, Actually. |url=https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |access-date=19 Junie 2023 |publisher=New York:Intelligencer |date=26 Desember 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053413/https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |url-status=live }}</ref><ref name=":1"/><ref name="Keller1"/> YouTube-botte en die vrees vir "die Inversie" is aangehaal as ondersteuning vir die dooie internetteorie in 'n draad op die internetforum Melonland.<ref name="Atlantic"/> In 2024 het [[TikTok]] begin bespreek om die gebruik van virtuele beïnvloeders aan advertensie-agentskappe aan te bied.<ref name="Grothaus2024"/> In 'n 2024-artikel in ''Fast Company'' het die joernalis Michael Grothaus hierdie en ander KI-gegenereerde inhoud op sosiale media aan die dooie-internetteorie gekoppel.<ref name="Grothaus2024"/> In hierdie artikel het hy na die inhoud verwys as "KI-slym".<ref name="Grothaus2024"/> ==Kundige siening== Navorsing het getoon dat outomatiese botrekeninge 'n beduidende deel van internetverkeer uitmaak, hoewel kenners beklemtoon dat dit nie 'n gekoördineerde poging bewys om menslike aktiwiteit aanlyn te vervang nie.<ref name=":2" /> Kritici voer aan dat die teorie grootliks gebaseer is op ongeverifieerde waarneming, soos waargenome afname in inhoudskwaliteit of herhalende aanlyninteraksies, eerder as verifieerbare data. Navorsers merk ook op dat baie vorme van botaktiwiteit, soos strooiposfiltering, verspreide weerhouding-van-diens-aanvalle en webskraap, spesifieke funksies verrig, soms kwaadwillig, maar geensins aandui dat menslike deelname aan die internet vervang word nie.<ref>{{Cite web |last=Zeifman |first=Igal |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2026-04-13 |website=Blog |language=en-US}}</ref> Navorsers het ook die dooie- internetteorie vergelyk met ander internetverwante samesweringsteorieë en merk op dat hierdie teorieë dikwels huidige tendense, soos kunsmatige intelligensie en verhoogde botaktiwiteit, in spekulatiewe bewerings uitrek sonder om konkrete bewyse te gebruik.<ref>{{Cite web |date=2024-02-01 |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=2026-04-14 |website=IFLScience |language=en}}</ref> Navorsing wat die dooie internetteorie bespreek, het gefokus op verskeie kwessies wat in die bewerings van die teorie geïdentifiseer is sonder om die spekulatiewe aspekte te bespreek, en in die omgangstaal het navorsers en die publiek dit gebruik om na hierdie kwessies te verwys sonder die samesweringsaspekte.<ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Caroline Busta, stigter van die mediaplatform New Models, is in 'n 2021-artikel in ''The Atlantic'' aangehaal waar sy die samesweringsaspek van die dooie-internetteorie 'n "paranoïese fantasie" noem, ten spyte daarvan dat sy erken het dat daar wettige kritiek is rakende botverkeer en die integriteit van die internet, en saamstem met die "oorkoepelende idee".<ref name="Atlantic"/> 'n 2021 ''Ouest-France''-artikel, wat sterk na die 2021-artikel in ''The Atlantic'' verwys het, het die dooie-internetteorie verder vergelyk met [[plat Aarde]] en COVID-19-samesweringsteorieë.<ref name="Ouest">{{Cite news |date=6 September 2021 |title=Une théorie du complot affirme qu'internet est « mort » depuis 2016 |url=https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |newspaper=Ouest-France.fr |language=French |access-date=2023-03-06 |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306130223/https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |url-status=live }}</ref> Die artikel het verklaar dat alhoewel botte wel aanlyninhoud produseer, die dooie-internetteorie steeds nie realisties is nie.<ref name="Ouest"/> In 2023 in ''The New Atlantis'' het Robert Mariani die teorie 'n mengsel tussen 'n egte samesweringsteorie en 'n creepypasta genoem.<ref name="Mariani2023"/> 'n 2023-boek wat deur CRC Press gepubliseer is, het die dooie-internetteorie bespreek, spesifiek melding gemaak van [[Google]] se sensuur van die web.<ref name="DAO2023"/> Die boek het 'n inskrywing vir die term in sy woordelys ingesluit wat dit as volg definieer: “Die Dooie-internetteorie is 'n samesweringsteorie wat daarop dui dat die internet dood is en dat baie van die inhoud wat ons aanlyn sien nou kunsmatig deur KI gegenereer word om die wêreldbevolking te manipuleer. Die teorie wek kommer oor die impak van KI op propaganda, kuns en joernalistiek.”<ref name="DAO2023"/> Soos alle goeie samesweringsteorieë, neem die dooie-internetteorie 'n kern van waarheid of ooreengekome sentiment (dat die internet erger word en dat bot-aktiwiteit toeneem) en verdraai dit in iets wat dit nie is nie.— James Felton<ref name="Felton2024"/> In 2024 is die "dooie internetteorie" soms gebruik om te verwys na die waarneembare toename in inhoud wat gegenereer word via [[groot taalmodel]]le (GTMe) soos [[ChatGPT]] wat in gewilde internetruimtes verskyn sonder om die volledige teorie te noem.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Walter2024"/><ref name="Sommerer2025">{{cite journal |last=Sommerer |first=Thomas |title=Baudrillard and the Dead Internet Theory. Revisiting Baudrillard's (dis)trust in Artificial Intelligence |journal=Philosophy & Technology |date=2025 |volume=38 |issue=54 |article-number=54 |doi=10.1007/s13347-025-00878-5 |doi-access=free }}</ref><ref name="McLean2025">{{cite journal |last1=McLean |first1=Aaron Lawson |last2=Hristidis |first2=Vagelis |title=Evidence-Based Analysis of AI Chatbots in Oncology Patient Education: Implications for Trust, Perceived Realness, and Misinformation Management |journal=Journal of Cancer Education |date=2025 |volume=40 |issue=4 |pages=482–489 |doi=10.1007/s13187-025-02592-4 |pmid=39964607 |pmc=12310775 |doi-access=free }}</ref><ref name="Griffin2024">{{cite news |last=Griffin |first=Andrew |title=Humans now share the web equally with bots, report warns amid fears of the 'dead internet' |url=https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |access-date=7 Mei 2024 |work=The Independent |date=17 April 2024 |archive-date=7 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507093216/https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |url-status=live }}</ref> In 'n 2024-opinierubriek in ''AI & Society'' se "Curmudgeon Corner" het Yoshija Walter gesê dat die eens spekulatiewe teorie nou waarneembaar is met die bekendstelling van KI-gegenereerde inhoud.<ref name="Walter2024"/> In 'n 2025-artikel deur Thomas Sommerer word hierdie deel van die dooie internetteorie ondersoek, met Sommerer wat Walter aanhaal en die verplasing van mensgegenereerde inhoud met kunsmatige inhoud "'n onvermydelike gebeurtenis" noem.<ref name="Sommerer2025"/> Sommerer verklaar dat die dooie internetteorie nie wetenskaplik van aard is nie, maar die publieke persepsie van die internet weerspieël.<ref name="Sommerer2025"/> 'n Ander artikel in die Journal of Cancer Education het die impak van die persepsie van die dooie internetteorie in aanlyn kankerondersteuningsforums bespreek, met spesifieke fokus op die sielkundige impak op pasiënte wat vind dat ondersteuning van 'n GTM kom en nie 'n ware mens nie.<ref name="McLean2025"/> Die artikel het beide Walter en die CRC Press-boek aangehaal toe die dooie internet-teorie gedefinieer is, maar het nie die samesweringsaspek genoem nie. Die artikel het ook die moontlike probleme in opleidingsdata vir GTMe bespreek wat kan ontstaan uit die gebruik van KI-gegenereerde inhoud om die GTMe op te lei.<ref name="McLean2025"/> In 'n 2025-artikel het Roland Leikauf die dooie internet-teorie as "pseudowetenskaplik" beskryf terwyl hy bevraagteken het of nuwe KI-instrumente ons vrees sou regverdig dat die teorie werklikheid kan word.<ref name="Leikauf2025">{{cite journal |last=Leikauf |first=Roland |title=The human use of humans in the age of AI. A look forward and back |journal=History Australia |date=2025 |volume=22 |issue=4 |pages=576–579 |doi=10.1080/14490854.2025.2570456 |url=https://doi.org/10.1080/14490854.2025.2570456 |access-date=13 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> Leikauf haal Walter se 2024-publikasie aan vir sy definisie van die dooie-internet-teorie.<ref name="Leikauf2025"/> In 'n hoofstuk van die 2025-boek Market-Oriented Disinformation Research, lui dit: “Wat die dooie-internet 'n naamwaardige sameswering maak, is dat alhoewel dit gewortel is in selektiewe waarhede wat oordrewe of selfs tot hul logiese uiterstes geneem word, dit ook aandag vestig op 'n wettige probleem.”— Carlos Diaz Ruiz <ref name="Ruiz2025"/> [[Lêer:Adam Aleksic (2025) (cropped).png|duimnael|Adam Aleksic in 2025.]] In 'n onderhoud met ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' in 2025 het die taalkundige Adam Aleksic gesê dat die dooie-internetteorie "voorheen 'n kranksinnige randsamesweringsteorie was, maar dit lyk baie meer eg".<ref name="Time2025">{{cite magazine |last=Ostrovsky |first=Nikita |title=What to Know About the 'Dead Internet' Theory—and Why It's Spreading |url=https://time.com/7316046/sam-altman-dead-internet-theory/ |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |access-date=3 Februarie 2026 |date=10 September 2025}}</ref> In 'n artikel in 2026 wat in ''Computer'' gepubliseer is, bespreek Hal Berghel 'n "slanker" weergawe van die teorie, sonder die samesweringselemente, met die fokus op die kernbewerings, spesifiek met verwysing na die 2024-artikel deur Yoshija Walter.<ref name="Berghel2026"/> In hierdie artikel sê hy: "Ons moet erken dat sommige van die kernbeginsels van die DIT ooreenstem met ons tegniese en historiese ervaring. Ongelukkig vul die samesweringsteoretici hierdie baie geloofwaardige waarnemings aan met hul eie mengsel van vooroordele en agendas wat lei tot onwaarskynlikheid en absurditeit, wat weer lei tot verwerping. Maar dit is 'n fout van die eerste orde om die kernkritiek onomwonde te verwerp." — Hal Berghel<ref name="Berghel2026"/> ==In populêre kultuur== Die dooie-internetteorie is bespreek onder gebruikers van die sosiale mediaplatform X (voorheen bekend as Twitter).<ref name="Duffy2025"/> Gebruikers het opgemerk dat botaktiwiteit hul ervaring beïnvloed het.<ref name="Atlantic"/> Talle YouTube-kanale en aanlyn gemeenskappe, insluitend die Linus Tech Tips-forums en die Joe Rogan-subreddit, het die dooie internetteorie gedek en die idee in hoofstroomdiskoers gebring.<ref name="Atlantic"/> Die DIT word dikwels in die omgangstaal gebruik om te verwys na die kwessie rondom bots aanlyn in populêre kultuur, sonder verwysing na die breër samesweringsteorie.<ref name="Boatwright2026" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] dr9v4kpxhi2s085ntvippworaxq7y3h 2918139 2918138 2026-07-18T13:42:14Z Sobaka 328 /* Oorsprong en verspreiding */ opruim 2918139 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie-internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie-internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie-internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023">{{cite book |last=Codreanu |first=Claudiu |title=Policy Paper Nr. 35/2023: Departe de utopii și distopii. Impactul AI asuprasecurității cibernetice |date=2023 |publisher=Institutul Diplomatic Român |url=https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |access-date=7 April 2024 |archive-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407203536/https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "[[KI-slop]]" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> ====Video-platforms==== [[Lêer:McDonald's AI Advert.png|duimnael|'n Stilbeeld van "It's the Most Terrible Time of the Year", 'n [[McDonald's]]-advertensie wat deur KI gegenereer is. Na terugslag het McDonald's die kommentaar op YouTube gedeaktiveer en later die video verwyder.<ref name="Placido2025">{{Cite news|last=Placido|first=Dani Di|title=McDonald's AI-Generated Ad Controversy, Explained|url=https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-url=https://web.archive.org/web/20251213051901/https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-date=2025-12-13|access-date=2025-12-28|work=Forbes|language=en|url-status=live|date=2025-12-09}}</ref>]] [[YouTube]] is kwesbaar vir vals kyke wat deur rekenaars gegenereer word, eerder as deur menslike gebruikers.<ref name="Keller1">{{cite news |last=Keller |first=Michael H. |title=The Flourishing Business of Fake YouTube Views |url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |access-date=19 Junie 2023 |work=[[The New York Times]] |date=11 Augustus 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053320/https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |url-status=live }}</ref> Vals kyke was so algemeen dat sommige ingenieurs bekommerd was dat YouTube se algoritme vir die opsporing daarvan die vals kyke as standaard sou begin behandel en regte kyke verkeerd sou begin klassifiseer.<ref name="Atlantic"/><ref name="Keller1"/> YouTube-ingenieurs het die term "die Inversie" geskep om hierdie verskynsel te beskryf.<ref name="Read1">{{cite news |last=Read |first=Max |title=How Much of the Internet Is Fake? Turns Out, a Lot of It, Actually. |url=https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |access-date=19 Junie 2023 |publisher=New York:Intelligencer |date=26 Desember 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053413/https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |url-status=live }}</ref><ref name=":1"/><ref name="Keller1"/> YouTube-botte en die vrees vir "die Inversie" is aangehaal as ondersteuning vir die dooie internetteorie in 'n draad op die internetforum Melonland.<ref name="Atlantic"/> In 2024 het [[TikTok]] begin bespreek om die gebruik van virtuele beïnvloeders aan advertensie-agentskappe aan te bied.<ref name="Grothaus2024"/> In 'n 2024-artikel in ''Fast Company'' het die joernalis Michael Grothaus hierdie en ander KI-gegenereerde inhoud op sosiale media aan die dooie-internetteorie gekoppel.<ref name="Grothaus2024"/> In hierdie artikel het hy na die inhoud verwys as "KI-slym".<ref name="Grothaus2024"/> ==Kundige siening== Navorsing het getoon dat outomatiese botrekeninge 'n beduidende deel van internetverkeer uitmaak, hoewel kenners beklemtoon dat dit nie 'n gekoördineerde poging bewys om menslike aktiwiteit aanlyn te vervang nie.<ref name=":2" /> Kritici voer aan dat die teorie grootliks gebaseer is op ongeverifieerde waarneming, soos waargenome afname in inhoudskwaliteit of herhalende aanlyninteraksies, eerder as verifieerbare data. Navorsers merk ook op dat baie vorme van botaktiwiteit, soos strooiposfiltering, verspreide weerhouding-van-diens-aanvalle en webskraap, spesifieke funksies verrig, soms kwaadwillig, maar geensins aandui dat menslike deelname aan die internet vervang word nie.<ref>{{Cite web |last=Zeifman |first=Igal |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2026-04-13 |website=Blog |language=en-US}}</ref> Navorsers het ook die dooie- internetteorie vergelyk met ander internetverwante samesweringsteorieë en merk op dat hierdie teorieë dikwels huidige tendense, soos kunsmatige intelligensie en verhoogde botaktiwiteit, in spekulatiewe bewerings uitrek sonder om konkrete bewyse te gebruik.<ref>{{Cite web |date=2024-02-01 |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=2026-04-14 |website=IFLScience |language=en}}</ref> Navorsing wat die dooie internetteorie bespreek, het gefokus op verskeie kwessies wat in die bewerings van die teorie geïdentifiseer is sonder om die spekulatiewe aspekte te bespreek, en in die omgangstaal het navorsers en die publiek dit gebruik om na hierdie kwessies te verwys sonder die samesweringsaspekte.<ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Caroline Busta, stigter van die mediaplatform New Models, is in 'n 2021-artikel in ''The Atlantic'' aangehaal waar sy die samesweringsaspek van die dooie-internetteorie 'n "paranoïese fantasie" noem, ten spyte daarvan dat sy erken het dat daar wettige kritiek is rakende botverkeer en die integriteit van die internet, en saamstem met die "oorkoepelende idee".<ref name="Atlantic"/> 'n 2021 ''Ouest-France''-artikel, wat sterk na die 2021-artikel in ''The Atlantic'' verwys het, het die dooie-internetteorie verder vergelyk met [[plat Aarde]] en COVID-19-samesweringsteorieë.<ref name="Ouest">{{Cite news |date=6 September 2021 |title=Une théorie du complot affirme qu'internet est « mort » depuis 2016 |url=https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |newspaper=Ouest-France.fr |language=French |access-date=2023-03-06 |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306130223/https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |url-status=live }}</ref> Die artikel het verklaar dat alhoewel botte wel aanlyninhoud produseer, die dooie-internetteorie steeds nie realisties is nie.<ref name="Ouest"/> In 2023 in ''The New Atlantis'' het Robert Mariani die teorie 'n mengsel tussen 'n egte samesweringsteorie en 'n creepypasta genoem.<ref name="Mariani2023"/> 'n 2023-boek wat deur CRC Press gepubliseer is, het die dooie-internetteorie bespreek, spesifiek melding gemaak van [[Google]] se sensuur van die web.<ref name="DAO2023"/> Die boek het 'n inskrywing vir die term in sy woordelys ingesluit wat dit as volg definieer: “Die Dooie-internetteorie is 'n samesweringsteorie wat daarop dui dat die internet dood is en dat baie van die inhoud wat ons aanlyn sien nou kunsmatig deur KI gegenereer word om die wêreldbevolking te manipuleer. Die teorie wek kommer oor die impak van KI op propaganda, kuns en joernalistiek.”<ref name="DAO2023"/> Soos alle goeie samesweringsteorieë, neem die dooie-internetteorie 'n kern van waarheid of ooreengekome sentiment (dat die internet erger word en dat bot-aktiwiteit toeneem) en verdraai dit in iets wat dit nie is nie.— James Felton<ref name="Felton2024"/> In 2024 is die "dooie internetteorie" soms gebruik om te verwys na die waarneembare toename in inhoud wat gegenereer word via [[groot taalmodel]]le (GTMe) soos [[ChatGPT]] wat in gewilde internetruimtes verskyn sonder om die volledige teorie te noem.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Walter2024"/><ref name="Sommerer2025">{{cite journal |last=Sommerer |first=Thomas |title=Baudrillard and the Dead Internet Theory. Revisiting Baudrillard's (dis)trust in Artificial Intelligence |journal=Philosophy & Technology |date=2025 |volume=38 |issue=54 |article-number=54 |doi=10.1007/s13347-025-00878-5 |doi-access=free }}</ref><ref name="McLean2025">{{cite journal |last1=McLean |first1=Aaron Lawson |last2=Hristidis |first2=Vagelis |title=Evidence-Based Analysis of AI Chatbots in Oncology Patient Education: Implications for Trust, Perceived Realness, and Misinformation Management |journal=Journal of Cancer Education |date=2025 |volume=40 |issue=4 |pages=482–489 |doi=10.1007/s13187-025-02592-4 |pmid=39964607 |pmc=12310775 |doi-access=free }}</ref><ref name="Griffin2024">{{cite news |last=Griffin |first=Andrew |title=Humans now share the web equally with bots, report warns amid fears of the 'dead internet' |url=https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |access-date=7 Mei 2024 |work=The Independent |date=17 April 2024 |archive-date=7 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507093216/https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |url-status=live }}</ref> In 'n 2024-opinierubriek in ''AI & Society'' se "Curmudgeon Corner" het Yoshija Walter gesê dat die eens spekulatiewe teorie nou waarneembaar is met die bekendstelling van KI-gegenereerde inhoud.<ref name="Walter2024"/> In 'n 2025-artikel deur Thomas Sommerer word hierdie deel van die dooie internetteorie ondersoek, met Sommerer wat Walter aanhaal en die verplasing van mensgegenereerde inhoud met kunsmatige inhoud "'n onvermydelike gebeurtenis" noem.<ref name="Sommerer2025"/> Sommerer verklaar dat die dooie internetteorie nie wetenskaplik van aard is nie, maar die publieke persepsie van die internet weerspieël.<ref name="Sommerer2025"/> 'n Ander artikel in die Journal of Cancer Education het die impak van die persepsie van die dooie internetteorie in aanlyn kankerondersteuningsforums bespreek, met spesifieke fokus op die sielkundige impak op pasiënte wat vind dat ondersteuning van 'n GTM kom en nie 'n ware mens nie.<ref name="McLean2025"/> Die artikel het beide Walter en die CRC Press-boek aangehaal toe die dooie internet-teorie gedefinieer is, maar het nie die samesweringsaspek genoem nie. Die artikel het ook die moontlike probleme in opleidingsdata vir GTMe bespreek wat kan ontstaan uit die gebruik van KI-gegenereerde inhoud om die GTMe op te lei.<ref name="McLean2025"/> In 'n 2025-artikel het Roland Leikauf die dooie internet-teorie as "pseudowetenskaplik" beskryf terwyl hy bevraagteken het of nuwe KI-instrumente ons vrees sou regverdig dat die teorie werklikheid kan word.<ref name="Leikauf2025">{{cite journal |last=Leikauf |first=Roland |title=The human use of humans in the age of AI. A look forward and back |journal=History Australia |date=2025 |volume=22 |issue=4 |pages=576–579 |doi=10.1080/14490854.2025.2570456 |url=https://doi.org/10.1080/14490854.2025.2570456 |access-date=13 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> Leikauf haal Walter se 2024-publikasie aan vir sy definisie van die dooie-internet-teorie.<ref name="Leikauf2025"/> In 'n hoofstuk van die 2025-boek Market-Oriented Disinformation Research, lui dit: “Wat die dooie-internet 'n naamwaardige sameswering maak, is dat alhoewel dit gewortel is in selektiewe waarhede wat oordrewe of selfs tot hul logiese uiterstes geneem word, dit ook aandag vestig op 'n wettige probleem.”— Carlos Diaz Ruiz <ref name="Ruiz2025"/> [[Lêer:Adam Aleksic (2025) (cropped).png|duimnael|Adam Aleksic in 2025.]] In 'n onderhoud met ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' in 2025 het die taalkundige Adam Aleksic gesê dat die dooie-internetteorie "voorheen 'n kranksinnige randsamesweringsteorie was, maar dit lyk baie meer eg".<ref name="Time2025">{{cite magazine |last=Ostrovsky |first=Nikita |title=What to Know About the 'Dead Internet' Theory—and Why It's Spreading |url=https://time.com/7316046/sam-altman-dead-internet-theory/ |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |access-date=3 Februarie 2026 |date=10 September 2025}}</ref> In 'n artikel in 2026 wat in ''Computer'' gepubliseer is, bespreek Hal Berghel 'n "slanker" weergawe van die teorie, sonder die samesweringselemente, met die fokus op die kernbewerings, spesifiek met verwysing na die 2024-artikel deur Yoshija Walter.<ref name="Berghel2026"/> In hierdie artikel sê hy: "Ons moet erken dat sommige van die kernbeginsels van die DIT ooreenstem met ons tegniese en historiese ervaring. Ongelukkig vul die samesweringsteoretici hierdie baie geloofwaardige waarnemings aan met hul eie mengsel van vooroordele en agendas wat lei tot onwaarskynlikheid en absurditeit, wat weer lei tot verwerping. Maar dit is 'n fout van die eerste orde om die kernkritiek onomwonde te verwerp." — Hal Berghel<ref name="Berghel2026"/> ==In populêre kultuur== Die dooie-internetteorie is bespreek onder gebruikers van die sosiale mediaplatform X (voorheen bekend as Twitter).<ref name="Duffy2025"/> Gebruikers het opgemerk dat botaktiwiteit hul ervaring beïnvloed het.<ref name="Atlantic"/> Talle YouTube-kanale en aanlyn gemeenskappe, insluitend die Linus Tech Tips-forums en die Joe Rogan-subreddit, het die dooie internetteorie gedek en die idee in hoofstroomdiskoers gebring.<ref name="Atlantic"/> Die DIT word dikwels in die omgangstaal gebruik om te verwys na die kwessie rondom bots aanlyn in populêre kultuur, sonder verwysing na die breër samesweringsteorie.<ref name="Boatwright2026" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] fyjuw9gjlu36lr1c2c8ryl2fjh8xo4i 2918140 2918139 2026-07-18T13:43:26Z Sobaka 328 /* Bewerings */ opruim 2918140 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie-internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie-internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie-internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie-internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023">{{cite book |last=Codreanu |first=Claudiu |title=Policy Paper Nr. 35/2023: Departe de utopii și distopii. Impactul AI asuprasecurității cibernetice |date=2023 |publisher=Institutul Diplomatic Român |url=https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |access-date=7 April 2024 |archive-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407203536/https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "[[KI-slop]]" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> ====Video-platforms==== [[Lêer:McDonald's AI Advert.png|duimnael|'n Stilbeeld van "It's the Most Terrible Time of the Year", 'n [[McDonald's]]-advertensie wat deur KI gegenereer is. Na terugslag het McDonald's die kommentaar op YouTube gedeaktiveer en later die video verwyder.<ref name="Placido2025">{{Cite news|last=Placido|first=Dani Di|title=McDonald's AI-Generated Ad Controversy, Explained|url=https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-url=https://web.archive.org/web/20251213051901/https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-date=2025-12-13|access-date=2025-12-28|work=Forbes|language=en|url-status=live|date=2025-12-09}}</ref>]] [[YouTube]] is kwesbaar vir vals kyke wat deur rekenaars gegenereer word, eerder as deur menslike gebruikers.<ref name="Keller1">{{cite news |last=Keller |first=Michael H. |title=The Flourishing Business of Fake YouTube Views |url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |access-date=19 Junie 2023 |work=[[The New York Times]] |date=11 Augustus 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053320/https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |url-status=live }}</ref> Vals kyke was so algemeen dat sommige ingenieurs bekommerd was dat YouTube se algoritme vir die opsporing daarvan die vals kyke as standaard sou begin behandel en regte kyke verkeerd sou begin klassifiseer.<ref name="Atlantic"/><ref name="Keller1"/> YouTube-ingenieurs het die term "die Inversie" geskep om hierdie verskynsel te beskryf.<ref name="Read1">{{cite news |last=Read |first=Max |title=How Much of the Internet Is Fake? Turns Out, a Lot of It, Actually. |url=https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |access-date=19 Junie 2023 |publisher=New York:Intelligencer |date=26 Desember 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053413/https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |url-status=live }}</ref><ref name=":1"/><ref name="Keller1"/> YouTube-botte en die vrees vir "die Inversie" is aangehaal as ondersteuning vir die dooie internetteorie in 'n draad op die internetforum Melonland.<ref name="Atlantic"/> In 2024 het [[TikTok]] begin bespreek om die gebruik van virtuele beïnvloeders aan advertensie-agentskappe aan te bied.<ref name="Grothaus2024"/> In 'n 2024-artikel in ''Fast Company'' het die joernalis Michael Grothaus hierdie en ander KI-gegenereerde inhoud op sosiale media aan die dooie-internetteorie gekoppel.<ref name="Grothaus2024"/> In hierdie artikel het hy na die inhoud verwys as "KI-slym".<ref name="Grothaus2024"/> ==Kundige siening== Navorsing het getoon dat outomatiese botrekeninge 'n beduidende deel van internetverkeer uitmaak, hoewel kenners beklemtoon dat dit nie 'n gekoördineerde poging bewys om menslike aktiwiteit aanlyn te vervang nie.<ref name=":2" /> Kritici voer aan dat die teorie grootliks gebaseer is op ongeverifieerde waarneming, soos waargenome afname in inhoudskwaliteit of herhalende aanlyninteraksies, eerder as verifieerbare data. Navorsers merk ook op dat baie vorme van botaktiwiteit, soos strooiposfiltering, verspreide weerhouding-van-diens-aanvalle en webskraap, spesifieke funksies verrig, soms kwaadwillig, maar geensins aandui dat menslike deelname aan die internet vervang word nie.<ref>{{Cite web |last=Zeifman |first=Igal |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2026-04-13 |website=Blog |language=en-US}}</ref> Navorsers het ook die dooie- internetteorie vergelyk met ander internetverwante samesweringsteorieë en merk op dat hierdie teorieë dikwels huidige tendense, soos kunsmatige intelligensie en verhoogde botaktiwiteit, in spekulatiewe bewerings uitrek sonder om konkrete bewyse te gebruik.<ref>{{Cite web |date=2024-02-01 |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=2026-04-14 |website=IFLScience |language=en}}</ref> Navorsing wat die dooie internetteorie bespreek, het gefokus op verskeie kwessies wat in die bewerings van die teorie geïdentifiseer is sonder om die spekulatiewe aspekte te bespreek, en in die omgangstaal het navorsers en die publiek dit gebruik om na hierdie kwessies te verwys sonder die samesweringsaspekte.<ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Caroline Busta, stigter van die mediaplatform New Models, is in 'n 2021-artikel in ''The Atlantic'' aangehaal waar sy die samesweringsaspek van die dooie-internetteorie 'n "paranoïese fantasie" noem, ten spyte daarvan dat sy erken het dat daar wettige kritiek is rakende botverkeer en die integriteit van die internet, en saamstem met die "oorkoepelende idee".<ref name="Atlantic"/> 'n 2021 ''Ouest-France''-artikel, wat sterk na die 2021-artikel in ''The Atlantic'' verwys het, het die dooie-internetteorie verder vergelyk met [[plat Aarde]] en COVID-19-samesweringsteorieë.<ref name="Ouest">{{Cite news |date=6 September 2021 |title=Une théorie du complot affirme qu'internet est « mort » depuis 2016 |url=https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |newspaper=Ouest-France.fr |language=French |access-date=2023-03-06 |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306130223/https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |url-status=live }}</ref> Die artikel het verklaar dat alhoewel botte wel aanlyninhoud produseer, die dooie-internetteorie steeds nie realisties is nie.<ref name="Ouest"/> In 2023 in ''The New Atlantis'' het Robert Mariani die teorie 'n mengsel tussen 'n egte samesweringsteorie en 'n creepypasta genoem.<ref name="Mariani2023"/> 'n 2023-boek wat deur CRC Press gepubliseer is, het die dooie-internetteorie bespreek, spesifiek melding gemaak van [[Google]] se sensuur van die web.<ref name="DAO2023"/> Die boek het 'n inskrywing vir die term in sy woordelys ingesluit wat dit as volg definieer: “Die Dooie-internetteorie is 'n samesweringsteorie wat daarop dui dat die internet dood is en dat baie van die inhoud wat ons aanlyn sien nou kunsmatig deur KI gegenereer word om die wêreldbevolking te manipuleer. Die teorie wek kommer oor die impak van KI op propaganda, kuns en joernalistiek.”<ref name="DAO2023"/> Soos alle goeie samesweringsteorieë, neem die dooie-internetteorie 'n kern van waarheid of ooreengekome sentiment (dat die internet erger word en dat bot-aktiwiteit toeneem) en verdraai dit in iets wat dit nie is nie.— James Felton<ref name="Felton2024"/> In 2024 is die "dooie internetteorie" soms gebruik om te verwys na die waarneembare toename in inhoud wat gegenereer word via [[groot taalmodel]]le (GTMe) soos [[ChatGPT]] wat in gewilde internetruimtes verskyn sonder om die volledige teorie te noem.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Walter2024"/><ref name="Sommerer2025">{{cite journal |last=Sommerer |first=Thomas |title=Baudrillard and the Dead Internet Theory. Revisiting Baudrillard's (dis)trust in Artificial Intelligence |journal=Philosophy & Technology |date=2025 |volume=38 |issue=54 |article-number=54 |doi=10.1007/s13347-025-00878-5 |doi-access=free }}</ref><ref name="McLean2025">{{cite journal |last1=McLean |first1=Aaron Lawson |last2=Hristidis |first2=Vagelis |title=Evidence-Based Analysis of AI Chatbots in Oncology Patient Education: Implications for Trust, Perceived Realness, and Misinformation Management |journal=Journal of Cancer Education |date=2025 |volume=40 |issue=4 |pages=482–489 |doi=10.1007/s13187-025-02592-4 |pmid=39964607 |pmc=12310775 |doi-access=free }}</ref><ref name="Griffin2024">{{cite news |last=Griffin |first=Andrew |title=Humans now share the web equally with bots, report warns amid fears of the 'dead internet' |url=https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |access-date=7 Mei 2024 |work=The Independent |date=17 April 2024 |archive-date=7 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507093216/https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |url-status=live }}</ref> In 'n 2024-opinierubriek in ''AI & Society'' se "Curmudgeon Corner" het Yoshija Walter gesê dat die eens spekulatiewe teorie nou waarneembaar is met die bekendstelling van KI-gegenereerde inhoud.<ref name="Walter2024"/> In 'n 2025-artikel deur Thomas Sommerer word hierdie deel van die dooie internetteorie ondersoek, met Sommerer wat Walter aanhaal en die verplasing van mensgegenereerde inhoud met kunsmatige inhoud "'n onvermydelike gebeurtenis" noem.<ref name="Sommerer2025"/> Sommerer verklaar dat die dooie internetteorie nie wetenskaplik van aard is nie, maar die publieke persepsie van die internet weerspieël.<ref name="Sommerer2025"/> 'n Ander artikel in die Journal of Cancer Education het die impak van die persepsie van die dooie internetteorie in aanlyn kankerondersteuningsforums bespreek, met spesifieke fokus op die sielkundige impak op pasiënte wat vind dat ondersteuning van 'n GTM kom en nie 'n ware mens nie.<ref name="McLean2025"/> Die artikel het beide Walter en die CRC Press-boek aangehaal toe die dooie internet-teorie gedefinieer is, maar het nie die samesweringsaspek genoem nie. Die artikel het ook die moontlike probleme in opleidingsdata vir GTMe bespreek wat kan ontstaan uit die gebruik van KI-gegenereerde inhoud om die GTMe op te lei.<ref name="McLean2025"/> In 'n 2025-artikel het Roland Leikauf die dooie internet-teorie as "pseudowetenskaplik" beskryf terwyl hy bevraagteken het of nuwe KI-instrumente ons vrees sou regverdig dat die teorie werklikheid kan word.<ref name="Leikauf2025">{{cite journal |last=Leikauf |first=Roland |title=The human use of humans in the age of AI. A look forward and back |journal=History Australia |date=2025 |volume=22 |issue=4 |pages=576–579 |doi=10.1080/14490854.2025.2570456 |url=https://doi.org/10.1080/14490854.2025.2570456 |access-date=13 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> Leikauf haal Walter se 2024-publikasie aan vir sy definisie van die dooie-internet-teorie.<ref name="Leikauf2025"/> In 'n hoofstuk van die 2025-boek Market-Oriented Disinformation Research, lui dit: “Wat die dooie-internet 'n naamwaardige sameswering maak, is dat alhoewel dit gewortel is in selektiewe waarhede wat oordrewe of selfs tot hul logiese uiterstes geneem word, dit ook aandag vestig op 'n wettige probleem.”— Carlos Diaz Ruiz <ref name="Ruiz2025"/> [[Lêer:Adam Aleksic (2025) (cropped).png|duimnael|Adam Aleksic in 2025.]] In 'n onderhoud met ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' in 2025 het die taalkundige Adam Aleksic gesê dat die dooie-internetteorie "voorheen 'n kranksinnige randsamesweringsteorie was, maar dit lyk baie meer eg".<ref name="Time2025">{{cite magazine |last=Ostrovsky |first=Nikita |title=What to Know About the 'Dead Internet' Theory—and Why It's Spreading |url=https://time.com/7316046/sam-altman-dead-internet-theory/ |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |access-date=3 Februarie 2026 |date=10 September 2025}}</ref> In 'n artikel in 2026 wat in ''Computer'' gepubliseer is, bespreek Hal Berghel 'n "slanker" weergawe van die teorie, sonder die samesweringselemente, met die fokus op die kernbewerings, spesifiek met verwysing na die 2024-artikel deur Yoshija Walter.<ref name="Berghel2026"/> In hierdie artikel sê hy: "Ons moet erken dat sommige van die kernbeginsels van die DIT ooreenstem met ons tegniese en historiese ervaring. Ongelukkig vul die samesweringsteoretici hierdie baie geloofwaardige waarnemings aan met hul eie mengsel van vooroordele en agendas wat lei tot onwaarskynlikheid en absurditeit, wat weer lei tot verwerping. Maar dit is 'n fout van die eerste orde om die kernkritiek onomwonde te verwerp." — Hal Berghel<ref name="Berghel2026"/> ==In populêre kultuur== Die dooie-internetteorie is bespreek onder gebruikers van die sosiale mediaplatform X (voorheen bekend as Twitter).<ref name="Duffy2025"/> Gebruikers het opgemerk dat botaktiwiteit hul ervaring beïnvloed het.<ref name="Atlantic"/> Talle YouTube-kanale en aanlyn gemeenskappe, insluitend die Linus Tech Tips-forums en die Joe Rogan-subreddit, het die dooie internetteorie gedek en die idee in hoofstroomdiskoers gebring.<ref name="Atlantic"/> Die DIT word dikwels in die omgangstaal gebruik om te verwys na die kwessie rondom bots aanlyn in populêre kultuur, sonder verwysing na die breër samesweringsteorie.<ref name="Boatwright2026" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] 0lge2lm5onbkg8h1qosptz0kiz4cun2 2918141 2918140 2026-07-18T13:44:09Z Sobaka 328 /* "Slanker" dooie-internetteorie */ opruim 2918141 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie-internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie-internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie-internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie-internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie-internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023">{{cite book |last=Codreanu |first=Claudiu |title=Policy Paper Nr. 35/2023: Departe de utopii și distopii. Impactul AI asuprasecurității cibernetice |date=2023 |publisher=Institutul Diplomatic Român |url=https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |access-date=7 April 2024 |archive-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407203536/https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "[[KI-slop]]" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> ====Video-platforms==== [[Lêer:McDonald's AI Advert.png|duimnael|'n Stilbeeld van "It's the Most Terrible Time of the Year", 'n [[McDonald's]]-advertensie wat deur KI gegenereer is. Na terugslag het McDonald's die kommentaar op YouTube gedeaktiveer en later die video verwyder.<ref name="Placido2025">{{Cite news|last=Placido|first=Dani Di|title=McDonald's AI-Generated Ad Controversy, Explained|url=https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-url=https://web.archive.org/web/20251213051901/https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-date=2025-12-13|access-date=2025-12-28|work=Forbes|language=en|url-status=live|date=2025-12-09}}</ref>]] [[YouTube]] is kwesbaar vir vals kyke wat deur rekenaars gegenereer word, eerder as deur menslike gebruikers.<ref name="Keller1">{{cite news |last=Keller |first=Michael H. |title=The Flourishing Business of Fake YouTube Views |url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |access-date=19 Junie 2023 |work=[[The New York Times]] |date=11 Augustus 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053320/https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |url-status=live }}</ref> Vals kyke was so algemeen dat sommige ingenieurs bekommerd was dat YouTube se algoritme vir die opsporing daarvan die vals kyke as standaard sou begin behandel en regte kyke verkeerd sou begin klassifiseer.<ref name="Atlantic"/><ref name="Keller1"/> YouTube-ingenieurs het die term "die Inversie" geskep om hierdie verskynsel te beskryf.<ref name="Read1">{{cite news |last=Read |first=Max |title=How Much of the Internet Is Fake? Turns Out, a Lot of It, Actually. |url=https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |access-date=19 Junie 2023 |publisher=New York:Intelligencer |date=26 Desember 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053413/https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |url-status=live }}</ref><ref name=":1"/><ref name="Keller1"/> YouTube-botte en die vrees vir "die Inversie" is aangehaal as ondersteuning vir die dooie internetteorie in 'n draad op die internetforum Melonland.<ref name="Atlantic"/> In 2024 het [[TikTok]] begin bespreek om die gebruik van virtuele beïnvloeders aan advertensie-agentskappe aan te bied.<ref name="Grothaus2024"/> In 'n 2024-artikel in ''Fast Company'' het die joernalis Michael Grothaus hierdie en ander KI-gegenereerde inhoud op sosiale media aan die dooie-internetteorie gekoppel.<ref name="Grothaus2024"/> In hierdie artikel het hy na die inhoud verwys as "KI-slym".<ref name="Grothaus2024"/> ==Kundige siening== Navorsing het getoon dat outomatiese botrekeninge 'n beduidende deel van internetverkeer uitmaak, hoewel kenners beklemtoon dat dit nie 'n gekoördineerde poging bewys om menslike aktiwiteit aanlyn te vervang nie.<ref name=":2" /> Kritici voer aan dat die teorie grootliks gebaseer is op ongeverifieerde waarneming, soos waargenome afname in inhoudskwaliteit of herhalende aanlyninteraksies, eerder as verifieerbare data. Navorsers merk ook op dat baie vorme van botaktiwiteit, soos strooiposfiltering, verspreide weerhouding-van-diens-aanvalle en webskraap, spesifieke funksies verrig, soms kwaadwillig, maar geensins aandui dat menslike deelname aan die internet vervang word nie.<ref>{{Cite web |last=Zeifman |first=Igal |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2026-04-13 |website=Blog |language=en-US}}</ref> Navorsers het ook die dooie- internetteorie vergelyk met ander internetverwante samesweringsteorieë en merk op dat hierdie teorieë dikwels huidige tendense, soos kunsmatige intelligensie en verhoogde botaktiwiteit, in spekulatiewe bewerings uitrek sonder om konkrete bewyse te gebruik.<ref>{{Cite web |date=2024-02-01 |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=2026-04-14 |website=IFLScience |language=en}}</ref> Navorsing wat die dooie internetteorie bespreek, het gefokus op verskeie kwessies wat in die bewerings van die teorie geïdentifiseer is sonder om die spekulatiewe aspekte te bespreek, en in die omgangstaal het navorsers en die publiek dit gebruik om na hierdie kwessies te verwys sonder die samesweringsaspekte.<ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Caroline Busta, stigter van die mediaplatform New Models, is in 'n 2021-artikel in ''The Atlantic'' aangehaal waar sy die samesweringsaspek van die dooie-internetteorie 'n "paranoïese fantasie" noem, ten spyte daarvan dat sy erken het dat daar wettige kritiek is rakende botverkeer en die integriteit van die internet, en saamstem met die "oorkoepelende idee".<ref name="Atlantic"/> 'n 2021 ''Ouest-France''-artikel, wat sterk na die 2021-artikel in ''The Atlantic'' verwys het, het die dooie-internetteorie verder vergelyk met [[plat Aarde]] en COVID-19-samesweringsteorieë.<ref name="Ouest">{{Cite news |date=6 September 2021 |title=Une théorie du complot affirme qu'internet est « mort » depuis 2016 |url=https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |newspaper=Ouest-France.fr |language=French |access-date=2023-03-06 |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306130223/https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |url-status=live }}</ref> Die artikel het verklaar dat alhoewel botte wel aanlyninhoud produseer, die dooie-internetteorie steeds nie realisties is nie.<ref name="Ouest"/> In 2023 in ''The New Atlantis'' het Robert Mariani die teorie 'n mengsel tussen 'n egte samesweringsteorie en 'n creepypasta genoem.<ref name="Mariani2023"/> 'n 2023-boek wat deur CRC Press gepubliseer is, het die dooie-internetteorie bespreek, spesifiek melding gemaak van [[Google]] se sensuur van die web.<ref name="DAO2023"/> Die boek het 'n inskrywing vir die term in sy woordelys ingesluit wat dit as volg definieer: “Die Dooie-internetteorie is 'n samesweringsteorie wat daarop dui dat die internet dood is en dat baie van die inhoud wat ons aanlyn sien nou kunsmatig deur KI gegenereer word om die wêreldbevolking te manipuleer. Die teorie wek kommer oor die impak van KI op propaganda, kuns en joernalistiek.”<ref name="DAO2023"/> Soos alle goeie samesweringsteorieë, neem die dooie-internetteorie 'n kern van waarheid of ooreengekome sentiment (dat die internet erger word en dat bot-aktiwiteit toeneem) en verdraai dit in iets wat dit nie is nie.— James Felton<ref name="Felton2024"/> In 2024 is die "dooie internetteorie" soms gebruik om te verwys na die waarneembare toename in inhoud wat gegenereer word via [[groot taalmodel]]le (GTMe) soos [[ChatGPT]] wat in gewilde internetruimtes verskyn sonder om die volledige teorie te noem.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Walter2024"/><ref name="Sommerer2025">{{cite journal |last=Sommerer |first=Thomas |title=Baudrillard and the Dead Internet Theory. Revisiting Baudrillard's (dis)trust in Artificial Intelligence |journal=Philosophy & Technology |date=2025 |volume=38 |issue=54 |article-number=54 |doi=10.1007/s13347-025-00878-5 |doi-access=free }}</ref><ref name="McLean2025">{{cite journal |last1=McLean |first1=Aaron Lawson |last2=Hristidis |first2=Vagelis |title=Evidence-Based Analysis of AI Chatbots in Oncology Patient Education: Implications for Trust, Perceived Realness, and Misinformation Management |journal=Journal of Cancer Education |date=2025 |volume=40 |issue=4 |pages=482–489 |doi=10.1007/s13187-025-02592-4 |pmid=39964607 |pmc=12310775 |doi-access=free }}</ref><ref name="Griffin2024">{{cite news |last=Griffin |first=Andrew |title=Humans now share the web equally with bots, report warns amid fears of the 'dead internet' |url=https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |access-date=7 Mei 2024 |work=The Independent |date=17 April 2024 |archive-date=7 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507093216/https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |url-status=live }}</ref> In 'n 2024-opinierubriek in ''AI & Society'' se "Curmudgeon Corner" het Yoshija Walter gesê dat die eens spekulatiewe teorie nou waarneembaar is met die bekendstelling van KI-gegenereerde inhoud.<ref name="Walter2024"/> In 'n 2025-artikel deur Thomas Sommerer word hierdie deel van die dooie internetteorie ondersoek, met Sommerer wat Walter aanhaal en die verplasing van mensgegenereerde inhoud met kunsmatige inhoud "'n onvermydelike gebeurtenis" noem.<ref name="Sommerer2025"/> Sommerer verklaar dat die dooie internetteorie nie wetenskaplik van aard is nie, maar die publieke persepsie van die internet weerspieël.<ref name="Sommerer2025"/> 'n Ander artikel in die Journal of Cancer Education het die impak van die persepsie van die dooie internetteorie in aanlyn kankerondersteuningsforums bespreek, met spesifieke fokus op die sielkundige impak op pasiënte wat vind dat ondersteuning van 'n GTM kom en nie 'n ware mens nie.<ref name="McLean2025"/> Die artikel het beide Walter en die CRC Press-boek aangehaal toe die dooie internet-teorie gedefinieer is, maar het nie die samesweringsaspek genoem nie. Die artikel het ook die moontlike probleme in opleidingsdata vir GTMe bespreek wat kan ontstaan uit die gebruik van KI-gegenereerde inhoud om die GTMe op te lei.<ref name="McLean2025"/> In 'n 2025-artikel het Roland Leikauf die dooie internet-teorie as "pseudowetenskaplik" beskryf terwyl hy bevraagteken het of nuwe KI-instrumente ons vrees sou regverdig dat die teorie werklikheid kan word.<ref name="Leikauf2025">{{cite journal |last=Leikauf |first=Roland |title=The human use of humans in the age of AI. A look forward and back |journal=History Australia |date=2025 |volume=22 |issue=4 |pages=576–579 |doi=10.1080/14490854.2025.2570456 |url=https://doi.org/10.1080/14490854.2025.2570456 |access-date=13 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> Leikauf haal Walter se 2024-publikasie aan vir sy definisie van die dooie-internet-teorie.<ref name="Leikauf2025"/> In 'n hoofstuk van die 2025-boek Market-Oriented Disinformation Research, lui dit: “Wat die dooie-internet 'n naamwaardige sameswering maak, is dat alhoewel dit gewortel is in selektiewe waarhede wat oordrewe of selfs tot hul logiese uiterstes geneem word, dit ook aandag vestig op 'n wettige probleem.”— Carlos Diaz Ruiz <ref name="Ruiz2025"/> [[Lêer:Adam Aleksic (2025) (cropped).png|duimnael|Adam Aleksic in 2025.]] In 'n onderhoud met ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' in 2025 het die taalkundige Adam Aleksic gesê dat die dooie-internetteorie "voorheen 'n kranksinnige randsamesweringsteorie was, maar dit lyk baie meer eg".<ref name="Time2025">{{cite magazine |last=Ostrovsky |first=Nikita |title=What to Know About the 'Dead Internet' Theory—and Why It's Spreading |url=https://time.com/7316046/sam-altman-dead-internet-theory/ |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |access-date=3 Februarie 2026 |date=10 September 2025}}</ref> In 'n artikel in 2026 wat in ''Computer'' gepubliseer is, bespreek Hal Berghel 'n "slanker" weergawe van die teorie, sonder die samesweringselemente, met die fokus op die kernbewerings, spesifiek met verwysing na die 2024-artikel deur Yoshija Walter.<ref name="Berghel2026"/> In hierdie artikel sê hy: "Ons moet erken dat sommige van die kernbeginsels van die DIT ooreenstem met ons tegniese en historiese ervaring. Ongelukkig vul die samesweringsteoretici hierdie baie geloofwaardige waarnemings aan met hul eie mengsel van vooroordele en agendas wat lei tot onwaarskynlikheid en absurditeit, wat weer lei tot verwerping. Maar dit is 'n fout van die eerste orde om die kernkritiek onomwonde te verwerp." — Hal Berghel<ref name="Berghel2026"/> ==In populêre kultuur== Die dooie-internetteorie is bespreek onder gebruikers van die sosiale mediaplatform X (voorheen bekend as Twitter).<ref name="Duffy2025"/> Gebruikers het opgemerk dat botaktiwiteit hul ervaring beïnvloed het.<ref name="Atlantic"/> Talle YouTube-kanale en aanlyn gemeenskappe, insluitend die Linus Tech Tips-forums en die Joe Rogan-subreddit, het die dooie internetteorie gedek en die idee in hoofstroomdiskoers gebring.<ref name="Atlantic"/> Die DIT word dikwels in die omgangstaal gebruik om te verwys na die kwessie rondom bots aanlyn in populêre kultuur, sonder verwysing na die breër samesweringsteorie.<ref name="Boatwright2026" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] m4bdv86teurl1r51ll96oz6kwcs70wr 2918143 2918141 2026-07-18T13:45:49Z Sobaka 328 /* Botverkeer en groot taalmodelle */ opruim 2918143 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie-internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie-internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie-internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie-internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie-internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie-internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie-internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023">{{cite book |last=Codreanu |first=Claudiu |title=Policy Paper Nr. 35/2023: Departe de utopii și distopii. Impactul AI asuprasecurității cibernetice |date=2023 |publisher=Institutul Diplomatic Român |url=https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |access-date=7 April 2024 |archive-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407203536/https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie-internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "[[KI-slop]]" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> ====Video-platforms==== [[Lêer:McDonald's AI Advert.png|duimnael|'n Stilbeeld van "It's the Most Terrible Time of the Year", 'n [[McDonald's]]-advertensie wat deur KI gegenereer is. Na terugslag het McDonald's die kommentaar op YouTube gedeaktiveer en later die video verwyder.<ref name="Placido2025">{{Cite news|last=Placido|first=Dani Di|title=McDonald's AI-Generated Ad Controversy, Explained|url=https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-url=https://web.archive.org/web/20251213051901/https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-date=2025-12-13|access-date=2025-12-28|work=Forbes|language=en|url-status=live|date=2025-12-09}}</ref>]] [[YouTube]] is kwesbaar vir vals kyke wat deur rekenaars gegenereer word, eerder as deur menslike gebruikers.<ref name="Keller1">{{cite news |last=Keller |first=Michael H. |title=The Flourishing Business of Fake YouTube Views |url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |access-date=19 Junie 2023 |work=[[The New York Times]] |date=11 Augustus 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053320/https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |url-status=live }}</ref> Vals kyke was so algemeen dat sommige ingenieurs bekommerd was dat YouTube se algoritme vir die opsporing daarvan die vals kyke as standaard sou begin behandel en regte kyke verkeerd sou begin klassifiseer.<ref name="Atlantic"/><ref name="Keller1"/> YouTube-ingenieurs het die term "die Inversie" geskep om hierdie verskynsel te beskryf.<ref name="Read1">{{cite news |last=Read |first=Max |title=How Much of the Internet Is Fake? Turns Out, a Lot of It, Actually. |url=https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |access-date=19 Junie 2023 |publisher=New York:Intelligencer |date=26 Desember 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053413/https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |url-status=live }}</ref><ref name=":1"/><ref name="Keller1"/> YouTube-botte en die vrees vir "die Inversie" is aangehaal as ondersteuning vir die dooie internetteorie in 'n draad op die internetforum Melonland.<ref name="Atlantic"/> In 2024 het [[TikTok]] begin bespreek om die gebruik van virtuele beïnvloeders aan advertensie-agentskappe aan te bied.<ref name="Grothaus2024"/> In 'n 2024-artikel in ''Fast Company'' het die joernalis Michael Grothaus hierdie en ander KI-gegenereerde inhoud op sosiale media aan die dooie-internetteorie gekoppel.<ref name="Grothaus2024"/> In hierdie artikel het hy na die inhoud verwys as "KI-slym".<ref name="Grothaus2024"/> ==Kundige siening== Navorsing het getoon dat outomatiese botrekeninge 'n beduidende deel van internetverkeer uitmaak, hoewel kenners beklemtoon dat dit nie 'n gekoördineerde poging bewys om menslike aktiwiteit aanlyn te vervang nie.<ref name=":2" /> Kritici voer aan dat die teorie grootliks gebaseer is op ongeverifieerde waarneming, soos waargenome afname in inhoudskwaliteit of herhalende aanlyninteraksies, eerder as verifieerbare data. Navorsers merk ook op dat baie vorme van botaktiwiteit, soos strooiposfiltering, verspreide weerhouding-van-diens-aanvalle en webskraap, spesifieke funksies verrig, soms kwaadwillig, maar geensins aandui dat menslike deelname aan die internet vervang word nie.<ref>{{Cite web |last=Zeifman |first=Igal |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2026-04-13 |website=Blog |language=en-US}}</ref> Navorsers het ook die dooie- internetteorie vergelyk met ander internetverwante samesweringsteorieë en merk op dat hierdie teorieë dikwels huidige tendense, soos kunsmatige intelligensie en verhoogde botaktiwiteit, in spekulatiewe bewerings uitrek sonder om konkrete bewyse te gebruik.<ref>{{Cite web |date=2024-02-01 |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=2026-04-14 |website=IFLScience |language=en}}</ref> Navorsing wat die dooie internetteorie bespreek, het gefokus op verskeie kwessies wat in die bewerings van die teorie geïdentifiseer is sonder om die spekulatiewe aspekte te bespreek, en in die omgangstaal het navorsers en die publiek dit gebruik om na hierdie kwessies te verwys sonder die samesweringsaspekte.<ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Caroline Busta, stigter van die mediaplatform New Models, is in 'n 2021-artikel in ''The Atlantic'' aangehaal waar sy die samesweringsaspek van die dooie-internetteorie 'n "paranoïese fantasie" noem, ten spyte daarvan dat sy erken het dat daar wettige kritiek is rakende botverkeer en die integriteit van die internet, en saamstem met die "oorkoepelende idee".<ref name="Atlantic"/> 'n 2021 ''Ouest-France''-artikel, wat sterk na die 2021-artikel in ''The Atlantic'' verwys het, het die dooie-internetteorie verder vergelyk met [[plat Aarde]] en COVID-19-samesweringsteorieë.<ref name="Ouest">{{Cite news |date=6 September 2021 |title=Une théorie du complot affirme qu'internet est « mort » depuis 2016 |url=https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |newspaper=Ouest-France.fr |language=French |access-date=2023-03-06 |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306130223/https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |url-status=live }}</ref> Die artikel het verklaar dat alhoewel botte wel aanlyninhoud produseer, die dooie-internetteorie steeds nie realisties is nie.<ref name="Ouest"/> In 2023 in ''The New Atlantis'' het Robert Mariani die teorie 'n mengsel tussen 'n egte samesweringsteorie en 'n creepypasta genoem.<ref name="Mariani2023"/> 'n 2023-boek wat deur CRC Press gepubliseer is, het die dooie-internetteorie bespreek, spesifiek melding gemaak van [[Google]] se sensuur van die web.<ref name="DAO2023"/> Die boek het 'n inskrywing vir die term in sy woordelys ingesluit wat dit as volg definieer: “Die Dooie-internetteorie is 'n samesweringsteorie wat daarop dui dat die internet dood is en dat baie van die inhoud wat ons aanlyn sien nou kunsmatig deur KI gegenereer word om die wêreldbevolking te manipuleer. Die teorie wek kommer oor die impak van KI op propaganda, kuns en joernalistiek.”<ref name="DAO2023"/> Soos alle goeie samesweringsteorieë, neem die dooie-internetteorie 'n kern van waarheid of ooreengekome sentiment (dat die internet erger word en dat bot-aktiwiteit toeneem) en verdraai dit in iets wat dit nie is nie.— James Felton<ref name="Felton2024"/> In 2024 is die "dooie internetteorie" soms gebruik om te verwys na die waarneembare toename in inhoud wat gegenereer word via [[groot taalmodel]]le (GTMe) soos [[ChatGPT]] wat in gewilde internetruimtes verskyn sonder om die volledige teorie te noem.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Walter2024"/><ref name="Sommerer2025">{{cite journal |last=Sommerer |first=Thomas |title=Baudrillard and the Dead Internet Theory. Revisiting Baudrillard's (dis)trust in Artificial Intelligence |journal=Philosophy & Technology |date=2025 |volume=38 |issue=54 |article-number=54 |doi=10.1007/s13347-025-00878-5 |doi-access=free }}</ref><ref name="McLean2025">{{cite journal |last1=McLean |first1=Aaron Lawson |last2=Hristidis |first2=Vagelis |title=Evidence-Based Analysis of AI Chatbots in Oncology Patient Education: Implications for Trust, Perceived Realness, and Misinformation Management |journal=Journal of Cancer Education |date=2025 |volume=40 |issue=4 |pages=482–489 |doi=10.1007/s13187-025-02592-4 |pmid=39964607 |pmc=12310775 |doi-access=free }}</ref><ref name="Griffin2024">{{cite news |last=Griffin |first=Andrew |title=Humans now share the web equally with bots, report warns amid fears of the 'dead internet' |url=https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |access-date=7 Mei 2024 |work=The Independent |date=17 April 2024 |archive-date=7 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507093216/https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |url-status=live }}</ref> In 'n 2024-opinierubriek in ''AI & Society'' se "Curmudgeon Corner" het Yoshija Walter gesê dat die eens spekulatiewe teorie nou waarneembaar is met die bekendstelling van KI-gegenereerde inhoud.<ref name="Walter2024"/> In 'n 2025-artikel deur Thomas Sommerer word hierdie deel van die dooie internetteorie ondersoek, met Sommerer wat Walter aanhaal en die verplasing van mensgegenereerde inhoud met kunsmatige inhoud "'n onvermydelike gebeurtenis" noem.<ref name="Sommerer2025"/> Sommerer verklaar dat die dooie internetteorie nie wetenskaplik van aard is nie, maar die publieke persepsie van die internet weerspieël.<ref name="Sommerer2025"/> 'n Ander artikel in die Journal of Cancer Education het die impak van die persepsie van die dooie internetteorie in aanlyn kankerondersteuningsforums bespreek, met spesifieke fokus op die sielkundige impak op pasiënte wat vind dat ondersteuning van 'n GTM kom en nie 'n ware mens nie.<ref name="McLean2025"/> Die artikel het beide Walter en die CRC Press-boek aangehaal toe die dooie internet-teorie gedefinieer is, maar het nie die samesweringsaspek genoem nie. Die artikel het ook die moontlike probleme in opleidingsdata vir GTMe bespreek wat kan ontstaan uit die gebruik van KI-gegenereerde inhoud om die GTMe op te lei.<ref name="McLean2025"/> In 'n 2025-artikel het Roland Leikauf die dooie internet-teorie as "pseudowetenskaplik" beskryf terwyl hy bevraagteken het of nuwe KI-instrumente ons vrees sou regverdig dat die teorie werklikheid kan word.<ref name="Leikauf2025">{{cite journal |last=Leikauf |first=Roland |title=The human use of humans in the age of AI. A look forward and back |journal=History Australia |date=2025 |volume=22 |issue=4 |pages=576–579 |doi=10.1080/14490854.2025.2570456 |url=https://doi.org/10.1080/14490854.2025.2570456 |access-date=13 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> Leikauf haal Walter se 2024-publikasie aan vir sy definisie van die dooie-internet-teorie.<ref name="Leikauf2025"/> In 'n hoofstuk van die 2025-boek Market-Oriented Disinformation Research, lui dit: “Wat die dooie-internet 'n naamwaardige sameswering maak, is dat alhoewel dit gewortel is in selektiewe waarhede wat oordrewe of selfs tot hul logiese uiterstes geneem word, dit ook aandag vestig op 'n wettige probleem.”— Carlos Diaz Ruiz <ref name="Ruiz2025"/> [[Lêer:Adam Aleksic (2025) (cropped).png|duimnael|Adam Aleksic in 2025.]] In 'n onderhoud met ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' in 2025 het die taalkundige Adam Aleksic gesê dat die dooie-internetteorie "voorheen 'n kranksinnige randsamesweringsteorie was, maar dit lyk baie meer eg".<ref name="Time2025">{{cite magazine |last=Ostrovsky |first=Nikita |title=What to Know About the 'Dead Internet' Theory—and Why It's Spreading |url=https://time.com/7316046/sam-altman-dead-internet-theory/ |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |access-date=3 Februarie 2026 |date=10 September 2025}}</ref> In 'n artikel in 2026 wat in ''Computer'' gepubliseer is, bespreek Hal Berghel 'n "slanker" weergawe van die teorie, sonder die samesweringselemente, met die fokus op die kernbewerings, spesifiek met verwysing na die 2024-artikel deur Yoshija Walter.<ref name="Berghel2026"/> In hierdie artikel sê hy: "Ons moet erken dat sommige van die kernbeginsels van die DIT ooreenstem met ons tegniese en historiese ervaring. Ongelukkig vul die samesweringsteoretici hierdie baie geloofwaardige waarnemings aan met hul eie mengsel van vooroordele en agendas wat lei tot onwaarskynlikheid en absurditeit, wat weer lei tot verwerping. Maar dit is 'n fout van die eerste orde om die kernkritiek onomwonde te verwerp." — Hal Berghel<ref name="Berghel2026"/> ==In populêre kultuur== Die dooie-internetteorie is bespreek onder gebruikers van die sosiale mediaplatform X (voorheen bekend as Twitter).<ref name="Duffy2025"/> Gebruikers het opgemerk dat botaktiwiteit hul ervaring beïnvloed het.<ref name="Atlantic"/> Talle YouTube-kanale en aanlyn gemeenskappe, insluitend die Linus Tech Tips-forums en die Joe Rogan-subreddit, het die dooie internetteorie gedek en die idee in hoofstroomdiskoers gebring.<ref name="Atlantic"/> Die DIT word dikwels in die omgangstaal gebruik om te verwys na die kwessie rondom bots aanlyn in populêre kultuur, sonder verwysing na die breër samesweringsteorie.<ref name="Boatwright2026" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] qxi7dun5291kqvkuof6e1he5974e57j 2918144 2918143 2026-07-18T13:47:47Z Sobaka 328 /* Botverkeer en groot taalmodelle */ opruim 2918144 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie-internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie-internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie-internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie-internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie-internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie-internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie-internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023">{{cite book |last=Codreanu |first=Claudiu |title=Policy Paper Nr. 35/2023: Departe de utopii și distopii. Impactul AI asuprasecurității cibernetice |date=2023 |publisher=Institutul Diplomatic Român |url=https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |access-date=7 April 2024 |archive-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407203536/https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie-internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie-internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie-internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "[[KI-slop]]" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> ====Video-platforms==== [[Lêer:McDonald's AI Advert.png|duimnael|'n Stilbeeld van "It's the Most Terrible Time of the Year", 'n [[McDonald's]]-advertensie wat deur KI gegenereer is. Na terugslag het McDonald's die kommentaar op YouTube gedeaktiveer en later die video verwyder.<ref name="Placido2025">{{Cite news|last=Placido|first=Dani Di|title=McDonald's AI-Generated Ad Controversy, Explained|url=https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-url=https://web.archive.org/web/20251213051901/https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-date=2025-12-13|access-date=2025-12-28|work=Forbes|language=en|url-status=live|date=2025-12-09}}</ref>]] [[YouTube]] is kwesbaar vir vals kyke wat deur rekenaars gegenereer word, eerder as deur menslike gebruikers.<ref name="Keller1">{{cite news |last=Keller |first=Michael H. |title=The Flourishing Business of Fake YouTube Views |url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |access-date=19 Junie 2023 |work=[[The New York Times]] |date=11 Augustus 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053320/https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |url-status=live }}</ref> Vals kyke was so algemeen dat sommige ingenieurs bekommerd was dat YouTube se algoritme vir die opsporing daarvan die vals kyke as standaard sou begin behandel en regte kyke verkeerd sou begin klassifiseer.<ref name="Atlantic"/><ref name="Keller1"/> YouTube-ingenieurs het die term "die Inversie" geskep om hierdie verskynsel te beskryf.<ref name="Read1">{{cite news |last=Read |first=Max |title=How Much of the Internet Is Fake? Turns Out, a Lot of It, Actually. |url=https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |access-date=19 Junie 2023 |publisher=New York:Intelligencer |date=26 Desember 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053413/https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |url-status=live }}</ref><ref name=":1"/><ref name="Keller1"/> YouTube-botte en die vrees vir "die Inversie" is aangehaal as ondersteuning vir die dooie internetteorie in 'n draad op die internetforum Melonland.<ref name="Atlantic"/> In 2024 het [[TikTok]] begin bespreek om die gebruik van virtuele beïnvloeders aan advertensie-agentskappe aan te bied.<ref name="Grothaus2024"/> In 'n 2024-artikel in ''Fast Company'' het die joernalis Michael Grothaus hierdie en ander KI-gegenereerde inhoud op sosiale media aan die dooie-internetteorie gekoppel.<ref name="Grothaus2024"/> In hierdie artikel het hy na die inhoud verwys as "KI-slym".<ref name="Grothaus2024"/> ==Kundige siening== Navorsing het getoon dat outomatiese botrekeninge 'n beduidende deel van internetverkeer uitmaak, hoewel kenners beklemtoon dat dit nie 'n gekoördineerde poging bewys om menslike aktiwiteit aanlyn te vervang nie.<ref name=":2" /> Kritici voer aan dat die teorie grootliks gebaseer is op ongeverifieerde waarneming, soos waargenome afname in inhoudskwaliteit of herhalende aanlyninteraksies, eerder as verifieerbare data. Navorsers merk ook op dat baie vorme van botaktiwiteit, soos strooiposfiltering, verspreide weerhouding-van-diens-aanvalle en webskraap, spesifieke funksies verrig, soms kwaadwillig, maar geensins aandui dat menslike deelname aan die internet vervang word nie.<ref>{{Cite web |last=Zeifman |first=Igal |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2026-04-13 |website=Blog |language=en-US}}</ref> Navorsers het ook die dooie- internetteorie vergelyk met ander internetverwante samesweringsteorieë en merk op dat hierdie teorieë dikwels huidige tendense, soos kunsmatige intelligensie en verhoogde botaktiwiteit, in spekulatiewe bewerings uitrek sonder om konkrete bewyse te gebruik.<ref>{{Cite web |date=2024-02-01 |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=2026-04-14 |website=IFLScience |language=en}}</ref> Navorsing wat die dooie internetteorie bespreek, het gefokus op verskeie kwessies wat in die bewerings van die teorie geïdentifiseer is sonder om die spekulatiewe aspekte te bespreek, en in die omgangstaal het navorsers en die publiek dit gebruik om na hierdie kwessies te verwys sonder die samesweringsaspekte.<ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Caroline Busta, stigter van die mediaplatform New Models, is in 'n 2021-artikel in ''The Atlantic'' aangehaal waar sy die samesweringsaspek van die dooie-internetteorie 'n "paranoïese fantasie" noem, ten spyte daarvan dat sy erken het dat daar wettige kritiek is rakende botverkeer en die integriteit van die internet, en saamstem met die "oorkoepelende idee".<ref name="Atlantic"/> 'n 2021 ''Ouest-France''-artikel, wat sterk na die 2021-artikel in ''The Atlantic'' verwys het, het die dooie-internetteorie verder vergelyk met [[plat Aarde]] en COVID-19-samesweringsteorieë.<ref name="Ouest">{{Cite news |date=6 September 2021 |title=Une théorie du complot affirme qu'internet est « mort » depuis 2016 |url=https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |newspaper=Ouest-France.fr |language=French |access-date=2023-03-06 |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306130223/https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |url-status=live }}</ref> Die artikel het verklaar dat alhoewel botte wel aanlyninhoud produseer, die dooie-internetteorie steeds nie realisties is nie.<ref name="Ouest"/> In 2023 in ''The New Atlantis'' het Robert Mariani die teorie 'n mengsel tussen 'n egte samesweringsteorie en 'n creepypasta genoem.<ref name="Mariani2023"/> 'n 2023-boek wat deur CRC Press gepubliseer is, het die dooie-internetteorie bespreek, spesifiek melding gemaak van [[Google]] se sensuur van die web.<ref name="DAO2023"/> Die boek het 'n inskrywing vir die term in sy woordelys ingesluit wat dit as volg definieer: “Die Dooie-internetteorie is 'n samesweringsteorie wat daarop dui dat die internet dood is en dat baie van die inhoud wat ons aanlyn sien nou kunsmatig deur KI gegenereer word om die wêreldbevolking te manipuleer. Die teorie wek kommer oor die impak van KI op propaganda, kuns en joernalistiek.”<ref name="DAO2023"/> Soos alle goeie samesweringsteorieë, neem die dooie-internetteorie 'n kern van waarheid of ooreengekome sentiment (dat die internet erger word en dat bot-aktiwiteit toeneem) en verdraai dit in iets wat dit nie is nie.— James Felton<ref name="Felton2024"/> In 2024 is die "dooie internetteorie" soms gebruik om te verwys na die waarneembare toename in inhoud wat gegenereer word via [[groot taalmodel]]le (GTMe) soos [[ChatGPT]] wat in gewilde internetruimtes verskyn sonder om die volledige teorie te noem.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Walter2024"/><ref name="Sommerer2025">{{cite journal |last=Sommerer |first=Thomas |title=Baudrillard and the Dead Internet Theory. Revisiting Baudrillard's (dis)trust in Artificial Intelligence |journal=Philosophy & Technology |date=2025 |volume=38 |issue=54 |article-number=54 |doi=10.1007/s13347-025-00878-5 |doi-access=free }}</ref><ref name="McLean2025">{{cite journal |last1=McLean |first1=Aaron Lawson |last2=Hristidis |first2=Vagelis |title=Evidence-Based Analysis of AI Chatbots in Oncology Patient Education: Implications for Trust, Perceived Realness, and Misinformation Management |journal=Journal of Cancer Education |date=2025 |volume=40 |issue=4 |pages=482–489 |doi=10.1007/s13187-025-02592-4 |pmid=39964607 |pmc=12310775 |doi-access=free }}</ref><ref name="Griffin2024">{{cite news |last=Griffin |first=Andrew |title=Humans now share the web equally with bots, report warns amid fears of the 'dead internet' |url=https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |access-date=7 Mei 2024 |work=The Independent |date=17 April 2024 |archive-date=7 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507093216/https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |url-status=live }}</ref> In 'n 2024-opinierubriek in ''AI & Society'' se "Curmudgeon Corner" het Yoshija Walter gesê dat die eens spekulatiewe teorie nou waarneembaar is met die bekendstelling van KI-gegenereerde inhoud.<ref name="Walter2024"/> In 'n 2025-artikel deur Thomas Sommerer word hierdie deel van die dooie internetteorie ondersoek, met Sommerer wat Walter aanhaal en die verplasing van mensgegenereerde inhoud met kunsmatige inhoud "'n onvermydelike gebeurtenis" noem.<ref name="Sommerer2025"/> Sommerer verklaar dat die dooie internetteorie nie wetenskaplik van aard is nie, maar die publieke persepsie van die internet weerspieël.<ref name="Sommerer2025"/> 'n Ander artikel in die Journal of Cancer Education het die impak van die persepsie van die dooie internetteorie in aanlyn kankerondersteuningsforums bespreek, met spesifieke fokus op die sielkundige impak op pasiënte wat vind dat ondersteuning van 'n GTM kom en nie 'n ware mens nie.<ref name="McLean2025"/> Die artikel het beide Walter en die CRC Press-boek aangehaal toe die dooie internet-teorie gedefinieer is, maar het nie die samesweringsaspek genoem nie. Die artikel het ook die moontlike probleme in opleidingsdata vir GTMe bespreek wat kan ontstaan uit die gebruik van KI-gegenereerde inhoud om die GTMe op te lei.<ref name="McLean2025"/> In 'n 2025-artikel het Roland Leikauf die dooie internet-teorie as "pseudowetenskaplik" beskryf terwyl hy bevraagteken het of nuwe KI-instrumente ons vrees sou regverdig dat die teorie werklikheid kan word.<ref name="Leikauf2025">{{cite journal |last=Leikauf |first=Roland |title=The human use of humans in the age of AI. A look forward and back |journal=History Australia |date=2025 |volume=22 |issue=4 |pages=576–579 |doi=10.1080/14490854.2025.2570456 |url=https://doi.org/10.1080/14490854.2025.2570456 |access-date=13 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> Leikauf haal Walter se 2024-publikasie aan vir sy definisie van die dooie-internet-teorie.<ref name="Leikauf2025"/> In 'n hoofstuk van die 2025-boek Market-Oriented Disinformation Research, lui dit: “Wat die dooie-internet 'n naamwaardige sameswering maak, is dat alhoewel dit gewortel is in selektiewe waarhede wat oordrewe of selfs tot hul logiese uiterstes geneem word, dit ook aandag vestig op 'n wettige probleem.”— Carlos Diaz Ruiz <ref name="Ruiz2025"/> [[Lêer:Adam Aleksic (2025) (cropped).png|duimnael|Adam Aleksic in 2025.]] In 'n onderhoud met ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' in 2025 het die taalkundige Adam Aleksic gesê dat die dooie-internetteorie "voorheen 'n kranksinnige randsamesweringsteorie was, maar dit lyk baie meer eg".<ref name="Time2025">{{cite magazine |last=Ostrovsky |first=Nikita |title=What to Know About the 'Dead Internet' Theory—and Why It's Spreading |url=https://time.com/7316046/sam-altman-dead-internet-theory/ |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |access-date=3 Februarie 2026 |date=10 September 2025}}</ref> In 'n artikel in 2026 wat in ''Computer'' gepubliseer is, bespreek Hal Berghel 'n "slanker" weergawe van die teorie, sonder die samesweringselemente, met die fokus op die kernbewerings, spesifiek met verwysing na die 2024-artikel deur Yoshija Walter.<ref name="Berghel2026"/> In hierdie artikel sê hy: "Ons moet erken dat sommige van die kernbeginsels van die DIT ooreenstem met ons tegniese en historiese ervaring. Ongelukkig vul die samesweringsteoretici hierdie baie geloofwaardige waarnemings aan met hul eie mengsel van vooroordele en agendas wat lei tot onwaarskynlikheid en absurditeit, wat weer lei tot verwerping. Maar dit is 'n fout van die eerste orde om die kernkritiek onomwonde te verwerp." — Hal Berghel<ref name="Berghel2026"/> ==In populêre kultuur== Die dooie-internetteorie is bespreek onder gebruikers van die sosiale mediaplatform X (voorheen bekend as Twitter).<ref name="Duffy2025"/> Gebruikers het opgemerk dat botaktiwiteit hul ervaring beïnvloed het.<ref name="Atlantic"/> Talle YouTube-kanale en aanlyn gemeenskappe, insluitend die Linus Tech Tips-forums en die Joe Rogan-subreddit, het die dooie internetteorie gedek en die idee in hoofstroomdiskoers gebring.<ref name="Atlantic"/> Die DIT word dikwels in die omgangstaal gebruik om te verwys na die kwessie rondom bots aanlyn in populêre kultuur, sonder verwysing na die breër samesweringsteorie.<ref name="Boatwright2026" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] ggqbbug8eo3x0vfodcqmfo7u64bo1ij 2918145 2918144 2026-07-18T13:48:16Z Sobaka 328 /* In populêre kultuur */ 2918145 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie-internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie-internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie-internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie-internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie-internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie-internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie-internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023">{{cite book |last=Codreanu |first=Claudiu |title=Policy Paper Nr. 35/2023: Departe de utopii și distopii. Impactul AI asuprasecurității cibernetice |date=2023 |publisher=Institutul Diplomatic Român |url=https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |access-date=7 April 2024 |archive-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407203536/https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie-internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie-internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie-internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "[[KI-slop]]" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> ====Video-platforms==== [[Lêer:McDonald's AI Advert.png|duimnael|'n Stilbeeld van "It's the Most Terrible Time of the Year", 'n [[McDonald's]]-advertensie wat deur KI gegenereer is. Na terugslag het McDonald's die kommentaar op YouTube gedeaktiveer en later die video verwyder.<ref name="Placido2025">{{Cite news|last=Placido|first=Dani Di|title=McDonald's AI-Generated Ad Controversy, Explained|url=https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-url=https://web.archive.org/web/20251213051901/https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-date=2025-12-13|access-date=2025-12-28|work=Forbes|language=en|url-status=live|date=2025-12-09}}</ref>]] [[YouTube]] is kwesbaar vir vals kyke wat deur rekenaars gegenereer word, eerder as deur menslike gebruikers.<ref name="Keller1">{{cite news |last=Keller |first=Michael H. |title=The Flourishing Business of Fake YouTube Views |url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |access-date=19 Junie 2023 |work=[[The New York Times]] |date=11 Augustus 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053320/https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |url-status=live }}</ref> Vals kyke was so algemeen dat sommige ingenieurs bekommerd was dat YouTube se algoritme vir die opsporing daarvan die vals kyke as standaard sou begin behandel en regte kyke verkeerd sou begin klassifiseer.<ref name="Atlantic"/><ref name="Keller1"/> YouTube-ingenieurs het die term "die Inversie" geskep om hierdie verskynsel te beskryf.<ref name="Read1">{{cite news |last=Read |first=Max |title=How Much of the Internet Is Fake? Turns Out, a Lot of It, Actually. |url=https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |access-date=19 Junie 2023 |publisher=New York:Intelligencer |date=26 Desember 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053413/https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |url-status=live }}</ref><ref name=":1"/><ref name="Keller1"/> YouTube-botte en die vrees vir "die Inversie" is aangehaal as ondersteuning vir die dooie internetteorie in 'n draad op die internetforum Melonland.<ref name="Atlantic"/> In 2024 het [[TikTok]] begin bespreek om die gebruik van virtuele beïnvloeders aan advertensie-agentskappe aan te bied.<ref name="Grothaus2024"/> In 'n 2024-artikel in ''Fast Company'' het die joernalis Michael Grothaus hierdie en ander KI-gegenereerde inhoud op sosiale media aan die dooie-internetteorie gekoppel.<ref name="Grothaus2024"/> In hierdie artikel het hy na die inhoud verwys as "KI-slym".<ref name="Grothaus2024"/> ==Kundige siening== Navorsing het getoon dat outomatiese botrekeninge 'n beduidende deel van internetverkeer uitmaak, hoewel kenners beklemtoon dat dit nie 'n gekoördineerde poging bewys om menslike aktiwiteit aanlyn te vervang nie.<ref name=":2" /> Kritici voer aan dat die teorie grootliks gebaseer is op ongeverifieerde waarneming, soos waargenome afname in inhoudskwaliteit of herhalende aanlyninteraksies, eerder as verifieerbare data. Navorsers merk ook op dat baie vorme van botaktiwiteit, soos strooiposfiltering, verspreide weerhouding-van-diens-aanvalle en webskraap, spesifieke funksies verrig, soms kwaadwillig, maar geensins aandui dat menslike deelname aan die internet vervang word nie.<ref>{{Cite web |last=Zeifman |first=Igal |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2026-04-13 |website=Blog |language=en-US}}</ref> Navorsers het ook die dooie- internetteorie vergelyk met ander internetverwante samesweringsteorieë en merk op dat hierdie teorieë dikwels huidige tendense, soos kunsmatige intelligensie en verhoogde botaktiwiteit, in spekulatiewe bewerings uitrek sonder om konkrete bewyse te gebruik.<ref>{{Cite web |date=2024-02-01 |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=2026-04-14 |website=IFLScience |language=en}}</ref> Navorsing wat die dooie internetteorie bespreek, het gefokus op verskeie kwessies wat in die bewerings van die teorie geïdentifiseer is sonder om die spekulatiewe aspekte te bespreek, en in die omgangstaal het navorsers en die publiek dit gebruik om na hierdie kwessies te verwys sonder die samesweringsaspekte.<ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Caroline Busta, stigter van die mediaplatform New Models, is in 'n 2021-artikel in ''The Atlantic'' aangehaal waar sy die samesweringsaspek van die dooie-internetteorie 'n "paranoïese fantasie" noem, ten spyte daarvan dat sy erken het dat daar wettige kritiek is rakende botverkeer en die integriteit van die internet, en saamstem met die "oorkoepelende idee".<ref name="Atlantic"/> 'n 2021 ''Ouest-France''-artikel, wat sterk na die 2021-artikel in ''The Atlantic'' verwys het, het die dooie-internetteorie verder vergelyk met [[plat Aarde]] en COVID-19-samesweringsteorieë.<ref name="Ouest">{{Cite news |date=6 September 2021 |title=Une théorie du complot affirme qu'internet est « mort » depuis 2016 |url=https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |newspaper=Ouest-France.fr |language=French |access-date=2023-03-06 |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306130223/https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |url-status=live }}</ref> Die artikel het verklaar dat alhoewel botte wel aanlyninhoud produseer, die dooie-internetteorie steeds nie realisties is nie.<ref name="Ouest"/> In 2023 in ''The New Atlantis'' het Robert Mariani die teorie 'n mengsel tussen 'n egte samesweringsteorie en 'n creepypasta genoem.<ref name="Mariani2023"/> 'n 2023-boek wat deur CRC Press gepubliseer is, het die dooie-internetteorie bespreek, spesifiek melding gemaak van [[Google]] se sensuur van die web.<ref name="DAO2023"/> Die boek het 'n inskrywing vir die term in sy woordelys ingesluit wat dit as volg definieer: “Die Dooie-internetteorie is 'n samesweringsteorie wat daarop dui dat die internet dood is en dat baie van die inhoud wat ons aanlyn sien nou kunsmatig deur KI gegenereer word om die wêreldbevolking te manipuleer. Die teorie wek kommer oor die impak van KI op propaganda, kuns en joernalistiek.”<ref name="DAO2023"/> Soos alle goeie samesweringsteorieë, neem die dooie-internetteorie 'n kern van waarheid of ooreengekome sentiment (dat die internet erger word en dat bot-aktiwiteit toeneem) en verdraai dit in iets wat dit nie is nie.— James Felton<ref name="Felton2024"/> In 2024 is die "dooie internetteorie" soms gebruik om te verwys na die waarneembare toename in inhoud wat gegenereer word via [[groot taalmodel]]le (GTMe) soos [[ChatGPT]] wat in gewilde internetruimtes verskyn sonder om die volledige teorie te noem.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Walter2024"/><ref name="Sommerer2025">{{cite journal |last=Sommerer |first=Thomas |title=Baudrillard and the Dead Internet Theory. Revisiting Baudrillard's (dis)trust in Artificial Intelligence |journal=Philosophy & Technology |date=2025 |volume=38 |issue=54 |article-number=54 |doi=10.1007/s13347-025-00878-5 |doi-access=free }}</ref><ref name="McLean2025">{{cite journal |last1=McLean |first1=Aaron Lawson |last2=Hristidis |first2=Vagelis |title=Evidence-Based Analysis of AI Chatbots in Oncology Patient Education: Implications for Trust, Perceived Realness, and Misinformation Management |journal=Journal of Cancer Education |date=2025 |volume=40 |issue=4 |pages=482–489 |doi=10.1007/s13187-025-02592-4 |pmid=39964607 |pmc=12310775 |doi-access=free }}</ref><ref name="Griffin2024">{{cite news |last=Griffin |first=Andrew |title=Humans now share the web equally with bots, report warns amid fears of the 'dead internet' |url=https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |access-date=7 Mei 2024 |work=The Independent |date=17 April 2024 |archive-date=7 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507093216/https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |url-status=live }}</ref> In 'n 2024-opinierubriek in ''AI & Society'' se "Curmudgeon Corner" het Yoshija Walter gesê dat die eens spekulatiewe teorie nou waarneembaar is met die bekendstelling van KI-gegenereerde inhoud.<ref name="Walter2024"/> In 'n 2025-artikel deur Thomas Sommerer word hierdie deel van die dooie internetteorie ondersoek, met Sommerer wat Walter aanhaal en die verplasing van mensgegenereerde inhoud met kunsmatige inhoud "'n onvermydelike gebeurtenis" noem.<ref name="Sommerer2025"/> Sommerer verklaar dat die dooie internetteorie nie wetenskaplik van aard is nie, maar die publieke persepsie van die internet weerspieël.<ref name="Sommerer2025"/> 'n Ander artikel in die Journal of Cancer Education het die impak van die persepsie van die dooie internetteorie in aanlyn kankerondersteuningsforums bespreek, met spesifieke fokus op die sielkundige impak op pasiënte wat vind dat ondersteuning van 'n GTM kom en nie 'n ware mens nie.<ref name="McLean2025"/> Die artikel het beide Walter en die CRC Press-boek aangehaal toe die dooie internet-teorie gedefinieer is, maar het nie die samesweringsaspek genoem nie. Die artikel het ook die moontlike probleme in opleidingsdata vir GTMe bespreek wat kan ontstaan uit die gebruik van KI-gegenereerde inhoud om die GTMe op te lei.<ref name="McLean2025"/> In 'n 2025-artikel het Roland Leikauf die dooie internet-teorie as "pseudowetenskaplik" beskryf terwyl hy bevraagteken het of nuwe KI-instrumente ons vrees sou regverdig dat die teorie werklikheid kan word.<ref name="Leikauf2025">{{cite journal |last=Leikauf |first=Roland |title=The human use of humans in the age of AI. A look forward and back |journal=History Australia |date=2025 |volume=22 |issue=4 |pages=576–579 |doi=10.1080/14490854.2025.2570456 |url=https://doi.org/10.1080/14490854.2025.2570456 |access-date=13 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> Leikauf haal Walter se 2024-publikasie aan vir sy definisie van die dooie-internet-teorie.<ref name="Leikauf2025"/> In 'n hoofstuk van die 2025-boek Market-Oriented Disinformation Research, lui dit: “Wat die dooie-internet 'n naamwaardige sameswering maak, is dat alhoewel dit gewortel is in selektiewe waarhede wat oordrewe of selfs tot hul logiese uiterstes geneem word, dit ook aandag vestig op 'n wettige probleem.”— Carlos Diaz Ruiz <ref name="Ruiz2025"/> [[Lêer:Adam Aleksic (2025) (cropped).png|duimnael|Adam Aleksic in 2025.]] In 'n onderhoud met ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' in 2025 het die taalkundige Adam Aleksic gesê dat die dooie-internetteorie "voorheen 'n kranksinnige randsamesweringsteorie was, maar dit lyk baie meer eg".<ref name="Time2025">{{cite magazine |last=Ostrovsky |first=Nikita |title=What to Know About the 'Dead Internet' Theory—and Why It's Spreading |url=https://time.com/7316046/sam-altman-dead-internet-theory/ |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |access-date=3 Februarie 2026 |date=10 September 2025}}</ref> In 'n artikel in 2026 wat in ''Computer'' gepubliseer is, bespreek Hal Berghel 'n "slanker" weergawe van die teorie, sonder die samesweringselemente, met die fokus op die kernbewerings, spesifiek met verwysing na die 2024-artikel deur Yoshija Walter.<ref name="Berghel2026"/> In hierdie artikel sê hy: "Ons moet erken dat sommige van die kernbeginsels van die DIT ooreenstem met ons tegniese en historiese ervaring. Ongelukkig vul die samesweringsteoretici hierdie baie geloofwaardige waarnemings aan met hul eie mengsel van vooroordele en agendas wat lei tot onwaarskynlikheid en absurditeit, wat weer lei tot verwerping. Maar dit is 'n fout van die eerste orde om die kernkritiek onomwonde te verwerp." — Hal Berghel<ref name="Berghel2026"/> ==In populêre kultuur== Die dooie-internetteorie is bespreek onder gebruikers van die sosiale mediaplatform X (voorheen bekend as Twitter).<ref name="Duffy2025"/> Gebruikers het opgemerk dat botaktiwiteit hul ervaring beïnvloed het.<ref name="Atlantic"/> Talle YouTube-kanale en aanlyn gemeenskappe, insluitend die Linus Tech Tips-forums en die Joe Rogan-subreddit, het die dooie-internetteorie gedek en die idee in hoofstroomdiskoers gebring.<ref name="Atlantic"/> Die DIT word dikwels in die omgangstaal gebruik om te verwys na die kwessie rondom bots aanlyn in populêre kultuur, sonder verwysing na die breër samesweringsteorie.<ref name="Boatwright2026" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] j4ifp03gdzmuh2mt0cw5u1r05wro7ne 2918279 2918145 2026-07-19T11:12:44Z Sobaka 328 /* Botverkeer en groot taalmodelle */ opruim 2918279 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie-internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie-internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie-internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie-internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie-internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie-internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie-internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023">{{cite book |last=Codreanu |first=Claudiu |title=Policy Paper Nr. 35/2023: Departe de utopii și distopii. Impactul AI asuprasecurității cibernetice |date=2023 |publisher=Institutul Diplomatic Român |url=https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |access-date=7 April 2024 |archive-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407203536/https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie-internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie-internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie-internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie-internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "[[KI-slop]]" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> ====Video-platforms==== [[Lêer:McDonald's AI Advert.png|duimnael|'n Stilbeeld van "It's the Most Terrible Time of the Year", 'n [[McDonald's]]-advertensie wat deur KI gegenereer is. Na terugslag het McDonald's die kommentaar op YouTube gedeaktiveer en later die video verwyder.<ref name="Placido2025">{{Cite news|last=Placido|first=Dani Di|title=McDonald's AI-Generated Ad Controversy, Explained|url=https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-url=https://web.archive.org/web/20251213051901/https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-date=2025-12-13|access-date=2025-12-28|work=Forbes|language=en|url-status=live|date=2025-12-09}}</ref>]] [[YouTube]] is kwesbaar vir vals kyke wat deur rekenaars gegenereer word, eerder as deur menslike gebruikers.<ref name="Keller1">{{cite news |last=Keller |first=Michael H. |title=The Flourishing Business of Fake YouTube Views |url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |access-date=19 Junie 2023 |work=[[The New York Times]] |date=11 Augustus 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053320/https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |url-status=live }}</ref> Vals kyke was so algemeen dat sommige ingenieurs bekommerd was dat YouTube se algoritme vir die opsporing daarvan die vals kyke as standaard sou begin behandel en regte kyke verkeerd sou begin klassifiseer.<ref name="Atlantic"/><ref name="Keller1"/> YouTube-ingenieurs het die term "die Inversie" geskep om hierdie verskynsel te beskryf.<ref name="Read1">{{cite news |last=Read |first=Max |title=How Much of the Internet Is Fake? Turns Out, a Lot of It, Actually. |url=https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |access-date=19 Junie 2023 |publisher=New York:Intelligencer |date=26 Desember 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053413/https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |url-status=live }}</ref><ref name=":1"/><ref name="Keller1"/> YouTube-botte en die vrees vir "die Inversie" is aangehaal as ondersteuning vir die dooie internetteorie in 'n draad op die internetforum Melonland.<ref name="Atlantic"/> In 2024 het [[TikTok]] begin bespreek om die gebruik van virtuele beïnvloeders aan advertensie-agentskappe aan te bied.<ref name="Grothaus2024"/> In 'n 2024-artikel in ''Fast Company'' het die joernalis Michael Grothaus hierdie en ander KI-gegenereerde inhoud op sosiale media aan die dooie-internetteorie gekoppel.<ref name="Grothaus2024"/> In hierdie artikel het hy na die inhoud verwys as "KI-slym".<ref name="Grothaus2024"/> ==Kundige siening== Navorsing het getoon dat outomatiese botrekeninge 'n beduidende deel van internetverkeer uitmaak, hoewel kenners beklemtoon dat dit nie 'n gekoördineerde poging bewys om menslike aktiwiteit aanlyn te vervang nie.<ref name=":2" /> Kritici voer aan dat die teorie grootliks gebaseer is op ongeverifieerde waarneming, soos waargenome afname in inhoudskwaliteit of herhalende aanlyninteraksies, eerder as verifieerbare data. Navorsers merk ook op dat baie vorme van botaktiwiteit, soos strooiposfiltering, verspreide weerhouding-van-diens-aanvalle en webskraap, spesifieke funksies verrig, soms kwaadwillig, maar geensins aandui dat menslike deelname aan die internet vervang word nie.<ref>{{Cite web |last=Zeifman |first=Igal |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2026-04-13 |website=Blog |language=en-US}}</ref> Navorsers het ook die dooie- internetteorie vergelyk met ander internetverwante samesweringsteorieë en merk op dat hierdie teorieë dikwels huidige tendense, soos kunsmatige intelligensie en verhoogde botaktiwiteit, in spekulatiewe bewerings uitrek sonder om konkrete bewyse te gebruik.<ref>{{Cite web |date=2024-02-01 |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=2026-04-14 |website=IFLScience |language=en}}</ref> Navorsing wat die dooie internetteorie bespreek, het gefokus op verskeie kwessies wat in die bewerings van die teorie geïdentifiseer is sonder om die spekulatiewe aspekte te bespreek, en in die omgangstaal het navorsers en die publiek dit gebruik om na hierdie kwessies te verwys sonder die samesweringsaspekte.<ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Caroline Busta, stigter van die mediaplatform New Models, is in 'n 2021-artikel in ''The Atlantic'' aangehaal waar sy die samesweringsaspek van die dooie-internetteorie 'n "paranoïese fantasie" noem, ten spyte daarvan dat sy erken het dat daar wettige kritiek is rakende botverkeer en die integriteit van die internet, en saamstem met die "oorkoepelende idee".<ref name="Atlantic"/> 'n 2021 ''Ouest-France''-artikel, wat sterk na die 2021-artikel in ''The Atlantic'' verwys het, het die dooie-internetteorie verder vergelyk met [[plat Aarde]] en COVID-19-samesweringsteorieë.<ref name="Ouest">{{Cite news |date=6 September 2021 |title=Une théorie du complot affirme qu'internet est « mort » depuis 2016 |url=https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |newspaper=Ouest-France.fr |language=French |access-date=2023-03-06 |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306130223/https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |url-status=live }}</ref> Die artikel het verklaar dat alhoewel botte wel aanlyninhoud produseer, die dooie-internetteorie steeds nie realisties is nie.<ref name="Ouest"/> In 2023 in ''The New Atlantis'' het Robert Mariani die teorie 'n mengsel tussen 'n egte samesweringsteorie en 'n creepypasta genoem.<ref name="Mariani2023"/> 'n 2023-boek wat deur CRC Press gepubliseer is, het die dooie-internetteorie bespreek, spesifiek melding gemaak van [[Google]] se sensuur van die web.<ref name="DAO2023"/> Die boek het 'n inskrywing vir die term in sy woordelys ingesluit wat dit as volg definieer: “Die Dooie-internetteorie is 'n samesweringsteorie wat daarop dui dat die internet dood is en dat baie van die inhoud wat ons aanlyn sien nou kunsmatig deur KI gegenereer word om die wêreldbevolking te manipuleer. Die teorie wek kommer oor die impak van KI op propaganda, kuns en joernalistiek.”<ref name="DAO2023"/> Soos alle goeie samesweringsteorieë, neem die dooie-internetteorie 'n kern van waarheid of ooreengekome sentiment (dat die internet erger word en dat bot-aktiwiteit toeneem) en verdraai dit in iets wat dit nie is nie.— James Felton<ref name="Felton2024"/> In 2024 is die "dooie internetteorie" soms gebruik om te verwys na die waarneembare toename in inhoud wat gegenereer word via [[groot taalmodel]]le (GTMe) soos [[ChatGPT]] wat in gewilde internetruimtes verskyn sonder om die volledige teorie te noem.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Walter2024"/><ref name="Sommerer2025">{{cite journal |last=Sommerer |first=Thomas |title=Baudrillard and the Dead Internet Theory. Revisiting Baudrillard's (dis)trust in Artificial Intelligence |journal=Philosophy & Technology |date=2025 |volume=38 |issue=54 |article-number=54 |doi=10.1007/s13347-025-00878-5 |doi-access=free }}</ref><ref name="McLean2025">{{cite journal |last1=McLean |first1=Aaron Lawson |last2=Hristidis |first2=Vagelis |title=Evidence-Based Analysis of AI Chatbots in Oncology Patient Education: Implications for Trust, Perceived Realness, and Misinformation Management |journal=Journal of Cancer Education |date=2025 |volume=40 |issue=4 |pages=482–489 |doi=10.1007/s13187-025-02592-4 |pmid=39964607 |pmc=12310775 |doi-access=free }}</ref><ref name="Griffin2024">{{cite news |last=Griffin |first=Andrew |title=Humans now share the web equally with bots, report warns amid fears of the 'dead internet' |url=https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |access-date=7 Mei 2024 |work=The Independent |date=17 April 2024 |archive-date=7 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507093216/https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |url-status=live }}</ref> In 'n 2024-opinierubriek in ''AI & Society'' se "Curmudgeon Corner" het Yoshija Walter gesê dat die eens spekulatiewe teorie nou waarneembaar is met die bekendstelling van KI-gegenereerde inhoud.<ref name="Walter2024"/> In 'n 2025-artikel deur Thomas Sommerer word hierdie deel van die dooie internetteorie ondersoek, met Sommerer wat Walter aanhaal en die verplasing van mensgegenereerde inhoud met kunsmatige inhoud "'n onvermydelike gebeurtenis" noem.<ref name="Sommerer2025"/> Sommerer verklaar dat die dooie internetteorie nie wetenskaplik van aard is nie, maar die publieke persepsie van die internet weerspieël.<ref name="Sommerer2025"/> 'n Ander artikel in die Journal of Cancer Education het die impak van die persepsie van die dooie internetteorie in aanlyn kankerondersteuningsforums bespreek, met spesifieke fokus op die sielkundige impak op pasiënte wat vind dat ondersteuning van 'n GTM kom en nie 'n ware mens nie.<ref name="McLean2025"/> Die artikel het beide Walter en die CRC Press-boek aangehaal toe die dooie internet-teorie gedefinieer is, maar het nie die samesweringsaspek genoem nie. Die artikel het ook die moontlike probleme in opleidingsdata vir GTMe bespreek wat kan ontstaan uit die gebruik van KI-gegenereerde inhoud om die GTMe op te lei.<ref name="McLean2025"/> In 'n 2025-artikel het Roland Leikauf die dooie internet-teorie as "pseudowetenskaplik" beskryf terwyl hy bevraagteken het of nuwe KI-instrumente ons vrees sou regverdig dat die teorie werklikheid kan word.<ref name="Leikauf2025">{{cite journal |last=Leikauf |first=Roland |title=The human use of humans in the age of AI. A look forward and back |journal=History Australia |date=2025 |volume=22 |issue=4 |pages=576–579 |doi=10.1080/14490854.2025.2570456 |url=https://doi.org/10.1080/14490854.2025.2570456 |access-date=13 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> Leikauf haal Walter se 2024-publikasie aan vir sy definisie van die dooie-internet-teorie.<ref name="Leikauf2025"/> In 'n hoofstuk van die 2025-boek Market-Oriented Disinformation Research, lui dit: “Wat die dooie-internet 'n naamwaardige sameswering maak, is dat alhoewel dit gewortel is in selektiewe waarhede wat oordrewe of selfs tot hul logiese uiterstes geneem word, dit ook aandag vestig op 'n wettige probleem.”— Carlos Diaz Ruiz <ref name="Ruiz2025"/> [[Lêer:Adam Aleksic (2025) (cropped).png|duimnael|Adam Aleksic in 2025.]] In 'n onderhoud met ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' in 2025 het die taalkundige Adam Aleksic gesê dat die dooie-internetteorie "voorheen 'n kranksinnige randsamesweringsteorie was, maar dit lyk baie meer eg".<ref name="Time2025">{{cite magazine |last=Ostrovsky |first=Nikita |title=What to Know About the 'Dead Internet' Theory—and Why It's Spreading |url=https://time.com/7316046/sam-altman-dead-internet-theory/ |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |access-date=3 Februarie 2026 |date=10 September 2025}}</ref> In 'n artikel in 2026 wat in ''Computer'' gepubliseer is, bespreek Hal Berghel 'n "slanker" weergawe van die teorie, sonder die samesweringselemente, met die fokus op die kernbewerings, spesifiek met verwysing na die 2024-artikel deur Yoshija Walter.<ref name="Berghel2026"/> In hierdie artikel sê hy: "Ons moet erken dat sommige van die kernbeginsels van die DIT ooreenstem met ons tegniese en historiese ervaring. Ongelukkig vul die samesweringsteoretici hierdie baie geloofwaardige waarnemings aan met hul eie mengsel van vooroordele en agendas wat lei tot onwaarskynlikheid en absurditeit, wat weer lei tot verwerping. Maar dit is 'n fout van die eerste orde om die kernkritiek onomwonde te verwerp." — Hal Berghel<ref name="Berghel2026"/> ==In populêre kultuur== Die dooie-internetteorie is bespreek onder gebruikers van die sosiale mediaplatform X (voorheen bekend as Twitter).<ref name="Duffy2025"/> Gebruikers het opgemerk dat botaktiwiteit hul ervaring beïnvloed het.<ref name="Atlantic"/> Talle YouTube-kanale en aanlyn gemeenskappe, insluitend die Linus Tech Tips-forums en die Joe Rogan-subreddit, het die dooie-internetteorie gedek en die idee in hoofstroomdiskoers gebring.<ref name="Atlantic"/> Die DIT word dikwels in die omgangstaal gebruik om te verwys na die kwessie rondom bots aanlyn in populêre kultuur, sonder verwysing na die breër samesweringsteorie.<ref name="Boatwright2026" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] h4o7xm627g2f3r06hxi4rrde5wgomvd 2918280 2918279 2026-07-19T11:13:29Z Sobaka 328 /* Sosiale Media */ opruim 2918280 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dooieinternetteorie.png|duimnael|KI-gegenereerde voorstelling van die digitale ekosisteem van robotte en inhoud op die internet.]] Die '''dooie-internetteorie''', ook soms genoem die '''dooie-internet-teorie''',<ref>ook verwys na as die '''dooie internet''' of as die '''dooie internet-samesweringsteorie'''. Soms afgekort in [[Engels]] as '''DIT'''.</ref> is 'n konsep wat beweer dat die [[internet]] hoofsaaklik bestaan uit [[Internetbot|bot]]-aktiwiteit en outomatiese inhoud wat deur [[Algoritme|algoritmiese]] samestelling gemanipuleer word. Oorspronklik bedink as 'n [[samesweringsteorie]] wat beweer dat die verskynsel 'n gekoördineerde poging is om die bevolking te beheer en ware menslike interaksie te verminder, word die konsep ook in die omgangstaal gebruik om die impak van generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) te beskryf en slegs die kernwaarnemings te beklemtoon sonder om oor die dryfkragte te spekuleer.<ref name="Atlantic" /><ref name="DAO2023">{{cite book |last=Dao |first=Bridgit |url=https://books.google.com/books?id=MKPREAAAQBAJ |title=The Metaweb The Next Level of the Internet |date=2023 |publisher=CRC Press |isbn=9781000960495 |access-date=1 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240319181803/https://www.google.com/books/edition/The_Metaweb/MKPREAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=19 Maart 2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Ondersteuners van die volledige teorie beweer dat sosiale robotte doelbewus geskep is om algoritmes te manipuleer en soekresultate te verbeter om verbruikers te beïnvloed.<ref name="Mariani2023">{{cite journal |last=Mariani |first=Robert |date=2023 |title=The Dead Internet to Come |url=https://www.jstor.org/stable/27244117 |url-status=live |journal=The New Atlantis |volume=73 |issue=73 |pages=34–42 |jstor=27244117 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081249/https://www.jstor.org/stable/27244117 |archive-date=23 Januarie 2024 |access-date=23 Januarie 2024}}</ref><ref name="Gonzales1">{{cite news |last=Gonzales III |first=Vic |date=28 Junie 2023 |title=The Internet is Dead: The Truth Behind the Dead Internet Theory |url=https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704030116/https://capiz-news.com/the-internet-is-dead-the-truth-behind-the-dead-internet-theory/ |archive-date=4 Julie 2023 |access-date=4 Julie 2023 |agency=Capiz News}}</ref> Sommige voorstanders beskuldig ook regeringsagentskappe daarvan dat hulle robotte gebruik om openbare persepsie en menings te vorm.<ref name="Atlantic">{{Cite web |last=Tiffany |first=Kaitlyn |date=2021-08-31 |title=Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-access = subscription |access-date=2023-03-06 |website=The Atlantic |language=en |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306110843/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2021/08/dead-internet-theory-wrong-but-feels-true/619937/ |url-status=live }}</ref><ref name="Mariani2023" /><ref name="Renzella2024">{{cite news |last1=Renzella |first1=Jake |last2=Rozova |first2=Vlada |title=The 'dead internet theory' makes eerie claims about an AI-run web. The truth is more sinister |url=https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister |access-date=21 Junie 2024 |publisher=University of New South Wales |date=20 Mei 2024}}</ref> Die dooie-internetteorie het hernieude belangstelling gekry na die KI-oplewing wat in die 2020's begin het, met [[groot taalmodel]] (GTM)-[[kletsbot]]te en teks-na-beeld-modelle wat na vore gekom het as tegnologieë wat teoreties mensgeskrewe inhoud op die web kan oordonder.<ref name="Bloomberg2025">{{cite news |last=Lapowsky |first=Issie |date=8 Mei 2025 |title=Maybe Al Slop Is Killing the Internet, After All |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-08/maybe-ai-slop-is-killing-the-internet-after-all |work=Bloomberg News |url-access=subscription |access-date=26 Augustus 2025 |archive-url= |archive-date= |quote= Die dooie internet-teorie het in 2021 gewild geword na 'n plasing van 'n gebruiker genaamd IlluminatiPirate op 'n obskure aanlyn forum. IlluminatiPirate het aangevoer dat die internet 'n groot, onmenslike woesteny geword het, gevul met algoritmies geoptimaliseerde nabootsings. Die teorie het die hele ding blameer op 'n geheime regeringsameswering, wat dit maklik gemaak het om af te wys. Maar die koms van gereedskap soos ChatGPT en Midjourney het dit pontuit profeties laat lyk. Sosiale media voel vreemder. Soektog voel erger. Hele KI-gegenereerde nuusnetwerke het oornag ontstaan. Meta Platforms Inc. voorsien 'n toekoms waar KI betrokke is by die skep van 'n aansienlike deel van die plasings op Facebook en Instagram. Webwerwe soos [[Wikipedia]] buig onder die gewig van KI-kruipers wat rondkruip op hul bladsye, op soek na vars inligting om hul modelle te voed. Dit alles skep 'n terugvoerlus, waar KI-gegenereerde inhoud geskep word om KI-aangedrewe aanbevelingstelsels tevrede te stel, wat dreig om mense in omstanders te verander.}}</ref><ref name="Time2025"/><ref name="Forbes2025">{{cite news |last=Murray |first=Conor |date=13 Oktober 2025 |title=Ohanian And Altman Warn Of 'Dead Internet Theory'—What Is It And How Is AI Making It Happen? |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/10/13/ohanian-and-altman-warn-of-dead-internet-theory-what-is-it-and-how-is-ai-making-it-happen/ |work=Forbes |access-date=14 Februarie 2026 |quote= Reddit-medestigter Alexis Ohanian en OpenAI-medestigter [[Sam Altman]] het die afgelope weke op sosiale media gewaarsku teen die "Dooie Internetteorie", 'n idee dat die internet oorheers word deur botaktiwiteit in plaas van mense - maar kenners wat die idee eens as 'n samesweringsteorie afgemaak het, waarsku dat dit eintlik wettig kan wees te midde van die opkoms van kunsmatige intelligensie.}}</ref> <ref name="Ruiz2025">{{cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-mono/10.4324/9781003506676-9/bots-talking-bots-carlos-diaz-ruiz |title=Market-Oriented Disinformation Research |publisher=Routledge |year=2025 |isbn=9781003506676 |location=UK |pages=196–218 |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the “Dead Internet” Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676 |access-date=6 November 2025}}</ref> In die tyd sedertdien het [[sosiale media]]-webwerwe 'n gemete toename in bot-aktiwiteit gesien, soos algoritmiese feeds wat lae-gehalte [[KI-slop]] vertoon ten koste van gebruikersgegenereerde inhoud.<ref name="Wired2024">{{cite magazine |last=Knibbs |first=Kate |date=28 Oktober 2024 |title=AI Slop Is Flooding Medium |url=https://www.wired.com/story/ai-generated-medium-posts-content-moderation/ |magazine=Wired |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit dui ook op 'n toekoms waarin die Dooie Internet-teorie tot stand kom. Die teorie, eens die domein van uiters aanlyn samesweringsdenkers, voer aan dat die oorgrote meerderheid van die internet sonder regte mense en mensgemaakte plasings is, maar eerder verstop is met KI-gegenereerde gemors en robotte. Namate generatiewe KI-instrumente meer algemeen word, sal platforms wat opgee om robotte uit te wis, 'n aanlyn wêreld skep waarin werk wat deur mense geskep word, al hoe moeiliker word om te vind op platforms wat deur KI oorstroom word.}}</ref><ref name="Prospect2024">{{cite news |last=Ball |first=James |date=14 September 2024 |title=Is anyone out there? — Dead Internet Theory says that you're the only human left online. It started out as a conspiratorial joke, but it is edging ever closer to reality |url=https://www.prospectmagazine.co.uk/ideas/technology/internet/67864/dead-internet-theory-ai |work=Prospect |access-date=14 Februarie 2026 |quote=Dit is die idee wat die kern vorm van wat bekend geword het as die Dooie Internet-teorie, 'n grap-sameswering wat sê as jy hierdie woorde aanlyn lees, is jy die laaste persoon op die internet. Almal anders is 'n bot. [...] Die idee het amper 'n dekade gelede begin posvat, met die "doodstyd" van die internet wat tipies as ongeveer 2015 of 2016 gegee word - maar in die jare sedertdien het die werklikheid hierdie eens onsernstige sameswering begin weerspieël. Die klagte van die moderne internet is dat dit gevul is met 'slordige' inhoud, die geestelike opvolger van e-pos strooipos.}}</ref> Kommentators het sommige aspekte van die dooie-internetteorie gekoppel aan hierdie toename in generatiewe inhoud oor sosiale media.<ref name="Atlantic"/><ref name="Forbes2025"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Vladisavljević2023">{{cite book |last1=Vladisavljević |first1=Radovan |last2=Stojković |first2=Predrag |last3=Marković |first3=Svetlana |last4=Krstić |first4=Tamara |editor1-last=Premović |editor1-first=Jelena |title=Challenges of modern economy and society through the prism of green economy and sustainable development |date=2023 |publisher=Educational and business center for development of human resources, management, and sustainable development |isbn=978-86-81506-23-3 |pages=374–380 |chapter=New challenges of formulating a company's marketing strategy based on social network analysis}}</ref><ref name="Stenzel2024">{{cite conference |last1=Stenzel |first1=Gerhard |last2=Zorn |first2=Maximilian |last3=Altmann |first3=Philipp |last4=Mansky |first4=Maximilian Balthasar |last5=Kölle |first5=Michael |last6=Gabor |first6=Thomas |chapter=Self-Replicating Prompts for Large Language Models: Towards Artificial Culture |conference=The 2024 Conference on Artificial Life |title=ALIFE 2024: Proceedings of the 2024 Artificial Life Conference |date=July 2024 |doi=10.1162/isal_a_00813 |chapter-url=https://direct.mit.edu/isal/proceedings/isal2024/36/110/123523 |access-date=27 Oktober 2024}}</ref> <ref name="Colls2025">{{cite web |last=Colls |first=Tom |date=17 Mei 2025 |title=How dead is the internet? |url=https://www.bbc.com/audio/play/p0lbq62j |access-date=8 Augustus 2025 |website=BBC Audio |publisher=BBC}}</ref> Bronne sien die teorie asof dit 'n mate van waarheid daaragter het, of as 'n potensieel realistiese voorspelling van die [[internet]] se toekoms bied.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Wired2024"/><ref name="Prospect2024"/><ref name="Walter2024">{{cite journal |last=Walter |first=Y. |title=Artificial influencers and the dead internet theory |journal=AI & Society |date=5 Februarie 2024 |volume=40 |pages=239–240 |doi=10.1007/s00146-023-01857-0 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |access-date=8 Februarie 2024 |archive-date=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208085059/https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-023-01857-0 |url-status=live }}</ref><ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="PopularMechanics2025">{{Cite web |date=2025-09-09 |title=The Internet Will Be More Dead Than Alive Within 3 Years, Trend Shows |url=https://www.popularmechanics.com/science/a65997294/dead-internet-explained/ |access-date=2025-09-10 |website=Popular Mechanics |language=en-US}}</ref> Een bron gebruik die term "Dooie-internet" om aanlyn ruimtes te beskryf wat generatiewe inhoud huisves, en laat die woord "teorie" eksplisiet weg.<ref name="Grothaus2026">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=The 'zombie internet' has arrived—and it has devastating consequences for advertising, social media, and the human web |url=https://www.fastcompany.com/91489308/zombie-internet-devastating-consequences-advertising-social-media-human-web-dead-internet-moltbook-ai-tbpn |website=Fast Company |access-date=15 Februarie 2026}}</ref> Binne die akademiese literatuur is 'n "slanker" weergawe van die teorie bespreek wat op kernbeginsels fokus en die samesweringselemente eksplisiet stroop.<ref name="Berghel2026" /> ==Oorsprong en verspreiding== [[Lêer:Twitter bots 2016-11-13.png|duimnael|[[Twitter]]-bots plaas soortgelyke boodskappe vyf dae na die 2016-verkiesing in die Verenigde State.]] Akademiese literatuur sukkel dikwels om aanlyn subkulture en samesweringsteorieë te dokumenteer, wat die oorsprong van die dooie-internetteorie moeilik maak om presies te identifiseer.<ref name="Venturini 2022">{{cite journal |last=Venturini |first=Tommaso |title=Online Conspiracy Theories, Digital Platforms and Secondary Orality: Toward a Sociology of Online Monsters |journal=Theory, Culture & Society |date=2022 |volume=39 |issue=5 |pages=61–80 |doi=10.1177/02632764211070962 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02632764211070962 |access-date=6 November 2025}}</ref> Daar word geglo dat die eerste plasing oor die dooie-internetteorie ontstaan het op die beelgroep Wizardchan.<ref name=":1" /> In 2021 is 'n plasing getiteld "''Dead Internet Theory: Most Of The Internet Is Fake''" op die forum Agora Road se Macintosh Cafe esoteriese bord gepubliseer deur 'n gebruiker genaamd "IlluminatiPirate",<ref>{{cite web |author=IlluminatiPirate |title=Dead Internet Theory: Most of the Internet is Fake |url=https://forum.agoraroad.com/index.php?threads/dead-internet-theory-most-of-the-internet-is-fake.3011/ |website=Agora Road's Macintosh Cafe |date=5 Januarie 2021 |access-date=14 November 2024}}</ref> wat beweer het dat dit voortbou op vorige plasings van dieselfde groep en van Wizardchan,<ref name="Atlantic"/> en die term se verspreiding verder as hierdie aanvanklike beeldgroepe aandui.<ref name="Atlantic"/><ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Gopani1">{{cite news |last=Gopani |first=Avi |title=Conspiracy Theorists Says The Internet Has Been Dead Since 2016 |url=https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |access-date=16 Junie 2023 |agency=Analytics India Magazine |date=6 September 2021 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616165024/https://analyticsindiamag.com/conspiracy-theorists-says-the-internet-has-been-dead-since-2016/ |url-status=live }}</ref> Die samesweringsteorie het in die aanlynkultuur versprei deur wydverspreide dekking op platforms soos [[YouTube]], [[Reddit]] en [[Twitter]], waar dit versterk is deur aanlyn gemeenskappe en inhoudskeppers.<ref name="Atlantic"/> Dit het meer hoofstroom-aandag gekry met 'n artikel in September 2021 in The Atlantic getiteld Maybe You Missed It, but the Internet 'Died' Five Years Ago.<ref name="Ruiz2025"/> Hierdie artikel is wyd aangehaal deur ander artikels oor die onderwerp.<ref name="Gopani1"/><ref name="Naraharisetty1">{{Cite web |last=Naraharisetty |first=Rohitha |date=2022-10-31 |title=What the 'Dead Internet Theory' Predicted About the Future of Digital Life |url=https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |access-date=2023-03-06 |website=The Swaddle |language=en-US |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306125504/https://theswaddle.com/what-the-dead-internet-theory-predicted-about-the-future-of-digital-life/ |url-status=live }}</ref> In 2023 het die dooie-internetteorie akademiese literatuur betree toe 'n boek wat deur die CRC Press gepubliseer is, 'n definisie van die dooie-internetteorie in sy woordelys ingesluit het, en in 2024, toe 'n opiniestuk getiteld ''Kunsmatige beïnvloeders en die dooie-internetteorie'' in die Curmudgeon Corner van KI & Samelewing gepubliseer is.<ref name="DAO2023"/><ref name="Walter2024"/> Die woordelysdefinisie het die volledige teorie bespreek, terwyl die opiniestuk dit nie gedoen het nie, en eerder gefokus het op KI-gegenereerde inhoud en KI-gedrewe interaksies. Hierdie twee bronne is aangehaal deur ander akademiese artikels wat die onderwerp bespreek.<ref name="Sommerer2025"/><ref name="McLean2025"/><ref name="Ruiz2025"/><ref name="Leikauf2025"/> In 2026 het 'n publikasie in Computer voortgebou op die KI & Samelewing-artikel deur te onderskei tussen 'n "Slanker" weergawe van die dooie-internetteorie, gesentreer op die kernbewyse, en die "samesweringsbelaaide" volledige weergawe.<ref name="Berghel2026" /> Die onlangse groei in belangstelling in die dooie-internetteorie is gekoppel aan toenemende openbare bewustheid van robotte, algoritmiese inhoudverspreiding en vooruitgang in [[kunsmatige intelligensie]].<ref name=":2">{{Cite web |title=What Is the Dead Internet Theory? |url=https://builtin.com/articles/the-dead-internet-theory |access-date=2026-04-13 |website=Built In |language=en}}</ref> Met die toename in openbare bewustheid het 'n artikel in 2026 geïdentifiseer dat die dooie-internetteorie in die omgangstaal gebruik is om te verwys na die aanname dat robotte die meerderheid van die aanlyn inhoud skep.<ref name="Boatwright2026">{{cite journal |last1=Boatwright |first1=Brandon C. |last2=DiRusso |first2=Carlina |last3=Pyle |first3=Andrew |title=Somebody's poisoned the water hole! Advancing social media data collection principles to account for the effects of AI slop on public relations scholarship |journal=Public Relations Review |date=2026 |volume=52 |issue=3 |article-number=102716 |doi=10.1016/j.pubrev.2026.102716 |doi-access=free }}</ref> ==Bewerings== [[Lêer:404 File not found.png|duimnael|ʼn Gebreekte skakel lei gewoonlik tot 'n foutboodskap. Hierdie gebreekte skakels dra oor tyd by tot skakelvrot.]] Die dooie-internetteorie het twee hoofkomponente: dat organiese menslike aktiwiteit op die web deur robotte en algoritmies saamgestelde soekresultate vervang is, en dat staatsakteurs dit doen in 'n gekoördineerde poging om die menslike bevolking te manipuleer.<ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024">{{cite news |last=Felton |first=James |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=7 April 2024 |publisher=IFLScience |date=1 Februarie 2024 |archive-date=26 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226045320/https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |url-status=live }}</ref><ref name="Grothaus2024">{{cite web |last=Grothaus |first=Michael |title=Is the 'Dead Internet' theory suddenly coming true? This could be a sign |url=https://www.fastcompany.com/91092650/dead-internet-theory-true-tiktok-ai-influencers |website=Fast Company |access-date=21 Junie 2024 |date=4 April 2024}}</ref> Die eerste deel van die teorie word beskryf as die hoofargument, en die tweede waar die samesweringsgedeelte begin.<ref name="Grothaus2024"/> Hierdie eerste deel, dat robotte baie van die inhoud op die internet skep en miskien meer as organiese menslike inhoud bydra, is al 'n rukkie 'n bron van kommer, met die oorspronklike plasing deur "IlluminatiPirate" wat die 2018-artikel "''How Much of the Internet Is Fake? Turnes Out, a Lot of It, Actually''" in ''New York magazine'' aanhaal.<ref name="Atlantic"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Read1"/> Die dooie-internetteorie gaan verder in om in te sluit dat soekenjins die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak, en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Die dooie-internetteorie dui daarop dat dit deel is van die sameswering om gebruikers te beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, inhoud aanlyn. Die tweede helfte van die dooie-internetteorie bou voort op hierdie waarneembare verskynsel deur voor te stel dat die Amerikaanse regering, korporasies of ander akteurs gebruikers doelbewus beperk tot saamgestelde, en moontlik kunsmatige, KI-gegenereerde inhoud, om die menslike bevolking om 'n verskeidenheid redes te manipuleer.<ref name="Atlantic"/><ref name="DAO2023"/><ref name="Felton2024"/><ref name="Grothaus2024"/> In die oorspronklike plasing word die idee dat robotte menslike inhoud verplaas het, beskryf as die "opstelling", met die "tesis" van die teorie self wat fokus op die Verenigde State se regering wat hiervoor verantwoordelik is, en lui: "Die Amerikaanse regering is betrokke by 'n kunsmatige intelligensie-aangedrewe gasbeligting van die hele wêreldbevolking."<ref name="Atlantic"/><ref name="Mariani2023"/> ==="Swak" en "Sterk" weergawes=== 'n Hoofstuk uit 2025 in die boek ''Market-Oriented Disinformation Research'' het die teorie beskryf as 'n "swak" en "sterk" weergawe.<ref name="Ruiz2025"/> Die "swak" weergawe van die teorie beweer dat daar 'n groep elites is wat robotte gebruik om openbare diskoers te vorm, terwyl die "sterk" weergawe van die teorie beweer dat die samelewing self ineengestort het as gevolg van 'n katastrofiese gebeurtenis, en dat 'n entiteit (miskien vreemdelinge of hoogs gevorderde kunsmatige intelligensie<ref>{{harvnb|Diaz Ruiz|2025|p=[https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/100112/9781040355121.pdf?sequence 206]}}</ref>) mense aan die internet verbind hou om hierdie werklikheid te verbloem.<ref name="Ruiz2025"/> ==="Slanker" dooie-internetteorie=== In 'n artikel uit 2026 het Hal Berghel bespreek wat hy 'n "slanker" dooie-internetteorie genoem het, "gestroop van paranoia, vooroordeel, politiek en polemiek."<ref name="Berghel2026">{{cite journal|last1=Berghel |first1=Hal |title=Generative AI is Breathing New Life Into the Dead Internet Theory |journal=Computer |date=2026 |volume=59 |issue=1 |pages=132–139 |doi=10.1109/MC.2025.3616665 }}</ref> In hierdie bespreking wys Berghel na die 2024-publikasie in ''AI & Society'' deur Yoshija Walter, en lys algoritmies gegenereerde inhoud, generatiewe KI-byprodukte, die ingewikkeldheid vir sommige mense om tussen dié en mensgegenereerde inhoud te onderskei, en die gevolglike wantroue en waninligting as die kern van die dooie-internetteorie. Berghel betreur dat samesweringsteoretici hierdie verskynsels neem en onwaarskynlike bewerings maak, terwyl hulle aanvoer dat die kernkritiek daarvan nie afgewys moet word nie.<ref name="Berghel2026"/> ===Bewyse=== ====Botverkeer en groot taalmodelle==== In 2016 het die sekuriteitsfirma Imperva 'n verslag oor botverkeer vrygestel nadat hulle meer as 16,7 miljard besoeke aan 100 000 ewekansig gekose domeine ondersoek het, en bevind dat outomatiese programme verantwoordelik was vir 52% van webverkeer.<ref name="LaFrance1">{{cite news |last=LaFrance |first=Adrienne |title=The Internet Is Mostly Bots |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |access-date=17 Junie 2023 |publisher=The Atlantic |date=31 Januarie 2017 |archive-date=17 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230617184148/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2017/01/bots-bots-bots/515043/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2024-06-04 |website=Blog |language=en-US |archive-date=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604063431/https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |url-status=live }}</ref> Hierdie verslag is as bewys gebruik in verslae oor die dooie-internetteorie.<ref name="Atlantic"/> Imperva se verslag vir 2023 het bevind dat 49,6% van internetverkeer outomaties was, 'n styging van 2% vanaf 2022, wat deels toegeskryf is aan kunsmatige intelligensiemodelle wat die web vir opleidingsinhoud skraap.<ref name="Griffin2024"/> 'n Beleidsdokument van die Institutul Diplomatic Român in 2023 het hierdie toename in botverkeer as die basis vir die dooie-internetteorie aangehaal.<ref name="Codreanu2023">{{cite book |last=Codreanu |first=Claudiu |title=Policy Paper Nr. 35/2023: Departe de utopii și distopii. Impactul AI asuprasecurității cibernetice |date=2023 |publisher=Institutul Diplomatic Român |url=https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |access-date=7 April 2024 |archive-date=7 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407203536/https://www.idr.ro/publicatii/Policy_Paper_35.pdf |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Meeting with Masayoshi Son and Sam Altman (February 3, 2025) (3x4 cropped on Altman).jpg|duimnael|OpenAI HUB Sam Altman in 2025.]] Generatiewe voorafopgeleide transformators (GPT's) is 'n klas groot taalmodelle (LLM's) wat kunsmatige [[neurale netwerk]]e gebruik om mensagtige inhoud te produseer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|title=Generative AI: a game-changer society needs to be ready for|website=World Economic Forum|date=9 Januarie 2023|access-date=16 Junie 2023|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425234858/https://www.weforum.org/agenda/2023/01/davos23-generative-ai-a-game-changer-industries-and-society-code-developers/|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite magazine|url=https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|title=The A to Z of Artificial Intelligence|date=13 April 2023|magazine=Time|access-date=16 Junie 2023|archive-date=16 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616123839/https://time.com/6271657/a-to-z-of-artificial-intelligence/|url-status=live}}</ref> Die eerste hiervan wat welbekend was, is ontwikkel deur [[OpenAI]].<ref name="gpt1">{{cite web |title=Improving language understanding with unsupervised learning |url=https://openai.com/research/language-unsupervised |access-date=2023-03-18 |website=openai.com |language=en-US |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318210736/https://openai.com/research/language-unsupervised |url-status=live }}</ref> Hierdie modelle het aansienlike kontroversie veroorsaak. Timothy Shoup van die Kopenhagen Instituut vir Toekomsstudies het byvoorbeeld in 2022 gesê: "in die scenario waar GPT-3 'losraak', sal die internet heeltemal onherkenbaar wees".<ref name="Hvitved1">{{cite news |last=Hvitved |first=Sofie |title=What if 98% of the Metaverse is made by AI? |url=https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |access-date=16 June 2023 |publisher=Copenhagen Institute for Future Studies |date=24 Februarie 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616204951/https://cifs.dk/news/what-if-99-of-the-metaverse-is-made-by-ai |url-status=live }}</ref> Hy het voorspel dat in so 'n scenario 99% tot 99,9% van aanlyn inhoud teen 2025 tot 2030 deur KI gegenereer kan word.<ref name="Hvitved1"/> Hierdie voorspellings is as bewys vir die dooie-internetteorie gebruik.<ref name="Naraharisetty1"/> Die laat 2022-vrystelling van [[ChatGPT]], 'n KI-kletsbot, deur [[OpenAI]] aan die algemene publiek, het joernaliste daartoe gelei om die dooie-internetteorie moontlik meer realisties as voorheen te noem<ref name="Bloomberg2025"/><ref name="Hennessy1">{{cite news |last=Hennessy |first=James |title=Did A.I. just become a better storyteller than you? |url=https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |access-date=16 Junie 2023 |publisher=The Story |date=18 Desember 2022 |archive-date=16 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616171535/https://thestory.au/articles/ai-chatgpt-storytelling/ |url-status=live }}</ref><ref name="Beres1">{{cite news |last=Beres |first=Damon |title=Death by a Thousand Personality Quizzes |access-date=20 June 2023 |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880 |publisher=The Atlantic |date=27 Januarie 2023 |archive-date=21 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621212112/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2023/01/buzzfeed-using-chatgpt-openai-creating-personality-quizzes/672880/ |url-status=live }}</ref> Voor ChatGPT se vrystelling is die dooie-internetteorie meestal deur regeringsorganisasies, korporasies en tegnologies geletterde individue beklemtoon.<ref name="Bloomberg2025"/> ChatGPT gee die gemiddelde internetgebruiker toegang tot [[groot taalmodel]]le.<ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/> Hierdie tegnologie het kommer veroorsaak dat die internet gevul sou word met inhoud wat deur die gebruik van KI geskep is, wat organiese menslike inhoud sou oordonder.<ref name="Stenzel2024"/><ref name="Hennessy1"/><ref name="Beres1"/><ref name="Agarwal1"/><ref name=":1">{{Cite journal |last=Berry |first=David M. |date=2025-03-19 |title=Synthetic media and computational capitalism: towards a critical theory of artificial intelligence |journal=AI & Society |volume=40 |issue=7 |pages=5257–5269 |language=en |doi=10.1007/s00146-025-02265-2 |issn=1435-5655|doi-access=free |arxiv=2503.18976 }}</ref> In September 2025 het OpenAI se uitvoerende hoof, Sam Altman, op [[Twitter]] (toe X genoem) geplaas en die aandag op die dooie-internetteorie gevestig.<ref name="Duffy2025"/> Hy het gesê: “Ek het nooit die dooie-internetteorie so ernstig opgeneem nie, maar dit lyk asof daar nou regtig baie GTM-bestuurde Twitter-rekeninge is.”<ref name="Altman2025">{{cite web |last=Altman |first=Sam |title=Post |url=https://x.com/sama/status/1963366714684707120 |website=X.com |access-date=17 Januarie 2026}}</ref> Hierdie plasing het viraal gegaan en gelei tot bespreking oor die impak van generatiewe KI op die samelewing in die algemeen, insluitend aanlyn-ervaring, menslike taal en onderwys.<ref name="Duffy2025">{{cite journal |last=Duffy |first=John D. |title=On dead classrooms |journal=Phi Delta Kappan |date=2025 |volume=107 |issue=3 |pages=42–45 |doi=10.1177/00317217251405525 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/00317217251405525 |access-date=17 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> ====Soekenjins==== [[Lêer:AI Overviews result for What is Wikipedia, 2 March 2026.png|duimnael|KI-oorsigte, 'n voorbeeld van KI-gebruik op soekenjins.]] Voorstanders van die dooie-internetteorie voer aan dat [[Google]], en ander soekenjins, die web sensureer deur inhoud te filter wat nie wenslik is nie, deur te beperk wat geïndekseer en in soekresultate aangebied word.<ref name="DAO2023"/> Die oortuiging is dat hoewel Google mag suggereer dat daar miljoene soekresultate vir 'n navraag is, die resultate wat vir 'n gebruiker beskikbaar is, dit nie weerspieël nie.<ref name="DAO2023"/> Hierdie probleem word vererger deur die verskynsel bekend as skakelvrot, wat veroorsaak word wanneer inhoud op 'n webwerf onbeskikbaar raak en alle skakels daarna op ander webwerwe breek.<ref name="DAO2023"/> Dit het gelei tot die teorie dat Google 'n [[Potjomkindorp]] is, en die soekbare web is baie kleiner as wat ons gelei word om te glo.<ref name="DAO2023"/> Voorstanders brei dit uit om te suggereer dat dit 'n doelbewuste poging is om die inhoud wat vir gebruikers beskikbaar is, te beperk. In 2024 het Google berig dat sy soekresultate oorval word met webwerwe wat "voel asof hulle vir soekenjins in plaas van mense geskep is".<ref>{{cite web |last=Tucker |first=Elizabeth |title=New ways we're tackling spammy, low-quality content on Search |date=5 Maart 2024 |url=https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309130150/https://blog.google/products/search/google-search-update-march-2024/ |url-status=live }}</ref> In korrespondensie met ''Gizmodo'' het 'n Google-woordvoerder die rol van generatiewe KI in die vinnige verspreiding van sulke inhoud erken en dat dit meer waardevolle mensgemaakte alternatiewe kan verdring.<ref>{{cite news |last=Serrano |first=Jody |title=Google Says It's Purging All the AI Trash Littering Its Search Results |website=Gizmodo |date=5 Maart 2024 |url=https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |access-date=9 Maart 2024 |archive-date=9 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309043915/https://gizmodo.com/google-search-updates-downrank-seo-ai-generated-content-1851309904 |url-status=live }}</ref> Daar word verwag dat robotte wat GTMe gebruik, die hoeveelheid strooipos sal verhoog en die [[risiko]] loop om 'n situasie te skep waar robotte wat met mekaar interaksie het, "selfrepliserende aanwysings" skep wat lei tot lusse wat slegs menslike gebruikers kan ontwrig.<ref name="Stenzel2024"/> In 'n artikel in ''AI & Society'' bespreek Henrique Marcos die moontlikheid dat GTMe taalgemeenskappe beïnvloed namate hulle meer wydverspreid raak in 'n scenario soos die dooie- internetteorie.<ref name="Marcos2024">{{cite journal |last=Marcos |first=Henrique |title=Can large language models apply the law? |journal=AI & Society |date=28 Oktober 2024 |volume=40 |issue=5 |pages=3605–3614 |doi=10.1007/s00146-024-02105-9 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00146-024-02105-9 |access-date=8 Augustus 2025}}</ref> ====Sosiale Media==== [[Lêer:Reddit is killing third-party applications.svg|links|duimnael|'n Beeld wat op baie subreddits geplaas is as protes tydens die verduistering.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|title=The Reddit blackout, explained: Why thousands of subreddits are protesting third-party app charges|last=Grantham-Philips|first=Wyatte|date=2023-06-16|website=Associated Press|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621002647/https://apnews.com/article/reddit-blackout-api-91f60aaec2eaf7cd0e3751e2fb3dd653|archive-date=2023-06-21|access-date=2023-06-21|url-status=live}}</ref>]] In 2020 het verskeie Twitter-rekeninge begin om twiets te plaas wat begin met die frase "Ek haat [[SMS]]'e" gevolg deur 'n alternatiewe aktiwiteit, soos "ek haat SMS'e, ek wil net jou hand vashou", of "ek haat SMS'e, kom net by my woon".<ref name="Atlantic"/> Hierdie plasings het tienduisende “hou van”-reaksies ontvang, waarvan baie vermoedelik van botrekeninge afkomstig is. Voorstanders van die dooie-internetteorie het hierdie rekeninge as voorbeeld gebruik.<ref name="Atlantic"/><ref name="Gopani1"/> In die verlede het die [[Reddit]]-webwerf gratis toegang tot sy API en data toegelaat, wat gebruikers toegelaat het om derdeparty-modereringsprogramme te gebruik en KI in menslike interaksie op te lei.<ref name="Agarwal1">{{cite news |last=Agarwal |first=Shubham |title=AI is ruining the internet |url=https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |access-date=30 September 2023 |agency=Business Insider |date=8 Augustus 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928211615/https://www.businessinsider.com/ai-scam-spam-hacking-ruining-internet-chatgpt-privacy-misinformation-2023-8 |url-status=live }}</ref> In 2023 het die maatskappy begin om fooie te hef vir toegang tot sy gebruikersdatastel. Maatskappye wat KI oplei, sal na verwagting voortgaan om hierdie data te gebruik vir die opleiding van toekomstige KI. Namate GTMe soos ChatGPT vir die algemene publiek beskikbaar word, word hulle toenemend op Reddit deur gebruikers en botrekeninge gebruik.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Agarwal1"/> Professor Toby Walsh, 'n rekenaarwetenskaplike aan die Universiteit van Nieu-Suid-Wallis, het in 'n onderhoud met Business Insider gesê dat die opleiding van die volgende generasie KI op inhoud wat deur vorige generasies geskep is, die inhoud kan laat ly.<ref name="Agarwal1"/> Professor John Licato van die Universiteit van Suid-Florida het hierdie situasie van KI-gegenereerde webinhoud wat Reddit oorstroom, vergelyk met die dooie-internetteorie.<ref name="Agarwal1"/> {| style="float:right; width:250px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%; text-align:center;" |- | [[Lêer:Shrimp Jesus example.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man, van die middel af boontoe, wat onder water is en met helder oranje garnale bedek is. Daar is 'n stralekrans van garnale bo sy kop.]] | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|120px|alt='n Standbeeld van 'n man wat hoog bo die see dryf. Buiten die kop en 'n deel van sy bolyf bestaan hy uit garnale en seeplante wat in mekaar oorvloei.]] |- | colspan="2" | [[Lêer:Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|240px|alt='n Skaaldieragtige man onder water, met 'n klipkop, -nek en -hande. Sy lyf en arms lyk soos 'n kreef- of krapdop, en 'n dosyn lang krapbene steek by sy sye uit.]] |- | colspan="2" style="text-align:left; padding-top:4px;" | Die groot aantal KI-gegenereerde beelde van 'n sogenaamde "Shrimp Jesus" word dikwels as voorbeeld van "[[KI-slop]]" gebruik.<ref name="Hern-2024">{{cite news |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |date=19 Mei 2024 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |access-date=28 September 2024 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 Oktober 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025">{{cite news |last=Field |first=Matthew |title=Why the internet is filling up with nonsense 'AI slop' |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2025/01/01/why-the-internet-is-filling-up-with-nonsense-ai-slop/ |access-date=3 Januarie 2025 |work=The Telegraph |date=1 Januarie 2025}}</ref> |} <span id="Shrimp Jesus"></span> In 2024 het KI-gegenereerde beelde op [[Facebook]], waarna verwys word as "[[KI-slop]]", viraal begin gaan.<ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2024-08-07 |title=Facebook's Twisted Incentives Created Its AI Slop Era |url=https://gizmodo.com/facebooks-twisted-incentives-created-its-ai-slop-era-2000484110 |access-date=2024-09-29 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref><ref name="Koebler-2024">{{Cite web |last=Koebler |first=Jason |date=2024-08-06 |title=Where Facebook's AI Slop Comes From |url=https://www.404media.co/where-facebooks-ai-slop-comes-from/ |access-date=2024-09-29 |website=404 Media |language=en}}</ref> Onderwerpe van hierdie KI-gegenereerde beelde het vlugkelners, swart kinders langs kunswerke wat hulle glo geskep het, en verskeie weergawes van "Garnale Jesus" ingesluit, uitbeeldings van Christus "in verskillende vorme verweef" met [[Garnaal|garnale]]. Baie van hierdie plasings het honderde of selfs duisende kommentare gehad wat "Amen" sê.<ref name="Renzella2024"/><ref name="Yang2024">{{cite news |last=Yang |first=Angela |title=Facebook users say 'amen' to bizarre AI-generated images of Jesus |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |access-date=7 May 2024 |publisher=NBC News |date=19 Maart 2024 |archive-date=8 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508083136/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/facebook-users-say-amen-bizarre-ai-generated-images-jesus-rcna143965 |url-status=live }}</ref> Die beelde is aangehaal as 'n voorbeeld van die internet van die tyd wat begin "dood" voel het.<ref name="Prospect2024"/><ref name="Hern2024">{{cite news |last=Hern |first=Alex |title=TechScape: On the internet, where does the line between person end and bot begin? |url=https://www.theguardian.com/technology/2024/apr/30/techscape-artificial-intelligence-bots-dead-internet-theory |access-date=7 May 2024 |work=The Guardian |date=30 April 2024}}</ref> Sommerer het Garnale Jesus in detail in sy artikel bespreek as 'n simbool om die verskuiwing in die internet te verteenwoordig, en spesifiek gesê: "Net soos Jesus veronderstel was om die boodskapper vir God te wees, is Shrimp Jesus die boodskapper vir die noodlottige stelsel waarin ons onsself gemaneuvreer het. Ontkoppel, vermeerder en in 'n toestand van eksponensiële metastase."<ref name="Sommerer2025"/>— Thomas Sommerer Facebook sluit 'n opsie in om KI-gegenereerde reaksies op groepplasings te verskaf. Sulke reaksies verskyn as 'n gebruiker eksplisiet @MetaAI in 'n plasing merk, of as die plasing 'n vraag insluit en geen ander gebruikers binne 'n uur daarop gereageer het nie.<ref>{{cite news |url=https://theconversation.com/ai-chatbots-are-intruding-into-online-communities-where-people-are-trying-to-connect-with-other-humans-229473 |title=AI chatbots are intruding into online communities where people are trying to connect with other humans |date=20 Mei 2024}}</ref> In Januarie 2025 het belangstelling in die teorie hernu na aanleiding van verklarings van Meta oor hul planne om nuwe KI-aangedrewe outonome rekeninge bekend te stel.<ref name="Bloomberg2025"/><ref>{{Cite web |last=Whalen |first=Ryan |date=2024-12-31 |title='Dead Internet Theory' Looms as Meta Unveils Plans to Flood Facebook and Instagram with AI 'Users' |url=https://thedebrief.org/dead-internet-theory-looms-as-meta-unveils-plans-to-flood-facebook-and-instagram-with-ai-users/ |access-date=2025-01-02 |website=The Debrief |language=en-US}}</ref> Connor Hayes, visepresident van produk vir generatiewe KI by Meta, het gesê: "Ons verwag dat hierdie KI's mettertyd eintlik op ons platforms sal bestaan, soortgelyk aan rekeninge ... Hulle sal biografieë en profielfoto's hê en inhoud wat deur KI op die platform aangedryf word, kan genereer en deel."<ref>{{cite news |date=27 Desember 2024 |title=Meta envisages social media filled with AI-generated users |url=https://www.ft.com/content/91183cbb-50f9-464a-9d2e-96063825bfcf |url-access=subscription |newspaper=Financial Times}}</ref> Hierdie rekeninge is vinnig verwyder. SocialAI, 'n toepassing wat op 18 September 2024 deur Michael Sayman geskep is, is geskep met die volle doel om slegs met KI-botte te gesels sonder menslike interaksie.<ref name="SocialAI"/> 'n Artikel op die Ars Technica-webwerf het SocialAI aan die dooie internetteorie gekoppel.<ref name="SocialAI">{{cite news |last=Edwards |first=Benj |title="Dead Internet theory" comes to life with new AI-powered social media app |url=https://arstechnica.com/information-technology/2024/09/dead-internet-theory-comes-to-life-with-new-ai-powered-social-media-app/ |access-date=18 September 2024 |publisher=Ars Technica |date=18 September 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-27 |title=What is the dead internet theory? |url=https://theweek.com/media/what-is-the-dead-internet-theory |access-date=2024-10-01 |website=theweek |language=en}}</ref> Op 23 Junie 2025 het Alexis Ohanian, een van die Reddit-medestigters, gesê dat hy dink hy "lankal die dooie-internetteorie onderskryf" sedert KI die [[Turingtoets]] begin slaag het,<ref>{{Cite web |date=23 Junie 2025 |title=Kevin Rose and Alexis Ohanian on Rebooting Social Media in the Age of AI - Tech News Briefing - WSJ Podcasts |url=https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629045401/https://www.wsj.com/podcasts/tech-news-briefing/kevin-rose-and-alexis-ohanian-on-rebooting-social-media-in-the-age-of-ai/ac946f73-0fe3-45cf-b76d-884f10319ecf |archive-date=29 Junie, 2025 |access-date=2026-03-22 |website=The Wall Street Journal |language=en }}</ref> en op 29 Oktober 2025 by TechCrunch Disrupt het Alexis na bewering vir Kevin Rose, een van die oorspronklike stigters van Digg (’n sosiale media-webwerf wat oorspronklik in 2004 geskep is), gesê "die dooie-internetteorie is werklik", terwyl Kevin gesê het dat hy nulkennisbewyse wou gebruik om ’n platform vol vertroude gebruikers te skep.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=October 29, 2025 |title=Digg founder Kevin Rose on the need for trusted social communities in the AI era |url=https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321233013/https://techcrunch.com/2025/10/29/digg-founder-kevin-rose-on-the-need-for-trusted-social-communities-in-the-ai-era/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=TechCrunch |language=en-US }}</ref> Op 14 Januarie 2026 is Digg deur Alexis Ohanian en Kevin Rose in oop beta herbekendgestel, maar is 2 maande later op 14 Maart gesluit weens ’n "ongekende botprobleem" onder andere,<ref name="DiggWebsite">{{Cite web |title=Digg |url=https://digg.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260321095252/https://digg.com/ |archive-date=21 Maart 2026 |access-date=2026-03-21 |website=Digg |language=en }}</ref> en op 11 Mei is dit weer herbegin as ’n KI-nuusaggregator wat van X (voorheen Twitter genoem) neem.<ref>{{Cite web |last=Perez |first=Sarah |date=11 Mei 2026 |title=Digg tries again, this time as an AI news aggregator |url=https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518215312/https://techcrunch.com/2026/05/11/digg-tries-again-this-time-as-an-ai-news-aggregator/ |archive-date=2026-05-18 |access-date=2026-05-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Digg het op hul tuisblad gesê dat hulle dit doen as gevolg van die einste botprobleem wat hulle in die eerste plek gesluit het.<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2026 |title=Digg - AI news, before it trends |url=https://digg.com/ai |access-date=2026-05-18 |website=Digg |language=en |quote=Waarom hierdie benadering? Robotte is nou oral - die eintlike vraag is wie menslik is, en watter mense om te vertrou. Ons het dus 9 miljoen verbindings gekarteer, die 2 000 stemme gevind wat eerste beweeg, en na vore gebring wat hulle aanraak voordat dit versprei. Skop die bande, KI-nuus eerste, meer onderwerpe kom binnekort.}}</ref> ====Video-platforms==== [[Lêer:McDonald's AI Advert.png|duimnael|'n Stilbeeld van "It's the Most Terrible Time of the Year", 'n [[McDonald's]]-advertensie wat deur KI gegenereer is. Na terugslag het McDonald's die kommentaar op YouTube gedeaktiveer en later die video verwyder.<ref name="Placido2025">{{Cite news|last=Placido|first=Dani Di|title=McDonald's AI-Generated Ad Controversy, Explained|url=https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-url=https://web.archive.org/web/20251213051901/https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2025/12/09/mcdonalds-ai-generated-ad-controversy-explained/|archive-date=2025-12-13|access-date=2025-12-28|work=Forbes|language=en|url-status=live|date=2025-12-09}}</ref>]] [[YouTube]] is kwesbaar vir vals kyke wat deur rekenaars gegenereer word, eerder as deur menslike gebruikers.<ref name="Keller1">{{cite news |last=Keller |first=Michael H. |title=The Flourishing Business of Fake YouTube Views |url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |access-date=19 Junie 2023 |work=[[The New York Times]] |date=11 Augustus 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053320/https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/11/technology/youtube-fake-view-sellers.html |url-status=live }}</ref> Vals kyke was so algemeen dat sommige ingenieurs bekommerd was dat YouTube se algoritme vir die opsporing daarvan die vals kyke as standaard sou begin behandel en regte kyke verkeerd sou begin klassifiseer.<ref name="Atlantic"/><ref name="Keller1"/> YouTube-ingenieurs het die term "die Inversie" geskep om hierdie verskynsel te beskryf.<ref name="Read1">{{cite news |last=Read |first=Max |title=How Much of the Internet Is Fake? Turns Out, a Lot of It, Actually. |url=https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |access-date=19 Junie 2023 |publisher=New York:Intelligencer |date=26 Desember 2018 |archive-date=19 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619053413/https://nymag.com/intelligencer/2018/12/how-much-of-the-internet-is-fake.html |url-status=live }}</ref><ref name=":1"/><ref name="Keller1"/> YouTube-botte en die vrees vir "die Inversie" is aangehaal as ondersteuning vir die dooie internetteorie in 'n draad op die internetforum Melonland.<ref name="Atlantic"/> In 2024 het [[TikTok]] begin bespreek om die gebruik van virtuele beïnvloeders aan advertensie-agentskappe aan te bied.<ref name="Grothaus2024"/> In 'n 2024-artikel in ''Fast Company'' het die joernalis Michael Grothaus hierdie en ander KI-gegenereerde inhoud op sosiale media aan die dooie-internetteorie gekoppel.<ref name="Grothaus2024"/> In hierdie artikel het hy na die inhoud verwys as "KI-slym".<ref name="Grothaus2024"/> ==Kundige siening== Navorsing het getoon dat outomatiese botrekeninge 'n beduidende deel van internetverkeer uitmaak, hoewel kenners beklemtoon dat dit nie 'n gekoördineerde poging bewys om menslike aktiwiteit aanlyn te vervang nie.<ref name=":2" /> Kritici voer aan dat die teorie grootliks gebaseer is op ongeverifieerde waarneming, soos waargenome afname in inhoudskwaliteit of herhalende aanlyninteraksies, eerder as verifieerbare data. Navorsers merk ook op dat baie vorme van botaktiwiteit, soos strooiposfiltering, verspreide weerhouding-van-diens-aanvalle en webskraap, spesifieke funksies verrig, soms kwaadwillig, maar geensins aandui dat menslike deelname aan die internet vervang word nie.<ref>{{Cite web |last=Zeifman |first=Igal |date=2017-01-24 |title=Bot Traffic Report 2016 {{!}} Imperva |url=https://www.imperva.com/blog/archive/bot-traffic-report-2016/ |access-date=2026-04-13 |website=Blog |language=en-US}}</ref> Navorsers het ook die dooie- internetteorie vergelyk met ander internetverwante samesweringsteorieë en merk op dat hierdie teorieë dikwels huidige tendense, soos kunsmatige intelligensie en verhoogde botaktiwiteit, in spekulatiewe bewerings uitrek sonder om konkrete bewyse te gebruik.<ref>{{Cite web |date=2024-02-01 |title=Dead Internet Theory: According To Conspiracy Theorists, The Internet Died In 2016 |url=https://www.iflscience.com/dead-internet-theory-according-to-conspiracy-theorists-the-internet-died-in-2016-72617 |access-date=2026-04-14 |website=IFLScience |language=en}}</ref> Navorsing wat die dooie internetteorie bespreek, het gefokus op verskeie kwessies wat in die bewerings van die teorie geïdentifiseer is sonder om die spekulatiewe aspekte te bespreek, en in die omgangstaal het navorsers en die publiek dit gebruik om na hierdie kwessies te verwys sonder die samesweringsaspekte.<ref name="Berghel2026" /><ref name="Boatwright2026" /> Caroline Busta, stigter van die mediaplatform New Models, is in 'n 2021-artikel in ''The Atlantic'' aangehaal waar sy die samesweringsaspek van die dooie-internetteorie 'n "paranoïese fantasie" noem, ten spyte daarvan dat sy erken het dat daar wettige kritiek is rakende botverkeer en die integriteit van die internet, en saamstem met die "oorkoepelende idee".<ref name="Atlantic"/> 'n 2021 ''Ouest-France''-artikel, wat sterk na die 2021-artikel in ''The Atlantic'' verwys het, het die dooie-internetteorie verder vergelyk met [[plat Aarde]] en COVID-19-samesweringsteorieë.<ref name="Ouest">{{Cite news |date=6 September 2021 |title=Une théorie du complot affirme qu'internet est « mort » depuis 2016 |url=https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |newspaper=Ouest-France.fr |language=French |access-date=2023-03-06 |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306130223/https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2021-09-06/une-theorie-du-complot-affirme-quinternet-est-mort-depuis-2016-73427393-4453-4b08-b85e-be4a6712844f |url-status=live }}</ref> Die artikel het verklaar dat alhoewel botte wel aanlyninhoud produseer, die dooie-internetteorie steeds nie realisties is nie.<ref name="Ouest"/> In 2023 in ''The New Atlantis'' het Robert Mariani die teorie 'n mengsel tussen 'n egte samesweringsteorie en 'n creepypasta genoem.<ref name="Mariani2023"/> 'n 2023-boek wat deur CRC Press gepubliseer is, het die dooie-internetteorie bespreek, spesifiek melding gemaak van [[Google]] se sensuur van die web.<ref name="DAO2023"/> Die boek het 'n inskrywing vir die term in sy woordelys ingesluit wat dit as volg definieer: “Die Dooie-internetteorie is 'n samesweringsteorie wat daarop dui dat die internet dood is en dat baie van die inhoud wat ons aanlyn sien nou kunsmatig deur KI gegenereer word om die wêreldbevolking te manipuleer. Die teorie wek kommer oor die impak van KI op propaganda, kuns en joernalistiek.”<ref name="DAO2023"/> Soos alle goeie samesweringsteorieë, neem die dooie-internetteorie 'n kern van waarheid of ooreengekome sentiment (dat die internet erger word en dat bot-aktiwiteit toeneem) en verdraai dit in iets wat dit nie is nie.— James Felton<ref name="Felton2024"/> In 2024 is die "dooie internetteorie" soms gebruik om te verwys na die waarneembare toename in inhoud wat gegenereer word via [[groot taalmodel]]le (GTMe) soos [[ChatGPT]] wat in gewilde internetruimtes verskyn sonder om die volledige teorie te noem.<ref name="Forbes2025"/><ref name="Walter2024"/><ref name="Sommerer2025">{{cite journal |last=Sommerer |first=Thomas |title=Baudrillard and the Dead Internet Theory. Revisiting Baudrillard's (dis)trust in Artificial Intelligence |journal=Philosophy & Technology |date=2025 |volume=38 |issue=54 |article-number=54 |doi=10.1007/s13347-025-00878-5 |doi-access=free }}</ref><ref name="McLean2025">{{cite journal |last1=McLean |first1=Aaron Lawson |last2=Hristidis |first2=Vagelis |title=Evidence-Based Analysis of AI Chatbots in Oncology Patient Education: Implications for Trust, Perceived Realness, and Misinformation Management |journal=Journal of Cancer Education |date=2025 |volume=40 |issue=4 |pages=482–489 |doi=10.1007/s13187-025-02592-4 |pmid=39964607 |pmc=12310775 |doi-access=free }}</ref><ref name="Griffin2024">{{cite news |last=Griffin |first=Andrew |title=Humans now share the web equally with bots, report warns amid fears of the 'dead internet' |url=https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |access-date=7 Mei 2024 |work=The Independent |date=17 April 2024 |archive-date=7 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507093216/https://www.independent.co.uk/tech/dead-internet-web-bots-humans-b2530324.html |url-status=live }}</ref> In 'n 2024-opinierubriek in ''AI & Society'' se "Curmudgeon Corner" het Yoshija Walter gesê dat die eens spekulatiewe teorie nou waarneembaar is met die bekendstelling van KI-gegenereerde inhoud.<ref name="Walter2024"/> In 'n 2025-artikel deur Thomas Sommerer word hierdie deel van die dooie internetteorie ondersoek, met Sommerer wat Walter aanhaal en die verplasing van mensgegenereerde inhoud met kunsmatige inhoud "'n onvermydelike gebeurtenis" noem.<ref name="Sommerer2025"/> Sommerer verklaar dat die dooie internetteorie nie wetenskaplik van aard is nie, maar die publieke persepsie van die internet weerspieël.<ref name="Sommerer2025"/> 'n Ander artikel in die Journal of Cancer Education het die impak van die persepsie van die dooie internetteorie in aanlyn kankerondersteuningsforums bespreek, met spesifieke fokus op die sielkundige impak op pasiënte wat vind dat ondersteuning van 'n GTM kom en nie 'n ware mens nie.<ref name="McLean2025"/> Die artikel het beide Walter en die CRC Press-boek aangehaal toe die dooie internet-teorie gedefinieer is, maar het nie die samesweringsaspek genoem nie. Die artikel het ook die moontlike probleme in opleidingsdata vir GTMe bespreek wat kan ontstaan uit die gebruik van KI-gegenereerde inhoud om die GTMe op te lei.<ref name="McLean2025"/> In 'n 2025-artikel het Roland Leikauf die dooie internet-teorie as "pseudowetenskaplik" beskryf terwyl hy bevraagteken het of nuwe KI-instrumente ons vrees sou regverdig dat die teorie werklikheid kan word.<ref name="Leikauf2025">{{cite journal |last=Leikauf |first=Roland |title=The human use of humans in the age of AI. A look forward and back |journal=History Australia |date=2025 |volume=22 |issue=4 |pages=576–579 |doi=10.1080/14490854.2025.2570456 |url=https://doi.org/10.1080/14490854.2025.2570456 |access-date=13 Januarie 2026|url-access=subscription }}</ref> Leikauf haal Walter se 2024-publikasie aan vir sy definisie van die dooie-internet-teorie.<ref name="Leikauf2025"/> In 'n hoofstuk van die 2025-boek Market-Oriented Disinformation Research, lui dit: “Wat die dooie-internet 'n naamwaardige sameswering maak, is dat alhoewel dit gewortel is in selektiewe waarhede wat oordrewe of selfs tot hul logiese uiterstes geneem word, dit ook aandag vestig op 'n wettige probleem.”— Carlos Diaz Ruiz <ref name="Ruiz2025"/> [[Lêer:Adam Aleksic (2025) (cropped).png|duimnael|Adam Aleksic in 2025.]] In 'n onderhoud met ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' in 2025 het die taalkundige Adam Aleksic gesê dat die dooie-internetteorie "voorheen 'n kranksinnige randsamesweringsteorie was, maar dit lyk baie meer eg".<ref name="Time2025">{{cite magazine |last=Ostrovsky |first=Nikita |title=What to Know About the 'Dead Internet' Theory—and Why It's Spreading |url=https://time.com/7316046/sam-altman-dead-internet-theory/ |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |access-date=3 Februarie 2026 |date=10 September 2025}}</ref> In 'n artikel in 2026 wat in ''Computer'' gepubliseer is, bespreek Hal Berghel 'n "slanker" weergawe van die teorie, sonder die samesweringselemente, met die fokus op die kernbewerings, spesifiek met verwysing na die 2024-artikel deur Yoshija Walter.<ref name="Berghel2026"/> In hierdie artikel sê hy: "Ons moet erken dat sommige van die kernbeginsels van die DIT ooreenstem met ons tegniese en historiese ervaring. Ongelukkig vul die samesweringsteoretici hierdie baie geloofwaardige waarnemings aan met hul eie mengsel van vooroordele en agendas wat lei tot onwaarskynlikheid en absurditeit, wat weer lei tot verwerping. Maar dit is 'n fout van die eerste orde om die kernkritiek onomwonde te verwerp." — Hal Berghel<ref name="Berghel2026"/> ==In populêre kultuur== Die dooie-internetteorie is bespreek onder gebruikers van die sosiale mediaplatform X (voorheen bekend as Twitter).<ref name="Duffy2025"/> Gebruikers het opgemerk dat botaktiwiteit hul ervaring beïnvloed het.<ref name="Atlantic"/> Talle YouTube-kanale en aanlyn gemeenskappe, insluitend die Linus Tech Tips-forums en die Joe Rogan-subreddit, het die dooie-internetteorie gedek en die idee in hoofstroomdiskoers gebring.<ref name="Atlantic"/> Die DIT word dikwels in die omgangstaal gebruik om te verwys na die kwessie rondom bots aanlyn in populêre kultuur, sonder verwysing na die breër samesweringsteorie.<ref name="Boatwright2026" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Internet]] eujgjwxp5meex8nfsbelftjc2sf2vpc 0 463915 2918148 2026-07-18T15:03:08Z Aliwal2012 39067 Stuur aan na [[Lugmagbasis Makhado]] 2918148 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Lugmagbasis Makhado]] o0vfhm1yo2x02toq6aya1thfe88uwd8 0 463916 2918154 2026-07-18T15:51:17Z Daniellouw 54542 Nuwe bladsy geskep met 'Kooks is 'n grys, harde en poreuse steenkoolgebaseerde brandstof met 'n hoë koolstofinhoud. Dit word gemaak deur steenkool of petroleum to 900 tot 1100 °C te verhit in die afwesigheid van lug. In die proses word al die vog en vlugtige stowwe afgedryf. Dit is sterk, poreus en word hoofsaaklik in die staalbedryf as brandstof, reduksiemiddel en draermateriaal in hoogoonde gebruik.' 2918154 wikitext text/x-wiki Kooks is 'n grys, harde en poreuse steenkoolgebaseerde brandstof met 'n hoë koolstofinhoud. Dit word gemaak deur steenkool of petroleum to 900 tot 1100 °C te verhit in die afwesigheid van lug. In die proses word al die vog en vlugtige stowwe afgedryf. Dit is sterk, poreus en word hoofsaaklik in die staalbedryf as brandstof, reduksiemiddel en draermateriaal in hoogoonde gebruik. fgmrc5npv3vs4j11t6uju0qjscuv9of 2918155 2918154 2026-07-18T15:51:43Z Daniellouw 54542 2918155 wikitext text/x-wiki Kooks is 'n grys, harde en poreuse steenkoolgebaseerde brandstof met 'n hoë koolstofinhoud. Dit word gemaak deur steenkool of petroleum to 900 tot 1100 °C te verhit in die afwesigheid van lug. In die proses word al die vog en vlugtige stowwe afgedryf. Dit is sterk, poreus en word hoofsaaklik in die staalbedryf as brandstof, reduksiemiddel en draermateriaal in hoogoonde gebruik. {{Saadjie}} cksama267v4inoaa0nqrvl879pdqywo 2918156 2918155 2026-07-18T15:54:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918156 wikitext text/x-wiki Kooks is 'n grys, harde en poreuse steenkoolgebaseerde brandstof met 'n hoë koolstofinhoud. Dit word gemaak deur steenkool of petroleum van 900 tot 1100 °C te verhit in die afwesigheid van lug. In die proses word al die vog en vlugtige stowwe afgedryf. Dit is sterk, poreus en word hoofsaaklik in die staalbedryf as brandstof, reduksiemiddel en draermateriaal in hoogoonde gebruik. {{Saadjie}} ml6mwmpikxw2bt0ek7czsfthj04htmo 2918157 2918156 2026-07-18T15:57:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918157 wikitext text/x-wiki Kooks is 'n grys, harde en poreuse steenkoolgebaseerde brandstof met 'n hoë koolstofinhoud. Dit word gemaak deur [[steenkool]] met petroleum van 900 tot 1100 °C te verhit in die afwesigheid van lug. In die proses word al die vog en vlugtige stowwe afgedryf. Dit is sterk, poreus en word hoofsaaklik in die staalbedryf as brandstof, reduksiemiddel en draermateriaal in hoogoonde gebruik. {{Saadjie}} dkr5jrgb9du8uzaazjjntbm4sfmhrm0 2918158 2918157 2026-07-18T15:57:53Z Oesjaar 7467 Ek sukkel om dit te verstaan? 2918158 wikitext text/x-wiki Kooks is 'n grys, harde en poreuse steenkoolgebaseerde brandstof met 'n hoë koolstofinhoud. Dit word gemaak deur [[steenkool]] of petroleum van 900 tot 1100 °C te verhit in die afwesigheid van lug. In die proses word al die vog en vlugtige stowwe afgedryf. Dit is sterk, poreus en word hoofsaaklik in die staalbedryf as brandstof, reduksiemiddel en draermateriaal in hoogoonde gebruik. {{Saadjie}} oylc6zrvcbb31mx3r2jy0hutn8wkhag 2918161 2918158 2026-07-18T16:03:02Z Daniellouw 54542 2918161 wikitext text/x-wiki '''Kooks''' is 'n grys, harde en poreuse steenkoolgebaseerde brandstof met 'n hoë koolstofinhoud. Dit word gemaak deur steenkool of petroleum to 900 tot 1100 °C te verhit in die afwesigheid van lug. In die proses word al die vog en vlugtige stowwe afgedryf. Dit is sterk, poreus en word hoofsaaklik in die staalbedryf as brandstof, reduksiemiddel en draermateriaal in hoogoonde gebruik. ==Hoekom kooks?== Kooks het drie belangrike funksies: '''1. Brandstof''' Dit verskaf die hitte om ystererts te smelt. '''2. Reduksiemiddel''' Koolstof en koolstofmonoksied uit die kooks verwyder suurstof uit die ysteroksied deur die volgende reaksie: :<math>Fe_2 O_3 + 3CO \arrow 2Fe + 3 CO_2</math> ​ '''3. Strukturele ondersteuning''' Kooks is sterk genoeg om die gewig van die erts en kalksteen in die hoogoond te dra terwyl gasse steeds daardeur kan vloei. Gewone steenkool sou versag, inmekaar sak en die gasvloei belemmer. '''Waarom moet die water verwyder word?''' Water verlaag die hittewaarde van die brandstof. Water in brandstof gebruik energie om te verdamp en verminder dus die doeltreffendheid. '''Waarom moet die vlugtige stowwe verwyder word?''' Wanneer gewone steenkool verhit word, word dit sag en dan plasties, waarna die vlugtige stowwe ontsnap. Daarna krimp dit weer As hierdie proses binne-in 'n hoogoond sou plaasvind sal dit die lugvloei in die hoogoond belemmer. ==Gradering== Kooks word gegradeer volgens sy as-persentasie per gewig na verbranding: * Staalgraad I (As-inhoud nie meer as 15%) * Staalgraad II (15–18%) * Washerygraad I (18–21%) * Washerygraad II (21–24%) * Washerygraad III (24–28%) * Washerygraad IV (28–35%) {{Saadjie}} n7ms153f3m727x9i8hgwzq9p7rjp7rj 2918162 2918161 2026-07-18T16:03:43Z Daniellouw 54542 /* Hoekom kooks? */ 2918162 wikitext text/x-wiki '''Kooks''' is 'n grys, harde en poreuse steenkoolgebaseerde brandstof met 'n hoë koolstofinhoud. Dit word gemaak deur steenkool of petroleum to 900 tot 1100 °C te verhit in die afwesigheid van lug. In die proses word al die vog en vlugtige stowwe afgedryf. Dit is sterk, poreus en word hoofsaaklik in die staalbedryf as brandstof, reduksiemiddel en draermateriaal in hoogoonde gebruik. ==Hoekom kooks?== Kooks het drie belangrike funksies: '''1. Brandstof''' Dit verskaf die hitte om ystererts te smelt. '''2. Reduksiemiddel''' Koolstof en koolstofmonoksied uit die kooks verwyder suurstof uit die ysteroksied deur die volgende reaksie: :<math>Fe_2 O_3 + 3CO \rightarrow 2Fe + 3 CO_2</math> ​ '''3. Strukturele ondersteuning''' Kooks is sterk genoeg om die gewig van die erts en kalksteen in die hoogoond te dra terwyl gasse steeds daardeur kan vloei. Gewone steenkool sou versag, inmekaar sak en die gasvloei belemmer. '''Waarom moet die water verwyder word?''' Water verlaag die hittewaarde van die brandstof. Water in brandstof gebruik energie om te verdamp en verminder dus die doeltreffendheid. '''Waarom moet die vlugtige stowwe verwyder word?''' Wanneer gewone steenkool verhit word, word dit sag en dan plasties, waarna die vlugtige stowwe ontsnap. Daarna krimp dit weer As hierdie proses binne-in 'n hoogoond sou plaasvind sal dit die lugvloei in die hoogoond belemmer. ==Gradering== Kooks word gegradeer volgens sy as-persentasie per gewig na verbranding: * Staalgraad I (As-inhoud nie meer as 15%) * Staalgraad II (15–18%) * Washerygraad I (18–21%) * Washerygraad II (21–24%) * Washerygraad III (24–28%) * Washerygraad IV (28–35%) {{Saadjie}} g7m45xrq9ltl5x1822qof6vpwmfuxxe 2918199 2918162 2026-07-18T18:59:58Z Daniellouw 54542 2918199 wikitext text/x-wiki '''Kooks''' is 'n grys, harde en poreuse steenkoolgebaseerde brandstof met 'n hoë koolstofinhoud. Dit word gemaak deur steenkool of petroleum to 900 tot 1100 °C te verhit in die afwesigheid van lug. In die proses word al die vog en vlugtige stowwe afgedryf. Dit is sterk, poreus en word hoofsaaklik in die staalbedryf as brandstof, reduksiemiddel en draermateriaal in hoogoonde gebruik. ==Hoekom kooks?== Kooks het drie belangrike funksies: '''1. Brandstof''' Dit verskaf die hitte om ystererts te smelt. '''2. Reduksiemiddel''' Koolstof en koolstofmonoksied uit die kooks verwyder suurstof uit die ysteroksied deur die volgende reaksie: :<math>Fe_2 O_3 + 3CO \rightarrow 2Fe + 3 CO_2</math> ​ '''3. Strukturele ondersteuning''' Kooks is sterk genoeg om die gewig van die erts en kalksteen in die hoogoond te dra terwyl gasse steeds daardeur kan vloei. Gewone steenkool sou versag, inmekaar sak en die gasvloei belemmer. ==Gradering== Die kwaliteit van kooks vir staalvervaardiging word deur die volgende bepaal: * Vog (laag) * As (laag) * Vlugtige materiaal (laag) * Vaste koolstof inhoud (laag) * Swael (laag) * CRI (Coke Reactivity Index) (laag) * CSR (Coke Strength after Reaction) (hoog) * M10 (laag) en M40 (hoog) '''Vog''' Vog verlaag die hittewaarde van die kooks. Water verlaag die hittewaarde van die brandstof. Water in brandstof gebruik energie om te verdamp en verminder dus die doeltreffendheid. '''As''' As bestaan uit minerale soos silika, aluminiumoksied, ysteroksied, kalk en kleiminerale. Hierdie materiale brand glad nie. Dit veroorsaak: * laer kaloriewaarde * meer afval * slakvorming * slytasie van toerusting * hoër vervoerkoste. '''Vlugtige materiaal''' Wanneer vlugtige materiaal ontsnap tydens verbranding veroorsaak dit dat die brandstof sag en dan plasties word. Daarna krimp dit weer en kan lugvloei in die hoogoond belemmer. '''Vaste koolstof''' Vaste koolstof is op die ou einde die materiaal wat die hitte verskaf. Dus, hoe hoër hoe beter. '''Swael''' Swael is ongewens omdat dit suurreën, korrosie en besoedeling veroorsaak. Met staalvervaardiging penetreer die swael die staal en maak dit bros. '''CRI''' Die kooks reaktiwiteits indeks (Coke Reactivity Index) bepaal hoe maklik kooks met CO₂ reageer by hoë temperatuur. * Lae CRI = beter vir hoogoonde. * Hoë CRI = die kooks reageer te vinnig en word vinniger afgebreek. '''CSR''' Die kooks sterkte na reaksie (Coke Strength after Reaction) bepaal hoeveel van die kooks se sterkte oorbly nadat dit met CO₂ gereageer het. Hoe hoër hoe beter. Tipiese waardes: * Uitstekend: > 65 * Goed: 60–65 * Aanvaarbaar: 55–60 * Swak: < 55 Hierdie is waarskynlik die belangrikste kwaliteitsmaatstaf vir hoogoondkooks. '''M10 en M40''' * M40 – persentasie groot stukke wat ná 'n trommeltoets oorbly. Hoër is beter. * M10 – persentasie fyn materiaal (<10 mm) wat tydens die trommeltoets vorm. Laer is beter. 'n Trommeltoets (Engels: tumbler test of drum test) is 'n meganiese toets wat bepaal hoe sterk en slytasiebestand steenkool of kooks is. '''Opsomming''' In praktyk fokus staalvervaardigers veral op CSR en CRI, omdat hierdie twee eienskappe die beste aandui of die kooks sy sterkte sal behou terwyl dit terselfdertyd as reduksiemiddel in die hoogoond reageer. {{Saadjie}} kdxire56dszsa1m7666zpp7cne00xvi 2918200 2918199 2026-07-18T19:03:48Z Daniellouw 54542 2918200 wikitext text/x-wiki '''Kooks''' is 'n grys, harde en poreuse steenkoolgebaseerde brandstof met 'n hoë koolstofinhoud. Dit word gemaak deur steenkool of petroleum to 900 tot 1100 °C te verhit in die afwesigheid van lug. In die proses word al die vog en vlugtige stowwe afgedryf. Dit is sterk, poreus en word hoofsaaklik in die staalbedryf as brandstof, reduksiemiddel en draermateriaal in hoogoonde gebruik. ==Hoekom kooks?== Kooks het drie belangrike funksies: '''1. Brandstof''' Dit verskaf die hitte om ystererts te smelt. '''2. Reduksiemiddel''' Koolstof en koolstofmonoksied uit die kooks verwyder suurstof uit die ysteroksied deur die volgende reaksie: :<math>Fe_2 O_3 + 3CO \rightarrow 2Fe + 3 CO_2</math> ​ '''3. Strukturele ondersteuning''' Kooks is sterk genoeg om die gewig van die erts en kalksteen in die hoogoond te dra terwyl gasse steeds daardeur kan vloei. Gewone steenkool sou versag, inmekaar sak en die gasvloei belemmer. ==Gradering== Die kwaliteit van kooks vir staalvervaardiging word deur die volgende bepaal: * Vog (laag) * As (laag) * Vlugtige materiaal (laag) * Vaste koolstof inhoud (laag) * Swael (laag) * CRI (Coke Reactivity Index) (laag) * CSR (Coke Strength after Reaction) (hoog) * M10 (laag) en M40 (hoog) '''Vog''' Vog verlaag die hittewaarde van die kooks. Water verlaag die hittewaarde van die brandstof. Water in brandstof gebruik energie om te verdamp en verminder dus die doeltreffendheid. Dit kan ook lei tot lae temperature in die hoogoond. '''As''' As bestaan uit minerale soos silika, aluminiumoksied, ysteroksied, kalk en kleiminerale. Hierdie materiale brand glad nie. Dit veroorsaak: * laer kaloriewaarde * meer afval * slakvorming * slytasie van toerusting * hoër vervoerkoste Soos met vog, kan hoë asinhoud ook lei tot lae temperature in die hoogoond. '''Vlugtige materiaal''' Wanneer vlugtige materiaal ontsnap tydens verbranding veroorsaak dit dat die brandstof sag en dan plasties word. Daarna krimp dit weer en kan lugvloei in die hoogoond belemmer. '''Vaste koolstof''' Vaste koolstof is op die ou einde die materiaal wat die hitte verskaf. Dus, hoe hoër hoe beter. '''Swael''' Swael is ongewens omdat dit suurreën, korrosie en besoedeling veroorsaak. Met staalvervaardiging penetreer die swael die staal en maak dit bros. '''CRI''' Die kooks reaktiwiteits indeks (Coke Reactivity Index) bepaal hoe maklik kooks met CO₂ reageer by hoë temperatuur. * Lae CRI = beter vir hoogoonde. * Hoë CRI = die kooks reageer te vinnig en word vinniger afgebreek. '''CSR''' Die kooks sterkte na reaksie (Coke Strength after Reaction) bepaal hoeveel van die kooks se sterkte oorbly nadat dit met CO₂ gereageer het. Hoe hoër hoe beter. Tipiese waardes: * Uitstekend: > 65 * Goed: 60–65 * Aanvaarbaar: 55–60 * Swak: < 55 Hierdie is waarskynlik die belangrikste kwaliteitsmaatstaf vir hoogoondkooks. '''M10 en M40''' * M40 – persentasie groot stukke wat ná 'n trommeltoets oorbly. Hoër is beter. * M10 – persentasie fyn materiaal (<10 mm) wat tydens die trommeltoets vorm. Laer is beter. 'n Trommeltoets (Engels: tumbler test of drum test) is 'n meganiese toets wat bepaal hoe sterk en slytasiebestand steenkool of kooks is. '''Opsomming''' In praktyk fokus staalvervaardigers veral op CSR en CRI, omdat hierdie twee eienskappe die beste aandui of die kooks sy sterkte sal behou terwyl dit terselfdertyd as reduksiemiddel in die hoogoond reageer. {{Saadjie}} 30jkti9x1a79upbt3ta70xrhrpzoiws 2918210 2918200 2026-07-18T19:40:40Z Daniellouw 54542 2918210 wikitext text/x-wiki '''Kooks''' is 'n grys, harde en poreuse steenkoolgebaseerde brandstof met 'n hoë koolstofinhoud. Dit word gemaak deur steenkool of petroleum to 900 tot 1100 °C te verhit in die afwesigheid van lug. In die proses word al die vog en vlugtige stowwe afgedryf. Hierdie proses word verkoking genoem. Dit is sterk, poreus en word hoofsaaklik in die staalbedryf as brandstof, reduksiemiddel en draermateriaal in hoogoonde gebruik. ==Hoekom kooks?== Kooks het drie belangrike funksies: '''1. Brandstof''' Dit verskaf die hitte om ystererts te smelt. '''2. Reduksiemiddel''' Koolstof en koolstofmonoksied uit die kooks verwyder suurstof uit die ysteroksied deur die volgende reaksie: :<math>Fe_2 O_3 + 3CO \rightarrow 2Fe + 3 CO_2</math> ​ '''3. Strukturele ondersteuning''' Kooks is sterk genoeg om die gewig van die erts en kalksteen in die hoogoond te dra terwyl gasse steeds daardeur kan vloei. Gewone steenkool sou versag, inmekaar sak en die gasvloei belemmer. ==Gradering== Die kwaliteit van kooks vir staalvervaardiging word deur die volgende bepaal: * Vog (laag) * As (laag) * Vlugtige materiaal (laag) * Vaste koolstof inhoud (laag) * Swael (laag) * CRI (Coke Reactivity Index) (laag) * CSR (Coke Strength after Reaction) (hoog) * M10 (laag) en M40 (hoog) '''Vog''' Vog verlaag die hittewaarde van die kooks. Water verlaag die hittewaarde van die brandstof. Water in brandstof gebruik energie om te verdamp en verminder dus die doeltreffendheid. Dit kan ook lei tot lae temperature in die hoogoond. '''As''' As bestaan uit minerale soos silika, aluminiumoksied, ysteroksied, kalk en kleiminerale. Hierdie materiale brand glad nie. Dit veroorsaak: * laer kaloriewaarde * meer afval * slakvorming * slytasie van toerusting * hoër vervoerkoste Soos met vog, kan hoë asinhoud ook lei tot lae temperature in die hoogoond. '''Vlugtige materiaal''' Wanneer vlugtige materiaal ontsnap tydens verbranding veroorsaak dit dat die brandstof sag en dan plasties word. Daarna krimp dit weer en kan lugvloei in die hoogoond belemmer. '''Vaste koolstof''' Vaste koolstof is op die ou einde die materiaal wat die hitte verskaf. Dus, hoe hoër hoe beter. '''Swael''' Swael is ongewens omdat dit suurreën, korrosie en besoedeling veroorsaak. Met staalvervaardiging penetreer die swael die staal en maak dit bros. '''CRI''' Die kooks reaktiwiteits indeks (Coke Reactivity Index) bepaal hoe maklik kooks met CO₂ reageer by hoë temperatuur. * Lae CRI = beter vir hoogoonde. * Hoë CRI = die kooks reageer te vinnig en word vinniger afgebreek. '''CSR''' Die kooks sterkte na reaksie (Coke Strength after Reaction) bepaal hoeveel van die kooks se sterkte oorbly nadat dit met CO₂ gereageer het. Hoe hoër hoe beter. Tipiese waardes: * Uitstekend: > 65 * Goed: 60–65 * Aanvaarbaar: 55–60 * Swak: < 55 Hierdie is waarskynlik die belangrikste kwaliteitsmaatstaf vir hoogoondkooks. '''M10 en M40''' * M40 – persentasie groot stukke wat ná 'n trommeltoets oorbly. Hoër is beter. * M10 – persentasie fyn materiaal (<10 mm) wat tydens die trommeltoets vorm. Laer is beter. 'n Trommeltoets (Engels: tumbler test of drum test) is 'n meganiese toets wat bepaal hoe sterk en slytasiebestand steenkool of kooks is. '''Opsomming''' In praktyk fokus staalvervaardigers veral op CSR en CRI, omdat hierdie twee eienskappe die beste aandui of die kooks sy sterkte sal behou terwyl dit terselfdertyd as reduksiemiddel in die hoogoond reageer. ==Braaikole (houtskool)== Wanneer braaikole vervaardig word, word dieselfde beginsel gebruik. Die proses word "verkoling" of "karbonisasie van hout" genoem. "Verkoking" word slegs gebruik vir steenkool. Verkoling vind plaas by ongeveer 400 tot 600 °C. Verkoling word gebruik vir braaikole vir die volgende redes: * Hoër energiedigtheid: Warmer kole, langer brandtyd * Minder rook: Die meeste van die stowwe wat rook veroorsaak (vlugstowwe), is reeds tydens die verkolingsproses verwyder. * Hoër temperatuur: Weens die verwydering van vog * Meer beheer: Omdat houtskool hoofsaaklik uit koolstof bestaan brand dit stadiger en gee dit meer egalige hitte. Die volgende tabel vergelyk verkoling van hout en verkoking van steenkool. {| class="wikitable" |-align=center ! !! Hout &rarr; Houtskool !! Steenkool &rarr; Kooks |-align=center | style="text-align:left;" | Proses || Verkoling || Verkoking |-align=center | style="text-align:left;" | Temperatuur || ±400 tot 600 °C || ±900 tot 1 100 °C |-align=center | rowspan="3" style="text-align:left;" | Doelwitte || Minder rook || Minder vlugtige stowwe |-align=center | Hoër koolstof || Hoër koolstof |-align=center | Warmer en langer brand || Sterker en geskik vir hoogoonde |} {{Saadjie}} 6qr29o1o58k7lf88t7k6842yy1orqrj 2918211 2918210 2026-07-18T19:53:27Z Daniellouw 54542 2918211 wikitext text/x-wiki '''Kooks''' is 'n grys, harde en poreuse steenkoolgebaseerde brandstof met 'n hoë koolstofinhoud. Dit word gemaak deur steenkool of petroleum to 900 tot 1100 °C te verhit in die afwesigheid van lug. In die proses word al die vog en vlugtige stowwe afgedryf. Hierdie proses word '''verkoking''' genoem. Dit is sterk, poreus en word hoofsaaklik in die staalbedryf as brandstof, reduksiemiddel en draermateriaal in hoogoonde gebruik. ==Hoekom kooks?== Kooks het drie belangrike funksies: '''1. Brandstof''' Dit verskaf die hitte om ystererts te smelt. '''2. Reduksiemiddel''' Koolstof en koolstofmonoksied uit die kooks verwyder suurstof uit die ysteroksied deur die volgende reaksie: :<math>Fe_2 O_3 + 3CO \rightarrow 2Fe + 3 CO_2</math> ​ '''3. Strukturele ondersteuning''' Kooks is sterk genoeg om die gewig van die erts en kalksteen in die hoogoond te dra terwyl gasse steeds daardeur kan vloei. Gewone steenkool sou versag, inmekaar sak en die gasvloei belemmer. ==Gradering== Die kwaliteit van kooks vir staalvervaardiging word deur die volgende bepaal: * Vog (laag) * As (laag) * Vlugtige materiaal (laag) * Vaste koolstof inhoud (laag) * Swael (laag) * CRI (Coke Reactivity Index) (laag) * CSR (Coke Strength after Reaction) (hoog) * M10 (laag) en M40 (hoog) '''Vog''' Vog verlaag die hittewaarde van die kooks. Water verlaag die hittewaarde van die brandstof. Water in brandstof gebruik energie om te verdamp en verminder dus die doeltreffendheid. Dit kan ook lei tot lae temperature in die hoogoond. '''As''' As bestaan uit minerale soos silika, aluminiumoksied, ysteroksied, kalk en kleiminerale. Hierdie materiale brand glad nie. Dit veroorsaak: * laer kaloriewaarde * meer afval * slakvorming * slytasie van toerusting * hoër vervoerkoste Soos met vog, kan hoë asinhoud ook lei tot lae temperature in die hoogoond. '''Vlugtige materiaal''' Wanneer vlugtige materiaal ontsnap tydens verbranding veroorsaak dit dat die brandstof sag en dan plasties word. Daarna krimp dit weer en kan lugvloei in die hoogoond belemmer. '''Vaste koolstof''' Vaste koolstof is op die ou einde die materiaal wat die hitte verskaf. Dus, hoe hoër hoe beter. '''Swael''' Swael is ongewens omdat dit suurreën, korrosie en besoedeling veroorsaak. Met staalvervaardiging penetreer die swael die staal en maak dit bros. '''CRI''' Die kooks reaktiwiteits indeks (Coke Reactivity Index) bepaal hoe maklik kooks met CO₂ reageer by hoë temperatuur. * Lae CRI = beter vir hoogoonde. * Hoë CRI = die kooks reageer te vinnig en word vinniger afgebreek. '''CSR'''<ref>Kyk [https://www.iso.org/standard/72266.html ISO 18894:2018 Coke — Determination of coke reactivity index (CRI) and coke strength after reaction (CSR)]</ref> Die kooks sterkte na reaksie (Coke Strength after Reaction) bepaal hoeveel van die kooks se sterkte oorbly nadat dit met CO₂ gereageer het. Hoe hoër hoe beter. Tipiese waardes: * Uitstekend: > 65 * Goed: 60–65 * Aanvaarbaar: 55–60 * Swak: < 55 Hierdie is waarskynlik die belangrikste kwaliteitsmaatstaf vir hoogoondkooks. '''M10 en M40''' * M40 – persentasie groot stukke wat ná 'n trommeltoets oorbly. Hoër is beter. * M10 – persentasie fyn materiaal (<10 mm) wat tydens die trommeltoets vorm. Laer is beter. 'n Trommeltoets (Engels: tumbler test of drum test) is 'n meganiese toets wat bepaal hoe sterk en slytasiebestand steenkool of kooks is. '''Opsomming''' In praktyk fokus staalvervaardigers veral op CSR en CRI, omdat hierdie twee eienskappe die beste aandui of die kooks sy sterkte sal behou terwyl dit terselfdertyd as reduksiemiddel in die hoogoond reageer. ==Braaikole (houtskool)== Wanneer braaikole vervaardig word, word dieselfde beginsel gebruik. Die proses word "verkoling" of "karbonisasie van hout" genoem. "Verkoking" word slegs gebruik vir steenkool. Verkoling vind plaas by ongeveer 400 tot 600 °C. Verkoling word gebruik vir braaikole vir die volgende redes: * Hoër energiedigtheid: Warmer kole, langer brandtyd * Minder rook: Die meeste van die stowwe wat rook veroorsaak (vlugstowwe), is reeds tydens die verkolingsproses verwyder. * Hoër temperatuur: Weens die verwydering van vog * Meer beheer: Omdat houtskool hoofsaaklik uit koolstof bestaan brand dit stadiger en gee dit meer egalige hitte. Die volgende tabel vergelyk verkoling van hout en verkoking van steenkool. {| class="wikitable" |-align=center ! !! Hout &rarr; Houtskool !! Steenkool &rarr; Kooks |-align=center | style="text-align:left;" | Proses || Verkoling || Verkoking |-align=center | style="text-align:left;" | Temperatuur || ±400 tot 600 °C || ±900 tot 1 100 °C |-align=center | rowspan="3" style="text-align:left;" | Doelwitte || Minder rook || Minder vlugtige stowwe |-align=center | Hoër koolstof || Hoër koolstof |-align=center | Warmer en langer brand || Sterker en geskik vir hoogoonde |} ==Kyk ook== * [Steenkoolanalise] ==Verwysings== {Verw} {{Saadjie}} 8qmcar27tipe5h4x9574ysqmpsds8qv 2918214 2918211 2026-07-18T20:06:36Z Daniellouw 54542 2918214 wikitext text/x-wiki '''Kooks''' is 'n grys, harde en poreuse steenkoolgebaseerde brandstof met 'n hoë koolstofinhoud. Kooks word vervaardig uit metallurgiese steenkool (kookssteenkool), nie uit enige soort steenkool nie. Dit word gemaak deur die steenkool 900 tot 1100 °C te verhit in die afwesigheid van lug. In die proses word al die vog en vlugtige stowwe afgedryf. Hierdie proses word '''verkoking''' genoem. Dit is sterk, poreus en word hoofsaaklik in die staalbedryf as brandstof, reduksiemiddel en draermateriaal in hoogoonde gebruik.<ref>Kyk [https://www.britannica.com/technology/coke Coke, coal product, Britannica]</ref> == Vervaardiging == Kooks word vervaardig deur metallurgiese steenkool vir ongeveer 15–24 uur in 'n lugdigte kooksoond tot 900–1100 °C te verhit. Die proses staan as verkoking bekend. Gedurende verkoking word vog en vlugtige stowwe verwyder, terwyl die steenkool deur 'n plastiese fase gaan en uiteindelik stol as 'n sterk, poreuse koolstofmassa. Die vrystellende gasse word opgevang en as brandstof of chemiese grondstowwe benut. ==Hoekom kooks?== Kooks het drie belangrike funksies: '''1. Brandstof''' Dit verskaf die hitte en die koolstof wat nodig is vir die reduksie van ystererts in 'n hoogoond. '''2. Reduksiemiddel''' Koolstof en koolstofmonoksied uit die kooks verwyder suurstof uit die ysteroksied deur die volgende reaksie: :<math>Fe_2 O_3 + 3CO \rightarrow 2Fe + 3 CO_2</math> ​ '''3. Strukturele ondersteuning''' Kooks is sterk genoeg om die gewig van die erts en kalksteen in die hoogoond te dra terwyl gasse steeds daardeur kan vloei. Gewone steenkool sou versag, inmekaar sak en die gasvloei belemmer. ==Gradering== Die kwaliteit van kooks vir staalvervaardiging word deur die volgende bepaal: * Vog (laag) * As (laag) * Vlugtige materiaal (laag) * Vaste koolstof inhoud (laag) * Swael (laag) * CRI (Coke Reactivity Index) (laag) * CSR (Coke Strength after Reaction) (hoog) * M10 (laag) en M40 (hoog) '''Vog''' Vog verlaag die hittewaarde van die kooks. Water verlaag die hittewaarde van die brandstof. Water in brandstof gebruik energie om te verdamp en verminder dus die doeltreffendheid. Dit kan ook lei tot lae temperature in die hoogoond. '''As''' As bestaan uit minerale soos silika, aluminiumoksied, ysteroksied, kalk en kleiminerale. Hierdie materiale brand glad nie. Dit veroorsaak: * laer kaloriewaarde * meer afval * slakvorming * slytasie van toerusting * hoër vervoerkoste Soos met vog, kan hoë asinhoud ook lei tot lae temperature in die hoogoond. '''Vlugtige materiaal''' Wanneer kookssteenkool tydens verkoking verhit word, word dit eers plasties voordat dit stol as 'n sterk poreuse kooks. Gewone steenkool wat nog vlugtige materiaal bevat, is daarom nie geskik vir gebruik as die hoofdraermateriaal in 'n hoogoond nie. '''Vaste koolstof''' Vaste koolstof is op die ou einde die materiaal wat die hitte verskaf. Dus, hoe hoër hoe beter. '''Swael''' Swael is ongewens omdat dit suurreën, korrosie en besoedeling veroorsaak. Met staalvervaardiging penetreer die swael die staal en maak dit bros. '''CRI''' Die kooks reaktiwiteits indeks (Coke Reactivity Index) bepaal hoe maklik kooks met CO₂ reageer by hoë temperatuur. * Lae CRI = beter vir hoogoonde. * Hoë CRI = die kooks reageer te vinnig en word vinniger afgebreek. '''CSR'''<ref>Kyk [https://www.iso.org/standard/72266.html ISO 18894:2018 Coke — Determination of coke reactivity index (CRI) and coke strength after reaction (CSR)]</ref> Die kooks sterkte na reaksie (Coke Strength after Reaction) bepaal hoeveel van die kooks se sterkte oorbly nadat dit met CO₂ gereageer het. Hoe hoër hoe beter. Tipiese waardes: * Uitstekend: > 65 * Goed: 60–65 * Aanvaarbaar: 55–60 * Swak: < 55 Hierdie is waarskynlik die belangrikste kwaliteitsmaatstaf vir hoogoondkooks. '''M10 en M40''' * M40 – persentasie groot stukke wat ná 'n trommeltoets oorbly. Hoër is beter. * M10 – persentasie fyn materiaal (<10 mm) wat tydens die trommeltoets vorm. Laer is beter. 'n Trommeltoets (Engels: tumbler test of drum test) is 'n meganiese toets wat bepaal hoe sterk en slytasiebestand steenkool of kooks is.<ref>Kyk [https://store.astm.org/d5341_d5341m-17.html ASTM D5341/D5341M-17 Standard Test Method for Measuring Coke Reactivity Index (CRI) and Coke Strength After Reaction (CSR)]</ref> '''Opsomming''' In praktyk fokus staalvervaardigers veral op CSR en CRI, omdat hierdie twee eienskappe die beste aandui of die kooks sy sterkte sal behou terwyl dit terselfdertyd as reduksiemiddel in die hoogoond reageer. ==Braaikole (houtskool)== Wanneer braaikole vervaardig word, word dieselfde beginsel gebruik. Die proses word "verkoling" of "karbonisasie van hout" genoem. "Verkoking" word slegs gebruik vir steenkool. Verkoling vind plaas by ongeveer 400 tot 600 °C. Verkoling word gebruik vir braaikole vir die volgende redes: * Hoër energiedigtheid: Warmer kole, langer brandtyd * Minder rook: Die meeste van die stowwe wat rook veroorsaak (vlugstowwe), is reeds tydens die verkolingsproses verwyder. * Hoër temperatuur: Weens die verwydering van vog * Meer beheer: Omdat houtskool hoofsaaklik uit koolstof bestaan brand dit stadiger en gee dit meer egalige hitte. Die volgende tabel vergelyk verkoling van hout en verkoking van steenkool. {| class="wikitable" |-align=center ! !! Hout &rarr; Houtskool !! Steenkool &rarr; Kooks |-align=center | style="text-align:left;" | Proses || Verkoling || Verkoking |-align=center | style="text-align:left;" | Temperatuur || ±400 tot 600 °C || ±900 tot 1 100 °C |-align=center | rowspan="3" style="text-align:left;" | Doelwitte || Minder rook || Minder vlugtige stowwe |-align=center | Hoër koolstof || Hoër koolstof |-align=center | Warmer en langer brand || Sterker en geskik vir hoogoonde |} ==Kyk ook== * [[Steenkoolanalise]] ==Ander bronne== * [https://www.google.com/search?q=Fruehan+RJ+The+Making+Shaping+and+Treating+of+Steel+Association+for+Iron+Steel+Technology Fruehan, R.J. The Making, Shaping and Treating of Steel. Association for Iron & Steel Technology.] ==Verwysings== {{Verwysing}} jgwldhqdv9gnww8ivmst04ljflgmr9i 2918217 2918214 2026-07-18T20:08:10Z Daniellouw 54542 /* Kyk ook */ 2918217 wikitext text/x-wiki '''Kooks''' is 'n grys, harde en poreuse steenkoolgebaseerde brandstof met 'n hoë koolstofinhoud. Kooks word vervaardig uit metallurgiese steenkool (kookssteenkool), nie uit enige soort steenkool nie. Dit word gemaak deur die steenkool 900 tot 1100 °C te verhit in die afwesigheid van lug. In die proses word al die vog en vlugtige stowwe afgedryf. Hierdie proses word '''verkoking''' genoem. Dit is sterk, poreus en word hoofsaaklik in die staalbedryf as brandstof, reduksiemiddel en draermateriaal in hoogoonde gebruik.<ref>Kyk [https://www.britannica.com/technology/coke Coke, coal product, Britannica]</ref> == Vervaardiging == Kooks word vervaardig deur metallurgiese steenkool vir ongeveer 15–24 uur in 'n lugdigte kooksoond tot 900–1100 °C te verhit. Die proses staan as verkoking bekend. Gedurende verkoking word vog en vlugtige stowwe verwyder, terwyl die steenkool deur 'n plastiese fase gaan en uiteindelik stol as 'n sterk, poreuse koolstofmassa. Die vrystellende gasse word opgevang en as brandstof of chemiese grondstowwe benut. ==Hoekom kooks?== Kooks het drie belangrike funksies: '''1. Brandstof''' Dit verskaf die hitte en die koolstof wat nodig is vir die reduksie van ystererts in 'n hoogoond. '''2. Reduksiemiddel''' Koolstof en koolstofmonoksied uit die kooks verwyder suurstof uit die ysteroksied deur die volgende reaksie: :<math>Fe_2 O_3 + 3CO \rightarrow 2Fe + 3 CO_2</math> ​ '''3. Strukturele ondersteuning''' Kooks is sterk genoeg om die gewig van die erts en kalksteen in die hoogoond te dra terwyl gasse steeds daardeur kan vloei. Gewone steenkool sou versag, inmekaar sak en die gasvloei belemmer. ==Gradering== Die kwaliteit van kooks vir staalvervaardiging word deur die volgende bepaal: * Vog (laag) * As (laag) * Vlugtige materiaal (laag) * Vaste koolstof inhoud (laag) * Swael (laag) * CRI (Coke Reactivity Index) (laag) * CSR (Coke Strength after Reaction) (hoog) * M10 (laag) en M40 (hoog) '''Vog''' Vog verlaag die hittewaarde van die kooks. Water verlaag die hittewaarde van die brandstof. Water in brandstof gebruik energie om te verdamp en verminder dus die doeltreffendheid. Dit kan ook lei tot lae temperature in die hoogoond. '''As''' As bestaan uit minerale soos silika, aluminiumoksied, ysteroksied, kalk en kleiminerale. Hierdie materiale brand glad nie. Dit veroorsaak: * laer kaloriewaarde * meer afval * slakvorming * slytasie van toerusting * hoër vervoerkoste Soos met vog, kan hoë asinhoud ook lei tot lae temperature in die hoogoond. '''Vlugtige materiaal''' Wanneer kookssteenkool tydens verkoking verhit word, word dit eers plasties voordat dit stol as 'n sterk poreuse kooks. Gewone steenkool wat nog vlugtige materiaal bevat, is daarom nie geskik vir gebruik as die hoofdraermateriaal in 'n hoogoond nie. '''Vaste koolstof''' Vaste koolstof is op die ou einde die materiaal wat die hitte verskaf. Dus, hoe hoër hoe beter. '''Swael''' Swael is ongewens omdat dit suurreën, korrosie en besoedeling veroorsaak. Met staalvervaardiging penetreer die swael die staal en maak dit bros. '''CRI''' Die kooks reaktiwiteits indeks (Coke Reactivity Index) bepaal hoe maklik kooks met CO₂ reageer by hoë temperatuur. * Lae CRI = beter vir hoogoonde. * Hoë CRI = die kooks reageer te vinnig en word vinniger afgebreek. '''CSR'''<ref>Kyk [https://www.iso.org/standard/72266.html ISO 18894:2018 Coke — Determination of coke reactivity index (CRI) and coke strength after reaction (CSR)]</ref> Die kooks sterkte na reaksie (Coke Strength after Reaction) bepaal hoeveel van die kooks se sterkte oorbly nadat dit met CO₂ gereageer het. Hoe hoër hoe beter. Tipiese waardes: * Uitstekend: > 65 * Goed: 60–65 * Aanvaarbaar: 55–60 * Swak: < 55 Hierdie is waarskynlik die belangrikste kwaliteitsmaatstaf vir hoogoondkooks. '''M10 en M40''' * M40 – persentasie groot stukke wat ná 'n trommeltoets oorbly. Hoër is beter. * M10 – persentasie fyn materiaal (<10 mm) wat tydens die trommeltoets vorm. Laer is beter. 'n Trommeltoets (Engels: tumbler test of drum test) is 'n meganiese toets wat bepaal hoe sterk en slytasiebestand steenkool of kooks is.<ref>Kyk [https://store.astm.org/d5341_d5341m-17.html ASTM D5341/D5341M-17 Standard Test Method for Measuring Coke Reactivity Index (CRI) and Coke Strength After Reaction (CSR)]</ref> '''Opsomming''' In praktyk fokus staalvervaardigers veral op CSR en CRI, omdat hierdie twee eienskappe die beste aandui of die kooks sy sterkte sal behou terwyl dit terselfdertyd as reduksiemiddel in die hoogoond reageer. ==Braaikole (houtskool)== Wanneer braaikole vervaardig word, word dieselfde beginsel gebruik. Die proses word "verkoling" of "karbonisasie van hout" genoem. "Verkoking" word slegs gebruik vir steenkool. Verkoling vind plaas by ongeveer 400 tot 600 °C. Verkoling word gebruik vir braaikole vir die volgende redes: * Hoër energiedigtheid: Warmer kole, langer brandtyd * Minder rook: Die meeste van die stowwe wat rook veroorsaak (vlugstowwe), is reeds tydens die verkolingsproses verwyder. * Hoër temperatuur: Weens die verwydering van vog * Meer beheer: Omdat houtskool hoofsaaklik uit koolstof bestaan brand dit stadiger en gee dit meer egalige hitte. Die volgende tabel vergelyk verkoling van hout en verkoking van steenkool. {| class="wikitable" |-align=center ! !! Hout &rarr; Houtskool !! Steenkool &rarr; Kooks |-align=center | style="text-align:left;" | Proses || Verkoling || Verkoking |-align=center | style="text-align:left;" | Temperatuur || ±400 tot 600 °C || ±900 tot 1 100 °C |-align=center | rowspan="3" style="text-align:left;" | Doelwitte || Minder rook || Minder vlugtige stowwe |-align=center | Hoër koolstof || Hoër koolstof |-align=center | Warmer en langer brand || Sterker en geskik vir hoogoonde |} ==Kyk ook== * [[Steenkool]] * [[Steenkoolanalise]] ==Ander bronne== * [https://www.google.com/search?q=Fruehan+RJ+The+Making+Shaping+and+Treating+of+Steel+Association+for+Iron+Steel+Technology Fruehan, R.J. The Making, Shaping and Treating of Steel. Association for Iron & Steel Technology.] ==Verwysings== {{Verwysing}} his9r202974rmzebkiaq2lsbjr5s8ws 1 463917 2918159 2026-07-18T15:58:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918159 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463918 2918166 2026-07-18T16:14:26Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2918166 wikitext text/x-wiki Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op 3 November 1985 in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur [[Keke Rosberg]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 82 | 2:00:40.473 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 82 | + 43.130 | 20 | '''6''' |- ! 3 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Philippe Streiff]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 82 | + 1:28.536 | 18 | '''4''' |- ! 4 | 4 | {{IT-VLAG}} '''[[Ivan Capelli]]''' | '''[[Tyrrell]]-[[Renault]]''' | 81 | + 1 Ronde | 22 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{SE-VLAG}} '''[[Stefan Johansson]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 81 | + 1 Ronde | 15 | '''2''' |- ! 6 | 17 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Arrows]]-[[BMW]]''' | 81 | + 1 Ronde | 7 | '''1''' |- ! 7 | 24 | {{NL-VLAG}} [[Huub Rothengatter]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 78 | + 4 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 8 | 29 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 78 | + 4 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 62 | Enjin | 1 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 61 | Transmissie | 5 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 57 | Ongeluk | 16 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Renault F1|Renault]] | 57 | Transmissie | 12 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell]]-[[Renault]] | 49 | Nie geklassifiseer | 17 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 42 | Enjin | 6 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 42 | Uitlaat | 14 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 40 | Enjin | 24 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 37 | Olielek | 11 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Toleman]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 28 | Koppeling | 21 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[Team McLaren|McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 26 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Renault F1|Renault]] | 20 | Transmissie | 8 | &nbsp; |- ! NF | 33 | {{AU-VLAG}}[[Alan Jones]] | [[Lola (automerk)|Lola]]-[[Hart (autosport)|Hart]] | 20 | Elektriese probleem | 19 | &nbsp; |- |} p4ifiq2xp799cpnis9fcq1dvytg1sp0 2918167 2918166 2026-07-18T16:18:13Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ 2918167 wikitext text/x-wiki Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op 3 November 1985 in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur [[Keke Rosberg]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 82 | 2:00:40.473 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 82 | + 43.130 | 20 | '''6''' |- ! 3 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Philippe Streiff]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 82 | + 1:28.536 | 18 | '''4''' |- ! 4 | 4 | {{IT-VLAG}} '''[[Ivan Capelli]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]]''' | 81 | + 1 Ronde | 22 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{SE-VLAG}} '''[[Stefan Johansson]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 81 | + 1 Ronde | 15 | '''2''' |- ! 6 | 17 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Arrows]]-[[BMW]]''' | 81 | + 1 Ronde | 7 | '''1''' |- ! 7 | 24 | {{NL-VLAG}} [[Huub Rothengatter]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 78 | + 4 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 8 | 29 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 78 | + 4 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 62 | Enjin | 1 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 61 | Transmissie | 5 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 57 | Ongeluk | 16 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Renault F1|Renault]] | 57 | Transmissie | 12 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 49 | Nie geklassifiseer | 17 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 42 | Enjin | 6 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 42 | Uitlaat | 14 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | Toleman-Hart | 40 | Enjin | 24 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 37 | Olielek | 11 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | Toleman-Hart | 28 | Koppeling | 21 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 26 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Renault F1|Renault]] | 20 | Transmissie | 8 | &nbsp; |- ! NF | 33 | {{AU-VLAG}}[[Alan Jones]] | Lola-Hart | 20 | Elektriese probleem | 19 | &nbsp; |- |} 3ybononmgn1mocfrowm972ml01cvglq 2918168 2918167 2026-07-18T16:19:05Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Australiese Grand Prix]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2918168 wikitext text/x-wiki Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op 3 November 1985 in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur [[Keke Rosberg]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 82 | 2:00:40.473 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 82 | + 43.130 | 20 | '''6''' |- ! 3 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Philippe Streiff]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 82 | + 1:28.536 | 18 | '''4''' |- ! 4 | 4 | {{IT-VLAG}} '''[[Ivan Capelli]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]]''' | 81 | + 1 Ronde | 22 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{SE-VLAG}} '''[[Stefan Johansson]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 81 | + 1 Ronde | 15 | '''2''' |- ! 6 | 17 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Arrows]]-[[BMW]]''' | 81 | + 1 Ronde | 7 | '''1''' |- ! 7 | 24 | {{NL-VLAG}} [[Huub Rothengatter]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 78 | + 4 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 8 | 29 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 78 | + 4 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 62 | Enjin | 1 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 61 | Transmissie | 5 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 57 | Ongeluk | 16 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Renault F1|Renault]] | 57 | Transmissie | 12 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 49 | Nie geklassifiseer | 17 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 42 | Enjin | 6 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 42 | Uitlaat | 14 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | Toleman-Hart | 40 | Enjin | 24 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 37 | Olielek | 11 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | Toleman-Hart | 28 | Koppeling | 21 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 26 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Renault F1|Renault]] | 20 | Transmissie | 8 | &nbsp; |- ! NF | 33 | {{AU-VLAG}}[[Alan Jones]] | Lola-Hart | 20 | Elektriese probleem | 19 | &nbsp; |- |} [[Kategorie:Australiese Grand Prix]] 5nuwtw584xy4w9bp3jov7bcbps15vyg 2918170 2918168 2026-07-18T16:32:36Z Aliwal2012 39067 2918170 wikitext text/x-wiki Die '''[[1985 Formule Een-seisoen|1985]] [[Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op 3 November 1985 in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur [[Keke Rosberg]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 6 | {{FI-VLAG}} '''[[Keke Rosberg]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 82 | 2:00:40.473 | 3 | '''9''' |- ! 2 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Jacques Laffite]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 82 | + 43.130 | 20 | '''6''' |- ! 3 | 25 | {{FR-VLAG}} '''[[Philippe Streiff]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 82 | + 1:28.536 | 18 | '''4''' |- ! 4 | 4 | {{IT-VLAG}} '''[[Ivan Capelli]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]]''' | 81 | + 1 Ronde | 22 | '''3''' |- ! 5 | 28 | {{SE-VLAG}} '''[[Stefan Johansson]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 81 | + 1 Ronde | 15 | '''2''' |- ! 6 | 17 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Arrows]]-[[BMW]]''' | 81 | + 1 Ronde | 7 | '''1''' |- ! 7 | 24 | {{NL-VLAG}} [[Huub Rothengatter]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 78 | + 4 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 8 | 29 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 78 | + 4 Rondes | 23 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 62 | Enjin | 1 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 61 | Transmissie | 5 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 57 | Ongeluk | 16 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Renault F1|Renault]] | 57 | Transmissie | 12 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 49 | Nie geklassifiseer | 17 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{CH-VLAG}} [[Marc Surer]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 42 | Enjin | 6 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 42 | Uitlaat | 14 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | Toleman-Hart | 40 | Enjin | 24 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 37 | Olielek | 11 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | Toleman-Hart | 28 | Koppeling | 21 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 26 | Enjin | 4 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | [[Renault F1|Renault]] | 20 | Transmissie | 8 | &nbsp; |- ! NF | 33 | {{AU-VLAG}}[[Alan Jones]] | Lola-Hart | 20 | Elektriese probleem | 19 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Australiese Grand Prix]] fhdhrs3pphhyl5o9p8gtz3vgknoybd2 0 463919 2918169 2026-07-18T16:28:17Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''[[1986 Formule Een-seisoen|1986]] [[Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op 26 Oktober 1986 in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur [[Alain Prost]] in 'n [[McLaren]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-T...' 2918169 wikitext text/x-wiki Die '''[[1986 Formule Een-seisoen|1986]] [[Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op 26 Oktober 1986 in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur [[Alain Prost]] in 'n [[McLaren]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 82 | 1:54:20.388 | 4 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 82 | 1:54:24.593 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 81 | + 1 Ronde | 12 | '''4''' |- ! 4 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 81 | + 1 Ronde | 16 | '''3''' |- ! 5 | 4 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 80 | + 2 Rondes | 10 | '''2''' |- ! 6 | 11 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Dumfries]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 80 | + 2 Rondes | 14 | '''1''' |- ! 7 | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 79 | + 3 Rondes | 5 | &nbsp; |- ! 8 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Philippe Alliot]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 79 | + 3 Rondes | 8 | |- ! 9 | 14 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | Zakspeed | 77 | + 5 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 10 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]] | 77 | + 5 Rondes | 13 | &nbsp; |- ! NC | 16 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | Lola-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | | 17 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 63 | Pap band / Ongeluk | 1 | |- ! NF | 7 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 63 | Elektriese probleem | 19 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 62 | Pap band | 7 | &nbsp; |- ! NC | 22 | {{CA-VLAG}} [[Allen Berg]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 61 | | 26 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 57 | Remme | 20 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{DE-VLAG}} [[Christian Danner]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 52 | Ebjin | 24 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 50 | Vering | 22 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 43 | Enjin | 3 | |- ! NF | 20 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]]''' | 40 | Koppeling / Enjin | 6 | |- ! NF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 40 | Brand | 11 | &nbsp; |- ! NF | 29 | {{NL-VLAG}} [[Huub Rothengatter]] | [[Zakspeed]] | 29 | Suspensie | 23 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{AU-VLAG}}[[Alan Jones]] | [[Lola (automerk)|Lola]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 16 | Enjin | 15 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 10 | Ongeluk | 18 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 2 | Crown Wheel And Pinion | 25 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 0 | Ongeluk/ Suspensie | 9 | &nbsp; |} kcmxoa14ipaxrav159fey6b23bjlcuw 2918171 2918169 2026-07-18T16:34:14Z Aliwal2012 39067 2918171 wikitext text/x-wiki Die '''[[1986 Formule Een-seisoen|1986]] [[Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op 26 Oktober 1986 in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur [[Alain Prost]] in 'n [[McLaren]] gewen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 1 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]]''' | 82 | 1:54:20.388 | 4 | '''9''' |- ! 2 | 6 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 82 | 1:54:24.593 | 2 | '''6''' |- ! 3 | 28 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 81 | + 1 Ronde | 12 | '''4''' |- ! 4 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 81 | + 1 Ronde | 16 | '''3''' |- ! 5 | 4 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Renault]] | 80 | + 2 Rondes | 10 | '''2''' |- ! 6 | 11 | {{GB-VLAG}} [[Johnny Dumfries]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]] | 80 | + 2 Rondes | 14 | '''1''' |- ! 7 | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Renault]] | 79 | + 3 Rondes | 5 | &nbsp; |- ! 8 | 26 | {{FR-VLAG}} '''[[Philippe Alliot]]''' | '''[[Ligier]]-[[Renault]]''' | 79 | + 3 Rondes | 8 | |- ! 9 | 14 | {{GB-VLAG}} [[Jonathan Palmer]] | Zakspeed | 77 | + 5 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 10 | 19 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]] | 77 | + 5 Rondes | 13 | &nbsp; |- ! NC | 16 | {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]] | Lola-[[Ford Motor Company|Ford]] | 70 | | 17 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Nigel Mansell]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Honda]]''' | 63 | Pap band / Ongeluk | 1 | |- ! NF | 7 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 63 | Elektriese probleem | 19 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 62 | Pap band | 7 | &nbsp; |- ! NC | 22 | {{CA-VLAG}} [[Allen Berg]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 61 | | 26 | &nbsp; |- ! NF | 8 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 57 | Remme | 20 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{DE-VLAG}} [[Christian Danner]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 52 | Ebjin | 24 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{BE-VLAG}} [[Thierry Boutsen]] | [[Arrows]]-[[BMW]] | 50 | Vering | 22 | &nbsp; |- ! NF | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Renault]]''' | 43 | Enjin | 3 | |- ! NF | 20 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[BMW]]''' | 40 | Koppeling / Enjin | 6 | |- ! NF | 23 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 40 | Brand | 11 | &nbsp; |- ! NF | 29 | {{NL-VLAG}} [[Huub Rothengatter]] | [[Zakspeed]] | 29 | Suspensie | 23 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{AU-VLAG}}[[Alan Jones]] | [[Lola (automerk)|Lola]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 16 | Enjin | 15 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 10 | Ongeluk | 18 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Osella]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 2 | Crown Wheel And Pinion | 25 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{IT-VLAG}} [[Michele Alboreto]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 0 | Ongeluk/ Suspensie | 9 | &nbsp; |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Australiese Grand Prix]] mr2fjgnn96ct344ir87kf8k9834204g 0 463920 2918172 2026-07-18T16:47:22Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2918172 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op 4 November 1987 in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 82 | 1:52:56.144 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 82 | + 1:07.884 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 20 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 81 | + 1 Ronde | 5 | '''4''' |- ! 4 (1) | 3 | {{GB-VLAG}} '''[[Jonathan Palmer]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 2 Rondes | 19 | '''3''' |- ! 5 (2) | 29 | {{FR-VLAG}} '''[[Yannick Dalmas]]''' | '''[[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 3 Rondes | 21 | '''0'''* |- ! 6 (3) | 14 | {{BR-VLAG}} '''[[Roberto Moreno]]''' | '''[[AGS (Formule 1)|AGS]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 3 Rondes | 25 | '''1''' |- ! 7 | 10 | {{DE-VLAG}} [[Christian Danner]] | [[Zakspeed]] | 79 | + 3 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 8 | 8 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 78 | Tol | 10 | &nbsp; |- ! 9 | 5 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 76 | Olielek | 7 | &nbsp; |- ! DQ | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 82 | Gediskwalifiseer | 4 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet sr.|Nelson Piquet]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 58 | Remme | 3 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | Tol | 23 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 53 | Remme | 2 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 53 | Oorverhitting | 11 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 48 | Remmen | 8 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 46 | Remmen | 9 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{ES-VLAG}} [[Adrián Campos]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 46 | Transmissie | 26 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 45 | Elektriese probleem | 17 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 41 | Ontsteking | 20 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{IT-VLAG}} [[Stefano Modena]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 31 | Fisiek | 15 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Ligier]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 26 | Ontsteking | 22 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{JP-VLAG}} [[Satoru Nakajima]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 22 | Suspensie | 14 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 19 | Transmissie | 12 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Zakspeed]] | 18 | Enjin | 16 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 6 | Tol | 18 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 0 | Ongeluk | 13 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Australiese Grand Prix]] 3ickm6krlhrfynxnl78d0lb0rhzfy93 2918173 2918172 2026-07-18T16:49:27Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ 2918173 wikitext text/x-wiki Die '''[[1987 Formule Een-seisoen|1987]] [[Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op 4 November 1987 in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 28 | {{AT-VLAG}} '''[[Gerhard Berger]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 82 | 1:52:56.144 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 27 | {{IT-VLAG}} '''[[Michele Alboreto]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 82 | + 1:07.884 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 20 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 81 | + 1 Ronde | 5 | '''4''' |- ! 4 | 3 | {{GB-VLAG}} '''[[Jonathan Palmer]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 2 Rondes | 19 | '''3''' |- ! 5 | 29 | {{FR-VLAG}} '''[[Yannick Dalmas]]''' | '''[[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 3 Rondes | 21 | '''0'''* |- ! 6 | 14 | {{BR-VLAG}} '''[[Roberto Moreno]]''' | '''[[AGS (Formule 1)|AGS]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 3 Rondes | 25 | '''1''' |- ! 7 | 10 | {{DE-VLAG}} [[Christian Danner]] | [[Zakspeed]] | 79 | + 3 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 8 | 8 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 78 | Tol | 10 | &nbsp; |- ! 9 | 5 | {{IT-VLAG}} [[Riccardo Patrese]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 76 | Olielek | 7 | &nbsp; |- ! DQ | 12 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 82 | Gediskwalifiseer | 4 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet sr.|Nelson Piquet]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Honda]] | 58 | Remme | 3 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 58 | Tol | 23 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 53 | Remme | 2 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 53 | Oorverhitting | 11 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[McLaren]]-[[Techniques d'Avant Garde|TAG]] | 48 | Remme | 8 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Teo Fabi]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 46 | Remme | 9 | &nbsp; |- ! NF | 23 | {{ES-VLAG}} [[Adrián Campos]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 46 | Transmissie | 26 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 45 | Elektriese probleem | 17 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 41 | Ontsteking | 20 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{IT-VLAG}} [[Stefano Modena]] | [[Brabham]]-[[BMW]] | 31 | Fisiek | 15 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Ligier]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 26 | Ontsteking | 22 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{JP-VLAG}} [[Satoru Nakajima]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]] | 22 | Suspensie | 14 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 19 | Transmissie | 12 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Zakspeed]] | 18 | Enjin | 16 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 6 | Tol | 18 | &nbsp; |- ! NF | 24 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Minardi]]-[[Motori Moderni]] | 0 | Ongeluk | 13 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Australiese Grand Prix]] t7tl6h10giy7e5a4i41e71ebuwd3yyj 0 463921 2918174 2026-07-18T16:50:31Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op 13 November 1988 in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 11 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Team McLaren|McLaren]]-[[Honda]]''' | 82 | 1:53:14.676 | 2 | '...' 2918174 wikitext text/x-wiki Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op 13 November 1988 in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 11 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[Team McLaren|McLaren]]-[[Honda]]''' | 82 | 1:53:14.676 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[Team McLaren|McLaren]]-[[Honda]]''' | 82 | + 36.387 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet sr.|Nelson Piquet]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]]''' | 82 | + 47.546 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Judd]]''' | 82 | + 1:20.088 | 6 | '''3''' |- ! 5 | 20 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 81 | + 1 Ronde | 10 | '''2''' |- ! 6 | 16 | {{IT-VLAG}} '''[[Ivan Capelli]]''' | '''[[March Engineering|March]]-[[Judd]]''' | 81 | + 1 Ronde | 9 | '''1''' |- ! 7 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 80 | + 2 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 8 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Rial (autosport)|Rial]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | Geen benzine | 15 | &nbsp; |- ! 9 | 26 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Ligier]]-[[Judd]] | 76 | Geen benzine | 22 | &nbsp; |- ! 10 | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | Geen benzine | 24 | &nbsp; |- ! 11 | 14 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | [[AGS (Formule 1)|AGS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | Elektrisch probleem | 16 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Zakspeed]] | 69 | Benzinesysteem | 26 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Judd]] | 65 | Spin | 3 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 63 | Spin | 8 | &nbsp; |- ! NF | 33 | {{IT-VLAG}} [[Stefano Modena]] | [[EuroBrun]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 63 | Aandrijving | 20 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 52 | Motor | 7 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 51 | Motor | 18 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Australiese Grand Prix]] 6ygqsy443i13no8oc0sncimh0diidym 2918177 2918174 2026-07-18T17:06:48Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ 2918177 wikitext text/x-wiki Die '''[[1988 Formule Een-seisoen|1988]] [[Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op 13 November 1988 in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 11 | {{FR-VLAG}} '''[[Alain Prost]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 82 | 1:53:14.676 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 12 | {{BR-VLAG}} '''[[Ayrton Senna]]''' | '''[[McLaren]]-[[Honda]]''' | 82 | + 36.387 | 1 | '''6''' |- ! 3 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Nelson Piquet]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Honda]]''' | 82 | + 47.546 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Judd]]''' | 82 | + 1:20.088 | 6 | '''3''' |- ! 5 | 20 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 81 | + 1 Ronde | 10 | '''2''' |- ! 6 | 16 | {{IT-VLAG}} '''[[Ivan Capelli]]''' | '''[[March Engineering|March]]-[[Judd]]''' | 81 | + 1 Ronde | 9 | '''1''' |- ! 7 | 23 | {{IT-VLAG}} [[Pierluigi Martini]] | [[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 80 | + 2 Rondes | 14 | &nbsp; |- ! 8 | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Rial (autosport)|Rial]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | Sonder petrol | 15 | &nbsp; |- ! 9 | 26 | {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]] | [[Ligier]]-[[Judd]] | 76 | Sonder petrol | 22 | &nbsp; |- ! 10 | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | Sonder petrol | 24 | &nbsp; |- ! 11 | 14 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Streiff]] | [[AGS (Formule 1)|AGS]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | Elektriese probleem | 16 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Zakspeed]] | 69 | Brandstofstelsel | 26 | &nbsp; |- ! NF | 5 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Judd]] | 65 | Tol | 3 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{IT-VLAG}} [[Alessandro Nannini]] | [[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 63 | Tol | 8 | &nbsp; |- ! NF | 33 | {{IT-VLAG}} [[Stefano Modena]] | [[EuroBrun]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 63 | Aandrywing | 20 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 52 | Enjin | 7 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-[[Megatron (Motor)|Megatron]] | 51 | Enjin | 18 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Australiese Grand Prix]] mm64piwkzrx7t0pspjir55k5657hom5 0 463922 2918175 2026-07-18T16:56:40Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel! 2918175 wikitext text/x-wiki Die '''[[1989 Formule Een-seisoen|1989]] [[Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op 5 November 1989 in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 70 | 2:00:17.421 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 19 | {{IT-VLAG}} '''[[Alessandro Nannini]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | + 28.658 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 70 | + 37.683 | 6 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{JP-VLAG}} '''[[Satoru Nakajima]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Judd]]''' | 70 | + 42.331 | 23 | '''3''' |- ! 5 | 20 | {{IT-VLAG}} '''[[Emanuele Pirro]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 68 | + 2 Rondes | 13 | '''2''' |- ! 6 | 23 | {{IT-VLAG}} '''[[Pierluigi Martini]]''' | '''[[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 67 | + 3 Rondes | 3 | '''1''' |- ! 7 | 15 | {{BR-VLAG}} [[Maurício Gugelmin]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 66 | + 4 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 8 | 8 | {{IT-VLAG}} [[Stefano Modena]] | [[Brabham]]-[[Judd]] | 64 | + 6 Rondes | 8 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 42 | Spin | 22 | &nbsp; |- ! NF | 37 | {{FI-VLAG}} [[Jyrki Järvilehto]] | [[Onyx (Formule 1)|Onyx]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 27 | Elektriese probleem | 17 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Olivier Grouillard]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 22 | Spin | 24 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Judd]] | 19 | Botsing | 18 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 18 | Botsing | 21 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 17 | Tol | 7 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 13 | Botsing | 1 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Alex Caffi]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 13 | Tol | 10 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 13 | Verkoeler | 16 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 12 | Tol | 9 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Brabham]]-[[Judd]] | 12 | Botsing | 12 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 7 | Tol | 20 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Lamborghini]] | 6 | Botsing | 19 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 6 | Botsing | 14 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Jean Alesi]] | [[Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Elektriese probleem | 15 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 4 | Botsing | 26 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 0 | Onttrek | 2 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{IT-VLAG}} [[Nicola Larini]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Elektriese probleem | 11 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Australiese Grand Prix]] ih9a1w71h2o379p74fntfb55wex5imc 2918176 2918175 2026-07-18T17:00:37Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ klaar 2918176 wikitext text/x-wiki Die '''[[1989 Formule Een-seisoen|1989]] [[Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' is op 5 November 1989 in [[Adelaide Straatbaan|Adelaide]], [[Australië]], gehou. Dit was die laaste wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{BE-VLAG}} '''[[Thierry Boutsen]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 70 | 2:00:17.421 | 5 | '''9''' |- ! 2 | 19 | {{IT-VLAG}} '''[[Alessandro Nannini]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 70 | + 28.658 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 6 | {{IT-VLAG}} '''[[Riccardo Patrese]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault]]''' | 70 | + 37.683 | 6 | '''4''' |- ! 4 | 12 | {{JP-VLAG}} '''[[Satoru Nakajima]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Judd]]''' | 70 | + 42.331 | 23 | '''3''' |- ! 5 | 20 | {{IT-VLAG}} '''[[Emanuele Pirro]]''' | '''[[Benetton Formula|Benetton]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 68 | + 2 Rondes | 13 | '''2''' |- ! 6 | 23 | {{IT-VLAG}} '''[[Pierluigi Martini]]''' | '''[[Minardi]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 67 | + 3 Rondes | 3 | '''1''' |- ! 7 | 15 | {{BR-VLAG}} [[Maurício Gugelmin]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 66 | + 4 Rondes | 25 | &nbsp; |- ! 8 | 8 | {{IT-VLAG}} [[Stefano Modena]] | [[Brabham]]-[[Judd]] | 64 | + 6 Rondes | 8 | &nbsp; |- ! NF | 10 | {{US-VLAG}} [[Eddie Cheever]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 42 | Tol | 22 | &nbsp; |- ! NF | 37 | {{FI-VLAG}} [[Jyrki Järvilehto]] | [[Onyx (Formule 1)|Onyx]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 27 | Elektriese probleem | 17 | &nbsp; |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Olivier Grouillard]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 22 | Tol | 24 | &nbsp; |- ! NF | 11 | {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Judd]] | 19 | Botsing | 18 | &nbsp; |- ! NF | 18 | {{IT-VLAG}} [[Piercarlo Ghinzani]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 18 | Botsing | 21 | &nbsp; |- ! NF | 27 | {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 17 | Tol | 7 | &nbsp; |- ! NF | 1 | {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 13 | Botsing | 1 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{IT-VLAG}} [[Alex Caffi]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 13 | Tol | 10 | &nbsp; |- ! NF | 16 | {{IT-VLAG}} [[Ivan Capelli]] | [[March Engineering|March]]-[[Judd]] | 13 | Verkoeler | 16 | &nbsp; |- ! NF | 22 | {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]] | [[Dallara]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 12 | Tol | 9 | &nbsp; |- ! NF | 7 | {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]] | [[Brabham]]-[[Judd]] | 12 | Botsing | 12 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{GB-VLAG}} [[Derek Warwick]] | [[Arrows]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 7 | Tol | 20 | &nbsp; |- ! NF | 30 | {{FR-VLAG}} [[Philippe Alliot]] | [[Larrousse (Formule 1)|Larrousse]]-[[Lamborghini]] | 6 | Botsing | 19 | &nbsp; |- ! NF | 28 | {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 6 | Botsing | 14 | &nbsp; |- ! NF | 4 | {{FR-VLAG}} [[Jean Alesi]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 5 | Elektriese probleem | 15 | &nbsp; |- ! NF | 25 | {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]] | [[Ligier]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 4 | Botsing | 26 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]] | [[McLaren]]-[[Honda]] | 0 | Onttrek | 2 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{IT-VLAG}} [[Nicola Larini]] | [[Osella]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Elektriese probleem | 11 | &nbsp; |- |} {{F1GP 1980–1989}} [[Kategorie:Australiese Grand Prix]] raj27mw6v03dz232mqihc4n7l68olmj 0 463923 2918178 2026-07-18T17:45:14Z Oesjaar 7467 Aanstuur 2918178 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bosboomvaring]] ac63il85kor7xyyyuiy7snckj5z4ckb 1 463924 2918179 2026-07-18T17:46:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2918179 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 463925 2918181 2026-07-18T18:19:05Z Oesjaar 7467 Nuwe genus. 2918181 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Gymnosphaera |authority = Blume, (1828) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Gymnosphaera''''' is 'n [[genus]] van boomvarings wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Cyatheaceae. Die genus is [[inheems]] aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]]. == Spesies == Daar is 48 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:17116270-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Gymnosphaera acrostichoides]]'' <small>(Alderw.) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera alticola]]'' <small>Tardieu</small> * ''[[Gymnosphaera andersonii]]'' <small>(J.Scott ex Bedd.) Ching & S.K.Wu</small> * ''[[Gymnosphaera andohahelensis]]'' <small>(Tardieu) Tardieu</small> * ''[[Gymnosphaera annae]]'' <small>(Alderw.) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera atropurpurea]]'' <small>(Copel.) Copel.</small> * ''[[Gymnosphaera austroyunnanensis]]'' <small>(S.G.Lu) S.G.Lu & Chun X.Li</small> * ''[[Gymnosphaera bachmaensis]]'' <small>S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera baileyana]]'' <small>(Domin) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera biformis]]'' <small>(Rosenst.) Copel.</small> * ''[[Gymnosphaera boivinii]]'' <small>(Mett. ex Ettingsh.) Tardieu</small> * ''[[Gymnosphaera bonii]]'' <small>(Christ) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera capensis]]'' <small>(L.f.) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera commutata]]'' <small>(Mett.) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera denticulata]]'' <small>(Baker) Copel.</small> * ''[[Gymnosphaera dimorpha]]'' <small>(Christ) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera gammiei]]'' <small>(R.D.Dixit) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera gigantea]]'' <small>(Wall. ex Hook.) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera glabra]]'' <small>Blume</small> * ''[[Gymnosphaera henryi]]'' <small>(Baker) S.R.Ghosh</small> * ''[[Gymnosphaera hornei]]'' <small>(Baker) Copel.</small> * ''[[Gymnosphaera impolita]]'' <small>(Rakotondr. & Janssen) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera khasyana]]'' <small>(T.Moore ex Kuhn) Ching</small> * ''[[Gymnosphaera klossii]]'' <small>(Ridl.) ined.</small> * ''[[Gymnosphaera lurida]]'' <small>(Blume) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera metteniana]]'' <small>(Hance) Tagawa</small> * ''[[Gymnosphaera mildbraedii]]'' <small>(Brause) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera nicklesii]]'' <small>Tardieu & F.Ballard</small> * ''[[Gymnosphaera ogurae]]'' <small>(Hayata) Tagawa</small> * ''[[Gymnosphaera olivacea]]'' <small>(Brause) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera phankelocii]]'' <small>S.Y.Dong & C.W.Chen</small> * ''[[Gymnosphaera phlebodes]]'' <small>(Lehnert & Coritico) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera podophylla]]'' <small>(Hook.) Copel.</small> * ''[[Gymnosphaera polypodioides]]'' <small>(Sw.) ined.</small> * ''[[Gymnosphaera poolii]]'' <small>(C.Chr.) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera ramispina]]'' <small>(Hook.) Copel.</small> * ''[[Gymnosphaera ramispinoides]]'' <small>(M.Kato) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera rebeccae]]'' <small>(F.Muell.) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera rouhaniana]]'' <small>(Rakotondr. & Janssen) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera rubella]]'' <small>(Holttum) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera salletii]]'' <small>(Tardieu & C.Chr.) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera salvinii]]'' <small>(Hook.) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera saxicola]]'' <small>S.Y.Dong & Z.Y.Zuo</small> * ''[[Gymnosphaera scandens]]'' <small>(Brause) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera schlechteri]]'' <small>(Brause) Copel.</small> * ''[[Gymnosphaera schliebenii]]'' <small>(Reimers) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera subdubia]]'' <small>(Alderw.) S.Y.Dong</small> * ''[[Gymnosphaera vietnamensis]]'' <small>S.Y.Dong & C.W.Chen</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Gymnosphaera| ]] 2rm3bdf0j1rrbqcnb5o9zpjl6t0afuw 0 463926 2918233 2026-07-19T00:10:35Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Declan Rice | image = [[Lêer:Declan Rice England v Panama 27 June 26-049.jpg|240px]] | caption = Rice in 2026 | full_name = Declan Rice | birth_date = {{birth date and age|1999|1|14|df=y}} | birth_place = [[Kingston upon Thames]], [[Londen]], [[Engeland]] | height = 1,88 m<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/15202/Declan-Rice/overview |title=Declan Rice: Overview |publisher=Premier League |access-date=9 Se...' 2918233 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Declan Rice | image = [[Lêer:Declan Rice England v Panama 27 June 26-049.jpg|240px]] | caption = Rice in 2026 | full_name = Declan Rice | birth_date = {{birth date and age|1999|1|14|df=y}} | birth_place = [[Kingston upon Thames]], [[Londen]], [[Engeland]] | height = 1,88 m<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/15202/Declan-Rice/overview |title=Declan Rice: Overview |publisher=Premier League |access-date=9 September 2024}}</ref> | position = Middelveldspeler<ref>{{Cite web |url=https://www.worldfootball.net/person/pe424596/declan-rice/ |title=Declan Rice: Profile |access-date=12 April 2020 |website=worldfootball.net |publisher=HEIM:SPIEL |archive-date=12 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412153841/https://www.worldfootball.net/player_summary/declan-rice/ |url-status=live}}</ref> | currentclub = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | clubnumber = 41 | youthyears1 = 2006–2013 | youthclubs1 = [[Chelsea FC|Chelsea]] | youthyears2 = 2013–2015 | youthclubs2 = [[West Ham United]] | years1 = 2015–2023 | clubs1 = [[West Ham United]] | caps1 = 204 | goals1 = 10 | years2 = 2023– | clubs2 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | caps2 = 109 | goals2 = 15 | nationalyears1 = 2015–2016 | nationalteam1 = Ierland o/17 | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 2016–2017 | nationalteam2 = Ierland o/19 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2017–2018 | nationalteam3 = Ierland o/21 | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2018 | nationalteam4 = [[Ierse nasionale sokkerspan|Ierland]] | nationalcaps4 = 3 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2019– | nationalteam5 = [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] | nationalcaps5 = 80 | nationalgoals5 = 8 | club-update = 18 Mei 2026 | nationalteam-update = 18 Julie 2026 }} '''Declan Rice''' (gebore 14 Januarie 1999) is 'n [[Engeland|Engelse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as verdedigende middelveldspeler vir [[Arsenal F.C.|Arsenal]] en die [[Engelse nasionale sokkerspan|Engelse nasionale span]] speel. Hy het ook die [[Republiek Ierland]] verteenwoordig danksy die sogenaamde "granny rule", aangesien sy oupa en ouma aan vaderskant van [[Cork]] afkomstig was.<ref>{{Cite news |last=McDonnell |first=Daniel |date=20 March 2018 |title=Declan Rice: 'There's no decision to be made. If I didn't want to be playing for Ireland, I wouldn't be here' |newspaper=Irish Independent |location=Dublin |url=https://www.independent.ie/sport/soccer/international-soccer/declan-rice-theres-no-decision-to-be-made-if-i-didnt-want-to-be-playing-for-ireland-i-wouldnt-be-here-36723118.html |access-date=7 September 2018 |archive-date=7 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907183000/https://www.independent.ie/sport/soccer/international-soccer/declan-rice-theres-no-decision-to-be-made-if-i-didnt-want-to-be-playing-for-ireland-i-wouldnt-be-here-36723118.html |url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rice, Declan}} [[Kategorie:Engelse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1999]] [[Kategorie:Lewende mense]] hw6zic2087vw2vxy5ysu866hsf11x7s 0 463927 2918234 2026-07-19T00:23:47Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Ezri Konsa | image = Ezri Konsa England v Panama 27 June 26-259 (cropped).jpg | caption = Konsa with [[England national football team|England]] in 2026 | full_name = Ezri Ngoyo Konsa | birth_date = {{birth date and age|1997|10|23|df=y}} | birth_place = Newham, [[Londen]], [[Engeland]] | height = 1,83 m<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/13274/Ezri-Konsa/overview |title=Ezri Konsa: Overvi...' 2918234 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Ezri Konsa | image = Ezri Konsa England v Panama 27 June 26-259 (cropped).jpg | caption = Konsa with [[England national football team|England]] in 2026 | full_name = Ezri Ngoyo Konsa | birth_date = {{birth date and age|1997|10|23|df=y}} | birth_place = Newham, [[Londen]], [[Engeland]] | height = 1,83 m<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/13274/Ezri-Konsa/overview |title=Ezri Konsa: Overview |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523053825/https://www.premierleague.com/players/13274/Ezri-Konsa/overview |archive-date=23 May 2025}}</ref> | position = Verdediger<ref name="wfprofile">{{cite web |url=https://www.worldfootball.net/person/pe434384/ezri-konsa/ |title=Ezri Konsa: Profile |website=worldfootball.net |publisher=Heimspiel Medien |date=<!-- citation bot adds wrong date --> |access-date=18 July 2026}}</ref> | currentclub = [[Aston Villa]] | clubnumber = 4 | youthyears1 = 2006–2008 | youthclubs1 = [[Senrab FC|Senrab]] | youthyears2 = 2008–2016 | youthclubs2 = [[Charlton Athletic FC|Charlton Athletic]] | years1 = 2016–2018 | clubs1 = [[Charlton Athletic FC|Charlton Athletic]] | caps1 = 71 | goals1 = 0 | years2 = 2018–2019 | clubs2 = [[Brentford FC|Brentford]] | caps2 = 42 | goals2 = 1 | years3 = 2019– | clubs3 = [[Aston Villa]] | caps3 = 231 | goals3 = 8 | nationalyears1 = 2017–2018 | nationalteam1 = Engeland o/20<!-- per http://www.englandfootballonline.com/MatchRsl/MatchRslTmU20.html --> | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2018–2019 | nationalteam2 = Engeland o/21<!-- per http://www.englandfootballonline.com/MatchRsl/MatchRslTmU21pg4.html --> | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2024– | nationalteam3 = [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] | nationalcaps3 = 28 | nationalgoals3 = 2 | club-update = 15 Mei 2026 | nationalteam-update = 18 Julie 2026 }} '''Ezri Ngoyo Konsa''' (gebore 23 Oktober 1997) is 'n [[Engeland|Engelse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as verdediger vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Aston Villa]] en die [[Engelse nasionale sokkerspan|Engelse nasionale span]] speel. Sy pa is afkomstig van die [[Demokratiese Republiek die Kongo]], terwyl sy ma van [[Angola]] afkomstig is.<ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.londonnewsonline.co.uk/south-london-press-exclusive-interview-with-ezri-konsa-on-january-transfer-window-speculation-game-time-at-charlton-athletic-and-promotion-hopes/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181229233828/https://www.londonnewsonline.co.uk/south-london-press-exclusive-interview-with-ezri-konsa-on-january-transfer-window-speculation-game-time-at-charlton-athletic-and-promotion-hopes/ |url-status=usurped |archive-date=29 December 2018 |title=South London Press exclusive interview with Ezri Konsa – on January transfer window speculation, game time at Charlton Athletic and promotion hopes |last=Cawley |first=Richard |website=South London News |date=23 February 2018 |access-date=29 January 2019}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Konsa, Ezri}} [[Kategorie:Engelse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3oehznru7w99wfpkvi3tak0nrvfk4jd 2918235 2918234 2026-07-19T00:24:16Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2918235 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Ezri Konsa | image = [[Lêer:Ezri Konsa England v Panama 27 June 26-259 (cropped).jpg|240px]] | caption = Konsa with [[England national football team|England]] in 2026 | full_name = Ezri Ngoyo Konsa | birth_date = {{birth date and age|1997|10|23|df=y}} | birth_place = Newham, [[Londen]], [[Engeland]] | height = 1,83 m<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/13274/Ezri-Konsa/overview |title=Ezri Konsa: Overview |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523053825/https://www.premierleague.com/players/13274/Ezri-Konsa/overview |archive-date=23 May 2025}}</ref> | position = Verdediger<ref name="wfprofile">{{cite web |url=https://www.worldfootball.net/person/pe434384/ezri-konsa/ |title=Ezri Konsa: Profile |website=worldfootball.net |publisher=Heimspiel Medien |date=<!-- citation bot adds wrong date --> |access-date=18 July 2026}}</ref> | currentclub = [[Aston Villa]] | clubnumber = 4 | youthyears1 = 2006–2008 | youthclubs1 = [[Senrab FC|Senrab]] | youthyears2 = 2008–2016 | youthclubs2 = [[Charlton Athletic FC|Charlton Athletic]] | years1 = 2016–2018 | clubs1 = [[Charlton Athletic FC|Charlton Athletic]] | caps1 = 71 | goals1 = 0 | years2 = 2018–2019 | clubs2 = [[Brentford FC|Brentford]] | caps2 = 42 | goals2 = 1 | years3 = 2019– | clubs3 = [[Aston Villa]] | caps3 = 231 | goals3 = 8 | nationalyears1 = 2017–2018 | nationalteam1 = Engeland o/20<!-- per http://www.englandfootballonline.com/MatchRsl/MatchRslTmU20.html --> | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2018–2019 | nationalteam2 = Engeland o/21<!-- per http://www.englandfootballonline.com/MatchRsl/MatchRslTmU21pg4.html --> | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2024– | nationalteam3 = [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] | nationalcaps3 = 28 | nationalgoals3 = 2 | club-update = 15 Mei 2026 | nationalteam-update = 18 Julie 2026 }} '''Ezri Ngoyo Konsa''' (gebore 23 Oktober 1997) is 'n [[Engeland|Engelse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as verdediger vir die [[Premier League|Premierliga]]-klub [[Aston Villa]] en die [[Engelse nasionale sokkerspan|Engelse nasionale span]] speel. Sy pa is afkomstig van die [[Demokratiese Republiek die Kongo]], terwyl sy ma van [[Angola]] afkomstig is.<ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.londonnewsonline.co.uk/south-london-press-exclusive-interview-with-ezri-konsa-on-january-transfer-window-speculation-game-time-at-charlton-athletic-and-promotion-hopes/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181229233828/https://www.londonnewsonline.co.uk/south-london-press-exclusive-interview-with-ezri-konsa-on-january-transfer-window-speculation-game-time-at-charlton-athletic-and-promotion-hopes/ |url-status=usurped |archive-date=29 December 2018 |title=South London Press exclusive interview with Ezri Konsa – on January transfer window speculation, game time at Charlton Athletic and promotion hopes |last=Cawley |first=Richard |website=South London News |date=23 February 2018 |access-date=29 January 2019}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Konsa, Ezri}} [[Kategorie:Engelse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] 2aoidx08c1n98ancp4aw01tx9assbc7 2 463928 2918237 2026-07-19T05:11:18Z Amanich7 141889 Nuwe bladsy geskep met '{{Babel|ru|en-4}}' 2918237 wikitext text/x-wiki {{Babel|ru|en-4}} ttx8kpeqcydsirdiyfuduuahz8uqva5 2918238 2918237 2026-07-19T05:21:27Z Amanich7 141889 2918238 wikitext text/x-wiki Amanich is my tweede naam.<br> Ek stel belang in letterkunde. {{Babel|ru|en-4}} t0jcszu9y0r1ht1bcuvzbgk5518zp3e 3 463929 2918239 2026-07-19T05:24:03Z Amanich7 141889 Nuwe bladsy geskep met 'O.K. - ~~~~' 2918239 wikitext text/x-wiki O.K. - [[Gebruiker:Amanich7|Amanich7]] ([[Gebruikerbespreking:Amanich7|kontak]]) 05:24, 19 Julie 2026 (UTC) 8vvt1l33r6idy0o5xxhimqixymofaid 2918240 2918239 2026-07-19T05:29:02Z Amanich7 141889 2918240 wikitext text/x-wiki {{Babel|ru|en-4}} ttx8kpeqcydsirdiyfuduuahz8uqva5 0 463930 2918257 2026-07-19T08:24:21Z VamuhleOmuhle 203624 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Silene undulata subsp undulata 1DS-II 4021.jpg|duimnael|Silene undulata]] [[Lêer:Silene undulata subsp undulata 1DS-II 2-1232.jpg|duimnael|Die klewerige stingels van die silene undulata]] = Silene undulata = '''Silene undulata''', ook genoem '''''Silene capensis''''' of '''''Afrikaanse Droom wortel''''', is ’n klewerige, kliere-ryk meerjarige kruid wat tot 60 cm hoog kan groei<ref>{{Cite web|url=https://kumbulanursery.co.za/plants/silene-capensis-silene-...' 2918257 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Silene undulata subsp undulata 1DS-II 4021.jpg|duimnael|Silene undulata]] [[Lêer:Silene undulata subsp undulata 1DS-II 2-1232.jpg|duimnael|Die klewerige stingels van die silene undulata]] = Silene undulata = '''Silene undulata''', ook genoem '''''Silene capensis''''' of '''''Afrikaanse Droom wortel''''', is ’n klewerige, kliere-ryk meerjarige kruid wat tot 60 cm hoog kan groei<ref>{{Cite web|url=https://kumbulanursery.co.za/plants/silene-capensis-silene-undulata|title=Silene capensis - Silene undulata|last=Lorraine|date=2012-01-08|website=Kumbula Indigenous Nursery|language=en|access-date=2026-07-18}}</ref>. Dit het teenoor mekaar geplaaste spatula-vormige basiese blare van tot 15 cm lank en kleiner lansetvormige blare aan die stingel van tot 8 cm lank<ref>{{Cite web|url=https://wildflowernursery.co.za/indigenous-plant-database/silene-undulata/|title=Silene undulata - Wildflower Nursery|last=Wentzel|first=Johan|date=2019-05-31|language=en-ZA|access-date=2026-07-18}}</ref>. Die blomme is wit of pienkagtig, geurend, en open snags, en lok nagvlieënde bestuiwers soos valk motte. == Afleiding van naam en historiese aspekte == Silene kom van die Griekse woord sialon, wat speeksel beteken, en verwys na die klewerige stingels. == Die gebruike van silene undulata == Plante soos silene undulata het vir baie jare deur waarsêers en sjamaane gebruik om toestande van helder droom te bevorder ten einde voorspellende boodskappe te ontvang<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/silene-undulata|title=Silene undulata {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-18}}</ref>. Sulke heilige plante word geklassifiseer as oneirogen <ref>{{Cite web|url=https://tripsitter.com/oneirogens/|title=Oneirogens: Substances That Make You Dream (Natural & Synthetic)|last=Cooke|first=Justin|date=2022-02-07|website=Tripsitter|language=en-US|access-date=2026-07-18}}</ref>, van die Grieks oneiros beteken droom, en gen beteken om te skep.Die Xhosa stam in Suid-Afrika gebruik die plant as 'n stof wat helder, lewendige drome veroorsaak, merkbaar in kleur en lewendigheid.<ref>{{Cite web|url=https://pza.sanbi.org/silene-undulata|title=Silene undulata {{!}} PlantZAfrica|website=pza.sanbi.org|access-date=2026-07-19}}</ref> == Verwysings == kgerofpnuem2gepc9wypsri9783fm4z 1 463931 2918275 2026-07-19T10:13:11Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2918275 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv